IBIRO
Waragɛ o Ayeedonek Ɔl o Ibiro
1Azoozek Jooi ɔl ŋaaten ŋɛɛrin
1Baale rak laadun azoozek Jooi jijitigaac lak ci meel golowe ci meelik ŋaaten nyakaŋanɛt. 2Maje zin bar iinya nicoko iiya kozoozɔ ki ageet ŋaaten ŋɛɛrin. Ɛɛnyca Jooi laadun looc ŋaatin, ma aŋɛra niini nɔɔnɔ ka kanyek kaal dook nɔɔnɔ tiŋeere vurta. 3Ma ŋaatin kacin vooritin o diŋdiŋɔn o Joowo. Ma atobɔ didi niini ki Jook golowe dook tɛbɛzɛk. Ma anyek niini looc nico kibil kɔdɔk dɔyize o zɔɔz onin. Ma vurte baal aarai niini ɔl baciinok ugeec e, ook tammu tadena, ma akɔ aavi loota aziite Joowo azo titiny anyak dɔyiz dook. 4Anyozozek nɔɔnɔ diŋdiŋɔni kujuk toonnyak o Joowo kiyo buk akanek Jooi nɔɔnɔ zaar ci adiŋdiŋ kujuk zaar o toonnyawu o.
Adiŋdiŋ Yesu kujuk toonnyak o Joowo
5Ŋaan laadun kenek Jooi toonnyak ogin codoi ŋaatineeŋ nɛ, “Kanyin ineet diŋdiŋɔn onan giye o ɛɛnɛ niina ŋɛɛran, ma keen naana baatun.” 6Buk baale akɔ zɛɛ mazi itoona Jooi ŋɛɛrin ween abuu looc kiiya kuduwak ɔl zɔɔz onin e, azi bodo nɛ, “Abon adiŋdiŋan toonnyawa ogane dook nɔɔnɔ.”
7Aduwa zin baale Jooi zooze ci akati toonnyak gi ci azi nɛ, “Kɛɛnyca naana toonnyak ogan ka kidiŋdiŋantan aneet. Atobɔ ogɛn ki ŋɔɔt, maje ogɛn atobɔ ki lanyci o gooyo.”
8Maje zooze ci akati ŋɛɛrin azi nɛ, “Ineet Jook abil baliin unune nɔkɔ zɛɛ been nɛɛn. Ma abal niina ɔl ugun alaazete unun juruŋ. 9Areez niina bonat, ma abur gerzitin. Gi zin ci kaŋɛranin naana Jooi unune ineet, ma kanyin talniin ki diŋdiŋɔn ci appe ɔrɔɔt ineet doon, kɔkɔm bodo eet oma o nɛɛn.”
10Ma azi bodo waragɛ o beniinowu ŋaaman nɛ, “Een niina Manyi Jook baal laadun ɛɛnyca looc ki tammu taden kinatamma aziite unun e nɛɛn. 11Bar zin niigi dook katin adicai. Maje niina abil nɔkɔ zɛɛ been nɛɛn. Katin niigi dook adicai kiyo rumanɛ o. 12Atuuz katin niina nɔɔgɔ kiyo bataniya o. Ma abali katin nɔɔgɔ kiyo rumanɛ o. Maje bar niina abil iinya dook nɔkɔ, ma alaŋ anyatiz been nɛɛn.”
13Ma ŋaan buk laadun Jooi kuduwak toonnyaye ogin codoi zɔɔz ci anek nɛ, “Aavu loota ŋina libire can azo o zɛɛ ma kanyi ɔl o amarninin ineet rocek looc zɔɔnɛ.”
14Mazin yo laadun toonnyawa kalakaz? Niigi voŋizok o adiŋdiŋan Jook, ma gɔɔn itoon niini nɔɔgɔ ka kɔɔt kitiritit ɔl o agama zɔɔz o Joowo rogeto.
2Má abuluzu rogzɛn o Joowo adikir ŋaaten Yesu
1Mazin giye nico abon naaga kazooni demziinok ween didi akati Yesu baal kiziiyit e juruŋ ka calaŋ bodo areyeket. 2Ma lotinowa baal anyaa toonnyawa o Joowo e waanice ayelizyai kɛlɛɛmnyai. Ma ɔl baal gɔɔn alaŋ ano lotinok niceke, ma alaŋ azooni e, apawonek waanice gɔɔn gerzitin o aganɔ ki nɔɔgɔ. 3Mayo zin inoko mã alaŋ kazooni naaga rogzɛn ci adikir baal aduyaket ageet ŋaaten Manyi Yesu noko, ka zin yo koca tiŋeere kɛɛlta eleeti ku? Ma ɔl baal iziiyit zɔɔz onin ɔɔwa ŋaatin ɛlɛ e, ayelzeket niigi ageet didi rogzɛn nici abil tɔ. 4Ma buk gɔɔn Jooi ayeleket ageet kaviyawa nicaga alɛɛmnyai ŋaaten yelzan o dɔyiz onin ki kaal o atɛɛt ɔl biye. Ma anyewun bodo buk niini doyizok o Vɔŋiz onin ɔl o ɛŋɛra niini.
Anyek Jooi Yesu kabal kaal dook
5Ma looc ci kazɔɔz naaga colai ka kiiya neke, alaŋ katin anyek Jooi toonnyak ogin ka kabalit. 6Bar azi waragɛwi o Joowo ŋaaman giye ci akati alaazɛt looce o colai nɛ, “Mayo laadun eet ci deer gitaz akɔma abaaban niina nɔɔnɔ o? Naa arican eet ci deer labak o? 7Anyi niina nɔɔnɔ rak kizi cɛlbɛz ŋintimiliny toonnyaye ugun, ma anyi bodo nɔɔnɔ katin diŋdiŋɔn been titinyɔn. 8Ma anyi niina nɔɔnɔ kabal kaalyan dook.” Azi zɔɔz nici nɛ, Anyek Jooi katin eet ci deer kabal kaal o ɛɛnyca niini dook loota. Ma ŋaan kicinit naaga inoko eet ci deer abal kaalyan nicoko dook. 9Bar zin kicinit Yesu baal anyek Jooi nɔɔnɔ kizi cɛlbɛz rak ŋintimiliny toonnyaye ogin waan baal akuni looc e. Anyozozek nɔɔnɔ diŋdiŋɔni ki titinyɔn giye baal aku apirnanɛ niini, ma amɛzi piryakzɛt dɔyize o Joowo zɛɛ makacin adaak ole dook e.
10Nɔɔnɔ zin nɛɛn o anyaak ɔl rogzɛn. Ma aganɔ Joowe o ɛɛnyca kaal dook, ma azooni nɔɔgɔ ŋaati anyekɛ niini Yesu kizimnyai gidente onin ka kanyaa ɔl ci meel kivita kozolit been nɔɔnɔ diŋdiŋɔn onin. 11Nɔɔnɔ nɛɛn o anyek ɔl kobonta ŋume o Joowo, ma iziti niini been nɔɔgɔ dɔl ci adoye baatineeŋ. Ma gole nico alaŋ anyak Yesu alyaan ŋaati awɛ niini nɔɔgɔ kiziti gɔtɔnɔgi cigin. 12Kiyo anek niini Jook beniinowe o rɛɛn nɛ, “Ŋaan kakɔ kanaatin ineet ŋume o ɔl ugun een gɔtɔnɔga dook.” 13Azi niini bodo buk nɛ, “Katu naana tup nɔkɔ Jook.” Ma azi bodo buk nɛ, “Karomena ŋinaanto kibeen gɔtɔnɔga o tuwento baal anyan Jooi e.”
14Gɔtɔnɔgi zin nicoko nɛɛn ɔl o deer. Buk zin Yesu itiryai kizi eet ci deer kiyo niigi o ka kiiya kadaak niini, ma uulal dɔyiz o Loryento, eeci anyak Loryenti dɔyiz ci daayizo. 15Ma ɔɔga niini daayize onin ɔl baal agam Loryenti nɔɔgɔ irkitok ugeec rogeto dook giye o aŋolin niigi daayiz e. 16Alaŋ zin aku niini o ka kiiya kitirit toonnyak o Joowo, bar ka kiiya kitirit ɔl o anyak tuwɛn kiyo baale Ibrayim e.
17Zin giye nico aganɔ Joowa ŋaati atobɔnɛ Yesu ki gɔtɔnɔgi golowe dook, ka kuwucek niigi nɔɔnɔ, ma alal nɔɔnɔ ziniz Joowa kiyo alaani o ceez o Joowo adikir baal gɔɔn anyek Jook taabinɛt ka kotoŋ Jooi baciinok ugeec e. 18Inoko zin atirit niini ɔl o gɔɔn acina Loryenti, eeci niinilya baale icinnyai buk, ma apirna ɔrɔɔt kiyo niigi o.
3Titiny Yesu kujuk Mosis
1Gɔtɔnɔga o tuwento o awanuŋ Jooi ka ozolit baliin o tammu tadenu, abaabanit ɔrɔɔt Yesu o itoona Jooi ka kizi alaan ci adikir ŋaaten tuwɛn onai. 2Iimi baale nɔɔnɔ ziniz ŋaaten Jook o aŋɛra nɔɔnɔ ka kutugu liŋliŋɔn nico kiyo baale Mosis iimi ziniz liŋliŋonte onin ŋaati arayin ɔl o Israyil baal aŋɛra Jooi nɔɔgɔ kiziti ɔl cigin e. 3Gɔɔn zin laadun ɛɛti ci ɛɛnyɛt ceez titiny ɔrɔɔt kujuk ceez ci ona ɛɛnyca niini o. Mazin buk gole nico, Yesu anyak diŋdiŋɔn ɔrɔɔt kujuk Mosis. 4Mazin gɔɔn laadun ceez ɛɛnyca ɔl ci deer. Bar zin Jook nɛɛn o ɛɛnyca kaal dook. 5Ma baale Mosis niini gabaren ci labak, bar zin waanice iimi nɔɔnɔ ziniz ɔrɔɔt liŋliŋonte o aliŋliŋonɛkɛ niini Jook ole o Israyil. Ma aduwak niini nɔɔgɔ kaal o aduwa Jooi o ka kiitazɔ katin. 6Zin bar Kiristo niini ŋɛɛrti Joowo o iimi ziniz nɛɛn. Abal niini bor o Joowo kizi logo o korgu ɛlɛ. Zin naaga mã katu Yesu, ma karɛ iiten o katin abadaan niini, kiziti koca naaga bor cin didi.
Anyek Yesu ɔl o Joowo yubzɛn
7Aduwa Jooi Vɔŋize onin gi ci azi nɛ, “Mã aziiknu molok onan waanico, abon didi aziiknu juruŋ. 8Má anyeku zinzeeti kodoyit kiyo baale agɔɔn ɔl o Israyil irkitowe baal acinanan niigi aneet waan baal aluugi balala e. 9Mayo nuun icinit jijitugooc dɔyiz onan irkitowe baal een eet ram e, icintawan waanice niigi aneet balala ŋinaante. 10Mazin baale giye nico kotoboreya naana ɔl niceke nɔŋ, ma kizɛ nɛ, Ɔl nicoko tup nɔkɔ arɔɔŋ nɔɔgɔ zinzeeti cigeec kaal oogi doon, ma alaŋ arooŋnyan niigi aneet, ma ajura ŋaati aziiŋni zɔɔz onan karicane nɔɔgɔ. 11Kotobora ni waanice nɔŋ, ma kitoon zaar ogan maany kazi nɛ, Alaŋ bai kanyi nɔɔgɔ kivitayan aneet ka kivita kuyubuzit ŋaatan been nɛɛn.” 12Gɔtɔnɔga o tuwento, abon azoonu eleeti ka kɔkɔma eet codoi ŋaatunooŋ ci anyak ziniz ci gɛr ɔrɔɔt ci akɔmni tuwɛn ka kimiirɔi nɔɔnɔ ki vurut ŋaaten Jook o abil nɔkɔ been nɛɛn. 13Bar abon ilotonu niiga maany iinya dook gɛrzɛ ŋaan alabanuŋ Loryenti zɛɛ ma anyuŋ kodoyit zinzeeti. Iinya dook utuguz nɔkɔ, eeci ŋaan anyaku waŋi ci aziiŋnu zɔɔz o Joowo. 14Mã kamɛna naaga kɛɛl zɔɔnɛ kodoyit kak nɔkɔ ebaal kagaman Yesu ɔɔwa e, kodoye koca naaga kibeen Yesu. 15Zin giye nico abon aziiknu Jook giye o anɛ waragɛwi nɛ, “Mã aziiknu molok o Joowo waanico, má anyeku zinzeeti kodoyit kiyo baale agɔɔn ɔl o Israyil waan baal acinan nɔɔnɔ balala e.”
