Dene ngü ta te
Marako
ba teka Yesu Kurisito
Masere si-ngü
Kpara te ba buku ne ena adi de Marako, te di de mürü ye Baranaba ne (Kolosayï 4:5). Ah ngbü ta kpah endoro de wü Pawülü ake Baranaba, teka mba wü lakï cüküꞌdaye (Mürü Tima 12:25; 13:5). Ïrï ni ye na de *Marïya. Gba wü ta agbü Yerüsalema, gbü sü te mere bi wü *kpara ka Yesu ngbü ta ebiti te-wü tete na ne (Mürü Tima 12:12).
Fütanga ngü la, fü Marako adu akoro tïne kpara, te ngbü ele ta-ngü te Petero, gbü tima ka Yesu (1 Petero 5:13). Gbü wü lakï ta te Yesu ngbü endoro tete na, da emala ngari Me ne, Marako ka-ye ta la jaji, ah ndoro de wü Yesu fa sü de. Te di bala, wüh gü ba, mere bi wü ngü te Marako ba teka Yesu ne, ah je wü ngü la gömö Petero.
Marako ba wü ngü ne, o engu di ka-ye ta agbü *Rüma. Ah ba ngü ne fü wü kpara ka Rüma, te ewü di de wü di enga *Yïsarayele nda-wü de ne. Dela si-ngü te engu le amala mere bi ngü, ta te wü *mürü dofo mala teka Yesu ne, nda de ne. Ah mala kpah wü gara si-ngü teka gele ka wü di enga Yïsarayele, angü wü Rüma wu si-ngü teka gele la nda-wü de.
Marako gü ba, “Yesu de Ye Me (Sapïta 1:1), ah kpah de *Ye Kpara ka Kpï, te engu koro füh kotö ne, fü ah ato te-ye akpi, teka afa wü kpara gbü *siti ngü ka-ewü, teka de wüh maka *küküwa ka badi (Sapïta 10:45).” Marako mala mere bi ngü, ta te Yesu ngbü rï wü kpara di ne, ꞌburu nda de. Amba Marako ngbü sere ngü teka Yesu, gü ba, “Yesu ka-ye de mere mürü wazi, te ngbü mere bi wü talara ngü, baka te engu ngbü küwa wü mürü keke. Ah ngbü liki kpah *siti wü di enga me guvu wü gara kpara. Engu ngbü boro kpah siti ngü ka wü kpara.”
Marako ba ngü ne ta gbü ngü *Giriki. Mene köcökpa ta te Marako ba zu me-ye ne, tïtïne ah esaka nih nda ma. Mene köcökpa te di esaka nih ne, ah ka-ye bü mene ewü, ta te wü gara kpara ba, te nga wü ngü ta te Marako ba ne. Ah ge baka te adu ngü ta te Marako ba, teka züzükü ka Yesu gbü kpi ne, dürü ka-ye eyi. Angü ngü la nü rü bü etüngba gbü sapïta 16:8. Sidi nga ngü la, ah baka te gara kpara du ba ngü teka züzükü ka Yesu ne me-ye, füh du ngü ka Marako la (Sapïta 16:9-20). Wü kpara te ewü gïrï ngü gbü *Ngari Me fa sü ne, gü ba, wü ngü de gbü Sapïta 16:9-20 ne, Marako ba me-ye nda de. Amba wü ngü de te gara wü kpara la ba ne, ah ka-ye de zu ngü, angü ah tï kpini de wü ngü te wü Matayo ake Luka ba ne. Te di bala ne, wü ngü la ena angbü ka-wü da wü bala.
Wü ngü te mü ena amaka gbü buku ka Marako, wüh dene.
Sapïta 1:1-13 Makpo ngü teka ngü ka Yesu,
Sapïta 1:14–9:50 Wü ngü ta te Yesu mere agbü Galïlaya,
Sapïta 10:1-52 Wü ngü ta te Yesu mere, o engu yia tete agbü Galïlaya,
da enü agbü Yerüsalema ne
Sapïta 11:1–15:47 Adu ngü ka Yesu, bete ngü ka kpi kaka-na
Sapïta 16:1-8 Ngü ka züzükü ka Yesu gbü kpi
Sapïta 16:9-20 Adu ngü, te wüh ba füh ngü te Marako ba ne
11Dene züka tofo ngü ka Me teka Yesu *Kurisito, te di de Ye Me.
Matayo 3:1-12; Luka 3:1-18; Yüwane 1:26-28
2Ngü la kpo ba e ta te wü Yïsaya, ba gbü *Ngari Me ta gügü, o wü bï Yesu la de, gü ba, “Me mala ngü fü Ye ye, gü ba, ‘Ni ena atima mürü tima ka-ni kpa engagira nü, teka areke kaje fü ye.’ ”1:2 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Malakï 3:1.3*Mürü dofo Yïsaya gü ba, “Gara kpara ena akoro, angbü emala ngü de mere ri ye kpa etü gü, gü ba dene, ‘Mere Miri, te ena aküwa ani ne, ah te ekoro! Ah le de wü reke kaje fefe! Wü ni wü cudu, wü o kpini, teka fü engu anü tete na.’ ”1:3 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 40:3.
4Mürü tima engu la, ah de *Yüwane Mürü Babatïza. Fü engu akoro fütanga mere bi wü re, angbü kpa etü gü, da emala ngari Me fü wü kpara kpala. Fü mere bi wü kpara angbü ekoro kpakaka na, adi eje ngari Me gögömö na. Fü ah angbü emala ngü fü ewü, gü ba dene, “Wü ce *siti ngü ka-wü ꞌburu asidi, wü fü maguma wü, teka fü wü aza *babatïza, fü Me aboro siti ngü ka-wü ꞌburu.” Dela ngü ta te Yüwane mala fü wü kpara la, te engu ngbü eto babatïza fü ewü. 5Fü mere bi wü kpara ayia anü kpakaka na, teka aje ngari Me gögömö na. Wü gara ewü koro agbü Yerüsalema, de wü gara nga nzö kötï ka *Yudaya ꞌburu. Te wü kpara la je ngü ka Me gömö Yüwane de bala, fü maguma ewü ayia agürü. Fü ewü akpo da emala nga wü siti ngü ka-wü fü Me de cïnga. Fü Yüwane angbü eto babatïza fü ewü gbü ngu Yürüdene.
6Yüwane ngbü ta eto bongo ka-ye te ewü gbï gbü su nü de ïrï ye kamele, sisiti gbulukusu bane. Fü ah ngbü ei ku konü etadu ye. Zü-e kaka-na ta nda bü mbïra te di baka eci, bete wü, te engu ngbü emaka agbü gü la.
7Fü Yüwane amala ngü ka Me fü wü kpara, gü ba dene, “Me tima gara kpara eyi, te ena akoro arï yi sidi nga ra, wawazi na fa nda-ra ka. Ma nda-ra bü baka labï kaka, te ena areke kaje fefe. Ma be teka tima la nda-ra de, angü engu me-ye de mere kpara fere. 8Nda-ra, ma ngbü eto babatïza fü yi de ngu kükürü. Amba nda-ka, ah ena ato babatïza fü yi de wazi ka *Nzïla Wazi Me, teka fü yi angbü emere ngü ka Me ereke areke.”
Dene ngü ka babatïza ka Yesu
Matayo 3:13-17; 4:1-17; Luka 3:21-23; 4:1-15
9Baka ta te Yüwane ngbü emala ngari Me kpa etü gü ne, Yesu ngbü ka-ye gbü gara kötï de ïrï ye Nazareta.1:9 Nazareta ka-ye gbü nga nzö kötï ka Galïlaya. Gbü gara ra, fü Yesu ayia anü kpaka Yüwane kpa etü gü la. Fü Yüwane ayia ato *babatïza fefe gbü ngu Yürüdene. 10Te engu to babatïza nza tete, fü Yesu ayia akoro kpa füh gümba. Ah te eceka kpï de, gbo! te kpï te ü te-ye. Fü *Nzïla Wazi Me akoro kpa gbü kpï baka mö, arü gbü nzö Yesu. 11Fü ri Me awü kpa gbü kpï la, gü ba dene, “Mü zu de Ye ra, te maguma ra ngbü tete. Ngü ka-mü reke gbü jia ra ꞌduwa ba-neh-ene-la.”
12Fütanga ngü la, fü Nzïla Wazi Me aza Yesu, anü di kpa etü gü, 13kpa gbü sü ka siti wü nü. Fü ah ara kpala sïkpï teke ꞌbasu. Fü *Satana akoro afiti Yesu kpala ma. Fü wü *malayïka ka Me angbü ta ele ta-ngü te Yesu kpala.
14Fütanga ngü la, fü ewü azoro Yüwane, anü di agü agbü ku. Te Yesu je ngü la, fü ah ayia ace sü la, adu ka-ye agbü *Galïlaya. Fü ah angbü endoro da emala ngari Me fü wü kpara kpala, 15gü ba dene, “Mere sïkpï koro eyi gbamari. Miri te Me tima teka aküwa wü ne, koro eyi. Te di bala, wü ce *siti ngü ka-wü, de wü le to ngü ka Me de maguma wü biringbö.”
Dene ngü ka gina wü kpara ta te Yesu ï ewü
16Gbü gara ra, fü Yesu ayia anü andoro era mere ngu de ïrï ye *Galïlaya. Fü engu akoro amaka wü gara komoko ꞌbasu, te ewü ngbü egü yïmba ka-wü gbü ngu teka azoro si, angü ah de tima ka-ewü. Ah de Sïmüna Petero ake enga ni ye, de ïrï ye Anderïya. 17Fü Yesu arü amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Yi nü kpakine, yi lala gbü nga ra. Ma ena ao yi, teka angbü efü wü kpara, de wüh le ngü ka Me, da tima ka si te yi ngbü emere ne.” 18Te wüh je ngü la, fü ewü ayia kere, ace tima ka si ka-wü la, te ewü ngbü emere la, adu alala gbü nga Yesu.
19Fü wü Yesu ayia sela, anü kpa engagira nü mba cüküꞌdaye. Fü ewü anü amaka wü gara wü kpara ꞌbasu. Ah de wü *Yakobo ake *Yüwane, wü di Zebedayo. Wüh ngbü ka-wü gbü *zabu, da ekpokpo jia yïmba ka-wü. 20Fü Yesu ayia aï ewü kpah bala. Fü ewü ayia ace wö wü, Zebedayo, agbü zabu kpala, de wü kpara ka tima ka-ye. Fü ewü ayia anü alala gbü nga Yesu.
Dene ngü ka Yesu de wü siti wü di enga me
21Gbü gara ra, fü wü Yesu ayia anü akoro agbü Kaparanama. Fü *sïkpï ka Me amaka ewü kpala. Fü ewü ayia anü arï kpa *esambü ka biti-te. Fü Yesu akpo da erï wü kpara kpala. 22Fü rïrï kaka-na la ayia aga gbü jia wü kpara la afa sü. Wüh gü ba, “Rïrï ka komoko ne ka-ye kpikpi ye. Angü ah ngbü emala mere kpeke ngü, baka kpara te Me tima engu me-ye. Wü kpara ka-ani, te ewü ngbü erï ani de sene ne, wüh rï ani bala nda-wü de.”
23Gara komoko ta ladü kpa esambü ka biti-te la, de *siti wü di enga me guvu ye. Fü komoko la ayia akpo da eba rere kpa tikpi, gü ba, 24“Yesu1:24 Komoko la gü ba, “Yesu de kpara ka Nazareta.” deyï, tima ka-ani gbü ngü ka-ye nda ma. Ye koro sene teka ne? Teka amörö ani asidi? Ani wu ye kpo. Ye de züka kpara te Me tima ye me-ye füh kotö ne.” 25Fü Yesu ayia amala ngü fü siti wü di enga me la, gü ba dene, “Yi nga anga, de yi koro guvu komoko la asidi!” 26Fü siti wü di enga me la ayia agbürü komoko la, agbo kötö, da eba rere. Fü ewü ayia ace komoko la, akpe, atafa ka-wü.
27Dela ngü ta te Yesu mere, te engu liki siti wü di enga me di, guvu gara komoko asidi. Fü ngü la aga gbü jia wü kpara ꞌburu, baka mere ngü cucu. Fü ewü akpo da eyi-ta tete-wü, gü ba dene, “Apa! De bane ne ngü ne? Amba rïrï ka Yesu ne, ah ka-ye de kpeke rïrï fanü fanü. Angü ah ngbü eto rïrï fü siti wü di enga me, fü ewü angbü eje ngü kaka!” 28Teka ngü la, fü ïrï Yesu ayia awü gbü nga nzö wü sü ka *Galïlaya ꞌburu.
Dene ngü ka Yesu te küwa mere bi wü mürü keke
29Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia ace *kambü ka biti-te. Fü ewü anü de wü *Yakobo ake *Yüwane, kpa gba wü Sïmüna Petero ake Anderïya. 30Te wüh koro kpala, fü ewü amaka wügiri ye Sïmüna, würüse, te keke ngbü emere engu efa sü, te ra ngbü kötö. Küküte ꞌburu wütü awütü. Fü ewü amala nga würüse la fü Yesu. 31Fü Yesu ayia anü akoro kpaka würüse la, azoro kpakpa na, ae engu tikpi. Fü soko würüse la ayia alofo. Fü würüse la ayia anü amere kümü, ato fü ewü.
32Etamurago la, te ra tï tete na, fü mere bi wü kpara ayia aza wü mürü keke ka-wü, bete wü kpara te *siti wü di enga me ngbü emere ewü ne, akoro de ewü kpaka Yesu. 33Fü wü kpara gbü sü la aci abiti te-wü gbe gbe gbe kpa emöngïtï ka kambü te Yesu di gbügbü na. 34Fü Yesu ayia aküwa mere bi wü kpara de wü keke eküte wü la ꞌburu. Fü ah aliki *siti wü di enga me guvu gara ewü asidi. Fü siti wü di enga me la angbü eku gba. Fü Yesu ayia atïrï ewü. Kükürü de, angü wüh wu ta eyi, gü ba, Yesu ka-ye de kpara te Me tima engu me-ye füh kotö ne.
Dene ngü ka Yesu, te ndoro da eto ngari Me,
gbü wü sü ka Galïlaya
35Gügü emözekpï, o sü lofo la de, fü Yesu ayia kpikpi ye, ace Kaparanama, anü akoro kpa gbü gara sü, kpa gbü gü, teka aku gba fü Me. 36Te wü Sïmüna Petero zükü tete, Yesu nda ma! Fü ewü ayia anü agïrï engu. 37Fü ewü anü amaka Yesu agbü gü kpala, amala ngü fefe, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ani du edu kpa ekötï, angü wü kpara ꞌburu ngbü egïrï ye, teka de ye küwa ani.” 38Yesu gü ba, “Ani nü la kpa gbü gara sü, teka fü ni amala ngari Me fü mene wü kpara de kpala. Angü dela tima ka-ni, te Me tima ni tüngüngü.”
39Fütanga ngü la, fü Yesu akpo da endoro gbü wü kötï ka *Galïlaya ꞌburu nde, da erï wü kpara de to ngü ka Me, kpa *esambü ka biti-te ka-ewü, kpah da eliki *siti wü di enga me guvu wü gara kpara, te ngbü emere ewü ne, asidi.
Dene ngü te Yesu küwa gara mürü jiakö di
40Gbü gara ra, fü gara komoko ayia akoro kpaka Yesu, de *jiakö te ye. Fü komoko la abu nzökuta ye kötö, andaꞌba te-ye, gü ba, “Ni wu eyi, gü ba, ye de mere mürü wazi fa sü. Te ah ꞌbe gbü jia ye la, de ye reke la mba küte ni ne.” 41Fü ngü komoko la ake te Yesu afa sü. Fü ah ayia ao kpa ye eküte komoko la, gü ba, “Wayi, ma le eyi. Küte mü reke ereke.” 42Fü jiakö ayia agürü eküte komoko la asidi. Fü küküte adu akoro te nga ye. 43Fü Yesu amala ngü fü komoko la kpekpeke, 44gü ba, “De-ye deyï, ye mere e amala nga ngü la fü wü gara kpara de. Ye nü enü, ye mere ngü, ta te *Müse ba gbü *Rïrï ka Me ne. Ye za nü, ye nü di kpaka *mürü gele ka Mere Me, de ah wa, ah to fü Me teka ngü la. Teka fü wü kpara ꞌburu awu, gü ba, küte ye reke eyi fanü.”1:44 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Rïrï ka Gele ka wü Levi 14:1-32.45Amba ngü te Yesu mala fü komoko la, ah je nda de. Fü ah ayia anü, akpo da emala nga ngü la fü wü kpara bü faaa. Fü nga ngü la awü, abaya gbü wü sü ꞌburu. Teka ngü la, da Yesu te engu ena angbü agbü mere kötï ngbaangba gbü jia wü kpara ne tïne ma. Fü ah angbü ka-ye ewo te-ye agbü gü. Te wüh je nga Yesu bala, fü mere bi wü kpara ayia te nga nzö wü kötï ꞌburu, angbü ekoro kpakaka na agbü gü la.
2Dene ngü te Yesu küwa gara komoko te küküte kpi akpi ꞌburu
1Gbü gara sïkpï, fü wü Yesu ayia adu kpa ekötï, agbü Kaparanama. Te wü kpara je nganga na, gü ba, Yesu du koro eyi kpa ekötï ne, 2fü mere bi wü kpara aci akoro abiti te-wü gbe, kpa esambü te Yesu ngbü gbügbü na ne. Fü sü ani kpa esambü ꞌburu yere. Fü gara wü kpara angbü nda-wü kpa etanü, ede möngïtï. Fü Yesu angbü emala to ngari Me fü ewü.
3Baka te Yesu ngbü la emala to ngari Me fü wü kpara la, fü ewü ayia akoro de gara komoko, te küküte kpi akpi ꞌburu. Wü kpara te ewü bï engu, wüh baka wü kpara bala. Fü ewü abï engu füh kaꞌda, de ani koro di kpaka Yesu, de ah küwa engu. 4Te wüh koro kpala, fü ewü amaka mere bi wü kpara, te ewü ni sü emöngïtï ꞌburu yere. Da ewü, te ewü ena arï kpa esambü de mürü keke la, akoro di kpaka Yesu ne, nda ma. Te di bala, fü ewü ayia afï nga gara mani. Fü ewü ayia alï kpa tikpi, enzö kambü, afuru nzö kambü la mbiii te sü, te Yesu ngbü ero mö tete na ne. Fü ewü ai ku te kaꞌda ka mürü keke la, abï engu di, ato te görö te ewü furu la ferrre, ao kötö engagira Yesu.
5Te Yesu wu ngü la bala, fü ah awu, gü ba, wü kpara la to maguma wü eyi fü ni fanü fanü. Fü ngü la areke gbü jijia na afa sü. Fü ah ayia amala ngü fü mürü keke la, gü ba dene, “Enga ra, *siti ngü ka-mü ta te mü mere gbü jia Me ne, ma za gbü nzö mü eyi asidi.”
6Gara wü *mürü rïrï ta kpah ladü kpala. Te wüh je ngü te Yesu mala fü komoko la bala, fü ewü angbü efï nga ngü emaguma wü, 7gü ba dene, “Dene ne töndö ngü ne? Yesu yia efü te-ye ba Me? Angü kpara füh kotö ne, te tï aza siti ngü gbü nzö wü kpara, ah ngbürü ladü? Ah nda ma! ꞌDuwa Me te ngbü eza siti ngü ka wü kpara me-ye.”
8Amba Yesu wu fïngangü ka-ewü la eyi. Fü ah ayia ayi-ta ewü, gü ba dene, “Yi ngbü efï nga ngü la emaguma yi bala, neh teka ne? 9-10Yi wu de, gü ba, ma de *Ye Kpara ka Kpï? Te di bala, wazi ra ladü, teka adi eza siti ngü ka wü kpara füh kotö ne, gbü nzö ewü di asidi. Yi fï nda-yi, gü ba, ma mala töndö ngü kükürü? Yi ena awu ngü la enatikine.” Fü Yesu adu afü te-ye, amala ngü fü mürü keke la, gü ba dene, 11“De-ye deyï, ye yia eyia, ye za darara ka-ye, ye go kpa ekötï.” 12Fü mürü keke la ayia ꞌduwa cukuru, gbü jia wü kpara ꞌburu, arü atikpi. Fü ah aza darara ka-ye, ayia ago di agba ye.
Dela ngü ta te Yesu mere, te engu küwa komoko, te küküte na kpi akpi ne. Fü ngü la aga gbü jia wü kpara la afa ꞌduwa sü. Fü ewü aci ꞌburu, agbo nga ïrï Me, gü ba, “Ani wu ngü de bala gügü la de!”
13Fü wü Yesu ayia anü andoro kpa era mere ngu. Fü mere bi wü kpara angbü ekoro kpakaka na la, teka aje ngü gögömö na. Fü Yesu angbü erï ewü de to ngari Me kpala.
Dene ngü ka Levi, te Yesu ï engu
14Gbü gara ra, fü Yesu ayia anü andoro. Fü ah amaka gara komoko de ïrï ye *Levi Matayo, ye Alofaya, te ngbü ka-ye ero *jiase ka wü e esaka wü kpara, adi eto fü Miri ka wü Rüma. Fü Yesu arü amala ngü fü Levi, gü ba dene, “Levi deyï, mü yia eyia, mü lala gbü nga ra.” Fü Levi ayia ace tima ka-ye la, alala gbü nga Yesu.
15Fütanga ngü la, fü Levi ayia aï wü Yesu de wü kpara ka-ye agba ye. Fü ah aï kpah mere bi wü bu ye, de te ewü ngbü ero jiase de ewü ne, abe kpah te gara wü kpara, te wü *mürü rïrï gü ba, wüh de siti wü kpara ne. Fü wü kpara la akoro ꞌburu, angbü ezü e tundu de wü Yesu kpala. Angü wü kpara la ngbü ta ꞌburu efa nga Yesu.
16Wü gara mürü rïrï ta ladü, te ewü eï ewü, gü ba, wü *Farusi. Wü Farusi la, wüh de wü kpara te ewü le adi emere gele ka-wü mbi mbi mbi. Fü wü Farusi aje ngü, gü ba, “Yesu ngbü ezü e de wü siti wü kpara.” Fü ewü ayia akoro amaka wü *kpara ka Yesu, ayi-ta ewü, gü ba, “Ah mere baye, te Yesu ngbü ezü e de wü siti wü kpara ne?” 17Te Yesu je ngü te ewü mala la, fü ah amala ngü, gü ba dene, “Te keke te mü ma la, mü ena anü anü kpaka mürü kuwa? Mü tï anü de. ꞌDuwa te mü de keke te mü la, mü ena anü anü kpaka mürü kuwa, de ah küwa ni. Ngü ka-ra kpah bala. Angü ma koro füh kotö ne, neh teka wü da? Teka aküwa züka wü kpara? Ah bala de. Ma koro teka aküwa siti wü kpara, de wüh ce *siti ngü ka-wü asidi.”
Dene ngü ta te ewü yi-ta Yesu di, teka to rïrï kaka
18Gbü wü gara sïkpï, wü *Farusi zü e de. Wüh ngbü *eꞌbï te-wü, teka adi eku gba fü Me. Wü kpara ka *Yüwane Mürü Babatïza ngbü emere kpah bala. Gbü ngü la, fü wü kpara ayia akoro kpaka Yesu, ayi-tata, gü ba dene, “De-ye deyï, wü kpara ka Yüwane, de wü Farusi ꞌburu, wüh zü e enatikine de, teka aku gba fü Me. Anga ah mere baye, te nda-ye wü kpara ne, ngbü nda-wü ezü e ne? Wüh fï nga gele ka-ani mbi mbi mbi nda-wü de?” 19Fü Yesu ayia alügü ngü fü ewü gbü mani, gü ba dene, “Te wü ngba nü agbü karama la,2:19 Dene karama te wüh mere teka ase würüse. wüh tï azü e de? Wüh tï eyi azü e, angü mürü karama la ladü tundu de ewü. 20Amba te gara, te wü vügü ena aza mürü karama la, esüka wü awuba ye asidi la, wüh tï azü e de, ka cïnga emaguma wü.”
