Bhaluwa ja Ntai ja a Pauli kwa a
Timosheo
Shilongolelo
Shitabhu sha ntai sha Timosheo ni bhaluwa jajandikwe na a Ntume a Pauli kwenda kwa bhaakagula bhabho a Timosheo. Shene shitabhushi pushajandikwe yaka ya 62-64 AD, mobha ga tome kuwa kwabho. A Pauli bhashinkumajigana ukoto na a Timsheo na guna pubhaashemaga bhanabhabho, (Phil. 2:22).
Jeneji ni bhaluwa ja munkumbi gwa bhaluwa nsheshe ya a Pauli itumbililwe kuka mundu kuleka itumbililwe ku likanisha ila. Bhaluwa itatu ina ni, bhaluwa jabhili ja a Timosheo na a Titushi na a Pilimoni. Bhaluwa ja ntai ja a Timosheo jinajiganya namuna ja kwaatindibhalila a Nnungu nnikanisha, (2:1-15), na ipinjikwa kwa ashikalongolele bha likanisha, (3:1-13), na maleyo ga bhaajiganyanga indu ya unami, (1:3-11, 4:1-5, 6:2-5). Yenei inalangula a Pauli shibhaajiganyaga a Timosheo kubha akalongolele munkumbi gwa makanisha. Shitabhu sha Bhaluwa ja ntai ja a Timosheo shishikola miungu jamigwinji ja kwaajangutilanga ashikalongolele bha makanisha ga gagano mobha gano namuna ja longoya makanisha gabhonji.
Ipali Mwenemo
1. A Pauli bhanatandubha kwa kwaalamushila a Timosheo, (1:1-2).
2. Alapu a Pauli bhakwaleya a Timosheo ga bhaajiganyanga bha unami, (1:3-11).
3. A Pauli bhanapunda kutalashiya shibhakuti kwaatendela eja a Yeshu, (1:12-19).
4. Na kabhili a Pauli bhakwaalanguya a Timosheo namuna ja kwaatindibhalila a Nnungu na ipinjikwa kwa ashikalongolele bha likanisha.
5. A Pauli bhanamalishiya bhaluwa jabho kwa kwaapa a Timosheo majiganyo ga kumpelo. (4-5).
11Nne Pauli ntume jwa a Yeshu Kilishitu, kwa pinga kwabho a Nnungu Bhaatapula na a Yeshu bhali ngulupalilo yetu. 2Ngunakunnjandishila mmwe a Timoteo mmanangu bha kweli nngulupai.
Ngunakunnjujila nema na shiya na ulele, kukopoka kwa Atati a Nnungu, na a Yeshu Kilishitu Bhakulungwa bhetu.
Kuleya ga Majiganyo ga Unami
3Ngunaapinga ntame ku Epesho, malinga shinanshondelesheye punajendaga ku Makedonia, nkupinga mwaalimbiyanje bhandunji bhaajiganyanga majiganyo ga unami, 4wala bhanakagulilanje ndango yangali malombolelo, na nndondonga gwa mena ga bhanyikala, gwangali mpelo, ikumbuya mitau na wala ikakwaajangutilanga bhandunji nngulupai. 5Kwa nneyo, shitumbililwe kwa gene malajiloga, nikwaakwiyanga bhandunji bhapingananje, kwa ntima gwa mmbone, na ng’aniyo ya muntima ili ya mmbone, na ngulupai yangali ugulumba. 6Bhandu bhananji bhashipuganikanga ni tendebhushila malobhe gangali ga mmbone. 7Bhanapinganga kubha bhaajiganya bha malajilo ga a Musha, ikabheje bhakakugamanyanga malobhe gubhaabheleketanga, wala ibhakong’ondelanga.
