GALATIYA
Waragɛ o Ayeedek Pɔl Ɔl o Joowo Abaak Galatiya
11Aneeta Pɔl o kaŋɛryai kizi toonnyai. Alaŋ zin aŋɛranan ɛɛti ci deer, bar aŋɛranan Yesu Kiristo kibeen Jook ween baatinai baal iŋaani nɔɔnɔ daayiza e. 2Naana kibeen ɔl o karomena ŋaato dook kazaayuŋ igeet bor o Joowo abaaku Galatiya ŋinaante. 3Abon bai Jooi ween baatinai ki Manyi ona Yesu Kiristo anyuŋ igeet dɛtɛn been ganɔn.
4Ma giye o ka korogti naaga kaale ci loocu gɛr noko, agama Kiristo daayiz ci adaakni niini baciinowe ogaac eo arɔɔŋi Jooi ween baatinai. 5Abon zin abilna diŋdiŋɔni Joowa nɔkɔ kodot. Nɔɔnɔ nɛɛn.
Kaviyak o Joowo doon, akɔm bodo oogi
6Inoko abiirnan aneet ɔɔ ŋaatunooŋ ɔrɔɔt ɛlɛ giye ci utuŋtu taman nɔkɔ Jook baal laadun otowawuŋ igeet bonate o Kiristo e. Ma bar ootu bodo kaviyawe ogɛn o. 7Akɔm zin bar buk kaviyak oogi ceen didi, bar olla anyak ɔl oogi ci uulaluŋ igeet, ma arɔɔŋ kotoweec niigi kaviyak o Kiristo. 8Mayo nuun da kuuwaweyuŋ naaga karabɔŋ een toonnyaiti ci Joowo, zɔɔz ci aŋɔrɔwɔ kibeen kaviyak o Joowo baal kuuwaweyuŋ naaga e, abon koca apayek Jooi nɔɔnɔ goo o abil been nɛɛn. 9Inoko bodo kabɛdɛkɛ zɔɔz nico. Kanɛ mã anyak eet ci uuwaweyuŋ igeet zɔɔz ci aŋɔrɔwɔ kibeen baal kuuwawekuŋ naaga e, abon apayek Jooi nɔɔnɔ goo o abil been nɛɛn. 10Alaŋ kaduwa zɔɔz nico o, ka kataltan ɔl ci deer, karabɔŋ ka kagawɛ ɔla. Akɔm! Bar kaduwa o ka katalɔ Jooi. Mã karooŋ ɔl kataltan aneet, alaŋ koca naana keen didi gabaren ci Kiristo.
Gɔl o ɛɛnɛ Pɔl toonnyai
11Dɔl o yaai tuwento, karooŋnyuŋ igeet agaac kaviyawa ci kuuwai naana o alaŋ een zoozok ci avu eete ci deer. 12Eeci alaŋ kajowa eete ci deer zoozok ci ɛɛl nɔkɔ. Ma buk akɔm eet ci ademzekan aneet zoozok nicoko. Bar Yesu nɛɛn o ayelekan aneet kaviyak nicoko niini alye onin ɛlɛ.
13-14Iziiktu ri niiga baayiz onan baal kabaayɛ waan baal ŋaan karicanɛ lotinok o ɔl ogan Juz e. Karican waanice naana lotinok niceke kibeen kɛɛranɛ o jijitigan ɔrɔɔt ɛlɛ kujuk bul onan katobona dook. Gi baal zin kagidɛ ɔl o tuwento ɔrɔɔt kɔkɔmawan caki, ma karooŋ kuulali nɔɔgɔ lai e nɛɛn.
15Ma kagoon kaal niceke neke, maje da bar Jooi ɛŋɛrawan aneet bonate onin laadun iŋaan kitiryai e, ka kiliŋliŋozek nɔɔnɔ. 16Iiya ni niini eyelizayan aneet ŋɛɛrin, ka kuuwayek naana modɛn kaviyak ogin abon. 17Ma ŋaan buk naana waanice kook Jerusalɛma ka kook kijin demziinok ole baal een toonnyak o Yesu laadun ɔɔwa ŋaatan e, bar waanice kakɔ looce o kazi Arabiya, ma bodo kabadai Damacik. 18Mazi kakɔ kadica irkitok iiyu, kiiya ni koowa Jerusalɛma ka kook kagayowa ki Pitɔr, ma kakɔ kamon ŋaatin ŋinaante iinya amɔnki tur. 19Ma iinyaye ci baal kamɔnɛ ŋaati Pitɔr neke, ŋaan kicin nuyak dook zɛɛ ma kacin Jemis ween gɔtɔni Manyi Yesu doon.
20Kaduwakuŋ didi tammalya. Ma kaal ci kayeedekuŋ naana igeet noko dook kaal ceen didi, alaŋ kavɔlɔŋa.