21Fü Yesu adu amala gara wü mani fü ewü, teka to rïrï ka Me, te engu ngbü erï wü kpara di ne, gü ba dene, “Te diri bongo ka-mü sörö asörö la, mü tï eyi aza to bongo, teka atükü te didiri na la? Mü tï amere bala de, angü didiri na la ena adu kpah asörö ka-ye asörö. 22Kpah bala, te mü le aküꞌda fï ka-mü la, de mü mere e aküꞌda gbü diri bütü körö körö ne de. Angü diri bütü la ena adü, aöfö ka-ye, fü fï ka-mü la atökö ka-ye ꞌburu akötö. Ah le fü mü aküꞌda fï ka-mü gbü to bütü, angü fï ka-mü la ena asiti siti. Kpah bala, te mü ngbü ele to rïrï ka-ra la, mü tï alala fï bü eküte diri gele ka wü kundu mü nda-mü de.”
Dene ngü te Yesu mala teka sïkpï ka Me
23Gbü gara *sïkpï ka Me, fü wü Yesu angbü enü de wü kpara ka-ye. Fü ewü afü kpuru gbü yï ka ndo. Te wüh ngbü enü tete, fü wü *kpara ka Yesu la akpo da esösörö fï ndo, da etitiri koko na, ezü ka tala.
24Fü wü gara *Farusi awu ngü la bala. Fü ngü la asiti gbü jia ewü, angü wüh ngbü efï, gü ba, “Masörö fï ndo la, ah de tima.” Angü *Rïrï ta te Müse to fü wü *Yïsarayele ne, gü ba, “Wüh mere e adi emere tima gbü sïkpï ka Me ꞌburu ꞌburu de.” Fü wü Farusi la akoro amala ngü fü Yesu, gü ba dene, “De-ye deyï, wü kpara ka-ye ne, ngbü emere tima gbü sïkpï ka Me, neh teka ne? Ngü la siti gbü jia Me fa sü!”
25Yesu gü ba dene, “De-wü deyï, wü tanga *Ngari Me nda-wü neh de? Ngü ta te wüh ba teka *Mere Miri Davidi ne, ah gü neh fe? Ta gbü gara ra, fü tala ayia amere wü Davidi, de wü kpara gbü nga ye. 26Fü Davidi ayia akoro kpaka *mürü gele ka Mere Me, ayi-tata teka e-mazü. Fü mürü gele la ayia aza ambata, de te wüh ngbü eto fü Mere Me ne, ato fü Davidi. Fü Davidi azü, ato kpah fü wü kpara gbü nga ye ꞌburu. Wüh mala ta eyi fefe, gü ba, ‘Ye ngbü esiti gele?’ Wüh mala bala de! Amba gbü *Rïrï ta te Müse to fü wü mürü gele ne, ambata la, ah teka wü kükürü kpara fa fa fa nda de. ꞌDuwa wü mürü gele ka Mere Me ngbü ezü me-wü. Dela ngü ta te Davidi mere, ta gügü, o Abïyatara di de mere kpara füh kpökpö ka wü mürü gele.”2:26 Mü ena amaka ngü la gbü 1 Samüwele 21:1-6.
27Fü Yesu adu amala kpah gara ngü fü ewü, gü ba dene, “Me o wü kpara füh kotö ne, neh teka ne? Teka amere gele ka sïkpï ka-ye? Ah bala de. Me o sïkpï ka-ye teka fü wü kpara adi efe te-wü gbügbü na. 28De-ra, *Ye Kpara ka Kpï, Me to wazi eyi fere, fa ngü ka gele la di ka. Ma de mürü *sïkpï ka Me la me-ra. Ma ngbü kpah eto to *rïrï ka Me fü wü kpara ka-ra me-ra.”
3Dene ngü ka komoko te Yesu reke kpakpa na gbü sïkpï ka Me
1Gbü gara *sïkpï ka Me, fü Yesu anü arï kpa *esambü ka biti-te. Gara komoko ta ladü kpala te kpakpa na ze aze. 2Wü gara *Farusi ta kpah ladü kpala. Fü ewü angbü efete Yesu, da egïrï kaje te ani ena amaka siti ngü kaka tete, fü ani amala nganga fü wü *kovo. Fü ewü angbü eceka Yesu, da efete engu kpekpeke, anga engu ena aküwa komoko la gbü sïkpï ka Me ya? Angü wüh ngbü efï nda-wü, gü ba, maküwa kpara, ah de tima. 3Fü Yesu ayia aï komoko te kpakpa na ze aze la, gü ba dene, “De-ye deyï, ye koro la kpa engagira nü akine.” Fü komoko la ayia akoro. 4Fü Yesu ayi-ta wü Farusi la, gü ba dene, “Gbü jia yi, ah le fü kpara amere ne ngü ne, gbü sïkpï ka Me? Wüh di emere züka ngü? Anga *siti ngü reke me-ye? Ah le de nih küwa kpara? Anga ah le de nih ce kpara fü kpi? *Rïrï ka Me, te *Müse mala fü nih ne, gü neh fe?” Fü ewü anga ka-wü tï. Wüh le ngü nda-wü de. 5Fü Yesu ayia aceka kpï füh ewü ngberrre ꞌburu. Fü mamaguma ayia asiti teka ngü ka-ewü la, angü nzö ewü kpekpeke. Fü ah adu arü amala ngü fü komoko la, gü ba dene, “Mü gbere kpa mü egbere.” Fü komoko ayia agbere kpa ye. Fü kpakpa na ayia areke, adu zürrrü te nga ye.
6Te wü Farusi wu ngü la, fü ngü la ake te ewü, angü Yesu reke kpa komoko la gbü sïkpï ka Me. Fü ewü ayia akoro kpa etanü, anü abiti te-wü de wü kovo ka Miri Anïtïpa *Erode. Fü ewü akpo da egïrï kaje, te ani ena amörö Yesu tete na.
Dene ngü ka Yesu, de mere bi wü kpara, ede mere ngu
7-8Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia de wü kpara ka-ye, anü andoro kpa era mere ngu. Fü mere bi wü kpara ayia rurrru! anü afa nganga na, angü wüh je nga wü mere kpeke ngü, te engu ngbü emere ne. Wü kpara la koro te nga mere bi wü sü. Gara ewü koro agbü nga nzö kötï ka wü *Galïlaya. Gara ewü koro nengete, agbü Yerüsalema, de wü gara nga nzö kötï ka *Yudaya. Gara ewü koro gbü nga nzö kötï ka wü Edomaya, gara gbü nga nzö kötï kpa etangu Yürüdene, gara agbü wü mere kötï de ïrï wü Tera bete Sïdona de wü sü ede ewü.
9Te Yesu wu mere bi wü kpara la, fü ah ayia amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, “Wü nü la enü, wü koro de *zabu, de ni lï gbügbü, angü wü kpara ne ena adere ni.” 10Yesu mala ngü la bala kükürü de, angü mere bi wü mürü keke koro eyi sela. Fü ewü angbü egbene sü agbene, gü ba dene, “Wayi, ah le de ani zoro küte Yesu, teka fü ani aküwa.” Angü wüh wu eyi, gü ba, Yesu ngbü eyi eküwa mere bi wü kpara. 11Gara wü kpara te *siti wü di enga me ngbü emere ewü, te ewü wu Yesu tete, fü ewü atï kötö, aba rere, gü ba, “Yesu, mü de Ye Me.” 12Fü Yesu amala ngü fü siti wü di enga me la kpekpeke, gü ba, “Wü mere e agü tamu ni de.”
Dela ngü ta te Yesu küwa mere bi wü kpara tete.
Dene ngü ka wü kpara nzükpa de füh ye ꞌbasu, te Yesu fe ewü
13Gbü gara ra, fü wü Yesu ayia anü kpa enzö mere rüvü. Fü ah ayia aï wü *kpara ka-ye la kpaka ye kpala. 14Fü ah ayia afe süka ewü nzükpa de füh ye ꞌbasu, ao ewü, wü *mürü tima ka-ye. Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Ma fe yi teka fü nih angbü endoro de nih ma. Te gara, ma ena atima yi, teka fü yi adi emala ngari ra fü wü kpara. 15Ma ena ato wazi fü yi teka fü yi adi eliki *siti wü di enga me di.”
16Dene ïrï wü kpara te Yesu fe ewü ne. Sïmüna, te Yesu gü gara ïrï tete na, gü ba, Petero,3:16 Si-ngü gbü ïrï Petero, gü ba, baka da.17wü *Yakobo ake *Yüwane, wü di Zebedayo, te Yesu gü ïrï te ewü, gü ba, wü Büwanerage, gü ba, wüh baka mügbara. 18Wü Anderïya, bete *Fïlïpo, bete Batülümayo,3:18 Gara ïrï Batülümayo de Natanïyele. bete Matayo,3:18 Gara ïrï Matayo de Levi. bete Toma, bete *Yakobo ye Alofaya, bete Tadayo,3:18 Gara ïrï Tadayo de Yuda. Ah de ye Yakobo. bete Sïmüna ta te di kpara te mere gü teka tö ka-wü. 19Abe kpah te *Yuda Keriyota, ta te gü tamu Yesu fü wü vügü ne.
Dela ta ngü ka wü kpara te Yesu fe ewü.
Dene ngü ka Yesu de wü di enga ni ye
Matayo 12:22-32, 46-50; Luka 8:19-21; 11:14-22; 12:10
20Fütanga ngü la, fü mere bi wü kpara adu abiti te-wü kpaka Yesu gbe. Da wü Yesu, te ewü ena azü e de wü kpara ka-ye, nda ma. 21Fü wü di enga ni ye Yesu, te ewü di kpa gbü gara sü, ayia aje ngü la. Fü ewü afï nda-wü, gü ba dene, “Nzö Yesu siti eyi.” Fü ewü ayia anü kpakaka na, de ani zoro engu, adu di kpa ekötï.
22Fü nga wü ngü, te Yesu ngbü emere la, adu kpah awü akoro zalü agbü Yerüsalema. Fü gara wü *mürü rïrï ayia agbü Yerüsalema kpala, anü akoro kpaka Yesu teka awu ngü la cu de jia wü. Te wüh wu wü kpeke ngü, te Yesu ngbü emere ne, fü ewü akpo da emala siti ngü, gü ba, “Yesu maka wazi teka aliki *siti wü di enga me di ne, neh kaye? *Satana3:22 Gara ïrï Satana de Belezebuba. to wazi la fefe me-ye, angü engu de miri ka wü di enga me!” 23Te Yesu je ngü la, fü ah ayia aï wü mürü rïrï la kpaka ye, adu arü amala ngü fü ewü de mani, gü ba dene, “Satana ena aliki te-ye de tete-ye, neh baye baye? 24Te nguwa wü kpara biringbö kpo eyi emere gü esüka wü la, züka ngü ena adi ladü? Ngü la reke nda de, angü nguwa wü kpara la ena anza. 25Kpah bala, te wü kpara gbü kötï biringbö kpo eyi da emömörö te-wü la, ah ena atï atï? Ah tï nda de. Kötï la ena asiti, fü ewü abaya asidi. 26Angü te Satana ena angbü eto wazi fere me-ye, teka aliki wü kpara ka-ye di la, ah ena adi ba e te engu siti tima ka-ye me-ye. De bane, ngü ka Satana ena anza ka!”
27Teka ngü la, fü Yesu adu arü amala gara mani fü ewü, gü ba dene, “Te kpeke kpara ladü, te di de wazi ye fa sü, e-ena arï kpa esambü kaka, agbene wü e kaka, neh da? Angü, ah ngbü eceka kpï fütanga kambü ka-ye ꞌbe ꞌbe ꞌbe. Amba, te gara kpeke kpara koro, te wawazi fa nda gina kpara la, ah ena azoro engu, ai gö! agbene wü e kaka ꞌburu, anü sü di. Te di bala, ah le de yi wu, gü ba, wazi ra fa nda Satana, te ngbü embü yi de füh kotö ne ka.”
28Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü, gü ba dene, “Ngü te ma emala fü yi dene, ah de kpeke ngü. Wü *siti ngü ꞌburu te wü kpara ngbü emere ne, te kpara fü maguma ye la, Me ena aboro ngü kaka la ꞌburu. Kpah bala, wü ngü te wü kpara ngbü emala esiti te ïrï Me ne, Me ena aboro kpah asidi. 29ꞌDuwa kpara te ngbü esoko *Nzïla Wazi Me, Me boro ngü kaka-na la kpo fï de. Lïya kaka-na la ena angbü fï gbü nzönzö na fï mere badi.” 30Yesu mala ngü la bala, teka te wü mürü rïrï la soko Nzïla Wazi Me, gü ba, “Yesu maka wazi la esaka *siti wü di enga me,” ne.
31-32Fütanga ngü la, fü wü di enga ni ye Yesu ayia akoro de wü ni ye na. Te wüh koro tete, fü ewü amaka bi wü kpara te ewü biti te-wü, ngbü ede Yesu. Da ewü te ewü ena arï akoro kpaka Yesu kpa esambü la, ah nda ma. Fü ewü arü kpa etanü, atima kpara kpakaka na, gü ba, “Ye nü, ye ï Yesu fü ani.” Fü kpara la akoro amala ngü fü Yesu, gü ba dene, “Mere kpara deyï, wü ni ye, de wü di enga ni ye, ladü kpa etanü kpane. Wüh ngbü ta ele awu ye.” 33-34Yesu gü ba dene, “Ah mbi.” Fü ah adu aceka kpï füh wü kpara la ngberrre ꞌburu, gü ba, “Amba de-yi, wü kpara te yi biti te-yi sene, teka aje ngü ka-ra ne, yi kpah de wü di enga wüna, de wü wüna. 35Angü te mü ngbü ele ngü ka Me da emere la, mü ena adi fere baka wüna, anga enga wüna.”
Dela ngü ta te Yesu mala fü mere bi wü kpara la.
4Dene mani ta te Yesu mala teka nguwa te wüh moko
1Gbü gara ra, fü Yesu adu anü andoro era mere ngu *Galïlaya, adu kpah angbü erï wü kpara kpala. Fü mere bi wü kpara aci kpah, akoro kpakaka na la gbe. Te engu wu bala, fü ah ayia alï ka-ye gbü *zabu, angbü kpala füh ngu, angü wü kpara ena adere ni. Fü bi wü kpara la angbü nda-wü kpa füh gümba, da eje ngü gögömö na. 2Fü Yesu angbü erï ewü de mere bi wü ngü ꞌburu gbü mani, gü ba, 3“Yi da la güje yi, de yi je ngü ka-ra ne. Gara komoko ta ladü, te le amoko ndo ka-ye. Fü ah ayia aza nguwa ndo, anü di agbü yï, amoko. 4Te engu ngbü emoko ndo la, fü wü gara jia ndo atï te kaje. Fü wü lu awu jia ndo la. Fü ewü ayia kere, akoro adoro nguwa la, ami ka. 5Fü gara nguwa atï füh wü sï-da, te tö di sela mbi mbi ma. Fü nguwa la ayia akö kere, teka ne de, angü tö sela sere sere. 6Fü ra ayia asü. Fü fu-ndo la ayia aürü ka-ye ꞌburu, angü sïsï na rï gbü tö mbi mbi de. 7Fü gara nguwa atï esüka wü ti. Fü nguwa la akö aga de wü fu-ti la ꞌburu. Fü wü ti awündü züka fu-ndo la. Fü ah adu afü te-ye yï-andüla tete. Ah zï jia de. 8Fü gara nguwa atï gbü züka sü. Fü ah ayia akö, agere, arï gbrrri! Gara zï jia ye mbi, gara zï jia ye fa sü, gara zï jia ye reke ꞌduwa ba-neh-ene-la,4:8 Gara zï jia ye teke biri de füh ye nzükpa, gara teke bata, gara kama biri. angü ah tï gbü züka tö.”
9Fü Yesu adu amala fü ewü, gü ba, “Te güje mü ladü la, de mü da güje mü te ngü ka-ra la mbi mbi mbi.”
Dela ngü te Yesu mala teka nguwa te wüh moko gbü tö.
10Fütanga ngü la, te Yesu di kpikpi ye, fü wü kpara te engu fe ewü, nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, ayia de wü gara wü kpara kaka-na, anü kpakaka na. Fü ewü ayi-tata teka si mani te engu mala la. 11Yesu gü ba, “Ta gügü, wü kpara je si-ngü ka Me nda-wü de. Ngü ka Me ngbü gbü jia ewü ꞌdaaa, ah wo te-ye awo. Nda-yi, wü kpara ka-ra, ma ngbü eyi esere ngü la fü yi ꞌburu mbölö mbölö, gü ba, Me le de wü kpara ꞌburu to maguma wü fü ni. Amba wü gara kpara la tï aje si-ngü la nda-wü de, angü wüh le ngü ka-ra de. Teka ngü la, ma ngbü emala ngü la fü ewü ꞌburu de mani. 12Ah kpah baka ngü ta te Me mala teka wü kpara la, gömö *mürü dofo Yïsaya, gü ba dene, ‘De-wü deyï, wü ena aceka ngü ka-ni ma, wü tï awu si-ngü la nda-wü de. Wü ena aje ngari ni, Me, ma, ngü la tï arï gbü nzö wü kpah de. Angü, te wü ena aje ta si-ngü ka-ni, Me, mbi mbi la, de bane wü ena ace *siti ngü ka-wü, adu ale ngü ka-ni, teka fü ni aboro siti ngü ka-wü.’4:12 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 6:9-10. Dela ngü ta te Me mala gügü teka wü kpara, te ewü le ngü ka-ra de ne.”
13Fü Yesu adu amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Yi tï awu si mani ka nguwa la nda-yi kpah de? Te di bala, yi ena awu si wü ngü gbü wü gara mani ꞌburu, neh baye baye? 14Ma ena amala si-ngü la fü yi. Kpara te moko nguwa la, ah baka kpara te emala ngari Me. 15Nguwa te tï te kaje, ah baka mene wü kpara, te wüh mala ngari Me fü ewü, amba ngü la rï gbü nzö ewü nda de. Fü *Satana awu ngü la, ayia kere, akoro aza ngü la emaguma ewü asidi. 16Nguwa te tï füh wü sï-da, ah baka mene wü kpara, te wüh mala ngari Me fü ewü. Fü ewü ayia aje ngü la, ale de züka tadu. 17Amba wüh rü kpekpeke gbü ngü ka Me de, angü maguma ewü ka-ye ꞌbasu ꞌbasu. Teka ne de, angü wüh to maguma wü fü Me mbi mbi de. Nga ngü la yïrï kpah de, fü cïnga ayia akoro teka ngü ka Me la. Teka wü ngü la, fü wü kpara la ayia ace ngü ka Me kere, teka ngü ka cïnga la. Fü ewü adu angbü emere gara wü ngü ka-wü. 18Nguwa te tï esüka wü ti, ah baka mene wü kpara, te ewü le ngari Me eyi, 19amba fïngangü ka-ewü ka-ye ꞌbasu ꞌbasu. Wüh ngbü efï nga wü e ka füh kotö ne. Fü gümü jiase ayia amere ewü, bete gümü wü gara wü e fa sü. Teka ngü la, wüh tï amere tima ka Me mbi mbi de, fü ngü ka Me ayia afü te-ye emaguma ewü baka yï-andüla. 20Nguwa de te tï gbü züka sü, ah baka mene wü kpara, te wüh mala ngari Me fü ewü. Fü ewü aje ngü la, ayia ale de maguma wü ꞌburu. Fü ngü ka Me la aga kpa emaguma ewü baka ndo te zï jia ye mbi, gara zï jia ye fa sü, gara zï jia ye reke ꞌduwa ba-neh-ene-la.4:20 Gara zï jia ye teke biri de füh ye nzükpa, gara teke bata, gara kama biri.
Dela si-ngü gbü mani teka nguwa ndo la.”
Dene gara mani te Yesu mala teka ngü ka Me
21Fü Yesu adu amala gara mani fü mere bi wü kpara la, gü ba dene, “Te mü siya wa ka-mü gbü biti, akoro di, ao kpa esambü la, mü ena amere di baye? Mü ena abuka sila fefeh? Anga mü ena ao esa ngbaga? Ah bala de. Mü ena ao wa ka-mü kpa tikpi füh e, teka fü ah alofo sü mbi. 22Kpah bala, ngü ka-ra te wü kpara je mbi mbi de, te wo te-ye awo fü ewü ne, wüh ena awu ngü la te gara, angü Me ena agü tamu ngü la fü ewü me-ye. 23Te güje mü ladü la, de mü da güje mü teka aje ngü ka-ra la mbi mbi mbi.”
24Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü, gü ba dene, “Ngü te ma ngbü emala fü yi ne, yi o fïngangü ka-yi ꞌburu tete na. Teka ne de, angü, te mü fï nga ngü ka-ra mbi mbi la, sisi na ena arï gbü nzö mü. Fü Me adu agü tamu gara wü ngü fü mü gbe. 25Angü te mü le ngü ka-ra ne eyi, Me ena adu agü tamu gara wü ngü fü mü gbe. Amba, te mü le aje ngü ka-ra nda-mü de la, mba enga ngü cüküꞌdaye, te di gbü nzö mü ne, ah ena adürü ka-ye adürü asidi.”
Dene mani ta te Yesu mala, teka nguwa te ngbü ega de tete-ye
26Fü Yesu adu amala kpah gara ngü fü mere bi wü kpara la de mani, gü ba dene, “Ngari Me ngbü efü maguma kpara, fü ah akoro kpara ka Me, neh baye baye? Ngü la, ah baka nguwa ndo, te gara kpara moko gbü yï ka-ye. 27Kpara la tï aga ndo ka-ye la me-ye nda de, amba wü e la ena angbü ega ka-wü de tete-wü. Te di bala, nguwa la ena ato sï ye, fü ah akö, 28angü nguwa la ngbü emaka wazi ka-ye gbü tö. Fü ah ato fu ye. Fü ah akpo angbü ega, adu ao gba ye. Fü ah akpo ezï jia ye, akoro ndo. 29Te kpïrï ndo la koro eyi la, fü mürü ndo la awu, gü ba, ‘Wayi, ndo ka-ni ndri eyi. Fü ah aza maguruma ka-ye, anü agbü yï, awa ndo ka-ye la di.’ ”
Dene mani ta te Yesu mala, teka nguwa müsïtada
Matayo 13:31-32; Luka 13:18-19
30Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü, gü ba dene, “Ma ena amala gara mani fü yi teka agü tamu ngü ka Me di fü yi. 31Angü ngü ka Me, ah baka jia gara rü de ïrï ye müsïtada, te di de jia ye baka lïꞌba, jürrrü bane. 32Te mü ru nguwa la, ah ena akö, aga, akoro mere rü, da eto sa-e, te wü lu ena angbü efe te-wü gbügbü. Kpah bala, ngü ka Me ena aga te gara, akoro memere, baka ngü ka rü la.”
33Dela ngü ka Me, ta te Yesu mala fü bi wü kpara la gbü mani. Ah ngbü mala bi wü gara ngü fü ewü, gbü mani kpah bala. Ah ngbü emala wü ngü la fü ewü ferrre, de wüh je mbi. 34Amba ah mala si wü ngü la fü ewü mbölö mbölö nda de. Ah ngbü emala wü ngü la fü ewü ꞌburu gbü mani. ꞌDuwa te ewü du ngbü kpikpi wü, de wü kpara ka-ye la, fü ah angbü esere si-ngü la fü ewü tïne mbölö mbölö.
Dene ngü te Yesu tata mere wege di
35Gbü ra la, etamurago, fü Yesu ayia amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, “Ani nü enü kpa etangu.” 36Fü wü *kpara ka Yesu ayia alï gbü *zabu, te engu di gbügbü na. Fü ewü anü sü ka-wü, yo! ace mere bi wü kpara la kpa füh gümba kpala. Wü gara zabu ngbü ta kpah enü kpala. 37Wüh te ekoro kpa etü mere ngu *Galïlaya la, fü mere wege ayia akpo angbü efe jia ngu la de wazi. Fü zabu angbü eyiki, da efüfü te-ye, ekolo ngu gbü ye. Fü ngu angbü esi gbü zabu la. Zabu la yia ta ebu ewü abu agbü ngu.
