TOONNYAK

Kaal O Agɔɔn Toonnyawa

1

1Laŋo Tipoliz, baale rak kɛtɛyɛɛda waragɛ oma ci akati liŋliŋɔn o Yesu ki demziin onin dook iinyaye o ŋaan akanan niini liŋliŋɔn e zɛɛ been iiten baal akuli Jooi nɔɔnɔ akɔyi tamma e. 2Mazi ŋaan rak niini kook tamma e, iricanek niini dɔyize o Vɔŋiz o Joowo toonnyak ogin baal aŋɛra e kaal ci ka kutuguzɔ niigi. 3Ma vurte e itiŋawi niini daayiza e, avu rak loota iinya eet ram, ma ayelzak ɛlɛ nɔɔgɔ lak ci meelik ka kagaac niigi nɔɔnɔ urugun didi. Icinit niigi nɔɔnɔ, ma buk azɔɔz niini ki nɔɔgɔ zɔɔz ci akati baliin o Joowo. 4Mazi avɔ alotɛ niigi dook ŋaatodoi, iricanek niini nɔɔgɔ zɔɔz ci anek nɛ, “Má uuŋnu Jerusalɛm, bar ereyɔ ŋinaante zɛɛ ma akunakuŋ Vɔŋizi o Joowo baal aterkedekuŋ Jooi igeet baal kaduwakuŋ e. 5Baale Jɔn oony ɔl maami doon, bar tiŋeere niiga iinyaye ci miliny avu neke oonyenu Vɔŋize o Joowo.”

Itiŋa Yesu ook tamma

6Mazi avɔ alotɛ toonnyawa ki Yesu iitene oman, ijinit niigi nɔɔnɔ enektek nɛ, “Manyi, ma dim inoko izɛ niina alaan ci abal ɔl o Israyil nɛɛn ka tɔɔk akuma o Rom?”

7Ma anek Yesu nɔɔgɔ nɛ, “Alaŋ een nici zɔɔz cunooŋ, bar zɔɔz ci baaba doon o anyan aneet ka kabal Israyil. 8Zin tiŋeere ma iiyayuŋ Vɔŋizi o Joowo, ŋaan anyuŋ niini igeet dɔyiz ka iziti niiga bacok cigan Jerusalɛma ki Judiya ki Samariya zɛɛ been vitɛn ci akani tammu zɔɔ looc e.”

9Mazi ŋaan azɔɔz nɔkɔ icinit niigi nɔɔnɔ iŋaaz akɔ ki tammu taden nɔɔgɔ kɛbɛrɛn nɔkɔ zɛɛ makacin ibiil diizoc alaŋaan acin bodo.

10Mazi ŋaan agɛlɛm niigi tammu taden nɔkɔ, bar acin ɔl ceen ram anyak rumanɛ ci vɔɔrik ɛɛl nɔɔgɔ kɔrgɛna. 11Ma anek niigi nɔɔgɔ nɛ, “Ɔl o Galili, eelnu agelemnyu tammu taden nɔkɔn? Yesu ci acinu niiga akuli Jooi akɔyi tammu tadena noko, abada bodo katin icinit kiyo acinu akɔ tamma noko.”

Ŋɛryan o Matiyas

12Agooni kaala nicaga biye o kazi Kiŋiroc ajɔŋɔz Jerusalɛm. Ma vurta ivitak niigi Jerusalɛm. 13Mazi avɔ arum ŋinite, ɔɔtɔ ceeze uneeŋ ataadonek gɔn tadena Ma ɔl nicigi awoyi Pitɔr, ki Jɔn, ki Jemis, ki Andoru, ki Pilip, ki Tomaz, ki Bartalamu, ki Matiyu, ki Jemis ween ŋɛɛrti Alvayoz, ki Saiman baal gɔɔn oorinɛ ɔl ogin akumawe o Rom e, ki Judaz ween ŋɛɛrti Jemis. 14Gɔɔn tup nɔkɔ alotɛ niigi ŋaatodoi aŋaryɛ. Ma buk aromɛ niigi ki ŋaai koogi, kibeen Meri yaati Yesu, kibeen gɔtɔnɔgi Yesu.

15Ma iinyaye ogɛn olotɛ ɔl o agama Yesu. Ma alotai ɔl ceen eet torgɛrɛm (120). Itiŋa ni Pitɔr nɔɔgɔ kɔrgɛna ma anek nɛ, 16“Gɔtɔnɔga, zɔɔz o waragɛ o Joowo akɔ zɛɛ ayelzai kibil tɔ didi. Baale uduwa Vɔŋizi o Joowo ŋaati Devid zɔɔz ci akati Judaz baal ayita ɔl o avu agam Yesu e. 17Ma Judaz baale laadun niini eet cinai, eeci ɛŋɛra waanice Yesu nɔɔnɔ ka kiliŋliŋ kibeen ageet. 18Agayu niiga Judaz waanice ataala mana guruce baal anyek ɔl nɔɔnɔ ka kɛyɛlɛkɛ niini nɔɔgɔ Yesu e. Ook zin waanice acabek niini alɛm kɛɛt mane nico, ma iina kɛɛt tadena kɛrɛɛcɛ kɛŋ kudunta koloktɛna, ma adaai. 19Iziiyit zin waanice ɔl o abaak Jerusalɛma dook zɔɔz nico. Ma akanek niigi mana nice zaar ci kazi nɛ Akeldama. Ma kɛŋ ci zaar nicoko kazi nɛ mana ci biyetu.” 20Ma azi Pitɔr bodo nɛ, “Ayɛɛt baale Devid waragewe o beniinowu zɔɔz ci akati Judaz azi nɛ, “Een katin ceez cinɛ lik kɔkɔm eet ci abaayi.”

Ma buk ayeedi gi ci azi nɛ, “Abon arigiz ŋintin o ɛɛti oman.”

21-22Zin giye nico abon kaŋɛra eet oma ole baal karomɛ ki ageet iinyaye baal ŋaan aavɛ Manyi Yesu ŋaatinai e, akanai iinyaye baal oonyi Jɔn nɔɔnɔ e, zɛɛ been iiten baal akɔyi niini tamma e. Abon kaŋɛra eet nico ka kizi bacoi buk ki ageet ci aduwak ɔl ŋaazi o Manyi Yesu daayiza.”

23Ɛŋɛrta ni niigi ɔl ram. Codoi kazi zaar nɛ Matiyas. Bodo codoi kazi zaar nɛ Josev o kazi Justus Barsabas. 24-25Ma aŋaryɛ niigi azi nɛ, “Manyi, aga niina ɔl dook zinzeeti. Inoko yeleyet eet codoi ole ceen ram noko ci tɛ ɛŋɛra niina laadun ka kirigiz zɔɔ o Judaz, eeci Judaz baale otoŋet ageeta, ma ook gooye o abil been nɛɛn.” 26Ma agɔɔn niigi maadico ci ka kɛŋɛrtai eet codoi ole ceen ram noko. Ɛŋɛra ni Jooi Matiyas, ma aromonek niini toonnyak ween amɔtɔ codoi.

2

Kuni o Vɔŋiz o Joowo

1Mazi akɔ aku iiteni o kazi Pintikos, ulute ɔl o tuwento dook ŋaatodoi. 2Taman nɔkɔ iiya mɔlɔyi ci aku tamma ci atobɔ ki ŋɔɔt ci ivaan ɔrɔɔt, ma aku adala ceez ci ona aavtiyɛ niigi o dook. 3Ma acin niigi kaal ci kizik goonya ci alanyit, ma azaanonek nɔɔgɔ dook ooti. 4Makacin anyayit niigi dook Vɔŋiz o Joowo ɔrɔɔt. Ma anyek Vɔŋizi nici nɔɔgɔ kozoozit utugetine ci ŋaan laadun kagaac.

5Maje ŋinaante anyak ɔl ceen Juz ci gɔɔn adiŋdiŋan Jook. Avu niigi vitɛnane ogɛn, ma avu aavtiz Jerusalɛma. 6Mazi azii molok nico, olotai niigi, ma abiir nɔɔgɔ dook ooti, eeci gɔɔn ɛɛti ceeni ŋaatineeŋ azii ɔl o tuwento azɔɔz zooze onin. 7Ma abaraŋani nɔɔgɔ dook ooti, ma ajinɔ anɔ nɛ, “Alaŋ een ɔl ci azɔɔz noko ɔl o Galili? 8Ku zin yo azɔɔz niigi utugetine ogaac ɛlɛ o? 9Ŋaatinai ŋina anyak ɔl ci avu looce o kazi Partiya, ki Midiya, ki Ilam, ki Mesopatamiya, ki Judiya, ki Kapadociya, ki Pontus, ki Asiya, 10ki Pijiya, ki Pampiliya, ki Masir, been Libya libir ci ajɔŋzɔ ki Sariin e. 11Ɔl ogɛnɛ ŋaatinai Juz kibeen ɔl o alaŋ een Juz o avu niigi looce o Rom, ma avu agama Jook o ɔl o Juz. Buk ɔl ogɛn avu looce o kazi Karit kibeen Arabiya. Ma azɔɔz niigi otoge ona. Aduwa niigi kaal o atɛɛt ɔl biye agɔɔn Jooi.” 12Ma olla abaraŋani niigi dook, ma anɔ nɛ, “Mayo gi nici kɛŋ cinɛ gitaz?”

13Maje bar ɔl ogɛnɛ ŋaatineeŋ ararni ɔl o tuwento, ma anɔ nɛ, “Abaaki inoko ɔl nici.”

Uuwak Pitɔr

14Itiŋa ni Pitɔr jena kibeen toonnyak ween amɔtɔ codoi, ma azɔɔz niini molowe ci alɔɔlɔ anek ɔl nɛ, “Igeeta ɔl o Juz kibeen ɔl o abaaku Jerusalɛma dook, iziiktaŋ di aneet anycaŋ kuduwayuŋ kɛŋ ci gi nico. 15Ɔl nicigi alaŋ abaaki kiyo ona abaabanu niiga o. Acinu gɔɔn abaaki ɔl ŋeere iŋaan een ziik tɔrkɔc? 16Bar zin nici gi baal aduwa nyakaŋani o kazi Jol e nɛɛn, azi baale niini nɛ, 17“Azi Jooi nɛ, Katin iinyaye ci ka koṯorɛi lɔɔci e, kitoonai Vɔŋiz onan ɔl dook. Lɔgɔz ugooc been dɔl ugooc katin uuwak zɔɔz onan. Ma buk katin lɔgɔz ugooc acin ootinɛ kaal o Joowo. Buk katin matuwo ugooc awunozi wunozyak ci avu Joowa. 18Kanyi katin Vɔŋiz onan iinyaye niceke gabara ogan mac been o ŋaai buk. Ma uuwak niigi zɔɔz onan. 19Kagoon katin kaal ci atɛɛt ɔl biye tamma kibeen loota buk. Ma katin anyak biye kibeen goo kibeen burɛt ci appe. 20Katin ii ookci kizi koli. Maje nyɛlɔyi ookci kizi meerik kiyo biyeta o. Agooni kaal nicigi iŋaan rak iiten o adikir akuni Manyi kiiya. 21Zin ɛɛti ci awo zaar o Manyi ka kitirit nɔɔnɔ, ŋaan ɛɛlyai niini iinyaye niceke.”

22Igeet ɔl o Israyil, iziiyit zoozok ci kaduwakuŋ ce. Yesu o kutur o Nazarɛt nɛɛn o eyelizayuŋ Jooi igeet kizi didi niini eet o itoonnyai Joowa kaale o agɔɔn adiŋdiŋ ateeduŋ igeet biye. Agayu ri niiga kaal nicoko ɛɛltɔ didi, eeci utuguze ŋaatunooŋ ŋina. 23Agama Jooi gi o ka agamti niiga Yesu ka urukti niiga nɔɔnɔ kadaak gole ci anyeku ɔl o gɛr kotodoyi nɔɔnɔ keete ween talakec. Kaal nicoko dook aga Jooi baale laadun iŋaan naaga kagaac. 24Bar zin Jooi anyek nɔɔnɔ kɔmɔk daayiz, ma iŋaani nɔɔnɔ daayiza korok bodo, eeci alaŋ aganɔ ŋaati amɔgi daayizi nɔɔnɔ. 25Aduwa baale Devid gi ci akati nɔɔnɔ azi nɛ, “Kacin gɔɔn Manyi onan aneeta ŋuma iinya dook. Ajoŋozan niini aneet tup, gɛrzɛ ŋaan kanyei ŋoliin. 26Atalnɛ zin ziniz onane giye nico, ma kazooz talniinta, eeci mayo nuun tiŋeere kadaai o, kaga akɔm gi ci gɛr agoononekan. 27Eeci niina Jooi alaŋ ooŋnei vɔŋiz onan looc o daayizo. Alaŋ uuŋ gabaren unun abon kumu loowa. 28Eyeleyan baale niina aneeta gɔl o ka kook korogi bodo. Ma giye o karomɛn naana ki ineet, kanyei naana talniin ci appe.”

29Gɔtɔnɔga, abon zin kaduwakuŋ igeeta kaal o akati jijitinai o kazi Devid ka agaac juruŋ zoozok baal aduwa niini e. Agayu niiga adaak baale niini. Ma inoko look oninɛ baal adawin e ŋaan abil tɔ ŋina zɛɛ been inoko o. 30Baale zin niini nyakaŋan ci aga zɔɔz o aterkedek Jooi nɔɔnɔ. Aterkedek baale Jooi nɔɔnɔ gi ci anek nɛ, “Kanyi katin logo oma dolene ci dɔl cugun kizi alaan ci abil kiyo niina o.” 31Icinun ni niini gi o ka kutugu Jooi katin. Ma azɔɔz niini gi ci akati ŋaazi o Kiristo azi nɛ, “Alaŋ ooŋnek Jooi nɔɔnɔ looc o daayizo. Ma alaŋ ɛlɛ oninɛ ame loowa.”

32Itiŋawi zin Jooi Yesu daayiza didi. Ma inoko naaga dook kiziti bacok giye nico. 33Ooyi Jooi nɔɔnɔ tammu tadena, ma akɔ arek libir onin azo, ma anyek nɔɔnɔ Vɔŋiz o Joowo kiyo baale aterkedek niini nɔɔnɔ e. Mazin ci inoko acinu, ma aziiŋnu noko, Vɔŋiz o Joowo anyet niini ageeta nɛɛn. 34-35Alaŋ een zin Devid nɛɛn o akɔ tamma, bar olla aduwa niini waanice zɔɔz ci akati Yesu azi nɛ, “Anek Jooi Manyi onan nɛ, Avu ŋina aneet aza nɔkɔ zɛɛ ma kanyin rocek ɔl o amarninin ineet looc zɔɔnɛ.”

36Abona zin niiga ɔl o Israyil dook agayu zɔɔz nico juruŋ. Yesu baal adodoyu niiga nɔɔnɔ keete ween talakec e nɛɛn o anyek Jooi nɔɔnɔ kizi Manyi, ma een Kiristo.”

37Mazi azii ɔl zɔɔz ci Pitɔr noko, anyayit ŋoliin ɔrɔɔt ɛlɛ, ma anek niigi Pitɔr ki toonnyak nɛ, “Gɔtɔnɔga, mayo kutuguza naa?”

38Ma anek Pitɔr nɔɔgɔ nɛ, “Abona niiga dook ateedinu oŋɛ ugooc, ka otoonycɛ zaare o Yesu Kiristo, ka kaara Jooi oŋɛ ugooc. Mã agoonu nɔkɔ, anyuŋ koca Jooi igeet Vɔŋiz onin. 39Eeci eterkedeyuŋ niini gi ci ka kiiyakuŋ Vɔŋizi oninɛ igeet, kibeen dɔl ugooc, kibeen buk ɔl o abaak rɛɛna dook. Terkediin nici akati ɔl dook o awak Jooi ween Manyi onai ɛlɛ onin.”

40Ma uuwayek Pitɔr nɔɔgɔ zoozok golowe ci meel, ma ilotek nɔɔgɔ zɔɔz ci azi nɛ, “Orogozit eleeti ugooc piryakzete o akunak ɔl o ɔɔ nico gɛr abor Jook.”

41Makacin iziiyit ɔl ci meelik zɔɔz nico, ma atu Yesu, ma oonyi ɔl ceen eet tur lak eetom kamɔtɔ (3000) iitene nice, ma aromonek niigi ɔl baal atuwe laadun e. 42Ma adɛmɛz toonnyawa nɔɔgɔ zoozok o Joowo. Ma aromɛ niigi dook tup kizitɔ laŋoten kibeen ɔl o tuwento dook, ma aromɛ ŋaatodoi zɔlɔnta been ŋaryiinta.

Baayiz o ɔl o tuwento

43Ma aŋole ɔl dook Jerusalɛma Jook, eeci anyek Jooi toonnyak dɔyiz ci agɔɔni kaal ci meelik ci atɛɛt ɔl dook biye. 44Oromtɛ ni ɔl o tuwento dook laŋotizete ci adɔi kak, ma atirtɔ niigi dook kaale ugeec anyak. 45Ma ataalinɛ niigi manɛɛn kibeen kaal ugeec anyak, ma aŋɛr guruc o ataala. Ma aŋɛrak gɔɔn niigi eet codoi ŋaatineeŋ ci alɛɛnɔ ki nɔɔnɔ. 46Tup nɔkɔ alotɛ niigi ceeze o Joowo, ma azɔlɔ niigi ŋaatodoi ceezine ugeec talniinta. 47Ma anyek niigi Jook zany, ma anaat ɔl dook nɔɔgɔ baayize uneeŋ. Ma aromonek nɔɔgɔ tup nɔkɔ ɔl ci colai meel ci orogoz Jooi nɔɔgɔ, makacin azaacun Jooi ɔl o tuwento kizi mɛɛlɛ gɛr.

3

Atirit Pitɔr kibeen Jɔn eet ci ŋanyŋany

1Ma iitene oman ɔɔtɔ Pitɔr kibeen Jɔn ceeze o Joowo ziiye ween iiyu ŋaryiinto yomana. 2Maje ŋinaante anyak eet ci aritai kizi ŋanyŋany nɔkɔ laadun ci gɔɔn akɔ aavi araan o kazi Alina otoga. Adoŋek gɔɔn ɔl nɔɔnɔ ŋinite tup nɔkɔ ka kook kala guruc ole o avunak ceez o Joowo. 3Mazi acin niini Pitɔr kibeen Jɔn avu ka kɔɔtɔ ceeza alawun niini nɔɔgɔ ka kanycek nɔɔnɔ guruc. 4Ma agɛlɛm Pitɔr kibeen Jɔn nɔɔnɔ, ma anek Pitɔr nɔɔnɔ nɛ, “Gelemet juruŋ.” 5Ma ɛgɛlɛm didi niini nɔɔgɔ, bar abaaban niini azi nɛ, Coma tedec anyek niigi gi ci anyan. 6Ma anek Pitɔr nɔɔnɔ nɛ, “Akɔmnan guruc ci ka kanyin kina, bar zin ŋaan kanyin gi ci kanyei ce. Zaare o Yesu Kiristo o looc o kazi Nazarɛt kanekin nɛ, Tiŋa je, tɔ.”

7Ma agam Pitɔr nɔɔnɔ aziit cin azo o, ma atirit nɔɔnɔ kitiŋa je. Taman nɔkɔ obonta nɔɔnɔ zɔɔna oginɛ. 8Ma iŋaaz ŋaati akuli, ma abil jena zɔɔnɛ, ma awɔ ŋaati anotanɛ looc. Ma ɔrkɔr niini ki nɔɔgɔ avɔ ceeze o Joowo eecitɔ ŋaati arogomi talniinta anaati Jook. 9Ma acin ɔl dook nɔɔnɔ ŋaati awɔyi, ma anaati Jook noko. 10Mazi iiyez ɔl nɔɔnɔ een eet o gɔɔn alaye ceeze o Joowo araane o kazi Alina otoga o nɛɛn, eteede nɔɔgɔ biyeta giye ci agoononek nɔɔnɔ o.

Uuwak Pitɔr ceeze o Joowo

11Mazi acin ɔl eet nico ŋaati atorkodi Pitɔr ki Jɔn, eteede nɔɔgɔ dook biyeta, ma adokonyonek niigi nɔɔgɔ kaluwawe o kazi Solomon. 12Mazi acin Pitɔr ɔl agɔɔn nɔkɔ, enek nɔɔgɔ nɛ, “Ɔl o Israyil, ateedinuŋ igeet biyeta giye nico naa? Má agelemnyetu ageeta gaga. Má bar abaabanu kizik inoko kanyeka eet nico kɔtɔɔ dɔyize cinaaŋ, karabɔŋ een bonate cinaaŋ.

13Jook o Ibrayim ki Aizak ki Jakob been jijitigaac nɛɛn o anyek Yesu ween gabaren onin diŋdiŋɔn o tammo. Zin igeet nɛɛn baal anyeku nɔɔnɔ alaat, ma otobortu nɔɔnɔ ŋume o alaan o kazi Pailat, mayo nuun arɔɔŋ waanice kotoŋ Pailat nɔɔnɔ e. 14Niini laadun eet ci abon Joowa, ma bar otobortu niiga nɔɔnɔ, ma ajinu Pailat ka kɔɔgayuŋ igeet eet o monyento. 15Ma aruku nɔɔnɔ kadaak eet o anyek ɔl rogɛt ween didi. Bar zin Jooi itiŋawi nɔɔnɔ daayiza, ma keegina naaga bacok giye nico. 16Dɔyiz zin ci zaar ogin nɛɛn ci arogni ɛɛti ci ŋanyŋany baal agayu noko. Tuwɛn zin onaaŋ katuya naaga Yesu nɛɛn ci anyek eet nico kobona igeet dook kɛbɛrɛn noko.

17Gɔtɔnɔga, inoko zin kaga naana gi baal agooneku niiga kibeen alaat ugooc Yesu e, agoonu o, eeci ŋaan agaac niiga niini Kiristo nɛɛn. 18Baale uduwa Jooi laadun nyakaŋanete dook piryakzɛt ci ka kiiya kipirai Kiristo. Zin didi gole nico anyek Jooi gi nice kɛlɛɛmnyai. 19Abon zin niiga inoko abadu mony, ma abadaku Jook ka kɛɛya Jooi oŋɛ ugooc. 20Ka coma itoonakuŋ Jooi igeet talniin ci appe zinzeeti ugooc, ma bodo buk katin itoonakuŋ Jooi Yesu ween Kiristo baal laadun ɛŋɛrayuŋ niini igeet e. 21Bar zin rak aavi niini tamma zɛɛ ma akɔ agɔɔn Jooi kaal dook kiziti colayɛ kiyo baale aduwa niini nyakaŋanete ogin baal rɛɛn e. 22Eeci azi Mosis baale nɛ, “Katin itoonakuŋ Jooi ween Manyi unooŋ nyakaŋan ci aŋɛra ŋaatunooŋ kiyo itoonanan niini aneet o. Abon zin niiga aziiŋnu kaal dook o aduwakuŋ niini igeet. 23Ma ɛɛti o alaŋ azooni zɔɔz o aduwa nyakaŋani nici, aŋɛryai niini ole o Joowo, ma uulali.”

24Zin didi Samwɛl kibeen nyakaŋanɛt oogi baal avu nɔɔnɔ vurta iinyaye baalgeecik e, uuwak zɔɔz ci akati kaal o ka kiiya kutugu Yesu. 25Igeeta zin nɛɛn o eeginu dɔl o nyakanɛt niceke, ma itoonayuŋ Jooi igeet Kiristo baal aterkedek niini jijitugooc e. Anek baale Jooi Ibrayim nɛ, “Kamayuwi katin ɔl dook loota ŋaaten dole ci dɔl cugun.” 26Zin ɛŋɛra Jooi gabaren onin, ma itoonayuŋ igeet ka kamayuwuŋ, ma abadanuŋ igeet dook gole o gɛr.”

4

Aavtiz Pitɔr kibeen Jɔn roonnya

1Mazi ŋaan uuwayek niigi ɔl zɔɔz nɔkɔ, ivitak nɔɔgɔ ɔl ween alaat o ceez o Joowo, kibeen alaan o ɔl o abɛk ceez o Joowo, been ɔl o kazi Sajuzi. 2Eeci abor niigi nɔŋ giye o adɛmzɛkɛ toonnyawa nicigi ɔl zɔɔz ci akati ŋaazi o Yesu daayiza. Ma buk zɔɔz nicini ayelza ŋaazi o iŋaani ɛɛti ci deer daayiza. 3Agamit ni niigi nɔɔgɔ, ma avɔ arek sijin kataŋguzɔ kal, eeci izi lɔɔci yoman. 4Maje ɔl ci meel ole ona azii zɔɔz uneeŋ e utuyɔ. Makacin urumit ɔl ci atuwe o dook eet tur lak eet ram kamɔtɔ (5000).

5Ma ŋeere olotai alaata o Juz, ki ɔl o adikir baayizo, been ɔl o demziinto alotonek Jerusalɛm. 6Ma avu arumɔ kibeen alaan o ceez o Joowo kazi Anas, kibeen Kayavas, kibeen Jɔn, kibeen Alikzandar, ki ɔl oogi ceen atenok ci Anas. 7Ma anyek niigi Pitɔr ki Jɔn keelit nɔɔgɔ ŋuma, ma ajin nɔɔgɔ anek nɛ, “Ajowanu dɔyiz ci aruguzu eet ci ŋanyŋany o zaare ci ŋɛnɛ?”

8Enico iiyak Pitɔr Vɔŋizi o Joowo, ma abɛdɛkɛ niini nɔɔgɔ anek nɛ, “Alaat o abalu ɔl, kibeen igeet ɔl o adikir baayizo, 9Matɛ laadun anyaanetu o ka ivita ijintetu gi ci abon ona karuguza eet ci ŋanyŋany noko kɔtɔwi tɔp o? Gi nici alaŋ abon? 10Dɔyiz zin o Yesu Kiristo nɛɛn o anyet ageeta korogozta eet nico. Yesu Kiristo o Nazarɛt nɛɛn baal adodoyu keete ween talakec, ma itiŋawi Jooi nɔɔnɔ daayiza e. 11Nɔɔnɔ nɛɛn baal aduwaket waragɛ o Joowo zɔɔz o akati nɔɔnɔ azi nɛ, “Ma bɛ o abor ɔl o tɛɛnyinto ookci bar katin kizi bɛ ci adiŋdiŋ kujuk biyɛn oogi e.” 12Anyet zin rogzɛn niini doon. Akɔm bodo eet oma loota ŋina ci anyet Jooi ageet ka korogit zaare cigin.”

13Ma abiir ɔl o roonnyo dook ooti, eeci acin niigi Pitɔr kibeen Jɔn azɔɔz moozɛta, ma aga nɔɔgɔ een ɔl ci cɛlbɛzik labak. Ma aga niigi nɔɔgɔ aduwa zɔɔz gɛnyiza noko, eeci baale ɔrkɔr ki Yesu. 14Ma bar ɔkɔma gi ci gɛr ka kuduktak niigi nɔɔgɔ, eeci acin niigi eet baal ŋanyŋany e obona, ma aromɛ kibeen Pitɔr been Jɔn. 15Anycek ni niigi nɔɔgɔ kudunitɔ bitaala ka kabaabanit niigi doon rak. 16Ijintɔ ni niigi maany izitɔ nɛ, “Kayo kutuguzek ɔl nicoko naa? Ɔl ci abaak Jerusalɛma ŋina noko dook aga utuguzɔ niigi gi ci atɛɛt ɔl biye, ma alaŋ kanim bodo kadaŋit. 17Alaŋ zin karɔɔŋ ɔl ci kuturyok oogi kiziiyit zɔɔz ci arogzi niigi eet ci ŋanyŋany noko. Inoko abon olla kagernyek nɔɔgɔ ka calaŋ bodo ademzek ɔl zoozok ci akati Yesu.”

18Utuya ni niigi nɔɔgɔ kabadaak ceez, ma aricanek gi ci anek nɛ, “Inoko alaŋ karooŋnyuŋ edemeztek ɔl zɔɔz o Yesu bodo been nɛɛn.”

19Bar Pitɔr ki Jɔn abɛdɛkɛ nɔɔgɔ anek nɛ, “Apayit di zɔɔz nico niiga maany mã acinu abon ŋume o Joowo. Mayo dim abon ŋaati kaziiŋnuŋ naaga igeet yo Jook da? 20Alaŋ zin naaga kaziiŋnuŋ igeet, eeci alaŋ bodo kanimnya kajaktowa kaale o kicinta ma kiziikta.”

21Ma agernyek ɔl o roonnyo nɔɔgɔ ɔrɔɔt. Oborocit ni niigi nɔɔgɔ, eeci acin niigi akɔm gi ci ka kɔrɔɔkti nɔɔgɔ giye o anaati ɔl dook Jook kaale o agooni. 22Maje ɛɛti o ŋanyŋany ona atirit niigi e anyak waanice irkitok ci atayaŋit eet ram (40).

Aŋaryɛ ɔl o tuwento

23Mazi aborca ɔl Pitɔr ki Jɔn, imiirtozek niigi ɔl o tuwento, ma avɔ aduwak nɔɔgɔ kaal dook o aduwak alaata o ceez o Joowo kibeen ɔl o adikir baayizo e. 24Mazi azii niigi kaal nicoko, aŋaruyɔ anɔ nɛ, “Manyi, een niina Jook o ɛɛnyca tammu taden ki looc ki liilok kibeen kaal dook o abaak ŋaatineeŋ. 25Baale azooz niina Vɔŋize unun ŋaaten gabaren unun kazi Devid ween jijitinaaŋ waanbaal anɛ nɛ, “Abor modɛna nɔŋ naa? Arɔɔŋ kutuguzek ɔl Jook gi ci gɛr gaga nɔkɔ o naa? 26Aak alaata o loocu gaŋ, ma arom eleeti ka kooyoyit Jook kibeen Kiristo o ka kitoona niini.” 27Zin inoko didi gi baal aduyai e ibilun tɔ. Didi alaani o kazi Erod kibeen alaan o kazi Pantas Pailat oromtɛ kuture nico kibeen modɛn koogi kibeen buk ɔl o Israyil, ma amarnin niigi Yesu ween gabaren unun abon baal arɔnyai kizi Kiristo e. 28Ma alotɛ niigi ka kutuguzɔ kaal dook baal arooŋ niina kutuguze dɔyize unun. 29Manyi, cin di ŋaati agernyeket alaata. Nyet zin ageeta o keegina gabara ugun kɔzɔɔzta zɔɔz unun moozɛta. 30Yeliza dɔyiz unun rogoz ɔl o amɔɔr, ma buk agoon kaal o atɛɛt ɔl biye zaare o gabaren unun Yesu.”

31Mazi odotiz niigi ŋaryiinta, ɔtɔɔmɔ ŋinti ona aŋaryin niigi e. Ma akunak nɔɔgɔ dook Vɔŋizi o Joowo, ma azɔɔz zɔɔz o Joowo moozɛta.

Zɔlɔn o ɔl o atuwe

32Ma waanice ɔl o tuwento dook adoye zinzeeti, ma abaaban niigi gi codoi. Ma akɔm ŋaatineeŋ eet ci azi nɛ, Kaal ciginɛ anyak o kaal cigin doon. Bar azɔl niigi dook kaal ugeec anyak. 33Ma uuwak toonnyawa dɔyiza zɔɔz o akati ŋaazi o Yesu Kiristo daayiza. Ma amayuk waanice Jooi nɔɔgɔ dook ɔrɔɔt. 34-35Ma akɔm ŋaatineeŋ eet ci arɔɔŋ gi ci arɔɔŋ, eeci ɔl o anyak manɛɛn karabɔŋ een ceezi ataalinɛ, ma anyaak guruc ci ataala o toonnyak, ma aŋerek toonnyawa ɔl dook eet co gɔɔn ci aganɔ ki nɔɔnɔ.

36Maje ŋinaante anyak eet ci kazi Josev. Niini eet ci ɔl o kazi Livai ci aritai looce o kazi Sipras. Ma akanek toonnyawa nɔɔnɔ zaar ci kazi Barnabas o akat kɛŋ cinɛ eet ceen tiritoi. 37Ataalinɛ buk niini mana cin, ma anyaak guruc toonnyak.

5

Ananayas kibeen Savira

1Maje buk ŋinaante anyak eet ci kazi Ananayas. Kazi ŋaa cin zaar nɛ Savira. Ataalinɛ niini mana codoi. 2Ma arɔɔt bodo guruc oogi guruce ci ataala mana o, ma anyek oogi toonnyak, ma anek toonnyak nɛ, “Guruc o kataala mane onan dook nɛɛn nici.” Maje uyene ŋaa cinɛ aga buk zɔɔz nico. 3Ma anek Pitɔr nɔɔnɔ nɛ, “Ananayas, naa anyi Loryen kook ziniza ma alaba Vɔŋiz o Joowo giye ci arɔɔdɛ guruc oogi guruce ci ona ataala mana o? 4Ma laadun mana alaŋ een mana cun? Mazi ataalinɛ e ma guruca buk alaŋ een cugun? Zin naa akɔ ma abaabana ziniza gi nico o? Alaŋ zin niina alaba ɔl ci deer, bar alaba Jook.”