21Ma vurta kitiŋa koowa vitɛnane ogɛn looce o kazi Siriya been Silisiya. 22Maje iinyaye niceke ɔl o tuwento abaak looce o kazi Judiya ŋaan kagayan niigi aneeta. 23Bar olla da aziiŋnan niigi ɔla azi ɔl nɛ, “Ɛɛti baal gɔɔn agidet e, inoko niinilya buk uuwak kaviyak o Yesu baal gɔɔn arɔɔŋ kuturturɛn lai e.” 24Ma waanice anaat niigi Jook ŋaatan giye ci kutuwɔyɛ o.
21Mazi kakɔ kadica irkitok amɔtɔ wec, kimiirozeya bodo Jerusalɛm, korkorya kibeen Barnabas, ma kakɔyɛ buk Titos. 2Akɔm eet ci awuyan aneet, bar kakɔ gole ci ayelzakan Jooi aneet kooyi. Ma kakɔ karumona kibeen alaat o ɔl o tuwento ŋaatinaaŋ doon, ma koobei nɔɔgɔ kaviyak o Joowo baal kuuwayei ɔl o alaŋ een Juz e. Kagoon gi nico o, eeci alaŋ karooŋ olla kadaktan zɔɔ tuu liŋliŋonte onan baal kagoon baale e zɛɛ been inoko o. 3-5Maje bar ŋinaante anyak ɔl oogi ci alutɛnɛ eleeti kiziti ɔl ci atuwe. Ɔl nicigi ɔrkɔr gɔɔn tup nɔkɔ kibeen ɔl o atuwe kizi bar roote ka kicinit niigi gɔl o kabaai naaga ŋaaten Yesu. Ma arɔɔŋ niigi kadaŋteyet ageet lotinok ugeec. Arɔɔŋ niigi kadaŋtek Titos o korkorya been aneet teedinɛt, yo nuun een niini eet ci ɔl o kazi Garik o. Bar zin kotobora waanice naana zɔɔz nico ɔrɔɔt ɛlɛ, ma buk anuyan toonnyawa aneet zooze nico, eeci alaŋ karooŋnyuŋ naana igeet iziti bakbayɛ. Ma rogzɛn alaŋ aku teedinta karabɔŋ een lotinowe o Juz, bar aku ŋaati katuwi Yesu doon.
6Ma alaata o kavu karumona ki nɔɔgɔ Jerusalɛma, akɔm gi ci kaŋorowona naana kibeen nɔɔgɔ, ma akɔm buk niigi gi ci colai aduwakan aneet liŋliŋɔnta kina, eeci atubuzet Jooi ageeta dook. Mayo nuun een niigi alaat ci adikir o aga buk niigi ɛŋɛrawan Jooi aneet. 7Ma bar buk icinit niigi liŋliŋɔn o anyan Jooi aneet ka kuuwayɛkɛ ɔl o alaŋ eegin Juz kaviyak ogin abon, kiyo buk anyek niini Pitɔr kuuwayek kaviyak ogin ɔl o Juz o. 8Zin kiyo anyek Jooi Pitɔr dɔyize onin kizi toonnyai cin ole o Juz o, anyan buk niini aneet dɔyize onin kizi toonnyai cin ole o alaŋ eegin Juz. 9Ma Pitɔr ki Jemis been Jɔn o eegin alaat o adikir agaac didi niigi anyan Jooi aneet liŋliŋɔn nico niini alya. Ma adizkeket niigi aneeta been Barnabas ka kemedawa naaga kuuwakteya ɔl o alaŋ eegin Juz zɔɔz o Joowo nɔkɔ. Maje niigi uuwayek ɔl o Juz. 10Ajinet zin waanice niigi olla gi codoi ci ka kitirita ɔl o amaat ŋaatineeŋ. Gi zin baal karooŋ buk laadun naana ɔrɔɔt e nɛɛn.
Agernyek Pɔl Pitɔr
11Mazi akɔ akunak Pitɔr kutur o kazi Antiyok, kegerenyeya naana nɔɔnɔ ɔl kebereca, eeci anyak niini gi ci abac ŋinaante. 12Rak ɔɔwa azɔlɔ niini kibeen bor o tuwento alaŋ eegin Juz labak. Bar mazi avɔ avu ɔl ci atuwe een Juz atoona Jemis Jerusalɛma, aara niini ɛlɛ bitaala ole ona azɔlɔ e. Agɔɔn niini nɔkɔ o, eeci aŋole ɔl ci tuwento een Juz o, eeci gɔɔn arican niigi teedinɛt ci ɔl ceen modɛn o. 13Buk ɔl ceen Juz atuwe abaak Antiyokti ɔtɔŋɔltɛ buk niigi ɔl ci avu Jerusalɛma o kiyo Pitɔr o. Akɔ zɛɛ meen nuun Barnabas ɛlɛ ɔtɔŋɔlɛ buk niini nɔɔgɔ, makacin unuwun nɔɔgɔ. 14Mazi kakɔ kaŋaamnei naana nɔɔgɔ, kacin abacit niigi demziinok o Joowo. Kegerenyeya ni Pitɔr kɔlɛ kɔrgɛna, kanei nɛ, “Ŋɛdɛt niina een eet ci Juz. Bar zin iiten baale rak abaawu baayiz o ɔl o olla atuwe o alaŋ eegin Juz. Arooŋ zin bodo taman gɔl ci ka anyekɛ ɔl o alaŋ eegin Juz kabaakti baayiz ci ɔl o Juz o naa?”