38Yesu, mü ngbü ka-mü gbü zabu to kpa sidi kpala, era ka-mü ara, o nzö mü ga füh bongo. Fü wü kpara kaka akoro azükü engu, gü ba dene, “Mere kpara! Mere kpara! Ani te ekpi! Ani te ekpi! Te ani kpi la, ngü ena asiti te-ye de?” 39Fü Yesu ayia azükü. Fü ah adu arü amala ngü fü wege, gü ba, “Wege, mü nga enga! Ngu, mü ngbü ziii.” Fü wege ayia anga. Fü ngu ayia angbü ziii. Fü sü ayia anga ꞌduwa ngbiii.
40Fü Yesu adu arü amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, “Yi ekpe neh cürü ne? Yi to maguma yi fere mbi mbi la de? Ah le de yi to maguma yi fere.” 41Fü cürü arï te ewü afa sü, teka ngü ka wazi ka Yesu la. Fü ewü angbü da eyi-ta tete-wü, gü ba dene, “Apa! De bane neh ene ngü ne? Kpara ladü füh kotö ne, te tï amala ngü fü wege bete mere ngu, fü ewü aje rïrï kaka-na baka e la?”
Dela ngü ta te Yesu mere, te engu to rïrï fü mere wege tete.
5Dene ngü te Yesu küwa gara komoko
de mere bi siti wü di enga me guvu ye
1-2Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia anü de *zabu la, anü akoro kpa etangu mere ngu *Galïlaya. Fü ewü ayia akö, akoro kpa füh gümba, gbü tö ka wü Garasa. Fü ewü amaka gara komoko kpala, de *siti wü di enga me guvu ye, te ewü mere engu, o ba mürü maröfö. Komoko la koro ka-ye kpa esüka wü mbükü, 3-4angü ah ngbü era ka-ye etü wü mbükü. Wüh ngbü ta ei engu ai de ku-se, edü wü kengbe gbü lölö na ꞌburu. Fü engu akolo ku-se la, akukuru wü kengbe la kpah ꞌburu asidi. Teka ne de, angü nda-ka wazi fa nda wü kpara ꞌburu. Kpara te tï ai engu nda tïne ma. 5Komoko la ngbü ta endoro kpa füh wü da, enzö wü gümba, da endoro etü wü mbükü, eku gba biti de ra, da edütü te-ye de teme.
6Fü komoko la ayia awu Yesu nengete. Fü ah ayia ale woro, akpe akoro kpaka Yesu, abu nzökuta ye kötö engangagira, andaꞌba te-ye fefe. 7-8Fü Yesu arü amala ngü fü wü *siti wü di enga me, te ewü ngbü emere komoko la, gü ba dene, “Wü ce engu ace!” Fü komoko la aba rere kpa tikpi, de mere ri ye, gü ba, “Yesu, Ye Mere Me, ye ce ni ace! Tima ka-ni gbü ngü ka-ye nda ma. Ni kïna ye eyi te ïrï Me, gü ba, ye mere e ato cïnga te ni de!” 9Fü Yesu ayi-ta komoko la, gü ba, “Ïrï ye neh da?” Komoko la ga, “Ïrï ni de Bi-nzö-gü.” Ah gü ïrï ye bala, angü wü di enga me la sibi guguvu fa sü. 10Fü wü di enga me la afüwa te-wü fü Yesu, gü ba dene, “Ye mere e aliki ani te sü ne asidi de.”
11Gara wü mba ka kötï ta ladü sela, mere bi ewü baka kutu ꞌbasu (2,000). Wüh ngbü ka-wü füh mere gümba da ezü e ka-wü. 12Fü wü di enga me la afüwa te-wü fü Yesu, gü ba, “Ye tima ani kpaka wü mba la, de ani nü rï guvu ewü.” 13Fü Yesu ayia ale ngü ka-ewü la. Fü wü di enga me la ayia akoro guvu komoko la asidi, ace engu, akpe arï aguvu wü mba la. Fü wü mba la ayia ka-wü, yurrru! de mere woro, ago kpa esa gö. Fü ewü agürü agbü mere ngu, anzö ngu, akpi ꞌburu.
14Te wü kpara, de te ewü ngbü eceka kpï fütanga wü mba la, wu ngü la bala, fü cürü amere ewü. Fü gara ewü akpe de woro, anü amala nga ngü, te Yesu mere la fü wü kpara agbü mere kötï, bete wü sü edede la ꞌburu. Te wü kpara la je ngü la bala, fü ewü ayia anü akoro gbü sü la, teka aceka ngü la cu de jia wü. 15Te wüh koro kpala, fü ewü amaka komoko, ta te di de mere bi wü di enga me guvu ye ne, nzönzö na fü te-ye tïne, koro eyi mbi. Ah to bongo kpah eyi te-ye. Fü ah adu angbü ka-ye kötö ede wü Yesu. Fü wü kpara angbü de mere cürü, gü ba, “Dela sirimbi!”
16Fü wü kpara te ewü wu ngü la cu de jia wü ne, fü ewü ayia amala nga ngü la fü wü bu wü, gü ba, “Yesu liki wü di enga me guvu komoko ne eyi asidi. Fü wü di enga me la ayia arï aguvu wü mba ka kötï. Fü wü mba la akpe atï ꞌburu agbü ngu, akpi kpala.” 17Fü wü kpara la aci ꞌburu, amala ngü fü Yesu, gü ba, “Ye yia sene eyia, ye ce sü ka-ani, de ye nü kpa gbü gara sü.”
18Fü wü Yesu ayia alï gbü *zabu, de ani nü. Fü komoko, de te *siti wü di enga me koro guguvu na ne, ayia ayi-ta Yesu, gü ba dene, “Ni ele de ani nü ka-ani ake ye.” 19Yesu le nda de, gü ba, “Aꞌa. Ye du edu kpa gba wü, kpaka wü mürü ye, de ye mala nga züka ngü te Me mere fü ye ne, angü Me wu cïnga ka-ye eyi fanü.” 20Fü komoko la ayia adu ka-ye, angbü endoro gbü nga nzö kötï de ïrï ye Dekapoli,5:20 Si-ngü gbü ïrï de Dekapoli ne, gü ba, wü kötï nzükpa. adi emala nga ngü te Yesu mere fü ye ne. Fü ngü la aga gbü jia wü kpara de kpala afa sü.
Dene ngü te Yesu küwa ye Yayïrü,
bete gara würüse
21Fütanga ngü la, fü wü Yesu adu alügü nga wü kpa etangu mere ngu *Galïlaya. Fü mere bi wü kpara aci akoro, abiti te-wü kpaka Yesu era ngu kpala. 22Gara komoko ta ladü kpala de ïrï ye Yayïrü. Engu ta de mere kpara te ngbü emere tima kpa *esambü ka biti-te. Te Yayïrü wu Yesu tete, fü engu ayia akoro, atï eri lö Yesu, 23andaꞌba te-ye fefe, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ye koro, ye küwa ye ni, mba jaji würüse, angü keke ngbü emere engu efa sü. Ah yia eyi ekpi akpi. Ye koro la, de ye o kpa ye eküküte na, de ah küwa.” 24Te Yesu je ngü la, fü ewü ayia anü de wü Yayïrü. Fü mere bi wü kpara aci anü kpah gbü nga ewü, enzinzi te-wü, da ededere Yesu.
25Amba gara mürü keke ta kpah ladü sela. Ah de gara würüse, te ngüte ngbü ego tete gbü wü sïkpï ꞌburu. Ah mere engu eyi bala teka wü re nzükpa de füh ye ꞌbasu. 26Ngü la ngbü ta eto mere cïnga fü würüse la efa sü. Ah ngbü ta enü kpaka mere bi wü mürü kuwa, eto mere bi jiase fü ewü, de wüh küwa ni. Wüh to rü fefe ma. Wüh küwa engu nda-wü kpah de. Fü keke la angbü fï ega ngü, enü kpa engagira nü. Fü jiase anza esasaka na ꞌburu, teka keke la. 27Te würüse la je nga Yesu, gü ba, “Engu koro eyi sela ne,” fü ah ayia anü kpala. Te engu koro kpala, fü ah ayia azi te-ye ꞌbïlï ꞌbïlï, esüka mere bi wü kpara la, anü amofo mö bongo ka Yesu to kpa ekükürüfe. 28Angü ah fï, gü ba, “Te ni mofo bü mö bongo ka Yesu la, ni ena aküwa.” 29Würüse la bü te emofo bongo ka Yesu bane, ꞌduwa fü ngüte la ayia akolo. Fü würüse la adu awu, gü ba, keke ka-ni nza eyi.
30Yesu, fü mü awu emaguma mü, gü ba, gara kpara mofo bongo ka-ni eyi, angü wazi ka-ni, de te Me to fü ni ne, mere tima eyi. Fü ah arü, afü te-ye, gü ba, “E-mofo bongo ka-ni neh da?” 31Fü wü kpara kaka amala ngü fefe, gü ba dene, “Mere kpara, ye ena angbü eyi-ta ngü bala ne, ye wu mere bi wü kpara, te ewü ngbü egbene sü agbene, ne de? Fü ye adu ayi-ta ngü, gü ba, ‘E-zoro bongo ka-ni neh da?’ ” 32Fü Yesu angbü fï bü da eceka kpï ede ye, egïrï kpara te mofo bongo ka-ye ne. 33Te würüse la wu, gü ba, keke ka-ni nza eyi ne, fü ah ayia akoro de mere lümü, atï eri lö Yesu, da eyï ayï de cürü, afüwa te-ye fü Yesu, gü ba dene, “Ah de ni, ni mofo bongo ka-ye me-ni, fü keke ka-ni anza dene.” 34Yesu gü ba dene, “Enga ra, mü küwa eyi fï badi, teka te mü to maguma mü eyi fere. Mü nü enü de gu maguma.”
35Baka te Yesu ngbü emala ngü fü würüse la, fü wü kpara gba Yayïrü, te mbarase kaka ngbü eke ake ne, akpe akoro. Fü ewü amala ngü fü Yayïrü, gü ba dene, “Yayïrü deyï, ah nza eyi. Ye mere e ambü mere kpara la tïne de, angü mbarase ka-ye ne kpi eyi.” 36Amba Yesu, mü le ngü ka-ewü la nda-mü de. Fü mü adu amala ngü fü Yayïrü, gü ba dene, “Yayïrü deyï, ye kpe cürü de. Ye to maguma ye fü ni.”
37Fü wü Yesu ayia de wü Petero, *Yakobo bete *Yüwane,5:37 Yüwane de enga ni ye Yakobo. anü kpa gba Yayïrü. Fü ewü ace mere bi wü kpara la sidi nga wü, angü Yesu le de bi wü kpara la nü fa nga ni kpala tïne de. 38Te wüh nü koro agba Yayïrü, fü ewü amaka mere bi wü kpara kpala, da eku mere siti gba, de wü yiyi. Dela gba nda tïne de! 39Fü Yesu adu arü amala ngü fü wü kpara la, gü ba dene, “Wü ngbü eku gba neh teka ne? Mbarase la kpi akpi nda de. Ah ngbü era ka-ye ara.” 40Fü ewü aci ꞌburu angbü emü engu, gü ba, “Dene ne töndö ngü ne?” Fü Yesu ayia aliki ewü ꞌburu etanü, aza ꞌduwa wö ye mbarase, ake ni ye na, bete wü Petero de wü bu ye, te ewü koro de ewü ne. Fü ewü ayia arï te sü, te wüh o kö mbarase la tete. 41Te wüh koro kpa esambü la, fü ewü ayia awu kö mbarase. Fü Yesu ato kpa ye, azoro kpa mbarase di, aï mbarase la, amala ngü fefe gbü ngü mündü ka-wü, gü ba, “Talïta gumi!” Ah ba e te ewü gü ba dene, “Jaji würüse deyï, ye yia eyia tikpi.” 42-43Fü jaji würüse la azükü, ayia cukuru atikpi da endoro. Angü mbarase la, re kaka-na koro eyi nzükpa de füh ye ꞌbasu. Fü Yesu amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Wü mere e amala nga ngü la fü wü bu wü fa fa fa de.” Fü ah adu amala ngü fü wü wö ye mbarase la, ake ni ye na, gü ba, “Wü mere kümü, wü to fü mbarase la.”
Dela ngü ta te Yesu küwa ye Yayïrü di. Fü ngü la aga gbü jia wü kpara afa sü.
6Dene ngü ka Yesu agbü Nazareta
1Gbü gara ra, fü Yesu ayia de wü kpara ka-ye, ace sü era mere ngu *Galïlaya, adu anü agbü kötï ka-wü, ta te engu ga gbügbü na ne. 2Fü *sïkpï ka Me amaka ewü kpala. Fü Yesu ayia anü arï kpa *esambü ka biti-te, akpo da arï wü kpara kpala. Fü bi wü kpara angbü da eje ngü gögömö na. Fü ngü la aga gbü jia ewü afa sü. Fü ewü angbü da emala ngü esüka wü, gü ba dene, “Angü komoko ne maka de mere kpeke rïrï de bane neh kaye? Mere kpeke ngü ka talara, te engu ngbü emere kpa te gara sü ne, e-to wazi la fefe na neh da? 3Te engu di kpah bü de kpara, te ngbü eforo rü de sene ne? Te ni ye na di kpah bü de *Marïya ne. Ani wu wü di enga ni ye na kpah kpo ne, wü *Yakobo, *Yüsefa, Yudi, bete Sïmüna, abe kpah te wü jaji würüse, te ewü di ꞌburu wü kpara de sene ne. Te di bala, Yesu maka de nda-ye wazi de bala neh kaye?” Teka ngü la, wüh le ngü kaka nda-wü ꞌburu ꞌburu de. 4Fü Yesu adu arü alügü ngü fü ewü, gü ba dene, “Te mü de *mürü dofo la, wü kpara gba yi tï acu ngü mü nda-wü de. Amba ꞌduwa agbü gara wü sü fü wü kpara angbü ecu ngü mü. Dela si-ngü te yi le acu ngü ra tete na nda-yi de ne.”
5Teka ngü la, ah tï fü Yesu amere kpeke wü ngü ka talara kpa gbü sü ka-wü la nda de, angü wü kpara de kpala, de wü mürü ye na, wüh le ngü kaka-na nda-wü de. ꞌDuwa mba wü mürü keke biri biri, te engu ngbü eo kpa ye gbü nzö ewü, fü keke ka-ewü angbü enza.
6Dela ngü ta te mere Yesu, gbü sü ta te engu ga gbügbü na. Fü ngü la aga gbü jia Yesu afa cu sü, angü wü kpara kpa gba ewü la le ngü kaka nda-wü de.
Fütanga ngü la, fü Yesu angbü endoro gbü wü kötï kpala ꞌburu nde, da erï wü kpara de to ngü ka Me.
Dene ngü te Yesu tima wü kpara ka-ye, nzükpa de füh ye ꞌbasu, teka amala ngari Me
7Gbü gara ra, fü Yesu aï wü kpara ka-ye, nzükpa de füh ye ꞌbasu ne kpaka ye, angü ah le atima ewü, teka anü amala to ngari Me agbü wü gara sü. Fü engu ato wazi fü ewü, teka fü ewü adi eliki *siti wü di enga me di, de wü muruyi. Fü ah ayia atima ewü ꞌbasu ꞌbasu, 8gü ba dene, “Yi nü enü, yi mala ngari ra fü wü kpara. Te yi te enü la, yi mere e aza mere bi wü e esaka yi de. Yi za ambata kpah de. Yi za kombo kpah de. Yi za jiase kpah de. Yi za ꞌduwa ngbangba esaka yi, fü yi anü di. 9Yi mere e ato bongo eküte yi ꞌbasu ꞌbasu kpah de. Yi to bü mba kamaka gbü lö yi. 10Mene sü te yi ena anü akoro gbügbü na, te wü kpara la za yi eyi gbü mürü, de yi ngbü nzö gba kpara biringbö la, zalü gbü sïkpï te yi ena ayia anü sü tete. 11Mene sü te ewü le ngü ka-yi gbügbü de, yi mere e angbü sela de. Yi yia sela, de yi bunda zu-tö ka kötï ka-ewü la, te lö yi asidi, ciki sela, de wüh wu ngü la, teka agü tamu ngü la fü ewü, gü ba dene, ‘Me le ngü ka-wü de, angü wü le ngü wü kpara ka-ni, Me, kpah de.’ ” Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, te engu tima ewü ne.
12Fü wü *kpara ka Yesu la ayia anü sü, abaya, angbü da emala ngari Me fü wü kpara, gü ba, “Wü ce *siti ngü ka-wü asidi. Wü fü maguma wü, adu ale ngü ka Me.” 13Fü ewü amaka mere bi wü kpara, de siti wü di enga me guvu ewü. Fü ewü aliki siti wü di enga me la guvu ewü asidi. Fü ewü amaka kpah mere bi wü mürü keke. Fü ewü afuru mü gbü nzö ewü. Fü ewü ayia aküwa.
Dene ngü ka kpi ka Yüwane Mürü Babatïza
Matayo 14:1-12; Luka 3:19-20; 9:7-9
14Gbü wü re engu la, Anïtïpa *Erode ta de mere miri ka wü *Galïlaya. Gbü gara ra fü miri la aje nga Yesu. Angü ïrï Yesu wü ka-ye eyi gbü wü sü la ꞌburu. Fü wü kpara angbü eyi-ta tete-wü, gü ba, “Apa! Yesu mbi mbi neh da?” Wü gara ga, “Engu de *Yüwane Mürü Babatïza, ta te wüh mörö engu ne. Ah zükü me-ye gbü kpi. Teka ngü la, fü engu angbü emere wü kpeke ngü ka talara.” 15Gara kpara gü ba, “Engu de gara *mürü dofo, baka wü mürü dofo ta te ewü ngbü emala ngari Me gügü ne.” Gara gü ba dene, “Wayi! Engu de mürü dofo *Ïlïya.”
16Te Miri Anïtïpa Erode je nga Yesu, fü ah akpe cürü, angbü de mere fïngangü, gü ba, “Wayi, komoko la, ah de Yüwane, ta te ni mörö engu ne. Ah zükü me-ye gbü kpi.” 17-19Angü Yüwane kpi ta kükürü nda de. Ngü ladü gbügbü na. Miri Anïtïpa Erode mörö Yüwane ta me-ye, teka ngü ka wara ye, de ïrï ye Erodïya ne. Angü miri la fa ta würüse la esaka gara enga ni ye, de ïrï ye *Fïlïpo. Fü ah adu aza engu wara ye tete. Teka ngü la, fü Yüwane ayia amala ngü fü miri la, gü ba, “De-ye deyï, ngü te ye mere la, ah de siti ngü. Ye fiti wara enga ni ye baye? Ah tï ta fü ye amere bala de. Angü dela siti ngü gbü jia Me!” Teka ngü la, fü miri la ayia azoro Yüwane, agü gbü ku. Erodïya, fü mü aje kpah ngü la, ati ngü la guvu mü. Fü mü akpo da egïrï kaje de ni mörö Yüwane asidi. Mü maka de, angü watï mü le de. 20Miri la ngbü ekpe cürü, angü ah wu eyi, gü ba, Yüwane de züka kpara ka Me. Te di bala, fü ah angbü egïrï kaje teka aküwa Yüwane esaka wara ye. Ah le ta de ni di eje ngari Me gömö Yüwane, angü ngü la reke tete na areke. Amba gara mamaguma le nda de, angü ngü la ngbü kpah esiti fïngangü kaka asiti.
21Amba, Erodïya, mü ngbü fï bü egïrï kaje, amörö Yüwane tete na. Gbü gara ra, fü mü ayia amaka kaje engu ne. Angü watï mü mere mere karama ka-ye, teka afï nga sïkpï te wüh yaka engu tete na. Fü ah ayia aï cögbörö wü kpara ka-ye, de wü nzö-gü ka-ye, de wü mere kpara ka Galïlaya ꞌburu. 22Fü Erodïya ayia atima enga ye, jaji würüse, de ah nü, ah lo bï engagira miri, de wü ngba ka-ye. Fü jaji würüse la akpo da elo bï, elo bï ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü bï kaka ayia areke gbü jia miri de wü ngba ka-ye afa sü. Fü miri ayia amala ngü fü jaji würüse la, gü ba dene, “Enga ni, ngü ka-ye reke gbü jia ani fa sü. Te di bala, ni ena ato fü ye neh ene?” 23Fü miri la ayia akïna te-ye gbü jia wü kpara ꞌburu, gü ba, “Mene e te ye ngbü ele, de ye yi-ta ni tüngüngü, ni ena ato ato fü ye. Ni tï atïrï de. Te ye le kpah de ni ye süka sü ka-ni fü ye la, ni ena aye aye.”
24Fü jaji würüse la ayia akpe kpaka ni ye, ayi-tata, gü ba dene, “Ni ni deyï, mene e te ye le de ni yi-ta miri tekaka, de ah to fü ni, neh ene?” Ni ye na gü ba, “Enga ni deyï, ye mala fü miri de ah tima kpara, ah nü, ah mörö Yüwane Mürü Babatïza. De ah wa nzönzö na, ah koro di fü ye, teka fü ani awu, gü ba dene, Yüwane kpi eyi fanü.”
25Fü jaji würüse la ayia akpe adu kpaka miri, amala ngü fefe, gü ba dene, “Wayi, mere kpara, ngü te ni le, ah dene. Ni ele de wüh mörö Yüwane asidi. Fü ewü awa nzönzö na, ao gbü gada, akoro di, ato fü ni enatikine.” 26Fü ngü la asiti gbü jia Miri Anïtïpa Erode afa sü. Amba teka ngü ka kïna, de te engu kïna te-ye di, gbü jia wü ngba ka-ye ne, ah le ace kïna ka-ye la tïne de, ka vi-jia. 27Te di bala, fü ah ayia atima marajümïya ka-ye, gü ba, “Ye nü, ye koro de nzö Yüwane.” Fü marajümïya la ayia anü agbü ku, ade ngürü Yüwane, akolo gbö! 28aza nzönzö na, ao gbü gada, akoro di, ato fü jaji würüse la. Fü jaji würüse la aza nzö Yüwane, ayia anü di, ato fü ni ye.
29Dela ta ngü te Yüwane Mürü Babatïza kpi tete. Te wü kpara kaka-na je ngü la, fü ewü akoro, abï kökö na, anü di, ati.
Dela si-ngü te Miri Anïtïpa Erode kpe cürü Yesu tete, gü ba, engu de Yüwane Mürü Babatïza, te zükü me-ye gbü kpi.
Dene ngü te Yesu to zü-e di fü mere bi wü kpara
Matayo 14:13-21; Luka 9:10-17; Yüwane 6:1-13
30Fütanga ngü la, fü wü *mürü tima ka Yesu, ta te engu tima ewü ne, adu akoro kpaka Yesu. Fü ewü akpo amala nga ngü ꞌburu, te ewü ngbü mere kpala, kpah de ngü te ewü ngbü rï wü kpara di. 31Fü mere bi wü kpara aci abiti te-wü kpaka ewü la, wü gara da ekoro, wü gara da ego. Da sü te wü Yesu ena azü e tete ma, da fe te-wü kpah ma. Te di bala, fü Yesu adu arü amala ngü fü wü mürü tima ka-ye ne, gü ba dene, “Ani nü la mba afe te-ani kpa te gara sü, te wü kpara di tete ma.” 32Fü ewü ayia alï gbü *zabu, anü kpa te gara sü te kötï di tete ma.