16Ɔl jaŋ ci da azii molok ci Joowo azoozek nɔɔgɔ, ma acina nɔɔnɔ ŋaati apɛzi niigi zɔɔz onin o? Ɔl baal aduŋnan Mosis nɔɔgɔ looce o Masiru e nɛɛn. 17Ɔl jaŋ baal anyek Jook kotobor nɔŋ irkitok eet ram e? Ɔl baal abor gɔl o Joowo, ma adaai kotoŋtozek eleeti ugeec balal e nɛɛn. 18Ɔl jaŋ baal aduwak Jooi terkediin o azi nɛ, “Alaŋ bai niigi avunakan aneet ka kivita kuyubuzit ŋaatan been nɛɛn,” e? Aduwak baale niini zɔɔz nico ɔl baal alaŋ azooni zɔɔz onin balala e. 19Inoko zin kicinit naaga alaŋ anyek Jooi waanice ɔl niceke kɔɔtɔ ŋaabaal arooŋek niini nɔɔgɔ e, eeci waanice alaŋ niigi atuwe.
41Inoko zin eterkedeyet Jooi ageet gi ci azi nɛ, Kavɔ naaga ŋaatin ka kɔɔtɔ kuyubuzit kibeen nɔɔnɔ. Abon zin naaga dook kabɛk eleeti ka kɔkɔma ŋaatunooŋ eet codoi ci amiiri ki vurut zɛɛ ma ajaar yubzɛn nici. 2Eeci kiziiyit naaga terkediin o Joowo kiyo baale azii ɔl ci baal abaak balala neke. Iziiyit baale niigi kaviyak nicoko, ma bar waanice alaŋ atirit nɔɔgɔ, eeci iitene ci baal aziiŋni niigi neke ŋaan kagamta tuwɛnta. 3Kavɔ zin yubzente o Joowo naaga doon o katuwe ka kɔɔt kuyubuzit ŋaatin. Maje ole o alaŋ atuwe azi Jooi nɛ, “Kotobureya baale naana nɔɔgɔ nɔŋ, ma kitoona zaar ogan maany kizɛ nɛ, Alaŋ bai kanyi nɔɔgɔ kivitayan aneet ka kivita kuyubuzit ŋaatan been nɛɛn.” Aduwa niini gi nico, mayo nuun idimdiman niini ŋino waan ka kuyubuzti niigi waan baal ɛɛnycanɛ niini looc e. 4Azɔɔz waragɛwi o Joowo ŋaaman zɔɔz ci akati iiten ween torgɛrɛm azi nɛ, “Ayubuz Jooi iiwe ween torgɛrɛm waan baal idicai niini liŋliŋɔn onin dook e.” 5Inoko kabɛdɛkɛ zɔɔz nico, “Azi Jooi nɛ, Alaŋ bai avunakan niigi aneet ka kivita kuyubuzit ŋaatan been nɛɛn.” 6Mazin ɔl baal iziiyit terkediin o Joowo ɔɔwa e, ŋaan kɔɔt ŋaatin ka kɔɔt kuyubuzit, eeci waanice alaŋ atu niigi nɔɔnɔ. Bar zin ŋaan anyak ɔl oogi tɔ ci ka kivita kɔɔtɔ, ma avɔ ayubuz niigi Joowa. 7Gi nici abil tɔ didi, eeci arek Jooi iiten ci ka kivitakɛ ɔl nɔɔnɔ. Ma azi niini nɛ, “Iiten zin o ka ooti niiga yubzɛnta nɛɛn nici.” Azɔɔz Jooi gi nico baale ŋaaten Devid waragewe onin azi nɛ, “Mã aziiknu molok o Joowo waanico, má anyeku zinzeeti kodoyit.”
8Ŋaan zin baale ɔl o Israyil kurumit yubzɛn o Joowo waan baal arayin Jasuwa nɔɔgɔ avɔyi looce o kazi Kanan e. Gi zin ci azɔɔzi Jooi yubzɛn oma o nɛɛn. 9Mazi abil nɔkɔ, ŋaan zin yubzɛn ci ɔl o Joowo arɛ nɔɔgɔ ka buk kuyubuzit niigi yubzɛn ci abil kiyo o Joowo baal ɛɛnycanɛ looc, ma ayubzi iinyaye ween torgɛrɛm e. 10Eeci mã akunak ɛɛti Jook, ma ayubuz ki nɔɔnɔ, ayubuz buk niini liŋliŋonowe ogin kiyo baale Jooi ayubuz iinyaye baal adican liŋliŋɔn onin ɛɛnycanɛ looc e. 11Abon zin naaga katoma juruŋ ka kɔɔtɔ kuyubuzit Joowa. Alaŋ karɔɔŋ naaga eet codoi ŋaatina kimiire ki vurut calaŋ akɔ yubzente nico giye calaŋ azooni zɔɔz o Joowo kiyo baale ɔl o Israyil baal alaŋ azooni zɔɔz onin, ma adaai balala e.
12Ma zɔɔz o Joowo zɔɔz ci arogi, ma anyak dɔyiz ci appe ɔrɔɔt kiyo dila ween niim gɔɔn lɛɛdi ɔrɔɔt o. Anim zɔɔz oninɛ kakat ziniz ci eet ci deer eecitɔ rɔp, ma akɔ kook kaavu baabaninte onin been vɔŋize onin, ma akɔ kook kurum amɛ, ma apak kaalyan o abaaban ɛɛti kibeen kaal o arɔɔŋ ziniz oninɛ dook. 13Akɔm zin gi ci ka kɔrɔɔdɛ ŋaaten Jook been nɛɛn. Bar kaal ci ɛɛl loota noko dook adɛnyai keberene ogin lai. Zin naaga dook katin kavɔ kɛɛl ŋume onin, ma kabɔrak nɔɔnɔ kaal o kagɔɔn naaga loota dook.
Yesu niini alaan o ceez o Joowo adikir
14Abon zin naaga kagam tuwɛn ona kɔdɔk, eeci kanyak alaan ci ceez o Joowo adikir ci adiŋdiŋ ɔrɔɔt. Ook baale niini zɛɛ been Jook ɛlɛ. Niini zin Yesu ween ŋɛɛrti Joowo nɛɛn. 15Ma alaani cinai adikir noko aga kaal o alaŋ naaga kanim kutuguz, eeci baale buk niini iiya izi eet ci deer, ma acinnyai kiyo naaga o, maŋaan niini kabaca baciin codoi been nɛɛn. 16Kanyayit zin gɔɔn naaga moozɛt ka kojoŋozit Jook baliinte onin ŋaao ka kɔɔt kojoktai naaga irkɛn onin, ma kawucnek naaga nɔɔnɔ. Ŋinaante ŋaan kajowa naaga tirtɛn iiten ci gɔɔn tɛ akunaket ageet piryakzɛt.
51Ma alaata o ceez o Joowo adikir gɔɔn aliŋliŋonek Jook dook, aŋɛryai gɔɔn niigi ole ugeec ɛlɛ ka karaktɔi gɔnɔgi kaale o anyek niigi Jook. Ma agoonek Jook todoyok o ka kaarai niini baciinok ugeec. 2Ma ɛɛti ci aŋɛryai niini eet ci atibez ole o ŋaan kagaac gɔl o Joowo kibeen ole o agɔɔn baciinok, eeci niini alya iina gɔɔn tup lak ci meel buk. 3Mazi giye o gɔɔn iinanɛ niini, alaŋ agoonek niini Jook todoyok baciinowe ci ɔl oogi doon, bar agoonek baciinowe ogin buk. 4Akɔm zin eet ci aŋɛrak ɛlɛ titinyɔn ci ka kizɔi alaan ci adikir agoonek Jook todoyok, dooke coma aŋɛra Jooi nɔɔnɔ kiyo baale aŋɛra eet o kazi Aron e.
5Mazin buk gole ci atobɔ ki nico, Kiristo alaŋ aŋɛrak ɛlɛ maany titinyɔn ci ɛɛnɛ alaan ci adikir agoonek Jook todoyok, bar Jook nɛɛn o anek nɔɔnɔ nɛ, “Kanyin ineet diŋdiŋɔn onan giye o ɛɛnɛ niina ŋɛɛran ma keen naana baatun.” 6Azi Jooi bodo waragewe onin ŋaaman nɛ, “Een niina alaan ci azɔɔzɛ ɔl ŋume onan nɔkɔ zɛɛ been nɛɛn gole ci atobɔ ki o alaan baal kazi Mɛlikizadɛk e.”
7Iinyaye baal ŋaan abaayi Yesu loota e, ilalek waanice niini Jook o anyak dɔyiz molowe ci appe ki luwanta ka kitirit Jooi nɔɔnɔ kɛmɛz daayiz. Iziiwun ni Jooi nɔɔnɔ waanice, eeci acɛlbɛzɛn niini ɛlɛ, ma arɛɛz Jook, ma agɔɔn kaal o arɔɔŋ Jooi doon. 8Mayo nuun een niini ŋɛɛrti Joowo ɛlɛ o, ɛdɛmɛz niini gɔl ci azooni zɔɔz o Joowo gidente onin baal apirnanɛ e. 9Mazin giye o waanice izimnyai niini demziinte nico, izi niini gɔl ci ɛɛlyanɛ ɔl dook o azooni zoozok ogin. 10Zin giye nico anyewun Jooi nɔɔnɔ kizi alaan ci adikir ci agoonek nɔɔnɔ todoyok gole ci abil kiyo o alaan baal kazi Mɛlikizadɛk e.
Iricanit Jook calaŋ abudenu
11Anyak zin inoko zoozok ci meel akati gɔl nico ka waan kozoozit, bar zin zɔɔz nici adɔi kak ŋaati agayu kɛŋ cin, eeci alaŋ niiga gɔɔn aziiŋnenu taman. 12Ma niiga aganonu waan ŋaati ademezu ɔl oogi, eeci utuyu Yesu baal rɛɛna, bar zin inoko niiga alya ŋaan rak arooŋnyu eet ci ka kedemezuŋ demziin o Joowo aboke. Ŋaan eelnu niiga tuwente unooŋ ŋaati Yesu kiyo dɔlya o miliny gɔɔn aam iira doon o, ma iirana atobɔ ki demziin o Joowo aboke. Alaŋ rak niiga animnyu edemezit demziin o Joowo adɔi kak o atobɔ ki dayiin o adɔi. 13Zin ɛɛti ci ŋaan aam iira doon atobɔ niini ki dole o miliny gɔɔn alaŋ aga gi ci gɛr ki gi ci abon o. 14Ma dayiin o adɔi aganɔ ki ɔl o adikir. Atobɔ niigi ki ɔl o edemezit demziin o Joowo juruŋ, ma agaac gi ci abon ki gi ci gɛr ŋume o Joowo. Ma demziin nici alaŋ een lutɛt.