15Ŋɛdɛt naaga karitai kiziti Juz, ma alaŋ katobɔ ki modɛn o oŋenu. 16Kaga zin naaga ɛɛti ci deer alaŋ abona ŋume o Joowo giye ci agami niini lotinok ci ɔl o Juz, bar kaga abona ɛɛti ŋume o Joowo ŋaati atuwi Yesu Kiristo. Ma buk naana ki ineet katu Yesu Kiristo ka kanyet niini ageet kobonta Joowa ŋaaten tuwɛn, alaŋ een giye ci kazooni naaga lotinok o ɔl o Juz. 17Mazi abaabanu niiga gɔl ci karomonɛkɛ naaga Yesu ka kobontai ŋume o Joowo o, bar kizik anyet ageet kutuguz oŋɛ kiyo modɛna o, anyceyu zin koca niiga Yesu kizi eet ci aliŋliŋ gɔl ci oŋecu. Alaŋ zin abil nɔkɔ. 18Inoko bodo mã kamiire naana, ma kakɔ kagam lotinok o ɔl o Juz baal kotoŋa e, kabaca zin ri koca naana gɔl loror. 19Inoko zin kotoŋa naana lotinok o Juz baal een daayiz e, ma kibila naana ŋaatineeŋ kiyo kadaawa o, ka karogek Jook doon. 20Kotodoyewa naana ki Kiristo keete ween talakec, ma rogɛti ci karognɛ noko, alaŋ karugi naana doon, bar karognɛ Yesu o aavi ŋaatan. Ma rogɛti ci karognɛ naana loota ŋina noko, karugi ŋaaten tuwɛn o katuwɛ naana Yesu Kiristo ween Ŋɛɛrti Joowo o areezan aneet, ma adaai ŋaatan. 21Alaŋ naana karooŋ kɛpɛz dɛtɛn o Joowo kizi gi ci labak. Mã da kanyek Jooi eet ci deer kobona ŋume onin lotinowe o Juz, adaawun zin da koca Kiristo gaga.
3Lotinok been tuwɛn
1Igeet aliyak ci Galatiya coko, ŋɛnɛɛn ci iiya agaranyanuŋ tamarzɛta o? Ma baale kizik koobteyuŋ igeet zoozok o rogɛt o abil been nɛɛn ŋaaten daayiz o Yesu Kiristo keete ween talakec. 2Bodo karooŋ di kijinuŋ gi ce. Iiten baale akunakuŋ Vɔŋizi o Joowo e, eeci azoonu lotinok o Juz, yo da akunakuŋ giye baal iziiktu niiga kaviyak o Kiristo, ma utuyu? 3Eeginu zin tarbalɛ nɔkɔ naa? Iiten baale rak akatawu niiga baayiz o colai dɔyize o Vɔŋiz o Joowo. Mayo inoko bodo orooŋtu abaayit dɔyize ci eleeti ugooc doon? 4Ma kaala ci meel baal agoononekuŋ igeet noko dook ŋaatunooŋ kaal ci labak? 5Inoko anyuŋ Jooi igeet Vɔŋiz onin, ma agɔɔn kaal ci ateeduŋ biye ŋaatunooŋ o, eeci azuunu lotinok o Juz? Akɔm kina! Agɔɔn niini kaal nicoko o, eeci iziiktu kaviyak ogin, ma utuyu niiga nɔɔnɔ.
6Abaabanit di zɔɔz o akati Ibrayim. Azi waragɛwi o Joowo nɛ, “Baale anyek Jooi Ibrayim kizi eet ci abon ŋume onin e, eeci atuwe niini.” 7Abon zin agayu niiga dɔl ci dɔl ci Ibrayim een didi nɛɛn ɔl o anyak tuwɛn. 8Ayeedi waragewe o Joowo zɔɔz ci aduyai baale ci ka kanyekɛ niini modɛn dook kobonta ŋume onin tuwɛnta. Ma buk aduwak Jooi Ibrayim kaviyak ci abon anek nɛ, “Amayuwi katin modɛna dook poda ŋaaten ineet.” 9Amayuk zin buk Jooi ɔl o atuwe inoko dook, kiyo baale amayuk niini Ibrayim tuwente onin e.
10Ma ɔl o abaaban kizik bar ajowa niigi bonat ŋume o Joowo gole ci azooni lotinok, aavi toriin ŋaatineeŋ, eeci azi waragɛ o Joowo nɛ, “Mã ɛɛti calaŋ azooni kaal o aduwa lotinowa dook, aavi toriin o Joowo ŋaatin.” 11Inoko zin kagaac naaga akɔm bodo eet ci abona ŋume o Joowo gole ci azooni lotinok o Juz, eeci azi waragɛ o Joowo nɛ, “Eet ci arogi dook nɛɛn ɛɛti ci abona ŋume o Joowo tuwɛnta.” 12Mazin lotinowa alaŋ een tuwɛn nɛɛn. Azi waragɛwi o Joowo nɛ, “Mã azooni ɛɛti kaal o aduyai lotinowɛ dook kɔkɔm ci areyek nɔɔnɔ, arogi koca niini labak.” Bar zin akɔm eet ci anim kozooti lotinok dook, makacin alaŋaan lotinowa nici ɛɛla nɔɔnɔ.