5Mazi ŋaan azii Ananayas gi nico nɔkɔ, iita kir, ma adaai enico ɛlɛ. Maje ɔl dook ona azii gi nico e anyayit ŋoliin. 6Ma avu lɔgɔzɛt, ma abuŋ ɛlɛ cin o, ma avɔyi bitaala, ma avɔ ada.

7Mazi akɔ adicai ziiya iiyon, iiya ŋaa oninɛ, bar alaŋ aga niini gi ci ona agoononek eet cin o.

8Ma bodo ajin Pitɔr nɔɔnɔ anek nɛ, “Duwayan di, ceegi guruc ona ataalanu mane unooŋ e dook nɛɛn?”

Ma abɛdɛkɛ niini nɔɔnɔ anek nɛ, “Ii, dook nɛɛn.”

9Enek ni Pitɔr nɔɔnɔ nɛ, “Ma dim niina ki eet unun acinanu Vɔŋiz o Joowo naa? Cin di zin ɔl ona ada eet unun e nɔɔgɔ nɛɛn ci avu ceez tatoga neke. Atikekin niigi tedec ineet buk bitaalin ka kɔɔt kadayin.”

10Taman nɔkɔ iita niini nɔɔnɔ ŋuma, didi adaawa. Mazi avɔ avu lɔgɔz oke, acin niigi nɔɔnɔ adaawa, ma atikek nɔɔnɔ bitaalin, ma avɔ ada nɔɔnɔ eet onin libira. 11Ma akunak ŋoliin ci appe ɔrɔɔt ɔl o tuwento been ɔl o azii gi nico dook.

Kaal o atɛɛt ɔl biye

12Ma waanice agɔɔn toonnyawa kaal ci meel atɛɛt ɔl biye. Ma aromɛ ɔl o tuwento dook ceeze o Joowo kaluwawe o Solomon. 13Maje ɔl o alaŋ atuwe, yo nuun waanice adiŋdiŋan niigi toonnyak e, alaŋ anyak moozɛt ci ka kulutɔi niigi ki nɔɔgɔ ŋaatodoi. 14Ma iinyaye niceke ɔl ci mac kibeen ŋaai ci meel utuweec Manyi, ma aromonek niigi ɔl o tuwento. 15Mazin giye o acini ɔl kaal ci agɔɔn toonnyawa noko, ɔdɔŋta niigi ɔl ɔl ci amɔɔr kuwanɛ, ma avu arek nɔɔgɔ golok, ka ma adiir Pitɔr nɔɔgɔ, coma akunak riritɔnti cinɛ o nɔɔgɔ ka kanyek kizi mayɛtɛ moorizowe ugeec. 16Ma avu ɔl ci meelik ɔrɔɔt kuturyowe o ajɔŋzɔ ki Jerusalɛm dook. Ma anyaak niigi toonnyak ɔl ci amɔɔr kibeen ɔl ci anyak miniŋ o Loryento, ma arogzɛ niigi dook.

Apirnanɛ ɔl toonnyak

17Maje alaani o adikir ceeze o Joowo kibeen ɔl o ɔrkɔr ki nɔɔnɔ kazi Sajuzi amadiyit toonnyak, ma arɔɔŋ kutuguzek nɔɔgɔ gi ci gɛr. 18Agamit ni niigi nɔɔgɔ, ma avɔ acap sijina. 19Bar baaline nice ɛlɛ iiya toonnyaiti ci Joowo, ma akɔl araan o sijino ma aduŋnan toonnyak bitaalin, ma anek niini nɔɔgɔ nɛ, 20“Ɔɔtɔ ceeze o Joowo ka ɔɔt uduktak ɔl zɔɔz o rogɛt o colai.” 21Mazi azii toonnyawa zɔɔz nico, ɔɔtɔ didi niigi ceeze o Joowo ŋeere ririwɔna, ma avɔ adɛmɛz ɔl ŋinaante.

Ma iitene nice ɛlɛ utuya alaani o adikir ceeze o Joowo kibeen ɔl o ɔrkɔr ki nɔɔnɔ ɔl o Juz adikir dook ka kivitak rooni ci adikir. Ma itoon takirnya ka kɔɔt kanyaakta toonnyak sijina. 22Bar mazi avɔ arum takirnya sijin, arɔba toonnyak aziitɔ. Abadaak ni niigi ŋino roonnyo e, ma avu anek ɔl nɛ, 23“Akɔ mazi kavɔ karumnya sijin, kamadana agarani. Aje bɛkcowa abɛk karogi, bar mazi kakola, kavoya eecitɔ, akɔm ɔl oke kina.”

24Mazi azii alaani o ɔl o abɛk ceez o Joowo kibeen alaat o adikir ceeze o Joowo gi nico, abaraŋantɛ nɔɔgɔ ooti, ma anɔ nɛ, “Iiyak toonnyak gitaz?” 25Iiyak ni ɛɛti oman nɔɔgɔ, ma aku anek nɛ, “Iziiktɔ di, ɔl baal areku sijin e aavtiz ceeze o Joowo adɛmɛz ɔl.” 26Ma iŋaaz alaani o takirnyawu kibeen ɔl ogin, ma avɔ anyaa toonnyak. Ma alaŋ agit niigi nɔɔgɔ gɔla, eeci aŋole ɔl gɛrzɛ ŋaan avac ɔl nɔɔgɔ biyɛnɛ.

27Anyaaktak ni niigi toonnyak ceez o roonnyo, ma avu anyek nɔɔgɔ keelit ɔl kɔrgɛna. 28Ma anek alaani o adikir ceeze o Joowo nɔɔgɔ nɛ, “Iinyaye baalke ŋaan kiricaneyuŋ keneyuŋ nɛ, Má ŋaan ademezu ɔl zɔɔz ci akati Yesu? Icinit di gi o agoonu. Azaanteyu demziin unooŋ Jerusalɛm dook, ma arooŋnyu anycetu ageeta kizita ɔl o karuka Yesu kadaak nɛɛn.”

29Ma abɛdɛkɛ Pitɔr kibeen toonnyak oogi nɔɔgɔ anek nɛ, “Abon kaziiŋna naaga Jook kujuk ɔl ci deer. 30Eeci itiŋawi Jooi o jijitigaac Yesu daayiza ŋaa baal aruku niiga nɔɔnɔ kadaak keete ween talakec e. 31Ma ooyi Jooi nɔɔnɔ, ma akɔ arek libire onin azo ka kizi alaan been ruguzoi ci ka kanyek ɔl o Israyil waŋi ci abadi mony, ka kaaryai oŋɛ ugeec. 32Keegina naaga bacok kaale nicoko. Ma een buk Vɔŋiz o Joowo o anyek Jooi ɔl o azii nɔɔnɔ bacoi kaale nicoko.”

33Mazi azii ɔl o roonnyo gi nico, otoborit nɔŋ ɔrɔɔt, ma arɔɔŋ niigi ka kuruyit toonnyak kadaayitɔ. 34Maje ŋinaante anyak eet ci kazi Gamalil. Niini eet ci ɔl o Parici, ma een niini alaan ci ademzek ɔl lotinok o Joowo. Atitiny gɔɔn ɔl dook nɔɔnɔ. Itiŋa ni niini jena, ma anek ɔl nɛ, “Anycek rak di ɔl nicoko kudunit bitaala ŋintimiliny.” 35Mazi adun toonnyawa, enek niini ɔl ci roonnyo o nɛ, “Ɔl o Israyil, abaabanit rak di gi ci ka utuguzek ɔl nicoko o juruŋ. 36Agayu niiga baale eet o kazi Tudas baal anyek ɛlɛ kizi eet ci adiŋdiŋ. Ma ano ɔl ceen eet tur lak wec (400) nɔɔnɔ e. Ma vurta uruyit ɔl waanice nɔɔnɔ, ma azaani ɔl baal ɔrkɔr ki nɔɔnɔ e, makacin waanice idicai demziin oninɛ. 37Ma vurte onin bodo iiya ɛɛti o kazi Judaz o looc o Galili iinyaye o akɛɛbi akuma ɔl. Ma agama ɔl ci meelik demziin onin. Ma vurta uruyit ɔl nɔɔnɔ kadaak buk, makacin azaantɛ ɔl baal ɔrkɔr ki nɔɔnɔ e. 38Zin giye nico kanekuŋ nɛ, Má agooneku ɔl nicoko gi ci gɛr. Otoŋit nɔɔgɔ kɔtɔɔzɔ labak, eeci mã een demziin been liŋliŋɔn cineeŋ agɔɔn noko ci eet ci deer, ŋaan katin adicai labak. 39Bar mazi aku demziin cineeŋ noko Joowa, akɔm gɔl ci ka omogti nɔɔgɔ kina. Mã agooneku gi ci gɛr ɔl nicoko, alaŋ kaga karabɔŋ bar koca agooneku gi ci gɛr Jook.”

Iziiyit ni ɔl o roonnyo gi ci aduwa Gamalil o. 40Utuya ni toonnyak, ma anyek niigi takirnya korooyit nɔɔgɔ nyaboyɛn, ma aricanek nɔɔgɔ zɔɔz ci anek nɛ, “Má bodo ŋaan azoozu zɔɔz ci akati Yesu.” Oborocit ni nɔɔgɔ. 41Ma adun toonnyawa ceeze o roonnyo talniinta, eeci acin niigi aganɔ ŋaati anyekɛ Jooi nɔɔgɔ kipirta zaare o Yesu. 42Ma avɔ tup nɔkɔ ceeze o Joowo been korogjowe o ɔl o tuwento, ma adɛmɛz ɔl, ma uuwayek ɔl gi o ɛɛnɛ Yesu Kiristo.

6

Ŋɛryan o tiritok ween torgɛrɛm

1Ma vurta iinyaye o azaacɔi ɔl o tuwento kizi mɛɛlɛ, anyayit niigi daŋɔn ki ɔl ween Juz o aganek zɔɔz ween Garik kibeen Juz o abaak Jerusalɛma laadun. Azi ɔl ci Juz ci aganek zɔɔz ceen Garik o nɛ, “Ŋaai ogaacak bɔyɛ alaŋaan ajowa dayiin o gɔɔn aŋeronek ɔl o tuwento.” 2Zin giye nico utuya toonnyawa ween amɔtɔ ram ɔl o tuwento dook ŋaatodoi, ma avu anek nɔɔgɔ nɛ, “Alaŋ abon ŋaatinaaŋ ŋaati kuuŋna uuwayi o zɔɔz o Joowo ka koota keŋerteya ɔl dayiin. 3Gɔtɔnɔga, inoko ɛŋɛrta ɔl torgɛrɛm ŋaatunooŋ ci agayu niiga anyak Vɔŋiz o Joowo ɔrɔɔt, ma anyak gɛnyiz ka kanycek nɔɔgɔ liŋliŋɔn nico. 4Ka zin kizi liŋliŋɔn cinaaŋ nɛɛn ŋaryiin kibeen uuwayi.”

5Ma atalna ɔl o atuwe dook baabani cineeŋ o. Ma aŋɛra niigi eet ci kazi Istivɛn ci anyak tuwɛn kibeen Vɔŋiz o Joowo ɔrɔɔt. Ma bodo aŋɛra Pilip, ki Pokoros, ki Nikanora, ki Timon, ki Parmena, been Nikolo ween modɛn o looc o Antiyok o anyek ɛlɛ kizi eet o Juz. 6Anyaaktak ni ɔl o tuwento ɔl ceen torgɛrɛm ona aŋɛra noko toonnyak, ma aŋaryɛ toonnyawa, ma ataadek nɔɔgɔ azɛɛn ka kiziti ɔl ci aliŋliŋ liŋliŋɔn nico.

7Ma azaanonek zɔɔz o Joowo ɔl ci meel ɔrɔɔt. Ma agama ɔl ci meelik Jerusalɛma Yesu. Ma buk atu Yesu alaata ci meel alaate o gɔɔn agoonek Jook todoyok o Juz.

Gamiin o Istivɛn

8Maje Istivɛn niini eet ci amayuwi Joowa ɔrɔɔt, ma anyek Jooi nɔɔnɔ dɔyiz ci agɔɔni kaal ci atɛɛt ɔl biye ɔla. 9Bar anyak ɔl oogi ci abor nɔɔnɔ. Ɔl nici gɔɔn aŋaryɛ ceeze o lotento kazi Ceez o Aborcɛn Ɔl Ween Mirɔk. Niigi ɔl ci Juz abadaak Jerusalɛm looce o kazi Sariina ki Alikzandariya ki Silisiya been Asiya. Ma abor niigi Istivɛn, makacin adaŋtɔ ki nɔɔnɔ. 10Bar anyek Vɔŋizi o Joowo Istivɛn gɛnyiz ci appe atɛɛzanɛ ɔl nicoko. 11Ɔɔt ni otoyoota niigi ɔl oogi ka kivita kakatit Istivɛn vɔlɔŋa kiziti nɛ, “Kaziiŋna iiten baale Istivɛn aduwa kaal ci gɛr akati Mosis kibeen Jook.” 12Mazi akɔ azii ɔl o Juz kibeen alaat o ademzek ɔl lotinok o Joowo kibeen ɔl o adiŋdiŋ gi nico, otoborit niigi nɔŋ. Agamit ni niigi, ma anyaak nɔɔnɔ ɔl o roonnyo. 13Ma anyaa buk niigi bacok ci ka kivita kakatit Istivɛn vɔlɔŋa kiziti nɛ, “Ɛɛti nici gɔɔn azɔɔz kaal ci gɛr akani ceez ona Joowo kibeen lotinok o Mosis. 14Ma buk kaziiŋna nɔɔnɔ azi nɛ, Yesu o Nazarɛt katin alip ceez o Joowo, ma owo kɛɛranɛ baal anyet Mosis e dook.” 15Maje ɔl ci aavtiz roonnya o dook agɛlɛm Istivɛn, ma acin niigi ŋum cino abil kiyo ŋum o toonnyai o Joowo o.

7

Zɔɔz o Istivɛn

1Ijin ni alaani o adikir ceeze o Joowo Istivɛn anek nɛ, “Abil zɔɔz nici didi nɔkɔ?”

2Ma abɛdɛkɛ Istivɛn azi nɛ, “Gɔtɔnɔga kibeen baatigan, iziiktaŋ di. Baale ayelzak Jooi o adiŋdiŋ Ibrayim ween jijitinai ɛlɛ ŋaa baal abaai niini kazi Mesopatamiya e iŋaan kook kabaak niini looce o kazi Eran. 3Ma anek Jooi nɔɔnɔ nɛ, “Toŋ atenok ugun kibeen looc unun, luuk bitɔ looce oman ci ŋaan kakɔ kayelekin.” 4Ma didi utuŋun niini looc nice, ma ook abaak ŋaao kazi Eran. Mazi akɔ adaai baati Ibrayim, anyek Jooi Ibrayim kuluugak looc ci inoko abaaku noko. 5Bar zin iinyaye niceke ŋaan kanyek Jooi Ibrayim looc nico kizi cin. Yo nuun een ŋinti kidic tɛr waanice, ŋaan kanyek kizi cin. Bar olla aterkedek Jooi Ibrayim zɔɔz ci ka kanyekɛ nɔɔnɔ ki dɔl ci dɔl cigin looc nico, yo nuun waanice ŋaan kanyak niini dɔl e. 6Aduwak waanice Jooi Ibrayim zɔɔz ci anek nɛ, “Abaak katin dɔlya ci dɔl cugun looce oman. Ŋinaante katin niigi eegin gabara, ma agit ɔl nɔɔgɔ ɔrɔɔt irkitok eet tur lak wec (400). 7Bar zin katin kuulal ɔl ci agit nɔɔgɔ o, ka vurta kudunta dɔlya ci dɔl cugun o looce nice, ka kivita kidiŋdiŋantan niigi aneet ŋina.” 8Anyewun ni Jooi Ibrayim kɛɛr ci atɛɛdi dɔl kuli ka kizi bayen ci zɔɔz o aterkedek niini nɔɔnɔ. Mazi akɔ aritai Aizak e, anyek Ibrayim nɔɔnɔ kidica iinya turge zɛɛ eteeduni nɔɔnɔ. Waanice zin iiya Aizak izi baati Jakob. Maje Jakob iiya izi baati lɔgɔz ween amɔtɔ ram o ivita iziti jijitigaac.

9Odomta lɔgɔz o Jakob amartɔi Josev ween gɔtɔni uneeŋ, makacin ataaltɔi nɔɔnɔ ka kook kizi gabaren Masirɛ. Bar Jooi itirit nɔɔnɔ. 10Ma azooni nɔɔnɔ gidente baal agidi ɔl nɔɔnɔ e dook. Mazi akɔ akunak Josev Vɛɛro ween alaan o Masiro, anyek Jooi nɔɔnɔ ziniz ci iina kibeen gɛnyiz. Zin giye nico anyewun Vɛɛro nɔɔnɔ kabal Masir kibeen kaal o kɔrɔk onin dook. 11Ma vurta anyawun Masira kibeen looce o abaai Jakob kazi Kanan tarjo ci appe ci adayi ɔl magiz ɔrɔɔt. Ma ɔkɔma jijitigaac ŋinti ka kojoktai dayiin. 12Mazi akɔ azii Jakob anyak Masira labi, itoonun lɔgɔz ogin kɔɔt kataala labi ŋinaante. 13Mazi avu amiiri lɔgɔz eci vurto o ka kɔɔt bodo kataala labi Masirɛ, uduwak Josev gɔtɔnɔgi ɛlɛ. Makacin iziik buk alaani o Masiru kazi Vɛɛro gɔtɔnɔgi Josev ivitak Masir. 14Zin ŋina itoonewun Josev baatin Jakob otok ka kuluuktak niini ki ɔl o kɔrɔk onin dook Masir. Maje ɔl ci kɔrɔk cin o dook waanice een eet iiyu kamɔtɔ ki tiin tur (75). 15Ɔɔt ni Jakob been kɔrɔk onin dook Masirɛ. Ma avɔ abaak ŋinaante zɛɛ ma adaai Jakob kibeen lɔgɔz ogin. 16Ma ɛɛl amɛ ugeec zɛɛ ma irkite baal iŋaananɛ Mosis ki ɔl o Israyil Masirɛ e, itiktak niigi amɛ cigeec o ŋin o kazi Cekam ka kivita kadaac niigi nɔɔgɔ boote baal ataala Ibrayim guruci modene o kazi Amor e.

17Mazi waanice akɔ ajɔn iiten baal aterkedek Jooi Ibrayim ka kanyekɛ nɔɔnɔ looc o kazi Kanan e, azaace waanice ɔl ogaac Masirɛ kizi mɛɛlɛ ɔrɔɔt. 18Maje iinyaye niceke abalun ɔl Masirɛ alaani oman calaŋ aga Josev. 19Ma alaba niini jijitigaac, ma agoonek nɔɔgɔ kaal ci gɛr. Buk akɔ ma adaŋek nɔɔgɔ kujuktek dɔl tuu kadaayitɔ. 20Ma iinyaye niceke aritai logoti ci alina ɔrɔɔt kazi Mosis. Ma arɔɔt yaatinɛ ceeza nyɛlɔwɛ iiyu. 21Ma vurta ook oroodun yaatinɛ nɔɔnɔ tuuwa, ma aku ajowa nɔɔnɔ tinati Vɛɛro, ma akɔ abaayiza nɔɔnɔ kizi dole cin. 22Ma ɛdɛmɛz niini gɛnyiz dook Masirɛ. Makacin izi eet ci titiny zɔɔza kibeen kaale o agɔɔn.

23Mazi akɔ een Mosis irkitowa eet ram, orooŋun niini kook kicin gɔtɔnɔgi ween Israyil. 24Mazi akɔ niini ŋinaante ook icinun eet codoi ole ween Israyil agit ɛɛti ceen Masiren. Ɛɛla ni niini nɔɔnɔ, ma aruk eet ceen Masiren noko kadaak. 25Abaaban niini anɛ coma ɔl ciginɛ Israyil o aga gɔl o ka kɛɛlai nɔɔgɔ Jooi ŋaaten nɔɔnɔ ka calaŋ bodo eegin gabara ci Masiro. Bar ɔl o Israyil alaŋ aga gi nico. 26Ma iitene oman acin niini ɔl ceen Israyil ram ayɔwɔ niigi maany. Ma arɔɔŋ niini kɛŋɛr nɔɔgɔ. Anek nɔɔgɔ nɛ, “Iziiktaŋ di gɔtɔnɔga. Niiga dook eeginu ɔl o Israyil. Ayowonu zin bodo niiga maany naa?”

27Bar ɛɛti ona apan gɔn e ɔtɔyɔɔt Mosis, ma ajin nɔɔnɔ anek nɛ, “Ŋɛnɛɛn ci anyin ineet alaazɛt ci ka paket ageeta o? 28Arooŋ ka ruyan kadaak kiyo balawaz arui eet ween Masiren e?”

29Mazi azii Mosis zɔɔz nico, ivirun niini Masirɛ. Ma akɔ abaak looce o kazi Midiyan. Ma ŋinaante ook ɔrɔcɔ, ma arita lɔgɔz cigin een ram.

30Mazi akɔ adica Mosis irkitowa ceen eet ram ŋinaante, eyelizak toonnyaiti ci Joowo nɔɔnɔ ɛlɛ gooye ci alanyit lugurgoca balale o ajɔŋzɔ ki bɛ o kazi Sinai. 31Ma abiir Mosis ɔɔ giye ci acin noko, ma akunak ijonun ka kicin juruŋ. Bar mazi akɔ ajɔŋɔz ŋinite, enek Manyi nɔɔnɔ nɛ, 32“Aneeta Jook o jijitugun. Aneeta Jook o Ibrayim ki Aizak ki Jakob.” Ɔtɔŋɔlɛ ni Mosis looc ŋina, ma abarit zɛɛ ma alaŋ arɔɔŋ kicin ŋinito bodo.

33Ma anek Jooi nɔɔnɔ nɛ, “Aara caava zɔɔnɛ, eeci ŋinti abilnɛ noko ŋinti alile. 34Kacin naana piryakzɛt ci apirnanɛ ɔl ogane Masirɛ o nɔkɔ, ma buk kiziiwa naana luwa uneeŋ. Kiiya zin ka kɛɛla nɔɔgɔ piryakzete cineeŋ o. Inoko zin karooŋ kitooneyin ineet Masir.”

35Nici Mosis baal abor ɔl o Israyil e ɛlɛ nɛɛn baal ajin niigi nɔɔnɔ anek nɛ, “Ŋɛnɛɛn ci anyin ineet alaazɛt ci ka paket ageeta o?” Nɔɔnɔ nɛɛn o itoona Jooi ka kabal nɔɔgɔ, ma ɛɛla nɔɔgɔ dɔyize o toonnyai baal ayelzak nɔɔnɔ ɛlɛ lugurgoce o alanyit e.

36Nɔɔnɔ nɛɛn o uluugai ɔl o Israyil Masirɛ, ma agɔɔn kaal ci atɛɛt ɔl biye Masirɛ, ki liile o Meeri, been balala irkitok eet ram. 37Mosis ɛlɛ nɛɛn baal aduwak ɔl o Israyil anek nɛ, “Katin itoonakuŋ Jooi nyakaŋan ci aŋɛra ŋaatunooŋ ɛlɛ kiyo itoonanan aneeta o.” 38Mosis nɛɛn baal azɔɔzɔ been toonnyai o Joowo biye o kazi Sinai. Ma akɔyi niini zɔɔz o aduwak toonnyaiti nɔɔnɔ ole ween jijitigaac baal aromɛ ki nɔɔnɔ balala e. Ojowa niini toonnyaite o Joowo zɔɔz o anyek ɔl rogɛt o abil been nɛɛn ka buk kiiyayet zɔɔz nici ageet.

39Bar jijitigaac waanice otoborit ŋaati aziiŋni nɔɔnɔ. Ma anek nɔɔnɔ nɛ, “Alaŋ naaga karooŋnyin ineet bar karooŋnya kimiirtewa koota Masirɛ.” 40Ma anek niigi Aron ween gɔtɔni Mosis nɛ, “Karooŋnyin bar naaga ineet ka dilayet joowanɛ ci oontanet ageeta kootet Masirɛ, eeci alaŋ kagaya gi ci alamun Mosis baal anyanet ageet Masirɛ e.” 41Idilta ni waanice niigi jook ci atobɔ ki mool, ma atoŋdek todoyok, ma adake ŋaatodoi, eeci atalnɛ niigi joowe ci adila azɛɛnɛ o. 42Otoborewun ni Jooi nɔɔgɔ nɔŋ giye nico, ma ooŋ nɔɔgɔ kidiŋdiŋanit monyony o tammo. Kiyo aduwa Jooi waragewe o nyakaŋanetu zɔɔz ci azi nɛ, “Igeet ɔl o Israyil, alaŋ atoŋdekaŋ baale otodoŋteyaŋ todoyok aneeta irkitok ween eet ram baal aavtiyu balala e. 43Bar waanice atiku niiga ceez ween rum o jook o kazi Malok kibeen riritɔn o monyatot o kazi Ravan. Nicigi zin joowanɛ o adilanu niiga doon ka idiŋdiŋanit nɔɔgɔ. Zin giye nico, ŋaan katooyekuŋ igeet ŋinti rɛɛn many looc o kazi Babilan libire ci gɔl e.”

44Baale mã aavtiz jijitigaac balala e, anyak ceez o Joowo een rum. Agɔɔna niigi ceez nice kotobtɔ kibeen riritɔn baal ayelek Jooi Mosis e. 45Ma vurta odomta jijitigaac baal ooŋnek baatigeecik ceez ceen rum neke. Itikit niigi ceez nice ooti waanbaal arayin Jasuwa nɔɔgɔ akɔyi ka kɔɔt kirigizit loocok o modɛn baal abaak ŋinaante baal atɔɔk Jooi nɔɔgɔ ŋuma e. Ma aavi waanice ceez nica ŋinaante zɛɛ been iinya o Devid. 46Ma atalnɛ Jooi ŋaati Devid ɔrɔɔt. Ma ajin Devid Jook arɔɔŋ ka kɛtɛɛnyak niini nɔɔnɔ ween Jook o Jakob ceez.

47Ŋaan zin Jooi kanyek Devid kɛtɛɛnya ceez nico, ma bar iiya anyek niini Solomon ween ŋɛɛrin kiiya kɛtɛɛnya. 48Zin Jooi o adiŋdiŋ alaŋ abaak ceezine ci ɛɛnyca ɔl ci deer. Kiyo baale aduwa nyakaŋani azi nɛ, “Azi Manyi nɛ, 49Tammu taden ŋin onan kaavɛ nɛɛn. Maje tɔdɔwa ŋin onan kari zɔɔ nɛɛn. Mazin yo ceez taz ci ka ɛtɛɛnycayaŋ niiga aneet o? Ma ŋinti kayubzɛ taz ci ka utuguzayaŋ niiga aneet o? 50Ma kaal nicoko dook alaŋ kɛɛnyca naana alya?”

51Eeginu niiga ɔl ci ricil! Adoŋnuŋ zinzeeti kak, ma alaŋ agamanu zɔɔz o Joowo kiyo modɛna o alaŋ eegin ɔl o Joowo o. Ma buk adiitenuŋ iina calaŋ atu Jook o. Eelnu niiga kiyo jijitugooc baale e. Aburnu niiga zɔɔz o Vɔŋiz o Joowo. 52Baale jijitugooc agit nyakaŋanɛt o Joowo dook. Ma aruk niigi nyakaŋanɛt o Joowo baal uuwak kuni o Kiristo ween gabaren o Joowo abon kadaayitɔ. Inoko zin buk niiga utuburtu Kiristo, ma uruktu nɔɔnɔ kadaak. 53Eeginu niiga ɔl o ajowanu lotinok o Joowo toonnyaye ogin nɛɛn, ma bar aburnu ŋaati aziiŋnu.”

Daayiz o Istivɛn

54Mazi azii ɔl o roonnyo zɔɔz ci Istivɛn noko, otoborit niigi nɔŋ ɔrɔɔt, ma adak azɛɛn bornɛt nɔŋa. 55Maje Istivɛn anyak niini Vɔŋiz o Joowo alye onin ɔrɔɔt, ma agɛlɛm niini tammu taden, ma acin titinyɔn o Joowo, ma acin Yesu abil libire o Joowo azo. 56Ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Icinit di, kacin tammu taden akoli, ma kacin Ŋɛɛrti Eeto abil libire o Joowo azo.”

57Enico egerenyit ɔl o roonnyo ɔrɔɔt, ma adiit iin ugeec. Ma aŋozonek niigi dook nɔɔnɔ. 58Ma agurak nɔɔnɔ kaluwawe o kuturo bitaalin, ma avac nɔɔnɔ biyɛnɛ ka kuruyit kadaak. Ma aara niigi rumanɛ ugeec, ma anyek logo ci kazi Cɔl ka kagamek nɔɔgɔ ka kavacit niigi Istivɛn juruŋ. 59Mazi ŋaan avac niigi Istivɛn nɔkɔ, aŋarowɔ niini ajin Jook anek nɛ, “Manyi onan Yesu, biti vɔŋiz onan.” 60Ma akani kozoŋti looc, ma agɛrɛny molowe ci appe azi nɛ, “Manyi, má anyayei nɔɔgɔ da oŋec cineeŋ noko.” Mazi aduwa gi nico, adaawun niini.

8

Agit Cɔl ɔl o tuwento

1Ma atalnɛ Cɔl daayize o Istivɛn. Ma iitene nice ɛlɛ iiyak ɔl o tuwento Jerusalɛma gidɛn ci appe. Ma avir niigi dook Jerusalɛma, ma azaanonek Judiya kibeen Samariya. Ma aavtiz Jerusalɛma toonnyawa doon. 2Ivita ni ɔl ogɛn ole o gɔɔn adiŋdiŋan Jook, ma avu ada Istivɛn, ma aluwek niigi nɔɔnɔ ɔrɔɔt ɛlɛ. 3Igit ni Cɔl ɔl o tuwento, ma azɔp niini ceezi dook, ma agam ɔl o tuwento dook, ŋaai ki ɔl o mac, ma akɔ acap nɔɔgɔ sijina.

Uuwak Pilip Samariya

4Maje ɔl o tuwento baal avir e ɔɔt azaantozek niigi loocok dook, ma avɔ uuwak zɔɔz o Joowo. 5Buk Pilip ook niini kuture ci abil Samariya, ma akɔ uuwayek ɔl zɔɔz o akati Kiristo ŋinaante. 6Ma azii ɔl ŋinaante zɔɔz o aduwak niini nɔɔgɔ ɔrɔɔt ɛlɛ. Ma acin niigi kaal o agɔɔn Pilip atɛɛt nɔɔgɔ biye. 7Ma atɔɔk Pilip miniŋ ci Loryento ole ci meelik, ma aduŋna miniŋa nicigi ŋaatineeŋ gernya. Ma anyek ɔl o rɛbrɛbik kibeen ɔl o ŋɔɔlik kobonta kɔtɔɔzɔ. 8Zin kaale nicoko ataltɔ ɔl o Samariya ɔrɔɔt.

Saiman ween ŋari

9Ma kuture nice baale anyak eet ci kazi Saiman ci gɔɔn agɔɔn niini kaal ci ŋarizetu, ma anyek ɔl o Samariya dook kibiirit ooti ŋarizete cin noko. Ma anyek niini ɛlɛ kizi eet ci titiny ɔrɔɔt. 10Ma aŋaamnek gɔɔn ɔl o titiny kibeen ɔl o labak dook kaal cigin agɔɔn noko ɔrɔɔt. Ma anɔ nɛ, “Kiziiyit baale zɔɔz o akati dɔyiz o Joowo. Dɔyiz zin o Joowo nɛɛn ci anyak ɛɛti nici noko.” 11Azii waanice ɔl dook nɔɔnɔ, eeci alaba niini nɔɔgɔ kaale ogin ŋarizetu abiirni ɔl ooti baal gɔɔn agɔɔn niini tup e. 12Bar mazi azii niigi ŋaati Pilip kaviyak o abon akati baliin o Joowo kibeen zaar o Yesu Kiristo, utuweec niigi kaviyak nicoko, ma oonyi niigi dook. 13Buk Saiman alya utuwɔ, ma oonyi, ma orkor gɔɔn gɔɔn ki Pilip. Mazi acin kaal o adɔi atɛɛt ɔl biye agɔɔn Pilip, ibiir nɔɔnɔ ɔɔ ɔrɔɔt ɛlɛ.