33Te wü mere bi wü kpara la wu, gü ba, wü Yesu nü sü eyi kpala, fü ewü aci ꞌburu, anü de woro, afa nga Yesu. Amba wüh le nda-wü kaje de lö wü to kpa füh gümba. Fü ewü akpe akoro agbü sü, te wü Yesu enü tete na ne, fi me-wü. 34Te wü Yesu nü koro gbü sü la, fü ewü amaka mere bi wü kpara kpala kpah gbe. Fü cïnga ewü arï te Yesu, angü wüh ngbü gbü jijia baka wü kambiliki, te kpara di gbü nga ewü ma. Fü ah ayia akpo erï ewü de mere bi wü ngü, zalü koro di etamurago.
35Etamurago la, fü wü kpara ka Yesu ayia akoro amala ngü fefe, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ye ceka la, ra te etï dene! Ani ena amere baye, teka wü mere bi wü kpara ne? Tala mere ewü de? Te sü di kpakine edere sü, kötï kpah ma ne. 36Ah le ta de ye mala ngü fü ewü, de wüh nü kpa gbü gara kötï, agïrï e, ase, azü.” 37Yesu gü ba dene, “Yi ena ato zü-e fü wü kpara la me-yi.” Wüh gü ba, “Apa! Wü kpara la sibi fa sü! Ani ena amaka mere bi zü-e, tüngü wü kpara la, neh kaye? Anga ani ena ase e la neh de jiase fe? Ah ba e te mü ena amere tima teka re biringbö, fü mü amaka jiase la.”6:37 Ngü te wüh ba gbü ngü Giriki gü ba “Denarïya 200.” Ta gbü sïkpï la, te mü mere tima teka ra biringbö, wüh ena ato denarïya biringbö fü mü.38Yesu gü ba, “Ambata esaka wü sela neh fe? Wü nü la, wü ceka.” Fü ewü ayia anü aceka, amaka ambata ngbee ꞌburuve, bete si ꞌbasu. Fü ewü adu amala nganga na fü Yesu.
39Ta gbü sü la, züka fu-gü ladü fula fula, bane. Fü Yesu adu arü, amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, “Wü biti wü kpara la tundu tundu, de wüh ngbü la kötö, füh gü sene.” 40Fü ewü ayia abiti te-wü gbü wü da-sü ka-wü, gara ewü kama biri (100), wü gara ewü teke ꞌbasu de füh wü nzükpa. 41Fü Yesu aza ambata ꞌburuve bete si ꞌbasu la, ayia aceka kpï kpa tikpi, agbo nga ïrï Me teka zü-e la. Fü ah ayia akukuru tü wü ambata la, aza ato esaka wü kpara ka-ye, de wüh gafa fü wü kpara ꞌburu. Fü ewü adu agafa wü si kpah bala. 42Fü wü kpara aci ꞌburu, azü e la, asika nde. 43Fü wü *kpara ka Yesu ayia aro du zü-e la, asi gbü wü kuwu nzükpa de füh ye ꞌbasu.
44Dela ngü ta te Yesu mere, te engu to zü-e di fü mere bi wü kpara. Wü kpara te ewü zü e la, wüh baka wü komoko kutu ꞌburuve (5,000).
Dene ngü ka Yesu te engu nü nü füh ngu
Matayo 14:22-36; Yüwane 6:14-21
45Fütanga ngü la, fü Yesu ayia amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, “Wü za *zabu eza, anü nda-wü kpa engagira nü, kpa etangu, kpa gbü Betesayïda. Nda-ni, ni la ece kpa te bi wü kpara ne, de wüh go agba wü feke. Fü ni adu afa nga wü.” Fü wü *kpara ka Yesu ayia alï gbü zabu, anü sü. 46Fü Yesu ato mandï fü mere bi wü kpara la. Fü ewü abaya, ago agba wü. Fü Yesu ayia anü kpa enzö mere rüvü kpikpi ye, angbü kpala, da eku gba fü Me. 47Fü du ra la atï te Yesu, kpa enzö rüvü la kpikpi ye, o wü kpara kaka di nda-wü nengete, kpa etü ngu gbü zabu.
48Ah te ekoro emözekpï, o kpï seke nza la de, fü Yesu ayia aceka kpï, awu wü kpara ka-ye, te ewü ngbü embü ambü ka mere wege. Angü wege la ngbü enzi ewü, elügü kpa sidi. Fü Yesu ayia, de ni nü kpaka ewü la. Amba wüh ka-wü nengete etü ngu. Fü ah ayia angbü enü de lö ye füh ngu. Fü ah anü, anü akoro gbamari ede zabu la. 49-50Fü ewü ayia awu engu da enü füh ngu de bala, wüh gü ba, “Dela sirimbi!” Fü mere cürü ayia arï te ewü. Fü ewü afï nda-wü, gü ba, “Dela kuru kpara, te koro gbü mbükü!” Fü ewü ayia aba rere ka cürü kpa tikpi, angü wüh wu, gü ba, ah de Yesu ne, nda-wü de. Fü Yesu akoro amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Yi gu maguma yi agu. Yi kpe cürü de, ah ka-ye de-ra.” 51Fü ah ayia alï kpaka ewü agbü zabu. Fü mere wege, te ngbü emere ewü la, ayia anga.
Dela ngü ta te Yesu mere te engu nü tete na de lö ye füh ngu. Fü ngü la aga gbü jia wü kpara kaka-na ꞌduwa ba-neh-ene-la. 52Angü wüh wu si-ngü gbü ngü ta te engu mere, te engu to zü-e fü wü mere bi wü kpara la, nda-wü de. Nzö ewü kpekpeke, angü wüh to maguma wü fü Yesu mbi mbi la de.
53Fü wü Yesu ayia akö ngu kpa etangu, akoro gbü gara sü de ïrï ye Genezareta. Fü ewü ai zabu ka-wü, ace edere ngolo sela. 54Wüh te ekoro kpala, fü wü kpara aci ꞌburu awu, gü ba, Yesu koro eyi. 55Fü ewü ayia abaya, akpe de woro kpa gbü wü gara kötï kpala ꞌburu nde, amala nga ngü la fü wü kpara ꞌburu. Fü ewü akpo da ebï wü mürü keke de darara ka-wü, enü de ewü kpa te sü te ewü je, gü ba, Yesu ladü tete na. 56Gbü wü sü ꞌburu te Yesu ngbü ekoro tete na, agbü wü mere kötï, bete wü jürü kötï edere sü ne, wü kpara ngbü ebï wü mürü keke ka-wü, ekoro di, eo gbü ngambasü. Fü ewü angbü da efüwa te-wü fü Yesu, gü ba, “Ani ele amofo bü mba mö bongo ka-ye, de ani küwa.” Wü kpara ta te ewü ngbü emofo mö bongo ka Yesu ne, fü ewü angbü eküwa, gbü keke ka-wü la ꞌburu.
7Dene ngü te Yesu mala, teka gele ka wü Yïsarayele
1Gbü gara ra, fü wü Yesu amaka te-wü de wü *Farusi, de wü gara wü *mürü rïrï, te ewü koro kpa gbü Yerüsalema. 2-5Wü Farusi le rïrï ka gele ka-wü fa sü. Angü gele ka-ewü teka azürü e, ah fa sü. Te mü le azü e, mü ena azürü kpa mü gbü gara kaje kpikpi ye. Te mü koro da ese e, mü ena azürü kpa mü kpah gbü gara kaje kpikpi ye. Gele teka azürü ndüꞌba ka-ye kpikpi ye. Gele teka azürü sila kpah kpikpi ye. Gele teka azürü e, te wüh mï gbü se kpah kpikpi ye. Dela gele ka wü kundu kundu wü *Yïsarayele, ta te wü Farusi le fa sü. Te mü mere bala de, wüh gü ba, “Ah esiti gbü jia Me.”
Te wü Farusi la koro kpaka Yesu, fü ewü awu kaje te wü *kpara ka Yesu ngbü ezürü kpa wü di, teka azü e ne, ah baka rïrï ka gele ka-ewü, ka wü Yïsarayele, nda de. Fü ewü adu ayi-ta Yesu, gü ba dene, “Ah mere baye te wü kpara ka-ye ne ngbü ezü e de libiti te kpa wü de bala? Wüh ce gele ka wü kundu ani, neh teka ne?” 6Yesu gü ba dene, “De-yi deyï, yi ngbü ele gele ka wü kundu nih efa sü bala, neh teka ne? Yi de wü mürü mani! Fanü fanü, *mürü dofo Yïsaya wu mani ka-yi la eyi gügü. Angü Me mala ta ngü la gögömö na, gü ba dene, ‘Ni le ngü ka wü mürü mani la de. Angü wüh ngbü egbo nga ïrï ni nda-wü bü de komö wü kükürü, amba maguma ewü le ni nda de. 7Wüh ngbü egbo nga ïrï ni, da erï wü kpara, gü ba, “Ani ngbü eto *Rïrï ka-ni, Me, fü wü kpara.” Amba dela Rïrï ka-ni nda de. Ah ka-ye de kükürü gele ka wü kundu wü.’7:7 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 29:13. Dela ngü ta te Me mala gömö Yïsaya teka yi.”
8-9Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü, gü ba dene, “Rïrï ka Me, ta te engu to fü yi ne, yi le aje de, neh teka ne? Yi ngbü ele ꞌduwa rïrï ka gele ka wü kundu yi. Dela neh züka ngü? 10Angü *Müse to ta *Rïrï ka Me fü yi, gü ba dene, ‘Ah le fü mü adi ecu ngü wö mü ake ni mü, da eje rïrï ka-ewü.’7:10 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 20:12. ‘Mene kpara te ngbü efala wö ye ake ni ye, ah le de wüh mörö engu amörö asidi.’7:10 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 21:17. Dela eyi Rïrï ka Me. 11Nda-yi, wü *mürü rïrï, yi ce ngü ka Me la teka gara gele ka-yi de ïrï ye korobana ne. Korobana la, ah baka e te kpara kïna te-ye, gü ba dene, ‘Ni le ato e fü wü wö ni ake ni ni tïne de. Ni ena ato e la fü Me.’ Dela e te ewü gü ba, korobana. 12Te kpara la du ngbü cüküꞌdaye, fü mamaguma ayia agu, fü ah akoro kpaka yi, wü mürü rïrï, gü ba, ‘Ni le areke kïna te ni kïna te-ni di la asidi,’ yi le nda-yi de. Yi gü ba, ‘Kpara la mere e ace kïna ka-ye la de.’ Fü kpara la ayia ace wü wö ye de wü ni ye ꞌburu gbü cïnga teka ngü ka-yi la. 13Gbü ngü la, yi ngbü ece *Rïrï ka Me asidi, ao gele ka wü kundu nih kpa engagira nü. Angü fanü fanü mere bi wü ngü ladü te yi ngbü emere kpah ba e la.” Dela ngü ta te Yesu mala fü wü mürü rïrï la.
14Fü Yesu adu arü amala ngü fü wü kpara ꞌburu, gü ba dene, “Yi je la ngü te ma ngbü emala fü yi ne mbi mbi mbi. 15Ngü te ena asiti mü gbü jia Me, ah de ne ngü ne? Ah ena adi de zü-e te mü ngbü ezü? Ah bala de. Ah ena adi ꞌduwa *siti ngü te mü ngbü efï emaguma mü, ah ena asiti mü gbü jia Me me-ye. 16Te güje mü ladü, de mü da güje mü te ngü te ma mala la.”
17Fü wü Yesu ayia ace wü kpara la, arï kpa esambü. Fü wü *kpara ka Yesu akoro ayi-tata na teka ngü te engu mala la, gü ba dene, “Si-ngü la, ah gü neh fe?” 18Yesu gü ba dene, “Yi kpah bala? Yi je si-ngü la nda-yi kpah de? Zü-e te mü ezü, ah ena asiti mü gbü jia Me, neh baye baye? 19Angü zü-e nü kpa emaguma mü nda de. Ah enü ka-ye kpa gbü nza mü, anü sü ka-ye agbü gü.” Ngü te Yesu mala la, ah baka e te engu gü ba, zü-e te kpara ezü, ah ꞌburu mbi gbü jia Me. 20Fü Yesu agü ba, “Ngü te ena asiti mü gbü jia Me, ah de siti ngü, te mü ngbü efï emaguma mü. 21-22Angü te kpara ngbü de siti fïngangü emaguma ye la, wü ngü te engu ena angbü emere ne, ah ena adi kpah ꞌburu de siti wü ngü. Ah ena amere yala, ah ena afiti wara kiri ye, ah ena amere waza. Gara ena ati ngü guvu ye, asoko kpara, amörö kpara. Gara ena akpi gümü e, amere zü, azi e ka kiri ye. Gara ena acu ngü ye, afiti kiri ye de mani, emere wü gara töndö ngü, te Me le de. 23Wü kpara ꞌburu ngbü emere wü ngü de bala, ah teka siti ngü te di emaguma ewü. Dela wü ngü te ena asiti mü gbü jia Me me-ye.”
Dene ngü ka egba Sarüfanisiya, te wu, gü ba, wazi Yesu fa sü
24Fütanga ngü la, fü wü Yesu ace sü la, ayia anü kpa gbü nga nzö kötï ka Tera. Fü ewü anü akoro agba gara kpara kpala. Yesu le ta de wü kpara wu ni nda-wü de. Amba dada na te engu ena awo te-ye nda ma. 25Gara würüse ta la kpala, te *siti wü di enga me ngbü emere yïanga, jaji würüse, efa sü. Fü würüse la aje ngü, gü ba, “Yesu koro eyi.” Fü ah ayia anü akoro kpaka Yesu, abuka gbüra ye kötö, 26andaꞌba te-ye fü Yesu, gü ba, “Mere kpara, ye koro, ye küwa enga ni, aliki siti wü di enga me guguvu asidi.” Amba würüse la de egba Sarüfanisiya, ah de egba *Yïsarayele nda de. 27Fü Yesu adu arü amala ngü fü würüse la de mani, gü ba dene, “Te zü-e ladü la, ah le de wüh to la fü wü jaji feke. Angü te wüh za kümü, te wüh le ato fü wü jaji, asötö fi fü wü bürü la, ah de siti ngü.” Yesu mala bala, angü würüse la ka-ye de *ganzi kpara fefe. 28Fü würüse la alügü ngü, gü ba, “Wayi, mere kpara, ah ngbürü bala fanü. Anga te wü jaji ngbü da ezü e la, wü bürü ngbü nda-wü fï bü ezü kpokporo na, te ngbü egürü kötö, la de?” 29Fü ngü la ayia areke te Yesu afa sü. Fü ah alügü ngü fefe, gü ba, “Wayi, mü lügü ngü la eyi mbi. Siti wü di enga me la ce enga mü eyi. Mü go ego agba mü.” 30Fü würüse la ayia ago agba ye, amaka enga ye kpala te ra ka-ye kötö. Siti wü di enga me la ce engu eyi fanü.
Dene ngü te Yesu küwa gara komoko, te gügüje di ma
31Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia agbü nga nzö kötï ka Tera, fü ewü ale kaje ka Sïdona. Fü ewü adu ale kaje ka Dekapoli, anü akoro era mere ngu *Galïlaya. 32Te wü Yesu koro kpala, fü ewü aza gara komoko te gügüje na di ma, te ro mö mbölö mbölö kpah de, akoro di kpaka Yesu. Fü ewü andaꞌba te-wü fü Yesu, gü ba, “Mere kpara deyï, ye o kpa ye gbü nzö enga ni ani ne, aküwa engu.” 33Fü Yesu ayia aza komoko ne esüka mere bi wü kpara la, anü di kpa edere sü. Fü ah ayia aza jikpa ye ato gbü güje komoko la, adu asü ngüsü te jikpa ye, ato te mimi na. 34Fü ah arü ae jia ye kpa tikpi, awo wazi, gü ba dene, “Afata,” baka ngü te ewü gü ba, “Gügüje ü te-ye eü.” 35Fü güje komoko la ayia aü. Fü mimi na ayia afuru te-ye. Fü komoko la akpo da emala ngü mbölö mbölö. 36Fü Yesu adu amala ngü fü wü kpara la kpekpeke, gü ba dene, “De-wü deyï, wü mere e amala nga ngü la fü wü bu wü de.” Amba wü kpara la le aje ngü ka Yesu la nda-wü de. Fü ewü ayia akpo da emala nga ngü la fü wü kpara ꞌburu. 37Fü ngü la aga gbü jia wü kpara ꞌduwa ba-neh-ene-la. Wüh gü ba, “Yesu ngbü emere wü ngü ꞌburu ꞌdö mbi. Angü ah ngbü ereke wü kpara ꞌburu. Yi ceka la, wü kpara ta te güje ewü di ma, wüh kpo tïne eyi eje ngü! Wü kpara ta te ewü ro mö de ne, wüh kpo tïne eyi ero mö!”
8Dene eꞌbaꞌbasu ngü ta te Yesu to kpah zü-e di
fü mere bi wü kpara
1Gbü gara ra, fü mere bi wü kpara adu akoro, abiti te-wü kpaka Yesu gbe. Fü Yesu akpo angbü erï ewü. Fü ewü ara kpala sïkpï bata. Fü zü-e ayia anza esaka ewü. Fü Yesu ayia aï wü kpara ka-ye kpaka ye, amala ngü fü ewü, gü ba dene, 2“Tïtïne cïnga wü kpara ne ngbü erï te ra arï, angü nih ra eyi de ewü sene sïkpï bata dene. Zü-e esaka ewü tïne eyi ma. 3Te ma mala ngü fü ewü de wüh go agba wü la, wüh ena andïrï ka-wü andïrï te kaje ka tala, angü gara ewü koro nengete.” 4Fü wü kpara kaka-na alügü ngü fefe, gü ba, “Ööö mere kpara, ani ena amaka mere bi zü-e, tüngü wü kpara la, neh kaye? Te ani di kpakine kpa edere sü, kötï sene kpah ma ne.” 5Yesu gü ba dene, “Ambata esaka wü sela neh fe?” Wüh gü ba, “Ambata ngbee lorozi.” 6Fü Yesu adu amala ngü fü wü kpara la ꞌburu, de wüh ngbü kötö. Fü ah ayia aza ambata la, agbo nga ïrï Me tekaka. Fü ah adu akukuru tü ambata la ꞌburu, aza ato fü wü kpara ka-ye, de wüh gafa fü wü kpara la ꞌburu. Fü ewü ayia aza ambata la, agafa fü wü kpara la ꞌburu. 7Wü jürü si ta kpah ladü esaka ewü mba rooo. Fü Yesu akö wü si la, agbo nga ïrï Me, ato fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Wü gafa kpah egafa fü ewü.” 8Fü wü kpara la aci ꞌburu azü e la, asika di. Fü wü *kpara ka Yesu aro dudu na gbü wü kuwu lorozi. 9Wü kpara ta te ewü zü e la, wüh baka wü kpara kutu bala (4,000). Fü Yesu ayia ato kaje fü wü kpara la ꞌburu, de wüh go agba wü. 10Fü wü Yesu ayia alï agbü *zabu de wü kpara ka-ye, anü ka-wü kpa etangu, agbü nga nzö kötï ka Dalamanuta.
Dene ngü ka Yesu de wü Farusi
11Fütanga ngü la, fü gara wü *Farusi ayia akoro kpaka Yesu de mani, akpo da ekpülü engu de yïkï ka-wü, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ye mere la mere lara ngü ka talara fü ani, teka fü ani awu, gü ba, Me tima ye me-ye fanü fanü.” 12Fü ngü ka-ewü la ake te Yesu afa sü. Fü ah ayia awo wazi, agü ba, “De-yi, siti wü kpara de gbü wü re ne, yi le de ma mere mere ngü ka talara gbü jia ani, neh teka ne? Ngü te ma emala dene, ah de zu ngü. Ma tï amere ngü ka talara gbü jia yi nda-ra de.” 13Fü ah ayia ace wü Farusi la, adu alï gbü *zabu de wü kpara ka-ye, anü sü ka-wü.
Dene ngü te Yesu mala teka siti fïngangü ka wü Farusi
14-15Te wü Yesu ngbü ekö mere ngu la tete de *zabu, fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü de mani, gü ba dene, “De-wü deyï, wü di eceka te-wü mbi teka ambata ka wü *Farusi bete nda Miri Anïtïpa *Erode, te wüh ngbü emere de *kö ne, angü kö ka-ewü la, ah esiti.” Amba wü *kpara ka Yesu, te yi lï gbü zabu la, to yi ïrï teka aza zü-e fü yi eyi. Yi za bü enga ambata ngbee biringbö. 16Te di bala, wüh je si mani te Yesu mala la nda-wü de, angü fïngangü ka-ewü lala fï bü teka ngü ka zü-e. Fü ewü angbü da eyi-ta tete-wü, gü ba dene, “Si-ngü la neh baye? Ah mala ngü la fü ani bala ne, teka te ambata di esaka ani ma ne?” 17Te Yesu wu fïngangü ka-ewü bala, fü ah amala fü ewü, gü ba dene, “De-yi, yi ngbü efï ngü bala, neh teka ne? Fïngangü ka-yi la fï bü teka ngü ka zü-e? Ngü te ma mala ne, ah rï gbü nzö yi la fï de? Nzö yi kpekpeke! 18Wü ngü te ma ngbü emere, te yi ngbü ewu cu de jia yi ne, ngü la rï gbü nzö yi la fï de? 19Yi fï la nga ambata ꞌburuve terane, te ma za, kukuru to fü bi wü kpara kutu ꞌburuve (5,000) ne. Yi du ro dudu na, biti gbü wü kuwu neh fe?” Wüh gü ba, “Nzükpa de füh ye ꞌbasu.” 20Yesu gü ba, “Anga gara na, te ma za ambata lorozi, ato fü bi wü kpara kutu bala (4,000) ne. Yi du ro biti gbü wü kuwu neh fe?” Wüh gü ba, “Kuwu si lorozi.” 21Yesu gü ba dene, “Te di bala, ngü te ma mala fü yi ne, yi je sisi la de, neh teka ne? Ah le de yi wu awu, gü ba, ma tï kpah eyi ato gara zü-e fü yi. Amba ngü ka kö gbü ambata, te ma mala nganga fü yi ne, yi wu sisi na de, neh teka ne?”
Dene ngü ka gara komoko te Yesu ü jijia
22Fü wü Yesu anü de *zabu, anü akoro agbü Betesayïda. Te wüh koro kpala, fü wü kpara akoro de gara komoko te jijia na di ma, kpaka Yesu. Fü ewü andaꞌba te-wü fü Yesu, gü ba, “Mere kpara, ye reke la jia enga ni ani ne.” 23Fü Yesu ayia azoro kpa komoko la, aza engu, anü di canza kpa edere sü. Fü ah asü ngüsü te jikpa ye, ao gbü jia komoko la. Fü ah ao kpa ye gbü nzö komoko la, gü ba, “De-ye deyï, ye ceka la kpï eceka. Ye te ewu e?” 24Komoko ne, jia mü ceka kpï mba cüküꞌdaye, fü mü agü ba dene, “Ni ngbü ewu sü akine mba sawu sawu bala. Wü kpara ngbü gbü jia ni baka wü ndugu rü la.” 25Fü Yesu adu kpah ao kpa ye gbü jia komoko la. Fü jia komoko la ayia alofo, raaa! Fü komoko la akpo da ewu wü kpara, de wü e, ꞌburu mbi mbi mbi. 26Fü Yesu amala ngü fefe, agü ba dene, “De-ye deyï, ye go ego agba wü. Ye mere e adi endoro agbü mere kötï, anga agba wü kpara ꞌda ꞌda ꞌda de.” Dela ngü te Yesu mere, ta te engu reke jia gara komoko agbü Betesayïda.