61Abon zin naaga kavɔ ki taden demziinte o Kiristo calaŋ bodo kamiironek demziin baal oowu baal kotoŋtek looc vurta e. Alaŋ naaga karɔɔŋ kɛmɛda kebedozek kaal baal oowu baal ŋaan kakanan uuŋni baal kooŋni kaal o gɛr loocu, ma kavu kagaman Jook, ma karikɛ eleeti ogaac nɔɔnɔ e, 2kiyo demziin o toonyɛnɛt o ka kaaryai oŋɛ, ki demziin o kataadekɛ azɛɛn ɔl ka kiiyak nɔɔgɔ Vɔŋizi o Joowo, ki demziin o akati ŋaazi daayiza, been demziin o akati payiin o apayɛki Jooi gerzitin ɔl o abor nɔɔnɔ iitene ci aṯornɛkɛ lɔɔci e. 3Mã akoleket Jooi ageet gɔl, abon kayaŋ di bodo naaga demziinok baal oowu e, ma kavɔ eogɛn.
4Eeci mã anyak ɔl ci agaac zɔɔz o Joowo een didi, ma ooŋ niigi zɔɔz nico bodo, ma amiiri ki vurut, akɔm bodo gɔl ci ka kabadai niigi ka kimiirtozɛkɛ zɔɔz ween didi been nɛɛn, eeci baale rak aavtiyɔ niigi vooritine o Joowo, ma atarit niigi mayuwɛnɛt o Joowo abon, ma abaak Vɔŋizi o Joowo ŋaatineeŋ. 5Ma aga niigi bonat o Joowo nɔkɔ, eeci aliŋliŋ zinzeetine ugeec. Ma aga dɔyiz o baliin o Joowo o ka keyelizyai katin. 6Agaac niigi kaal nicoko dook nɔkɔ, ma amiiri bodo ki vurut. Abiceec zin ŋaatineeŋ ŋaati ka kabadai bodo kivita kabadi mony oŋene ugeec, eeci ɛɛl niigi kiyo ŋaan abor Yesu, ma amiironɛkɛ niigi nɔɔnɔ dodinɛt keete ween talakec o, ma anyaak niigi nɔɔnɔ alyaan kɔla.
7Abaabanit di zɔɔz ci tɔdɔwawu. Gɔɔn ma atiilnak tammu tɔdɔ maam lak ci meel, ma aduŋnan kaal ci abon ci aganɔ ki liŋliŋɔn ci ɔl o eevyi, abon zin kaga naaga Jook nɛɛn o amayuk tɔdɔ nicoko. 8Bar zin mã alaŋ aliŋliŋ ɔl juruŋ, aduŋna tɔdɔwaye nicoko bila ki ciirɛn. Ma abor Jooi tɔdɔ nicoko ɔrɔɔt, ma atooz katin gooya lai.
9Laŋotigan o tuwento kareezuŋ, mayo nuun kaduwakuŋ naaga igeet zɔɔz ci adɔi kak noko, kajezuŋ naaga igeet. Kagaya agoonu gi ci abon aganɔ ki rogzɛn unooŋ giye o anuyu niiga gɔl o Joowo. 10Ma Jooi tup apak kaal gole ci abil tɔp. Ma alaŋ areyek nɔɔnɔ liŋliŋonowa ki reezinɛt o areezu niiga nɔɔnɔ baal ayelzanu niiga giye o atiritu gonogu o tuwento baale zɛɛ been inoko buk o. 11Karooŋnyuŋ naaga igeet dook emeda gole o Joowo kodot. Ka zin ojokta katin kaal o arɔɔŋ Jooi kanyuŋ dook. 12Alaŋ karooŋnyuŋ naaga igeet kadaaktuŋ eleeti. Bar karooŋnyuŋ eelit kiyo ɔl o didi atuwe, ma alal zinzeeti o, ka zin ojokta kaal o aterkedekuŋ Jooi dook.
Aterkedeket Jooi ageet rogzɛn
13Aada di zɔɔz baal aduwak Jooi Ibrayim e. Iitene nice aterkedek niini Ibrayim gi ci ka kutuguwek ŋaati itooni niini zaar ogin maany, eeci akɔm eet ci ajuk nɔɔnɔ diŋdiŋɔnta. 14Iitene nice anek Jooi Ibrayim nɛ, “Didilɛ nyan kuduwayin ineet. Kamayukin waanma, ma kanyin dɔl ci meel ɔrɔɔt.” 15Ɛrɛwɔ ni waanice Ibrayim zinize ci alal zɛɛ makacin didi ojowa niini gi o aterkedek Jooi nɔɔnɔ.
16Gɔɔn mã arɔɔŋ ɛɛti kidica zɔɔz gone oman, itoon niini zaar ci eet ci adikir ŋaatin ka kidicai jore cineeŋ o. 17Ma Jooi arɔɔŋ ɔl o aterkedek niini zoozok kagaac ɔrɔɔt ɛlɛ niini alaŋ owo bodo zɔɔz cin been nɛɛn giye o aterkedek niini nɔɔgɔ ŋaati itooni zaar ogin. 18Anyak zin kaal ceen ram calaŋ ookci been nɛɛn ce, terkediin onin been zaar ogin. Alaŋ Jooi avɔlɔŋ kaale ceen ram noko. Giye ci akati kaal ceen ram noko naaga o kodokonycozek Jook, ma kɔɔt kɛbɛktɛ, anyozoyet ageet moozɛt, ma kojokta naaga dɔyiz ci adɔi kak ŋaaten terkediin o aduwaket niini ageet zaare ogin. 19Ma terkediin o rogzɛn ona anyek zinzeeti ogaac moozɛt kodoyit kiyo kɛɛt o adikir acabin kavooli o liilu liiltoga o. Ma gi o terkediin o rogzɛn ona anyek zinzeeti ogaac kiitazɔ, ma oromet ageet ki Jook baliinte onin. 20Ma Yesu arayɛ ook ŋinaante ka kook kokoleyet ageet gɔl ci kavɔyi Joowa. Izi niini zin alaan ci adikir nɔkɔ zɛɛ been nɛɛn gole ci abil kiyo o alaan baal kazi Mɛlikizadɛk e.
7Adiŋdiŋ Yesu kujuk alaat o ceez o Joowo dook
1Baale Mɛlikizadɛk alaan ci kutur o kazi Salaam, ma een buk niini alaan ci agoonek Jook todoyok. Ma iitene baal abadaan Ibrayim gaŋnye baal akɔ amɔgi alaat e, urumek Mɛlikizadɛk nɔɔnɔ gɔl, ma amayuk nɔɔnɔ. 2Anyek ni Ibrayim nɔɔnɔ lɛlɛn codoi lelenete ween amɔtɔ kaale baal akɔ ɔɔra niini alaate baal agaŋnyak atenoi onin e. Ma zaara ci kazi Mɛlikizadɛk noko anyak keŋti ram. Kɛŋ ci oowu o kazi nɛ Alaan ci Abon. Ma bodo giye baal ɛɛnɛ niini alaan o kutur o kazi Salaam, akatozek nɔɔnɔ zaara ci kazi Alaan o Ganonto. 3Mazin buk waragɛ o Joowo ŋaan kuduwa zaar ci baati Mɛlikizadɛk ki yaatin ki jijitin. Ma alaŋ aduwa buk iiten ci da aritan niini been iiten ci da adaaŋni. Atobɔ zin niini kibeen ŋɛɛrti Joowo, eeci een niini alaan nɔkɔ been nɛɛn kiyo ŋɛɛrti Joowo o.
4Icinit zin di alaazɛt ci baal Mɛlikizadɛk o appe ɔrɔɔt. Mayo nuun een Ibrayim baal een jijitinai o agayi ɔrɔɔt e, anyek nɔɔnɔ lɛlɛn codoi lelenete ween amɔtɔ kaale baal ɔɔra niini e dook, eeci aga Ibrayim nɔɔnɔ een niini didi alaan ci adikir. 5Abaabanit di gi ci akati alaat o ceez o Joowo. Eegin niigi alaat ci ceez o Joowo giye o eeginɛ niigi ɔl ci tatok o eet o kazi Livai. Aricanonek nɔɔgɔ lotinowa o Joowo ka kuluta gɔɔn niigi lɛlɛn codoi lelenete ween amɔtɔ ole ugeec Juz. Alota niigi kaal nicoko ole ugeec Juz maany, mayo nuun eegin niigi dook dɔl ci dɔl o Ibrayim o. 6Mazin baale Mɛlikizadɛk alaŋ een niini dole ci dɔl o Livai, ma bar olota niini lɛlɛn codoi lelenete ween amɔtɔ ŋaati Ibrayim. Ma amayuk buk niini Ibrayim baal ojowa terkediin o Joowo laadun e. 7Gɔɔn zin laadun aga ɔl dook ɛɛti ci amayuk gɔn, adikir niini ɔrɔɔt kujuk gɔn ci amayuk niini o. 8Ma alaata ci baal gɔɔn alota lɛlɛn codoi lelenete ween amɔtɔ neke, niigi ɔl ci deer adaai labak. Bar zin waragɛ o Joowo aneket nɛ, Mɛlikizadɛk ci baal ajowa lɛlɛn codoi lelenete ween amɔtɔ neke, arogi niini nɔkɔ been nɛɛn. 9Karabɔŋ buk inoko kanim naaga dook kiziti nɛ, Yo nuun een Livai ɛlɛ ween baati alaat o gɔɔn alota kaal ɔla, uruyit buk niini kibeen dɔl ci dɔl ogin lɛlɛn codoi lelenete ween amɔtɔ kaale ugeec ŋaaten Ibrayim. 10Eeci waanice niigi ŋaan kitirya ŋaan anyak jijitineeŋ Ibrayim nɔɔgɔ alya eecitɔ waan baal arumɔnɛ niini kibeen Mɛlikizadɛk e.
11Baale anyonek ɔl o Juz lotinowa o Joowo gole o dɔl o dɔl o Aron ween borit o Livai baal gɔɔn agoonek Jook todoyok e. Mã zin da gɔl nica kizimnyai kizi gɔl ci abon dook nɛɛn, alaŋ waan bodo naaga karɔɔŋ alaan oma ci ka kiiya. Karɔɔŋ zin naaga eet ceen alaan arɔnyai gole ci abil kiyo ci baal Mɛlikizadɛk o, alaŋ een eet ci arɔnyai gole ci abil ki o Aron. 12Eeci mã ookci alaazɛt, abon buk ookci lotinowa. 13Ma zoozowa nici akati Manyi Yesu. Kaga zin naaga dook Kiristo baale alaŋ aritai bore o Livai, bar aritai niini waanice bore o Juda. 14Ma baale Mosis ŋaan kanyek ɔl ci bor o Juda liŋliŋɔn ci ka kanyekɛ niigi Jook todoyok. 15Ma kaala ci kaduwa noko dook ayelzeket ageet gɔl o iiyai alaani oman ci atobɔ kibeen alaan baal kazi Mɛlikizadɛk e. 16Ma alaazɛt cinɛ o alaŋ aku gole ci kɛɛranɛ o ɔl o deer, bar aku dɔyize o rogɛt onin arogni niini nɔkɔ zɛɛ been nɛɛn. 17Eeci buk waragɛ o Joowo aduwa zɔɔz ci akati nɔɔnɔ azi nɛ, “Een niina alaan ci azɔɔzɛ ɔl ŋume onan nɔkɔ zɛɛ been nɛɛn gole ci abil kiyo baal alaan o kazi Mɛlikizadɛk e.” 18-19Otoŋ zin Jooi lotinok o Mosis baal rɛɛn e, eeci lotinowa nica alaŋ arogoz ɔl giye o akɔmni nɔɔgɔ dɔyiz ci ka kanycekɛ ɔl kobontai ŋume o Joowo. Bar zin anyaayet Jooi ageet gɔl ci abon kujuk lotinok ogin baal rɛɛn e, ka kanyaawet niini ageet kivita kojoŋozit nɔɔnɔ. 20Atɛrkɛt zin Jooi zɔɔz nico ŋaaten Yesu Kiristo. Maje alaate baal gɔɔn agoonek Jook todoyok e, akɔm codoi ŋaatineeŋ ci aterkedek Jooi terkediin ci abil kiyo nici noko. 21Bar zin Yesu een niini alaan ci adikir gole ci atɛrkɛdɛki Jooi nɔɔnɔ zɔɔz ci azi nɛ, “Naana o keen Jook keterkedeyin ineet ka izi alaan nɔkɔ kodot, ma alaŋ zɔɔz cane o ookci nɔkɔ been nɛɛn.” 22Mazin giye o aŋɔrɔwɔnɛ Yesu ki alaat dook, izi niini gɔl ci atɛrkɛdɛki Jooi ɔl gi ci abon ɔrɔɔt kujuk baal rɛɛn e.