14Mazi azii toonnyawa Jerusalɛma ɔl o Samariya agamta zɔɔz o Joowo, itoontek niigi nɔɔgɔ Pitɔr kibeen Jɔn. 15Mazi avu arum Pitɔr ki Jɔn Samariya, aŋaruyozek niigi ɔl o tuwento ka kiiyak nɔɔgɔ Vɔŋizi o Joowo. 16Eeci olla waanice oonyi niigi zaare o Manyi Yesu Kiristo, ma ŋaan Vɔŋizi o Joowo kiiyak nɔɔgɔ. 17Ma ataadek Pitɔr kibeen Jɔn nɔɔgɔ azɛɛn, ma akunak nɔɔgɔ Vɔŋizi o Joowo.

18Mazi acin Saiman Vɔŋiz o Joowo iiyak ɔl o tuwento ŋaati ataadekɛ Pitɔr kibeen Jɔn nɔɔgɔ azɛɛn, aara guruc arɔɔŋ ka kanyek Pitɔr ki Jɔn. 19Ma anek niini nɔɔgɔ nɛ, “Anycaŋ da buk dɔyiz nico aneet ka buk gɔɔn mã kataadei naana ɔl oogi azɛɛn, ka kiiyak buk nɔɔgɔ Vɔŋizi o Joowo.”

20Ma abɛdɛkɛ Pitɔr nɔɔnɔ anek nɛ, “Nyamɛr adaayit niina alya kibeen guruc cugun noko, eeci abaaban niina ka taal gi ci anyaa Jooi o guruci. 21Alaŋ zin abon ŋaati aliŋliŋɛ liŋliŋɔn o Joowo, eeci ziniz cune o alaŋ iimi ŋume o Joowo. 22Inoko zin tɛɛdɔi gerzitin nico. Jin Jook ka kaara oŋec noko. 23Eeci kacinin ineet appe ziniz ɔrɔɔt, makacin acabin oŋɛci.”

24Ma anek Saiman ceen ŋari noko Pitɔr ki Jɔn nɛ, “Ijinteyaŋ zin da Jook ka calaŋ avunakan kaal ci aduwanu noko.”

25Mazi odotiz Pitɔr ki Jɔn kaale o aduwa akati Yesu kibeen zɔɔz o Joowo, imiirtozek niigi Jerusalɛm. Ma gɔla uuwayit niigi kaviyak o Joowo kuturyowe ci meelik looce o kazi Samariya.

Pilip kibeen eet ceen Abacen

26Ma aku toonnyaiti ci Joowo, ma anek Pilip nɛ, “Cap kaal ka tiŋa bitɔ ki tɛnɛt gole o Jerusalɛm o akɔ been kutur o kazi Gaza.” (Ma gɔl nica inoko izirzire.) 27Itiŋa ni Pilip ɔtɔɔ. Ma akɔ ajowa gɔla eet ceen Abacen. Maje ɛɛti nica eet ci apayai teri ci gɔɔn aliŋliŋonek ŋaa ceen alaan ci adikir abal looc o Abacu. Ma gɔɔn agam ɛɛti nici guruc ci ŋaa ceen alaan noko dook. Ɛɛrɔn zin da niini iitene oman akɔ Jerusalɛma ka kook kidiŋdiŋan Jook ŋinaante. 28Ma aku amiire akɔ Abacɛ. Awɔ niini kavoole ci agurut jɔmanɛ. Ma gɔla ekeebun niini waragɛ o Joowo baal ayɛɛt nyakaŋani o kazi Izaya. 29Ma anek Vɔŋizi o Joowo Pilip nɛ, “Bitɔ jɔŋɔz kavool nice.” 30Odokonyozek ni Pilip nɔɔnɔ, ma azii nɔɔnɔ akɛɛp waragɛ o nyakaŋan o kazi Izaya. Ijin ni Pilip nɔɔnɔ enek nɛ, “Ma dim inoko gi ci akeebi o aga?”

31Ma abɛdɛkɛ niini nɔɔnɔ anek nɛ, “Alaŋ kaga, eeci akɔm eet ci oobekan kɛŋ juruŋ.” Ma awa niini Pilip kɔtɔɔda kavool koromtɛ ki nɔɔnɔ eecitɔ. 32Ma zɔɔz ci akɛɛp niini o zɔɔz ci waragɛ o Joowo o azi nɛ, “Atobɔ niini kibeen azeet o avɔyi ɔl ka kook kɔtɔdɔŋɛ o, ma buk atobɔ niini kibeen nyɔɔn o alaŋ ɛɛgɛk ŋaati atɛɛdi ɔl nyalaado o, ma alaŋ niini azɔɔz been nɛɛn. 33Ma acɛlbɛzɛn ɔl nɔɔnɔ, ma akɔm eet ci apayek nɔɔnɔ leeminɛt. Ma akɔm dɔl cigin ci aga ɔl, eeci aruk ɔl nɔɔnɔ kadaak kodocai.”

34Ma anek ɛɛti ceen Abacen noko Pilip nɛ, “Duwayan di, aduwa nyakaŋani zɔɔz ci akati ŋɛnɛɛn ŋina? Aduwa gi ci akati nɔɔnɔ yo da aduwa gi ci akati eet oma?”

35Ma anek Pilip nɔɔnɔ nɛ, “Zɔɔz nici akati Yesu Kiristo.” Oobek ni niini nɔɔnɔ kaviyak o Joowo akati Yesu. 36Ma gɔla ojokta ŋinti anyak maam. Ma anek ɛɛti ceen Abacen noko Pilip nɛ, “Maam nici. Alaŋ uunyan naa?”

37(Ma anek Pilip nɔɔnɔ nɛ, “Mã didi agama Yesu zinize unun dook, kuunyin koca.”

Ma azi nɛ, “Didi kagama.”)

38Ma anyek ɛɛti ceen Abacen noko kavool kibil. Ma aduŋna niini kibeen Pilip, ma avɔ maami eecitɔ, ma oony Pilip nɔɔnɔ. 39Mazi avɔ aduŋna niigi dook maami, iiya Vɔŋizi o Joowo, ma akɔyi Pilip ḏim, calaŋ acin ɛɛti ween Abacen e nɔɔnɔ bodo. Ɔɔtɔ ni niini talniinta. 40Mazi aara Pilip kɛbɛrɛ, bar aavi kuture o kazi Azotus. Ma iŋaaz ŋinaante akɔ uuwak kaviyak o Joowo kuturyowɛ dook zɛɛ ma arum kutur o kazi Sisiriya.

9

Utu Cɔl Yesu

1Iinyaye niceke ŋaan Cɔl amɛna agit ɔl o atu Yesu nɔkɔ, ma arɔɔŋ kuruk nɔɔgɔ kadaayitɔ tup nɔkɔ. Ma iitene oman ook niini alaane o adikir ceeze o Joowo. 2Ma akɔ ajin nɔɔnɔ ka kanyek waragɛnya ci itoononek alaat o ceezi o lotento kuture o kazi Damacik. Ma waragɛwi nici anyek nɔɔnɔ dɔyiz ci ka kook kagami ɔl o mac ki ŋaai o ano gɔl o Yesu ŋinaante, ka kanyaak nɔɔgɔ sijin Jerusalɛma.

3Ɔtɔɔ ni zɛɛ mazi akɔ ajɔŋɔz Damacik, kataman nɔkɔ iiyak nɔɔnɔ vooritin tamma, ma ataran nɔɔnɔ. 4Ma aruk looc, ma azii molok ci anek nɔɔnɔ nɛ, “Cɔl, Cɔl, naa amarninan nɔkɔn?”

5Ma abɛdɛkɛ Cɔl molok nico anek nɛ, “Ineet ŋɛnɛɛn Manyi?”

Ma abɛdɛkɛ mɔlɔyi nici nɔɔnɔ anek nɛ, “Aneeta Yesu o amarninan. 6Inoko zin tiŋa je. Bitɔ Damacika. Anyak eet ci ka kook kuduwayin ineet gi ci ka tugu ŋinaante.”

7Maje ɔl o ɔrkɔr kibeen Cɔl e ɛɛl olla ajaki. Eeci azii niigi molok doon, ma akɔm eet ci acin kina. 8Ma iŋaaz Cɔl jena. Mazi bar arɔɔŋ kamadak kɛbɛrɛ, alaŋaan acinɛ. Agamit ni ɔl o ɔrkɔr ki nɔɔnɔ e nɔɔnɔ aziit, ma ayit nɔɔnɔ avɔyi Damacika. 9Ma aavi Cɔl iinya iiyu calaŋ acinɛn. Ma alaŋ adake, ma alaŋ buk awodɛ.

10Maje Damacika ŋinaante anyak eet ci atu Yesu ci kazi zaar nɛ, Ananayas. Ma awo Jooi nɔɔnɔ wunozyai anek nɛ, “Ananayas.”

Ma abɛdɛkɛ Ananayas nɔɔnɔ anek nɛ, “Woo, Manyi. Kawɛ.”

11Ma anek Jooi nɔɔnɔ nɛ, “Tiŋa je. Bitɔ gole o kazi Abil Tɔp. Mazi akɔ arum ceez o eet o kazi Judaz ŋinaante, jinɔ nɔɔnɔ ka keyeleyin eet o kazi Cɔl o looc o Tarsas. Niini inoko aŋaryɛ ŋinaante. 12Ma acinin niini ineet wunozyai kizik akunai niina nɔɔnɔ ka taadek azɛɛn ka kicinɔ bodo.”

13Ma abɛdɛkɛ Ananayas nɔɔnɔ anek nɛ, “Manyi, kazii eet nico ole ci meel gɛr azi nɛ, Agoonek gɔɔn niini ɔl ugun kaal ci gɛr Jerusalɛma. 14Inoko akunak niini Damacik o, eeci anycek alaata o adikir ceeze o Joowo dɔyiz ci ka kiiya kagami ɔl o atuyin ineet.”

15Bar anek Manyi nɔɔnɔ nɛ, “Bitɔ labak, eeci kɛŋɛra naana nɔɔnɔ ka kiliŋliŋozeyan aneet ka kuduwak niini zɔɔz onan modɛn kibeen alaat ugeec kibeen ɔl o Israyil. 16Mazin naanalya ŋaan kayelei nɔɔnɔ kaal ci ka kanyek nɔɔnɔ piryakzɛt gole o aduwakɛ niini ɔl zɔɔz onan.”

17Ook ni didi Ananayas ceeze o aavɛ Cɔl, ma akɔ ataadek nɔɔnɔ azɛɛn. Ma anek nɛ, “Gɔtɔna Cɔl, Manyi Yesu nɛɛn ci itoonanan aneet ŋina o. Nɔɔnɔ nɛɛn baal ayelzakin ineet ɛlɛ gɔla iiten baal akunɛ ŋina e. Itoonanan zin niini aneet ka kiiya kanyin cinɔ bodo, ka buk kiiyayin ineet Vɔŋizi o Joowo.” 18Kataman nɔkɔ iitazɔ keberene o Cɔl kaal ci kizik tagayaŋ ci kulugto. Makacin icinɔ bodo. Itiŋa ni niini, ma oony Ananayas nɔɔnɔ. 19Mazi akɔ adake, izi nɔɔnɔ ɛlɛ pir kɔdɔk kak bodo.

Uuwak Cɔl Damacika

Ma amɔn niini iinya ci miliny aromɛ kibeen ɔl o tuwento Damacika. 20Ma gɔɔn akɔ niini ceezine o lotento, ma akɔ uuwak ŋinaante zɔɔz o akati Yesu anek ɔl nɛ, “Yesu niini ŋɛɛrti Joowo.”

21Maje ɔl o azii nɔɔnɔ dook abiir nɔɔgɔ ooti, ma ajinɔ anɔ nɛ, “Ma nici alaŋ een eet o gɔɔn aruk ɔl o atu eet o kazi Yesu kadaayitɔ Jerusalɛma o nɛɛn? Aku inoko niini ŋina o arɔɔŋ buk ka kiiya kagam ɔl nicoko ka kooyi nɔɔgɔ alaate o ceez o Joowo Jerusalɛma.”

22Maje Cɔl uuwak moozɛta kɔdɔk ziniz kak kujuk we. Ma ayelek niini ɔl kaal o akati Yesu o ɛɛnɛ didi niini Kiristo. Ma anyek zɔɔz cinɛ o ɔl o Juz abaak Damacika olla kapaŋantɛ kɔkɔm gi ci abarzek nɔɔnɔ kina.

23Ma iinyaye ogɛn olotai ɔl o Juz, ma avu abaaban gɔl ci ka kurukti Cɔl kadaak. 24Maje bar Cɔl iziiwun gi nico. Ma gɔɔn arɛ ɔl nɔɔnɔ araanowe o kaluwa o aliya kutur waazinok ki baalinok dook arɔɔŋ ka kuruyit niigi nɔɔnɔ kadaak. 25Ma baaline oman inikta ɔl o gɔɔn ɔrkɔr ki Cɔl ivitak nɔɔnɔ, ma avu arek nɔɔnɔ doŋok ci appe, ma atɔɔdi nɔɔnɔ kaluwa taden, ma itoonek nɔɔnɔ bitaalin doŋowe nico loronta.

Aavi Cɔl Jerusalɛma

26Ook ni Cɔl Jerusalɛma, ma ŋinaante ɔrɔɔŋ koromozek ɔl o tuwento. Bar ɔl o tuwento alaŋ agama zɔɔz ci izɔi niini eet ci tuwento o, ma ŋaan aŋole niigi dook nɔɔnɔ nɔkɔ. 27Iiyak ni Barnabas nɔɔnɔ ka kiiya kooyi toonnyayɛ. Ma akɔ oobek Barnabas toonnyak zɔɔz baal acini Cɔl Manyi gɔla, ma azɔɔzɛkɛ Manyi nɔɔnɔ e. Ma oobek buk zɔɔz baal uuwayi Cɔl zaare o Yesu moozɛta Damacika e. 28Iiya ni Cɔl oromozek nɔɔgɔ, ma akɔ azɔp niini Jerusalɛm dook uuwak zɔɔz o akati Yesu moozɛta. 29Ma buk azɔɔz niini, ma adaŋɔ kibeen Juz o aganek zɔɔz ween Garik. Ma bar arɔɔŋ kuruyit niigi nɔɔnɔ kadaak. 30Mazi azii ɔl o tuwento zɔɔz nico, ivita ooti Cɔl kuture o kazi Sisiriya, ma ŋinaante itoonit niigi nɔɔnɔ kavoole ci liilu kidicek kook kuture onin kazi Tarsas.

31Ma iinyaye niceke abaak ɔl o tuwento yaak looce o kazi Judiya ki Galili been Samariya. Ma atirit Vɔŋizi o Joowo nɔɔgɔ, makacin ɔl o tuwento odoyit kak tuwɛnta, ma buk atuwe ɔl ci meelik ogɛn. Ma abaak niigi dook baayiz ci aŋolin Jook.

Atirit Pitɔr eet ci rɛbrɛbi

32Maje Pitɔr waanice azɔp loocok dook. Ma iitene oman ook icin ɔl o tuwento abaak kuture ci kazi Lida. 33Ma ŋinaante ojowa eet ci kazi zaar nɛ Iniyas. Niini eet ci rɛbrɛbi calaŋ awɔ irkitok turge. 34Ma anek Pitɔr nɔɔnɔ nɛ, “Iniyas, itiritin Yesu Kiristo. Tiŋa je. Doma kuwen cun o.” Kataman nɔkɔ itiŋa didi Iniyas jena. 35Mazi acin ɔl o Lida kibeen ɔl o Ceran nɔɔnɔ obona, utuweec niigi dook Manyi.

Arogoz Pitɔr ŋaa oma daayiza

36Waanice anyak ŋaa ci kazi zaar nɛ Tabiza ci abaak kuture o kazi Japa. Atu niini Jook. Kazi zaar ci ŋaa nico zooze ween Garik nɛ Dorkaz. Ma kɛŋ ci zaar nicoko kazi nɛ alyaz. Niini tup nɔkɔ aliŋliŋ kaal ci abon. Atirit gɔɔn niini ɔl ci amaat. 37Ma iitene oman omoorun zɛɛ makacin adaawa. Ma oony ɔl ɛlɛ onin, ma avɔ arek ceez ci ataadonek gɔn tadena ka waan kɔɔt kadaac niigi nɔɔnɔ. 38Maje Japa kibeen Lida ajɔŋzɔ. Mazi azii ɔl o tuwento abaak Japakti Pitɔr aavi Lidakti, itoontek niigi nɔɔnɔ ɔl ram ka kɔɔt kenektek nɛ, “Ijayet ageeta ŋaato kataman.” 39Itiŋa ni Pitɔr orkorit ki nɔɔgɔ. Mazi akɔ arum looc, ooti niigi nɔɔnɔ ceeze o arek ɔl ɛlɛ o Tabiza e. Ma avu ŋaai ci bɔyɛk, ma aliya Pitɔr, ma alu, ma ayelzek nɔɔnɔ rumanɛ baal alolak nɔɔgɔ Tabiza waanbaal ŋaan arogni e. 40Anyek ni Pitɔr ɔl dook kudunit ceeza. Ma akani kozoŋti looc, ma aŋaryɛ. Ma ookconek ɛlɛ o Tabiza e, ma anek nɛ, “Tabiza, tiŋa jena.” Ma akɔl niini kɛbɛrɛ. Mazi acin Pitɔr, itiŋa kaavu je. 41Ma atirit Pitɔr nɔɔnɔ kitiŋa je. Otowa ni niini ɔl o tuwento been ŋaai o bɔi e, ma ayelzek nɔɔgɔ Tabiza o oroga. 42Ma adala zɔɔz nici kutur o kazi Japa dook, ma atu ɔl ci meel Manyi. 43Ma amɔn Pitɔr Japakti iinya ci meel. Aavi niini korge o Saiman o gɔɔn adɔdɔ kuwa.

10

Awa Korniliyas Pitɔr

1Ma iinyaye niceke anyak eet ci kazi zaar nɛ Korniliyas ci abaak Sisiriya. Niini eet ci Rom, ma een alaan ci agam takirnya ceen eet tur. Awo ɔl takirnya nicoko zaar ci kazi nɛ Takirnya o Italiya. 2Maje Korniliyas been ɔl o kɔrɔk onin dook adiŋdiŋan gɔɔn niigi Jook. Ma atirit ɔl ci Juz amaat kaale ci meel, ma aŋaryɛ tup. 3Ma iitene oman yomana ziiye ween iiyu acin toonnyai ci Joowo akunak nɔɔnɔ, ma awo nɔɔnɔ anek nɛ, “Korniliyas.”

4Ma agɛlɛm niini toonnyai nico ŋoliinta, ma anek nɛ, “Arooŋ tɛ naa Manyi?”

Ma abɛdɛkɛ toonnyaiti nɔɔnɔ anek nɛ, “Atalɔ Jooi ŋaryiinte unun kibeen irkente unun. 5Inoko zin toon ɔl koogi kɔɔt kuture o kazi Japa ka kɔɔt kanyaakta eet ci kazi zaar nɛ Saiman Pitɔr. 6Aavi niini ole ci Saiman o gɔɔn adɔdɔ kuwa abaak liiltoga.”

7Ɔɔtɔ ni toonnyaiti ŋaatin. Ma awa Korniliyas ɔl ram ole o aliŋliŋ ceeze onin kibeen eet ceen takiren codoi ci aliŋliŋonek buk nɔɔnɔ ci gɔɔn buk niini adiŋdiŋan Jook. 8Ma aduwak nɔɔgɔ zɔɔz o aduwak toonnyaiti nɔɔnɔ e. Itoonek ni nɔɔgɔ kutur o kazi Japa.

9Ma iitene co mazi ŋaan awɔ niigi gɔla ŋaati ojoŋozti Japa, itiŋa Pitɔr waaz ook ŋaryiin ceez tadena. 10Ma ŋinaante adawun nɔɔnɔ magiz, ma ɔrɔɔŋ gi ci adak. Mazi ŋaan agɔɔn ɔl dayiin nɔkɔ, uwunozɛ niini. 11Ma wunozinte nico acin niini tammu akoli, ma acin rum ci abil kiyo rum o malkinto o akunak looc tammu tadena. Acabje rum nico aŋɛtɔ dook loronyaye ceen wec. 12Anyak rum nico eecitɔ kɛlɛk kɛbɛrɛ dook, ki kaal o awɔ keŋtinɛ, been kibaali o too. Maje kɛlɛk nicoko oogi abor gɔɔn ɔl o Juz ŋaati adayi. 13Ma azii Pitɔr molok ci azi nɛ, “Pitɔr, tiŋa je. Tɔdɔŋ kaal nicoko ka dawɔ.” 14Bar abɛdɛkɛ Pitɔr nɔɔnɔ anek nɛ, “Akɔm! Kajura Manyi. Ŋaan gɔɔn laadun kadak dayiin ci abor lotinowa o Joowo.” 15Ma anek mɔlɔyi bodo nɔɔnɔ nɛ, “Má anyi dayiin ci kazi naana nɛ abon o kizi gɛrzɛ.” 16Ma aduwa mɔlɔyi nici zɔɔz nico lak iiyu. Imiire ni rum nici ook tamma bodo.

17Ma abaaban Pitɔr kɛŋ ci wunozak nicoko ɔrɔɔt. Mazi ŋaan abaaban niini gi nico, ivita ɔl ona itoona Korniliyas e kɔrɔk ci Saiman noko, ma avu ɛɛl niigi araana. 18Ma awɛ niigi ajine azi nɛ, “Mayo ŋina anyak kernoi ci kazi zaar nɛ Saiman Pitɔr tɔ?”

19Mazi ŋaan abaaban Pitɔr kɛŋ ci wunozyak nicoko, enek Vɔŋizi o Joowo nɔɔnɔ nɛ, “Ziik di, anyak ɔl ceen iiyu arooŋnyin ineet ŋaato. 20Tiŋa je. Bitɔ ceez loota ka ɔɔtɔ urumtɔ ki nɔɔgɔ. Má ajura ŋaati orkoryu ki nɔɔgɔ giye o eeginɛ modɛn, eeci aneet nɛɛn o kitoonakin nɔɔgɔ.”

21Iiyak ni Pitɔr ceez loota, ma anek niini nɔɔgɔ nɛ, “Aneeta eet ci arooŋnyaŋ o nɛɛn nici. Avunakaŋ tɛ naa?”

22Ma abɛdɛkɛ niigi nɔɔnɔ anek nɛ, “Itoonanet alaani onaaŋ kazi Korniliyas. Niini eet ci abon adiŋdiŋan gɔɔn Jook, ma atitiny ɔl o Juz dook nɔɔnɔ. Iiya zin uduwak toonnyaiti ci Joowo nɔɔnɔ gi ci anek nɛ, Toonek ɔl Pitɔr kɔɔt kutuyayin nɔɔnɔ ka ija ziik ŋaatin zɔɔz ci aduwakin niini ineet.” 23Anyaak ni Pitɔr nɔɔgɔ ceez ka kataŋguzɔ baalin.

Ma ŋeere itiŋa niini orkorit ki nɔɔgɔ. Ma buk ɔrkɔr ɔl ogɛn ole o atuwe kuture o kazi Japa ki nɔɔgɔ. 24Ma iitene co urumit niigi kutur o kazi Sisiriya. Maje ŋinaante arɛ Korniliyas ki atenok ogin been laŋotigin o awa niini e dook Pitɔr. 25Mazi arum Pitɔr kɔrɔk, iiyak Korniliyas nɔɔnɔ, ma akani kozoŋti looc ŋaatin, ma adiŋdiŋan nɔɔnɔ. 26Bar Pitɔr agam nɔɔnɔ aziit, ma iŋaani jena anek nɛ, “Tiŋa je. Keen buk naana eet ci deer kiyo niina o.” 27Ma azɔɔzɔ niigi, ma avɔ niigi dook ceeza eecitɔ, ma amada Pitɔr ɔl ci meelik gɛr ceeza.

28Ma anek Pitɔr nɔɔgɔ nɛ, “Agayu niiga dook gɔɔn naaga ɔl o Juz keere onaaŋ alaŋ keerononeka modɛn ceezine cigeec, ma alaŋ buk korkorya ki nɔɔgɔ. Bar zin Jooi eyeleyan gi ci ka koromtoya naana ki modɛn dook labak, eeci ɔl dook atobɔ ŋume onin kɔkɔm ŋaatineeŋ ci gɛr. 29Zin giye nico akɔ mazi arumnyan mɔlɔyi baal itoonekan e, kiiya calaŋ kajura. Kajinuŋ zin di igeet, awakaŋ naa?”

30Ma anek Korniliyas Pitɔr nɛ, “Balawantaal iiten o gɔl kaŋaryɛ ceeze onan ziite ween iiyu yomana kiyo inoko noko. Mazi ŋaan kaŋaryɛ nɔkɔ, anai ɛɛti ci aborcek rumanɛ ci vɔɔr pɛr kɔtɔptɔp, ma aku abil aneeta ŋuma. 31Ma anekan nɛ, “Korniliyas, iziiwun Jooi ŋaryiin unun, ma atalnɛ niini irkite unun. 32Toon zin ɔl kɔɔtɔ kuture o kazi Japa ka kɔɔt kutuyayin eet o kazi Saiman Pitɔr. Niini kernoi ole o Saiman o adɔdɔ kuwa o abaak liiltoga.” 33Taman nɔkɔ kitooneyin didi ɔl nicoko. Zin didi bonate unun atala niina zɔɔz nico, ma iiyayan kataman. Inoko zin kaavtiya naaga ŋina ŋume o Joowo. Kareyin ineet ka ija duwayet kaal o aduwakin Jooi ineet dook.”

Zɔɔz o Pitɔr

34Ma anek Pitɔr nɔɔgɔ nɛ, “Inoko kagawa didilɛ Jooi alaŋ anyayek ɔl oogi tɛl. 35Mã anyak modene dook eet ci adiŋdiŋan Jook, ma agɔɔn kaal ci abon, agama Jooi nɔɔnɔ. 36Agayu niiga zɔɔz o kaviyak o abon akati ɔl o Israyil. Kaviyak o azi nɛ, Anyak ɔl ganɔn ŋaaten Yesu Kiristo ween Manyi o ɔl dook. 37Agayu niiga zɔɔz nica akanai looce o kazi Galili vurte o uduwakɛ Jɔn ɔl zɔɔz o Joowo ka kotoonycɔi e. 38Agayu niiga anyek Jooi Yesu o Nazarɛt dɔyiz been Vɔŋiz onin. Iziiktu niiga buk nɔɔnɔ azɔp loocok dook aliŋliŋ kaal ci abon, ma arogoz ɔl dook o agit Loryenti. Agɔɔn niini nɔkɔ o, eeci aromɛ Jooi ki nɔɔnɔ. 39Ma kicinta naaga toonnyawa kaal baal agɔɔn niini loocowe o Judiya been kuture o kazi Jerusalɛm e dook. Otodooc zin ɔl nɔɔnɔ kadaak keete ween talakec. 40Bar zin iinyaye ceen iiyu itiŋawi Jooi nɔɔnɔ daayiza, ma anyek Jooi ɔl kicinit nɔɔnɔ orogun. 41Ŋaan zin bar kicinit ɔl dook nɔɔnɔ, bar kicinta naaga baal aŋeranet Jooi e doon. Ma kazolona, ma kawodena been nɔɔnɔ vurte o itiŋawi niini daayiza. 42Ma aricaneket niini ageeta kuuwakteya kaviyak o Joowo ɔl kenekteya nɛ, “Yesu nɛɛn o anyek Jooi nɔɔnɔ kizi alaan ci ka kapak ɔl o arogi been o adaai buk.” 43Baale nyakaŋanɛta dook ayɛɛt gi ci akati nɔɔnɔ azi nɛ, “Ma ɛɛti o atu nɔɔnɔ aaryai ŋaatin oŋɛ dɔyize o zaar ogin.”

Akunak Vɔŋizi o Joowo modɛn

44Mazi ŋaan azɔɔz Pitɔr nɔkɔ, iiyak Vɔŋizi o Joowo ɔl dook o azii zɔɔz o aduwa Pitɔr e. 45Maje ɔl ween Juz o atuwe baal ɔrkɔra ki Pitɔr kuture o kazi Japa e, ibiirit nɔɔgɔ ooti giye ci anyekɛ Jooi Vɔŋiz onin modɛn buk o. 46Eeci azii niigi ɔl ween modɛn azɔɔzɔ zoozowe ogɛn, ma anaat Jook. 47Ma azi Pitɔr nɛ, “Iiyak Vɔŋizi o Joowo ɔl nicoko kiyo baale akunaket ageet e. Akɔm zin eet ci ka kalam nɔɔgɔ ŋaati oonyɛnɛ.” 48Iricanek ni Pitɔr nɔɔgɔ kotoonycɛ zaare o Yesu Kiristo. Ma ilalek niigi Pitɔr kɔmɔn rak ŋaatineeŋ iinya ci miliny.

11

Oobek Pitɔr ɔl o tuwento kaal o agoononek modɛn

1Zin iziiyit toonnyawa kibeen ɔl o tuwento abaak looce o Judiya dook zɔɔz o iiyakɛ zɔɔz o Joowo modɛn buk. 2Mazi akɔ Pitɔr Jerusalɛma, odomta ɔl o Juz tuwento ogɛn ci gɔɔn arɔɔŋ modɛn keteede, egerenycek niigi Pitɔr anek nɛ, “Agoon niina gi ci gɛr. 3Iiten baale akɔ een kernoi modene o alaŋ ateedi, ma ook ozoltowu ki nɔɔgɔ.” 4Enico oobek Pitɔr nɔɔgɔ kaal baal akanai e dook.

5Anek niini nɔɔgɔ nɛ, “Kaŋaryɛ iiten baale kuture o kazi Japa, ma kawunoze. Kacin wunozyai rum ci aku tamma ci abil kiyo rum o malkinto o akunak looc acabjai aŋɛtɔ dook loronyaye ceen wec, ma aku ajoŋozan. 6Mazi kagiriiny rum nico eecitɔ, kacin kɛlɛk kɛbɛrɛ dook, ki kaal o awɔ keŋtinɛ, been kibaali. 7Ma kazii molok ci anekan nɛ, “Tiŋa je Pitɔr. Tɔdɔŋ kaal nicoko ka dawɔ.” 8Ma bar kabɛdɛkɛ naana nɔɔnɔ kanei nɛ, “Akɔm. Kajura Manyi. Ŋaan laadun kadak dayiin ci abor lotinowa o Joowo.” 9Ma azoozekan bodo mɔlɔyi nici tamma anekan nɛ, “Má anyi dayiin ci kazi naana nɛ abon o kizi gɛrzɛ.” 10Kazii zoozok nicoko lak iiyu. Ma vurta imiirozek rum nici tammu. 11Taman nɔkɔ ivita ɔl ceen iiyu ci itoonnyai looce o kazi Sisiriya. Ma avunakan ceeze baal katikɛnɛ e. 12Ma anekan Vɔŋizi o Joowo nɛ, Tiŋa je. Orkorit ki modo nicoko calaŋ anyei ŋoliin. Kɔrkɔrta ni ki nɔɔgɔ koota Sisiriya korge o eet o kazi Korniliyas. Ma korkorya buk ki ɔl ci tuwento een tɔrkɔnɔm coko, ma kavoya naaga dook ole o Korniliyas. 13Ma ŋinaante uduwayet Korniliyas gi baal acini niini toonnyai o Joowo ceeze onin e. Ma anek toonnyaiti nɔɔnɔ nɛ, “Toon eet oma kook kuture o kazi Japa ka kook kotowayin eet o kazi Saiman Pitɔr. 14Ŋaan aku aduwakin niini ineet zɔɔz o ka kuruguzin ineet been ɔl o kɔrɔk unun dook.” 15Ma kakana kuuwayei zɔɔz Korniliyas been ɔl ogin. Mazi ŋaan kazooz kuuwai nɔkɔ, iiyak Vɔŋizi o Joowo nɔɔgɔ kiyo baale akunaket buk ageet e ɛlɛ. 16Zin enico kaada gi baal aduwa Manyi Yesu azi nɛ, “Oonyi baale Jɔn maami doon, maje bar igeet uunyuŋ Jooi tiŋeere Vɔŋize onin e.” 17Inoko zin kagaac anyewun Jooi modɛn niceke Vɔŋiz onin kiyo baale anyet ageet waan o kutuyi naaga Manyi Yesu Kiristo e. Mazin yo giye nico naana keen ŋɛnɛɛn ci ka waan kalam liŋliŋɔn ci Joowo o?”

18Mazi azii ɔl o tuwento gi nico, otoŋit zɔɔz o agɛrnyɛki niigi Pitɔr e. Ma anaat niigi Jook azi nɛ, “Inoko anyewun Jooi modɛn gɔl ci ka kabadai oŋɛnɛ ka korogit rogɛt o abil been nɛɛn.”