13Mazin giye o anyaaket lotinowa ageet toriin, iiya Kiristo orogozet ageet toriinte nico. Ooyi toriin onai niini, eeci azi waragɛwi o Joowo nɛ, “Atɔr Jooi ɔl o irimi keete ween talakec.” 14Agooni gi nici o, ka buk ɔl o alaŋ eegin Juz kojokta mayuwɛnɛt baal aterkedek Jooi Ibrayim e ŋaaten Kiristo, ka kojokta naaga tuwɛnta Vɔŋiz o Joowo aterkedek niini ɔl o atuwe.
Lotinok kibeen terkediin o Joowo
15Dɔl o yaai tuwento, karooŋnyuŋ di igeet ayabiztek zɔɔz nico baayiz onai ɔl o deer ɛlɛ. Gɔɔn ma arom ɔl raman gi cineeŋ, alaŋ bodo ɛɛti codoi ŋaatineeŋ uulal zɔɔz nico, karabɔŋ bar azaac giye oman. 16Baale eterkedek Jooi zɔɔz onin Ibrayim been dole ci dole cin. Alaŋ abuuŋ waragɛwi o Joowo gi ci akati dɔl ci dɔl ci Ibrayim meelik, bar abuuŋ gi ci akati dole codoi ṯɔr nɔkɔ dolene ci dɔl ci Ibrayim. Zin dole nico nɛɛn Kiristo. 17Waanice zin aterkedek Jooi Ibrayim zɔɔz onin, ma aricanek nɔɔnɔ anek nɛ, “Didilɛ kagoonekin waanma igeet gi nico.” Ma vurta mazi akɔ adicai irkitowa ceen eet tur lak wec ki tiin eetoma kamɔtɔ (430), itoonak Jooi ɔl o Juz lotinok. Ma lotinowa nicaga alaŋ anyak niigi dɔyiz ci ka kuulalti zɔɔz ci baal aterkedek Jooi Ibrayim neke. 18Eeci waan da keterkedek Jooi Ibrayim gi ci abon gole ci azooni niini lotinok, alaŋ waan zin koca bodo gi ci abon aku terkediinte onin. Bar zin kaga naaga ɔrɔɔt waanice iiya anyek Jooi Ibrayim kaal o eterkedek niini nɔɔnɔ, eeci baale eterkedek niini nɔɔnɔ laadun.
Gi o anyaani Jooi lotinok
19Mazin da laadun Jooi anyek ɔl lotinok o naa? Anyek Jooi nɔɔgɔ lotinok niceke o olla azaacek terkediin vurta, ka rak keyelek nɔɔgɔ baciinok nɛɛn kalakaz zɛɛ ma akɔ aku dole ci baal atɛrkɛt niini o. Anyaa zin waanice lotinok niceke toonnyawa o Joowo, ma avu anyek niigi eet ci kazi Mosis ka kiiya kuduwak niini ɔl. 20Gɔɔn laadun ma aŋɛrɔ ɔl kizi kɔlɛ, abon anyak eet ci abil nɔɔgɔ kɔrgɛna ka kɔzɔɔzi niini nɔɔgɔ. Bar zin Jooi adoye niini ṯɔr nɔkɔ.
21Mayo inoko zɔɔz nici akati gi ci lotinowa bodo amarnin kaal baal atɛrkɛt Jooi niini maany e? Akɔm kina! Mã da lotinowa nica kanyayit dɔyiz ci arogzi ɔl, ajowa waan koca ɔl bonat ŋume o Joowo giye ci azooni niigi lotinok nicoko. 22Azi waragɛ o Joowo nɛ, “Abal oŋɛci ɔl o loocu dook,” ka kanyozozek mayuwɛnɛt o Joowo baal atɛrkɛt e ɔl o atu Yesu Kiristo.
23Baale zin iŋaan kiiya gɔl o tuwento e, acabjet waanice ageet lotinowa ɔrɔɔt ɛlɛ zɛɛ ma aku ayelzai gɔl o tuwento. 24Olla zin waanice lotinowa anyoneket ageet ka kuzuutet zɛɛ mazi akɔ aku Yesu Kiristo ka kiiya kanyet niini ageet kobonta ŋume o Joowo tuwɛnta. 25Inoko zin waazine nico iiyayet gɔl ci tuwento, alaŋaan bodo naaga kabaak dɔyize ci lotinowu.