23Anyak zin bodo ŋɔrɔwɔnɛt oma ce. Baale gɔɔn anyak alaat ci meel gɛr ci agoonek Jook todoyok, eeci waanice gɔɔn mã adaai niigi, arigiz bodo ɔl ci bor o tatok uneeŋ Livai liŋliŋɔn cineeŋ o. 24Bar zin Yesu arogi niini nɔkɔ zɛɛ been nɛɛn, ma amɛna niini een alaan ci azɔɔzi ɔl o tuwento ŋume o Joowo nɔkɔ, ma akɔm bodo alaat oogi ci ka kirigizit nɔɔnɔ. 25Ma giye nico anyak niini dɔyiz ci arogzi ɔl o avunak Jook ŋaaten nɔɔnɔ nɔkɔ zɛɛ been nɛɛn, eeci niini alya arogi zɛɛ been nɛɛn. Ma ilalek niini Jook ŋaaten nɔɔgɔ.
26Nɔɔnɔ zin doon o ka korogozet ageet giye o adowin niini been Jook, ma alaŋ anyak niini baciin codoi alye onin. Ooyi zin nɔɔnɔ Jooi ŋaa onin titiny tammu tadena ŋaao akɔm ɔl ci baciinowu. 27Maje alaata baal gɔɔn agoonek Jook todoyok e, abon rak gɔɔn baale ŋaatineeŋ ŋaati agɔɔni ɔɔwa rak todoyok ci aaranɛ oŋɛ ci eleeti ugeec ɛlɛ, ma bodo vurta agoonek Jook todoyok oŋene ci ɔl oogi. Bar zin Yesu alaŋ agɔɔn nɔkɔ. Anyek niini ɛlɛ onin kizi todoyoi lak codoi ṯɔr nɔkɔ iiten baal adaaŋni keete ween talakec e doon.
28Ma baale lotinowa o Mosis arɔɔŋa ɔl calaŋ azima eleeti, ma anyek kizi alaat ci agoonek Jook todoyok. Ma bar vurta ɛtɛrkɛt Jooi zɔɔz ci ka kanyekɛ niini ŋɛɛrin kizi alaan ci adikir, eeci akɔma ŋaatin baciinok nɔkɔ been nɛɛn.
8Orogozet Jooi ageet gole ci colai
1Inoko zin ŋinti akati zɔɔz cane kazɔɔz o nɛɛn ce. Kanyak naaga alaan cinai adikir ɔrɔɔt, ma akɔm ŋaatin baciinok, ma aavi niini tammu tadena aziite o Joowo azo titiny kujuk vitɛn dook. 2Baale gɔɔn alaata o adikir ceeze o Joowo aliŋliŋonek niigi Jook ceeze ceen rum ɛɛnyca ɔl ci deer. Maje bar Yesu inoko o aliŋliŋ niini kizi alaan ci adikir ŋaao aavɛ Jooi ɛlɛ. Ma nica ceez o ɛɛnyca Jooi alya, alaŋ ɛɛnyca ɔl ci deer. 3Mazin gɔɔn alaata o adikir dook arɔnyai niigi ka kutuguzek Jook todoyok kibeen kaal o anyek ɔl nɔɔnɔ oogi. Aganɔ zin buk Yesu ween alaan onai adikir ŋaati anyayi niini gi ci anyek Jook. 4Inoko tɛ da Yesu kizi gi ci aavi loota ŋina, alaŋ waan een alaan ci agoonek Jook todoyok, eeci anyak alaat tɔ ci agoonek Jook todoyok gole o lotinok o Mosis. 5Mazin liŋliŋɔnti ci agɔɔn alaata ci loocu o olla riritɔn ci ayakza kaal o agooni tammu tadena. Abil kiyo baale ŋaati Mosis e. Iitene baal arɔɔŋ niini ka kɛtɛɛnyai ceez o Joowo een rum e, anek waanice Jooi nɔɔnɔ nɛ, “Cin di! Tugu kaal dook keelit gole baal kayelekin ineet baale bɛ tadena e.” 6Bar zin liŋliŋɔnti o anyek Jooi Yesu adiŋdiŋ ɔrɔɔt kujuk liŋliŋɔn o lotinowu rɛɛn baal alaat o adikir loocu e, eeci terkediin ci colai noko anyaa ganɔn Joowa kibeen eete ci deer, ma adiŋdiŋ ɔrɔɔt kujuk kɛɛrane o rɛɛn, eeci atɛrkɛt niini kaal ci abon kujuk kaal baal rɛɛn e.
7Ma da terkediin baal rɛɛn e kanyak dɔyiz ci arogzi ɔl, alaŋ waan bodo aduwaket Jooi terkediin ci colai. 8Bar zin Jooi icinun kaal ci gɛr ɔla, makacin izi nɛ, “Kaduwakuŋ igeet, tiŋeere iinyaye ci avu neke kakɔ katerkeda kibeen ɔl o Israyil been bor o Juda zɔɔz ci colai. 9Ma alaŋ nicini atobɔ ki gi baal katerkedei jijitigeec iitene baal kaaranɛ nɔɔgɔ looce o Masiru e. Waanice alaŋ arek niigi zinzeeti gi baal katerkedei naana nɔɔgɔ e. Makacin kɔzɔra nɔɔgɔ. 10Ceeni zin terkediin o colai o ka kutuguwek naana ɔl o Israyil iinyaye ci avu noko. Karekɛ iima nɔɔgɔ lotinok ogan zinzeeti ugeec, ma kanyi nɔɔgɔ kabaabanit lotinok nicoko ootine ugeec. Keen iima Jook cineeŋ, ma eegin niigi ɔl cigan. 11Alaŋ bodo tiŋeere ɛɛti oman ŋaatineeŋ adɛmɛz gɔnɔgi oogi, karabɔŋ anek ɔl cigin nɛ, Agaac Jook, eeci ŋaan tiŋeere agayan ɔl dook o cɛlbɛz been o titiny buk. 12Kooŋnei iima nɔɔgɔ kaal baal gɛr agɔɔn e, ma alaŋ bodo kaada been nɛɛn.”
13Mazin Jooi zooze ci aduwa noko, anyek niini terkediin ci colai noko kirigiz zɔɔ ci terkediin baal rɛɛn e. Inoko zin gi baal aterkedi baal rɛɛna e oṯorɛi niini kibeen kaal o rɛɛn dook.
9Anyaayet Yesu gɔl ci colai ka kidiŋdiŋanti Jook
1Baale rak anyak ɔl golok ci adiŋdiŋani Jook terkediinte baal oowu e, ma anyak buk ceez ceen rum adiŋdiŋani niigi nɔɔnɔ loota ŋina. 2Ma ŋinita ceez ceen rum ci anyak eecitɔ keŋti ram ci aŋɛr ɔl ruma. Ma kɛŋ ci oowu o kazi zaar nɛ Ŋin o Alile. Ma arek niigi ŋinito lamba ci een warki, ki tarabeza ci ka kariyek ɔl ḏɔkɛn o gɔɔn ataabi niigi Jook. 3Bodo kɛŋ ci ano gɔn o awo ɔl zaar ci kazi Ŋin o Alile Ɔrɔɔt. 4Ma kɛŋ nici tatoga anyak tarabeza ci aruk ɔl warkinɛ ci gɔɔn arurɛkɛ ɔl karkarɛt goo ka kɔtɔŋɔl madiz. Maje kɛŋ nici eecitɔ anyak loidoŋ o Joowo o aruwe warkinɛ buk. Ma anyak loidoŋi nici eecitɔ iju ceen warki ci anyak dayiin baal anyek Jooi Mosis kibeen ɔl o Israyil balala e. Ma anyak buk eecitɔ kɛɛt o eet o kazi Aron alaazetu, ma alizna keete nico bɔlɔwa. Ma buk anyak loidoŋi nici eecitɔ biyɛn ci zabal agirgir ram ci ayeedonek nɔɔgɔ dook lotinowa ween amɔtɔ. 5Maje loidoŋe nico tadena ɛɛl riritonowa raman ci toonnyak o Joowo kazi Cɛrubim o ayelzak ɔl gi o aavɛ Jooi tɔ ŋinaante. Maje tabana cigeec o abiil ŋino aparanek alaata biye ka kaarai Jooi ɔl baciinok ugeec. Bar zin inoko akɔmnan waŋi ci ka kuduwakuŋ keŋti ci kaal nicoko dook.
6Mazi baale gɔɔn ma ɔɔt aryek niigi kaal nicoko dook vitɛn ugeec odota, avɔ alaata iinya dook ceez keŋe o oowu kazi Ŋin o Alile ka kɔɔt kiliŋliŋit niigi liŋliŋonok ugeec. 7Ma keŋe ci kazi Ŋin o Alile Ɔrɔɔt noko, akɔ alaani o adikir doon lak codoi nɔkɔ irkite codoi. Akɔyi niini biye ci todoyoito, ma akɔ anyek Jook ka kaarai Jooi nɔɔnɔ ɔɔwa rak baciinok o ɛlɛ onin, kibeen baciinok o gɔɔn agɔɔn ɔl ŋaati alaŋ agawi. 8Ma kaale nicoko ayelzeket ageet Vɔŋizi o Joowo gi ci iinyaye niceke ŋaan kɔkɔlɔi gɔl o ka kooti ɔl ceeze ween rum ŋaao kazi Ŋin o Alile Ɔrɔɔt eecitɔ. 9Ma ayeleket buk ageet gi ci biyeta ci todoyowu kibeen kaal o anyek ɔl Jook oogi alaŋ oony ɔl zinzeeti kitiliza. Eeci kaal ci baal agooni baale neke dook riritonok ki yabziin ci kaal ci agooni inoko o. 10Ma kaala ci baal agɔɔn ɔl baale neke kɛɛrit ci kaal o kadak, ki kaal o kawot, ki kɛɛrit o adɛwan ɔl eleeti monkotai ki burutaninɛt. Olla zin kaal nicaga lotinok ci agɔɔni ɔl eleeti eci bitaalu doon, ka olla kereyɔi niigi zɛɛ been iiten o aku adaakni Yesu. Zin gole nico okoleyet niini ageet gɔl ci abon kujuk nice.