Dene kpeke ngü te Petero mala teka Yesu
27Fütanga ngü la, fü Yesu ayia de wü kpara ka-ye, anü gbü wü jürü kötï te di ede Kayïsarïya Fïlïpoyi. Te wüh ngbü enü tete te kaje, fü Yesu ayia ayi-ta ewü, gü ba dene, “Wü kpara ngbü efï, gü ba, ni de neh da?” 28Wüh gü ba dene, “Wü kpara ngbü efï, gü ba, ye de kpeke kpara. Angü wü gara kpara ngbü emala nda-wü, gü ba, ‘Ye de *Yüwane Mürü Babatïza, te zükü gbü kpi.’ Wü gara gü ba dene, ‘Ye de mürü dofo *Ïlïya.’ Wü gara gü ba dene, ‘Ye de gara *mürü dofo, baka wü mürü dofo ka Me ta gügü ne.’ ” 29Yesu gü ba dene, “Anga cu de-wü, wü ngbü efï nda-wü, gü ba, ni de neh da?” Petero, fü mü ayia arü, alügü ngü fü Yesu, gü ba dene, “Mü de *Kurisito, Mere Miri, te Me tima teka aküwa a ne!” 30Fü Yesu amala ngü fü ewü ꞌburu kpekpeke, gü ba dene, “De-wü deyï, wü mere e amala fü wü kpara, gü ba, ni de Kurisito ne, la de.”
Dene ngü te Yesu mala teka ngü ka kpi ka-ye
31Fütanga ngü la, fü Yesu ayia akpo emala ngü fü wü kpara ka-ye, teka kpi ka-ye, gü ba dene, “Mere cïnga ladü, te ena amere ra. Dela cïnga nda de. Angü ah le de cïnga mere *Ye Kpara ka Kpï bala. Wü *kovo, de wü *mürü gele, de wü *mürü rïrï, wüh le ngü ka-ra nda-wü de. Wüh ena amörö ra, amba gbü *ebabata sïkpï, Me ena adu azükü ra.” 32Yesu mala ngü ka kpi ka-ye la ꞌburu mbölö mbölö. Te Petero je ngü la, fü ah ayia aza Yesu esüka wü bu ye edere sü, amala ngü fefe, gü ba dene, “Ngü la mere e adi bala de.” 33Fü Yesu afü te-ye, aceka wü gara kpara ka-ye. Fü ah adu amala ngü fü Petero kpekpeke, gü ba dene, “Mü ce ra de ngü ka-mü ka *Satana la! Angü fïngangü ka-mü la, ah de ngü ka Me nda de. Dela ka-ye siti fïngangü ka wü kpara de füh kotö ne.”
34Fü Yesu ayia abiti wü kpara ka-ye, de mere bi wü kpara, ꞌburu te sü biringbö. Fü ah akpo da erï ewü, gü ba dene, “Te mü ele angbü baka zu kpara ka-ra la, mü mere e afï nga wü e ka-mü ꞌburu ꞌdö de. Mü reke te-mü teka kpi ka-mü, baka kpara te ngbü ebï mere *rü gbegbete, te wüh ena abere engu fefeh na, amörö. Fü mü ayia alala gbü nga ra. 35Te mü le aküwa te-mü de tete-mü, mü tï aküwa te-mü nda-mü de. Amba te mü ce te-mü, o fü kpi teka ngü ka-ra la, Me ena aküwa mü me-ye. 36Mü fï la nga kuru mü! Te mü ce ngü ka Me, fü mü adu ato te-mü ꞌburu teka ngü ka kotö ne, da emaka mere bi jiase, de mere bi wü züka e de füh kotö ne ꞌburu la, wü e la ena aküwa mü fanü? Wüh tï aküwa mü nda-wü de, angü mü ce ngü ka Me eyi. 37Te di bala, gara e te mü ena ato fü Me, teka afa kuru mü di, ah de neh ene? E nda ma! 38Mü fï nga *adu sïkpï, te gara, te ma ena adu akoro tete na. Angü de-ra, *Ye Kpara ka Kpï, ma ena adu akoro füh kotö ne, de wazi ka Wüba, de wü *malayïka kaka mini. Te di bala, mü mere e akpe cürü siti wü kpara, de füh kotö ne, nda-mü de. Angü te mü ce ngü ka-ra, teka cürü ewü la, ma ena ace mü kpah ace gbü sïkpï, te ma ena adu akoro tete.”
91Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü, gü ba dene, “Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü fanü fanü. Wü gara kpara ladü esüka yi sene, wüh tï akpi la de, zalü te wüh ena awu mere wazi, te Me to fere, *Ye Kpara ka Kpï, te ma ena aküwa wü kpara di, ne feke.” Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara, te ewü le afa nga ye.
Dene ngü ka küte Yesu te fü te-ye
2Fütanga sïkpï maꞌdiya, fü Yesu ayia aza wü Petero, *Yakobo, bete *Yüwane. Fü ewü anü akoro kpa enzö mere rüvü. Te wüh koro kpala, fü küte Yesu akpo da efü te-ye, da ecï acï gbü jia ewü. 3Fü bongo kaka-na avi kpah avi kpïlïlï, angbü da ecï acï baka ra. Kpara te ena azürü bongo, avi akoro di bala, ah nda ma. 4Wüh te eceka kpï bane de, gbo! te wü kpara ꞌbasu. Ah de wü *Ïlïya ake *Müse, diri wü kpara ka Me ta gügü ne. Fü Yesu angbü da ero mö de ewü. 5-6Fü mere cürü ayia arï te wü Petero. Fü fïngangü ka-wü akpo da endoro ꞌdaaa. Fü Petero ayia amala ngü fü Yesu, gü ba dene, “Mere kpara, sü de sene, ah reke gbü jia ni fa sü. Ah tï ta fü ani angbü sene. Te di bala, ani ena ajï wü gugu bata, nda-ye biringbö, nda Müse biringbö, nda Ïlïya kpah biringbö.” Ah mala ngü la bala, angü ah wu züka ngü, te engu ena amala ne, nda de. 7Petero bü te emala ngü la, fü sangu ayia akoro, agba ewü ꞌburu. Fü ri Me awü gbü sangu la, gü ba dene, “Dene zu Ye ra, te maguma ra le engu fa sü. Yi di eje ꞌduwa rïrï kaka-na.” 8Wüh te eceka kpï bane de, yïrrrï! Wü Müse ake Ïlïya nda-wü tïne ma! Yesu ka-ye bü eyi kpikpi ye.
9Fü wü Yesu ayia kpa füh rüvü kpala, alügü te-wü, adu kpa esa gö. Te wüh ngbü edu tete, fü Yesu ayia amala ngü fü wü Petero, gü ba dene, “De-wü deyï, wü mere e amala nga ngü la fü wü kpara de, zalü te gara, te ni, Ye Kpara ka Kpï, ena azükü tete na gbü kpi.” 10Fü ewü angbü da efï nga ngü la emaguma wü, da eyi-ta tete-wü, gü ba dene, “De bala neh ene ngü ne, te Yesu mala, gü ba, ‘Ni ena azükü gbü kpi ne.’ ” 11Fü ewü adu ayi-ta Yesu, gü ba dene, “Mere kpara deyï, wü *mürü rïrï gü ba, ‘*Ïlïya ena akoro feke, teka areke kaje fü Miri te Me ena atima la.’ Te di bala, ngü la ena adi neh baye?” 12-13Yesu gü ba dene, “Wayi, *Ngari Me mala ngbürü bala fanü, gü ba, Ïlïya ena akoro feke, teka areke maguma wü kpara. Amba Ïlïya koro ka-ye ta eyi.9:12-13 Yesu mala ngü la, gü ba, “Ïlïya koro eyi,” teka ngü ka Yüwane Mürü Babatïza. Fü siti wü kpara ayia amere engu, de mere siti ngü ka-wü, kpah baka e ta te wü *mürü dofo ba gbü *Ngari Me tekaka ne. Kpah bala, wü mürü dofo ba ta teka ni, *Ye Kpara ka Kpï, gü neh fe? Wüh gü ba, ‘Wü kpara ena ato kpah mere cïnga te ni, da efala ni.’ ” Dela ngü ta te Yesu mala fü wü Petero teka Ïlïya, o wüh ngbü edu tete kpa esa gö.
Dene ngü te Yesu küwa gara mbarase
de siti wü di enga me guvu ye
14Fütanga ngü la, fü wü Yesu adu akoro kpa esa gö. Fü wü Yesu amaka bi wü kpara kpala gbe, kpah de gara wü *mürü rïrï, te ewü ngbü da ega yïkï de wü kpara kaka, te ewü ce ewü de kpala. 15Te wü kpara la wu Yesu, fü ngü la aga gbü jia ewü ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ewü aci ꞌburu, anü de woro, akoro kpakaka, agü mandï fefe na. 16Fü Yesu arü amala ngü fü wü mürü rïrï la, gü ba dene, “Wü ngbü ega yïkï de wü kpara ka-ni, egü neh fe?” 17Fü gara komoko esüka ewü ayia amala ngü fü Yesu, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ni koro de mbarase ka-ni, de ye liki *siti wü di enga me guguvu na asidi. Angü wü di enga me la ngbü emere mbarase la esiti, ah tï amala ngü de. 18Gbü wü gara sïkpï, e la ngbü egbürü engu, egbogbofo kötö. Fü mbarase angbü da enyüma gbü te ye. Fü durufu angbü ekoro gögömö na, tuku tuku bala! Fü küküte na aürü, angbü jökötö. Ni koro sidi nga ye sene. Fü ni amaka bü wü kpara ka-ye. Fü ni ayi-ta ewü, de wüh liki wü di enga me la, amba wüh tï aliki nda-wü de.”
19Te Yesu je ngü la, fü ah adu arü amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, “De-wü, wü kpara ka re ne, wü ena ato maguma wü fü ni mbi mbi neh elaye? Ni ena angbü de wü sene teka re neh fe, teka fü ngü ka-ni arï gbü nzö wü? Te di bala, wü za mbarase la, koro di kpakine.” 20Baka te wüh ngbü ekoro de mbarase la, fü siti wü di enga me la ayia awu Yesu. Fü ewü ayia agbürü mbarase la, agbo kötö. Fü mbarase la angbü da eyili te-ye kötö, fü durufu angbü ekoro gögömö.
21Fü Yesu ayi-ta wö ye mbarase la, gü ba dene, “Siti wü di enga me la kpo da emere engu neh elaye?” Wö ye mbarase ga, “Ah kpo de engu gügü, o engu di la gbü jaji te-ye. 22Ah ngbü fï da emere engu bala. Gara ne, ah ngbü egbürü engu, egbo agbü wa, gara ne gbü ngu, ta de ni mörö engu asidi. Wayi, mere kpara, ye ceka cïnga ni, ale ta-ngü te ni. Te wazi ye ladü la, de ye küwa ye ni la.” 23Yesu gü ba dene, “Ngü la ena afa ni? Ah fa ni nda de. Ah de ngü ka-ye. Te ye le ngü ka-ni de maguma ye biringbö la, ngü te ena afa ye nda ma.” 24Fü wö ye mbarase la ayia andaꞌba te-ye fü Yesu, gü ba dene, “Ni le ngü ka-ye ngbürü eyi ne, amba maguma ni kpakine ꞌbasu ꞌbasu. Ni ena amere baye? Ye to wazi fü ni, teka de maguma ni ngbü biringbö.” 25Fü Yesu ae jia ye, awu mere bi wü kpara te ewü koro. Fü ah adu arü amala ngü fü siti wü di enga me la, gü ba dene, “De-wü, de te wü ngbü emere mbarase ne, de engu je ngü de, ah ro mö kpah de ne, wü ce engu ece. Wü mere e amere engu tïne de.” 26Fü siti wü di enga me la aba rere kpa tikpi, ayia agbürü mbarase la, agbo kötö. Fü mbarase la aboto ꞌduwa aboto baka kövö. Fü ewü ayia akoro guguvu na asidi. Fü wü kpara afï, gü ba, “Mbarase la kpi eyi.” 27Fü Yesu ayia azoro kpa mbarase la, ae engu tikpi. Fü mbarase la ayia arü tikpi. Siti wü di enga me la ce engu tïne eyi!
28Fü wü Yesu ayia adu kpa ekötï. Te wüh du ngbü kpikpi wü, fü wü kpara kaka-na ayi-tata na, gü ba dene, “Ani tï aliki siti wü di enga me la de, neh teka ne?” 29Yesu gü ba, “Mene *siti wü di enga me ne, wüh koro guvu kpara kükürü kükürü bala nda-wü de. Ah le aku gba fü Me feke, fü Me ato wazi, teka aliki siti wü di enga me la di.”
Dene eꞌbaꞌbasu ngü te Yesu mala teka kpi ka-ye
30Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia ace sü la, anü akoro gbü nga nzö kötï ka wü *Galïlaya. Yesu le ta de wü kpara wu ani nda-wü de. 31Angü ah ngbü da erï wü kpara ka-ye de kpeke ngü, gü ba dene, “Te gara, wü vügü ka-ra ena azoro ra, *Ye Kpara ka Kpï, fü ewü ato ra fü siti wü kpara. Fü ewü amörö ra asidi. Amba gbü *ebabata sïkpï, Me ena adu azükü ra gbü kpi la.” 32Ngü te Yesu mala la, wü kpara kaka-na, wüh je sisi na mbi mbi nda-wü de. Wüh le ta de ani yi-tata na teka si-ngü la. Wüh du yi-tata na nda-wü de, ka lümü.
Dene yïkï te wü kpara ka Yesu ga, teka kpara esüka wü,
te ena angbü ba mere kpara
33Fütanga ngü la, fü wü Yesu adu akoro kpa ekötï, agbü Kaparanama. Baka te ewü du koro tete, fü Yesu ayi-ta wü kpara ka-ye, gü ba dene, “Te ani di tïne te kaje, da edu ne, wü ngbü emala esüka wü ne ngü ne?” 34Fü ewü anga ka-wü tï ka lümü. Angü wüh ngbü tïne da ega yïkï, gü ba dene, “Kpara te ena angbü mere kpara esüka ani, fütanga Yesu, neh da?” 35Amba Yesu wu fïngangü ka-ewü la kpo. Fü Yesu ayia angbü kötö, amala ngü fü wü kpara ka-ye la, gü ba dene, “Te mü ele angbü mere kpara gbü nzö wü bu mü la, ah le de mü o ngü ka-mü kötö, ba mbarase te ngbü emere tima fü wü kpara, teka fü ngü ka-mü areke gbü jia Me.”
36Fü Yesu ayia aza gara mbarase cüküꞌdaye, ao esüka ewü. Fü ah adu abï mbarase la esaka ye, gü ba dene, 37“Mene kpara te ena aza mbarase, baka engu ne, gbü mürü teka ngü ka-ra la, ah le ra eyi. Kpah bala, te mü le ra eyi la, mü le Wüba Me, te tima ra ne kpah eyi.”
Dene ngü ka kpara te ngbü eliki siti wü di enga me te ïrï Yesu
38Fütanga ngü la, fü *Yüwane adu amala ngü fü Yesu, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ani maka gara kpara, te ngbü eliki *siti wü di enga me guvu wü kpara, te ïrï ye. Teka ngü la, fü ani ayia atata engu, angü ah de kpara esüka ani nda de.” 39Yesu gü ba dene, “Yi mere e atata engu de. Kpara la ngbü emere mere kpeke ngü la de wazi ka-ra. Te di bala, ah ena adu afü te-ye, amala siti ngü te ïrï ra, neh baye baye? 40Kpara te di de vügü ka-nih de, dela eyi kpara ka-nih.
41Ngü te ma emala dene, ah de zu ngü. Mene kpara te ena ale ta-ngü te yi, ato mba e fü yi ba gu ngu, teka te yi di de wü kpara ka-ra ne, Me ena ato mere züka ngü fefe, te gara agbü kpï.”
Dene ngü te Yesu mala teka ngü ka fiti
42Fü Yesu adu amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, “Kpara te fiti kpara ka-ra, anga ah de mere kpara, anga mbarase cüküꞌdaye, fü engu adürü te kaje ka Me asidi la, Me ena ato mere kuru tete. Ah ena adi ta mbi, te wüh ena aza mere siti wö, ai gbü ngürü mürü fiti la, fü ewü aza engu di, agü agbü mere yï-ngu feke, o engu fiti wü kpara la, la de. Angü kuru de te Me ena ato ta te mürü fiti la, teka fiti kaka la, ah ena afa mene kpi, te wüh gü engu di gbü ngu, ne ka.
43-44Yi di ekpe *siti ngü akpe! Te kpa mü ngbü efiti mü me-ye, teka de mü mere siti ngü la, ah le de mü wa kpa mü la awa, mü gü akötö. Angü ah ena areke pe, te gara e biringbö eküte mü ena akpi me-ye, fü mü aküwa, ka engu te wüh ena aza mü, de küte mü ꞌburu, agü gbü mere du ka wa. Angü wa te ngbü ecuru kpara kpala, ah ünü nda de. 45-46Kpah bala, te lö mü ngbü efiti mü me-ye, teka de mü mere siti ngü la, ah le de mü wa lö mü la awa, mü gü akötö. Angü, ah ena areke pe, te gara e biringbö eküte mü ena akpi me-ye, fü mü aküwa, ka engu te wüh ena aza mü, de küte mü ꞌburu, agü gbü mere du ka wa. 47Anga te ah de jia mü, te ngbü efiti mü me-ye, teka fü mü amere siti ngü la, ah le de mü gbi jia mü la agbi, mü gü akötö. Angü ah reke pe, te mü ena aküwa de jia mü ngbee biringbö, ka engu te wüh ena agü mü de jia mü ꞌbasu mini, agbü du ka wa. 48Angü kpa gbü wa la, cïnga fa sü. Wa ngbü ecuru wü kpara kpala. Wü ru kpah ladü kpala, te ewü ngbü ezü kpara. Cïnga la nza nda de, fï mere badi!
49Wü kpara ꞌburu te ewü le adi de kpara ka-ra, ah le de Me reke ewü, baka se te wüh ngbü eto gbü wa, teka fü ewü angbü *nzïla. 50Yi nda-yi baka ngütü, angü ngütü reke fa sü. Amba te ngütü mi tïne de la, wüh ena amere di neh baye? Wüh ena abu agbü gü. Ah le de yi ngbü ba züka ngütü, te mi ami. Yi ce ngü ka yïkï, fü yi adi ele te-yi esüka yi ale.”
Dela wü ngü ta te Yesu mala fü wü kpara ka-ye.
10Dene ngü te Yesu mala, teka mene kpara te le ace wara ye
1Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia ace sü la, anü agbü nga nzö kötï ka *Yudaya, anü akö Yürüdene kpa eta ngu. Te wüh koro kpala, fü mere bi wü kpara aci abiti te-wü kpaka Yesu. Fü engu adu akpo da erï ewü, baka te engu ngbü emere gügü ne.
2Fü wü gara *Farusi ayia akoro kpaka Yesu, teka are mamaguma. Fü ewü ayi-tata na, gü ba dene, “Yesu deyï, te kpara ce wara ye la, ngü la ena adi esiti gbü jia Me?” 3Fü Yesu adu ayi-ta ewü, gü ba dene, “*Müse ba ta ngü fü ani, gbü *Rïrï ka Me teka ngü la, gü neh fe?” 4Wüh ga, “Müse le ta eyi, gü ba dene, ‘Te komoko ele ace wara ye la, ah le de engu ba köcökpa, ato fü wara ye feke, fü wara ka la ayia ago ka-ye agba wü.’ ”10:4 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 24:1.5Yesu gü ba dene, “Müse ba ta ngü la bala teka ne de, angü nzö wü kundu yi ta kpekpeke, kpah baka nda-yi! 6Mü nü, mü ceka ngü ta te Müse ba, teka gina wü kpara, te Me o füh kotö ne. Müse gü ba, ‘Me mere komoko ake würüse.’10:6 Mü ena amaka ngü la gbü Gina Ngü 1:27.7Fü Me amala ngü fü ewü, gü ba, ‘Dela si-ngü te komoko ngbü eyia, ece wö ye ake ni ye, aza wara ye, alala tete na. 8Fü ewü adu angbü ake di tïne baka kpara biringbö ne.’10:8 Mü ena amaka ngü la gbü Gina Ngü 2:24. Yi wu, gü ba, Me o yi ta eyi me-ye, de yi za te-yi, fü yi akoro baka e biringbö, ne de? 9Te Me o yi eyi biringbö la, yi mere e aye süka yi tïne de!”
10Fü wü Yesu ayia de wü kpara ka-ye, adu ka-wü kpa ekötï. Fü wü kpara kaka-na ayia ayi-tata na teka ngü la. 11Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba dene, “Te mü ce wara mü, fü mü ayia aza gara würüse la, mü mere *siti ngü eyi, angü mü mere dela waza. 12Kpah bala, teka würüse te yia esaka watï ye, anü aza gara komoko. Ah mere waza kpah eyi.”
Dela ta ngü te Yesu mala teka komoko ake wara ye.
Dene ngü ka Yesu de wü jürü jaji
Matayo 19:13-15; Luka 18:15-17
13Gbü gara ra, fü wü gara kpara ayia akoro de wü jaji ka-wü kpaka Yesu, de engu o kpa ye gbü nzö ewü, teka de Me to wazi fü ewü. Te wü *kpara ka Yesu wu ngü la bala, fü ngü la asiti te ewü. Fü ewü akpo da eliki wü jaji la. 14Te Yesu wu ngü la bala, fü mamaguma ayia anzu. Fü ah amala ngü fü wü kpara ka-ye la kpekpeke, gü ba dene, “Yi ce wü jaji la, de wüh koro kpaka ra. Yi mere e atïrï ewü de, angü wü kpara te maguma ewü di ba nda wü jürü jaji de bala, wüh ka-wü de wü kpara ka Me. Angü wü jürü jaji cu ngü wü de, wüh mere mani kpah de. 15Ngü te ma emala dene, ah de kpeke ngü. Te mü ele ara fü Me, ah le de mü fü maguma mü, ba nda wü jürü jaji. Te maguma mü ngbü ba nda wü jaji de la, mü tï arï gbü sü ka Me agbü kpï kpah de.” 16Fü Yesu ayia abï wü jaji la esaka ye, ao kpa ye gbü nzö ewü. Fü ah ayia aku gba fü Me teka ewü, de Me to wazi fü ewü. Dela ngü ta te Yesu mere fü wü jürü jaji.
Dene ngü te Yesu mala, teka wü kpara de mere bi e esaka wü
Matayo 19:16-30; Luka 18:18-30
17Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia de ani ce sü la. Baka te ewü ngbü eyia tete, fü gara komoko akpe akoro, abu nzökuta ye engagira Yesu, ayi-tata, gü ba dene, “Züka mere kpara, ni ena amere baye, teka fü ni aküwa agbü sü ka Me fï mere badi?” 18Yesu gü ba, “Mü ga, ‘Ma de züka kpara,’ neh teka ne? Züka kpara ladü füh kotö ne? Züka kpara füh kotö ne biringbö nda ma, ꞌduwa Me kpikpi ye, mü wu bala de? 19Te mü le aküwa la, ah le de mü mere wü *Rïrï ka Me ꞌburu, mbi mbi mbi. Mü wu Rïrï la de? Rïrï la gü ba,
‘Mü mere e amörö kpara de.
Mü mere e amere waza de.
Mü mere e azi e de.
Mü mere e adi esutu wu te wü bu mü de.
Mü mere e afiti kiri mü de mani de.
Mü je rïrï ka wö mü ake ni mü.’ ”10:19 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü di enga Yïsarayele 20:12-16.
20Komoko ne gü ba, “Mere kpara, ni kpo da emere wü ngü la eyi kü gügü, o ni di la jaji, zalü akoro dene, ni ngbü fï bü emere wü rïrï la.” 21Fü Yesu aceka jia komoko la. Fü ngü ka komoko la areke tete na afa sü. Fü Yesu amala ngü fefe, gü ba, “Ah de züka ngü. Amba gara ngü ladü biringbö, te mü mere la de. Mü du edu, mü cïnzï wü e ka-mü ꞌburu asidi. Fü mü aza jiase la, ato ꞌburu fü wü mürü cïnga. Fü mü adu alala gbü nga ra. Te di bala, mü ena amaka *küküwa te gara, agbü sü ka Me agbü kpï.” 22Te komoko la je ngü la, fü ah akpo da endunduru gbüra ye, de mere cïnga emaguma ye. Fü ah ayia alügü nga ye, adu kpa gba ye, de mere fïngangü gbü nzö ye, angü wü e fa ta esasaka sü.