Ɔl o tuwento kuture o kazi Antiyok

19Zin azaantɛ ɔl o tuwento Jerusalɛma, eeci iitene baal aruyi ɔl Istivɛn kadaak e, akatai gidɛn o agidi ɔl nɔɔgɔ. Ma avɔ ɔl ogɛn ŋaatineeŋ looce o kazi Venosiya. Maje ogɛn avɔ looce o kazi Sipras. Bodo ogɛn avɔ kuture o kazi Antiyok. Ma avɔ aduwak niigi kaviyak o Joowo ɔl o Juz doon. 20Maje ɔl o tuwento ogɛn ole o avu Siprasa kibeen Sariina ɔɔt Antiyokti, ma avɔ uuwayek buk niigi zɔɔz o Joowo modɛn ŋinaante. Ma aduwak nɔɔgɔ kaviyak o abon o akati Yesu Kiristo. 21Maje dɔyizi o Joowo aavi ŋaatineeŋ, ma atu modɛna ci meel gɛr Jook, ma avu ano Manyi.

22Mazi avɔ azii ɔl o tuwento Jerusalɛma kaviyak nicoko, itoonit niigi Barnabas kook Antiyokti. 23Mazi akɔ arum niini Antiyok, icin niini mayuwɛnɛt o amayuwi Jooi ɔl, ma atalnɛ niini, ma aricanek nɔɔgɔ kagamit Jook ɔrɔɔt. 24Maje waanice Barnabas niini eet ci abon anyak Vɔŋiz o Joowo been tuwɛn ɔrɔɔt. Ma buk anyek niini ɔl ci meel ŋinaante kutuweec Manyi.

25Ook ni Barnabas kuture o kazi Tarsas ka kook kɔrɔɔŋ Cɔl. 26Mazi akɔ ajowa niini nɔɔnɔ, ooyi nɔɔnɔ Antiyokti. Ma irkit nice dook aromɛ niigi dook ramantiya been ɔl o tuwento, ma adɛmɛz niigi ɔl ci meel gɛr. Zin nica kutur baal laadun akanonɛkɛ ɔl o atuwe zaara o kazi Kiristan e nɛɛn.

27Ma iinyaye niceke ɔtɔɔzɔ ɔl ceen nyakaŋanɛt ci Joowo Jerusalɛma ɔɔtɔ Antiyokti. 28Ma ŋinaante itiŋa ɛɛti codoi ŋaatineeŋ ci kazi zaar nɛ Agabas jena, ma aduwak niini ɔl Vɔŋize o Joowo zɔɔz ci akati tarjo ci appe ka kiiyak looc dook. 29Zin giye nico orooŋit ɔl o tuwento dook ka kolotit guruc ci ka kitiriti niigi gɔnɔgi o tuwento abaak looce o kazi Judiya. 30Uluta ni didi niigi guruc, ma anyek Barnabas ki Cɔl ka konyowoztek alaat o tuwento Jerusalɛma. Zin didi iiya tarjo nica iitene baal agami alaani o kazi Kaladiyas looc e.

12

Piryakzɛt ci ɔl o tuwento

1Ma iinyaye niceke akata alaani o kazi Erod gidɛn ci agidi ɔl o tuwento oogi. 2Anyek niini Jemis ween gɔtɔni Jɔn kuruyit ɔl nɔɔnɔ dilawa kadaak. 3Mazi acin Erod ɔl o Juz atalnɛ giye nico, utugu gi ci gɛr bodo ci ka kagamti ɔl Pitɔr. Agooni gi nici iinyaye o gɔɔn alotɛn ɔl o Juz adayi ḏɔkɛn o alaŋ amokcar. 4Agamit ni ɔl Pitɔr, ma avɔ aryek nɔɔnɔ sijin. Ma aŋɛra Erod takirnya amɔnki tɔrkɔnɔm kɔɔt kebeyit Pitɔr sijina. Ma aŋɛr takirnya eleeti lɛlɛnɛt wec ka kanycɔi beyiin, ma anyɔn niigi beyiin ɔl wec wec. Maje Erod arɔɔŋ kooyi Pitɔr ka kook kapaktek ɔl nɔɔnɔ daayiz kɔla iitene ci aṯornɛkɛ lotɛn o Juz vardaŋinto. 5Maje maŋaan aavi Pitɔr sijina e, ajinak ɔl o tuwento nɔɔnɔ Jook ɔrɔɔt.

Oborocai Pitɔr sijina

6Ma baaline ci ka kalai iiteni ci ka waan kapayɛkɛ Erod Pitɔr daayiz o, ɔɔŋ Pitɔr ŋaati aŋɛrɛkɛ takirnya raman nɔɔnɔ kɔrgɛn acabji azɛɛna ziiye raman. Maje bodo takirnya ogɛn abɛk araan o sijino. 7Ma ŋinaante iiya toonnyaiti ci Joowo olla boyoŋyoŋ, ma ataran ceez ci ona acabin Pitɔr o wak. Ma iiŋka toonnyaiti Pitɔr amɔɔni dodop ka kicinɛ, ma anek nɔɔnɔ nɛ, “Tiŋa je taman.” Ma iŋaaz didi Pitɔr jena, ma iina ziiya azeene cigin o. 8Ma anek toonnyaiti nɔɔnɔ nɛ, “Borocek rum unun been caava.” Ma agɔɔn Pitɔr nɔkɔ, ma anek toonnyaiti bodo nɔɔnɔ nɛ, “Doma rum unun malkinto. Nowawan.” 9Ono ni Pitɔr nɔɔnɔ, ma adun sijina. Bar Pitɔr alaŋ aga gi ci agoonek toonnyaiti o gi ceen didi, bar olla abaaban niini anyek kizi wunozyak. 10Ma adicek niigi abatak takirnya ci oowu o, ma avɔ bodo abatak ci korgenu e zɛɛ ma avɔ arum araan ween ziit aṯornɛkɛ. Ma akɔl araani nici ɛlɛ doon kɔkɔm eet ci deer, ma adun niigi bitaala. Oneec ni niigi gɔl ɔtɔɔzɔ. Taman nɔkɔ izi toonnyaiti ḏim.

11Zin ŋina agawun Pitɔr gi ci ona agoononek nɔɔnɔ o, ma azi nɛ, “Inoko kagawa naana gi nico didi juruŋ. Itoona Manyi toonnyai onin ka kiiya korogozan aneet dɔyize o Erod been ole o Juz o arɔɔŋ kutuguzeyan kaal ci gɛr.”

12Mazi agawun niini oboroca didi toonnyaiti nɔɔnɔ, ook ole o Meri ween yaati Jɔn Marko. Maje ɔl ci meel ŋinaante alotɛ aŋaryɛ ka kitirit Jooi nɔɔnɔ. 13Ma ŋintimiliny nɔkɔ ɛtɛrɛn Pitɔr karogi o anyoogɛnɛ kaluwa, ma aku gabarɛnti ceen dole ci ŋaai ci kazi zaar nɛ Roda ka kiiya kɔkɔl karogi. 14Mazi ka kɔkɔl karogi, iziiwun niini Pitɔr molok, ma atalnɛ ɔrɔɔt zɛɛ makacin imiirozek ceez iŋaan kɔkɔl karogi. Ma akɔ anek ɔl nɛ, “Pitɔr abil bitaala.”

15Ma anek niigi nɔɔnɔ nɛ, “Aamnyin maŋɔni.”

Bar anek niini nɔɔgɔ nɛ, “Didilɛ nɔɔnɔ gi. Alaŋ kalutuŋ.”

Ma abɛdɛkɛ niigi nɔɔnɔ anek nɛ, “Coma een toonnyai o Joowo o gɔɔn abɛk nɔɔnɔ.”

16Maje bar Pitɔr ŋaan atɛrɛn karogi nɔkɔ. Mazi akɔ akɔl ɛɛti codoi karogi, iiya Pitɔr eecitɔ, ma acin niigi nɔɔnɔ, ma abiir nɔɔgɔ ooti tɛt. 17Ma adɔŋ niini aziit anek nɔɔgɔ nɛ, “Ajaktɔ di.” Oobek ni niini nɔɔgɔ gɔl o aduŋnan Manyi nɔɔnɔ sijina. Ma anek niini nɔɔgɔ nɛ, “Uduktak zɔɔz nico Jemis kibeen ɔl o tuwento dook.” Otoŋek ni niini nɔɔgɔ looc ook ŋaaman.

18Mazi akɔ aaliz tammu, olla egenygenyit takirnya o abɛk sijin e arɔɔŋ Pitɔr. Ma anɔ nɛ, “Gitaz ci utuguwozek eet we o? Mayo ook niini ŋaaḏaŋ?” 19Ma aricanek Erod takirnya ka korooŋit nɔɔnɔ juruŋ, ma bar ŋaan niigi kojokta nɔɔnɔ. Ma aricanek Erod alaan uneeŋ ka kɛgɛz nɔɔgɔ juruŋ. Apayewun ni Erod nɔɔgɔ daayiz.

Mazi akɔ adicai zɔɔz nici, itiŋa Erod Judiya, ook avu kuture o kazi Sisiriya.

Daayiz o Erod

20Ma iinyaye niceke abornek Erod ɔl o Tayor ki ɔl o Sidon nɔŋ ɔrɔɔt. Ivita ni ɔl ceen kɔlɛ loocowe niceke ka kivita kimicit ki nɔɔnɔ. Ɔɔwa rak arumɔ niigi kibeen eet o kazi Balastus o aliŋliŋ ole o Erod, ma agama Balastus ka kitirit nɔɔgɔ. Enice ɛlɛ ɔɔtɔ ɔl nici ŋaati Erod avɔ arɔɔŋ ganɔn ŋaatin, eeci gɔɔn dayiin cigeecik avu looce ci abal Erod o. 21Ma iitene o ka kurumtɔi niigi kibeen Erod, oborocek Erod rumanɛ ogin alaazetu. Maje ɔl ci meel gɛr alotak nɔɔnɔ, ma uuwayek niini nɔɔgɔ kaal. 22Ma agɛrɛny ɔl anɔ nɛ, “Alaŋ een nicini eet ci deer. Niini Jook gi.” 23Taman nɔkɔ iiya toonnyaiti ci Joowo, ma anyek Erod kɔmɔɔr, eeci agama zɔɔz ci adiŋdiŋani ɔl nɔɔnɔ o, ma bar alaŋ anyek ɔl kidiŋdiŋanit Jook. Adayit ni nɔɔnɔ kuluuta zɛɛ makacin adaawa.

24Adala ni zɔɔz o Joowo iinyaye niceke loocok dook, ma atuwe ɔl ci meelik.

25Maje Barnabas kibeen Cɔl ɔɔt anycek guruc baalke alaat o tuwento Jerusalɛma, ma amiiri niigi avɔ Antiyokti. Ma azɔt niigi buk Jɔn Marko.

13

Itoon ɔl o tuwento Barnabas kibeen Cɔl

1Ma ole o tuwento o abaak Antiyokti anyak nyakaŋanɛt ci uuwak zɔɔz o Joowo kibeen ɔl ci ademzek ɔl zɔɔz o Joowo. Ɔl nicigi awɔyi Barnabas, ki Simiyan ci akanek ɔl zaar ci kazi Koli, ki Luciyas o aku looce o kazi Sariin, ki Manan baal abaakzai kibeen Erod ween alaan ŋaatodoi e, been Cɔl. 2Ma iitene oman mazi avɔ adiŋdiŋan niigi Jook ŋaati ooŋni dayiin, iiyak Vɔŋizi o Joowo nɔɔgɔ, ma anek nɛ, “Ɛŋɛrtayaŋ Barnabas kibeen Cɔl ka kiliŋliŋit liŋliŋɔn o kaŋɛrai naana nɔɔgɔ.”

3Otoŋit ni ɔl o tuwento dayiin, ma aŋaryɛ, ma ataadek azɛɛn ugeec nɔɔgɔ, ma itoon nɔɔgɔ eo arooŋi Vɔŋizi o Joowo.

Uuwak Cɔl ki Barnabas looce o kazi Sipras

4Ma itoon Vɔŋizi o Joowo Barnabas kibeen Cɔl kɔɔtɔ looce o kazi Selusiya, ma ŋinaante otoodit kavool o liilu, ma avɔ looce o kazi Sipras. 5Mazi avɔ arum kutur o kazi Salamis, ɔɔt uuwak zɔɔz o Joowo ceezine o Juz lotento. Ma gɔɔn ɔrkɔr niigi kibeen Jɔn Marko ka kitirit nɔɔgɔ buk liŋliŋɔnta.

6Ma abatak niigi looc o kazi Sipras, ma avɔ arum ŋinti kazi Papos. Ma ŋinaante urumtɔ kibeen eet ceen ŋari kazi Bar Yesu. Niini eet ceen Juz ci anyek ɛlɛ kizi nyakaŋan, alaŋ zin bar een nyakaŋan ci Joowo. 7Niini laŋoti alaan o agɛny kazi Sergas Palos o abal Sipras. Ma awa alaani nici Barnabas been Cɔl ka kivitak nɔɔnɔ, eeci arɔɔŋ kiziik niini zɔɔz o Joowo ŋaatineeŋ. 8Maje bar ɛɛti ceen ŋari kazi zaar oogi nɛ Elimas noko amarnin nɔɔgɔ. Ma akat niini alaan vɔlɔŋa ka calaŋ atu zɔɔz o Joowo. 9Maje bodo Cɔl o kazi zaar oogi nɛ Pɔl iiyak nɔɔnɔ Vɔŋizi o Joowo ɔrɔɔt. Ma agɛlɛm niini eet ceen ŋari noko. 10Ma anek nɛ, “Ineet ŋɛɛrti Loryento. Een niina maryoi ci kaal o abon dook. Alaba niina ɔl kaale o gɛr agoon dook. Atultul gɔɔn niina tup ŋaati arɔɔŋɛ gɔl ci anyekɛ leeminɛt o Manyi kizi vɔlɔŋ. 11Ŋaan zin atoryin Manyi ineet inoko ɛlɛ ŋina. Inoko rak een ruben calaŋ acinɛ iinya ki iinya.”

Taman nɔkɔ izi didi nɔɔnɔ kɛbɛrɛ kalimik. Ma atamtamɛn looc arɔɔŋ eet ci ka kiyit nɔɔnɔ. 12Mazi acin alaani kaal ci agooni o, utuwɔ, eeci abiir nɔɔnɔ ɔɔ ɔrɔɔt ɛlɛ ŋaaten demziin o akati Manyi.

Akɔ Pɔl Antiyokti o looc o kazi Pisidiya

13Ma iinyaye ogɛn otoodit Pɔl been ɔl o ɔrkɔr ki nɔɔnɔ kavool o liilu Paposa, ɔɔt kuture o kazi Perga looce o kazi Pampiliya. Maje Jɔn Marko ɔtɔɔ niini imiire ook Jerusalɛma. 14Itiŋgazɔ ni niigi Pergakti, ma avɔ zɛɛ been Antiyok o aavi looce o kazi Pisidiya. Ma iitene o yubzento ɔɔtɔ niigi ceeze o lotento, ma avɔ aavtiz loota. 15Ma vurta mazi ekeebit ɔl waragɛ o Mosis been waragɛnya o ayɛɛt nyakaŋanɛta, enektek alaata o ceez o lotento nɔɔgɔ nɛ, “Gɔtɔnɔga, mã alam tɛ zɔɔz ci dizkento anyaku, karooŋnyuŋ ka uduktak ɔl.”

16Itiŋa ni Pɔl jena, ma adɔŋ aziit ka kitivan ɔl, ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Iziiktaŋ di niiga dook ɔl ogane eeginu Israyil kibeen ɔl o eeginu modɛn o agamtawu Jook. 17Ma Jooi ci ɔl ci Israyil noko ɛŋɛra baale jijitigaac. Ma anyek nɔɔgɔ kiziti bor ci appe waano abaai niigi kiziti mirɔk looce o kazi Masir. Ma aduŋnan Jooi nɔɔgɔ dɔyize onin adikir. 18Ma azooni Jooi nɔɔgɔ irkitok eet ram balala. 19Ma azaan Jooi boryok ween modɛn een torgɛrɛm baal abaak looce o kazi Kanan e lai, ma anyek looc nice nɔɔgɔ ween ɔl ogin kazi Israyil. 20Ma kaal nicaga agooni irkitok ceen eet tur lak wec ki eet ram kamɔtɔ. (450) Zin enice anyek Jooi ɔl ci aganek zoozok payiinta kabalit nɔɔgɔ zɛɛ been iiten o nyakaŋan o kazi Samwɛl. 21Ma iinyaye niceke ijinit niigi Jook ka kanyek nɔɔgɔ alaan ci adikir ci ka kabal nɔɔgɔ. Anyek ni Jooi nɔɔgɔ alaan o kazi Cɔl ween ŋɛɛrti Kic ween borit o Bɛnjimɛn, ma abal Cɔl nɔɔgɔ irkitok eet ram. 22Mazi akɔ aboroc Jooi Cɔl, arigzek Jooi Devid kizi alaan cineeŋ. Ceeni zin zɔɔz o aduwa Jooi akati Devid azi nɛ, “Kaga naana Devid ween ŋɛɛrti Jesi. Kareez naana nɔɔnɔ. Niini eet o ka kutugu kaal o karooŋe naana nɔɔnɔ kutugu dook.” 23Zin Devid nici jijiti Yesu o anyek Jooi kizi ruguzoi o ɔl o Israyil kiyo baale atɛrkɛt niini e. 24Zin ma ŋaan kakata Yesu liŋliŋɔn onin e, uuwayek rak Jɔn ɔl o Israyil zɔɔz ci anek nɛ, “Abadai zinzeeti oŋene ugooc ka otoonycɛ.” 25Mazi ka kidica Jɔn liŋliŋɔn onin e, ajin niini ɔl anek nɛ, “Aniyu yo dim gɔɔn niiga nɛ, Keen naana ŋɛnɛɛn? Alaŋ keen naana eet o areyu nɛɛn. Bar ɛɛti o areyu niiga nɔɔnɔ ŋaan anowanan aneet vurta. Ma alaŋ katin naana kaganona ŋaati kaborcanɛ caava ogin zoonu, eeci adiŋdiŋ niini ɔrɔɔt ɛlɛ.”

26Iziiktaŋ zin di niiga ɔl ogane Israyil o eeginu dɔl ci dɔl o Ibrayim kibeen buk niiga ɔl o eeginu modɛn o adiŋdiŋanu Jook ŋina. Itoonnyaket zɔɔz ci rogeto noko ageet dook. 27Eeci ɔl baal abaak Jerusalɛma e kibeen alaat ugeec ŋaan kagaac Yesu een Kiristo baal arɛ niigi e nɛɛn. Ma alaŋ buk aga niigi zoozok baal ayɛɛt nyakaŋanɛta, baal gɔɔn akɛɛp ɔl iinyaye o yubzento dook e. Anycek zin niigi zoozok o nyakaŋanetu kɛlɛɛmtɛ gole o apaktɛkɛ Yesu daayiz. 28Yo nuun waanice ma ɔkɔma gi ci ka kapaktɛkɛ niigi nɔɔnɔ daayiz e, alaac niigi alaan o kazi Pailat ka kuruk nɔɔnɔ kadaak. 29Ma vurte o otodoyi niigi nɔɔnɔ keete ween talakec, ma utuguzɛkɛ nɔɔnɔ kaal dook kiyo ayeedi waragewe o Joowo o, aarya nɔɔnɔ keete ween talakec, ma avɔ arek bɔɔt. 30Bar zin Jooi itiŋawi nɔɔnɔ daayiza. 31Ma iinyaye ci meelik eyelizak Yesu ɛlɛ ɔl ogin baal ɔrkɔra been nɔɔnɔ Galiliya avunak Jerusalɛm e. Ma inoko iziti niigi bacok giye nico ole o Israyil. 32-33Inoko zin naaga buk ŋina kanyaakuŋ igeet kaviyak o abon. Zin gi baal aterkedek Jooi jijitigaac e utuguwe ŋaatinai ageet o keegin dɔl ci dɔl ugeecik gole o iŋaani Yesu daayiza. Kiyo ayeedi waragewe o beniinowu zooc ram azi nɛ, “Een niina ŋɛɛran. Waanico kayelei naana ɔl gi o kɛɛnɛ naana baatun.” 34Aduwa Jooi zɔɔz ci akati ŋaazi o Yesu daayiza ki gi o alaŋ adaaŋni bodo azi nɛ, “Ŋaan kanyin mayuwɛnɛt onan een didi baal katerkedei Devid e.”

35Buk baale anek Devid Jook waragewe o beniinowu nɛ, “Alaŋ uuŋ niina gabaren unun abon kumu loowa.”

36Alaŋ zin Devid aduwa zɔɔz ci akati ɛlɛ onin, eeci baale ma ŋaan arogi niini e, agɔɔn niini kaal o arooŋek Jooi nɔɔnɔ kutugu. Ma waanice adaak niini, ma ada ɔl nɔɔnɔ ŋaao adawin jijitiginɛ, ma ame ɛlɛ oninɛ loowa. 37Bar zin Yesu nɛɛn o itiŋawi Jooi nɔɔnɔ daayiza iŋaan kumu. 38Gɔtɔnɔga, abon agayu niiga dook ŋaaten Yesu uuwayizɛ zɔɔz o aaran Jooi oŋɛ ɔla. 39Zin ɛɛti o atu Yesu ɔɔgjai niini oŋene baal alaŋ lotinowa o Mosis aara e. 40Egenyit zin ka calaŋ zɔɔz baal aduwa Jooi nyakaŋanɛtɛ e akunakuŋ igeet. 41Baale azi niigi nɛ, “Niiga ɔl o gɔɔn adoŋnuŋ nyigita, ma apezu gi ween didi, icinit gi ci ka kutugu ce. Ateeduŋ tedec gi nici biye. Tedec mã acinu gi nico, adaaŋnu. Eeci gi ci ka kutugu naana iinya nicoko noko, yo nuun oobekuŋ ɔl igeet, alaŋ atuyu.”

42Mazi odotiz Pɔl zooze nico, udunta niini been Barnabas ceeze o lotento. Ma aduwak ɔl nɔɔgɔ kabada bodo iitene ci yubzento aku e, ka kiiya kuduktak niigi nɔɔgɔ kaal ci ɛɛl kiyo nici noko bodo. 43Ma vurta mazi azaani ɔl lotɛnta, oneec ɔl ci Juz meel kibeen modɛn o adiŋdiŋan Jook Pɔl been Barnabas. Ma aduwak Pɔl kibeen Barnabas nɔɔgɔ zoozok ci ka kɔdɔkti niigi tuwɛnta ka kabaayit baayiz o Joowo abon.

44Ma iitene ci yubzento oman, iridjai ɔl o abaak kutura ka kivita kiziiyit zɔɔz o Joowo. 45Mazi avɔ acin ɔl o Juz kɔlɛ, inyigitita. Ma akɔny zɔɔz o Pɔl kizi vɔlɔŋ, ma bar aduwa zɔɔz ci gɛr akani nɔɔnɔ. 46Bar enico Pɔl been Barnabas ozoozit moozɛta ɔrɔɔt. Ma anek ɔl o Juz nɛ, “Laadun aganɔ waan rak ŋaati kuuwayekuŋ zɔɔz o Joowo ɔɔwa igeet ɔl o Juz. Zin giye o utuburtu niiga zɔɔz nico, ma icintu eleeti ugooc alaŋaan aganonu ŋaati ajowanu rogɛt o abil been nɛɛn, ŋaan kuuŋnuŋ igeet ka koota kuuwakteya zɔɔz o Joowo ɔl ween modɛn. 47Eeci aricaneket Manyi ageeta zɔɔz ci azi nɛ, “Kitoonuŋ igeet ka iziti vooritin ci modenu, ma buk eeginu gɔl ci rogzɛn ci ɔl o loocu dook.”

48Mazi azii ɔl ween modɛn zɔɔz nico, ataltɔ niigi, ma anaat Jook zooze o akati Yesu. Utuyɔ ni ɔl baal laadun aŋɛrak Jooi nɔɔnɔ rogɛt o abil been nɛɛn.

49Ma azaanonek zɔɔz o Joowo kuturyok o looc nice dook. 50Maje bar ɔl o Juz amacuc alaat o kutur nice kibeen ŋaai o modɛn ween arɔk gɔɔn adiŋdiŋan Jook ka kotobortek niigi Pɔl been Barnabas nɔŋ. Ma anyek niigi ɔl kigidit Pɔl kibeen Barnabas, ma atooyek tuu. 51Ma aduŋta Pɔl ki Barnabas tɔdɔ zɔɔnɛ ka kizi yelzan o aborni ɔl o kutur ci kazi Antiyok noko zɔɔz o Joowo. Idicek ni niigi ɔɔtɔ kuture o kazi Ikoniyam. 52Maje ɔl o tuwento abaak Antiyokti anyak Vɔŋiz o Joowo zinzeetinɛ, ma atalnɛ ɔrɔɔt.

14

Uuwak Pɔl kibeen Barnabas Ikoniyama

1Ma Ikoniyama ŋinaante ɔɔtɔ Pɔl kibeen Barnabas ceeze o lotento, ma avɔ uuwak dɔyize o Joowo, makacin ɔl ci meel ole o Juz been modɛn oogi utuyɔ. 2Maje bar ɔl ci Juz ogɛn calaŋ arɔɔŋ kutuyɔ amacuc modɛn, ma akat nɔɔgɔ zɔɔza ka kotoborit nɔŋ ka kigidit Pɔl ki Barnabas been ɔl o atuwe. 3Ma amɔn Pɔl kibeen Barnabas ŋinaante ŋinti wun, ma uuwak niigi zɔɔz o Manyi moozɛta. Ma ayelza Manyi zɔɔz uneeŋ akati reezinɛt onin kibil tɔ ŋaati anyekɛ nɔɔgɔ dɔyiz ci agɔɔni kaal ci atɛɛt ɔl biye. 4Ɛŋɛrtɔ ni ɔl o kuturo lak ram. Ceegi agama zɔɔz ci ɔl ci Juz o, maje ceegi agama zɔɔz o toonnyawu.

5Oromit ni modɛna eleeti kodoye kibeen Juz been alaat ugeec ka kigidit toonnyak ka kavacit nɔɔgɔ biyɛnɛ kadaayitɔ. 6Mazi azii toonnyawa gi nico, ivirit ɔɔtɔ kuture o kazi Litra kibeen kuture o kazi Darbi o ɛɛl looce o kazi Likoniya kibeen vitɛn o ajɔŋɔz loocok niceke. 7Ma ŋinaante ɔɔt uuwaktek niigi ɔl kaviyak o Joowo abon.

Atirit Pɔl eet ci ŋanyŋany

8Maje kuture o kazi Litra anyak eet ci aritai kizi ŋanyŋany calaŋ awɔ been nɛɛn. 9Aavi niini ŋinaante, ma azii zɔɔz o Pɔl. Ma agɛlɛm Pɔl nɔɔnɔ ɔrɔɔt, ma acin nɔɔnɔ anyak tuwɛn ci ka kanyek nɔɔnɔ kobona. 10Ma anek Pɔl nɔɔnɔ molowe ci appe nɛ, “Tiŋa jena. Zɔlan zɔɔ.” Ma iŋaaz didi ɛɛti nici jena taman nɔkɔ, ma awɔ. 11Mazi acin kɔlɛ gi ci agɔɔn Pɔl o, egerenyit zooze uneeŋ een Likoniya anɔ nɛ, “Ivitayet joowanɛ eleetine ci ɔl ci deer.” 12Ma akanek niigi Barnabas zaar ci jook uneeŋ kazi Zuus. Maje Pɔl akanek zaar ci jook uneeŋ kazi Ormɛz, eeci azɔɔz niini ɔrɔɔt. 13Maje ceez ci jook cineeŋ kazi Zuus noko aavi waanice kutur nice kabanyca. Iiya ni alaani ci ceez ci jook cineeŋ kazi Zuus noko. Anyaa tiin ceen olenya ci anyak koroboli alemetinɛ zɛɛ been araan. Arɔɔŋ niini been kɔlɛ kutuguzek todoyok toonnyak, eeci abaaban niigi anɔ nɛ, Ɔl nicigi joowanɛ gi.

14Mazi azii Barnabas been Pɔl gi ci arɔɔŋ kutuguzek niigi nɔɔgɔ o, ereecit rumanɛ ugeec maany, eeci gi nici gɛrzɛ ɔrɔɔt Joowa. Ma adokonyonek niigi kɔlɛ eecitɔ, ma agɛrɛny nɔɔgɔ anek nɛ, 15“Má agoonu gi nico nɔkɔ. Naaga keegina ɔl ci deer kiyo niiga o. Kaavtiya ŋina o ka kuuwakteyuŋ igeet zɔɔz ci ka otoŋti diŋdiŋaninɛt ci adiŋdiŋanu joowanɛ o labak adilyai, ka bar idiŋdiŋanit Jook o arogi tamma. Jook nico nɛɛn o ɛɛnyca tammu taden ki looc ki liilok been kaal o anyak niigi dook. 16Baale ooŋ niini modɛn dook kutuguzɔ kaal o arɔɔŋ kutuguzɔ niigi labak. 17Bar zin gɔɔn ŋaan niini ayelza ɛlɛ ɔla kaale o abon agoonek niini nɔɔgɔ. Nɔɔnɔ nɛɛn o anyuŋ igeet tammu tiilɛz been manɛɛn o gɔɔn abiir keberece uneeŋ. Ma anyuŋ buk niini igeet dayiin, ma anyek zinzeeti ugooc kataltɔ.” 18Alamit ni toonnyawa ɔl o arɔɔŋ kotodoŋtek nɔɔgɔ todoyok, bar zin yo nuun aduwak niigi nɔɔgɔ zoozok nicoko o, alaŋ niigi arɔɔŋ kiziiyit juruŋ.

19Ma vurta ivita ɔl o Juz ogɛn Antiyokti looce o Pisidiya kibeen Ikoniyama. Ma avu akana niigi kɔlɛ kavacit Pɔl biyɛnɛ. Ma avac nɔɔnɔ zɛɛ makacin abaabanit kizik adaawa. Ɔɔt ni ujuktek tuu. 20Bar mazi alotak ɔl o tuwento Pɔl, ma avu eelnek nɔɔnɔ, itiŋa bodo niini jena, ma amiironek kutur. Ma iitene ci aalna o ɔtɔɔzɔ Pɔl kibeen Barnabas ɔɔtɔ kuture o kazi Darbi.

Amiironek Pɔl kibeen Barnabas Antiyok

21Ma Darbiya ŋinaante ɔɔt uuwayit Pɔl kibeen Barnabas zɔɔz o Joowo, makacin utuyɔ ɔl ci meelik. Ma amiironek bodo kutur o kazi Litra ki kutur o kazi Ikoniyam kibeen kutur o kazi Antiyok looce o kazi Pisidiya. 22Ma ilot niigi ɔl o tuwento kuturyowe nicoko kodoyit kak, ma ilot nɔɔgɔ ka kemedak tuwɛn Joowa. Ma adɛmɛz nɔɔgɔ anek nɛ, “Naaga o katuwe dook kapirna tiŋeere kaale ci meelik loota ŋina maŋaan rak naaga kɔɔtɔ baliinte o Joowo tamma o.” 23Ma aŋɛra niigi alaat ci ɔl o tuwento kuturyowe nicoko dook. Ma adiŋdiŋan Pɔl ki Barnabas Jook ŋaati ooŋni dayiin, ma aŋaryɛ, ma anyek niigi alaat nicoko Jook o atu niigi ka kozooti nɔɔgɔ nɔkɔ.

24Ɔɔtɔ ni niigi, ma avɔ adiir looc o kazi Pisidiya, ma avɔ zɛɛ been looc o kazi Pampiliya. 25Ma avɔ uuwak zɔɔz o Joowo kuture o kazi Perga. Ma adicek avɔ kuture o kazi Ataliya. 26Ma ŋinaante otoodit kavool o liilu, imiirtozek kutur o kazi Antiyok baal itooni nɔɔgɔ ɔl o tuwento kɔɔt kuuwakti zɔɔz o Joowo e, eeci idica niigi liŋliŋɔn uneeŋ.

27Mazi avɔ arum Antiyok, uluta niigi ɔl o tuwento kivitak ŋintodoi, ma aduwak nɔɔgɔ kaal baal agɔɔn Jooi ŋaaten nɔɔgɔ e dook. Ma aduwak buk niigi nɔɔgɔ gi o anyekɛ Jooi modɛn gɔl ci ka kutuyɔi. 28Ma aavtiz niigi ŋinaante ŋinti wun aromɛ kibeen ɔl o tuwento.

15

Lotɛn o ɔl o tuwento Jerusalɛma

1Ma avu ɔl ogɛn looce o Judiya avunak Antiyok. Ma avu adɛmɛz ɔl o tuwento anek nɛ, “Alaŋ bai ajowanu rogɛt o abil been nɛɛn mã alaŋ ateedinu kiyo baale aduwa lotinowa o Mosis e.” 2Mazi azii Pɔl been Barnabas zɔɔz nico, adaŋtɔ ki ɔl nicoko ɔrɔɔt. Makacin giye nico ɛŋɛrta ɔl o tuwento Pɔl kibeen Barnabas kibeen ɔl koogi ole o tuwento Antiyokti ka kɔɔt Jerusalɛma kɔɔt kuduktak toonnyak kibeen alaat o ɔl o tuwento zɔɔz nico.