11Iiya zin Kiristo izi alaan ci adikir ceeze o Joowo, ma anyaayet niini ageet gɔl ci abon kanyak naaga inoko noko. Aliŋliŋ niini inoko tammu tadena, ma ŋinita adiŋdiŋ, ma azimnyai ɔrɔɔt kujuk ceez ween rum baal gɔɔn ɛɛnyca ɔl o deer loota ŋina e, eeci ŋinite alaŋ ɛɛnyca ɛɛti ci deer, ma alaŋ een ŋinti loocu ŋina. 12Baale zin ook Yesu ŋaao Joowo alile ɔrɔɔt lak codoi ṯɔr nɔkɔ. Ma alaŋ bodo abedonek nɔkɔ been nɛɛn. Alaŋ akɔyi niini waanice biye ci konyo, karabɔŋ een ci arizo ka kook kataabi Jook. Bar akɔyi niini waanice biye o ɛlɛ onin ɛlɛ, ma ojowayet niini ageet rogɛt o abil been nɛɛn. 13Baale gɔɔn alaata o ceez o Joowo loota ŋina avɔyi biye ci konyo ki ci arizo. Buk gɔɔn baale avaat niigi mool ci ŋaai zɛɛ ma een buur doon. Aryek ni buur nico maam, ma avɔ aparanek niigi kaal nicoko dook ɔl o anyak baciinok ka kaaryai nɔɔgɔ baciinowa ugeecik ka kobonta ŋume o Joowo. 14Iziiktɔ zin juruŋ. Zin mã da anyak biyeta ci konyo ki ci arizo dɔyiz ci aaranɛ ɔl oŋɛ baale, anyak zin bar biyeta o Yesu dɔyiz ci appe ɔrɔɔt ɛlɛ ci aaranɛ baciinok ɔla kobonta ŋume o Joowo. Anyek niini ɛlɛ onin kizi todoyoi ŋaaten Jook tirtente o Vɔŋiz o Joowo abil been nɛɛn. Ma gole nico anyek niini zinzeeti ogaac kiziti vɔɔrɛ ka calaŋ bodo kagɔɔn naaga kaal ci gɛr avoyet daayiza, bar ka koneec naaga Jook o anyak rogɛt. 15Kaga zin naaga Yesu nɛɛn o ilalek Jook ŋaaten ageet, ma anyaaket niini ageet terkediin ci colai ka ɔl o aŋɛra Jooi dook kojokta niigi kaal o abon o aterkedek Jooi nɔɔgɔ ka kanyek. Ka zin kanyayit niigi kaal nicoko nɔkɔ zɛɛ been nɛɛn. Ma kaala nici katin didi agooni, eeci Yesu adaawa. Ma daayizi oninɛ aara ɔl baciinok ugeec baal gɔɔn agɔɔn baale waan baal ŋaan anowi niigi gɔl o terkediin o rɛɛn e.
16Gɔɔn mã ivatek ɛɛti ɔl kaal, agɔɔn ɔl kaal ci ona ivatek niini nɔɔgɔ o vurta, ma adaak niini. 17Eeci vatinɛt maŋaan rak ɛɛti arogi o alaŋ anyak dɔyiz, bar zin mazi adaak niini, adɔi vatinɛt oninɛ kak. 18Gi zin buk o gɔɔn baale kɛɛrita baal agɔɔn ɔl ɔɔwa e abon ŋaati atɔŋdi ɔl kɔny ki ariz e nɛɛn. 19Baale aduwak Mosis ɔl lotinok baal anyek Jooi nɔɔnɔ e dook zɛɛ ma vurta odoma ni niini kɛɛt ci minmin acabek im ci azeetu, ma ajukek maam ci acanɔ ki biye ci maalawu kibeen ci bawonu eecitɔ. Ma aparanek niini kaal nicoko waragɛ o lotinok o Joowo been ɔl dook. 20Ma azi waanice Mosis nɛ, “Nicigi biye o ayelza gi o atɛrkɛt Jooi kibeen ɔl nɛɛn.” 21Ma buk aparanek niini biye nicoko ceez ween rum been kaal dook o aliŋliŋi ɔl ŋaati adiŋdiŋani niigi Jook. 22Ma didi oonyi kaala ci meel kitiliza biyɛtɛ, eo aduwan lotinowa o rɛɛn. Mazin lotinowe o rɛɛn alaŋ aaryai baciinowa kɔkɔm biye ci aḏuuti.
Daayiz o Yesu ɛɛnɛ todoyoi o aara baciinok
23Zin waanice aganɔ ŋaati aḏuuti niigi biye gole nico, ka kanycek niigi kaal ci eegin riritonok o kaal o ɛɛl tammu tadena noko kobonta ŋume o Joowo. 24Kiristo ŋaan kook ŋaao kazi Ŋin o Alile Ɔrɔɔt baal ɛɛnyca ɔl o deer azɛɛnɛ e. Ma ŋinita riritɔn ci ŋin ween didi o abil ŋaao abaayi Jooi tammu tadena. Ook zin Yesu ŋinaante ɛlɛ, ma inoko abil niini ŋume o Joowo, ma ilalek nɔɔnɔ ŋaaten ageet. 25Baale gɔɔn alaata o adikir ceeze o Joowo loota ŋina avɔ ŋaao kazi Ŋin o Alile Ɔrɔɔt eecitɔ lak codoi irkitok dook. Avɔyi niigi biye ci arizo kibeen ci konyo. Bar zin Yesu waanice ooyi niini biye o ɛlɛ onin lak codoi ṯɔr nɔkɔ. 26Mã da kanyek Yesu ɛlɛ kizi todoyoi lak ci meelik, adaak waan buk niini lak ci meelik ŋin baal ɛɛnycan Jooi looc e dook. Bar zin iiyak niini looc lak codoi ṯɔr nɔkɔ ka kiiya kanyek ɔl o loocu kobonta gole o colai. Anyek niini ɛlɛ onin kizi todoyoi lak codoi ṯɔr nɔkɔ ka kaara baciinok dook lai. 27Iziiktɔ di! Ɔl dook adaai lak codoi, ma bodo vurta avɔ niigi payiinte o Joowo. 28Ma buk gole nico iiya adaak Yesu lak codoi ṯɔr nɔkɔ, ka kaara baciinok ci ɔl ci meelik gɛr. Ŋaan zin abadaak bodo niini looc iima. Alaŋ zin bar bodo ka kiiya kaara baciinok, bar ka kiiya korogoz ɔl o arɛ niigi nɔɔnɔ.
101Ma lotinowa o ɔl o Juz baal adiŋdiŋani niigi Jook e atobɔ olla ki riritɔn ci kaal ci abon ka kivita. Bar alaŋ ayelzaket ageet kaal ci abon ka kivita katin o juruŋ. Baale gɔɔn azi lotinowa nɛ, “Abon agoonek ɔl Jook todoyok irkitok dook nɔkɔ.” Zin gole nico lotinowa nica alaŋ aara ɔl baciinok kitiliza zinzeeti been nɛɛn. 2Mã da todoyowa nica kanycek ɔl kitiliza zinzeeti, alaŋ waan bodo ɔl acirit zinzeeti baciinowe ugeec, ma oṯortɛi waan buk todoyowa dook.
3Bar zin todoyowa ci baal gɔɔn agɔɔn niigi irkitok dook neke, anyek nɔɔgɔ kaada baciinok ugeec. 4Eeci biyeta ci arzenu ki ci bawonu alaŋ anim kaarya baciinok ɔla. 5Ma giye nico waanbaal akunakɛ Yesu looc alye o eet o deer e anek niini Jook nɛ, “Alaŋ arooŋ bodo niina todoyok ci ɛɛzawu, karabɔŋ een ci tiinu ka kanycin ɔl ineet. 6Alaŋ atal niina todoyok ci avaat ɔl ka kaara baciinok, bar idimanu niina ɛlɛ onan ka kizi naana todoyoi cun. 7Cin di baaba, kakun ka kiiya kutugu kaal o arooŋekan niina aneet kutugu, kiyo ayeedi waragewe unun o.” 8Aduwa zin Yesu zɔɔz nico, azi rak ɔɔwa nɛ, “Alaŋ arooŋ bodo niina todoyok ki kaal oogi ci ka kanycin ɔl ineet. Alaŋ atal niina todoyok ci avaat ɔl ka kaara baciinok.” Mayo nuun baale agɔɔn ɔl kaal o aduwa lotinowa o Juz e, aduwa Yesu kaal nicoko nɔkɔ. 9Ma bodo vurta azi nɛ, “Cin di! Kakun naana ka kiiya kutugu kaal o arooŋekan niina aneet kutugu.” Zin gole nico aara Yesu todoyok baal gɔɔn agɔɔn ɔl e dook lai, ma irigizek niini ɛlɛ onin kizi todoyoi keete ween talakec. 10Utugu niini gi o arooŋek Jooi nɔɔnɔ kutugu, ma aarawet niini ageet baciinok ogaac giye o anyekɛ ɛlɛ onin kadaak keete ween talakec. Gole nico otoonyet niini ageet daayize onin kobonta lak codoi ṯɔr nɔkɔ.
11Baale alaata o Juz baal gɔɔn agoonek Jook todoyok e, agoonek niigi Jook todoyok gole codoi ṯɔr nɔkɔ iinya dook lak ci meelik gɛr, bar zin todoyowa nica alaŋ anyak dɔyiz ci aaranɛ baciinok ɔla. 12Maje Yesu Kiristo agɔɔn niini todoyoi codoi ṯɔr nɔkɔ. Ma todoyoiti nica anyak dɔyiz ci aaranɛ baciinok baal agɔɔn ɔl e lai calaŋ abedonek bodo nɔkɔ zɛɛ been nɛɛn. Ma vurte baal utuguwi niini todoyoi onin odot e, ook aavu loota aziite o Joowo azo titiny tammu tadena. 13Inoko zin areyi niini ŋinaante zɛɛ ma anyek Jooi nɔɔnɔ korocek mirɔk o amarnin nɔɔnɔ dook looc zɔɔnɛ. 14Ka zin gole o ɛɛnɛ niini todoyoi o adoi ṯɔr, ka buk kanyek ɔl o aaryai baciinowa ugeec kobonta kiyo niini o nɔkɔ zɛɛ been nɛɛn.
15Ma buk Vɔŋizi o Joowo ayeleket ageet kaala nici alɛɛmnyai didi. 16Aduwa niini ɔɔwa gi ci anɛ Jooi nɛ, “Ceeni zɔɔz ci colai ci ka keterkeda naana kibeen ɔl o Israyil iinyaye ci avu noko. Karekɛ iima naana nɔɔgɔ lotinok ogan zinzeeti ugeec, ma kanyi nɔɔgɔ kabaabanit lotinok nicoko ootine ugeec.” 17Ma azi bodo nɛ, “Alaŋ bodo katin kaada baciinok ugeec baal agɔɔn e been nɛɛn.” 18Zin giye o aaranɛ Jooi baciinok dook ɔla ŋaaten Yesu, alaŋaan bodo inoko arooŋnyi todoyowa ci ka kaaryai ɔl baciinowa.
Abon kajɔŋɔz Jook
19Gɔtɔnɔga o tuwento, inoko kanyayit naaga moozɛt ci kavɔyi ŋaao Joowo alile ɔrɔɔt, eeci uḏuut Yesu biye ogin ŋaaten ageet. 20Okolayet niini ageet gɔl ci rogeto colai alye onin, ka kɔɔtɔ naaga ŋaao o Joowo alile labak. 21Kanyak zin naaga nɔɔnɔ ween alaan o ceez o Joowo adikir o abal ɔl o Joowo. 22Abon zin naaga kavunak Jook zinzeetine ceen didi ki tuwente ci adɔi kak. Eeci zinzeeti cigaac o otoonycɛ iziti vɔɔrɛ kaale o gɛr kabaca, ma otoonycɛ eleeti cigaac o kɔkɔm ririny maame ci liilim. 23Keelit zin naaga kuruktek zɔɔ looc kodoyit kak, kereec kaal baal katu e dook kɔkɔm zinzeeti mɔɔtiz giye o kuduktai naaga utugetine ogaac zɔɔz o kagamtai Jook zinzeetine ogaac dook, eeci aterkedeket Jooi ageet kaal o ŋaan agɔɔn niini katin, ma didi agɔɔn niini katin kaal niceke. 24Koromtɛ kereezɔ ka kitiritɔ naaga dook, keyeliza rɛɛzɔnɛt ɔla, ma kagɔɔn bonat. 25Alaŋ abon ŋaati kaborni romɛn ci kalotɛn ŋaatodoi kiyo gɔɔn abor ɔl ogɛn ŋaati alotɛn ŋaatodoi o. Bar abon adizkonu niiga dook, eeci kaga naaga izi iiteni o ka kabadai Manyi ona ajɔn ɔrɔɔt.