Izitu niiga dɔl ci Joowo
26Inoko zin niiga dook izitu dɔl ci Joowo giye o utuyu Kiristo. 27Mazin niiga o otoonycewu, oromtozeyu Kiristo, ma eeltu niiga kiyo niini o. 28Ɔkɔma zin bodo inoko ŋɔrɔwɔnɛt ole o Juz been ole o alaŋ eegin Juz. Ma buk ɔkɔma ŋɔrɔwɔnɛt ci eet ci ceen gabaren been eet calaŋ een gabaren. Ma akɔm buk ŋɔrɔwɔnɛt ci eet ci mac ki ŋaa. Odoyewu niiga dook ŋaaten Yesu Kiristo tuwɛnta. 29Zin mã izitu niiga ɔl ci Kiristo didi, izitu koca niiga dɔl ci dɔl ci Ibrayim, ma buk ojoktawu koca niiga mayuwɛnɛt baal aterkedek Jooi nɔɔnɔ e.
4Má anuyu kɛɛranɛ o Juz
1-2Anycaŋ di bodo koobeyuŋ kaal nicoko gole oman. Abil zɔɔz nici kiyo logoti o ŋaan miliny, ma ooŋnak baatinɛ kaal o. Zin mayo nuun aga ɔl nɔɔnɔ een eet o tiŋeere arigiz kaal o baatin nɛɛn o, azooni rak kaal cigin o ki nɔɔnɔ ɛlɛ ɔl ogɛn. Ma aavi rak niini kiyo gabarɛnti o zɛɛ ma akɔ adikir. 3Kɛɛl zin buk baale naaga nɔkɔ ɛlɛ. Baale iŋaan kagaac gɔl ween didi e, keegin naaga gabara ci abalet kaal o loocu. 4-5Bar zin akɔ mazi aku iitene baal arek Jooi e, itoonak niini ŋɛɛrin looc kiiya kitiryai ŋaawa kiyo ɛɛti o deer o. Ma iiya buk ozooti niini lotinok o Juz, ka kɔɔga nɔɔgɔ cabiinte o lotinowo, ka naaga o kutuweec nɔɔnɔ kiziti dɔl ci Joowo.
6Mazin giye o izitu niiga dɔl ci Joowo, itoonayet niini ageet Vɔŋiz o ŋɛɛrin kiiya kaavu zinzeetine ogaac. Vɔŋiz zin nico nɛɛn o anyet ageet kotoweec Jook zinzeetine ogaac dook kiziti nɛ, Baaba. 7Alaŋaan zin bodo niiga eeginu gabara, bar izitu niiga dɔl ci Joowo. Ma giye o izitu dɔl ogin, anyuŋ niini igeet kaal dook o anyayek niini dɔl ogin. 8Baale iŋaan agaac Jook e, eeginu waanice niiga gabara ci joowanɛ o alaŋ een didi o adilyai. 9Bar zin inoko agawutu niiga Jook, ma bar buk agawuŋ niini igeet ɔɔwa. Arooŋnyuŋ zin bodo imiirtozek kaal ci amaat akɔm dɔyiz o naa? Arooŋnyu ɔɔtɔ iziti gabara cigeec bodo? 10Aganeku gɔɔn niiga ŋaati aŋeranu iinya oogi, ki nyɛlɔwɛ oogi, been irkitok oogi. Ma aricanu anyeki kizi titinyɛ gaga nɔkɔ. 11Kaŋole zin naana kaal ci agoonu niiga noko, eeci bar kizik olla da adaktan aneet zɔɔ tuu kaale baal kagoonekuŋ igeet e gaga.
12Dɔl o yaai tuwento, kilalekuŋ igeet ka ayayizaŋ aneet giye ci akati lotinok, eeci buk naana alya keen eet ci deer. Otoŋit kɛɛranɛ o Juz kiyo buk kuuŋ naana o.
Arɛɛz Pɔl ɔl o Galatiya
Ŋaan zin laadun utuguzeyan niiga aneet gi ci gɛr. 13Agayu ri niiga waan baal kakɔ kuuwaweyuŋ kaviyak o Joowo ɔɔwa e, kaavɛ waanice ŋaatunooŋ, eeci kamoor. 14Bar zin mayo nuun waanice kapirnanuŋ naana igeet mɔɔrize nice ɔrɔɔt e, ŋaan otobortaŋ niiga aneet been nɛɛn. Bar waanice areezanaŋ kiyo areezanu toonnyai ci Joowo karabɔŋ bar een Yesu Kiristo ɛlɛ o. 15Ma atalninu waanice niiga ɔrɔɔt ɛlɛ ŋaatan. Alaŋaan zin eelnu ebaale naa? Waanice areezaŋ aneet ɔrɔɔt ɛlɛ, ma kaga naana kizi da gɔɔn gi ci anim ɛɛti kaarak gɔn keberec, aartayaŋu waan niiga aneet iitene nice. 16Mayo inoko anyaŋ kizi miroi giye ci kaduwakuŋ igeet zoozok ceen didi o?