3Ma itoonek ɔl o tuwento nɔɔgɔ gɔl. Mazi avɔ adiir looc o kazi Venosiya kibeen Samariya, uduktak niigi ɔl o tuwento loocowe nicoko zɔɔz o utuyi modɛna Jook. Mazi azii ɔl o tuwento kaviyak nicoko, ataltɔ niigi dook ɔrɔɔt ɛlɛ. 4Mazi avɔ arum Pɔl kibeen Barnabas been ɔl o tuwento ɔrkɔr ki nɔɔgɔ Jerusalɛm, atalta ɔl o tuwento ki toonnyak been alaat o ɔl o atuwe nɔɔgɔ. Ma oobek Pɔl ki Barnabas nɔɔgɔ kaal o agɔɔn Jooi ŋaatineeŋ dook. 5Maje bar ɔl ogɛn ci rak baale een ɔl ci Parici, ma ivita utuweec Yesu itiŋgazɔ jena, ma azi nɛ, “Abon ɔl ceen modɛn atuwe o ateedi. Uduktak buk nɔɔgɔ kuzuuti lotinok o Mosis dook.”

6Ma alotɛ toonnyawa kibeen alaat o ɔl o tuwento ŋaatodoi ka kabaabanit gi nico. 7Ma adaŋɔ giye nico ŋinti wun zɛɛ makacin vurta itiŋa Pitɔr jena, ma azi nɛ, “Gɔtɔnɔga, agayu niiga nɔkɔ baale ɛŋɛrawan Jooi ŋaatunooŋ ka kuuwayizek modɛn kaviyak ogin abon ka zin buk niigi kiziiyit, ma atu. 8Ma Jooi o aga zinzeeti o ɔl dook eyelizayit gaman o agaman niini modɛn o utuweec nɔɔnɔ giye o anyekɛ niini nɔɔgɔ Vɔŋiz onin kiyo buk baale anyet ageet e. 9Zin giye nico eyeliza Jooi tobɔnɛt o katobɔnɛ naaga dook kibeen modɛn. Ma aara Jooi oŋɛ ugeec, ma anyek zinzeeti ugeec kobonta, eeci utuyɔ buk niigi. 10Zin yo arooŋnyu anycek Jook kotobor nɔŋ giye ci adaŋeku ɔl ceen modɛn atuwe o gɔl ci ka kuzuuti lotinok o jijitigaac o naagalya Juza alaŋ kanim kuzuuti, ma buk baale jijitigaac alaŋ azooni o naa? 11Naaga Juza alaŋ kɛɛlyai gole ci kazooni lotinok cigaac o. Katu naaga Jook, ma ɛɛlanet niini ageet ŋaaten Manyi Yesu kiyo buk ɛɛla niini modɛn o.”

12Oobtek ni Barnabas kibeen Pɔl nɔɔgɔ kaal baal atɛɛt ɔl biye baal agɔɔn Jooi ŋaatineeŋ ole ween modɛn e. Mazi azii ɔl o tuwento dook zɔɔz nico, ajaktɔ tiv. 13Mazi odotiz Barnabas ki Pɔl zɔɔza, itiŋa bodo Jemis jena, ma azi nɛ, “Iziiktaŋ di gɔtɔnɔga. 14Oobeket ona noko Saiman Pitɔr gi o akunakɛ Jooi modɛn gole o aŋɛran ŋaatineeŋ ɔl oogi kizi ɔl cigin. 15Ma zoozowa o nyakaŋanetu atobɔ kibeen zɔɔz nico ɔrɔɔt ɛlɛ. Ayeedi waragewe o Joowo gi ci anɛ Manyi nɛ, 16“Katin ŋaan kabada ka kiiya kɛtɛɛny baliin o Devid baal oyoki e, ma kadoŋ kɔdɔk bodo. 17Kagoon zin naana katin nɔkɔ o, ka ɔl ci loocu noko dook kivitayan aneeta, eeci kɛŋɛra buk modɛn kiziti ɔl cigan. 18Gi zin o aduwa Manyi nɛɛn nici, ma naaga dook kagaac gi nico baale.”

19Ma amɛna Jemis azi nɛ, “Kabaaban zin naana alaŋ abon ŋaati kamacuci modɛn o atu Jook. 20Bar abon kayeedek nɔɔgɔ waragɛ ci kaneki nɛ, “Edeya eleeti dayiine ci ataabi ɔl joowanɛ o adilyai. Otoŋit waaŋzɛt. Má adaku kɛlɛk calaŋ atɛɛt ɔl alemeti. Má adaku biye. Eeci mã agoonu niiga kaal nicoko ŋaati aromenu kibeen ɔl o Juz, abornekuŋ koca niigi igeet nɔŋ.” 21Eeci gɔɔn akɛɛp ɔl lotinok o Mosis abor kaal nicoko ceeze o lotento irkitok ci meel iinyaye o yubzento dook. Ma uuwak ɔl zoozok o Mosis kuturyowe dook.”

Waragɛ ci itoononek modɛn o atuwe

22Ulute ni toonnyawa ki ɔl o mayan ole o tuwento ki ɔl o tuwento dook, ma aŋɛra niigi ɔl ci atuwe oogi ŋaatineeŋ ka kitoonit nɔɔgɔ korkorit kibeen Pɔl been Barnabas kɔɔtɔ ole o tuwento Antiyokti. Aŋɛra niigi Silas kibeen Judaz o kazi Barsabas. Ɔl ceen ram noko ɔl ci titiny waanice ɔrɔɔt ole o tuwento. 23Ma ayɛɛt niigi waragɛ, ma anyek nɔɔgɔ kooti. Azi waragɛwi nici nɛ, “Ageeta toonnyak kibeen alaat o ɔl o tuwento o keegina gotonogu kazaayuŋ igeet dook o eeginu modɛn o atuwenu Antiyokti ki Siriya been Silisiya. 24Kiziikta naaga azi ɔl nɛ, Anyak ɔl oogi ŋaatinaaŋ ci ɔɔt ŋaatunooŋ ŋinaante, ma uulaltuŋ zooze o aduwakuŋ niigi igeet. Avɔ zin ɔl nici ŋaatunooŋ niigi doon. Alaŋ kitoona naaga. 25Zin giye nico kulutewa naaga dook, ma kaŋɛrana Judaz been Silas ci kitoonekuŋ igeet noko. Ɔl nicigi ɔrkɔr kibeen laŋotigaac o kazi Pɔl been Barnabas. 26Nɔɔgɔ nɛɛn o gɔɔn arɔɔŋ kuruyit ɔl nɔɔgɔ kadaayitɔ giye o aliŋliŋi liŋliŋɔn o Manyi Yesu Kiristo. 27Zin kitoonteyuŋ Judaz kibeen Silas o ka kɔɔt kuduktayuŋ niigi igeet utugetinɛ kaal ci kayeedekuŋ waragewe nico o. 28Naaga dook kibeen Vɔŋiz o Joowo alaŋ karooŋnya kanycuŋ igeet lotinok ci adɔi. Olla zin abon azuunu niiga kaal oogi ce. 29Edeya eleeti dayiine ci ataabi ɔl joowanɛ o adilyai. Otoŋit waaŋzɛt. Má adaku kɛlɛk o alaŋ atɛɛt ɔl alemeti. Má adaku biye. Mã uuŋnu kaal nicoko, utuguzu koca niiga kaal ci abon ɔrɔɔt. Kaṯorneka ŋina.”

30Ma itoonek ɔl o tuwento ɔl ci avɔyi waragɛ noko gɔl, idicek ni niigi ɔɔtɔ Antiyokti. Mazi avɔ arum looc, uluta ɔl o tuwento dook, ma avu anyek nɔɔgɔ waragɛ nico. 31Mazi akɛɛp niigi waragɛ nico, ataltɔ ɔrɔɔt zooze ci adizkɛkɛ ɔl nɔɔgɔ o. 32Ma azɔɔzɔ Judaz kibeen Silas o gɔɔn uuwak zɔɔz o Joowo kibeen ɔl o tuwento ŋinti wun, ma ilot niigi nɔɔgɔ ka kanyayit moozɛt kibeen dɔyiz. 33-34Mazi akɔ adicai iinya ugeecik keronnyo, itoontek ɔl o tuwento nɔɔgɔ gɔl, ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Ɔtɔɔz yaak.” Imiirtozek ni niigi ɔl o tuwento baal itoona nɔɔgɔ Jerusalɛma e.

35Maje Pɔl kibeen Barnabas omonit iinya oogi Antiyokti. Ma aromɛ niigi ŋinaante kibeen ɔl oogi, ma adɛmzɛ, ma uuwak zɔɔz o Joowo.

Aŋɛrɔ Pɔl kibeen Barnabas

36Ma iinyaye ogɛn enek Pɔl Barnabas nɛ, “Kimiirte kɔɔtɔ kicinit ɔl o tuwento kuturyowe baal kuuwayi zɔɔz o Manyi e dook ka kɔɔt kicinit di karabɔŋ aavtiz niigi ku iinyaye nicoko.” 37Orooŋun ni Barnabas Jɔn Marko korkorit buk ki nɔɔgɔ. 38Maje Pɔl abaaban alaŋ aganɔ niini ŋaati ɔrkɔri ki nɔɔgɔ, eeci rak baale orkorit niini ki nɔɔgɔ lak codoi, ma ook otoŋek niini Pɔl ki Barnabas looc o kazi Pampiliya, ma amiironek kɔrɔk iŋaan kidicai keroni dook. 39Adaŋtɔ ni niigi giye nico, makacin ɛŋɛrtɔ. Orkorit Barnabas been Marko otoodit kavool o liilu ɔɔt looce o kazi Sipras. 40Maje Pɔl ɛŋɛra Silas orkorit ki nɔɔnɔ. Ma ajinek ɔl o tuwento nɔɔgɔ Manyi ka kozooti nɔɔgɔ. 41Ma avɔ azɔp niigi looc o kazi Siriya been Silisiya ka kɔɔt kidiziktek ɔl o tuwento kodoyit ŋinaante.

16

Ɔrkɔr Timozi ki Pɔl been Silas

1Ma eerononek Pɔl kutur o kazi Darbi been kutur o kazi Litra. Maje ŋinaante abaak ɛɛti ci tuwento kazi Timozi. Yaatinɛ dole ceen Juzen, ma atu Yesu buk. Maje baatinɛ eet ceen Garik. 2Ma gɔɔn ɔl o tuwento dook kuture nice been kuture o kazi Ikoniyam ɔɔp Timozi kizi eet ci abon ɔrɔɔt. 3Ɔrɔɔŋ ni Pɔl Timozi korkorit ki nɔɔnɔ. Ma atɛɛt rak nɔɔnɔ kul. Agɔɔn niini nɔkɔ o, eeci ɔl o Juz abaak vitɛnane niceke dook aga Timozi baatinɛ Garik. 4Ma avɔ azɔp niigi kuturyok, aduwak ɔl o tuwento lotinok o aduwa toonnyawa kibeen alaat o ɔl o tuwento Jerusalɛma. Ma aricanek nɔɔgɔ ka kuzuuti lotinok nicoko. 5Anyayit ni ɔl o tuwento dɔyiz tuwɛnta, ma agama ɔl ci meel Jook tup nɔkɔ, ma azaaci ɔl o tuwento kizi mɛɛlɛ.

Awunozi Pɔl kuture o kazi Toras

6Ma vurta ɔtɔɔzɔ niigi, ma avɔ adiir looc o kazi Pijiya kibeen looc o kazi Galatiya, eeci Vɔŋizi o Joowo alam nɔɔgɔ calaŋ uuwak zɔɔz o Joowo looce o kazi Asiya. 7Mazi avɔ arum kɛk o aŋɛrɔn Misiya been Biziniya, orooŋit kɔɔtɔ looce o kazi Biziniya. Maje bar Vɔŋizi o Yesu ajurakɛ nɔɔgɔ keroni ci avɔyi ŋinaante. 8Idiirit ni looc o kazi Misiya, ma adicek avɔ kuture o kazi Toras abil liiltoga. 9Ma baaline nice uwunozɛ Pɔl. Acin niini wunozyai eet ceen Masidoniyen ci abil ilalek nɔɔnɔ anek nɛ, “Ijayet da Masidoniyakti ka ija tiritet.” 10Mazi akɔ aṯornɛkɛ wunozya nici, icinɛ Pɔl. Enico ɛlɛ naana Luka kibeen nɔɔgɔ kuluta kaal ka koota Masidoniyakti, eeci kagaya awuyet Jooi ka koota kuuwakteya ɔl zɔɔz o Joowo abon ŋinaante.

Atu ŋaa ci kazi Lidiya Jook

11Ma katooda kavool o liilu kuture ci kazi Toras neke, ma kavoya looce o kazi Samosas. Ma iitene co koota kuture o kazi Napolis. 12Ma ŋinaante kuduntawa kavoola, ma kawoya zɔɔnɛ kavoya kuture o kazi Vilipiya. Ma kuturi nici kutur codoi kuturyowe o looc o kazi Masidoniya. Abaayi kutur nico ɔl baal avu looce o kazi Rom. Ma kamona kuture nice iinya ci miliny. 13Ma iitene o yubzento kudunta kutura koota liiltoga, eeci kabaabana kaziya nɛ, Anyak inoko ŋinti alotɛn ɔl o Juz aŋaryin. Ma ŋinaante kɔɔt kaavtiya loota, ma kazoozona ki ŋaai ci alotɛ ŋinaante. 14Anyak ŋaatineeŋ ŋaa ci kazi zaar nɛ Lidiya ci looc o kazi Sayatara. Niini ŋaa ci gɔɔn ataalinɛ rumanɛ ci kolik een jalo. Ma gɔɔn buk adiŋdiŋan niini Jook, ma akɔl Manyi nɔɔnɔ ziniz kagama kaal o aduwa Pɔl. 15Makacin otoonycɛ niini kibeen ɔl o kɔrɔk onin dook. Ma awuyet aneket nɛ, “Mã agayaŋu niiga kutuwa didi naana Yesu, ivita kɔɔt koromtɛ ki aneet ole can e.” Ma amɛna ŋaati awuyet zɛɛ makacin koota.

Cabiin o Pɔl ki Silas

16Mazi kavoya iitene oman ŋaao ŋaryiinto, kɔɔt kurumtowa kibeen dole ceen gabaren ci anyak miniŋit ci Loryento, ma anyek nɔɔnɔ kuduwa kaal ci katin iina, ma ajowa ɔl o aliŋliŋonek niini guruc ci meel gole ci aruwɛkɛ ɔl o aduwak kaal o ka kiitazɔ katin nɔɔnɔ guruc. 17Ma ano gɔɔn dole nici Pɔl kibeen buk ageeta. Ma agɛrɛny azi nɛ, “Ɔl nicigi gabara ci Jook o adiŋdiŋ kujuk joowanɛ dook. Uuwayekuŋ niigi igeet gɔl ci ka orogti.” 18Ma agɔɔn niini gi nico iinya ci meel zɛɛ makacin otobor Pɔl nɔŋ. Ma ookci, ma anek miniŋit o Loryento abil doleca nɛ, “Karicanekin ineet duna dolece nico zaare o Yesu Kiristo.” Taman nɔkɔ uduna miniŋiti ci Loryento noko ŋaatin. 19Mazi avɔ aga ɔl o aliŋliŋonek dole nici izii miniŋiti o Loryento baal anyak e ŋaatin tɔ, agaac ɔkɔma gɔl ci ka kojoktai bodo niigi guruc. Agamit ni niigi Pɔl been Silas, ma agurek nɔɔgɔ ŋino roonnyo mɛlɛgɛnyai. 20Avɔyi nɔɔgɔ alaate o Rom, ma anek nɛ, “Ɔl nicigi ɔl ceen Juz, ma avu uulal niigi ɔl kuture cinai noko. 21Adɛmɛz niigi ɔl kɛɛranɛ ci abanɔ kibeen lotinok ogaac. Ma alaŋ abon ŋaati kagɔɔni kaal ci aduwaket niigi ageet o giye o keeginɛ naaga ɔl o Rom.”

22Enico olotai kɔlɛ, ma aŋozonek nɔɔgɔ. Ma arɛɛc alaata rumanɛ o Pɔl been Silas ona aborcek e lai. Ma aricanek takirnya kodooyit nɔɔgɔ. 23Mazi avɔ odotiz ŋaati adɔɔi nɔɔgɔ ɔrɔɔt, acabit nɔɔgɔ sijina. Ma aricanek alaata alaan o sijino konyoogek nɔɔgɔ ceez ka calaŋ avir. 24Mazi avɔ aduwak niigi nɔɔnɔ zɔɔz nico, arek niini nɔɔgɔ zanzan eecitɔ. Ma acabek nɔɔgɔ zɔɔ kɛɛn ci adiŋdiŋ ɔrɔɔt.

25Ma baalin kɛŋa aŋaruyɔ Pɔl been Silas, ma abɛn beniinok ci adiŋdiŋani Jook. Maje ɔl o acabje dook azii nɔɔgɔ nɔkɔ. 26Ŋintimiliny nɔkɔ ɔtɔɔmɔ lɔɔci dook ɔrɔɔt, ma amɔɔt sijini. Taman nɔkɔ ɔkɔltɛ karogɛta dook, ma aaryai ziiya o acabin ɔl o acabje dook. 27Ma acinɛ alaani o sijino. Mazi acin niini karogɛt o sijino okole, abaaban niini izi nɛ, Coma odokonyit inoko ɔl o acabje e dook. Ma aara kabaz onin tibila arɔɔŋ ka kuruk ɛlɛ kadaak. 28Egerenyek ni Pɔl nɔɔnɔ molowe ci appe anek nɛ, “Má arui ɛlɛ daak gaga. Ŋaan kaavtiya naaga dook tɔ.”

29Ma awa alaani o sijino eet oma ka kanyaa tokolec. Ma adokonyonek sijin eecitɔ, ma akani kozoŋti looc Pɔl been Silas zɔɔnɛ ŋaati abarini. 30Ma aduŋnan nɔɔgɔ bitaala, ma ajin anek nɛ, “Eeta, mayo kutugu gitaz ci ka korogozan?”

31Ma abɛdɛkɛ niigi nɔɔnɔ anek nɛ, “Tu Manyi Yesu ka orogit niina kibeen ɔl o ceez unun buk.” 32Uuwaktek ni niigi nɔɔnɔ kibeen ɔl o ceez onin dook zɔɔz o akati Manyi. 33Ma baaline nice ɛlɛ ook alaani ci sijino noko, ma akɔ amoor Pɔl ki Silas tobɛ. Otoonycɛ ni enice niini kibeen ɔl o ceez onin dook. 34Ma akɔyi niini Pɔl been Silas ole onin, ma akɔ anyek dayiin kadaktɔ. Ma atalnɛ niini kibeen ɔl o ceez onin ɔrɔɔt, eeci utuweec niigi Jook.

35Ma ŋeeretine co itoonit alaata o Rom takirnya ka kooti molok ci azi nɛ, “Oborocit ɔl baalke.”

36Uduwak ni alaani o sijino Pɔl enek nɛ, “Anyaa alaata o Rom molok ci azi nɛ, Uburucewu sijina niina kibeen Silas. Inoko zin ɔtɔɔz yaak.”

37Bar Pɔl anek takirnya nɛ, “Ma alaata ŋaan rak buk kootet rooni ka kicinit zɔɔz cinaaŋ o, bar olla adooket niigi kɔlɛ kebereca gaga nɔkɔ. Zin naaga buk keegina ɔl ci Rom. Ma alaŋ waan kaganona ŋaati agooneket niigi ageeta gi ci abil nɔkɔ. Acabtet niigi ageeta sijina. Ma inoko arɔɔŋ ka koborocet roodinta. Alaŋ zin kagamana naaga zɔɔz nico. Abon avu alaata o Rom niigi alya ŋina ka kivita kuburucawet.”

38Ooti ni takirnya zɔɔz nico alaate o Rom. Mazi avɔ azii niigi Pɔl kibeen Silas een ɔl ci Rom, anyayit ŋoliin. 39Ɔɔtɔ ni niigi ŋaatineeŋ, ma avɔ anek nɛ, “Kavoloŋnya naaga giye ci kagoonekuŋ igeet o.” Uburuca ni niigi nɔɔgɔ sijina, ma ilalek nɔɔgɔ kɔtɔɔzɔ kuture nico. 40Mazi aduŋna Pɔl ki Silas sijina, ɔɔt korge o ŋaa o kazi Lidiya. Ma ŋinaante urumtɔ kibeen ɔl o tuwento, ma aduwak niigi nɔɔgɔ zoozok ci dizkento. Ma vurta ɔtɔɔzɔ niigi kuture nice.

17

Aavtiz Pɔl kibeen Silas kuture o kazi Tɛsalonika

1Ɔtɔɔzɔ ni niigi, ma avɔ adiir kutur o kazi Ampipolis kibeen Apoloniya. Ma avɔ zɛɛ been kutur o kazi Tɛsalonika. Ma ŋinaante anyak ceez ci ɔl o Juz lotento. 2Ook ni Pɔl ceeze ci lotento noko eonin gɔɔn akɔyi laadun. Ma ŋinaante ɔɔt adaŋtɔi ki ɔl zɔɔz ci akati waragɛ o Joowo iinya ci yubzento iiyu. 3Ma oobek niini nɔɔgɔ waragɛ o Joowo, ma ayelzek nɔɔgɔ kaal o ayeedi akati piryakzɛt o Kiristo kibeen ŋaazi onin daayiza. Ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Ma Yesu ci kuuwawekuŋ naana o, nɔɔnɔ nɛɛn ween Kiristo.” 4Agamta ni ɔl ogɛn Yesu ceeze o lotento, ma aromonek niigi Pɔl been Silas. Ma buk atuwe ŋaai ci meel ci gɔɔn agayi niigi ɔla, kibeen ɔl ci meelik ole ween Garik o gɔɔn adiŋdiŋan niigi Jook gole o rɛɛn.

5Maje bar ɔl ci Juz ogɛn amadiyit nɔɔgɔ, ma avɔ alota ɔl o gɔɔn olla awɔ kɔkɔm liŋliŋɔn ci agɔɔn, ma akat nɔɔgɔ ka kotobortek Pɔl ki Silas nɔŋ. Ivita ni iminaŋti kɔlɛ nici kaal kutura dook. Ma aŋozonek niigi ɔl korge o Jeson, eeci arɔɔŋ niigi Pɔl ki Silas ka kuduntak kɔlɛ bitaala. 6Bar mazi ŋaan kojokta niigi nɔɔgɔ ŋinaante, utugurta niigi Jeson ɛlɛ kibeen ɔl o tuwento oogi, ma avɔyi nɔɔgɔ alaate o kuturo. Ma agɛrɛny azi nɛ, “Pɔl ki Silas o gɔɔn uulal ɔl vitɛnane dook, inoko ivitayet niigi ageet kuture cinai o buk. 7Ma aku atalna Jeson nɔɔgɔ ole onin. Inoko zin alaŋ azooni niigi lotinok o alaan o Rom adikir. Azi niigi nɛ, Abil alaani oman ci kazi Yesu.”

8Mazi avɔ azii kɔlɛ kibeen alaat o kuturo zɔɔz nico, otoborit niigi nɔŋ. 9Ma anyek alaata Jeson been ɔl o tuwento oogi kuruyit karama ci ka kuburucai. Mazi avɔ aruk niigi karama nico, uburuca ɔl nɔɔgɔ bitaala.

Avɔ Pɔl ki Silas kuture o kazi Bariya

10Mazi akɔ baalin lɔɔci, itoontek ɔl o tuwento Pɔl ki Silas gɔl kɔɔt kuture o kazi Bariya. Mazi avɔ arum ŋinite, ɔɔtɔ ceeze o Juz lotento. 11Maje ɔl ŋinaante arɔɔŋ demziin ɔrɔɔt kujukit ɔl o Tɛsalonika, ma atalna niigi zɔɔz ci Pɔl ki Silas noko ɔrɔɔt. Ma gɔɔn tup nɔkɔ akɛɛp niigi waragɛ o Joowo ka kicinit zɔɔz o aduwa Pɔl mã een zɔɔz ceen didi. 12Utuyɔ ni ɔl ci Juz meelik ŋaatineeŋ, ma atuwe buk ɔl ci mac ole ween Garik been ŋaai ci meelik ŋaane ci agayi ɔla. 13Bar mazi azii ɔl o Juz abaak kuture o Tɛsalonika gi o uuwayi Pɔl zɔɔz o Joowo kuture o kazi Bariya, ivita niigi ŋinaante buk, ma avu akana kɔlɛ ka kɔɔt kigidit Pɔl. 14Taman nɔkɔ itoonit ɔl o tuwento Pɔl kook liiltoga. Maje Silas been Timozi aavtiz niigi Bariya ŋina. 15Ma ɔrkɔr ɔl ci itoonek Pɔl gɔl ki nɔɔnɔ zɛɛ been kutur o kazi Atinas. Ma ŋinaante abadaak niigi Bariya anyaa otok ci itoona Pɔl arɔɔŋi Silas kibeen Timozi ka kɔɔt karabta nɔɔnɔ kataman.

Aavi Pɔl kuture o kazi Atinas

16Mazi ŋaan arɛ Pɔl Silas kibeen Timozi kuture o kazi Atinas nɔkɔ, icinun niini joowanɛ ci adilyai mɛɛlɛ ɔrɔɔt ŋinaante. Otobor ni niini nɔŋ ɔrɔɔt ɛlɛ giye nico. 17Ma akɔ ceeze o lotento, ma akɔ adaŋɔ ki Juz kibeen modɛn o adiŋdiŋan Jook ŋinaante. Ma buk adaŋɔ niini tup ki ɔl o gɔɔn olla avunak ŋaami. 18Ma buk adaŋɔ kibeen ɔl koogi o kazi Epikuran kibeen Sitowik ci gɔɔn adɛmɛz gɔnɔgi. Ɔl ogɛnɛ ŋaatineeŋ anɔ nɛ, “Ma gi ci labak azee yeedinɛt noko arɔɔŋ kizi nɛ?” Bodo ɔl ogɛnɛ azi nɛ, “Coma inoko arɔɔŋ niini kuduwayet ageet zɔɔz ci akati joowanɛ ci modɛn koogi.” Anɔ niigi nɔkɔ o, eeci uuwak Pɔl zɔɔz ci akati Yesu kibeen ŋaazi onin daayiza. 19Ooti ni niigi Pɔl, ma anyaak nɔɔnɔ ŋino gɔɔn alotɛn ɔl biye o kazi Arapagus. Ma ŋinaante enektek niigi nɔɔnɔ nɛ, “Karooŋnya di ka kiziikta demziin ci colai anyaaket noko. 20Eeci kaal ci aduwa noko ŋaan kiziikta laadun baale. Karooŋnya zin ka duwayet keŋti cigeec.” 21Aje ɔl dook o abaak Atinasa kibeen ɔl o avu loocowe ogɛn aavtiz iinya dook ŋinaante olla aŋaam, arɔɔŋ ka kiziiyit demziinok ci colai.

22Itiŋa ni Pɔl ibilun jena ɔl ci alotɛ biye ci Arapagus noko dook ŋuma. Ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Kacinuŋ igeet ɔl ci Atinas noko eeginu ɔl ci adiŋdiŋanu joowanɛ ɔrɔɔt. 23Eeci kotonowa naana kutur cunooŋ o dook, ma kicina vitɛn ci adiŋdiŋanu niiga joowanɛ o. Buk kojowa ŋino taabinto ayeedonek gi ci azi nɛ, “Ŋino jook o alaŋ agayi.” Ma zin jook ci adiŋdiŋanu ma alaŋ agayu o nɛɛn ci kaduwakuŋ igeet noko. 24Nɔɔnɔ nɛɛn o ɛɛnyca looc dook kibeen kaal o ɛɛl loota dook. Nɔɔnɔ nɛɛn ween Manyi o abal tammu taden ki looc. Alaŋ niini abaak ceezine ci ɛɛnyca ɔl ci deer kiyo joowanɛ ci adilyai o. 25Ma alaŋ buk arɔɔŋ niini gi ci agoonek ɛɛti ci deer nɔɔnɔ, eeci nɔɔnɔ nɛɛn o anyek eet ci deer rogɛt kibeen kaal dook. 26Ma Jooi baale laadun ɔɔwa e ɛɛnyca eet codoi. Ma iiya ɛɛti nici itira modɛn dook. Ma anyek Jooi nɔɔgɔ kabaayitɔ loocok dook. Maje laadun ruk maŋaan kɛtɛɛnya Jooi eet ci deer e, aga niini nɔkɔ katin iiten jaŋ kibeen ŋinḏaŋ ci ka kabaakti niigi. 27Agɔɔn Jooi gi nico o, ka coma bac abaaban ɔl nɔɔnɔ, ma arɔɔŋ nɔɔnɔ, ma ajowa niigi nɔɔnɔ ŋaati olla amugi niigi gɔl onin. Maje zin bar buk giye ween didi Jooi alaŋ rɛɛn ŋaatinai. 28Kiyo azi zɔɔz nɛ, “Jook nɛɛn ci ɛɛnycanet ageet keelit tɔ, kiziti ɔl ci deer koroget kɔtɔɔz dɛmdɛm o.” Buk gɔɔn beniinowa ugooc azi nɛ, “Keegin naaga dɔl ci Joowo.” 29Zin giye o keeginɛ naaga dɔl ci Joowo, alaŋ abon ŋaati kanyekɛ naaga Jook kizi gi ci ɛɛnyca ɛɛti ceen arit warkinɛ, karabɔŋ een zurtɛnɛnɛ, karabɔŋ een biyɛnɛ. 30Ma Jooi iinyaye o ŋaan kagayi ɔl nɔɔnɔ e apɛz kaal o agɔɔn ɔl gɛr labak. Bar zin inoko iricanek niini ɔl vitɛnane dook ka kabada niigi kotoŋit gɔl o gɛr. 31Eeci Jooi erewun iiten ci ka kapayi niini ɔl dook payiin ci abil tɔp eete o ɛŋɛra niini ka kapak nɔɔgɔ. Eyelizak zin Jooi gi nico ɔl dook gole o itiŋawi niini eet nico daayiza.”

32Mazi azii niigi zɔɔz o Pɔl akati ŋaazi daayiza, atararti ɔl ogɛn nɔɔnɔ. Maje bar ogɛn azi nɛ, “Karooŋnya di kiziikta zɔɔz nico bodo.” 33Ɔɔtɔ ni Pɔl ŋaati lotento noko. 34Ma aromonek ɔl ogɛn nɔɔnɔ, ma atuwe. Buk ŋaatineeŋ ŋinaante anyak eet ci kazi Donsis ci gɔɔn alotɛ ki ɔl biye ci kazi Arapagus noko, kibeen ŋaa ci kazi Damaris, kibeen ɔl oogi.

18

Aavi Pɔl kuture o kazi Korintiya

1Ma vurta otoŋ Pɔl Atinas ook kuture o kazi Korintiya. 2Ma ŋinaante urumtɔ ki eet ceen Juz kazi Akila ci aritai looce o kazi Pantas. Ɔrkɔra niini kibeen ŋaa cin kazi Parsila looce o kazi Italiya avunak Korintiya, eeci baale alaani o adikir kazi Kaladiyas ɔtɔɔk ɔl o Juz dook kuture o kazi Rom abil Italiya. Ma akɔ Pɔl ka kook kicin nɔɔgɔ. 3Ma akɔ abaak ŋaatineeŋ, ma aliŋliŋ ki nɔɔgɔ, eeci gɔɔn ajowa niini guruc ci adayin o ŋaati aloli kɛɛmanɛ kiyo niigi o. 4Ma iinyaye o yubzento dook akɔ gɔɔn niini ceeze o lotento, ma akɔ azɔɔzɔ ki ɔl ŋinaante. Arɔɔŋ niini ka kɛtɛɛza ɔl o Juz kibeen Garik zooze ci ka kutuyi niigi Yesu.

5Mazi arum Silas kibeen Timozi looc ŋaao avuni niigi looce o kazi Masidoniya, odoma Pɔl uuwak iinya dook. Ayelek niini ɔl o Juz gi o ɛɛnɛ Yesu Kiristo o arɛ niigi nɛɛn. 6Mazi avɔ abor niigi nɔɔnɔ, ma aduwak kaal ci gɛr, ɛbɛdɛkɛ niini nɔɔgɔ ŋaati ajulan tuduwac rumanene ogin, ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Mã akolonenu gole o Joowo, ijinit eleeti ugooc maany. Maje naana kuduwayuŋ igeet. Inoko zin kawɔ naana kakɔ kuuwawei zɔɔz o Joowo ɔl ween modɛn.”

7Ɔtɔɔ ni Pɔl otoŋ nɔɔgɔ, ma akɔ abaak ceeze ci eet ceen modɛn kazi Titos Justus ci gɔɔn adiŋdiŋan Jook. Ma ceez ci eet nico noko apadanɔ ki ceez o lotento. 8Maje Karispas ween alaan o ceez o lotento agama buk niini Jook kibeen ɔl o kɔrɔk onin dook. Buk ɔl ogɛnɛ kutura iziiyit zɔɔz o Joowo. Utuyɔ ni niigi, makacin otoonycɛ.