23Fü Yesu afü te-ye, amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Atï! Te mü de kpara de mere bi wü e esaka mü la, mü ena afü te-mü, ato maguma mü fü Me, neh baye baye?” 24Fü ngü la aga gbü jia wü *kpara ka Yesu afa sü. Fü Yesu adu anda nga ngü la, gü ba, “Ah de kpeke ngü teka fü kpara ato maguma ye fü Me. 25Ah baka ya,10:25 Ya te wüh mala nganga de sene, gbü ngü Giriki, wüh mala ka-wü nga kamele. te le arï gbü enga gö sögbe.10:25 Sögbe de libira anga sïndanï. Ah tï eyi arï kpala fanü? Ah tï arï nda de! Amba ngü ka mene kpara de mere bi wü e esaka ye, ah kpah bala. Ah ena adi kpekpeke fefe, teka afü maguma ye, ara fü Me.” 26Fü ngü anza gömö wü kpara ka Yesu ꞌburu. Fü ewü akpo da eyi-ta tete-wü, gü ba dene, “Te ngü la tïne bala la, biri kpara ladü te ena aküwa?” 27Fü Yesu aceka jia ewü, gü ba dene, “Kpara te ena aküwa te-ye de tete-ye nda ma. Angü ngü la fa wü kpara eyi ꞌburu. ꞌDuwa te Me ena aküwa mü me-ye. Angü ngü te ena afa Me nda ma.”
28Petero, fü mü arü amala ngü fü Yesu, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ye ceka la, ani ce wü e ka-ani eyi ꞌburu, teka alala gbü nga ye. Te ah di bala ne, ngü ka-ani ena adi baye?” 29-30Yesu gü ba, “Wayi, yi ena amaka züka ngü. Ngü te ma emala dene, ah de zu ngü. Te mü ce wü e ka-mü teka ra, teka amala ngari ra fü wü kpara la, Me ena ale ta-ngü te mü fanü. Mü ena amaka kpah cïnga füh kotö ne, angü wü vügü ka-nih ladü. Amba Me ena ato mere bi züka ngü fü mü, afa nda-mü te mü ce la. Anga mü ce neh ene? Te ah de gba mü, wü di enga ni mü, wü wö mü ake ni mü, anga wü di mü, te mü ce ewü teka ra la, Me ena ato kpah mere bi züka ngü fü mü füh kotö sene, da wü e te mü ce la. Kpah bala, Me ena aküwa mü gbü sü ka-ye agbü kpï, fï mere badi. 31Amba yi mere e acu ngü yi nda-yi de, angü bi wü kpara, te ewü mere te-wü baka wü cögbörö kpara füh kotö ne, te gara, Me ena afü ewü baka kükürü wü kpara. Kpah bala, mene ewü, de te ewü di ba kükürü wü kpara füh kotö ne, te gara Me ena afü ewü, ao angbe cögbörö wü kpara fü wü bu wü agbü sü ka-ye, agbü kpï.”
Dela ngü te Yesu mala, teka wü kpara de mere bi wü e esaka wü.
Dene ebabata ngü te Yesu mala, teka kpi ka-ye
Matayo 20:17-19; Luka 18:31-34
32Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia angbü enü agbü Yerüsalema. Te wüh ngbü enü tete, fü Yesu ayia atï nda-ye kpa engagira nü. Fü wü kpara kaka-na angbü efa nganga na de mere fïngangü gbü nzö wü. Fü mere bi wü kpara angbü kpah enü fütanga ewü de mere cürü te wü. Fü Yesu adu kpah aza wü kpara ka-ye nzükpa de füh ye ꞌbasu ne mba canza edere sü. Fü ah akpo da emala ngü fü ewü, teka ngü te ena amere ye agbü Yerüsalema kpala, 33gü ba dene, “Te nih ena akoro agbü Yerüsalema la, wüh ena azoro ra, *Ye Kpara ka Kpï, anü di engagira wü *mere kovo bete wü *mürü rïrï, te ewü le ngü ka-ra de ne. Wü mere kpara la ena akolo ngü ka-ra, gü ba, ‘Ah le de wüh mörö ra asidi.’ Fü ewü ayia ato ra fü wü *ganzi kpara. 34Fü wü ganzi kpara la akpo angbü emü ra, da efala ra, da esü ngüsü gbüra ra, da esüma ra de juru. Fü ewü amörö ra asidi. Gbü *ebabata sïkpï, Me ena adu azükü ra gbü kpi la.” Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara ka-ye teka kpi ka-ye.
Dene yitangü ka Yakobo ake Yüwane
35Fütanga ngü la, fü wü *Yakobo ake *Yüwane, wü di Zebedayo ayia arü amala ngü fü Yesu, gü ba dene, “Mere kpara deyï, gara enga ngü ladü gömö ani, te ani ele ayi-ta ye di.” 36Yesu gü ba dene, “Wü mala emala.” 37Wüh gü ba, “Gbü sïkpï te ye ena angbü mere miri tete na, ani ele angbü ede ye, baka wü cögbörö kpara ka-ye, gara gbü kokpa, gara gbü kamisü.” 38Yesu gü ba, “Ngü te yi mala la, yi wu sisi na mbi mbi de. Te yi le amaka wazi baka nda-ra la, ah le de yi zü kpah mere cïnga baka nda-ra, de te ma ena azü ne. Yi tï eyi azü mere cïnga, baka nda-ra la? Ngü la tï afa yi de?” 39Wüh gü ba dene, “Wayi, ani le eyi amere ngü la.” Yesu gü ba, “Ah mbi. Yi ena azü mere cïnga baka nda-ra fanü fanü. 40Amba ma tï ao yi baka mere kpara, fütanga ra, nda-ra de. Ngü la ka-ye de ngü ka Wüba Me, angü ah reke sü la eyi teka wü kpara ka-ye, te engu fe ewü.”
41Fü du wü *kpara ka Yesu nzükpa ne ayia aje ngü la. Fü maguma ewü ayia asiti eküte wü *Yakobo ake *Yüwane. Fü ewü angbü da efï ngü emaguma wü, gü ba, “Wüh ele ao te-wü ba mere kpara gbü nzö ani?” 42Te Yesu wu ngü la bala, fü ah adu aï wü kpara ka-ye la ꞌburu kpaka ye, amala ngü fü ewü, gü ba dene, “De-yi, yi wu eyi, gü ba, wü miri füh kotö ne ngbü engbü gbü nzö wü bu wü de mere wazi, fü ewü angbü emere wü kpara esa lö wü ne, baka e te ewü ele. 43-44Yi le amere kpah bala? Ah bala de. Te mü ele angbü ba mere kpara esüka wü bu mü la, mü fü te-mü baka jaji, te ngbü emere tima fü wü bu ye. 45Te di bala, ah le de yi fü fïngangü ka-yi baka nda-ra. Angü de-ra, *Ye Kpara ka Kpï, ma koro füh kotö ne, neh teka ne? Yi efï nda-yi, gü ba, ma koro ta teka angbü ba mere miri, teka fü wü bu ra angbü emere tima fere? Ah bala nda de. Ma koro teka amere tima fü wü kpara, da ele ta-ngü te ewü. Angü ma ena ato te-ra fü kpi, teka afa wü kpara gbü *siti ngü ka-ewü, fü ewü aküwa.”
Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, teka mene kpara te Me ena ao memere.
Dene ngü ka Yesu ake Batïmaya
Matayo 20:29-34; Luka 18:35-43
46Baka te wü Yesu ngbü fï bü enü te kaje ka Yerüsalema, fü ewü anü akoro agbü Yeriko. Fü ewü ayia sela de mere bi wü kpara gbü nga wü, teka anü agbü Yerüsalema. Fü ewü amaka gara komoko de ïrï ye Batïmaya,10:46 Ïrï wö ye Batïmaya de Tïmaya. te ngbü edere kaje, da eyo e te wü kpara, angü jijia na nda ma. 47Fü Batïmaya aje ngü, gü ba dene, “Yesu10:47 Yesu de kpara ka Nazareta. koro eyi.” Fü ah ayia aba rere kpa tikpi, gü ba dene, “Yesu! Kundu ye *Davidi! Ni wu eyi, gü ba, Me tima ye teka aküwa ani ne! Ye ceka la bü cïnga te ni baaa!” 48Fü wü kpara aci ꞌburu, amala ngü fefe, gü ba dene, “Ye nga enga!” Batïmaya le ngü ka-ewü la nda de. Ah ngbü fï eba rere kpa tikpi bala, gü ba, “Yesu! Kundu ye Davidi! Ye ceka la bü cïnga te ni baaa!”
49Fü Yesu arü amala ngü, gü ba, “Wü ï engu akine.” Fü ewü ayia aï Batïmaya kpaka Yesu, gü ba dene, “Yesu te eï ye. Ye gu maguma ye, de ye yia eyia, ye nü kpakaka na la.” 50Fü Batïmaya ayia agbi mere bongo ka-ye asidi, ace kötö. Fü ah ayia akpe anü kpaka Yesu. 51Fü Yesu ayi-ta Batïmaya, gü ba dene, “De-ye deyï, ye ele de ni mere fü ye ne ngü ne?” Batïmaya gü ba, “Akoo, mere kpara, ma ele de mü ü jia ra, teka de ma di eceka kpï!” 52Yesu gü ba, “Ah mbi. Mü küwa eyi, teka te mü to maguma mü eyi fü Me. Mü go ego.” Fü jia Batïmaya ayia aü raaa! Fü Batïmaya ayia akpo da efa nga wü Yesu.
11Dene ngü ta te Yesu ngbü erï tete agbü Yerüsalema
Matayo 21:1-11; Luka 19:29-38; Yüwane 12:12-15
1Fütanga ngü la, wü Yesu ngbü fï enü agbü Yerüsalema. Fü ewü anü, anü akoro gbamari ede Yerüsalema, angü wüh le kaje ka Betefage ake Betanïya, te di esa mere da de ïrï ye Olïve. Te wüh nü koro gbamari kpala, fü Yesu ayia atima gara wü kpara ka-ye ꞌbasu kpa engagira nü, 2gü ba, “Wü nü enü agbü kötï de kpa engakara wü la. Te wü koro kpala, wü ena amaka dongï, te wüh i, o kpala, enganga na, te wüh lï fefeh na la de. Wü furu dongï la, wü du di fü ni akine. 3Te wüh yi-ta wü, gü ba, ‘Wü ngbü efuru enga nü la teka ne?’ la, de wü lügü ngü fü ewü, gü ba dene, ‘Mere kpara ka-ani ngbü ele me-ye. Ani ena alügü fü wü enatikine.’ ”
4Te wüh je ngü la, fü wü kpara ꞌbasu la ayia anü agbü Betanïya. Fü ewü amaka enga dongï, te wüh i o etanü, ede möngïtï. Fü ewü ayia afuru dongï la, ba e te Yesu mala fü ewü. 5Fü wü gara kpara ayi-ta ewü, gü ba, “Ah mere baye, te wü ngbü efuru enga dongï ne?” 6Fü ewü ayia alügü ngü fü ewü, gü ba dene, “Mere kpara ka-ani ngbü ele me-ye. Ani ena alügü enatikine.” Fü wü kpara la ale. Fü ewü ayia aza dongï la, adu di kpaka Yesu.
7Te wüh koro de dongï la kpaka Yesu, fü ewü agü wü bongo ka-wü füh gügü na. Fü Yesu ayia alï fefeh na, anü di agbü Yerüsalema. 8Fü mere bi wü kpara ayia akoro, teka agbo nga ïrï Yesu. Fü gara ewü agbala bongo ka-wü kötö te kaje. Wü gara ngbü nda-wü edoro wü zukpa rü, da egü te kaje, teka agbo nga ïrï Yesu di. 9Fü gara wü kpara atï kpa engagira nü fefe na, gara ewü nda-wü kpa sidi. Fü ewü angbü ꞌburu egbo nga ïrï Yesu, da ebï ci, da emï koko, gü ba,
“Nih gbo nga ïrï Me!
Me to wazi fü mü, angü ah tima mü fü a me-ye!
10Mü za wazi ka kundu kundu nih *Davidi!
Mü koro eyi angbü gbü nzö a, baka mere Miri Davidi engu!
Me di de mü!
Nih gbo nga ïrï Me kpa gbü kpï!”
11Baka te Yesu nü koro agbü Yerüsalema, fü ah anü arï kpa etambasü *Mere Kambü ka Me. Fü ah aceka kpï, aceka wü ngü de kpala ꞌburu. Fü ewü ayia de wü kpara ka-ye, nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, adu kpa gbü Betanïya, ara kpala, angü sü yia etï atï.
Dene ngü te Yesu kïna rü figi di
12Kpurutokokpï la, fü wü Yesu ayia ace Betanïya, edu agbü Yerüsalema. O wüh ngbü enü tete, fü tala ayia amere Yesu. 13Fü Yesu aceka kpï, awu nzö rü figi, te kpakpa na bi abi. Fü ah afü kpuru akoro kpala, de ni maka rïrï na. Te wüh nü koro kpa esa rü la, rïrï na nda ma, ka-ye bü kpakpa na kükürü. Angü ah de fe kaka, te ngbü erï tete na, nda de. 14Fü Yesu ayia akïna rü engu la, gü ba dene, “Mü ngbü fï bala. Wü kpara tï azü rï mü tïne fï de, fï mere badi.” Fü wü *kpara ka Yesu ayia aje ngü de te engu mala la.
Dene ngü ta te Yesu liki wü kpara di,
etambasü Mere Kambü ka Me
Matayo 21:12-13; Luka 19:45-48
15Te wü Yesu du koro tete agbü Yerüsalema, fü ewü ayia anü akoro etambasü *Mere Kambü ka Me. Fü ewü amaka mere bi wü kpara kpala, te ewü ngbü ecïnzï wü nü de wü lu,11:15 Wü lu te ewü ngbü ecïnzï la, wüh de wü mö ka kötï. teka fü wü kpara adi ese, eto laꞌbï tete fü Me. Wü gara ngbü nda-wü da ekura jiase. Fü ngü la ayia asiti gbü jia Yesu afa sü. Fü engu ayia aliki ewü ꞌburu asidi, anzinzi wü cangalï de wü gbaꞌda ka wü kpara la, agbogbofo ꞌburu kötö.
16Fü ah amaka kpah wü gara kpara te ewü ngbü da ebï e ka-wü, ekolo sü di kpuru etambasü Kambü ka Me la. Fü Yesu ayia atïrï kaje la te ewü, gbere. 17Fü ah akpo da erï wü kpara, gü ba dene, “Me mala ta teka Kambü ka-ye, gü neh fe? Me gü ba, ‘Kambü ka-ni, ah de sü te wü kpara füh kotö ne ꞌburu ena akoro angbü egbo nga ïrï ni gbügbü.’11:17 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 56:7. Yi wu bala de? Amba nda-yi, yi du fü tambasü Kambü ka Me eyi, ba sü ka wü mürü zi!”
18Fü wü mere *mürü gele bete wü *mürü rïrï ayia aje ngü la. Fü ngü la asiti te ewü afa sü. Fü ewü akpo da egïrï kaje de ani mörö Yesu tete na. Wüh maka kaje kere de, angü cürü ngbü emere ewü, teka mere bi wü kpara te ewü le ka-wü ngü ka Yesu, gü ba, “Engu ngbü erï ani de mere kpeke rïrï.”
19Etamurago la, fü wü Yesu ayia ace Yerüsalema, ayia adu agbü Betanïya.
Dene ngü ta te Yesu mala, teka maku gba fü Me
20Kpurutokokpï la, fü wü Yesu alügü te-wü, edu agbü Yerüsalema. Te wüh ngbü edu te kaje la, fü ewü adu amaka rü de esikine, te Yesu kïna ne. Rü la ürü ka-ye eyi, de sï ye ꞌburu. 21Petero, fü mü adu afï nga kïna, te Yesu kïna rü la di ne. Fü mü amala ngü fü Yesu, gü ba dene, “Mere kpara, ye ceka la! Rü de esikine te ye kïna ne, ah ürü ka-ye eyi!” 22Yesu gü ba, “Ah de wazi ka Me. Te yi to maguma yi fü Me, Me ena ato wazi fü yi kpah bala. 23Ngü te ma emala dene, ah de zu ngü. Te mü ena ato ta maguma mü fü Me ꞌburu ꞌburu la, Me ena ato wazi fü mü, teka fü mü amere wü mere kpeke ngü di kpah bala. Mü tï eyi amala ngü fü mere siti da la, gü ba dene, ‘Mere da la yia eyia, ah tï agbü mere ngu.’ Ah ena amere te-ye kpah bala. Amba te maguma mü ngbü ꞌbasu ꞌbasu la, Me to wazi fü mü nda de. 24Kpah bala, mene ngü te mü ena ayi-ta Me tete na, ah le de mü o maguma mü ꞌburu te Me, gü ba, ‘Fanü fanü, Me tï eyi amere ngü la fü ni.’ Te maguma mü ngbü ꞌbasu ꞌbasu de la, Me ena amere ngü la fü mü amere fanü. 25-26Te mü ngbü eku gba fü Me, mü mere e ati ngü te kiri mü emaguma mü de. Mü boro *siti ngü ka kiri mü emaguma mü asidi feke, teka fü Me, te di de Wö nih agbü kpï ne, aboro kpah wü siti ngü ka-mü.” Dela ngü te Yesu mala, teka kpara te le aku gba fü Me.
Dene ngü te wü mere kovo ka wü Yïsarayele yi-ta Yesu di
27Fütanga ngü la, fü wü Yesu adu anü akoro agbü Yerüsalema. Fü Yesu angbü endoro ka-ye etambasü ka *Mere Kambü ka Me. Fü wü mere *kovo ayia de wü *mürü rïrï, akoro kpaka Yesu, ayi-tata, 28gü ba dene, “De ye deyï, ngü te ye mere esikine de sene ne, ye mere ngü la neh de wazi ka da? Kpara te tima ye, aliki wü kpara etambasü Mere Kambü ka Me ne, neh da?” 29Yesu gü ba, “Gara ngü ladü biringbö, te ni ele ayi-ta wü di feke. Te wü lügü ngü la eyi, fü ni adu amala nga kpara, de te to wazi la fü ni ne. 30Yitangü ka-ni, ah teka *Yüwane Mürü Babatïza. Kpara te to wazi fü Yüwane, de ah to babatïza fü wü kpara, neh da? Me to wazi fefe me-ye de? Anga ah mere ngü la de tete-ye?” 31Fü ewü akpo da emala ngü esüka wü, gü ba dene, “Ani ena alügü ngü la fefe, agü neh fe? Te ani gü ba, ‘Me to wazi fü Yüwane me-ye la,’ ah esiti, angü Yesu ena adu kpah ayi-ta ani, agü ba dene, ‘Te di bala ne, ah mere baye, te ani le ngü ka Yüwane de ne?’ 32Te ani mala fefe, gü ba, ‘Yüwane mere ngü la de tete-ye la,’ ah tï kpah de, angü maguma wü kpara ꞌburu ena asiti te ani.” Wüh ngbü ekpe cürü teka mere bi wü kpara, angü wü kpara ngbü ele ngü ka Yüwane, gü ba, “Engu ka-ye zu de *mürü dofo ka Me.” 33Te di bala, fü wü angbe cögbörö kpara la adu alügü ngü fü Yesu, gü ba dene, “Ani wu kpara te to wazi fü Yüwane ne, nda-ani de.” Yesu gü ba, “Wayi, ah mbi! Te ah bala la, ni tï amala nga kpara, te to wazi fü ni ne, kpah de.”
12Dene mani te Yesu mala teka wü kpara,
te ewü ngbü eceka kpï fütanga rïrü
1Fütanga ngü la, fü Yesu adu kpah amala ngü fü wü cögbörö kpara la de mani, gü ba dene, “Gara komoko ta ladü, te nü maka züka sü, fü ah ayia aru rü *vinü ka-ye gbügbü. Fü ah adu ajï ꞌbaranga ekekere na kerekere gbaa. Fü ah areke kpah sü, teka adi efi rï-rü la gbügbü na. Fü ah ajï kpah kambü teka fü wü kpara adi engbü gbügbü, da efete yï la. Fü engu aza wü kpara ka tima, ao kpala, aro mö de ewü areke areke, de wüh di eceka kpï fütanga yï ka-ni la mbi mbi mbi, angü ni ena anü andoro agbü gara sü nengete. 2Te kpïrï ka makolo rï-rü la koro tete na, fü komoko la ayia atima gara labï ka-ye kpaka wü kpara ka tima ka-ye la, gü ba, ‘Wü to rï-rü ka-ni la fü ni.’ 3Fü labï la ayia anü akoro kpaka wü kpara ka tima la. Fü ewü ayia azoro labï la, amï engu, alügü kpaka mere kpara ka-ye, de kpa ye kükürü. 4Fü mürü rïrü la adu kpah atima gara labï ka-ye. Fü labï la anü akoro kpaka ewü. Fü ewü amï nzönzö na, amemere lalara. Fü labï la akpe adu kpaka mere kpara ka-ye kpah de kpa ye kükürü. 5Fü mürü rïrü la adu kpah atima gara labï ka-ye. Fü ewü amiki labï la, amörö ka. Fü ewü angbü ememere wü labï ka mürü rïrü la fï bü bala, emimiki gara ewü, emömörö gara ewü. 6Gara labï te mürü rïrü la ena adu atima nda tïne ma. Tïne bü eyi duu kporo yeye na, te mamaguma ngbü tete na ne. Fü ah afï, gü ba dene, ‘Te ni tima ye ni la, wüh ena akpe cücürü na akpe.’ Fü ah ayia atima ye ye la kpaka ewü. 7Te wü kpara la wu ye mürü rïrü la te ngbü ekoro, fü ewü amala ngü esüka wü, gü ba dene, ‘Ceka la! Ye mürü rïrü ne te ekoro! Engu ena aza e-nga-kpa wö ye, te gara me-ye. Te di bala, ah le de ani mörö engu asidi, teka fü yï ka-ewü ne angbü te gara fü ani.’ 8Fü ewü ayia azoro ye mürü rïrü la, amï, amörö, aza kökö na, asö agbü gü.”
9Fü Yesu adu ayi-ta wü cögbörö kpara la, gü ba, “Gbü fïngangü ka-yi, mürü rïrü la ena amere de wü siti kpara la, neh baye? Ah ena ayia akoro kpaka ewü de mere wazi, amömörö ewü ꞌburu. Fü ah aza to wü kpara, ao eme rïrü ka-ye la.” Dela mani te Yesu mala fü wü cögbörö kpara ka wü *Yïsarayele.
10Fü ah adu ayi-ta wü cögbörö kpara la, gü ba dene, “*Ngari Me mala teka ngü la, gü neh fe? Ah gü ba, ‘Wü gara kpara ngbü ta ejï *Mere Kambü ka Me. Fü ewü amaka gara mere rü, te ewü le nda-wü de. Fü ewü ace rü la asidi. Tïtïne rü ta te ewü ce la, Me du o tïne eyi mere kpeke rü de wazi ye, te wü bu ye na ngbü engbü ꞌburu eküküte. 11Nih gbo nga ïrï Me, angü engu mere mere züka ngü eyi fü nih!’ ”12:11 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 118:22-23.
12Fü wü cögbörö kpara la awu, gü ba, Yesu mala mani la eküte ani, teka te ani le ngü kaka nda-ani de ne. Fü ngü la ake te ewü afa sü. Fü ewü angbü egïrï kaje teka de ani zoro Yesu. Wüh le azoro engu gbü jia wü kpara nda-wü de, angü maguma wü kpara ena asiti eküte ani. Te di bala, fü ewü ayia ace engu, ago ka-wü.
Dene ngü ta te wüh yi-ta Yesu di, teka mase ngürü
Matayo 22:15-22; Luka 20:20-26
13Fütanga ngü la, fü wü cögbörö kpara atima gara wü *Farusi kpaka Yesu, bete gara wü kovo ka Miri Anïtïpa *Erode, gü ba dene, “Wü fiti Yesu, de engu mala siti ngü eküte miri ka wü *Rüma, teka de ani zoro engu gbü riri na la.”