17Ma ɔl ci acinu kizik bar areezuŋ niigi igeet neke, alaŋ een ɔl ci abon. Arɔɔŋ olla niigi kalabtawuŋ, ka kupuwantawuŋ igeet ŋaatan, ka ɔɔtɔ ereezit niiga nɔɔgɔ, kiyo areezuŋ niigi igeet o. 18Ŋɛdɛt rɛɛzɔnɛt alaŋ gɛrzɛ. Abon zin waan areezuŋ ɔl igeet giye ci akati gɔl ci abon. Ma alaŋ abon ŋaati areezuŋ niigi igeet ŋaati kaavɛ naana tɔ doon. 19Dɔl o yaai tuwento kareezuŋ, inoko abon naana kapirna bodo ŋaatunooŋ ɔrɔɔt ɛlɛ labak kiyo ŋaa o gɔɔn aam dole ka kotoyai o nɔkɔ zɛɛ ma avɔ abaaku baayiz o arɔɔŋ Kiristo. 20Inoko tɛ kizi gi ci kaavɛ naana ŋaatunooŋ ŋinaante, abon koca ka waan koobeyuŋ igeet zoozok oogi bodo, eeci aviryan ziniz ŋaatunooŋ ɔrɔɔt.
Zɔɔz ci ayabzonek Egar been Sara
21Karooŋ di kijin ŋaatunooŋ ɔl o arɔɔŋ konowit lotinok o Juz. Uduktayaŋ di inoko agayu didi zoozok o aduwa lotinowa juruŋ? 22Ayeedi zɔɔz ci azi nɛ, Anyak Ibrayim lɔgɔz ram. Logoti codoi aritai ŋaawe ceen gabaren een miroi kazi Egar. Maje codoi aritai ŋaawe cin arɔca ole o looc onin ɛlɛ kazi Sara. 23Ma logoti ci aritai ŋaawe ceen miroi o, aritai niini eo laadun gɔɔn aritan ɔl dook. Maje logoti ci aritai ŋaawe calaŋ een miroi o, aritai niini, eeci baale aterkedek Jooi nɔɔnɔ Ibrayim. 24Ma kaala nicigi yabziin gi. Ma ŋaai ceen ram noko ayelzaket kaal ceen ram aterkedi. Ma ceen miroi, ma arita dɔl ceen mirɔk o Egar nɛɛn. Ayabzonek nɔɔnɔ zɔɔz baal aterkedek Jooi ɔl lotinowɛ biye o kazi Sinai e. 25Mazin Egar niini alya ci ayabzonek bɛ o kazi Sinai looce o kazi Arabiya noko, niini riritɔn ci ayelza kutur o kazi Jerusalɛm, eeci ɔl o abaak Jerusalɛma dook eegin mirɔk ci acap nɔɔgɔ lotinowa. 26Maje Jerusalɛm o abil tammu tadena kibeen ɔl ogin, akɔm gi ci acap nɔɔgɔ been nɛɛn. Nica zin yaatinai onai ageet nɛɛn.
27Ayeedi waragewe o Joowo gi ci azi nɛ, “Talɔ niina ŋaa o awɔ koliin, ma ŋaan laadun ga wucez ci aamnyin dole, eeci ŋaa ci akolonek looc anyak bar niini tiŋeere dɔl ci meelik kujuk ŋaa o ŋaan aromɛ kibeen eet.”
28Dɔl o yaai tuwento, keegin naaga dɔl o Joowo een didi terkediinta kiyo buk baale Aizak e. 29Zin kiyo waanice logoti o aritai gole o eet o deer kazi Ismayil, agit gɔn o aritai dɔyize o Vɔŋiz o Joowo kazi Aizak e, kagide buk naaga nɔkɔ. 30Bar zin ayeedi waragewe o Joowo zɔɔz ci azi nɛ, “Tɔɔk ŋaa ceen miroi noko ki ŋɛɛrin kɔtɔɔzɔ, eeci alaŋ aganɔ dole ci ŋaa ceen miroi o ŋaati ka kɔzɔlti kɔrɔk cuno niini kibeen logo ci ŋaa cun alaŋ een miroi o.” 31Dɔl o yaai tuwento, inoko zin naaga alaŋ keegin dɔl ci ŋaa ween miroi, bar keegin dɔl ci ŋaa o alaŋ een miroi.
5Aavuzit yaak ŋaaten Kiristo
1Inoko zin ɔkɔmawet ageet cabiin, eeci ɔɔgawet Kiristo ageet kɔtɔɔz labak. Abon zin aruweku niiga zɔɔ looc juruŋ odoyit kak, maŋaan bodo anyeku ɔl kimiirtoyuŋ igeet kootuŋ cabiinte baale.
2Iziiyit di gi ci kaduwakuŋ naana Pɔl igeet ce. Má aziiknu zoozok culu. Mã agamanu teedinɛt, anyceyu koca niiga Kiristo kizi gi ci labak. 3Inoko zin kilotuŋ igeet bodo. Mã agama ɛɛti teedinɛt, adaŋewun koca niini ɛlɛ gi ci ka kozooti lotinok dook. 4Mazin niiga ɔl o arooŋnyu obonta ŋume o Joowo gole ci azoonu lotinok o Juz, eŋeryawu niiga eleeti ŋaaten dɛtɛn o kajowa ŋaati Kiristo. 5Bar zin kaga naaga anyet tiŋeere Jooi ageet kobonta ŋume onin dɔyizi o Vɔŋiz onin ŋaaten tuwɛn onai. Gi o zin inoko karɛ naaga nɛɛn. 6Eeci mã koromtozek naaga Yesu Kiristo, ɔkɔma bodo ŋɔrɔwɔnɛt ci eet ci ateedi kibeen eet calaŋ ateedi. Bar olla izi gi ci titiny dook nɛɛn tuwɛn kibeen rɛɛzɔnɛt.