9Ma baaline oman uwunozɛ Pɔl. Anek Jooi nɔɔnɔ wunozyai nɛ, “Má aŋole looc. Bar mɛda wayiz calaŋ abil. 10Eeci karomɛ naana kibeen ineet, ma akɔm eet ci ka kutuguweyin ineet gi ci gɛr, eeci kuture nico kanyei ɔl cigan meelik.” 11Abaawun ni Pɔl ŋinaante irkit codoi kibeen nyɛlɔwɛ tɔrkɔnɔm, ma ademzek ɔl zɔɔz o Joowo.

12Ma waano ɛɛnɛ Galiyo alaan ci abal looc ci kazi Garik neke, ulute ɔl o Juz ŋaatodoi, ma avu agam Pɔl, ma avɔyi ceeze o roonnyo. 13Ma akɔlak nɔɔnɔ rooni alaane ci kazi Galiyo noko zooze ci anɛ niigi nɛ, “Ɛɛti nici arɔɔŋ ka kanyek ɔl kidiŋdiŋanit Jook gole ci aŋɔrɔwɔ kibeen lotinok ogaacak.”

14Mazi arɔɔŋ kɔzɔɔz Pɔl, enek Galiyo ɔl o Juz nɛ, “Matɛ waan ɛɛti ci anyaanu noko kutugu didi gi ci gɛr oma, kaziiŋnuŋ waan igeet. 15Bar mazi een olla daŋɔn ci zoozo, ma akati zaar ci ɔl oogi, been lotinok ugoocok doon, ɔɔtɔ iroonit niiga maany. Alaŋ naana kawɔyɛ tɔ.” 16Ɔtɔɔk ni niini nɔɔgɔ kudunit ceeze o roonnyo. 17Enico agamit niigi dook eet o kazi Sosenis ween alaan o ceez o lotento, ma adɔɔk nɔɔnɔ ceez o roonnyo bitaala. Maje Galiyo apɛz gi nico labak.

Abadaak Pɔl Antiyok

18Ma aromɛ Pɔl kibeen ɔl o tuwento kuture o kazi Korintiya iinya ci meel. Ma vurta ɔtɔɔ, ma akɔ atɔɔt kavool ɔrkɔr niini kibeen Akila been Parsila avɔ looce o kazi Siriya. Maje rak ma ŋaan kɔtɔɔt niini kavool kuture o kazi Senkiya e, akoc rak ɔɔ, eeci aterkedek niini Jook gi ci ka kutuguwek. 19Mazi avɔ arum niigi kutur o kazi Evesos, otoŋek Pɔl Akila kibeen Parsila ŋinite. Ook niini ceeze o lotento, ma akɔ azɔɔzɔ kibeen ɔl o Juz. 20Ma arɔɔŋ ɔl nɔɔnɔ kaavu rak ŋinti rɛɛn, bar ajura niini. 21Mazi awɔ, enek ɔl nɛ, “Mã arɔɔŋnyan tɛ Jooi kabada, ŋaan kabadakuŋ.” Ma enice otoodun kavool ŋinaante idiceya.

22Mazi akɔ arum kutur o kazi Sisiriya, idicek ook Jerusalɛma, ma akɔ azaa ɔl o tuwento ŋinaante. Ma bodo adicek akɔ Antiyokti. 23Mazi akɔ adica iinya ci miliny ŋinaante, ɔɔtɔ bodo ook looce o kazi Galatiya kibeen Pijiya, ma akɔ ilot niini ɔl o tuwento dook ŋinaante ka kodoyit tuwɛnta.

Liŋliŋɔn o Apolos

24Maje iinyaye niceke anyak eet ceen Juz kazi Apolos akunak Evesos. Aritai niini kuture ci kazi Alikzandariya. Niini eet ci aganek zɔɔz ɔrɔɔt, ma aga buk waragɛ o Joowo ɔrɔɔt. 25Ɛdɛmɛz baale niini gɔl o Joowo, ma agawun juruŋ. Ma uuwak gɔɔn niini zɔɔz o Joowo zinize onin dook, ma ademzek ɔl gi o akati Yesu juruŋ. Bar zin olla aga niini onyɛn o Jɔn doon, ma ŋaan kaga ŋaazi o Yesu daayiza. 26Mazi akɔ azii Akila kibeen Parsila nɔɔnɔ azɔɔz moozɛta ceeze o lotento, ooti nɔɔnɔ ɔlɔ, ma avɔ oobek kaal koogi ci akati gɔl o Joowo juruŋ. 27-28Ma vurta orooŋun Apolos ka kook looce o kazi Garik. Ma atirit ɔl o tuwento nɔɔnɔ ŋaati ayɛɛdi waragɛ ci ka konyowozek niini ɔl o tuwento looce o kazi Garik ka kataltai ɔl nɔɔnɔ. Mazi akɔ arum looc, ook itirit ɔl o anyek Jooi dɛtɛn onin ka kutuyɔ ŋaati adaŋɔn niini kibeen ɔl o Juz kɔla. Ma atɛɛza niini nɔɔgɔ daŋonte nico gole ci ayelzɛkɛ niini nɔɔgɔ waragewe o Joowo Yesu nɛɛn ween Kiristo.

19

Aavi Pɔl kuture o kazi Evesos

1Mazi ŋaan aavi Apolos kuture o kazi Korintiya, ɛɛrɔn Pɔl, ma akɔ adiir loocok ci meel, ma akɔ zɛɛ been kutur o kazi Evesos. Ma iitene oman ojowa niini ŋinaante ɔl ci tuwento koogi. 2Ma ajin nɔɔgɔ anek nɛ, “Ma dim yo mã atuwenu e, iiyayuŋ Vɔŋiz o Joowo?”

Ma abɛdɛkɛ niigi nɔɔnɔ anek nɛ, “Ŋaan buk laadun kiziikta zɔɔz ci akati Vɔŋiz ci Joowo.”

3Ma ajin Pɔl nɔɔgɔ anek nɛ, “Mazin da oonyenu ku waanice?”

Ma abɛdɛkɛ niigi nɔɔnɔ anek nɛ, “Koonyena naaga gole baal ademzek Jɔn ɔl baal oony niini e.”

4Ma anek Pɔl nɔɔgɔ nɛ, “Mazin toonyɛnɛt o Jɔn baale akati ɔl o abada oŋene ugeec. Ma waanice aduwak Jɔn ɔl o Israyil ka kutuweec eet o anowa nɔɔnɔ vurta. Zin ɛɛti nica Yesu nɛɛn.”

5Mazi akɔ azii niigi zɔɔz nico, otoonycɛ niigi zaare o Manyi Yesu. 6Mazi ataadek Pɔl nɔɔgɔ azɛɛn, iiyak nɔɔgɔ Vɔŋizi o Joowo, ma azɔɔz niigi zooze calaŋ agayi, ma buk uuwak niigi zɔɔz o Joowo. 7Een ɔl ci baal akunak Vɔŋizi o Joowo neke amɔtɔ ram.

8Ma abaak Pɔl ŋinaante nyɛlɔwɛ iiyu, ma gɔɔn akɔ niini ceeze o lotento, ma azɔɔzɔ kibeen ɔl moozɛta. Azɔɔzɔ niini kibeen nɔɔgɔ arɔɔŋ ka kɛtɛɛza nɔɔgɔ zooze o akati baliin o Joowo. 9Maje ɔl oogi ŋaatineeŋ adɔi zinzeeti kak calaŋ atuwe. Ma bar azɔɔz niigi kaal ci gɛr ci akani gɔl o Joowo ɔl dook ŋuma. Udunai ni Pɔl ɔl o tuwento ceeze o lotento, ma akɔyi nɔɔgɔ ceeze ci eet o kazi Tiranas demziinto, ma gɔɔn akɔ ilot niini nɔɔgɔ ŋinaante tup. 10Ma adɛmɛz Pɔl ɔl ŋinaante irkitok ram. Ma enice ɔl o Juz been modɛn dook o abaak looce o kazi Asiya iziiyit zɔɔz o akati Manyi Yesu.

Lɔgɔz o Sikiva

11Ma iinyaye niceke anyek Jooi Pɔl kutugu kaal ci atɛɛt ɔl biye ɔrɔɔt ɛlɛ. 12Akɔ zɛɛ mayo nuun een rumanɛ ogin acabi ɔɔ kibeen o acabi barkɔny avɔyi ɔl ole o amɔɔr, ma anyek rumanɛ nicigi nɔɔgɔ korogit moorizowɛ, ma buk atɔɔk miniŋ o Loryento gɛr ŋaatineeŋ. 13Ma anyak ɔl oogi ole o Juz ci azɔp looc gɔɔn ŋaati atɔɔyi miniŋ o Loryento ɔla. Orooŋit ni buk niigi katamanit kutuguzɔ kaal nicoko zaare o Manyi Yesu. Ma anek niigi miniŋ o Loryento nɛ, “Karicanekuŋ igeet zaare o Yesu o gɔɔn uuwak Pɔl ka aaryai eete nico.” 14Maje ŋinaante anyak alaan ci ceez o Joowo ci kazi zaar nɛ Sikiva. Anyak niini lɔgɔz torgɛrɛm. Ma lɔgɔz ciginɛ noko agɔɔn buk gɔɔn kaal nicoko. 15Ma iitene oman arɔɔŋ kaarya miniŋit ci Loryento eete oman. Bar anek miniŋit nɔɔgɔ nɛ, “Kaga naana Yesu kibeen Pɔl. Mazi yo niiga eeginu ɔl jaŋ?”

16Ma aŋozonek ɛɛti ci anyak miniŋit ci Loryento noko nɔɔgɔ, ma adɔɔk nɔɔgɔ kanyayit tobɛ, ma arɛɛc rumanɛ ugeec lai. Omogun niini nɔɔgɔ ɔrɔɔt. Ma avir niigi ole ci eet nico o. 17Mazi azii ɔl o Juz kibeen modɛn dook o abaak ŋinaante gi nico, anyayit ŋoliin, ma atitiny niigi zaar o Manyi Yesu ɔrɔɔt. 18Ma avu ɔl ci tuwento meelik, ma abɔrak kɔlɛ kaal ugeec gɛr baal gɔɔn agɔɔn e. 19Ma anyaa ɔl ci meel ole o tuwento baal gɔɔn agɔɔn ŋarizɛt e waragɛnya ugeec ŋarizetu, ma avu avaat ɔl kɔrgɛna. Maje guruca ci baal ataalan ɔl waragɛnya nicoko o mɛɛlɛ ɔrɔɔt ɛlɛ (50,000). 20Ma kaala ci adɔi baal agooni iitene nice neke anyek ɔl ci meel kutuweec Jook, ma anyek ɔl o tuwento kodoyit tuwente uneeŋ.

Abor ɔl kuture o kazi Evesos nɔŋ

21Mazi akɔ odotiz kaal nici, orooŋun Pɔl kimiire kook Jerusalɛma ka kook rak kidiir looc o kazi Masidoniya kibeen Garik, ma adicek been Jerusalɛm. Ma azi niini nɛ, “Katin ma kook kuruma Jerusalɛm, kadicei kakɔ kuture o kazi Rom.” 22Itoonun ni niini Timozi kibeen Erastus o gɔɔn atirit niigi nɔɔnɔ liŋliŋɔnta karaktɛ kɔɔt looce o kazi Masidoniya, ma akɔ amɔn rak niini iinya ci miliny looce o kazi Asiya.

23Ma iinyaye niceke anyawun macuconɛt ci appe kuture o kazi Evesos zooze ci demziin o akati gɔl o Joowo. 24Ŋinaante anyak eet ceen arit ci dediinto kazi zaar nɛ Dimitiros. Ɛɛnyca gɔɔn niini ceezi ci miliny ziiyi ci atobzek ceez o adikir o jook o kazi Artimis. Ma gɔɔn ataalinɛ niini ceezi nicoko, ma anyaak liŋliŋɔnti nicini nɔɔnɔ been ɔl o aliŋliŋ ki nɔɔnɔ guruc ci meelik gɛr. 25Olota ni niini ɔl ogin aliŋliŋ ki nɔɔnɔ dook kibeen ɔl koogi o aliŋliŋ liŋliŋɔn ci atobɔ kibeen liŋliŋɔn cin o ŋaatodoi. Ma aku anek nɔɔgɔ nɛ, “Ɔl ogan, agayu niiga arɔkzɛt cinai o aku liŋliŋonte cinai noko. 26Inoko zin icintu, ma iziiktu niigalya gi o agɔɔn ɛɛti o kazi Pɔl. Azi niini nɛ, “Joowanɛ ci adila ɛɛti ci deer o alaŋ een joowanɛ ceen didi.” Ma ɛtɛɛza niini ɔl ci meel kuture nico kibeen looce o kazi Asiya dook. 27Zin giye nico anyek katin niigi liŋliŋɔn cinai noko kizi gi ci labak. Alaŋ een zin bar liŋliŋɔn cinai o doon, bar buk anyek iima ceez o jook o kazi Artimis kizi gi ci labak. Jooi ci titiny gɔɔn adiŋdiŋan ɔl Asiyakti kibeen loocok dook noko ɛpɛzɛ katin.”

28Mazi azii ɔl zɔɔz nico, otoborit nɔŋ, ma agɛrɛny azi nɛ, “Adiŋdiŋ jooi onaaŋ kazi Artimis doon o aavi Evesosa.” 29Ilorit ni ɔl dook kutura bornɛt nɔŋa, ma avɔ agam eet ci kazi Gayus kibeen Aristarkos ceen ɔl ceen Masidoniyɛt baal gɔɔn ɔrkɔr kibeen Pɔl. Ma agurut nɔɔgɔ avɔyi ŋaao gɔɔn lotento adikir. 30Maje Pɔl alya arɔɔŋ kook ŋaati lotento neke buk. Alamit ni bar ɔl o tuwento nɔɔnɔ. 31Ma itoonak alaata ogɛnɛ ole o loocu een laŋotigin nɔɔnɔ otok ka calaŋ ayelza ɛlɛ ŋaao alotɛn ɔl. 32Ma amacucɔ ɔl o alotɛ iitene nice ɔrɔɔt, ma olla awalwal niigi dook. Ɔl ogɛn agɛrɛny aduwa gi oma, bodo ogɛn agɛrɛny aduwa gi cineeŋ doon, zɛɛ ma alaŋaan buk ɔl ci meel ŋaatineeŋ aga gi ci tɛ laadun alotan niigi ŋaatodoi o. 33Ŋinaante anyak eet ceen Juz kazi Alikzandar, ma anyek ɔl o Juz nɔɔnɔ kitiŋa kibil ɔl ŋuma. Ma abaaban ɔl ogɛn anɛ, Coma anyak zɔɔz nico niini, eeci een niini eet ci Juz. Ma ajaŋan niini ɔl ŋaati adɔŋi aziit arɔɔŋ ka kɔzɔɔz kenek nɔɔgɔ nɛ, “Ilori nico alaŋ akana ɔl o Juz.” 34Bar mazi iiyez niigi nɔɔnɔ izi eet ci Juz, egerenyit bodo niigi dook ziik ram anɔ nɛ, “Adiŋdiŋ jooi onaaŋ Artimis aavi Evesosa doon.”

35Ma vurta ajaŋan alaani o kuturo ɔl, ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Igeeta ɔl o Evesoso, aga ɔl dook nɔkɔ kuturi cinai kazi Evesos noko anyak ceez o Artimis o adiŋdiŋ kibeen bɛ baal iina tamma e. 36Akɔm zin eet ci ka kadaŋ gi nico. Abon zin di ativaninu calaŋ agoonu gi ci gɛr. 37Anyaanu niiga ɔl nicoko ŋina gaga nɔkɔ, eeci ŋaan bac nuun kogorozit kaal o ɛɛl ceeze o joowanɛ ogaac, ma akɔm buk gi ci gɛr aduwak jook onai kazi Artimis. 38Mã arɔɔŋ tɛ Dimitiros kibeen ɔl o aliŋliŋ ki nɔɔnɔ kɔkɔltak eet oma rooni, anyak iinya o roonnyo tɔ, ma anyak buk alaat o roonnyo. Abon zin akɔlɔ niigi roonnyok iinyaye niceke. 39Mazi bar tɛ anyaku gi oma ci appe kujuk zɔɔz nico, abona zin anyeku ɔl dook kutura kolotai ka kozoozit gi nico. 40Eeci giye ci agoonu waanico noko, anyet tedec alaata o Rom kiziti ɔl ci kilor bornɛt nɔŋa o nɛɛn naaga, ma akɔm inoko eet ci ka kuduwa kɛŋ ci zɔɔz ci agɛrnyi ɔl o.” 41Mazi akɔ odotiz zɔɔza, azaan niini ɔl.

20

Akɔ Pɔl Masidoniya been Garik

1Mazi akɔ ajaŋani gernyi, otowa Pɔl ɔl o tuwento, ma adizkek nɔɔgɔ tuwɛnta, ma anek nɛ, “Abona, kɔtɔɔwa zin naana.” Idicek ni niini ook looce o kazi Masidoniya. 2Ma akɔ azɔp looc nice dook, ma adizkek ɔl ŋinaante zoozowe o Joowo. Ma akɔ zɛɛ been Garik. 3Mazi akɔ arum niini Garik, ook ɔmɔn ŋinaante nyɛlɔwɛ iiyu. Mazi arɔɔŋ kitiŋa kook Siriyakti, iziik niini ɔl o Juz areyi arɔɔŋ ka kuruyit nɔɔnɔ. Zin giye nico imiire niini, ma akɔ adiir Masidoniya. 4Ɔrkɔr niini kibeen Sopater ween ŋɛɛrti Pirus o aku kuture o kazi Bariya, ki Aristarkos, ki Sekundus o avu kuture o kazi Tɛsalonika, ki Gayus o aku kuture o kazi Darbi, ki Ticikos, ki Tovimas o avu looce o kazi Asiya, been Timozi. 5Ma araki niigi ŋaatineeŋ, ma avɔ areyet kuture o kazi Toras. 6Mazi akɔ idicai iiteni o gɔɔn alotɛn ɔl adayi ḏɔkɛn o alaŋ amokcar, kotooda kavool kuture o kazi Vilipiya, ma kawoya liila iinya tur zɛɛ ma kavɔ karumnya nɔɔgɔ kuture o kazi Toras. Ŋinaante kɔmɔnta iinya torgɛrɛm.

Arogoz Pɔl logo ci adaai

7Ma yomana iitene ween Sabit kulutewa naaga ka kadakta dayiin o laŋotizetu kaadana daayiz o Yesu. Ma uuwak Pɔl zɛɛ been baalin kɛŋ, eeci arɔɔŋ ka kɔɔtɔ ŋeeretine ci aalna o. 8Maje lambɛta ci meelik alanyit ceeze ci wun kalotena o. Ɛɛnyci ceez nici gɔɔn tadena. 9Maje buk ŋinaante anyak logo ci kazi Yutikus aavi niini nyapildiŋa. Mazi ŋaan azɔɔz Pɔl nɔkɔ, uduŋun logoti nici zɛɛ makacin ɛtɛɛda ooŋnya. Ma iina kuruk looc ceez eci bitaalu e. Mazi avɔ adɔŋa ɔl nɔɔnɔ, bar adaawa. 10Ma aduŋna Pɔl ceez tadena akunak looc, ma uubononek nɔɔnɔ, ma atorkot nɔɔnɔ, ma anek ɔl nɛ, “Má atiranyu gaga. Ŋaan arogi niini bodo labak.” Zin didi orok logoti. 11Ma amiironek Pɔl ceez tadena bodo, ma akɔ adak ḏokoc o adaan daayiz o Yesu. Ma azɔɔz Pɔl ŋinti wun zɛɛ makacin aal tammu. Ɔɔtɔ ni niini. 12Ooti ni ɔl logo ona iina e ɔlɔ. Ma atalnɛ niigi ɔrɔɔt, eeci urugun niini bodo.

Akɔ Pɔl kuture o Kazi Miletus

13Ma karayina naaga rak kavoola kavoya kuture o kazi Asos ka kook kamadawet Pɔl ŋinaante. Anyet ageeta karaktewa, maje niini arɔɔŋ ka kɔɔtɔ zɔɔnɛ zɛɛ been ŋinite. 14Mazi akɔ amadanet niini ageeta Asosa, kɔrkɔrta naaga dook ki nɔɔnɔ kavoola, ma kadiceka kavoya kuture o kazi Mitilin. 15Ma iitene co ŋinaante kidiceya bodo zɛɛ ma kavɔ karumnya looc o kazi Ciyas. Bodo iitene co kivitaya kutur o kazi Samos. Ma kadiceka kavoya kuture o kazi Miletus. 16Eeci Pɔl alaŋ arɔɔŋ koota Evesosa. Agɔɔn niini nɔkɔ o, eeci alaŋ arɔɔŋ kidica iinya ci meel Asiyakti. Arɔɔŋ niini kiyiik kook karaba iiten o Pintikos Jerusalɛma.

Ilot Pɔl alaat o ɔl o tuwento

17Itoonek ni Pɔl otok alaat o ɔl o tuwento kuture o kazi Evesos ka kivita kurumtɔ ki nɔɔnɔ kuture ci kazi Miletus o. 18Mazi avɔ arum niigi looc, enek niini nɔɔgɔ nɛ, “Agayu inoko gɔl ci baayiz can kabaai o nɔkɔ, eeci koromtɛ naaga ki igeet waanbaal kakunakuŋ looce ci kazi Asiya noko zɛɛ been inoko o. 19Iinyaye niceke dook kaliŋliŋ naana kizi gabaren ci Joowo calaŋ kadoŋ ɛlɛ. Aciritnan gɔɔn aneet ziniz liŋliŋonte can noko ɔrɔɔt ɛlɛ, ma akunakan gɔɔn piryakzɛt gole ci arɔɔŋ kuruktan ɔl o Juz. 20Ma agayu buk iinya baal kuuwawekuŋ zɔɔz o Joowo e, akɔm gi ci karooduŋ kaale o kacin naana aganɔ ŋaati kaduwakuŋ igeet dook ka kitirituŋ. Ma kademezuŋ kɔla ki korogjowe ugooc. 21Ma kiloti ɔl o Juz kibeen modɛn buk ɔrɔɔt ka kabada niigi oŋene ugeec kivitak Jook ka kutuweec niigi Manyi onai Yesu. 22Ma zin gole o kaziiŋnɛ Vɔŋiz o Joowo, kakɔ naana Jerusalɛma. Alaŋ kaga gi ci akɔ agoononekan ŋinaante. 23Olla kaga aduwakan gɔɔn Vɔŋizi o Joowo aneeta kuturyowe o kakɔyɛ dook gi ci kakɔ kanyayɛ tiŋeere piryakzɛt been cabiin Jerusalɛma. 24Ma zin naana alaŋ kari ziniz gi ci akati rogɛt ci ɛlɛ can o. Olla bar kari ziniz gi ci ka kidicai liŋliŋɔni cane baal anyan Manyi Yesu kutugu o doon. Ma zin liŋliŋɔni nici akati uuwayi ci zɔɔz o abon baal anyek Jooi ɔl irkente onine.

25Maje zin naana kozobuŋ igeet dook kuduwayuŋ zɔɔz o baliin o Joowo. Inoko zin kagawa naana alaŋaan niiga acinaŋ aneet tiŋeere bodo. 26Zin inoko waanico kanekuŋ nɛ, Mã anyak ŋaatunooŋ eet ci ŋaan kutuwɔ, alaŋaan nici een can. Izi cin doon. 27Eeci baale kuduwayuŋ kaal dook o arooŋek Jooi ɔl kutuguzɔ.

28Ebeyit zin eleeti ugooc maany. Ebeyit buk ɔl o tuwento anyuŋ Vɔŋizi o Joowo ka uzuuti. Otowaac ɔl o tuwento kiyo gɔɔn oowa ɛɛti ɛɛza ogin o. Eeci anyewun Jooi nɔɔgɔ kizi ɔl cigin daayize o ŋɛɛrin. 29Kaga nɔkɔ mã katin kɔtɔɔwa naana, anyak katin ɔl ci gɛr atobɔ ki guzule ŋaatunooŋ ci avu uulal ɔl o tuwento. 30Katin ɔl ogɛn ŋaatunooŋ ɛlɛ aduwa kaal ceen vɔlɔŋ ka kalabta ɔl o tuwento, ka koneec nɔɔgɔ. 31Egenyit zin. Aada buk iinya baal gɔɔn awucnan ziniz cane o ŋaaten igeet tup baalin ki waazin, ma kademezuŋ igeet dook irkitok iiyu e.

32Inoko zin kooŋnekuŋ igeet Jook ka kuzuutuŋ niini. Ŋaan anyuŋ igeet dɔyiz been mayuwɛnɛt o gɔɔn anyek niini ɔl ogin irkente onin. 33Agayu niiga gɔɔn baale ŋaan kizi appe ziniz cane o guruci, karabɔŋ een rumanene culu. 34Agayu buk niiga gɔɔn baale kaliŋliŋ naana azeene cigan o maany, ma kataala kaal o karooŋ naana kibeen kaal o arɔɔŋ ɔl o korkorya. 35Ma gole baal kaliŋliŋɛ naana ɔrɔɔt e, keyeleyuŋ igeet gɔl ci ka itiriti buk niiga ɔl o amaat. Aada zin zoozok baal aduwa Manyi Yesu azi nɛ, Appe mayuwɛnɛt ɔrɔɔt ŋaati kanyekɛ ɔl kaal, kujuk mayuwɛnɛt ci kadoman kaal ɔla.”

36Mazi akɔ aṯornɛkɛ Pɔl zooze nico, akati niini kibeen ɔl dook kozoŋti looc, ma aŋaryɛ. 37Ma aluwek niigi Pɔl ɔrɔɔt ɛlɛ ŋaati atorkodi, ma acoco nɔɔnɔ ŋalyamɔ, ma anek niigi nɔɔnɔ nɛ, “Bitɔ zin. Tɔ yaak.” 38Ma awucnek nɔɔgɔ zinzeetinɛ gi ci anɛkɛ Pɔl nɔɔgɔ nɛ, Alaŋ bodo acinaŋ aneeta been nɛɛn o. Ma itoonek niigi nɔɔnɔ gɔl zɛɛ been kavool.

21

Akɔ Pɔl Jerusalɛma

1Ma ŋaati kavoolo neke kenekteya nɔɔgɔ nɛ, “Abona. Ɔɔtɔ zin. Imiirte yaak.” Kidiceya ni naaga. Ma kabaayiza liil tɔp nɔkɔ zɛɛ ma kavɔ karumnya kutur o kazi Kos. Ma iitene co koota kuture ci kazi Rodis. Ma kadiceka zɛɛ been kutur ci kazi Patara. 2Ma ŋinaante kojoktawa kavool ci akɔ looce o kazi Venosiya. Ma katooda kavool nico, ma kadiceka. 3Ma kavoya zɛɛ been ŋinti kacina looc o kazi Sipras, ma ŋinaante kanyaŋta koota ki tɛnɛt ka koota looce o kazi Siriya. Mazi karumnya kutur o kazi Tayor kivitaya dɔwɔn, ma abil kavooli ka kaarta ɔl kaal bitaala. 4Ma ŋinaante kojoktawa ɔl ci atuwe, ma karomena ki nɔɔgɔ iinya torgɛrɛm. Ma dɔyize o Vɔŋiz o Joowo uduktak ɔl ci tuwento noko Pɔl calaŋ akɔ niini Jerusalɛma. 5Mazi akɔ idicai iinya o karomena ki nɔɔgɔ, kidiceya naaga keronnye onaaŋ. Ma itooneket niigi dook kibeen ŋaai been dɔl gɔl. Ma liiltoga kakata naaga dook kozoŋti looc kaŋaruyowa. 6Ŋinaante keŋertowa, kotooda naaga kavool, ma amiironek niigi korogjok ugeec.

7Kitiŋgazɔ ni Tayora, ma kavoya kuture o kazi Patalemis. Ŋinaante kɔɔt kazaaya ɔl o tuwento, ma kamona ŋinaante iiten codoi. 8Ma iitene ci ano gɔɔn o kitiŋgazɔ, ma kavɔ karumnya kutur o kazi Sisiriya. Ma ŋinaante koota ole ci eet o kazi Pilip o gɔɔn uuwak zɔɔz o Joowo, ma kamona ŋinaante. Niini eet codoi ole ween torgɛrɛm baal aŋɛra ɔl o tuwento Jerusalɛma e. 9Anyak niini dɔl ceen kabarzɛ wec ci uuwak zɔɔz o Joowo. 10Ma kaavtiya ŋinaante iinya oogi zɛɛ makacin urumet ɛɛti oman ci uuwak zɔɔz o Joowo ci kazi zaar nɛ Agabas ci looc o kazi Judiya. 11Mazi aku arumnyet, ɔɔga voocu o acabi Pɔl barkɔny, ma acabi niini zɔɔ been azɛɛn ogin maany, ma azi nɛ, “Azi Vɔŋizi o Joowo nɛ, Katin eet ci voocu nico o acap ɔl o Juz nɔɔnɔ Jerusalɛma nɔkɔ kiyo kacabi naana ɛlɛ can noko. Ma anyek tiŋeere niigi nɔɔnɔ ɔl ween modɛn ka kɔɔt kɔkɔltak niigi nɔɔnɔ rooni.”

12Mazi kaziiŋna gi nico, kilalteya naaga been ɔl oogi ŋinaante Pɔl ka calaŋ akɔ Jerusalɛma. 13Bar abedeket niini ageeta aneket nɛ, “Naa dim utuluz zɛɛ ma amonaŋ ziniz o? Alaŋ naana kari ɔɔ gi ci ka kook kacabɔi Jerusalɛma, yo nuun ma een daayiz ŋinaante ŋaaten Manyi Yesu, abon ŋaatan labak.”

14Zin ɔkɔmeyet ageeta ŋaati katɛɛzana nɔɔnɔ. Makacin kenekteya naaga nɔɔnɔ nɛ, “Ŋaan agooni eo arɔɔŋ Jooi.”

15Mazi kadicana iinya koogi ŋinaante, kuluta kaal, ma kavoya Jerusalɛma. 16Ma korkorya kibeen ɔl ci tuwento koogi looce ci kazi Sisiriya noko. Avoyet niigi ageeta ka kɔɔt kɔmɔnta korge o eet o kazi Manason Jerusalɛma. Ɛɛti nici eet ci Sipras ci atuwe niini baale laadun.

Eerononek Pɔl Jemis

17Mazi kavɔ karumnya Jerusalɛm, ataltawet ɔl o tuwento ageeta ɔrɔɔt. 18Ma iitene co kɔrkɔrta kibeen Pɔl koota ŋaati Jemis. Ma ŋinaante kojoktawa alaat o tuwento dook. 19Ma azaa Pɔl nɔɔgɔ, ma aduwak kaal dook o agɔɔn Jooi modɛni liŋliŋonte onin. 20Mazi avɔ azii niigi zɔɔz ci Pɔl noko, atanaazɔ niigi dook Jook. Ma anek niigi Pɔl nɛ, “Gɔtɔna, cin di ɔl ci Juz meel ɔrɔɔt utuyɔ. Maje ŋaato ŋaan azooni niigi dook lotinok o Mosis ɔrɔɔt nɔkɔ. 21Ma uduktak ɔl ogɛn nɔɔgɔ zɔɔz ci akanin ineet. Anek ɔl nɔɔgɔ nɛ, Edemezu niina ɔl o Juz abaak modɛni dook ka kotoŋit lotinok o Mosis. Ma azi niigi bodo nɛ, Aduwai nɔɔgɔ ka calaŋ atɛɛt dɔl ugeec, ma alaŋ buk agɔɔn kɛɛranɛ o ɔl o Juz. 22Abon zin kagɔɔn naaga gi ci anyek nɔɔgɔ kataltɔ, eeci mã oca aziiŋnin niigi ineet urumu Jerusalɛm ŋina, abornekin koca niigi ineeta nɔŋ. 23Tugu zin gi ci kaduwakin naaga ineet ce. Ŋinaanto anyak ɔl ceen wec ci baal aterkedek Jook zɔɔz kaale ci ka kutuguzɔ. 24Bitɔ zin niina romozek nɔɔgɔ ka ɔɔtɔ utuguz niina ki nɔɔgɔ kɛɛr o adaali eleeti ceeze o Joowo. Ruk zin niina guruc ci daalinɛt cineeŋ noko, ka zin mã odot daalinɛt cineeŋ o, ka kinimit niigi kokocit ooti labak. Zin gole nico aga tedec ɔl o Juz dook abac niigi kaal baal gɛr azoozin niigi ineet e, ka bar zin kagaac niigi ineet nɛɛn o ŋaan azoonɛ lotinok o Mosis. 25Maje zooze ci akati modɛn o atuwe kitoonteya iiten baale naaga nɔɔgɔ waragɛ ci kaneka nɛ, Má adaku dayiin ci ataabi ɔl joowanɛ ci adilyai, ki biye, been kɛlɛk calaŋ ateedi alemeti. Buk má agoonu waaŋzɛt.”