26Inoko naaga kagaac kaal nicoko dook. Zin mã abaca ɛɛti codoi ŋaatina oŋɛ loror, kaga zɔɔz ween didi nɔkɔ ɔkɔma bodo todoyok ci agooni kiyo baal agɔɔn Yesu e ka kaara nɔɔnɔ baciinok cigin o. 27Mã abaca ɛɛti gi ci gɛr nɔkɔ, anycek nɔɔnɔ kivir ziniz, eeci iima aku apayek Jooi nɔɔnɔ oŋec, ma avaat niini gooye ceen lɔtɔn ɔl dook o amarnin nɔɔnɔ. 28Gɔɔn baale ma alaŋ azii ɛɛti lotinok o Mosis, ma eegin ɔl raman karabɔŋ ɔl iiyon bacok kaale ci gɛr agɔɔn niini o, aruk ɔl nɔɔnɔ kadaak calaŋ awucnek niini nɔɔgɔ been nɛɛn. 29Mazin bar ɛɛti ci apɛz ŋɛɛrti Joowo, rooni ki payiin cin gɛrzɛ katin ɔrɔɔt ɛlɛ ŋaatin, eeci ɛɛti nici anyek niini biye o Kiristo baal oonyi nɔɔnɔ kobona kɔkɔm oŋec e kizi gi ci labak. Ma adɔm buk niini Vɔŋiz o Joowo anyaak nɔɔnɔ dɛtɛn. 30Kaga zin naaga apayek Jooi ɔl o gɛr gerzitin. Azi niini waragewe onin nɛ, “Kacace katin. Kagoonei waanma ɔl kaal ci atobɔ been kaal o gɛr agɔɔn niigi.” Ma azi buk waragɛ o Joowo ŋaaman nɛ, “Ŋaan Jooi apak ɔl ogin.” 31Agaac niiga mã akunak ɛɛti ŋum o Jook o arogi ka kiiya kapayɛ, anyak zɔɔz nici ŋoliin ci appe ɔrɔɔt.
32Aada di iinya baal ŋaan agamanu zɔɔz o Joowo e. Iinyaye niceke adɔi igeet zinzeeti ugooc mayo nuun apirnanu e. 33Adomnyuŋ gɔɔn waanice ɔl igeet kɔla, ma anyuŋ niigi igeet piryakzɛt ci appe, ma waanice oromtozeyu niiga ɔl baal gɔɔn apirna buk e. 34Ozoltu waanice niiga kibeen gonogu o tuwento baal acabje e piryakzɛt uneeŋ. Ma agamtawu talniinta gi ci ka kaamtayuŋ ɔl igeet kaal ugooc lai labak, eeci agayu niiga ŋaan avɔ anyaku kaal ci abon kujuk nicoko tammu tadena ci ɛɛl kodot, ma alaŋ adicai been nɛɛn. 35Má anyeku zin kiliitawuŋ tuwɛn unooŋ Joowa, eeci ɔl o azooni tuwɛn uneeŋ, ajowa katin niigi vɔyit ci appe ɔrɔɔt Joowa. 36Abon anyeku zinzeeti kodoyit tuwɛnta ka utuguz kaal ci anyek Jook katalɔ, ka zin ojokta niiga gi o aterkedekuŋ Jooi. 37Azi Jooi waragewe onin nɛ, “Ŋintimiliny ŋaan aku ɛɛti o ka kiiya. Aku niini taman. Alaŋ aavi ŋinti rɛɛn. 38Ma ɔl ogane abon ŋaan katin arogi, eeci atu niigi zoozok nicoko. Bar mazi amiiri codoi ŋaatineeŋ ki vurut ŋaati anoyan aneet, alaŋ koca naana katalnɛ ŋaatin.” 39Alaŋ zin naaga keegin ɔl ci ka kimiirte ki vurut ka kokoloztɛ. Bar naaga kutuyɔ, ma eelawet Jooi ageet.
11Ɔl o anyak tuwɛn ween didi
1Kɛŋ o tuwɛn o katuwi Jook nɛɛn ce. Mã katu naaga gi ci katu, kaga nɔkɔ kavɔ kajowa katin gi ci karɛ neke. Kaga buk naaga kaal o alaŋ kacin inoko, ŋɛdɛt ɛɛl tɔ. 2Baale ɔl baal rɛɛn e anyek niigi Jook katalɔ ɔrɔɔt, eeci atu niigi nɔɔnɔ.
3Ma giye o kutuyi naaga Jook, kagaac naaga didi da baale ɛɛnyca Jooi looc ŋaati aduwan olla zɔɔz otoga doon. Ɛɛnyca niini kaalyan ci kacin loota noko dook kaale calaŋ naaga kacin.
4Baale tuwɛn nɛɛn baal anyek eet o kazi Abel kataap Jook todoyoite ci abon kujuk taabinɛt o gɔtɔni o kazi Ken e. Ma anyek waanice Abel Jook katalɔ, eeci atu niini nɔɔnɔ. Izi ni Jooi nɛ, Niini eet ci abon. Ayelzeket zin Jooi ageet gi o atalnin niini ŋaati Abel giye o agaman niini taabinɛt onin. Mayo nuun adaak baale Abel e, ŋaan ademezet tuwɛn oninɛ ageet nɔkɔ.
5Baale giye o atuwi ɛɛti o kazi Inok Jook, iyit Jooi nɔɔnɔ rogɛtɛt ooyi tammu tadena. Ma akɔm bodo eet ci icinun nɔɔnɔ been nɛɛn, eeci ooyi Jooi nɔɔnɔ tammu tadena. Azi zin waragɛ o Joowo nɛ, “Maŋaan Inok kook tammu tadena e, atalnɛ Jooi ŋaatin.” 6Akɔm zin laadun eet ci anyek Jook katalɔ, mã ɔkɔm nɔɔnɔ tuwɛn Joowa. Mã arɔɔŋ ɛɛti kiiya kɔjɔŋɔz Jook, abon anyak niini tuwɛn ci agawi Jook aavi tɔ didi. Ma Jooi agoonek kaal ci abon ɔl o ajal arɔɔŋ nɔɔnɔ.
7Baale giye baal atuwi ɛɛti o kazi Nowa Jook, iziik waanice niini kaal baal ilotek Jooi nɔɔnɔ ka kook kutugu e. Mayo nuun ŋaan kicin niini kaal niceke e, ozooti niini zɔɔz o Joowo. Makacin ɛtɛɛnya kavool baal ka korogti niini ki ɔl o tatok onin dook tawana e. Ma tuwɛn oninɛ ayelza gerzitin ci ɔl o loocu iinya niceke. Ma ojowa niini waanice bonat ŋume o Joowo giye o atuwi niini nɔɔnɔ.
8Baale buk giye baal atuwɛn ɛɛti o kazi Ibrayim, agama niini zɔɔz o Joowo iitene baal aduwaki Jooi nɔɔnɔ ka kuluugi kooyi looce baal aterkedek niini nɔɔnɔ e. Otoŋ ni niini waanice looc onin, ma iŋaaz akɔ ŋaati alaŋ aga been nɛɛn. 9Ma akɔ abaak looce ci baal aterkedek nɔɔnɔ Jooi neke kiyo miroiti o, eeci anyak niini tuwɛn. Ma abaak waanice niini ceezine ween rumanɛ o buk iiya abaai bodo Aizak kibeen ŋɛɛrin o kazi Jakob baal azɔl buk ki nɔɔnɔ terkediin o Joowo e. 10Maje Ibrayim niinilya waanice arɛ kutur o titiny o ɛɛnyɛt Jooi, ma abil kodot tammu tadena.
11Baale buk giye o atuwɛn Ibrayim, anyek Jooi nɔɔnɔ kibeen ŋaa onin kazi Sara baal awɔ koliin zɛɛ makacin izi matuwoc e, kitirta dole cineeŋ kiziti matuwo nɔkɔ. Agooni gi nica nɔkɔ o, eeci atu Ibrayim gi o ɛtɛrkɛt Jooi agooni didi. 12Enice Ibrayim anyatun ɔrɔɔt ɛlɛ. Mayo nuun anyat waanice niini ɔrɔɔt neke, anyawun logoz kanyat nɔkɔ. Ma iiya buk anyawun niini dɔl ci dolenu ci meel gɛr logote nico. Makacin dɔlya ci dɔl ogin izi mɛɛlɛ gɛr kiyo monyonya o ɛɛl tammu kɛŋa o, ma atobɔ ki kazac o ɛɛl liiltoga alaŋ kanim kekeebit o.
13Ma ɔl nicaga baale atu niigi Jook ɔrɔɔt nɔkɔ zɛɛ ma adaai imin, mayo nuun waanice niigilya ŋaan kagamit kaal o aterkedek Jooi nɔɔgɔ azeene ugeec e. Bar olla niigi aga kaal niceke zinzeetine ugeec, ma atalnɛ. Ma anɔ nɛ, “Keegin naaga mirɔk, ma akɔm ŋintina loota ŋina.” 14Ma ɔl ci baal aduwa zoozok nicoko neke, ayelzak niigi ɔl oogi gi ci arɔɔŋi niigi kutur cineeŋ een didi ci eleeti ugeec ɛlɛ doon. 15Ma alaŋ bodo abaaban niigi ŋinbaal avuni baale e. Mã da kabaabanit ŋinbaal avuni baale e, ojokta waan gɔl ci amiironɛkɛ ŋinite. 16Bar zin waanice arɔɔŋ niigi kutur o titiny abil tammu tadena kujuk ŋinbaal abaai baale e. Atalnɛ zin Jooi ŋaatineeŋ ŋaati awɛ niigi nɔɔnɔ kizi Jook uneeŋ, ma ɛtɛɛnyak niini nɔɔgɔ kutur cineeŋ titiny giye nico.
17Baale giye o atuwɛn Ibrayim iiten baal acinan Jooi nɔɔnɔ e, agama niini labak ka kutuguwek ŋɛɛrin Aizak Jook kizi todoyoi. Ma waanice Aizak adoi ṯɔr nɔkɔ ŋaati Ibrayim. 18Maje rak baale aterkedek Jooi Ibrayim gi ci anek nɛ, “Dɔlya ci dɔl cugun aritai katin ŋaaten Aizak.” 19Ma bodo buk Ibrayim aga nɔkɔ Jooi anyak dɔyiz ci adɔŋan ɔl daayiza. Zin waanice didi makacin kizik bar abadakɛ Jooi nɔɔnɔ Aizak daayiza.
20Baale giye baal atuwi Aizak Jook, amayuk niini lɔgɔz ogin kazi Jakob been Esɔ, ma aduwak nɔɔgɔ gi o ka kanyek Jooi nɔɔgɔ katin.
21Baale giye baal atuwi Jakob Jook, amayuk niini waanice lɔgɔz o ŋɛɛrin o kazi Josev dook waanbaal anyati niini ka kadaai e. Ma adiŋdiŋan niini waanice Jook ŋaati itirɛn keete onin omtinto.
22Baale giye baal atuwi Josev Jook, akɔ waanice mazi adadjai ka kadaak e, uduwa zɔɔz ci akati iiten ci katin aluugi ɔl oginɛ Israyil looce o Masiru. Ma ivatek niini nɔɔgɔ, ma aduwak ŋinti ka kitaŋti niigi nɔɔnɔ ŋaati aluugonek neke iitene ci anyatni.
23Baale giye baal atuwi baati eet o kazi Mosis ki yaatin Jook, akɔ waanice mazi acin niigi nɔɔnɔ abon ɔrɔɔt nɔkɔ, oroodit niigi nɔɔnɔ ceeza nyɛlɔwɛ iiyu iiten baal aritan e. Ma alaŋ azii niigi zɔɔz o anɛ alaani o looc nice nɛ, “Abon aruk ɔl dɔl o mac aritai dook kadaayitɔ.”