7Ma baale kizik atuwenu juruŋ. Ŋɛnɛɛn zin bodo ci iiya abakbayanuŋ igeet tuwente unooŋ o? 8Alaŋ zin agɔɔn gi nico Jooi baal laadun otowawuŋ e. 9Azi gɔɔn ɔl nɛ, “Nyigita ci nyaanu miliny tɛr anyek nyaan dook kɛtɛdɛ.” 10Mazin giye o koromtozɛkɛ naaga Manyi, kagayuŋ naana igeet nɔkɔ alaŋ baabani cunooŋ aŋɔrɔwɔ kibeen baabani can o. Ma buk kaga naana tiŋeere apayek Jooi eet ci uulaluŋ igeet noko gerzitin, yo nuun een niini eet ci titiny karabɔŋ cɛlbɛz.
11Dɔl o yaai tuwento, alaŋaan naana kamɛna kuuwai gɔl ci teedinto. Mã da waan kutugu nɔkɔ, kagide zin bodo koca naa? Mazin da buk kutugu nɔkɔ, alaŋ waan koca abornɛ zɔɔz onane kuuwayɛ daayiz o Kiristo keete ween talakec. 12Mazin ɔl ci arican teedinɛt, ma uulaluŋ igeet noko, abon apaya niigi teri ugeec kiziti nyakuluknya.
Abaayit dɔyize o Vɔŋiz o Joowo
13Dɔl o yaai tuwento, awuyuŋ Jooi igeet ka ɔɔktai ɔtɔɔz labak. Má zin bar anyeku zɔɔz nico kizi waŋi ci ka utuguzi niiga kaal o arɔɔŋ eleeti ugoocok. Bar abon atirtonu niiga dook reezonte o Joowo. 14Eeci lotinowa o Joowo dook oromnyai gole codoi ṯɔr nɔkɔ, o anɛ Jooi nɛ, “Rɛɛz ɔl dook kiyo areez niina ɛlɛ unun maany o.” 15Bar mazi abaaku baayiz ci adawonu maany kiyo kɛlɛgɛ o too o, abon agenyu, eeci mã agoonu nɔkɔ, uulalu koca eleeti lai.
16Inoko zin kanekuŋ nɛ, Anycek Vɔŋiz o Joowo karawoyuŋ igeet kaale dook, ka calaŋ agoonu kaal o gɛr arɔɔŋ eleeti ugooc. 17Eeci kaala o arɔɔŋ ɛɛti ci deer amarnin kaal o arɔɔŋ Vɔŋizi o Joowo. Buk kaala o arɔɔŋ Vɔŋizi o Joowo amarnin kaal o arɔɔŋ ɛɛti o deer. Kaala ceen ram noko amarnɔ ɔrɔɔt. Mazin giye nico alaŋ aganɔ ŋaati agoonu niiga kaal ootine cugooc doon. 18Bar zin mã arayinuŋ didi igeet Vɔŋizi o Joowo, alaŋ bodo anyak lotinowa dɔyiz ŋaatunooŋ.
19-21Mazin kaala o gɛrzɛ aavtiz zinzeetine ci ɔl o deer agayi nɔkɔ. Kaal zin nicoko nɛɛn waaŋzɛt, ki kaal ceen ririny akati waaŋzɛt, been ziniz zeen, ki diŋdiŋani ci joowanɛ ci adilyai, ki tamar, ki marnɔn, ki yɔwɔn, ki madkɔn, ki bolŋac, ki zinzeeti appinzɛt, ki ŋɛrɔn ci aŋɛrɔn kizi kɔlɛ, ki ewiin ci ɛɛwɔnɛ kaal, ki baayinɛt, been buk kaal oogi ci gɛr kiyo nicigi noko. Kilotuŋ zin naana igeet ɔrɔɔt ɛlɛ kaale nicoko kiyo rak kilotuŋ iiten baale e, eeci ɔl ci agɔɔn kaal nicoko, alaŋ niigi arum baliin o Joowo.
22-23Zin keberti ci Vɔŋiz o Joowo nɛɛn rɛɛzɔnɛt, ki talniin, ki ganɔn, ki zinzeeti laliz, ki gononzɛt, ki bonat, ki zinzeeti imɛɛn, ki celbezitin calaŋ kadɔŋi eleeti, been gami ci kagami eleeti kaale o gɛr arɔɔŋ zinzeeti. Ma ɔl ci agɔɔn kaal nicoko dook, akɔm lotinowa gi ci agoonek nɔɔgɔ. 24Mazin ɔl o oromtozek Kiristo alaŋ bodo niigi agɔɔn kaal o gɛr arɔɔŋ zinzeeti ugeecik. Otodoyek niigi kaal nicoko kɛɛt ween talakec baal adodinɛ Yesu Kiristo e. 25Vɔŋiz o Joowo nɛɛn o anyet ageet rogɛt. Zin giye nico abon buk kanyek naaga nɔɔnɔ karawoyet ageet baayize onai. 26Alaŋ zin abon ŋaati kadɔŋi eleeti, ma alaŋ abon ŋaati kanyekɛ eet oma kotobor nɔŋ. Ma alaŋ buk abon ŋaati kamadkɔn naaga maany.