8Tumumanyi kuti shalia ja a Musha ni ja mmbone, ibhaga mundu shaakagulile kwa aki. 9Ikabheje tukumbushile kuti, shalia jangabhikwa kwa ligongo lya bhandunji bhanguja, ikabhe kwa ligongo lya bhandunji bhaatendanga yangali ya mmbone, na bhakaakundanga, na bhakakwaishimiyanga a Nnungu, na bhakwetenje yambi, na bhandunji bhanyatiyanga indu ya ukonjelo pa shilambolyo, na bhandunji bhakwaabhulaganga bhaakwetenje, eu bhaabhulaganga bhobhowe bhala, 10shalia jishibhikwa kwa ligongo lya bha labhalabha, na bhaagonana ashaayene, yani, bhanabhalume kwa bhanabhalume, na bhanabhakongwe kwa bhanabhakongwe, bhandunji bhaajibhanga bhandu, na bhandunji bha unami, na bhandunji bhaalumbilanga kwa unami, na bhaatendanga shindu shoshowe shikana malajilo ga kweli. 11Gene majiganyogo mugaabhoneka, Nngani ja Mmbone ja a Nnungu bha ukonjelo na bha mboka, jimbegwilwe nunguye.
Kutenda Eja kwa Shiya sha a Nnungu
12Ngunakwaatendela eja a Yeshu Kilishitu bhambele mashili ga kamula liengo lyangu. Ngunakwaatendela eja pabha bhashimona nne kuti najwaakulupalilwa, gubhang’agwile naatendele liengo lyabho, 13nkali bhukala gula, natendaga kwaatukana na kwaashima, na kwaatendela nngomo. Ikabheje a Nnungu gubhamonele shiya, pabha ngakweteje ngulupai na ngashimanyaga shingutenda. 14Ikabheje Bhakulungwa bhetu bhashinkumba nema ja punda, gubhambele ngulupai na pingana, nkulundana na a Yeshu Kilishitu.
15Ni lilobhe lya kulupalika kaje, na linapinjikwa liposhelwe kuti, a Yeshu Kilishitu bhashinkwiya pa shilambolyo kukwaatapulanga bhakwetenje ilebho. Na nne, ni napundile kulebha punda bhowenji, 16ikabheje a Nnungu gubhamonele shiya nkupinga a Kilishitu bhalanguye kwiipililila kwabho kowe mwangu nne naaliji nankulebha kupunda bhowe, nkupinga nne mme jwa langulwa ku bhandunji bhowe, shibhajiye kwaakulupalilanga na poshela gumi gwa pitipiti. 17Kwa bhenebho bhali a Mpalume bha pitipiti, bhakawa na bhakaabhoneka, bhene bhali a Nnungu jikape, kwa bhenebho jibhe ishima, na ukonjelo pitipiti! Amina.
18Mwanangu Timoteo, ngunakupa gene malajilo gano, malinga malobhe gunabhalanjilwe bhukala na ashinkulondola bha a Nnungu. Ugatende gene malobhego gabhe shikomanilo shako nkukomana ukoto ngondo jako. 19Ukole ngulupai na ng’aniyo ya mmbone. Bhandunji bhana gubhaikanilenje ng’aniyo yabhonji, niobhiya ngulupai yabhonji. 20Munkumbi gwabhonji bhapalinji, a Imeneyo na a Alekishanda, bhene bhunimpele Lishetani, nkupinga bhaajiganywanje bhanaatukananje a Nnungu kabhili.
2Malajilo ga Nkwaajuga a Nnungu
1Bhai sha ntai kaje, nnjuganje na tenda eja kwa a Nnungu, kwa ligongo lya bhandunji bhowe, 2kwa ligongo lya bhapalume, na bhowe bhakwetenje ukulungwa, nkupinga tutame ndamo ja ulele pamo na kwaakuya a Nnugnu, na ndamo ja ukonjelo na gundu. 3Shene shindushi ni sha mmbone, shikwaanonyela a Nnungu, bhaatapula bhetu, 4bhaapinga bhandu bhowe bhatapulwanje, na kuimanya indu ya kweli. 5Pabha bhapali a Nnungu bhamope, na bhapali bhaalundanya bhamo, bhaalundanya bhandu na a Nnungu, ni mundu, a Yeshu Kilishitu, 6bhene bhaishoshiye bhayene kwaatapulanga bhandu bhowe. Gwenego pugwaaliji ukong’ondelo, gakaishileje malanga gakwe ga pwaa, kuti a Nnungu bhanapinga kwaatapulanga bhandu bhowe. 7Kwa lyene ligongolyo, njibhikwa kubha ntume, na nkulunguya, na nkujiganya, ku bhandu bhangabha Bhayaudi, ga ntenga gwa ngulupai na kweli. Ngunabheleketa kweli nngabha unami.