26Ma iitene co ooyi Pɔl ɔl ceen wec noko, ma avɔ adaali niini ki nɔɔgɔ. Ook ni niini ceeze o Joowo adikir, ma akɔ aduwak ɔl iinya o ka koṯorɛi daalinɛt been o ka kanyaakɛ niini nɔɔgɔ todoyok o taabinto.

Agami Pɔl ceeze o Joowo

27Mazi ka kidicai iinya ween torgɛrɛm daalinto, icinit ɔl ci Juz ogɛn ci avu looce o kazi Asiya Pɔl ceeze o Joowo. Akatak ni niigi nɔɔnɔ kɔlɛ, ma avu agam niigi nɔɔnɔ. 28Ma agɛrɛny niigi azi nɛ, “Ɔl o Israyil, ivita itiritɔ. Ɛɛti nicini eet o gɔɔn azɔp loocok dook ademezek ɔl gerzitin ci akat ɔl o Israyil ki lotinok o Mosis been ceez o Joowo o nɛɛn. Been nuun inoko o ɛlɛ anyaa niini modɛn koogi ceez o Joowo eecitɔ, ka kivita kɛgɛrɛzanit ŋinti Joowo alile noko.” 29Aduwa niigi gi nico o, eeci iiten baale acin niigi eet o kazi Tovimas o kutur o kazi Evesos aromɛ ki Pɔl Jerusalɛma, ma bar abaaban niigi anɔ nɛ, “Coma da iiten nice anyaak Pɔl nɔɔnɔ ceez o Joowo eecitɔ.”

30Ilorta ni ɔl dook kutura bornɛt nɔŋa, ma adokonyonek niigi dook Pɔl, ma agam nɔɔnɔ, ma agurak bitaalin ceeze o Joowo. Ma anyook ɛɛti oman ceez. 31Ma adɔɔk kɔlɛ dook Pɔl arɔɔŋ ka kuruyit nɔɔnɔ kadaak. Mazi akɔ arum awaŋi ci ilori ɔl o Jerusalɛm dook bornɛt nɔŋa o alaan o takirnya o Rom, 32taman nɔkɔ anyaa alaani nici takirnya ki alaat ugeec, ma adokonyonek niigi dook kɔlɛ. Mazi acin kɔlɛ nɔɔnɔ kibeen takirnya, otoŋit niigi ŋaati adɔɔyi Pɔl.

33Ook ni alaani ci takirnyawu noko ŋaati Pɔl, ma agam nɔɔnɔ, ma aricanek takirnya ogin kacabit nɔɔnɔ ziiye raman. Ma ajin niini ɔl anek nɛ, “Eet jaŋ nici? Agɔɔn niini naagin?”

34Ma agɛrɛny ɔl ogɛnɛ ŋaatineeŋ aduwa gi cineeŋ doon, maje bodo ogɛnɛ agɛrɛny aduwa gi oma doon. Ma akɔm alaani gi ci azii akati Pɔl kina. Iricanek ni niini takirnya kooti Pɔl ŋaao takirnyawu. 35Mazi arum gɔl o gɔɔn katɔɔdi ceez, odoŋit takirnya Pɔl, eeci arɔɔŋ kɔlɛ kagamit nɔɔnɔ. 36Ma anowa ɔl dook nɔɔnɔ, ma agɛrɛny anɔ nɛ, “Uruyit kadaak. Uruyit kadaak.”

37Mazi arɔɔŋ kooti takirnya Pɔl ceeze uneeŋ eecitɔ, ozoozek niini alaan o takirnyawu enek nɛ, “Nyan da kuduwayin gi ce.”

Ma anek alaani Pɔl nɛ, “Kodi! Aganei zɔɔz ween Garik. 38Alaŋ een ineet eet baal een Masiren baal abornekin akuma nɔŋ, ma akɔyi ɔl o gɛr yowonto een eet tur lak eet ram (4000) balala e nɛɛn?”

39Ma abɛdɛkɛ Pɔl nɔɔnɔ anek nɛ, “Akɔm. Alaŋ een aneet. Keen naana eet ci Juz. Karitai kuture o kazi Tarsas looce o kazi Silisiya. Keen zin naana eet ci kutur o titiny ɛlɛ. Inoko nyan kozoozek ɔl nicoko.”

40Anyek ni alaani nɔɔnɔ waŋi ci azɔɔzi. Ma abil Pɔl jena gole o katɔɔdi ceez, ma ajaŋan ɔl ŋaati adɔŋi aziit. Mazi avɔ ajaki niigi, ozoozek niini nɔɔgɔ otoge o ɔl o Juz.

22

Aduwak Pɔl ɔl kaal baal agɔɔn

1Ma anek Pɔl nɔɔgɔ nɛ, “Baatigan been gɔtɔnɔga, iziiktaŋ di ka kuduwayuŋ kaal ogan baal kagoon.”

2Mazi azii niigi azoozek niini nɔɔgɔ zooze o Juz, ajaktɔ tiv. Enek ni Pɔl nɔɔgɔ nɛ, 3“Keen naana eet ci Juz. Karitai kuture o kazi Tarsas looce o kazi Silisiya. Ma kiroktai zɛɛ ma kadikir Jerusalɛma ŋina, ma ademezan ɛɛti o demziinto kazi Gamalil. Ma kademez gɔl ci kazoonɛ lotinok o jijitigaac ɔrɔɔt. Ma karooŋ kiliŋliŋozek Jook ɔrɔɔt kiyo niiga waanico ŋina noko. 4Ma baale gɔɔn kagidi ɔl o atu gɔl o Yesu, ma karui oogi ŋaatineeŋ kadaayitɔ. Ma kagam ɔl ci mac been ŋaai, ma kari nɔɔgɔ sijin. 5Inoko buk alaani o ceez o Joowo adikir kibeen ɔl o roonnyo dook aga kaal nicigi dook kaal ci alɛɛmnyai didi. Eeci gɔɔn baale anyan niigi alya waragɛnya ci ayeedek ɔl o Juz kuture o kazi Damacik. Ma kakɔ naana ŋinaante ka kook kagam ɔl o tuwento ka kanyaak nɔɔgɔ Jerusalɛm ŋaati acabin ziiyi ka kivita kɔdɔɔktɛ.

Aduwa Pɔl gɔl onin utuwi Yesu

6Koowa ni iitene oman zɛɛ ma gɔla waaz ŋaati kɔjɔŋɔzɛ Damacik iiyayan vooritin ci aku tamma boyoŋyoŋ, ma ataranan ɔrɔɔt ɛlɛ. 7Ma kiinai looc ruwak, ma kazii molok ci anekan nɛ, Cɔl, Cɔl, naa amarninan nɔkɔn? 8Ma kajin nɔɔnɔ kanei nɛ, Ineet ŋɛnɛɛn Manyi? Ma abɛdɛkan niini anekan nɛ, Aneeta Yesu o Nazarɛt gɔɔn amarninɛ niina o. 9Maje ɔl o korkorya e acin buk niigi vooritin nico, bar alaŋ azii molok ci azoozekan o. 10Ma kajin kanei nɛ, Yo zin kutugu gitaz Manyi? Ma abɛdɛkan Manyi anekan nɛ, Tiŋa jena. Bitɔ Damacika. Ŋaan akɔ aduyakin kaal dook o arɔɔŋ Jooi ka tugu ŋinaante. 11Ma enice ɛlɛ otoozawan vooritin ci ona ataranan noko kɛbɛrɛ kizi ruben. Ma agamnyan ɔl ogane korkorya e aziit, ma ayitan avoyan Damacika.

12Maje kuture nice anyak eet ci kazi Ananayas ci gɔɔn adiŋdiŋan niini Jook, ma azooni lotinok ogaac. Ma atitiny ɔl o Juz abaak ŋinaante dook nɔɔnɔ kizi eet ci abon. 13Iiyayan ni niini, ma aku abilnekan, ma azi nɛ, Gɔtɔna onan Cɔl, cinɔ bodo. Taman nɔkɔ kicinɔ didi, ma kagelem nɔɔnɔ. 14Ma anekan nɛ, Ɛŋɛrawin Jooi o jijitigaac ineet ka ga gi o arooŋekin niini ineet tugu, ka cin Yesu ween gabaren onin abon ka buk ziik zɔɔz onin aduwa niini moloye onin maany. 15Ɛŋɛrawin zin niini ineet ka izi niina bacoi cin ka duwak ɔl dook kaal o icinu kibeen o iziiwu. 16Zin inoko alaŋaan bodo ŋinti wun. Bar tiŋa jena ka toonyɛ ka kotoonyai oŋɛ ugune gole ci ajinɛ Jook zaare o Manyi.”

Akɔ uuwak Pɔl modɛni

17Ma iitene oman kabadaya Jerusalɛm. Mazi kakɔ kaŋaryɛ ceeze o Joowo, kuwunozɛ. 18Ma wunozyaye nicoko kacin Manyi, ma anekan niini nɛ, “Tiŋa taman. Tɔ Jerusalɛma ŋina, eeci ɔl ŋina alaŋ agama gi ci aduwai niina nɔɔgɔ akanan aneet o. 19Ma kabɛdɛkɛ naana nɔɔnɔ kanei nɛ, Manyi, aga ɔl gi baal gɔɔn kazɔbɛ ceezi o lotento, ma kagamɛ ɔl o atuyin ineet, ma karuyɛ nɔɔgɔ e ɔrɔɔt. 20Ma iiten baal aruyi ɔl bacoi unun kazi Istivɛn kadaak e, kaavɛ waanice tɔ. Ma katalnɛ naana iiten nice daayize onin ŋinaante, ma kabei rumanɛ ci ɔl baal amony nɔɔnɔ e. 21Eneyan ni Manyi nɛ, Tiŋa je. Toŋ Jerusalɛm ka kitooneyin modɛn o abaak rɛɛna.”

22Ma azii ɔl Pɔl zɛɛ makacin uduwa zɔɔz ci akati modɛn. Zin bar enico egerenyit niigi ɔrɔɔt anɔ nɛ, “Uruyit kadaak. Uruyit kadaak. Alaŋ aganɔ niini ki rogɛt.” 23Ma agɛrɛny ɔrɔɔt, ma arɛɛc rumanɛ ugeec eleetinu, ma azaacek tɔdɔ tammu kɛŋ bornɛt nɔŋa. 24Iricanek ni alaani o takirnya o Rom takirnya ogin ka kooti Pɔl ceeze uneeŋ. Ma aricanek nɔɔgɔ ka kodooyit nɔɔnɔ nyabowa zɛɛ ma aduwa gi ci agɛrnyi ɔl ɔrɔɔt noko. 25Bar akɔ mazi acap niigi nɔɔnɔ ka kodooyit, enek Pɔl alaan o miliny takirnyawu aavi ŋinaante nɛ, “Aganɔ dim yo ŋaati adooku eet ceen Romen iŋaan kapawozek nɔɔnɔ gi ci gɛrzɛ roonnya?”

26Mazi azii alaani nici gi nico, itiŋa ook alaane o adikir, ma akɔ ajin nɔɔnɔ anek nɛ, “Ɛɛti we eet ceen Romen gi. Gitaz zin inoko ci arooŋ tuguwek naana nɔɔnɔ o?”

27Ook ni alaani ci adikir noko ŋaati Pɔl, ma akɔ ajin nɔɔnɔ anek nɛ, “Duwayan di, een niina Romen gi?”

Ma abɛdɛkɛ Pɔl nɔɔnɔ anek nɛ, “Ii. Keen Romen.”

28Ma anek alaani ci adikir noko nɔɔnɔ nɛ, “Baale naana ma ka kizi Romen e, karui guruc ci meel.”

Ma abɛdɛkɛ Pɔl nɔɔnɔ anek nɛ, “Keen zin bar naana Romen o karitai ɛlɛ.”

29Taman nɔkɔ eelit takirnya ona agɛz Pɔl e otoŋit nɔɔnɔ, makacin buk alaani ci takirnyawu noko anyawun ŋoliin, eeci agawun niini Pɔl eet ceen Romen, ma anyak buk niini ŋoliin giye baal acabi nɔɔnɔ ziiyi e.

Abil Pɔl ɔl o roonnyo ŋuma

30Orooŋun ni alaani ci takirnyawu noko ka kojowa gi ci akɔlakɛ ɔl o Juz Pɔl rooni o. Ma iitene co ɔɔga ziik o acabin Pɔl, ma aricanek alaat o ceez o Joowo kibeen ɔl o roonnyo dook kulute. Ooyi ni niini Pɔl, ma akɔ anyek nɔɔnɔ kibil nɔɔgɔ kɔrgɛna.

23

1Ma agɛlɛm Pɔl ɔl o roonnyo, ma azi nɛ, “Gɔtɔnɔga, kaga naana zinize can o, akɔm gi ci gɛr kagoon baayize onan dook ŋume o Joowo zɛɛ been waanico o.” 2Mazi azi nɔkɔ, aricanek alaani o adikir ceeze o Joowo kazi Ananayas ɔl o ajɔŋɔz Pɔl ka korooyit nɔɔnɔ otok.

3Ma anek Pɔl nɔɔnɔ nɛ, “Ŋaan buk tiŋeere arukin Jooi ineet nɔkɔ. Inoko ineet alina ɛlɛ cune o bitaala doon, aje eecitɔ een gɛrzɛ. Aavɛ niina ŋina o ka payan aneeta lotinowɛ, maje bar niinalya alaŋ azoonɛ lotinok giye o aricanɛkɛ ɔl ka kuruktan niigi aneet.”

4Maje ɔl o ajɔŋɔz Pɔl anek nɔɔnɔ nɛ, “Ku adom alaan ci adikir ceeze o Joowo?”

5Ma abɛdɛkɛ Pɔl nɔɔgɔ anek nɛ, “Gɔtɔnɔga, alaŋ kaga naana een niini alaan ci ceez o Joowo adikir o. Eeci azi waragɛ o Joowo nɛ, Má adom alaan ci abal ɔl ugun.”

6Mazi akɔ acin Pɔl ɔl o roonnyo ogɛn ɔl o Sajuzi, ogɛn buk ɔl o Parici, egerenyewun niini nɔɔgɔ enek nɛ, “Gɔtɔnɔga, keen naana Pariciwen. Baaba buk Pariciwen. Kaavɛ naana roonnya ŋina o, eeci katu gi ci katin ɔl o adaai iŋaani bodo korogit.”

7Taman nɔkɔ mazi aduwa niini gi nico, adaŋtɔ ɔl ween Parici been Sajuzi. Makacin ɛŋɛrtɔ ɔl o roonnyo. 8Eeci gɔɔn anɔ ɔl o Sajuzi nɛ, “Akɔm ɔl ci bodo iŋaaz daayiza, ma akɔm buk toonnyak ci Joowo been voŋizok.” Maje ɔl o Parici dook atu niigi kaal ceen iiyu noko dook ɛɛl tɔ. 9Ma agɛrɛny niigi ɔrɔɔt ɛlɛ, makacin ɔl ogɛn ceen Parici ci gɔɔn adɛmɛz lotinok itiŋgazɔ jena, ma abeki niigi azi nɛ, “Akɔm gi ci gɛr kajowana eete nico. Bar karabɔŋ da didi azoozek vɔŋizi o Joowo nɔɔnɔ. Karabɔŋ azoozek toonnyaiti ci Joowo, alaŋ kaga. Mazi abil nɔkɔ, abon labak.”

10Ma adaŋɔ niigi ɔrɔɔt ɛlɛ, makacin anyawun alaani o takirnyawu ŋoliin, ma abaaban azi nɛ, Bar bɔŋ tedec aŋuuk ɔl Pɔl zɛɛ makacin uruyit kadaak. Zin giye nico iricanek niini takirnya ogin ka kɔɔt ɔla eecitɔ ka kɔɔt kaarya niigi Pɔl ŋaatineeŋ kooti nɔɔnɔ ŋaa uneeŋ abaayi.

11Ma baaline co iiya Manyi, ma aku abilnek Pɔl, ma anek nɛ, “Má aŋole looc. Inoko izɛ niina bacoi can Jerusalɛma ŋina. Karooŋnyin zin inoko bitɔ buk izi bacoi can kuture o adikir kazi Rom.”

Arɔɔŋ ɔl kuruyit Pɔl kadaak

12Ma ŋeertine co urumtɔ ɔl ci Juz ogɛn ŋaatodoi, ma azɔɔz zɔɔz ci ka komonyci Pɔl. Ma atɛrkɛt gi calaŋ niigi adayin maŋaan kuruyit Pɔl kadaak. 13Ma ŋinaante anyak ɔl ci meel ayaŋ eet ram ci aduwa buk gi nico. 14Ma avɔ niigi alaate o ceez o Joowo been alaat o adikir, ma avɔ anek nɔɔgɔ nɛ, “Koromta naaga dook terkediin ci adɔi kak ŋaatodoi ka calaŋ kadayina zɛɛ ma karuka Pɔl kadaak. 15Inoko zin niiga been ɔl o roonnyo itoontek otok alaan o takirnya o Rom ka kanyaayuŋ niini igeet Pɔl ŋina. Uduktak nɔɔnɔ enektek nɛ, Karooŋnya kijinta Pɔl bodo. Ka zin mã itoona niigi nɔɔnɔ, ka kiiya komonyca naaga nɔɔnɔ gɔla iŋaan kurumuŋ niini igeet ŋina.”

16Maje bar ŋɛɛrti ŋɔɔni Pɔl iziiwun buk zɔɔz nico. Ook ni niini ceeze o takirnyawu, ma akɔ aduwak Pɔl zɔɔz nico. 17Ma awa Pɔl alaan ci takirnyawu miliny, ma anek nɛ, “Biti di logo nico alaane unooŋ. Anyak gi ci arɔɔŋ kuduwak nɔɔnɔ.” 18Zin ooyi alaani nici nɔɔnɔ alaane o adikir, ma akɔ anek nɛ, “Anekan ɛɛti o acabje kazi Pɔl e nɛ, Kanyaayin logo nico, eeci anyak gi ci arɔɔŋ kuduwayin ineet.”

19Agamun ni alaani nɔɔnɔ aziit, ma akɔyi ŋaatineeŋ doon, ma akɔ ajin anek nɛ, “Gitaz ci arooŋ duwayan o?”

20Ma abɛdɛkɛ logoti nɔɔnɔ anek nɛ, “Alotɛ alaata o Juz arɔɔŋ ka kalabtawin ka kijintin ineet tiŋeere ka nyowozek nɔɔgɔ Pɔl kici bar ka kijinit bodo niigi nɔɔnɔ juruŋ. 21Bar zin má azii niina zɔɔz cineeŋ o been nɛɛn, eeci anyak ɔl ceen eet ram ki biritok ci ka koroodi gɔla kereec nɔɔnɔ. Ɔl nicigi atɛrkɛt gi calaŋ adayin ma alaŋ awodɛn zɛɛ ma amony niigi Pɔl. Areyi niigi inoko ŋinaante, olla arooŋnyin ineet ka toon Pɔl.”

22Enek ni alaani ci takirnyawu o nɔɔnɔ nɛ, “Má aduwai zin eet oma bodo gi ci aduwakan noko.” Anyewun ni nɔɔnɔ kɔtɔɔ.

Itoononek Pɔl alaan o kazi Vilek

23Ma awa alaani ci takirnyawu noko alaat ci miliny een ram, ma aku anek nɔɔgɔ nɛ, “Ɛŋɛrta takirnya ceen eet amɔtɔ (200) ka kɔɔt kuture o kazi Sisiriya kibeen ɔl ci atɔɔt jɔmanɛ een eet iiyu kamɔtɔ (70) been ɔl ci dilanyawu een eet amɔtɔ (200). Olotit kaal ugooc ka ɔtɔɔz ziiye ween tɔrkɔc tija. 24Aarya jɔmanɛ koogi ka anycek Pɔl kɔtɔɔt. Uzuuti nɔɔnɔ zɛɛ ma avɔ arumnyu alaan o kazi Vilek.”

25Eteyeedek ni alaani ci takirnyawu o waragɛ alaan o kazi Vilek anek nɛ, 26“Aneeta Kaladiyas Lisiyas kitoonekin waragɛ nico ineet Vilek o adiŋdiŋ abal looc. Rak ɔɔwa kazaayin. 27Agam ɔl o Juz eet nico, ma arɔɔŋ kuruyit kadaak. Mazi kazii ɛɛti nici Romen gi, kɔrkɔrta been takirnya ogan, ma kavɔ kɛɛlana nɔɔnɔ. 28Ma karooŋ kaga gi ci arɔɔŋ kurukti niigi nɔɔnɔ kadaak o. Kooyɛ ni nɔɔnɔ ole o Juz roonnyo. 29Ma kicina akɔm niini gi ci gɛr agɔɔn ka waan kapawozɛkɛ nɔɔnɔ daayizi, karabɔŋ een cabiin. Olla bar akɔlak ɔl nɔɔnɔ rooni zooze ci akati lotinok ugeec doon. 30Zin kitoonekin ineet o, eeci arɔɔŋ kuruyit ɔl o Juz nɔɔnɔ kadaak. Ma kuduwaya ɔl o akɔlak nɔɔnɔ rooni ka kɔɔt kudukta niigi zɔɔz cineeŋ o ineet ŋuma ŋinaante.”

31Utuguzɔ ni takirnya eo aduwaki alaani uneeŋ nɔɔgɔ. Ma avɔyi Pɔl baaline nice ɛlɛ kuture o kazi Antipatis. 32Ma iitene co abada takirnya o awɔ zɔɔnɛ. Maje o atɔɔt jɔmanɛ idicɛkɛ niigi Pɔl. 33Ma avɔyi nɔɔnɔ zɛɛ been kutur o kazi Sisiriya. Ma ŋinaante anycek niigi alaan o kazi Vilek waragɛ o itoonnyak, ma anyek niigi nɔɔnɔ Pɔl buk. 34-35Ma akɛɛp alaani nici waragɛ nico, ma ajin Pɔl anek nɛ, “Akun niina looce jaŋ?” Mazi akɔ acin niini nɔɔnɔ aku looce o kazi Silisiya, enek nɔɔnɔ nɛ, “Ma avu arum ɔl ci akɔlakin ineet rooni o looc, ŋaan kaku kapai zɔɔz nico.” Iricanek ni niini ɔl ka kebeyit Pɔl ceeze baal ɛɛnyɛt Erod.

24

Akɔlak ɔl o Juz Pɔl rooni

1Mazi akɔ adicai iinya ceen tur, ook alaani o ceez o Joowo adikir kazi Ananayas kuture ci kazi Sisiriya noko. Ɔrkɔr niini been ɔl o Juz adikir kibeen eet ci gɔɔn apak zoozok kazi zaar nɛ Tertalas. Ma avunak niigi Vilek, ma avu aduwak nɔɔnɔ zoozok ci akani Pɔl. 2Ma awa Vilek Pɔl, ma ɔɔba Tertalas zɔɔz o akɔlakɛ niigi Pɔl rooni azi nɛ, “Alaan o adiŋdiŋ, een niina alaan ci ageny, ma abalet ŋinti wun juruŋ, ma kanyaka ganɔn. Ma agoon kaal ci abon meel loocowe cigaac noko. 3Katalnana naaga kaal nicoko iinya dook, ma katalnin naaga ineet buk ɔrɔɔt. 4Alaŋ karooŋ zin kidica waŋi unun ka zɔɔzi, bar kalayin olla ineet ka ziik zɔɔz can kutur noko juruŋ. 5Kojoktawa naaga ɛɛti nici eet ci gɛr uulalet. Anyek niini ɔl o Juz kɔɔyɔktɔ vitɛn nicoko dook. Ma een niini alaan o bor o atu eet o aku kuture o kazi Nazarɛt. 6Ma buk ataman niini arɔɔŋ kanyek ceez o Joowo kizi gɛrzɛ. Kagamta ni naaga nɔɔnɔ. Ma karooŋnya kapakta nɔɔnɔ lotinowe ogaacak. 7Bar iiya alaani o takirnyawu kazi Lisiyas aamawet nɔɔnɔ dɔyiza. 8Ma iricanek niini ɔl o akɔlak nɔɔnɔ rooni ka kivitayin ineet. Inoko tedec ma ajin niinalya eet nico, ŋaan ajowa kaal ci kakɔlaka naaga nɔɔnɔ rooni o dook.” 9Ma agama ɔl o Juz dook zɔɔz nico, ma azi nɛ, “Kaal nici dook zoozok ci alɛɛmnyai.”

Aduwak Pɔl zɔɔz onin Vilek

10Mazi anyek alaani o kazi Vilek Pɔl waŋi ci azɔɔzi, enek Pɔl nɔɔnɔ nɛ, “Kagayin naana ineet nɔkɔ een eet o apai ɔl o looc nico irkitok ci meelik. Inoko zin katalnɛ ŋaati kaduwakin ineet zɔɔz can o. 11Iinyaye baal een amɔnki ram ɔɔtɔ e kakɔ Jerusalɛma ka kook kidiŋdiŋan Jook ŋinaante. Inoko mã ajin eet oma, aduwakin koca nɔkɔ. 12Ma ŋaan kicintan ɔl o Juz ŋaati kadaŋona ki ɔl koogi ceeze o Joowo. Ma ŋaan buk kicintan niigi aneet ŋaati kakanɛ ɔl ceezine o lotento, karabɔŋ een ŋaaman Jerusalɛma. 13Ma akɔm buk nɔɔgɔ bacok cigeec giye o akɔlakan niigi aneet rooni ŋaatun. 14Inoko zin kaduwakuŋ igeet gi o gɔɔn kagoon naana. Kadiŋdiŋan gɔɔn Jook o jijitigaacak ŋaati kanowɛ gɔl o Yesu. Ma gɔl nico anyek niigi kizi vɔlɔŋ. Bar zin buk naana katu kaal dook o ayeedi lotinowe o Mosis kibeen waragenyaye o nyakaŋanetu. 15Kanyei zin buk naana tuwɛn ci abil kiyo cineeŋ o Joowa. Ma tuwɛn nici akati ŋaazi o katin iŋaani ɔl dook o abon kibeen ɔl o gɛr buk daayiza bodo. 16Maje zin gɔɔn tup kataman naana ɔrɔɔt karooŋ kizi ziniz cane o vɔɔr Joowa been ole ci deer o buk.

17Baale kamalaŋiz Jerusalɛma ŋina irkitok oogi. Zin kabadaya bodo kanyaai ɔl ogan Juz guruc, ma buk kakun ka kataap Jook. 18Koowa ni ceeze o Joowo ka kook kutugu kɛɛr o taabinto. Mazi kakɔ kataabi Jook, ɔɔt ojoktawan ɔl o Juz ogɛn ŋinaante. Akɔm ɔl ci meel ci karomena ki aneet ŋinaante, ma akɔm buk ɔl ci agɛrɛny. 19Bar ŋinaante anyak ɔl ceen Juz ci avu looce o kazi Asiya. Abon zin buk inoko niigilya avu ŋina ka kɔkɔltayan rooni ŋaatun, mã anyak gi ci gɛr kagoon. 20Karabɔŋ anyi ɔl ci aavtiz ŋina noko kuduktayin ineet, mã anyak gi ci gɛr ajowa ŋaatan iitene baal kaavɛ ole o roonnyo ŋuma e. 21Kaga naana gi codoi ṯɔr nɔkɔ ci baale kaduwa nɔɔgɔ ŋuma ŋaati kagɛrnyɛ kanɛkɛ nɛ, Apayekaŋ niiga aneet gerzitin waanico o, eeci katu gi ci katin arogni bodo ɔl o adaai.”

22Maje Vilek agawun gi o akati gɔl o Joowo juruŋ. Alamun ni niini rooni. Ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Ŋaan kapai rooni cunooŋ o iiten ci akuni alaani o takirnyawu kazi Lisiyas.” 23Ma aricanek niini alaan o miliny takirnyawu o abɛk Pɔl ka kozooti nɔɔnɔ juruŋ, ka buk gɔɔn kanyek waŋi ci awɔyi bitaala, ma anyek laŋotigin kanyaaktak nɔɔnɔ kaal ci arɔɔŋ niini labak.

Abil Pɔl ŋume o Vilek kibeen Dersila

24Ma iinyaye ogɛn iiya Vilek kibeen ŋaa onin een Juzen kazi Dersila. Ma itoon niini ɔl kook kanyaaktak nɔɔnɔ Pɔl. Ma avu azii niini nɔɔnɔ ŋaati aduwan zɔɔz o akati tuwɛn ŋaati Yesu Kiristo. 25Ma azɔɔz Pɔl zɔɔz ci akati gɔl o anyekɛ ɛɛti ɛlɛ kobona ki gɔl o agami ɛɛti ɛlɛ kaale o gɛr been gɔl o ka kapayi Jooi ɔl katin. Mazi akɔ azii Vilek kaal nicoko, anyawun ŋoliin ɔrɔɔt, ma anek nɔɔnɔ nɛ, “Bitɔ zin. Kiziiwa. Mã kanyei waŋi, ŋaan bodo kawanin.” 26Bar Vilek ecin arɔɔŋ Pɔl ka waan kɔtɔlɔk nɔɔnɔ guruci. Ma giye nico awa gɔɔn niini Pɔl kiiya kɔzɔɔztɔ ki nɔɔnɔ tup.

27Mazi akɔ adicai irkitowa ceen ram, ook Vilek ŋaaman, ma aku arigiz nɔɔnɔ alaani ci kazi Porcas Vestas. Maje Vilek waanice alaŋ arɔɔŋ koboroc Pɔl sijina, eeci arɔɔŋ niini ɔl o Juz ka kereezit nɔɔnɔ.

25

Abil Pɔl ŋume o Vestas

1Mazi akunak Vestas kutur o kazi Sisiriya, amɔn ŋinaante iinya iiyu nɔkɔ. Ma adicek akɔ Jerusalɛma. 2Ma ŋinaante ɔkɔltak alaata o adikir ceeze o Joowo kibeen alaat o Juz Pɔl rooni ŋaati Vestas. 3Ma ilalek niigi Vestas ka kitirit nɔɔgɔ kanyek Pɔl kook Jerusalɛma, eeci arɔɔŋ niigi kɔɔt kedetit Pɔl gɔla ka kuruyit kadak. 4Bar abɛdɛkɛ Vestas nɔɔgɔ anek nɛ, “Acabje Pɔl kuture o Sisiriya. Ma buk naanalya kamiire kakɔ ŋinaante kataman. 5Anycaŋ alaat ugooc ŋina kɔrkɔrta ki nɔɔgɔ koota Sisiriyakti ka kɔɔt kɔkɔltak eet nico rooni mã da anyak gi ci gɛr.”

6Ma amɔn Vestas ŋinaante iinya turge karabɔŋ een amɔtɔ. Ɔtɔɔ ni niini ook Sisiriyakti. Ma iitene co ook ceeze o roonnyo, ma anyek ɔl kanyaaktak Pɔl rooni.

7Mazi akɔ arum Pɔl ceez o roonnyo, itiŋgazɔ ɔl o Juz baal avu Jerusalɛma e jena, ma aliya nɔɔnɔ. Ma akat niigi Pɔl kaalyane ci gɛr meel, bar akɔm bacok ci zoozok cigeec noko. 8Adaŋun ni Pɔl zɔɔz cineeŋ o. Ma anek Vestas nɛ, “Akɔm gi ci gɛr kagoon ci akati lotinok o Juz, karabɔŋ een ceez o Joowo, karabɔŋ een alaan o Rom adikir.”

9Bar giye o arɔɔŋi Vestas ɔl o Juz ka kereezit nɔɔnɔ, ijinun niini Pɔl enek nɛ, “Agama ŋaati akɔyɛ Jerusalɛma ka kook kicinɛ zɔɔz cune o ŋinaante?”

10Ma abɛdɛkɛ Pɔl nɔɔnɔ anek nɛ, “Akɔm. Aganɔ ŋaatan ŋaati apayɛ rooni nico niinalya ŋina. Eeci rooni nici rooni ci alaan o Rom adikir. Ma akɔm gi ci gɛr kagoonei naana ɔl o Juz. Buk niinalya aga gi nico. 11Matɛ da kabac naana lotinok, ma kutuguwa gi ci gɛr, kaganona waan ŋaati apawonekan daayizi, ma alaŋ kavir giye nico. Bar mazi akɔlakan niigi aneet rooni gaga, alaŋ koca abon ŋaatun karabɔŋ een eete oman ŋaati anyaan kootan ɔl nici. Mazi abil nɔkɔ, aganɔ koca ŋaati apayi zɔɔz nico alaane o Rom adikir.”

12Enico ɔtɔŋɔmtɔ Vestas been ɔl ogin atirit nɔɔnɔ roonnyo. Ma ɛbɛdɛkɛ niini Pɔl anek nɛ, “Inoko ma amaace niina roonnye nico, ma arooŋ bitɔ alaane o Rom adikir, abona labak. Ŋaan akɔ ŋaatin.”