14Fü ewü anü akoro amaka Yesu, amala ngü fefe, gü ba dene, “Mere kpara, ani wu eyi, gü ba, ye de kpeke kpara, te ye ngbü emala zu ngü ka Me fü ani fanü fanü. Angü ye kpe cürü kpara nda-ye ꞌburu ꞌdö de. Ye ngbü ele ka-ye ꞌduwa ngü ka Me. Te di bala, gara ngü ladü te ani le ayi-ta ye di. Ah tï atï fü ani ase ngürü ani fü *Kayïsara, Miri ka wü Rüma, te ngbü gbü nzö ani ne? 15Anga ah tï de? *Rïrï ka Müse gü neh fe?”
Amba Yesu, mü wu mani ka-ewü la nda-mü eyi kpo. Fü mü ayia alügü ngü fü ewü, gü ba, “Wü ngbü ere maguma ni de ngü bala, neh teka ne? Wü za la biri jiase sela, wü sere fü ani.” 16Fü ewü aza gara jiase biringbö, ato fefe na. Fü ah aceka jiase la, agü ba dene, “E-gbü jiase ne, neh kuru da? Wüh ba eküküte na ne, neh ïrï da?” Wüh ga, “Ah de kuru Kayïsara, te di de Miri ka wü Rüma ne.” 17Yesu gü ba, “Ah mbi! Te ah de nda miri la, de yi lügü fü miri. De yi lügü nda Me kpah fü Me.”
Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara la, teka mase ngürü. Fü ngü kaka la aga gbü jia wü kpara la afa sü.
Dene ngü ta te wüh yi-ta Yesu di, teka züzükü gbü kpi
Matayo 22:23-33; Luka 20:27-38
18Wü gara kpara ta ladü esüka wü di enga *Yïsarayele, te wüh eï ewü, gü ba, wü *Saduke. Wüh fï nda-wü, gü ba, “Te kpara kpi eyi la, ah kpi eyi fï mere badi. Ah du azükü gbü kpi tïne de.”
Te di bala, fü gara wü Saduke akoro kpaka Yesu, ayi-tata gbü mani, gü ba dene, 19“Mere kpara, gara ngü ladü te ani le ayi-ta ye di. *Müse ba ta ngü fü ani gbü *Rïrï ka Me, gü ba, ‘Te kpara kpi, ce wara ye, o wüh bï ye ake di la de la, ah le de enga ni ye na za würüse gbü nganga na la, teka abï ye dada na, angü ïïrï na ena adürü.’12:19 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 25:5-6.20Amba, te wü kpara ena azükü gbü kpi azükü fanü fanü la, ngü la ena adi baye? Angü gara wü komoko ta ladü, wüh guvu ni wü lorozi. Fü gina ewü ayia aza würüse. Fü ah ayia akpi, o wüh bï ye ake di la de. 21Fü eꞌbaꞌbasu adu aza würüse nga kpa enga ni ye la. Fü ah ayia akpi. Wüh bï ye ake di kpah de. Fü ebabata na adu kpah aza würüse la. Fü ah ayia kpah akpi, ace engu fï kükürü. 22Wü jaji komoko de lorozi la, wüh za würüse la te nga wü ꞌburu. Fü ewü akpi ꞌburu, wüh bï ye te würüse la nda-wü de. Fütanga ewü la ꞌburu, fü würüse la adu kpah akpi. 23Te wü kpara ena azükü azükü gbü kpi fanü la, würüse la ena adi neh wara da? Kükürü de, angü engu ta eyi wara ewü ꞌburu.”
24Yesu gü ba, “Yi fï nda-yi, gü ba, Me tï azükü wü kpara gbü kpi nda de? Yi dürü bala, neh teka ne? Yi wu si-ngü de te wüh ba gbü *Ngari Me ne de, neh teka ne? Yi le awu wazi ka Me kpah de, neh teka ne? 25Gbü sü ka Me agbü kpï kpala, wü kpara za te-wü nda-wü de. Angü te wü kpara zükü eyi gbü kpi la, Me ena afü ewü baka wü *malayïka ka-ye.
26Wüh ba ngü gbü *Ngari Me teka ngü ka züzükü gbü kpi, gü neh fe? Gbü ra ta te Me gü tamu ye tete fü *Müse,12:26 Me gü tamu ye fü Müse gbü gara rü, te ngbü eci aci baka wa. Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü di enga Yïsarayele 3:1-15. Me mala ta fefe, gü neh fe? Ah gü ba dene, ‘De-ni Me, ni de *vüngüte ka *Abarayama, ake *Yïsaka bete *Yakobo.’ 27Amba, gbü ra ta te Me mala ngü la tete, o wü Abarayama kpi ka-wü eyi gügü. Me ena amala ngü teka wü kövö, gü ba, ‘Wüh de wü vüngüte ka-ni?’ Ah bala de. Me mala ngü la, angü wü Abarayama ka-wü eyi ladü ezükü, agbü sü ka Me fï mere badi. Te di bala, fïngangü ka-yi te gü ba, wü kpara tï azükü gbü kpi nda-wü de ne, ngü la de mere siti wu!”
Dela ngü ta te Yesu mala fü wü Saduke, gü ba, “Me ena azükü wü kpara ka-ye, fü ewü angbü fï mere badi agbü sü ka-ye agbü kpï kpala.”
Dene ngü ta te Yesu mala teka kpeke Rïrï ka Me
28Gara *mürü rïrï ngbü ta eje yïkï te wü *Saduke ngbü ega de wü Yesu ne. Te engu je ngü te Yesu lügü fü ewü la, fü ngü la areke gbü jijia na afa sü. Fü mürü rïrï la adu ayi-ta Yesu, gü ba dene, “Mere kpara deyï, nda-ni yitangü kpah ladü. Esüka wü *Rïrï ka Me ꞌburu, kpeke rïrï, te fa wü bu ye ꞌburu, neh engu deyi?” 29Yesu gü ba, “Kpeke Rïrï te Me to fü nih, wü di enga *Yïsarayele, gü ba dene,
‘Me ka-ye ngbee biringbö.
Ah de miri ka-nih me-ye.
Kpara te fa engu nda ma.
30Mü le Me de maguma mü ꞌburu.
Mü o fïngangü ka-mü kpah ꞌburu tete.
Mü le ngü kaka de wazi mü kpah ꞌburu.
Mü to te-mü kpah ꞌburu fefe.’12:30 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 6:4-5.
Dela kpeke Rïrï te Me to fü nih, te fa wü bu ye ꞌburu. 31Eꞌbaꞌbasu na gü ba dene, ‘Mü le wü bu mü, baka e te mü ngbü ele küte mü.’12:31 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Rïrï ka Gele ka wü Levi 19:18. Dela gina wü kpeke *Rïrï ta te Me to fü nih. Gara rïrï te fa ewü dela nda ma.”
32Te mürü rïrï la je ngü te Yesu mala la, fü ngü la areke tete afa sü. Fü ah alügü ngü fü Yesu, gü ba dene, “Wayi, mere kpara, mü mala zu ngü fanü fanü. Me ka-ye kü biringbö. Gara kpara te fa engu kpo fï ma. 33Te mü le Me de maguma mü ꞌburu, o fïngangü ka-mü ꞌburu tete, fü mü ale ngü kaka de wazi mü kpah ꞌburu, fü mü adu ale wü bu mü, baka e te mü ngbü ele küte mü la, ngü ka-mü ena areke gbü jia Me afa sü. Gele ka wü kundu nih gü ba, te mü le de ngü ka-ni reke gbü jia Me la, ah le de mü za nü, awa fefe. Amba ngü ka lele fa ngü ka gele la ka.”
34Fü ngü ka mürü rïrï la adu areke gbü jia Yesu afa sü. Fü Yesu adu amala ngü fefe, gü ba dene, “Wayi, fïngangü ka-mü mbi. Mü eyi gbamari akoro zu kpara ka Me.”
Dela ngü ta te Yesu mala, teka kpeke Rïrï ka Me. Fütanga ngü la, gara kpara, te du le aga yïkï ake di, nda tïne ma.
Dene ngü ta te Yesu mala, teka Miri te Me ena atima füh kotö ne
Matayo 22:41-45; Luka 20:41-44
35Fütanga ngü la, fü Yesu angbü da erï wü kpara etambasü ka *Mere Kambü ka Me, gü ba dene, “Wü *mürü rïrï mala teka *Kurisito, Miri te Me ena atima füh kotö ne, teka aküwa wü kpara, gü neh fe? Wüh gü ba, ‘Miri la ena adi de kundu ye Mere Miri *Davidi, te ena angbü gbü nzö ani kpah baka Davidi,’ ah bala de? Amba Miri la ena angbü baka Davidi fanü? 36Angü Davidi ba ta ngü cu me-ye, gbü wazi ka *Nzïla Wazi Me, gü ba dene,
‘Me mala ngü fü Miri ka-ni, gü ba dene,
“Ye ngbü gbü kokpa ka-ni sene.
Angü ni fe ye, o eyi Mere Miri.
Te di bala, ye ena angbü gbü nzö wü kpara ꞌburu!
Angü ni ena ao wü vügü ka-ye ꞌburu esa lö ye!” ’12:36 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 110:1.
37Dela ngü ta te Davidi ba teka Miri la, gü ba, ‘Engu de miri ka-ni.’ Te di bala, wawazi na fa nda Davidi de? Ma emala fü yi, gü ba, ngü kaka ena afa nda Davidi afa.”
Dela ngü ta te Yesu mala teka Mere Miri, te Me ena atima teka aküwa wü kpara. Fü mere bi wü kpara angbü eje ngü kaka-na la de mere tadu.
Dene ngü ta te Yesu mala teka wü mürü rïrï
38Fü Yesu adu arï wü kpara la, gü ba, “Yi ceka ꞌbe teka ngü ka wü *mürü rïrï. Yi mere e angbü baka ewü de. Angü wüh le de wü kpara ꞌburu di ecu ngü ani. Te di bala, fü ewü angbü eto ngboro bongo eküte wü, endondoro di esüka wu kpara. Wüh ngbü ele de wü kpara ꞌburu ngbü egü mandï fü ani baka wü mere kpara. 39Te wüh koro kpa *esambü ka biti-te la, wüh ngbü ele adi engbü füh züka da-ngbüngbü te reke areke. Gbü wü sü ka karama, wüh ngbü emere kpah bala. Wüh ele ka-wü bü adi engbü gbü wü sü ka wü cögbörö kpara. 40Wüh le de wü kpara ꞌburu wu ani baka züka wü kpara ka Me. Te di bala, wüh ngbü emere dela züka ngü te ena reke gbü jia Me? Ah bala de! Te wüh ngbü eku gba fü Me la, wüh ngbü eza mere bi wü ngü te komö wü gbe! Amba ngü ka Me emaguma ewü nda ma. Wüh ngbü kpah da ezi wü e ka wü würüse wökö de mani. Te di bala, Me ena ato mere siti kuru te wü mürü rïrï la te gara afa sü.” Dela ngü te Yesu mala, teka wü mürü rïrï la.
Dene ngü ka takpa ka würüse wökö
41Fütanga ngü la, fü Yesu adu angbü kötö ede kuwu, te wü kpara ngbü eto takpa fü Me gbügbü na. Fü ah angbü eceka wü kpara, te ewü ngbü eto takpa ka-wü la. Wü gara kpara te ewü di de mere bi wü e esaka wü, wüh ngbü eto nda-wü mere bi jiase. 42Fü gara würüse wökö, mürü cïnga, ayia akoro ato nda-ye mba ꞌduwa enga jiase ngbee ꞌbasu, baka e te wüh ena ase ambata biringbö di. 43Fü Yesu adu amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, “De-yi, yi ceka la ngü ka würüse la. Ngü te ma emala dene, ah de zu ngü. Jiase te würüse wökö la to ne, ah reke gbü jia Me, fa nda wü bu ye la ꞌburu. 44Angü wü kpara de mere bi e esaka wü ne, e te ewü to fü Me, ngüngü gbü jia ewü nda ma, angü dudu ladü esaka ewü. Amba würüse la to nda-ye jiase eyi ꞌburu. Dudu na esasaka, te engu ena ase mba enga zü-e di, nda tïne ma.” Dela ngü te Yesu mala teka takpa, te wüh ngbü eto fü Me.
13Dene ngü ta te Yesu mala teka ngü te ena amere te-ye te gara
1Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia ace tambasü *Mere Kambü ka Me. Fü gara *kpara ka Yesu arü amala ngü fefe na, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ye ceka la, züka Kambü ka Me ne, te wüh fa de angbe cögbörö da ne!” 2Yesu gü ba dene, “Mü ceka la bü mere züka Kambü ka Me ne? Te gara, wüh ena amürü kambü la amürü ꞌburu asidi. Da biringbö, te wüh ena ace ao füh kiri ye, ena adi ma.”
3Fü ewü ayia ace sü la, adu anü alï kpa füh da de ïrï ye Olïve, adu angbü eceka Mere Kambü ka Me, te di kpa eta ngu de kpala. Fü Petero ayia ake *Yakobo, *Yüwane bete Anderïya, anü ayi-ta Yesu, 4gü ba, “Mere kpara, gara ngü ladü te ani le ayi-ta ye di. Ye gü ba, ‘Wüh ena amürü mere Kambü ka Me la asidi.’ Ngü la ena amere te-ye neh elaye? Anga ngü, te ena agü tamu ngü la fü ani, gü ba, sïkpï la koro eyi gbamari, ah de ne ngü ne?”
5Fü Yesu alügü ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Yi ceka te-yi mbi teka wü mürü fiti, angü wüh ena afiti yi. 6Angü mere bi wü kpara ena akoro, amere mani te ïrï ra, afiti wü bu wü, gü ba, ‘Ani de Miri, te Me tima ani me-ye.’ Te di bala, mere bi wü kpara ena ale ngü ka-ewü la. Amba nda-yi, yi mere e ale ngü ka-ewü la de. 7-8Angü mere bi wü ngü ladü, te wüh ena amere te-wü feke, o *adu sïkpï la koro la de. Nguwa wü kpara ena ayia atï de gü gbü nzö nguwa wü gara kpara. Yiki-tö ena amere te-ye gbü mere bi wü sü füh kotö ne. Kpah bala, gbü wü gara sü, mere siti kpïrï tala ena atï gbü nzö wü kpara. Dela ꞌburu wü ngü te ena amere te-wü füh kotö ne, o adu sïkpï koro la de. Wü ngü la ꞌburu ena adi baka gina keke, te kpo da emere würüse te ele ayaka. Te di bala, yi mere e akpe cürü de, angü Me ladü, te ena areke wü ngü la ꞌburu, ba e te engu le.
9Amba nda-yi, yi ceka te-yi mbi, de yi rü kpekpeke, angü wü vügü ka-ra ena azoro gara yi, anü di ato fü wü cögbörö kpara, de wü miri. Fü ewü amï yi teka ngü ka-ra. Te di bala, yi ena amala ngari ra fü wü mere kpara la. 10Angü, ah le de wüh mala ngari ra fü nguwa wü kpara füh kotö ne ꞌburu feke, o adu sïkpï koro la de. 11Gbü ra te yi ena arü engagira wü mere kpara la, yi mere e angbü de mere fïngangü gbü nzö yi de. Yi mala bü mene ngü te *Nzïla Wazi Me ena ato te komö yi. Angü, ngü te yi ena adi emala la, ah ena adi de ngü kaka, ah de ngü ka-yi nda de. 12-13Yi ngbü ꞌbe ꞌbe ꞌbe, angü wü kpara ꞌburu ena angbü ekpü yi teka ngü ka-ra. Wü di enga ni yi ena afü te-wü ba wü vügü ka-yi, agü tamu yi fü wü vügü, amörö yi. Wü wö yi ena amere kpah bala, fü wü di yi amere kpah bala. Amba ah le de mü i maguma mü, zalü koro di gbü ra te cïnga la ena anza, fü mü aküwa.”
Dene ngü te Yesu mala, teka mere cïnga,
te ena amere wü kpara ka Yerüsalema te gara
Matayo 24:15-22; Luka 21:20-23
14Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü, teka *Mere Kambü ka Me, te wüh ena amürü la, gü ba, “Fanü fanü sirimbi ladü te ena agü tamu sïkpï la fü yi. Angü gara vügü ka Me ladü, te ena akoro, asiti sü kpa esa Mere Kambü ka Me.” Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, teka sirimbi, te ena akoro agü tamu sïkpï, te wüh ena amürü Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema tete na. (De-mü, te mü ngbü etanga ngü ne, ah le fü mü ao fïngangü ka-mü teka aje si-ngü la mbi mbi mbi.)
Fü Yesu adu kpah amala fü ewü, gü ba dene, “Te yi wu sirimbi la, yi mere e angbü agbü *Yudaya de. Yi kpe ꞌduwa kpa enzö mere gümba, agbü gü! 15Te siti ngü la koro maka mü, te mü ngbü efe te-mü kpa esa e la, mü mere e adu arï kpa esambü, akö wü e ka-mü, tïne de. Mü kpe ꞌduwa akpe, angü siti ngü la ena amaka mü. 16Te siti ngü la koro maka mü da esö e ka-mü kpa gbü yï la, mü mere e adu kpa ekötï, ato züka bongo te mü, kpah de. Mü kpe ꞌduwa akpe. 17Angü sirimbi la ena agü tamu mere siti cïnga, te ena akoro eküte yi, te fa wü gara cïnga füh kotö ne ꞌburu. Yi ceka la, mere cïnga ka wü würüse, te ewü di de bu wü, kpah bete mene ewü, de te ewü di de vürü wü jaji eküte wü ne. Dela ne cïnga ne! 18Ah le fü yi adi eku gba fü Me, de siti ngü la mere e akoro gbü bigü de. Angü agö bete zü ena amere wü kpara, te ewü ena akpe la. 19Kü baka te Me mere kotö ne, mere cïnga baka e la mere te-ye nda la de. Gara cïnga te ena akoro fütanganga na, baka engu la, ah ena adi kpah ma. 20Fü Me adu afï nga wü kpara ka-ye, te engu fe ewü ne, gü ba, ‘Te di bala, ni ena akolo sïkpï la mba cogbo, teka ngü ka wü kpara ka-ni la, angü wüh ena akpi.’ Te Me ena amere ta bala de la, de bane kpara biringbö, te ena aküwa esaka siti ngü la, ena adi kpo ma.”
Dene ngü teka dudu ka Yesu füh kotö ne
Matayo 24:23-31; Luka 21:25-27
21-22Fü Yesu adu kpah, amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Gbü wü sïkpï la, wü mürü wu ena akoro, adi efiti wü bu wü. Gara ena agü ba, ‘Ni de miri, te Me tima ni teka aküwa wü.’ Gara ena agü ba, ‘Ni nda-ni de *mürü dofo, te ni ngbü emala ngari Me fü wü kpara.’ Wüh ena akpo angbü emere bi wü ngü ka talara, te ena afiti wü kpara ꞌburu. Wüh ena agïrï kpah kaje teka afiti cu yi, wü kpara ka-ra. Te di bala, yi ceka te-yi mbi, yi mere e aje ngü ka wu ka-ewü la nda-yi de! Te gara kpara mala ngü fü yi, gü ba, ‘Miri te Me tima ne koro eyi! Ah ladü kpakine,’ anga ‘Ah ladü kpane,’ yi mere e ale ngü kaka la nda-yi kpah de. 23Yi ceka te-yi mbi, angü ma ngbü eyi emala ngü ne fü yi te enga gina dene, o ngü la koro la de, teka fü yi amba jia yi amba, angü wü mürü wu la ena afiti yi.
24Fütanga ngü la, gara wü ngü ena ayia kpah amere te-wü, baka e ta te wüh ba gbü *Ngari Me, gü ba dene,
‘Wü lara ngü ena akpo da emere te-wü kpa gbü kpï.
Angü kokpï de wü e kpa tikpi ꞌburu ena akpo da eyiki
25Wü küfara ena akpo kpah da egügürü.
Ra ena afü te-ye baka biti.
Fe tï adu asü kpah de.’13:25 Mü ena amaka ngü la gbü Yïsaya 13:10; 34:4, bete Yüwele 2:10.
26Fütanga ngü la, de-ra *Ye Kpara ka Kpï, fü ra adu tïne akoro. Wü kpara ꞌburu ena aci awu ra kpa gbü kpï, te ma ngbü ekoro de mere wazi, baka Mere Miri. Fü ewü aci ꞌburu acu ngü ra. 27Fü ra ayia atima wü *malayïka ka-ra, teka abiti wü kpara ka-ra, te ma fe ewü. Wüh ena abiti ewü edebu sü bala ne ꞌburu, akoro di fere. Fü a angbü tundu de ewü fï mere badi.”
Dene mani ta te Yesu mala teka dudu ka-ye
Matayo 24:32-35; Luka 21:29-33
28Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü gbü mani, gü ba, “Ngü ka dudu ka-ra, ah baka ngü ka wü rü. Angü te yi wu wü rü te ngbü eyi ayi, da eto to kpa wü la, yi ngbü egü neh fe? Yi tï eyi awu, gü ba, bigü koro eyi. Ah bala de? 29Kpah bala, te yi wu wü sirimbi, te ma mala nganga fü yi ne eyi la, de yi wu awu, gü ba, sïkpï ka dudu ka-ra la koro eyi gbamari.
30Ngü te ma emala dene, ah de zu ngü. Siti cïnga la ena amaka yi fanü, amba ngü la tï anza ngü ka-yi, wü kpara ka-ra nda de. 31Ngü te ma ngbü emala fü yi, ah de kpeke ngü, te ena angbü fï mere badi. Angü Me ena agara kotö ne ake kpï, fü ngü ka-ewü anza ꞌburu. Amba ngü ka-ra tï anza nda de.”
Dene ngü te Yesu mala, gü ba, nih reke te-nih nzo,
teka dudu ka-ni
Matayo 24:36-51; Luka 21:34-36
32Fü Yesu adu kpah, amala fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Te yi le ayi-ta ra, gü ba, sïkpï te ma ena adu akoro tete na, ena adi elaye la, ma ena alügü ngü fü yi, gü ba, kpara biringbö, te wu ngü la, nda ma. Wü *malayïka agbü kpï, wüh wu kpah de. De-ra, te ma di de Ye Me, ma wu kpah de. ꞌDuwa Wüba Me, ah wu sïkpï la duu me-ye. 33Te di bala, yi ceka te-yi mbi, da ecï sü, angü yi wu sïkpï la nda-yi de. 34Ngü la ena adi baka mere kpara te yia, ce gba ye, anü kpa gbü gara sü. Fü ah aï wü kpara ka tima ka-ye, agafa tima fü ewü, te ewü ena adi emere sidi nga ni. Fü ah amala ngü fü kpara te ecï möngïtï, gü ba, ‘Ye cï sü mbi mbi mbi, da ecï nga dudu ka-ni.’ 35Kpah bala, ma emala ngü fü yi, gü ba, yi ceka te-yi mbi, da ecï nga dudu ka-ra, angü yi wu sïkpï ka dudu ka-ra la nda-yi de. Anga ma ena adu akoro neh etamurago, etü biti, te gina gba moko-ngü, anga kpurutokokpï? Yi wu kpah de. 36Yi ceka te-yi mbi, angü te ma du koro maka yi gbü ïrï-to, anga da era ra la, ah ena adi esiti.”
37Dela wü ngü ta te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, teka ngü te ena amere te-ye te gara. Yesu mala ngü la kpah fü nih ꞌburu, gü ba, “Nih ceka te-nih mbi mbi mbi, da ecï sü.”