8Bhai, shingupinga nne, popowe punkuimananga nkujuga, ngunaapinga bhanabhalume bhaajuganje a Nnungu, akuno bhajinwilenje makono gamatakaywe, bhalijuganga gwangali nnjimwa wala mitau. 9Nneyo peyo, bhanabhakongwe bhawalanje nngubho ya mmbone, na ya shigundu, na ya langula kwiitimalika ntima, na nngabha kwiikelengelela kwa tibha umbo, wala kwa shaabhu na lulu, eu nngubho ya galama. 10Ikabheje kwa itendi ya mmbone, malinga shibhaapinjikwanga bhanabhakongwe bhakwaajogopanga a Nnungu. 11Bhanabhakongwe bhaijiganyanje kwa kwiitimalika, akuno bhalikundanga yowe. 12Nne nguti, jwankongwe anannjiganye wala kuntagwala jwannume, ikabhe aitimalishe. 13Pabha a Adamu ni bhatandwibhe kupanganywa, kungai a Awa. 14Na wala a Adamu bhangatembwa, ikabhe bhakongwe ni bhatembilwe, gubhajinjile muilebho. 15Ikabheje, bhakongwe shibhatapulwe kwa bheleka bhana, ibhaga shibhalonjeye nngulupai na nkupingana, na ukonjelo, na ntima gwa kwiitimalika.
3Ashikalongolele Nnikanisha
1Ni kweli kuti, mundu apinga kubha kalongolele jwa likanisha, anapinga liengo lya mmbone. 2Bhai inapinjikwa kalongolele abhe mundu anakole ilebho ku bhandunji, na analombe matala, na abhe jwa kwiiluma na jwa ishimika, na jwa lunda, na jwa mituka na akombola kujiganya, 3nngabha mundu jwa kolelwa na nngomo, ikabhe abhe jwa kwitimalika na jwangali mitau, na anabhe mundu jwa kunnonyela mbiya, 4mundu akombola kulongoya ukoto bhandu bha likaja lyakwe, na akombola kwaatendanga bhaanagwe bhampilikananje na bhakolanje ishima. 5Pabha monaga mundu akakombola kwaalongoyanga ukoto bhandu bha likaja lyakwe, shakombole bhuli kulilongoya likanisha lya a Nnungu? 6Na kabhili mundu akanabhe kwiishimilika ukoto nngulupai, anaagulwe kubha kalongolele, nngakabha anakwiipuna niukumulwa malinga shatendilwe Lishetani. 7Abhe mundu jwa shuma uguja kubhandunji bha kunyenje, nkupinga anagambwe nitanjila nniyau lika Lishetani.
Mashemashi Nnikanisha
8Nneyo peyo na mashemashi nnikanisha bhabhanganje bhandunji bha ishimika, na bhanabhanganje bha malobhe malobhe, na bhanabhanganje bha kolelwa, na bhapinganga mmbiya ya tokomaya, 9bhabhanganje bhaakagulilanga ngulupai ya kweli. 10Kwa nneyo bhatandubhanje kulingwa, kungai bhatendanje liengo lya jangutila nnikanisha, bhabhonekangaga kuti bhangalinji itendi ya nyata. 11Nneyo peyo na ashaakongo bhabhonji, bhabhanganje bhaishimikanga, bhanabhanganje bha lung’wenyi, bhabhanganje bhakwiitimalika, na bhaakulupalikanga kwa kila shindu. 12Mashemashi bhanalombanje matala, numbe bhakombolanje kulongoya ashibhana bhabhonji na makaja gabhonji ukoto. 13Pabha bhatendanga liengo ukoto nnikanisha, bhanapatanga kushimilika ukoto, nikola mashili ga bheleketa kwa makangala, ga ngulupai yabhonji nkulundana na a Yeshu Kilishitu.
Shinjubhi Shikulu
14Ngunakunnjandishila gegano, akuno nguliganishiya kuti ngakabha kwiya kweneko. 15Ikabheje monaga ngabhaga kwiya, bhai mmumanyanje shiikupinjikwa bhandu kutama nnikaja lya a Nnungu, yani nnikanisha lya a Nnungu bhakwete gumi, bhali lipoto, na nshingi gwa kweli. 16Bhai, pangali lipamba lyolyowe ga shinjubhi shikulu sha dini jetu,
A Kilishitu bhakoposhele kwa shiilu sha shigundu,
gubhakong’ondelwe naka Mbumu jwa Ukonjelo kuti bhakwete aki,
gubhabhoneshe na ashimalaika.