24Baale giye baal atuwi Mosis Jook, akɔ mazi idikir e alaŋ arɔɔŋ niini ɔl kotoweec nɔɔnɔ kizi ŋɛɛrti tinati alaan o Masiru. 25Ma abaaban niini azi nɛ, “Abon kapirnana ki ɔl o Joowo. Maya nici kujuk talniin o oŋenu adicai taman.” 26Agama niini piryakzɛt, eeci aga niini ŋaan itoona Jooi Kiristo katin. Maya nici kujuk arɔkzɛt o anyak niini looce o Masiru, eeci aavek niini gi o abon o ka kojowa ŋaaten Jook katin.
27Buk giye o atuwi Mosis Jook, uluuk niini Masirɛ. Mayo nuun abornek alaani o Masiru nɔɔnɔ nɔŋ e, alaŋ niini anyak ŋoliin. Abil niini kɔdɔk calaŋ abarit kiyo ɛɛti o icinun Jook o alaŋ ɔl o deer dook keberene ugeec acin o.
28Bodo buk zin giye o atuwi Mosis Jook, uduwak niini ɔl ka keela eleeti toonnyaite o Joowo anyaa daayiz. Nɔɔnɔ nɛɛn o aricanek ɔl o Israyil koŋonycek biye ceezi ugeec tatoknya ka ma aku toonnyaiti nica, ka calaŋ aruk dɔl ugeec een abuunya.
29Baale buk giye o atuwi ɔl o Israyil Jook, abaayizit niigi waanice liil o adikir kazi Liil o Meeri caavai kiyo awɔ dɔwɔna o. Mazi waanice anowa ɔl o Masiru nɔɔgɔ arɔɔŋ ka buk kabaayizit liil ka kɔɔt kalamta nɔɔgɔ, avɔ ma liil kɛŋa ukuu liili nɔɔgɔ kutudude niigi dook lai.
30Baale buk giye o atuwi ɔl o Israyil Jook, ɔɔt otonozɔ niigi kutur o kazi Jeriko iinya torgɛrɛm ebaal aduwaki Jooi nɔɔgɔ e zɛɛ makacin uruk kaluwa ween bɛ aliya kutur nice looc.
31Baale buk giye o atuwi ŋaa o kazi Reyab baal een waaŋnyai e Jook, waanice ma avɔ adaai ɔl o kutur nice giye o aborni niigi Jook e, ŋaan niini ki ɔl o tatok onin kadaayitɔ, eeci waanice atirit niini ɔl o Israyil baal avɔ arɔɔt ɔl kuture o Jeriko e.
32Inoko zin karooŋ ka koṯorɛi ŋina, eeci akɔmnan waŋi ci ka kuduwakuŋ igeet zoozok o akati ɔl niceke dook kiyo Gidiyon ki Baarak ki Samson ki Jabta ki Devid ki Samwɛl been nyakaŋanɛt dook baal azɔɔz zoozok o Joowo e. 33Baale giye o atuwi ɔl nicigi Jook, utuguzɔ niigi kaal ci meel ɔrɔɔt. Ɔɔrɔ waanice ogɛn ŋaatineeŋ ki modɛn oogi, ma amɔk niigi nɔɔgɔ dook lai. Ma abal ogɛn ŋaatineeŋ ɔl gole ci abon. Ma ajowa ogɛn ŋaatineeŋ buk kaal o aterkedek Jooi nɔɔgɔ. Ma anyek ogɛn ŋaatineeŋ maat kumute utugeti tuwente uneeŋ calaŋ anim maata kadayit nɔɔgɔ. 34Ajukek ɔl oogi ŋaatineeŋ goo ci alanyit kalakalak, ma alaŋ avaat nɔɔgɔ been nɛɛn. Ma azooni Jooi oogi ŋaatineeŋ modene o arɔɔŋ kakatit nɔɔgɔ dilanyai. Mayo nuun eegin niigi rak ɔɔwa baale roŋgɛnɛn e, anyek Jooi nɔɔgɔ dɔyiz. Makacin iziti niigi ɔl ci adɔi oroonto, ma amɔk modɛn dook. 35Ma buk baale giye o atuwi ŋaai ogɛn Jook, icinit niigi ɔl ugeec baal adaai e ŋaati iŋaani daayiza. Maje ɔl ci mac ogɛn waanice gɔɔn aruk ɔl nɔɔgɔ zɛɛ makacin adaayitɔ giye o alaŋ arɔɔŋi niigi kadaŋti Jook ka kotoŋit ɔl nɔɔgɔ, eeci arɔɔŋ niigi ka kitiŋgazɔ daayiza kɔɔt korogit tamma. 36Ɔl ogɛnɛ waanice apirna ŋaati amomozi ɔl, ma aruk ɔl nɔɔgɔ nyaboyɛn. Oogi ŋaatineeŋ acap ɔl ziiyi, ma ajukek ceez o cabiinto. 37Maje oogi ŋaatineeŋ avac ɔl biyɛnɛ nɔkɔ zɛɛ been zɛl. Maje oogi ŋaatineeŋ atɛɛt ɔl rogɛtɛt nɔkɔ por. Maje oogi ŋaatineeŋ akat ɔl dilanyai kadaayitɔ. Maje ogɛn ŋaatineeŋ amaat ɔrɔɔt ɛlɛ zɛɛ ma akɔm gi ci adak kina. Ma anyak niigi waanice piryakzɛt ci appe gidente o agidi ɔl nɔɔgɔ. 38Maje ogɛnɛ ajalaŋ olla balalɔi kibeen biyɛnɛ, ma avɔ abaak bɔɔtwani eecitɔ ki looknyai. Mazin ɔl nicigi bonate uneeŋ abonan ɔrɔɔt, alaŋ waanice aganɔ ŋaati abaai niigi loota ŋina.
39Zin waanice ɔl nicaga dook anyek Jook katalɔ, eeci atu niigi nɔɔnɔ. Bar zin waanice ŋaan niigi kojokta kaal baal atu niigi kizik ŋaan anyek Jooi nɔɔgɔ e. 40Eeci anyak Jooi baabani ci ka kurumnyet niini ageet kibeen ɔl ci baal atuwi baale neke ŋaatodoi ka zin kiziti naaga dook bor ci Joowo abon.
12Abon kamɛz piryakzɛt kiyo Yesu o
1Ma kɔlɛ ci appe baal tuwento neke niigi ɔl ci ka kataŋaamteyet ageet tuwente onai katuwi Jook. Zin giye nico abon kaara naaga kaal o araŋraŋanet ageet gole o Joowo, kiyo baciinowa o adoonet ageet dɔyize uneeŋ o. Abon zin naaga kɔɔrnɔŋ ci eleeti ogaac ŋaati kanowi gɔl o Joowo juruŋ tuwɛnta. 2Abon karek kɛbɛrɛ ogaac Yesu o arayinet ageet gole o tuwɛn ona katuwi nɔɔnɔ. Nɔɔnɔ nɛɛn o anyek tuwɛn ona kɛlɛɛmɛ. Ma giye baal agawi niini talniin o arɛ nɔɔnɔ tammu tadena, ɛmɛz niini daayiz onin keete ween talakec. Ma anyek alyaan onin baal adaaŋni talakeca e kizi gi ci labak. Inoko zin waanico aavi niini aziite o Joowo azo titiny tammu tadena. 3Abon di abaabanu juruŋ ziniz laliz onin iitene baal amarnin ɔl o oŋenu nɔɔnɔ ɔrɔɔt e. Abaabanit nɔɔnɔ ka emeda niiga odoyit tuwɛnta calaŋ apirnanu, ma amiirenu ki vurut.
Ayeleket Jooi ageet gi o keeginɛ naaga dɔl ogin didi
4Ma giye ween didi ŋaan rak inoko ɔɔrtɔ niiga ki Loryen zɛɛ ma ka adaayit ŋaati amezu zinzeetine ci adɔi kaal o gɛr acinanuŋ igeet. 5Má anyeku kerekteyuŋ zoozowa o Joowo ilotuŋ niini igeet anɛ nɛ, “Dɔl ogan, mã kagernyekuŋ igeet, iziiktaŋ. Má abornu nɔŋ. 6Eeci ɔl ogan kareez nɛɛn o kagerenyei naana nɔɔgɔ, ma ɔl o kanyei naana kizi dɔl cigan, nɔɔgɔ nɛɛn o karooi.” 7Abon zin gɔɔn niiga amezu gernyiin nico giye o baciinok ugooc, eeci gernyiin nici abil kiyo o gɔɔn agɛrnyɛkɛ ɛɛti dole onin ka kitirit nɔɔnɔ kɔɔtɔ juruŋ o. 8Mã alaŋ agamanu gi o agernyekuŋ Jooi igeet baciinowe ugooc kiyo dɔlya oginɛ o, alaŋ zin koca eeginu niiga dɔl cigin een didi kiyo ɔl o tuwento baale e, bar koca eeginu bizirnya. 9Gɔɔn baatigaac ween ɔl o deer loota ŋina mã agernyeket niigi ageet giye ci kabac, kaŋole naaga nɔɔgɔ. Abon zin bar kazii naaga baatina o aavi tammu tadena ɔrɔɔt ka kojokta rogɛt o abil been nɛɛn. 10Gɔɔn baatigaac o aritanet loota ŋina agernyeket ŋintimiliny tɛr giye ci acin niigi gɛr ŋaatineeŋ. Bar zin Jooi agernyeket ageet ka kitiritet kotoŋit baciinok, ma kabona kiyo niini o. 11Gɔɔn iiten ci tɛ agernyeket Jooi ageet o, mã kacin bar kizik gɛrzɛ, ma kabor nɔŋ. Zin bar vurta gernyiin nici abona ole o agaac kɛŋ cin. Ma anyek nɔɔgɔ kutuguzɔ kaal ci abon, ma anyawɔ niigi ganɔn eleetine ugeec maany.
12Zin má bar alacanu eleeti. Abon anyeku zinzeeti kodoyit tuwɛnta. 13Anycek tuwɛn unooŋ kibil tɔp ka ɔl o miliny tuwɛn ŋaatunooŋ calaŋ bodo niigi amiiri ki vurut tuwente uneeŋ, bar koca atuwi juruŋ kodoyit.
Ooritnɔŋ abaayit juruŋ
14Ooritnɔŋ dɔyize unooŋ dook abaayit ki ɔl dook juruŋ yaak. Ooritnɔŋ buk abaayit baayiz ci abon atalna Jooi, eeci mã alaŋ agɔɔn ɛɛti nɔkɔ, alaŋ koca niini acin Jook. 15Egenyit juruŋ ka kɔkɔm ŋaatunooŋ eet ci aboloz dɛtɛn o Joowo. Buk egenyit edeya eleeti oŋɛnɛ ka kɔkɔm ŋaatunooŋ eet ci atobɔ ki balaal o gɔɔn akaka kak ŋaati abɔrɔnɛkɛ idi, makacin akakaac idina dook kak o. Ma ɛɛti ci abil nɔkɔ uulal ɔl ci meelik gɛr, ma anyaa bacɔn. 16Bodo buk abon niiga agenyu ka kɔkɔm eet codoi ŋaatunooŋ ci adoma zoocmaz, karabɔŋ apɛz zoozok o Joowo kiyo baale ɛɛti o kazi Esɔ e. Baale Esɔ niini abuu, ma bar acɛlbɛzan niini waanice kaal ogin baal abuuzetu e, ma ataalek gɔtɔni ween tutur dayiine ci miliny tɛr. 17Agayu zin niiga nɔɔnɔ bodo waanice vurta orooŋun niini baatin kitivatek nɔɔnɔ kaal giye o ɛɛnɛ niini abuu. Bar baatinɛ ujura. Ɔkɔma bodo nɔɔnɔ gɔl ci ka kabaliwi gi baal utugu e been nɛɛn, mayo nuun ilal Esɔ waanice luwanta ɔrɔɔt e.