Abil Pɔl ŋume o alaan o kazi Agiripa

13Ma iinyaye ogɛn iiya alaani o kazi Agiripa been ŋaa onin kazi Bernis avunak niigi Sisiriya ka kivita katalta alaan o colai kazi Vestas. 14Mazi avɔ amɔn ŋinaante iinya iiyu, oobewun Vestas nɔɔgɔ zɔɔz o Pɔl. Anek nɛ, “Anyak ŋina eet ci acabje, ma ooŋnek Vilek looc nɔɔnɔ sijina. 15Mazi kakɔ iiten baale Jerusalɛma, ɔkɔltayan alaata o Juz kibeen alaat o adikir ceeze o Joowo rooni ci eet nico. Ma arooŋnyan niigi aneeta ka kapayek nɔɔnɔ gi ci gɛr. 16Ma kanei naana nɔɔgɔ nɛ, Ma keere ci ɔl o Rom abon gɔɔn kanyaa eet o akɔlak ɔl rooni kiiya kurumtɔ niini kibeen ɔl ci akɔlak nɔɔnɔ rooni o, ka buk kojowa niini gɔl ci aduwan zɔɔz cin. Ma alaŋ abon ŋaati ooŋnanɛ ɔl eet ci akɔlyak rooni o iŋaan kutuguwe nɔkɔ. 17Mazi avɔ avu alaata nica ŋina, ŋaan kaavu naana ŋinti rɛɛn. Kiiya iitene ci ano gɔɔn o taman nɔkɔ, ma karicanei takirnya kɔɔt kanyaakta eet nico. 18Ma iŋaaz ɔl ci akɔlak nɔɔnɔ rooni noko jena. Ma bar kabaaban ecan kazi nɛ, Coma akɔlak niigi nɔɔnɔ rooni kaale ci gɛr agɔɔn. Bar alaŋ akɔla niigi rooni ci abil nɔkɔ. 19Bar da niigi olla adaŋɔn zɔɔz ci akati Jook uneeŋ, kibeen buk zɔɔz ci akati eet o kazi Yesu baal adaai e. Maje bar Pɔl azi nɛ, Ŋaan Yesu arogi. 20Ma enice olla kabaraŋɛ gole ci ka kojowai kɛŋ ci zɔɔz nico juruŋ. Kijina ni Pɔl mã agama niini kook Jerusalɛma ka kook kapayɛ rooni cinɛ o ŋinaante. 21Bar amaac niini zɔɔz can o. Ma azi nɛ, Aganɔ ŋaati azooni ɔl nɔɔnɔ zɛɛ ma itoononek alaan o Rom adikir ka kook kapak zɔɔz cin o. Zin kiricaneya ɔl ka kebeyit nɔɔnɔ zɛɛ ma katin kitoonei naana nɔɔnɔ alaan o Rom adikir.”

22Enek ni Agiripa Vestas nɛ, “Karooŋ di kiziik eet nico naanalya.”

Ma abɛdɛkɛ Vestas nɔɔnɔ anek nɛ, “Ŋaan azii nɔɔnɔ ŋeere.”

23Ma ŋeere iiya Agiripa kibeen ŋaa onin kazi Bernis. Ma atalna ɔl nɔɔgɔ diŋdiŋɔnta. Ma avu avɔ niigi kibeen alaat o takirnyawu adikir kibeen alaat o abal kutur ceeze o alotɛn ɔl o roonnyo. Ma aricanek Vestas takirnya ka kanyaakta niigi Pɔl. 24Izi ni Vestas nɛ, “Alaan Agiripa kibeen igeet ɔl dook o aavtizu ŋina, icinit di eet nico. Ɔl o Juz abaak ŋina kibeen Jerusalɛma akɔlak niigi dook nɔɔnɔ rooni ŋaatan. Agɛrɛny niigi azi nɛ, Abon adaai ɛɛti nici. 25Maje bar zin naana akɔm gi ci gɛr kajowa ci agɔɔn niini ka waan kagantɔi ki daayiz. Zin giye o arɔɔŋi niini kook kapawɔi zɔɔz cinɛ o alaane o Rom adikir, kagama zɔɔz cin o ka kitoonek nɔɔnɔ alaan nice. 26Maje bar naanalya akɔm gi ci gɛr kajowa ŋaatin ka waan keteyeedek alaan nice. Zin inoko kanyaayuŋ naana nɔɔnɔ igeet dook, ma zin ricik ineeta Agiripa. Kanyaakuŋ zin o ka kijinit naaga dook kɔla ŋina coma kajowa gi ci akati nɔɔnɔ ka kɛtɛyɛɛt. 27Kabaaban alaŋ aganɔ ŋaatan ŋaati kitoonɛ eet ci acabje iŋaan kojoyai gi ci akɔlaki ɔl nɔɔnɔ rooni o.”

26

Aduwak Pɔl zɔɔz onin Agiripa

1Enek ni alaani ci kazi Agiripa o Pɔl nɛ, “Kanyin ineet waŋi ci ka zɔɔzi.”

Ɔdɔŋ Pɔl aziit, ma azi nɛ, 2“Alaan Agiripa, katalnɛ naana iiten nico ɔrɔɔt ŋaati ka kozoozi zɔɔz ci akɔlakan ɔl o Juz aneet rooni vɔlɔŋa ŋaatun o. 3Eeci aga niina kɛɛranɛ o Juz ki daŋɔn uneeŋ ɔrɔɔt. Kalayin zin ineet ka ziiyan zinize ci alal.

4Agayan ɔl o Juz dook aneet baayiz can iŋaan baale keen logoz e zɛɛ been inoko o. Aga niigi baayiz onan dook looce onan been Jerusalɛma. 5Aga niigi baayiz onan irkitok baal kɛɛnɛ Pariciwen e dook, bar alaŋ arɔɔŋ kudukta zɔɔz ween didi. Ma zin ɔl o Parici nɛɛn o gɔɔn agam lotinok ɔrɔɔt kujuk ɔl oogi. 6Zin inoko kabil naana roonnya ŋina o, eeci karɛ naana tuwɛnta terkediin baal aterkedek Jooi jijitigaacak. 7Buk boryowa ogaacak een amɔtɔ ram adiŋdiŋan Jook waazin ki baalin, ma areyi niigi ka kojokta terkediin nico. Alaan o adiŋdiŋ, zin giye o katuwɛnɛ. Ma karɛwɛ naana terkediin nico ɔkɔltayan ɔl o Juz rooni. 8Mayo zin buk niiga ɔl ci aavtiyu ŋina noko alaŋ atuyu zɔɔz ci iŋaani Jooi ɔl daayiza o naa?

9Baale naanalya kabaaban kazi nɛ, Abon kamarninɛ ɔl o atu Yesu o Nazarɛt, ma kagoone kaal ci gɛr. 10Zin didi baale kutuguwa kaal ci gɛr Jerusalɛma ɔrɔɔt. Anyan gɔɔn waanice alaata o adikir ceeze o Joowo dɔyiz ci kakɔ kagamɛ ɔl ci atu Yesu, ma kari sijin. Mazi gɔɔn waanice apayek ɔl nɔɔgɔ daayiz, kagama. 11Lak ci meel gɛr kaminaŋɛ nɔɔgɔ ceezine o lotento. Ma kagidi nɔɔgɔ ka kadaŋit tuwɛn uneeŋ. Ma kabornei nɔɔgɔ nɔŋ ɔrɔɔt, makacin buk waanice koowa kuturyowe ci modɛn oogi ka kook kigit nɔɔgɔ ŋinaante.

Aduwa Pɔl gɔl o agaman niini Yesu

12Zin gi nico nɛɛn o kakɔyɛ baale kuture o kazi Damacik. Ma anyan alaata o adikir ceeze o Joowo waragɛ ci kanyayɛ dɔyiz, ma aricanekan niigi aneet kook kigit ɔl ŋinaante. 13Alaan Agiripa, iitene nice mazi kawɔ gɔla waaz, kacin vooritin ci aku tammu tadena ci ataran looc ɔrɔɔt kujuk ii. Ma ataranan vooritin nici aneet kibeen ɔl o korkorya. 14Ma kiinana naaga dook, ma kazii molok ci azoozekan aneet zooze o Juz anekan nɛ, Cɔl, Cɔl, aminaŋnyan dim nɔkɔn? Adei ɛlɛ maany giye calaŋ aziiŋnan o. Inoko zin ibilu niina kiyo taŋ o gɔɔn ajurak ooŋnyak ma kadak nyalaado ka kitiŋa o.

15Ma kajin naana nɔɔnɔ kanei nɛ, Ineet ŋɛnɛɛn Manyi?

Ma abɛdɛkan niini aneet anekan nɛ, Aneeta Yesu o gɔɔn amarninɛ niina o. 16Inoko zin tiŋa je. Kayelzekin ɛlɛ o ka kɛŋɛrawin izi gabaren can been bacoi ci ka duwak ɔl gi ci ona acin noko kibeen kaal ci katin kayelekin ineet. 17Ŋaan gɔɔn katin kɛɛlanin ineet ole o Israyil kibeen ole ween modɛn kitoonekin ineet nɔɔgɔ. 18Karooŋnyin ineet ka bitɔ kɔl kɛbɛrɛ ugeec, ka badai nɔɔgɔ muura kivitak vooritin, ka badai nɔɔgɔ dɔyize o Loryento ka kivitak Jook, ka zin kaaryai oŋɛ ugeec tuwente o atuyan niigi aneet, ka kojokta buk niigi ŋintineeŋ ole o aŋɛra Jooi.

Aduwa Pɔl liŋliŋɔn onin

19Zin niina alaani Agiripa, kiziiwa naana gi o kacin akunakan tamma. 20Ma giye nico kook kuuwawa rak ɔɔwa kuture o kazi Damacik kibeen Jerusalɛma been looce o Judiya dook been ole ween modɛn. Ma kuuwayizeya nɔɔgɔ gi ci ka kabadai niigi oŋene ugeec kivitak Jook, ka kutuguzɔ niigi kaal ci abon ci ayelza badaan uneeŋ. 21Zin zooze nico agamtan ɔl o Juz ceeze o Joowo, ma arɔɔŋ kuruktan niigi aneeta kadaak. 22Bar zin Jooi ɛɛlawan iiten nice, ma azuunan zɛɛ been inoko o. Zin kabilnekuŋ naana ŋina inoko o ka kuduwayuŋ igeet dook ɔl o adikir ki o miliny buk kaal nicoko. Ma gi ci kaduwa noko gi baal aduwa Mosis been nyakaŋanɛt dook e ɛlɛ nɛɛn. 23Azi baale niigi nɛ, Katin apirna Kiristo o ka kitoona Jooi. Ma niini eet o ka kitiŋa daayiza ɔɔwa nɛɛn. Uuwayek katin niini ɔl o Juz kibeen modɛn gɔl ci ka kojoktai niigi rogɛt. Ma gi nici atobɔ ŋaatineeŋ kibeen vooritin.”

24Mazi ŋaan azɔɔz Pɔl nɔkɔ, egerenyek Vestas nɔɔnɔ anek nɛ, “Pɔl, aamnyin maŋɔni. Anyin ineet demziin cune ademzinɛ ɔrɔɔt o kaamin maŋɔni.”

25Ma abɛdɛkɛ Pɔl nɔɔnɔ anek nɛ, “Alaan onan, alaŋ aamnyan maŋɔni. Kazooz naana zɔɔz ceen didi. 26Alaan Agiripa, koobekin naana ineet kaal nicoko moozete onan dook o, eeci aga niina kaal nicoko. Bar kanɛ agawu niina nɔɔgɔ dook, eeci kaal nici alaŋ baale agooni roodinta. 27Ma zin kagayin nɔkɔ atu niina kaal baal ayɛɛt nyakaŋanɛta e. Alaŋ een nɛɛn?”

28Ma abɛdɛkɛ Agiripa Pɔl anek nɛ, “Arooŋ dim nyan kizi Kiristan waŋe ci miliny noko?”

29Ma abɛdɛkɛ Pɔl nɔɔnɔ anek nɛ, “Mayo nuun een waŋi ci miliny, karabɔŋ een ci appe, kajinekin ineet Jook ka coma niina been ɔl dook ci aziiŋnan aneet ŋina noko eelnu kiyo naana o. Bar zin ka olla kizi cabiin doon calaŋ acabin niigi buk.”

30Itiŋgazɔ ni alaani o kazi Vestas ki alaan ci kazi Agiripa o ki ŋaa onin kazi Bernis been ɔl o ɔrkɔr ki nɔɔnɔ dook jena. 31Mazi avɔ adun niigi, izitɔ nɛ, “Akɔm gi ci gɛr ɛɛti nici ka waan kagantɔi niini ki cabiin, karabɔŋ een daayiz.” 32Ma anek Agiripa Vestas nɛ, “Mã da waan calaŋ arɔɔŋ niini rooni cin o kiroonɛ alaane o Rom adikir, abon waan kɔɔga nɔɔnɔ.”

27

Atɔɔt Pɔl kavool ci akɔ Roma

1Mazi akɔ agamnyai zɔɔz ci ka kitoonteket niigi ageeta Italiya kavoole o liilu, anycek niigi Pɔl been ɔl ci acabje oogi eet o kazi Juliyas. Ma ɛɛti ci kazi Juliyas noko abal takirnya ci Rom kazi zaar cigeec nɛ Takirnya o Alaan o Rom. 2Kotooda ni naaga kavool ci ɔl o Adamitama ci arɔɔŋ kook kuturyowe o ɛɛl liiltoga looce o kazi Asiya, ma kawoya. Korkorya ki eet ci kazi Aristarkos ceen Masidoniyen. Aku niini kuture o kazi Tɛsalonika. 3Ma iitene co kurumta kutur o kazi Sidon. Maje Juliyas abona ŋaati Pɔl ɔrɔɔt, ma anyek nɔɔnɔ kook kicin laŋotigin ka kook kanycek niigi nɔɔnɔ kaal ci arɔɔŋ. 4Mazi kadiceka ŋinaante, ook itirginyek ŋɔɔti ci appe ɔrɔɔt, makacin konyokontozeya libir o looc o aleya maama kazi Sipras o akɔm ŋɔɔt ci appe ivaan. 5Ma kabaayiza liil o looc o kazi Silisiya been Pampiliya, ma kavoya kuture o kazi Mira abil looce o kazi Lisiya. 6Ma ŋinaante ojowa Juliyas kavool ci aku kuture o kazi Alikzandariya ci akɔ looce o kazi Italiya. Ma atoodeket niini ageeta kavool nico.

7Ma kawoya liila kidicilim iinya koogi, eeci atirginy ŋɔɔti kavool. Ma kawoya zɛɛ makacin kurumta kutur o kazi Kinidas. Ma atirginyet ŋɔɔti nɔkɔ, ma alaŋ kanimnya kidiceya gole nico. Kɔnyɔkɔnta ni bodo libire o ajɔŋzɔ ki looc o kazi Karit o alaŋ ŋɔɔti ivaani ɔrɔɔt, ma kadiirya ŋino kazi Salamoni. 8Ma kawoya ŋaati kajoŋoza dɔwɔn, ma akonyet ŋɔɔti ɔrɔɔt zɛɛ makacin kurumta ŋino kazi Gɔgɔl ci Abon. Ma gɔgɔli nici ajɔŋɔzɔ ki kutur o kazi Laseya.

9Ma kamona ŋinaante ŋinti wun kal zɛɛ makacin iiya tagizi, ma appe ŋɔɔti ɔrɔɔt ɛlɛ, ma alaŋ aganɔ ŋaati waan kadiceka keronnye onaaŋ zɛɛ makacin idicai iiteni o gɔɔn agɔɔni ɔl o Juz taabinɛt o aaryanɛ oŋɛ. Itilo ni Pɔl ɔl dook kavoola anek nɛ, 10“Lɔgɔzɛ, kacin ri naana keroni cinai noko ŋaan gɛrzɛ nɔkɔ. Iima alibe kavoolɛ nici, ma akoloni ijo nico, ma adaai ɔl buk.” 11Maje bar ɛɛti o wolinto kibeen eet o kavoolo akat Juliyas calaŋ azii niini zɔɔz ci aduwa Pɔl o. 12Maje gɔgɔli nici alaŋ abon ŋaati waan ka aavtiyɛ rak niigi ŋinaante tagiz dook. Ma arɔɔŋ ɔl ci meel ŋaatineeŋ kɔtɔɔzɔ kɔɔt kuture o kazi Venosiya ka kɔɔt kabaayitɔ tagiz dook ŋinaante. Ma Venosiya gɔgɔl ci aavi looce o kazi Karit. Abil niini libire ci akɔ ki nyagi e. Ma alaŋ ivaan ŋɔɔti ɔrɔɔt ŋinaante tagiza.

Loomo ci appe liila

13Mazi ivaan ŋɔɔti ci miliny aku libire ci tɛnɛtu o, abaabanit ɔl gɔl ci ka kurumti niigi Venosiya. Ma ɔɔga ziik o gɔɔn acabin kavooli ka kibili. Ma awɔ kavoola avɔ looce nice ŋaati ajɔŋzi dɔwɔn. 14Bar ŋintimiliny nɔkɔ ivaana ŋɔɔti ci appe ci aku looce nice. Ma ŋɔɔti nici ŋɔɔt o gɔɔn azi ɔl nɛ ŋɔɔt o jenu. 15Ivaan ŋɔɔti nici ɔrɔɔt, ma iiciwɔ kibeen kavool, makacin ɔkɔmeyet weet, ma kakonyeka kavool libir ci akɔyi ŋɔɔti o olla kɔtɔyɔɔt ŋɔɔti doon. 16Mazi kavɔ kayaŋnya viriviro o miliny aliya maama kazi Cada, ajaŋanɛ ŋɔɔti kidicilim. Ma kuukona kibeen ŋɔɔt zɛɛ makacin kodoŋteya kavool o miliny agurut gɔn gɔn o adikir tadena. 17Ma kamacuceka kavool ci adikir o loronya ka kɔdɔk. Zin ɔtɔŋɔltɛ ɔl looc abaaban niigi anɛ, Coma tedec agamnyi kavooli dɔwɔne o looc o kazi Libya. Ma aara niigi rum o gɔɔn ayɔɔti ŋɔɔti kavool, ma anyek kavool kitiiri kɔtɔyɔɔt ŋɔɔti doon. 18Zin ŋaan amɛna ŋɔɔti nɔkɔ, ma iitene co ujuktek niigi ijo oogi liil. 19Ma bodo iitene ci aalna o ujuktek niigi kaal o gɔɔn aliŋliŋi ɔl kavoola liil. 20Ma kawoya iinya ci meelik calaŋ kacina ii kibeen monyony, maje ŋɔɔti amɛna ivaan ɔrɔɔt nɔkɔ. Ma kabaabana kaziya nɛ, “Ɔkɔma gɔl ci kɛɛltaya eleeti.”

21Mazi avɔ anyak ɔl iinya ci meel calaŋ adayin, itiŋa Pɔl nɔɔgɔ ŋuma, ma azi nɛ, “Lɔgɔzɛ, inoko da iziiktaŋ aneet, ma kaavtiz Karita ebaal kaduwakuŋ igeet e, ŋaan waan kojokta piryakzɛt, ma ŋaan waan kokolozit kaal ci meelik nɔkɔ. 22Inoko zin anycek zinzeeti kodoyit. Eeci akɔm tedec ŋaatunooŋ eet ci adaai kina, bar olla tedec akɔ alibe kavooli doon. 23Bilija iiyayan toonnyaiti ci Jook o kaliŋliŋonei, ma kadiŋdiŋan naana nɔɔnɔ. 24Ma anekan nɛ, Pɔl, má aŋole looc. Arooŋnyin Jooi ineet bitɔ bil ŋume o alaan o Rom adikir. Ma giye o areezin Jooi ineet, ŋaan arogoz niini ɔl dook kavoola. 25Zin abon anyeku zinzeeti kodoyit. Eeci katu naana Jook, ŋaan agɔɔn niini kaal dook eo aduwakan aneet. 26Olla zin tiŋeere akɔ alip ŋɔɔti kavool cinai noko ŋaaman.”

Libɛn o kavoolo

27Ma kanyakta iinya amɔnki wec ci amacucet ŋɔɔti liil o kazi Adriya kɛŋa calaŋ kacina dɔwɔn. Ma baalin kɛŋa abaabanit ɔl o wolinto anɔ nɛ, Coma ojoŋzit dɔwɔn. 28Ma ajukek bɛ ci acabonek lɔrɔnti ci wun liil kɛŋ ka kayabizti maam, karabɔŋ ŋaan abiz liili, karabɔŋ ɔgɔlanɛ. Mazi akɔ acin niigi loro nico, ajowa een mitirɛt eet ram. Bodo ŋintimiliny nɔkɔ ajukek bɛ nico liil, ma acin enico izi mitirɛt eetom kamɔtɔ. Zin enico agaac niigi ojoŋozit dɔwɔn. 29Enico anyayit niigi ŋoliin ɔrɔɔt anɔ nɛ, “Coma ayizonek tedec kavooli ŋinten biyɛn kilibe.” Acaptek ni ziik ci adiŋdiŋ een wec kavool vurta, ma ajukek liil eecitɔ ka kɔtɔɔ kavoolɛ kidicilim. Ma aŋaryɛ niigi ka kiiya ŋeeretini taman. 30Orooŋit ni ɔl o wolinto kiniyit kudunit kavoola, ma arek kavool o miliny liil, ma bar alaba ɔl anek nɛ, “Kavɔ kareka ziik ci adiŋdiŋ oogi kavool ɔɔ ka kalam.”

31Bar anek Pɔl takirnya kibeen alaan uneeŋ nɛ, “Mã anyeku ɔl ci wolinto o kudunit kavoola, alaŋ oca niiga arugnu.” 32Eteedit ni takirnya loro ci acabin kavoolɛ ci miliny o. Ma anyek kavool kiriikti maama.

33Mazi akɔ amaman tammu, ilalek Pɔl nɔɔgɔ dook ka kadaktɔ. Anek nɔɔgɔ nɛ, “Ŋaan baal aavtiyu iinya amɔnki wec zɛɛ been inoko o, ŋaan adaktɔ. 34Kilalekuŋ zin igeet adaktɔ ka odoyit. Kaga naana akɔm tedec eet codoi ŋaatunooŋ ci akɔ adaai kina.” 35Mazi akɔ odotiz Pɔl giye nico, odoma ni ḏokoc, ma anyek Jook zany nɔɔgɔ ŋuma, ma atɛɛt ḏokoc nico, ma adak. 36Agamit ni niigi dook zinzeeti, ma adake. 37Maje naaga dook kavoola keegina eet amɔnki iiyu kamɔtɔ ki tiin tɔrkɔnɔm. (276) 38Adaktɔ ni ɔl zɛɛ mazi anyɛr, odomta niigi labi dook kavoola ujuktek liil ka kɔvɔlvɔl kavoolɛ.

39Mazi akɔ aaliz tammu, icinit ɔl o wolinto dɔwɔn, bar alaŋ aga dɔwɔn ci looc jaŋ. Bar olla acin niigi gɔgɔl ci abon ŋaati kutul een kazac, ma abaaban niigi anɔ nɛ, Abon akɔ agamnyi kavooli ŋinaante. 40Eteedit ni niigi loronya o acabonɛkɛ ziiya o adiŋdiŋ kavool vurta ka kiitazak ziiya boloc. Ma buk ɔɔga loronya o acabin kɛɛn o wolinto ka kotowolek kavool dɔwɔn. Ma adɔŋ rum o ayɔɔti ŋɔɔti kavool kavool ɔɔwa, ka kotoyootek ŋɔɔti kavool dɔwɔn. 41Bar ŋintimiliny nɔkɔ izi kavooli kɛgɛz kazace ci ɛɛl liil kɛŋa iŋaan kurum dɔwɔn. Ma agam kazac kavool ɔɔ calaŋ anyek kɔtɔɔ. Ma apalpalannyak maama kavool ɔrɔɔt, makacin ilibe kavool vurut.

42Orooŋit ni takirnya kuruyit ɔl o acabje dook kadaayitɔ ka calaŋ ariitonek niigi dɔwɔn, ma avir. 43Maje Juliyas arɔɔŋ ka korogoz Pɔl. Alamun ni niini takirnya calaŋ agɔɔn nɔkɔ. Ma aricanek niini ɔl o aganek riiti dook kiitazak liil rak ɔɔwa ka kitiirizɔ kɔɔt dɔwɔna. 44Maje ɔl ogɛnɛ ka koneec nɔɔgɔ ŋaati ariiti niigi keene ona alibjai kavoola e. Zin gole nico kurumta naaga dook dɔwɔn yaak.

28

Aavi Pɔl Looce o Kazi Malta

1Mazi kavɔ karumnya dɔwɔn yaak, uduktayet ɔl zaar ci looc nico kazi nɛ Malta. 2Ma atalnanet ɔl ci abaak ŋinaante o ɔrɔɔt. Maje tammu atiil, ma alal lɔɔci ɔrɔɔt. Ma avaadeket niigi ageeta goo ci ka kaavtiya. 3Ma akɔ alota Pɔl areema ci ka karek goo nico. Mazi aku arek niini areema nicoko goo, uduna kowat areemaye nicoko, alaŋana goo, ma adak kowat nici Pɔl aziit ɔrɔɔt, ma arumuz nyigit calaŋ aduŋna. 4Mazi acin ɔl o abaak ŋinaante aluconek kowat Pɔl aziit, izitɔ nɛ, “Ɛɛti nici didi inoko eet ci amony ɔl. Mayo nuun ŋaan kadaak niini liila o, alaŋ tedec anyek Jooi o cacinto nɔɔnɔ korok.” 5Maje bar Pɔl arurut aziit, ma iinak kowat goo, ma alaŋ agoonek nɔɔnɔ gi ci gɛr. 6Ma arɛ ɔl nɔɔnɔ ka kiiv aziiti, karabɔŋ bar iina taman kadaak. Mazi akɔ areyi niigi ŋinti wun, ma akɔm gi ci gɛr agoononek nɔɔnɔ, abaabanit bodo izitɔ nɛ, “Ɛɛti nici Jook gi.”

7Maje korogjowa o Publiyas ween alaan o looc nice ajɔnɛ ŋaati kaavtiya o. Ma atalnanet niini ageeta ɔrɔɔt, ma katikena ŋaatin, ma kaavtiya iinya iiyu. 8Maje iinyaye niceke baati Publiyas amɔɔr ɔɔŋ ceeza abarit ɛlɛ, ma awowek gɔl. Ook ni Pɔl ŋaatin, ma akɔ aŋaryonek ŋaati ataadɛkɛ nɔɔnɔ azɛɛn, makacin izi maya. 9Mazi akɔ agooni gi nici nɔkɔ, ivita ɔl dook o amɔɔr looce nice, ma arogoz Pɔl nɔɔgɔ. 10Ma anyet niigi ageeta kaal ci meelik adiziket. Mazi ka kotooda kavool kotooza, anycet buk kaal ci ka kɛɛrɔnta.

Urum Pɔl Rom

11Mazi kavɔ kadicana nyɛlɔwɛ iiyu, kotooza kavoole ci aku kuture o kazi Alikzandariya. Kazi kavool nico zaar nɛ Joowanɛ ween Codɛ. Acabje kavoolɛ nici liiltoga nyɛlɔwɛ o tagizo dook looce nice. 12Koota ni zɛɛ ma kavɔ karumnya kutur o kazi Sirakus, ma kaavtiya ŋinaante iinya iiyu. 13Bodo ŋinaante kidiceya zɛɛ ma kavɔ karumnya kutur o kazi Regiyam. Ma iitene co ɔkɔla ŋɔɔti ci tɛnɛtu o. Kidiceya ni. Mazi een iinya ram kurumta kutur o kazi Putoli. 14Ma ŋinaante kɔɔt kojoktawa ɔl ci tuwento oogi, ma alamnyet niigi ageeta kɔmɔnta ŋaatineeŋ iinya torgɛrɛm. Enico kidiceya koota kuture o adikir kazi Rom. 15Mazi avɔ aziiŋnet ɔl o tuwento abaak Roma, urumteyet gɔl mɛlɛgɛnyaye o Apiyas. Maje ogɛn arumeket gɔl ŋaati anyak ceezi ci dayiino een iiyu. Mazi akɔ acin Pɔl nɔɔgɔ, anyewun Jook zany, ma anyek ziniz kɔdɔk.

Aavi Pɔl Roma

16Mazi kavɔ karumnya Rom, anycek ɔl Pɔl kabaak ceeze cin doon koromtɛ ki takiren ci abɛk nɔɔnɔ. 17Mazi akɔ adica iinya iiyu, otowa niini alaat o Juz kuture nice ka kivita kulute. Mazi avɔ alotɛ, enek niini nɔɔgɔ nɛ, “Gɔtɔnɔga, akɔ nuun zɛɛ maŋaan kutugu gi ci gɛr ole ogaac kibeen kɛɛranene ogaac baal anyet jijitigaac e, acabjan niigi aneet Jerusalɛma gaga nɔkɔ, ma anyaakan niigi aneet alaat o Rom. 18Mazi avɔ ajinan ɔl o Rom, ɔkɔma gi ci gɛr ajowa niigi ŋaatan ci ka waan kagantoya ki daayiz. 19Bar mazi akɔ abor ɔl o Juz gi o ka koborocɔi naana, kuduwaya alaan ka kitoonawan Rom ŋina ka kiiya kicin zɔɔz can o alaani o Rom adikir. Alaŋ zin bar kagoon gi nico o ka kɔkɔlak ɔl o Juz rooni. 20Gi zin ci karooŋ kurumtɔi ki igeet o nɛɛn, ka kuduwayuŋ gi nico. Inoko zin kacabje naana giye ci akati zaar o Kiristo o arɛ ɔl o Israyil dook nɔɔnɔ tuwɛnta.”

21Ma anek niigi nɔɔnɔ nɛ, “Ŋaan kurumtet ageeta waragɛnya ci avu Judiya akanin ineeta. Ma ŋaan buk kiziikta ole ogaac avunaket ŋinaante kaviyak ci gɛr akanin ineet. 22Bar zin inoko karooŋnya ka kiziikta baabaninok cugun o, eeci kagaya naaga loocok dook azɔɔz ɔl kaal ci gɛr akati ɔl o atu Yesu.”

23Aryek ni niigi iiten ci ka kurumtɔi ki Pɔl. Mazi aku iiten nica, ivita ɔl ci meelik, ma avu arumɔ kibeen Pɔl ŋaao gɔɔn aavɛ niini. Ma azɔɔzɔ ki nɔɔnɔ, ma oobek niini nɔɔgɔ zɔɔz ci akati baliin o Joowo ii gil. Arɔɔŋ ka kɛtɛɛza nɔɔgɔ zooze o akati Yesu ŋaati aduwaki niini nɔɔgɔ lotinok o Mosis kibeen kaal o ayɛɛt nyakaŋanɛta. 24Makacin agamta ɔl ogɛnɛ ŋaatineeŋ zoozok nicoko, aje ogɛnɛ alaŋ atu. 25Ma adaŋɔ niigi maany zooze nico ŋinti wun, ma azaacek bodo Pɔl nɔɔgɔ zɔɔz ci anek nɛ, “Aduwak baale Vɔŋizi o Joowo nyakaŋane o kazi Izaya jijitugooc zɔɔz ci alɛɛma. 26Azi baale niini nɛ, “Bitɔ enek ɔl nicoko nɛ, Aziiknu gɔɔn tiŋeere niiga kaal iini, ma buk acinu kɛbɛrɛn, bar alaŋ agayu keŋti cigeec nɔkɔ been nɛɛn. 27Eeci ɔl nicoko bakbayɛ zinzeeti, Ma adiit iin ugeec ka calaŋ aziiknɛ. Ma amot kɛbɛrɛ ka calaŋ acinɛ. Matɛ waan calaŋ agɔɔn niigi nɔkɔ, acinɛ waan, ma aziiŋnɛ. Ma arek waan kaal nicoko zinzeeti ugeec. Ma avunakan aneet, ma waan karuguz naana nɔɔgɔ.”

28Ma vurta enewun Pɔl nɔɔgɔ nɛ, “Abon zin agayu niiga inoko itoonek Jooi zɔɔz cin rogeto noko modɛn. Bar zin tiŋeere azii niigi.” 29Enico mazi avɔ azii niigi zoozok nicoko, ɔtɔɔzɔ. Ma avɔ adaŋɔ niigi maany zooze nico ɔrɔɔt ɛlɛ.

30Ma abaak Pɔl Roma irkitok ram ceeze ci aruwɛkɛ niini ɔl guruc. Ma atalna niini ŋinaante ɔl dook o avu acin nɔɔnɔ. 31Ma uuwayek niini ɔl zɔɔz o akati baliin o Joowo, ma ademzek nɔɔgɔ zɔɔz o akati Manyi Yesu Kiristo. Ma azɔɔz niini moozete onin dook, ma akɔm eet ci alam nɔɔnɔ zɔɔza.