Gubhalungwiywe ku bhandu bha ilambo ina.
Gubhakulupalilwe pa shilambolyo,
nigubhanyakwilwe kunani muukonjelo.
4Bhaajiganya bha Unami
1Bhai Mbumu anabheleketa gwangali nng’iyo, kuti mobha ga kumpelo bhananji shibhalekanje ngulupai, nikagulila mitima ja unami na majiganyo ga ashimaoka. 2Gene majiganyogo kugakopoka ku bhandunji bhanami na ugulumba, ng’aniyo ya mmitima jabhonji iangabhanyishe mbuti itiniywe na moto. 3Bhalikwaalimbiyanga bhandunji bhanalombanje na bhanalyanganje yalya ina. Ikabheje a Nnungu bhashinkwiipanganya yene yalyayo, nkupinga bhakwetenje ngulupai na kuimanya ya kweli bhala, bhaiposhelanje nikwaatendela eja. 4Pabha indu yowe ibhapengenye a Nnungu ni ya mmbone, wala shakwa sha kanwa, monaga shiposhelwaga kwa tenda eja, 5pabha shishitakaywa kwa lilobhe lya a Nnungu na kwa juga.
Ntumishi jwa Mmbone
6Monaga shimwaakumbushiyanje ashaalongo ajenunji genego, shimme ntumishi jwa mmbone jwa a Yeshu Kilishitu na nnelilwe kwa malobhe ga kweli ga ngulupai, na majiganyo ga mmbone gunkagulile. 7Ikabheje mwiileshe ndango ya bhukala yangabha ya dini ya bhanabhakongwe bhakongopa, mwiiyobhelesheye ndamo ja kwaajogopa a Nnungu. 8Pabha kushiyobhelesheya shiilu kwa ing’ando, kunapwaa kashoko, ikabheje kuiyobhelesheya kwaajogopa a Nnungu, kunapwaa kwa indu yowe, pabha tunabhikwa mmiadi ja pata gumi gwa nnaino, na gwa mobha gakwiyago. 9Shene shibheleketosho ni sha kulupalika na shinapinjikwa shiposhelwe kwa kaje. 10Pabha tunakwiabhuya na tumbila kwa ligongo lya genego, tunakwaakulupalila a Nnungu bhakwete gumi, bhaatapula bha bhandu bhowe, na kaje kwa bhaakulupalilanga bhala.
11Bhai mwaalajilanje na mwaajiganyanje gene malobhego. 12Mundu jojowe anannyegaye ga ushanda gwenu, ikabheje mme mmandu bha kagulwa kwa bhaakulupalilanga, muibheleketi na muitendi, na nkupingana, na nngulupai, na nkuikonjeleya. 13Nnatotoshele kwaashomelanga bhandu Majandiko na lunguya, na kujiganya mpaka pushing’ishe. 14Nnaleshe kutendela liengo shiloi shimposhele kwa bhishilwa makono na bhanangulungwa, na kwa malobhe ga ukulondola shila.
15Ntumbile kutenda genego, nkupinga kwiigongolela kwenu kumanyishe na bhandu bhowe. 16Muiteije mmayene na majiganyo genu, nnaleshe tenda genego, pabha ntendaga genego shimwiitapule mmayene, na bhakumpilikanishiyangabho.
5Malajilo Kubhashitenga na Kubhakongopa na Kubhatumwa
1Nnaakalipile bhakongopa, ikabhe mwaaleye mbuti ainabhenu. Na bhashanda mwaatendelanje mbuti ashaapwenu, 2bhanabhakongwe bhakongopa, mbuti anyinabhenu, na bhali mbuti ashaalumbu bhenu, nkuikonjeleya mowe.