18Abon zin niiga ooryunɔŋ abaayit baayiz ci abon, eeci niiga alaŋ atobonu ki ɔl baal Israyil e. Avunak niigi waanice bɛ o kazi Sinai, ma anim niigi kuumit bɛ nice azeene ugeec labak. Mazi avu ɛɛl niigi waanice bɛ loota, acin goo ci alanyit biya. Maje lɔɔci muur, ma ivaan ŋɔɔti ɔrɔɔt ɛlɛ. 19Ma azii niigi toromba ci abɛ been molok ci azɔɔz. Ma mɔlɔyi ci azɔɔz noko anyek nɔɔgɔ kanyayit ŋoliin ɔrɔɔt, ma ilalek niigi molok nico ka calaŋ azoozek nɔɔgɔ bodo. 20Azi mɔlɔyi nici nɛ, “Mã anyak eet ci deer uum bɛ nico, karabɔŋ een kelegit, abon avacu biyɛnɛ zɛɛ been zɛl.” Anyayit ni niigi ŋoliin ci appe ɔrɔɔt zooze nico. 21Ma kaalyana ci baal acin niigi ŋinaante neke dook, anyek nɔɔgɔ kotoŋole looc ɔrɔɔt. Mayo nuun een Mosis baal een alaan uneeŋ oontanɛ nɔɔgɔ e ɛlɛ, aŋole buk waanice looc zɛɛ ma azi nɛ, “Kabariti, ma kaŋole looc ɔrɔɔt ɛlɛ.”
22-24Bar zin niiga giye o utuyu Yesu, ivitayu nɔɔnɔ kɔkɔm ŋoliin. Nɔɔnɔ zin nɛɛn o azoozet ageet biyete ogin ŋume o Joowo giye o atɛrkɛt Jooi been ɔl o deer. Ma biyeta oginɛ alaŋ ɛɛl kiyo biyeta baal Abel e. Waanice biyeta o Abel aluwek Jook arɔɔŋ cacinɛt ŋaatin. Maje biyeta ci Yesu o anyek Jook kaara ŋaatinai oŋɛ ogaac gɛr gɔɔn kabaca dook lai. Bar zin niiga giye o utuyu nɔɔnɔ ivitayu kutur o kazi Jerusalɛm Colai o abaai Jooi o arogi. Kuturi nici abil biye o kazi Ziyɔn. Ivitayu buk niiga ŋin o alotɛn toonnyawa o Joowo meel gɛr. Alotɛ niigi ŋinaante o ka kataltɔ. Eeginu zin niiga abuunya o ɛtɛyɛɛt Jooi zaar ugooc waragɛwa tammu tadena. Ivitayu buk niiga Jook o apak ɔl dook. Ma oromtozeyu ɔl o anyek Jooi kobonta ŋume onin.
25Abon zin niiga agenyu ka calaŋ abornu Jook o azoozekuŋ igeet. Baale ɔl o Israyil baal abor Jook iiten o azɔɔzɛkɛ Jooi nɔɔgɔ bɛ tadena e, ŋaan kajaarit niigi nɔɔnɔ. Zin mã kabor naaga ŋaati kaziiŋni Jook o azoozeket ageet tammu tedena, alaŋ kanim kajaarit nɔɔnɔ been nɛɛn. 26Baale mɔlɔyi baal azɔɔzɛkɛ Jooi ɔl o Israyil e, amɔɔni looc dook kirakirak. Bar zin inoko aduwaket niini waragewe onin gi ci azi nɛ, “Kamoonɛ bodo katin tammu taden ki tɔdɔ lak codoi ṯɔr nɔkɔ.” 27Ma zɔɔz nicini ayeleket ageet gi ci ka katin kidicai Jooi kaal kɛbɛrɛ nicoko dook loota ŋina lai, ka zin keelit kaal o alaŋ amɔɔt doon. 28Abon zin kanyek naaga Jook zany giye o anyet niini ageet baliin onin ka kaavtiyɛ naaga calaŋ kamɔɔt. Kanycek Jook zany, ma kadiŋdiŋan nɔɔnɔ gole ween didi ŋoliinta ka kanycek nɔɔnɔ katalɔ. 29Eeci Jooi cina kadiŋdiŋan naaga o, abil kiyo goo o atooz kaal dook lai o.
13Baayiz o atal Jooi
1Gɔtɔnɔga o tuwento, emeda ɛrɛɛztɔ niiga dook. 2Abon atalnanu kernok korogjowe ugooc. Anyak baale ɔl oogi ci atalna kɛɛrɔn korogjowe cigeec nɔkɔ zɛɛ makacin iiten co anyaaktak toonnyak ci Joowo kɔrɔk calaŋ aga niigi bar tɛ een toonnyak ci Joowo o. 3Abaabanit ɔl o acabje kiyo bar acabinu niiga ki nɔɔgɔ o. Abaabanit buk gɔɔn ɔl o agide kiyo bar agidenu buk niiga ki nɔɔgɔ o.
4Abon azooni ɔl dook kɛɛr o rociinto. Abon ɛɛti ki ŋaa cin arɛɛzɔ, ma aziiknɔ niigi dook juruŋ calaŋ arɛɛca bodo bitaala eo aricanonɛkɛ nɔɔgɔ, eeci mã agoonek ɛɛti ŋaa cin kaal ci gɛr karabɔŋ arɛɛca niini, didilɛ apayek koca Jooi nɔɔnɔ gerzitin.
5Má anyeku zin zinzeeti kiziti appintɛ guruci, bar anycek zinzeeti kɛlɛɛntɔ ki kaal ugooc anyaku, eeci azi Jooi nɛ, “Alaŋ kakolekuŋ looc aavtiz doon been nɛɛn. Akɔm kina! Alaŋ kakolekuŋ looc.” 6Abon zin kanyak naaga moozɛt ci kanɛ zinzeetine ci atuwe nɛ, “Manyi nɛɛn o atiritan aneet. Alaŋaan bodo naana kanyei ŋoliin been nɛɛn, eeci akɔm ɛɛti ci deer gi ci ka kutuguweyan aneet.”
7Abaabanit di niiga ɔl baal laadun anyaakuŋ igeet tuwɛn ɔɔwa e kibeen ɔl baal ademzekuŋ igeet zɔɔz o Joowo e. Abaabanit gɔl uneeŋ abon baal abaai zɛɛ ma alam adaai e. Abon zin buk niiga atuyu Jook kiyo baale niigi e. 8Ma Yesu Kiristo abil niini iinya dook kizi nɔɔnɔ ɛlɛ nɔkɔ, balawaz, ki inoko, been tiŋeere nɔkɔ zɛɛ been nɛɛn. 9Má anyeku zin ɔl o gɔɔn adɛmɛz gɔnɔgi demziin ci aŋɔrɔwɔ ki demziin o ɔl baal ademezuŋ igeet ɔɔwa e kipiktawuŋ gole o tuwento. Agayu niiga lotinowa o kɛɛrit o Juz akati dayiin akɔm keŋti kina. Ma ɔl o ano lotinok niceke alaŋ niigi ajowa tirtɛn. Bar zin dɛtɛn o Joowo nɛɛn o anyuŋ igeet dɔyiz.
10Ma naaga ɔl o kuteec Yesu izi todoyoi cina nɛɛn niini. Ma alaata o agoonek ɔl todoyok ugeec gole o kɛɛr o Juz, alaŋ kazɔl naaga ki nɔɔgɔ tirtɛn o kajowa naaga ŋaati Kiristo ween todoyoi onai. 11Baale gɔɔn alaata o ceez o Joowo agoonek ɔl todoyok ci baciinok ugeec abaca, ma anyaak biye ci todoyoito noko ŋin o alile ɔrɔɔt. Maje todoyoi ɛlɛ avɔ avaat niigi kutur o kazi Jerusalɛm bawuca ŋinaante, kɔkɔm eet ci adak been nɛɛn. 12Zin gole ci atobɔ ki nice buk Yesu igide, ma ook adaak niini kutur bawuca ka kotoony ɔl biyete ogin. 13Abon zin kavɔ naaga ŋaatin ŋinaante ka kɔɔt kozolit kibeen nɔɔnɔ alyaan onin agɔɔnɛkɛ ɔl nɔɔnɔ kaal o gɛr. 14Eeci akɔmnet ageet loota ŋina kutur ci abil kodot. Karɛ naaga kutur ci ka katin kanyaayet Jooi e. 15Abon zin naaga kanaat Jook tup ŋaaten Yesu. Ma naatinɛt cinai kanaati Jook o atobɔ ki taabinɛt cinai kanyek naaga nɔɔnɔ. 16Má anyeku kereyeyuŋ ŋaati agoonu kaal ci abon. Itiritit buk ɔl oogi, eeci kaal ci abon agoonu o ɛɛl kiyo todoyowa o atal Jooi o. 17Iziiyit alaat ugooc tuwento arayinuŋ igeet, eeci azoonuŋ niigi igeet liŋliŋonte uneeŋ tup nɔkɔ calaŋ ayubuz. Ma iitene oman ŋaan ɛɛl niigi ŋume o Joowo, ma aduwak nɔɔnɔ liŋliŋɔn uneeŋ, mã da gɔɔn didi azoonuŋ niigi igeet juruŋ gole o Joowo. Mã aziiknu nɔɔgɔ, aliŋliŋ koca niigi liŋliŋɔn uneeŋ talniinta. Bar mã alaŋ aziiŋnu nɔɔgɔ, aliŋliŋ koca ŋaati alaŋ atalnin zinzeeti ugeec, ma gi nici alaŋ atirituŋ igeet.
Karooŋnyuŋ naaga igeet aŋaruyozetu
18Ijinteyetu zin buk niiga ageeta Jook. Kagaya ŋɛdɛt naaga kanyaka zinzeeti ci abon, eeci karooŋnya naaga kutuguza kaal o abon dook. 19Kilalekuŋ zin igeet ijinteyaŋ Jook ka kokoleyan Jooi gɔl ci kamiironekuŋ taman.
Abon bai azuunuŋ Jooi
20Ɔdɔŋa Jooi daayiza Manyi ona Yesu ween eet o adikir towawiinto o oowayet ageet ɔl o katu nɔɔnɔ. Biye ogin nɛɛn o azima gi baal aterkedeket Jooi ageet e, ka zin kɛmɛda terkediin kɔdɔk nɔkɔ been nɛɛn. 21Nyamɛr kanyuŋ Jooi o anyek ɔl kanyayit ganɔn zinzeetine ugeec kaal o abon aganɔ ki rogɛt unooŋ dook ka iliŋliŋti niiga kaal o arooŋekuŋ niini igeet utuguz juruŋ. Nyamɛr buk Jooi kiliŋliŋ ŋaatina dook gole o Yesu Kiristo ka keelit naaga eo arooŋeket niini ageet kɛɛlti. Abon bai adiŋdiŋan ɔl dook Yesu Kiristo nɔkɔ zɛɛ been nɛɛn. Nɔɔnɔ nɛɛn.
Kilalekuŋ igeet uzuuti zɔɔz can o
22Gɔtɔnɔga o tuwento, kalayuŋ igeet ka aryek zinzeeti zɔɔz can kadizkekuŋ noko. Zoozowa ci kayeedekuŋ igeet noko alaŋ mɛɛlɛ ɔrɔɔt. 23Karooŋnyuŋ zin agaac gɔtɔna ona kazi Timozi baal acabje e ɔɔgjai cabiinta. Matɛ akunakan niini aneet ŋaato kataman, korkorya koca ki nɔɔnɔ iiten ci kakɔyɛ ŋaatunooŋ.
24Azaayeyaŋ zin alaat ugooc tuwento kibeen ɔl o Joowo dook ŋinaante. Azaayuŋ buk igeet ɔl o Joowo o avu looce o kazi Itali dook.
25Abon bai amayukuŋ Jooi igeet dook. Nɔɔnɔ nɛɛn.