6Itiritɔ
1Dɔl o yaai tuwento, mã anyak eet ci abaca gi ci gɛr, abon ɔl o arayin nɔɔgɔ Vɔŋizi o Joowo ŋaatunooŋ atiritu nɔɔnɔ, ka kimiirozek niini gɔl ci abon. Itiloz zin niiga nɔɔnɔ zinzeetine ci alal. Ebeyit buk niigalya eleeti ugooc, gɛrzɛ ŋaan iinaku oŋec nico. 2Itiritɔ niiga dook. Mã agoonu nɔkɔ, uzuutu koca didi niiga lotinok o Kiristo.
3Mã abaaban ɛɛti bar kizik niini titiny, maje ŋaato akɔm gi ci agɔɔn, alaba koca niini ɛlɛ onin maany. 4Abon zin gɔɔn rak aŋaamnek ɛɛti liŋliŋɔn onin niini maany zɛɛ mã abona, ŋaan abɔlɔli liŋliŋɔn cin o niini aliye onin doon. Alaŋ abon ŋaati atalnin niini giye ci ajuki gɔɔn oma liŋliŋɔnta. 5Eeci tiŋeere akɔyi gɔɔn ɛɛti ceeni ŋume o Joowo kaal ogin agɔɔn niini maany.
6Mazin ɛɛti ci ɛdɛmɛz zɔɔz o Joowo, abon azɔl niini kaal ogin abon kibeen eet o adɛmɛz nɔɔnɔ.
7Zin má alabanu eleeti, eeci akɔm laadun eet ci ka kalaba Jook. Gɔɔn laadun mã aḏok ɛɛti gi ci aḏok, bodo tiŋeere atɛɛda niini kɛbɛrɛ ci gi nico ɛlɛ. 8Zin mã agɔɔn ɛɛti kaal o arɔɔŋ nɔɔnɔ ɛlɛ oninɛ, ajowa niini daayiz. Mazi agɔɔn niini kaal o arɔɔŋ Vɔŋizi o Joowo, ajowa niini rogɛt o abil been nɛɛn o anyaa Vɔŋizi nici. 9Abon zin naaga kamɛna kagɔɔn kaal ci abon, eeci mã kamɛna kagɔɔn nɔkɔ, kavɔ koca tiŋeere naaga kacin kaal ci abon ci anyaa liŋliŋɔnti ona. 10Abon zin naaga tup kagoonek ɔl dook kaal ci abon, matɛ gɔɔn kajowa gɔl ci aganɔ ŋaati katirti ɔl, ricik ɔrɔɔt bor o Joowo.
Zɔɔz o Pɔl aṯornɛkɛ
11Icinit di kayeedi zoozok nicoko kiziti appintɛ, ka agaac kayeedi didi naana alya aziite onan maany. 12Ɔl zin o gɔɔn arɔɔŋ kɔkɔlta eleeti ka katalit ɔl nɔɔgɔ kaale ci akati ɛlɛ eci bitaalu nɛɛn ci adaŋekuŋ igeet teedinɛt o. Agɔɔn niigi nɔkɔ o, eeci alaŋ arɔɔŋ gidɛn giye ci akati daayiz o Kiristo keete ween talakec. 13Mayo nuun een ɔl ci ateedi noko ɛlɛ alaŋ azooni lotinok. Bar olla arooŋnyuŋ niigi igeet eteede ka kobololit giye ci agamtayu niiga teedinɛt cineeŋ o. 14Maje zin naana kabɔlɔlɛ gi codoi ṯɔr nɔkɔ, kabɔlɔlɛ daayiz o Manyi ona Yesu Kiristo keete ween talakec. Eeci giye o adaayi niini keete ween talakec, alaŋaan kaal o loocu ŋaatan anyak dɔyiz. Eelit niigi ŋaatan kiyo kaal o adaai o. Maje buk naana alya ŋaatineeŋ kibila kiyo ɛɛti o adaai o. 15Mayo nuun ateedi ɛɛti, karabɔŋ alaŋ ateedi, adoye dook nɔkɔ. Bar zin gi ci titiny nɛɛn baayizi ci abaayi ɛɛti baayiz ci colai. 16Abon bai aavi reezinɛt o Joowo been ganɔn ole o ano gɔl nico baayize uneeŋ, kibeen buk ole o Joowo dook.
17Kaṯornɛkɛ zin zooze ci kanekuŋ nɛ, Alaŋ karooŋ bodo eet ci apirnanan, eeci morotanɛta ci kanyei alya noko, ayelza gi o kɛɛnɛ naana gabaren o Yesu didi.
18Dɔl o Yaai tuwento, abon bai dɛtɛni o Manyi ona Yesu Kiristo aavi ŋaatunooŋ igeet dook. Nɔɔnɔ nɛɛn.