3Mwaalelanje bhanabhakongwe bhalinginji bhashitenga bha kweli. 4Ikabheje bhashitenga bhakwete bhana eu bhaukulu, bhana eu bhaukulubho, bhaijiganyanje kutenda ipinjikwa na dini kwa ashaalongo ajabhonji nkwaalelanga bhaakwetenje, pabha genego ni ga pingwa na a Nnungu. 5Bhai bhakongwe bhali bhashitenga kweli, bhangali mundu jwa kwaajangutila, bhenebho bhashibhika ngulupai yabho kwa a Nnungu, na bhanalonjeya nkwaatindibhalila na nkwaajuga shilo na mui. 6Ikabheje nshitenga akagulila ilokoli yangali ya mmbone jwenejo awile, nkali alonjeye. 7Mwaalajilanje genego, nkupinga bhanagambwanje. 8Ikabheje mundu jojowe alepela kulela ashaalongo ajakwe, yani bhandu bha nnikaja lyakwe, jwenejo ajikanile ngulupai, numbe jwangali jwa mmbone kupunda mundu jwangali ngulupai.
9Bhakongwe bhashitenga bhanajandikwe munkumbi gwa bhashitenga bhakaishile yaka makumi shita, numbe bhabhe bhakongwe bhalombilwe na kamope, 10na bhalumbililwe itendi ya mmbone, nkulela bhana bhabho ukoto na nkuposhela bhajeninji, na nkwaatendelanga ya mituka bhandunji bha ukonjelo na nkujangutila bhandunji bhalaga, na nkutumbilila kutenda ya mmbone.
11Ikabheje bhashitenga bhalinginji bhali, nnaajandikanje, pabha shilokoli sha nshiilu shipundaga, shibhalekanje kwaapinga a Kilishitu, nilombwa kabhili, 12penepo shibhaukumulwanje kuti bhashilekanga ngulupai jabhonji ja ntai. 13Numbe pamo na genego, bhashitenga bha nneyo paatandubha ukata, na kukonangona mmajumba ga bhandunji, na nngabha ukatape, ikabheje na lungw’enyi, na kwiijinjiya mmalobhe ga bhananji, akuno bhalibheleketanga ikapinjikwa bheleketa. 14Bhai nne punguganishiya, bhashitenga bhakanabhe kongopalanga, bhalombwanje na bhakolanje bhana na bhagoyanje nyumba yabhonji, nkupinga ashaamagongo ajetu bhanakolanje sha kutugamba. 15Pabha, bhashitenga bhananji bhaobhilenje nikunkagula Lishetani. 16Ikabheje bhakongwe Bhakilishitu, bhakolaga alongo ajabho bhashitenga, bhanapinjikwa kwaajangutila, nngabha kulileshela likanisha lyene liengolyo, nkupinga likanisha likole liengo lya kwaalelanga bhashitenga bhapundilenje kulaga.
17Bhanangulungwa bhatendanga liengo ukoto nnikanisha, inapinjikwa bhalipwanje pabhili, na kaje bhene bhatendanga liengo lya lunguya na jiganya bhala. 18Pabha Majandiko ga Ukonjelo ganalugula, “Nnantabhe kangw’a ng’ombe alilibhata yalya nkukubhata.” Kabhili, “Nkamula liengo anapinjikwa kupata nshaala gwakwe.” 19Nnakunde malobhe ga kwaashitakiya bhanangulungwa bha likanisha, gwangali bhaakong’ondela bhabhili eu bhatatu. 20Bhene bhatendanga ilebho, mwaaleyanje palugwinjili, nkupinga bhananji bhajogopanje.
21Ngunakunnajila pa meyo ga a Nnungu na a Yeshu Kilishitu na ashimalaika bha ukonjelo, nkamule gene malajilogo gwangali luagu wala kummika mundu pa ligaa. 22Nnatende shangu kummishila mundu makono. Wala nnaijinjiye muilebho ya bhananji, mwiiteije nnainyatiye.
23Tandubhila nnaino nnangw’e mashipe, ikabheje na divai kashoko, kwa ligongo lya matumbo genu gakumpoteka na ilwele inkulwala lwala.
24Yambi ya bhandunji bhana inabhoneka gwangali nng’iyo na inalongolela kuukumu, ikabheje yambi ya bhananji pabhoneka kungai. 25Nneyo peyo na itendi ya mmbone, inabhoneka gwangali nng’iyo na nkali gakamanyikago gakaishika.
6Bhatumwa
1Bhatumwa bhowe bhanapinjikwanga kwaishimunji bhakulungwa bhabhonji, nkupinga lina lya a Nnungu na majiganyo getu ganatukanwe. 2Bhatumwa bhalinginji bhakulungwa bhabhonji Bhakilishitu, bhanaanyegayanje pabha ni ashaalongo ajabhonji. Ikabhe, mbaya bhaatumishilanje ukoto, pabha apwaika kwa liengo lyabhonji, ni Nkilishitu nnjabhonji.
Majiganyo ga Unami na Utajili gwa Kweli
Nnapinjikwa nnjiganye na nnunguye genega 3Mundu jojowe ajiganya majiganyo gana ga kanana na gegano, na akaakunda malobhe ga gumi ga Bhakulungwa bhetu a Yeshu Kilishitu, wala majiganyo ga dini ja kweli, 4jwenejo anakwiipuna na wala akakushimanya shoshowe, ikabhe jwenejo ashikola shalubha sha pinga mitau, na malobhe ga nngomo ga kumbuya lupimililo, na mpwai na matukano na nnjimwa, 5na mitau jangali mpelo jikoposhela kubhandu bhaangabhanikenje lunda, na bhangalinginji ya kweli. Bhaganishiyanga kuti dini mpanda gwa patila utajili.
6Ikabheje dini ja kweli jinakumpa mundu kupwaika kaje, atogolelaga na yakwete. 7Pabha pa shilambolyo twangaika na shindu, na tukajabhula na shindu.
8Kwa nneyo tukolaga shalya na nngubho, tutogolele na yeneyo. 9Ikabheje bhapinganga shipato shikulungwa pagwila mmalinjilo, nitanjila nniyau lya ilokoli ya indu yaigwinji, ya nyata na ya mboteko ikwaajinjiyanga bhandunji nkuobha na nkuangabhanika. 10Pabha shiumilo shikulungwa sha indu yowe ya nyata, ni kupinjiya ela. Na bhananji nkupinjiya ela bhashilekanga nngulupai, nikwiijweka mmboteko ya punda.
Malajilo kwa a Timoteo
11Ikabheje mmwe, mmandu bha a Nnungu, muiembuye na genego. Nkagulile aki, na kwaatindibhalila a Nnungu, na ngulupai, na pingana, na kwiipililila na kwiitimalika. 12Nkomane ukoto ngondo ja ngulupai, na mpate gumi gwa pitipiti gunshemelwe gula, gumwapatile nkakundeje pa bhaakong’ondela bhabhagwinji. 13Ngunakunnajila pa meyo ga a Nnungu bhakwiipa gumi indu yowe, na a Yeshu Kilishitu, bhakong’ondele ukoto pa meyo ga a Pontio Pilato, 14kuti nkamule malajilo genu kwa kunda na kulupalika, mpaka lyubha lishibhaishe Bhakulungwa bhetu a Yeshu Kilishitu. 15Na kuika kwabho shikubhe mobha ga pwaa, gabhishilwe na a Nnungu Bhaatagwala jikape, Bhakulungwa bha bhakulungwanji. 16Ni bhenebho jikape bhakawa, bhatama pashilangaya shikabhandishilwa naka mundu. Wala jwakwapi mundu abhabhweni eu akombola kwaabhona. Bhenebho ni bha ishimiywa, na bhakwete mashili ga tagwala pitipiti! Amina.
17Mwaalajilanje bhandunji bhakwetenje utajili pa shilambolyo pano, bhanaipunanje na bhanaikulupalilanje indu ibhakwetenje ikaakulupalika, ikabhe bhaakulupalilanje a Nnungu, bhakutupa indu yowe kwa ntuka gwabho nkupinga tuinonyele. 18Mwaalajilanje bhatendanje uguja, bhapundanje kutenda ya mmbone, na bhakolanje ntuka akuno bhaliengwanga kugabhana indu yabhonji na bhananji. 19Kwaatenda nneyo, shibhaibhishilanje shibhiko sha mmbone kwa mobha gakwiyago. Nkupinga bhapatanje gumi gwa kweli.
20Mmwe a Timoteo, nngoye shimmishilwesho. Mwiembuye na nkungulu gwangali gwa mmbone, na mitau ja ungumba ga shene shishemwa lumanyio, mbena unami. 21Pabha bhananji bhaitapilenje kuti bhakwetenje lumanyio, bhashilekanga ngulupai.
Ngunakumpinjilanga nema ja a Nnungu.