14Dene ngü ta te wü mere kovo ka wü Yïsarayele
ngbü egïrï kaje, te ani ena amörö Yesu tete
1Ngü ne ngbü emere te-ye ta gbü mere sïkpï ka wü *Yïsarayele, te ewü eï, gü ba, *Pasïka ne.14:1 Gbü Karama ka Pasïka la, wü ngbü ezü ambata de kö gbü ye de. Mü ena amaka si-ngü ka Pasïka la gbü “Si wü gara kpeke ngü te di gbü Ngari Me ne.” Ah de *sïkpï te wüh zü ambata de kö gbü ye de. Te du sïkpï ka Pasïka la lakï tïne ngbee sïkpï ꞌbasu ne, fü wü mere *kovo ka wü Yïsarayele ayia abiti te-wü, de wü *mürü rïrï, de wü mere *mürü gele. Fü ewü akpo angbü egïrï kaje, te ani ena azoro Yesu tete na gbü zi, amörö. 2Fü ewü angbü ero mö esüka wü teka ngü la, gü ba dene, “Ani ceka ꞌbe, angü mere bi wü kpara biti te-wü eyi sene, teka mere sïkpï te di gbamari ne. Te ani zoro Yesu gbü jia ewü la, wüh ena aci de gü eküte ani! Te di bala, ani gïrï kaje, de ani zoro engu gbü zi.”
Dene ngü te gara würüse tökö züka se-mü di gbü nzö Yesu
3Ta gbü wü sïkpï la, wü Yesu ngbü ta engbü ka-wü agbü Betanïya, agba gara komoko de ïrï ye Sïmüna, ta te di de *jiakö te ye ne. Fü gara würüse akoro amaka ewü, te ewü ngbü da ezü e kpala. Würüse la koro de *züka se-mü esaka ye, te wüh se de mere bi jiase.14:3 Ïrï se-mü la de nada, wüh o ta gbü enga kölökö, te wüh mere gbü gara e, de ïrï ye alabasïta. Fü würüse la aza enga kölökö de se-mü la gbü ye, ayia amï mö kölökö la, akuru mbürrrü! Fü ayia atökö se-mü la ꞌburu gbü nzö Yesu.
4Te wü gara kpara wu ngü te würüse la mere bala ne, fü ngü la asiti eküte ewü ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ewü akpo da emala ngü esüka wü, gü ba, “Würüse la mere ngü la bala, neh teka ne? Ah za züka e ne, etökö kötö bü kükürü kükürü bala! Dela züka ngü? 5Ah le ta de wüh za züka se-mü la, cïnzï de mere bi jiase,14:5 Jiase, te wüh mala nganga de sene, gbü ngü Giriki, ah de denarïya kama bata (300). Ah baka mere bi jiase te mü ena amaka, te mü mere tima teka re biringbö. teka ale ta-ngü di eküte wü mürü cïnga.” Fü ewü aci ꞌburu ekpülü würüse la. 6Fü Yesu adu arü amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Yi ekpülü engu neh teka ne? Yi ce engu ace. Ngü de te engu mere, te engu tökö se-mü gbü nzö ra ne, ah de mere züka ngü gbü jia ra. 7Angü du sïkpï ka-ra füh kotö ne mba cüküꞌdaye. Te yi le ale ta-ngü te wü mürü cïnga, yi tï eyi amere ngü la sidi nga ra, baka e te yi le, angü mere bi wü mürü cïnga ladü füh kotö ne. 8Amba würüse ne tökö se-mü gbü nzö ra, baka e te wüh ngbü emoko se-mü eküte kövö. Kükürü de, angü sïkpï ka kpi ka-ra koro eyi gbamari. 9Ngü te ma emala dene, ah de zu ngü. Gbü wü sü ꞌburu te wüh ena amala ngari ra tete fü wü kpara füh kotö ne, wüh ena angbü efï nga würüse ne, kpah da emala nga ngü de te engu mere ne.”
Dene ngü te Yuda Keriyota reke, teka ato Yesu di fü wü vügü
10Fütanga ngü la, fü *Yuda Keriyota, te di biri kpara esüka wü *kpara ka Yesu nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, ayia anü kpaka wü mere *kovo ka wü Yïsarayele. Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Ni ena agïrï kaje, te ni ena ato Yesu di fü wü.” 11Te wü mere kpara la je ngü te Keriyota mala fü ewü de bala ne, fü ngü la areke gbü jia ewü ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ewü alügü ngü fefe na, gü ba dene, “Te ye to Yesu fü ani fanü fanü la, ani ena ato jiase fü ye.” Te di bala, fü Keriyota akpo da egïrï züka kaje, te ni ena agü tamu Yesu tete fü ewü.
Dene ngü ka Yesu te zü Karama ka Pasïka de wü kpara ka-ye
12Dene gele ta te wü di enga *Yïsarayele ngbü emere teka *Karama ka Pasïka. Gbü gina sïkpï ka Pasïka la, wüh mürü kötï ꞌburu ngbü eza togo kambiliki, anü di kpaka wü *mürü gele ka Mere Me, de wüh wa, ato fü Me. Te mürü gele wa eyi, fü wü mürü kötï aza so kambiliki la, anü di, azü de wü kpara agba wü ꞌburu.14:12 Wüh ngbü ezü so kambiliki la de ambata de kö gbü ye de. Mü ena amaka si-ngü la gbü buku ka Gogo ka wü di enga Yïsarayele 12. Mü tï kpah amaka si-ngü la gbü “Si wü gara kpeke ngü te di gbü Ngari Me ne.”
Te di bala, te sïkpï ka Pasïka la koro tete na, fü wü *kpara ka Yesu arü amala ngü fefe na, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ani ena azü nda-ani karama ka Pasïka ne, neh kaye? Ye mala emala fü ani, de ani nü, teka areke sü engu na.” 13Fü Yesu ayia atima wü kpara ka-ye ꞌbasu, gü ba, “Wü nü kpa gbü Yerüsalema kpala. Wü ena amaka gara komoko kpala, te se ngu ka-ye, ego di. Wü fa nga komoko la, zalü koro di gbü kötï, te engu ena arï gbügbü. 14De wü mala ngü fü mürü kötï la, gü ba, ‘Mere kpara ka-ani gü ba dene, “Ye to kambü ka ngba fü ani, teka fü ani azü karama ka Pasïka ne gbügbü, de wü kpara ka-ni.” ’ 15Mürü kötï ena agü tamu mere guvu kambü, te di kpa tikpi füh kiri ye, de wü e gbü ye ꞌburu nzo. Te di bala, de wü reke zü-e fü ani kpala.”
16Fü wü kpara ꞌbasu la ayia anü agbü Yerüsalema. Fü ewü amaka wü e ꞌburu, kpah baka e te Yesu mala fü ewü. Fü ewü areke sü kpala teka azü Pasïka ka-wü la.
17Etamurago la, fü wü Yesu ayia de wü *mürü tima ka-ye, anü akoro agbü Yerüsalema. Fü ewü anü akoro agbü sü, te wüh reke de kpala. 18Fü ewü akpo da ezü karama ka-wü.
Te wüh ngbü ezü e tete, fü Yesu ayia amala ngü fü wü kpara ka-ye la, gü ba dene, “Ngü te ma emala fü yi dene, ah de zu ngü. Gara kpara ladü esüka yi sene, te ena ato ra fü wü vügü. A ngbü ezü e ne cu ake di!” 19Te wüh je ngü la bala, fü ngü la ato mere cïnga fü ewü. Fü ewü akpo da eyi-ta Yesu, te nga wü biri biri, gü ba dene, “Ah de ni? Ni ena ato ye me-ni?” 20Yesu gü ba dene, “Ah de kpara esüka yi, nzükpa de füh ye ꞌbasu ne. Kpara te a ngbü ezü e ake di tundu gbü gada biringbö ne. 21De-ra, *Ye Kpara ka Kpï, ma ena amaka cïnga, fü ra akpi, baka e ta te wüh ba gbü *Ngari Me teka ra ne. Amba ah ena adi de mere cïnga fü mene kpara, te ena ato ra fü wü vügü ne. Dela cïnga nda de! Ah reke ta pe, te wüh ena abï engu nda-wü ta de.”
22Baka te ewü du ngbü kpah ezü e ka-wü la, fü Yesu ayia akpo da emere gara ngü. Fü ah ayia aza ambata, agbo nga ïrï Me tekaka na, adu akukuru, ayia agafa fü ewü, gü ba dene, “Dene küte ra. Yi za eza, de yi zü.” 23Fü engu adu aza ndüꞌba de ngu *vinü gbü ye, agbo nga ïrï Me tekaka, ayia ato fü ewü. Fü ewü anzö te nga ewü ꞌburu. 24Fü ah adu amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Dene *ngüte ra. Yi nzö enzö, ba e te yi enzö *ngüte de wü Me. Angü ngüte ra engu ne, ah ena atökö, teka areke ngü ezengba wü kpara de wü Me. 25Ngü te ma emala dene, ah de zu ngü. Akpo enatikine, ma tï anzö ngu vinü tïne kpo de, zalü akoro di gbü sïkpï te Me ena ao ra Mere Miri tete na.”
26Te wü Yesu zü karama la nza tete, fü ewü ayia abï ci ka Me.14:26 Ci ka Me te ewü bï la, ah de ci te wü di enga Yïsarayele ngbü ebï te nga re ꞌburu, teka karama ka Pasïka la. Fü ewü ayia ace sü la, anü kpa füh da de ïrï ye Olïve.
Dene ngü te Yesu mala fü Petero
Matayo 26:31-35; Luka 22:31-34; Yüwane 13:36-38
27Fütanga ngü la, o wü Yesu ngbü enü agbü Getesemane, fü ah adu amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, “Yi ena akpe abaya ꞌburu ka cürü, ace ra kpikpi ra, baka e ta te wüh ba gbü *Ngari Me, gü ba, ‘Wüh ena amörö kpara de te ngbü eceka kpï fütanga wü kambiliki ne, fü wü kambiliki la adu abaya ka-wü ꞌburu.’14:27 Mü ena amaka ngü la gbü Zakarïya 13:7.28Ngü ma! Te ma zükü gbü kpi eyi la, ma ena anü sü engagira nü agbü *Galïlaya. Fü yi adu anü amaka ra kpala.”
29Fü Petero ayia amala ngü fü Yesu, gü ba dene, “Ni kpe de! Te wü bu ni kpe akpe ꞌburu la, nda-ni, ni tï ace ye de.” 30Yesu gü ba dene, “Petero enga wüna, ngü te ma emala dene, ah de zu ngü. Enatikine, gbü biti ne, o moko-ngü mï eꞌbaꞌbasu koko la de, mü ena acere nga mü du bata, gü ba, ‘Ni wu ra de.’ ” 31Fü Petero adu kpah amala ngü la kpekpeke, gü ba, “Ma ce mü de. Te ah kpah bü de kpi la, nih ena akpi ake nih ma! Ma kpe cürü de!” Fü gara wü *kpara ka Yesu, fü ewü aci ꞌburu, amala nda-wü kpah bala.
Dene ngü ka Yesu agbü Getesemane
Matayo 26:36-46; Luka 22:39-46
32Fü wü Yesu anü akoro agbü Getesemane. Fü Yesu amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, “De-wü deyï, wü ngbü la sene. Ni ena anü nda-ni kpa edere sü cüküꞌdaye, teka aku gba fü Me.” 33Fü engu ayia aza Petero, ake *Yakobo bete *Yüwane, anü de ewü cüküꞌdaye kpa edere sü. Fü mere cïnga bete fïngangü akpo da emere Yesu, fü mamaguma akpo da egürü. 34Fü ah amala ngü fü wü Petero, gü ba, “Maguma ra te egürü ka mere cïnga, baka e te ma ena akpi akpi la. Yi ngbü ede ra sene, adi ecï sü.”
35Fü engu ayia anü cüküꞌdaye edere sü. Fü ah abuka gbüra ye kötö, aku gba fü Me, gü ba, “Wüba, te ah reke te mü la, kpi ka-ra te ekoro ne, de mü nzi ngü la eküte ra asidi. 36Wayi, Wüba, ngü te ena afa mü, ah nda ma. Te ah gbü jia mü mbi la, ma ele de mü nzi siti ngü la eküte ra asidi. Ngü la, ma ce o eyi esaka mü, de ah ngbü ba e te mü ngbü ele. Ah di ba e, te ma le me-ra ne, de.”
37Fü engu ayia adu kpaka wü Petero, amaka ewü da era ara. Fü ah amala ngü fü Petero, gü ba dene, “Ah mere baye? Mü ngbü era ka-mü ara? Mü tï angbü ezükü, fü nih acï sü de nih ma mba cüküꞌdaye, nda-mü de? 38Ah le de yi di ecï sü, da eku gba fü Me, angü *Satana ena afiti yi! Wayi, ah fanü, maguma yi ngbü ele ngü ka-ra, amba wazi yi, te yi ena amere ngü la di, nda ma.”
39Fü Yesu adu kpah anü agbü sü, te engu ngbü eku gba fü Me tete na ne. Fü ah aku gba fü Me, amala ngü kpah baka engu de tïne ne. 40Fütanga ngü la, fü ah adu kpah amaka wü Petero fï da era ara, angü ra ngbü emere ewü efa sü. Fü ngü anza gömö ewü ꞌburu, ka vi-jia.
41Fü engu ayia anü kpah kpala, aku gba fü Me, adu kpah amaka ewü fï da era ara. Fü ah ayia amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Yi la fï bü era ara? Ah ti eyi! Angü sïkpï ka-ra, *Ye Kpara ka Kpï tï eyi enatikine! Wüh to ra eyi fü wü vügü! 42Yi yia la eyia, nih reke te-nih! Yi ceka la! Kpara te ena agü tamu ra ne, ah eyi te ekoro de kpane!”
Dene ngü te wüh zoro Yesu tete
Matayo 26:47-56; Luka 22:47-53; Yüwane 18:3-12
43Baka te Yesu ngbü la fï bü da emala ngü la fü wü kpara ka-ye, fü *Yuda Keriyota, te di de biri kpara esüka wü *kpara ka Yesu, nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, ayia akoro, de mere bi wü kpara gbü nga ye, te wü angbe cögbörö *kovo tima ewü, azoro Yesu. Wüh koro ta de wü mere maguruma, de wü ngbondo esaka wü. 44Angü Yuda Keriyota mala ta fü ewü, gü ba, “Ni ena agü tamu Yesu fü wü. Mene kpara te ni ena afaka, dela eyi engu. Wü zoro engu gö! anü di kpaka wü mere kpara.” 45Fü Keriyota akoro kürrrü, afaka Yesu, gü ba dene, “Mere kpara, mü ladü!” 46Fü ewü ayia ꞌduwa azoro Yesu.
47Fü gara kpara ka Yesu ayia aza mere maguruma ka-ye, ade güje gara kpara ka tima ka mere kpara füh kpökpö, akolo tuu!
48Fü Yesu arü amala ngü fü wü kpara te ewü zoro engu ne, gü ba dene, “Dene neh ene ngü ne? Ah mere neh baye te yi koro de wü mere maguruma, de wü ngbondo esaka yi ne. Ma de siti kpara? 49Gbü wü sïkpï ne ꞌburu, ma ngbü engbü de wü yi, etambasü *Mere Kambü ka Me, da erï wü kpara kpala. Yi wu bala de? Yi le ta azoro ra kpala de, neh teka ne? Ah mbi. Yi zoro ra ezoro, angü wüh ba ta ngü la eyi gbü *Ngari Me teka ra bala.” 50Fü wü *kpara ka Yesu aci ꞌburu, akpe, ace engu.
51Gara jaji komoko ta ladü kpala, te bu mba bu bongo ka rara te-ye, angbü efa nga wü Yesu, te wüh zoro engu. Fü ewü adu afü te-wü azoro kpah jaji komoko la. 52Fü jaji komoko la ayia akpe, ace bongo ka-ye ciki esaka ewü, anü sü ngïrïmu.
Dene ngü ka Yesu engagira mere kpara füh kpökpö
Matayo 26:57-68; Luka 22:54-55, 63-71
53Fü wü kpara, te ewü zoro Yesu ne, aza engu anü di kpa engagira mere kpara füh kpökpö ka wü di enga *Yïsarayele. Angü wü mere *kovo ka wü Yïsarayele biti te-wü kpala, teka akolo ngü ka Yesu.
54Amba Petero, mü ngbü nda-mü da efa nga wü Yesu, mba kpa sidi gbü zi, zalü koro di etambasü ka mere kpara füh kpökpö. Fü mü anü arï angbü kötö, eya te-mü te wa, esüka wü komoko ka mere kpara füh kpökpö la.
55Fü wü mere kovo la abiti te-wü, akpo da egïrï mene wü kpara, de te ewü ena amala ngü eküte Yesu de wu, gü ba, “Engu mere siti ngü eyi fanü,” teka de ani mörö engu tete na. Wüh gïrï ngü la ma, wüh maka nda-wü de! 56Angü mere bi wü kpara, te ewü koro mala siti ngü eküte Yesu ne, ngü ka-ewü ka-ye ꞌburu kpikpi ye kpikpi ye, angü ah ka-ye ꞌburu de wu. 57Fü wü gara kpara ayia arü amala ngü eküte Yesu de wu, gü ba dene, 58“Ani je gara siti ngü ta te Yesu mala, gü ba, ‘Ni ena amürü *Mere Kambü ka Me, te wü kundu ani jï ne, ꞌburu asidi, fü ni adu ajï alügü gbü sïkpï ngbee bata. Amba, ah ena adi tïne de mene kambü, te wü kpara jï de kpa wü ne de.’ ” 59Amba ngü ka-ewü, te ewü mala la, ah koro biringbö kpah de. Ah ka-ye fï bü kpikpi ye kpikpi ye.
60Fü mere kpara füh kpökpö ayia arü tikpi. Fü ah amala ngü fü Yesu, gü ba dene, “De-ye deyï, ye lügü ngü fü ani de, neh teka ne? Ye je ngü de te wü kpara ngbü emala eküte ye ne de?” 61Fü Yesu anga ka-ye tïïï, ah lügü ngü nda de. Fü mere kpara la adu ayi-ta Yesu kpekpeke, gü ba dene, “Yesu, mü de neh da? Mü mala la zu ngü fü a! Mü ngbürü de Ye Me, te engu tima füh kotö ne teka aküwa a ne?” 62Yesu gü ba, “Wayi, ah ngbürü bala. Te gara yi ena awu ra, *Ye Kpara ka Kpï, te ma ena angbü gbü kokpa ka Me, baka Mere Miri! Fü ra adu kpah akoro sene de mere wazi ka Me, baka agö te biti te-ye teka alï!”
63-64Te mere kpara füh kpökpö je ngü te Yesu mala la, fü ah ayia asörö bongo eküte ne ꞌduwa traaa! Fü engu amala ngü, gü ba, “Apa! Komoko ne le afü te-ye ba Me? Yi wu eyi? Ngü nza eyi dela! Nih edu kpah agïrï kpara, te ena amala nga siti ngü kaka, neh teka ne? Ah mala siti ngü ka-ye tïne cu eyi de komö ye dela! Yi ngbü efï nda-yi neh baye?” Fü ewü aci ꞌburu amala ngü, gü ba dene, “Ah de siti kpara! Wüh mörö engu amörö!”
65Fü ewü akpo da ememere engu. Gara ewü esü ngüsü gbügbüra na. Wü gara i jijia na, da emiki engu, gü ba dene, “Te ye gü ba, ‘Ni de *mürü dofo ka Me,’ la, de ye mere la ngü ka talara. Ye gü la ïrï kpara de te mï ye ne.” Fü wü marajümïya ka mere kpara la aza engu, anü di, da ebebe.
Dene ngü te Petero cere nga ye di
Matayo 26:69-75; Luka 22:55-62; Yüwane 18:15-18, 25-27
66-67Petero, mü ngbü ka-mü fï bü etambasü ka mere kpara la, da eya te-mü te wa. Fü gara jaji würüse, kpara ka tima ka mere kpara la, ayia akoro aceka jia Petero, ayi-tata, gü ba dene, “Ye de neh da? Ye kpah de süka wü kpara, te ewü ngbü endoro gbü nga Yesu14:66-67 Jaji würüse la gü ba, “Yesu de kpara ka Nazareta.” ne de?” 68Fü cürü ayia arï te Petero. Fü ah acere nga ye, gbere, gü ba dene, “Ngü te mü mala la, ma je nda-ra mbi mbi de. Mü gü neh fe?” Fü Petero ayia ace da wa la, anü arü kpa emöngïtï ka ꞌbaranga la. ꞌDuwa fü moko-ngü ayia amï gina koko.
69Fü würüse la adu kpah amaka Petero. Fü ah arü amala ngü fü wü bu ye, gü ba dene, “Wü ceka la! Komoko la, ah ka-ye de kpara ka Yesu!” 70Fü Petero adu acere nga ye kpah gbere, gü ba, “Aꞌa! Ni wu komoko ka-ye la nda-ni de.”
Fütanga ngü la mba cüküꞌdaye, fü wü kpara la adu amala ngü fü Petero, gü ba dene, “Fanü fanü, ye de kpara ka Yesu, angü ye kpah de kpara ka *Galïlaya, bakaka.” 71Fü Petero ayia akïna te-ye, gü ba, “Ma wu komoko la nda-ra de.”
72Petero bü te emala ngü la de, fü moko-ngü ayia amï eꞌbaꞌbasu koko. Fü Petero adu afï nga ngü, ta te Yesu mala fü ye, gü ba, “Ye ena acere nga ye du bata, o moko-ngü mï eꞌbaꞌbasu koko la de ne.” Fü ngü la ato mere cïnga fü Petero. Fü ah ayia akpo da eku gba de mere ngura ꞌduwa ba-neh-ene-la.
15Dene ngü ka Yesu engagira Miri Pïlatü
Matayo 27:1-2, 11-26; Luka 23:1-5, 13-25; Yüwane 18:28–19:16
1Gügü kpurutokokpï la, fü wü mere *kovo ka wü *Yïsarayele adu afï nga ngü, te ani ena amere teka Yesu. Fü ewü amaka ngü la, adu aza Yesu, ai engu, anü di kpa engagira mere kpara de ïrï ye *Pïlatü, de te Miri ka wü *Rüma o engu me-ye gbü nzö wü kpara ka *Yudaya ne. 2Te wüh koro de Yesu engagira Miri Pïlatü, fü miri arü amala ngü fü Yesu, gü ba dene, “De-mü, wüh gü ba, mü de Miri ka wü Yïsarayele ne. Ngü la fanü?” Yesu gü ba, “Ah bü de te mü mala la.”
3Fü wü mere kovo ka wü Yïsarayele akpo da emala bi wü ngü eküte Yesu de wu. Amba Yesu lügü ngü fü ewü nda de. 4Fü Miri Pïlatü adu amala ngü fü Yesu, gü ba dene, “Gara ngü gömö ye, te ye ena amala fütanga wü ngü ne nda ma? Ye je bi wü ngü, te ewü emala eküte ye ne, de?” 5Yesu lügü ngü fefe na nda-ye kpah de. Fü ngü la aga gbü jia Miri Pïlatü ꞌduwa ba-neh-ene-la.
6Ta gbü wü re la, gbü mere sïkpï ka *Pasïka ꞌburu, Miri Pïlatü ngbü ta ece kpa te gara kpara ka ku biringbö, ba e te wü di enga Yïsarayele ngbü ele. 7-11Te di bala, fü wü gara kpara ayia akoro kpaka Miri Pïlatü, ayi-tata, gü ba dene, “Mere kpara, ah ena atï atï fü ye ace kpa te kpara ka ku biringbö fü ani, kpah baka e te ye ngbü emere gbü wü sïkpï ka Pasïka ꞌburu ne?” Baka te Miri Pïlatü, wu eyi, gü ba, maguma wü kovo la siti eyi eküte Yesu, fü ewü aza engu akoro di kpaka ni, teka de ni mörö engu asidi ne, fü engu ayia agïrï kaje, de ni küwa Yesu tete na. Fü ah ayia amala ngü fü wü kpara la, gü ba dene, “Wü le de ni ce neh kpa te da? Te ni ce kpa te Yesu, miri ka-wü ne, ah esiti?” Te wü kpara la je ngü te Miri Pïlatü mala de bala ne, fü ewü aci ꞌburu, amala ngü fü Miri Pïlatü, gü ba, “Ani ele de ye ce kpa te Baraba engu fü ani!” Wüh mala bala kükürü de, angü wü kovo to ta ngü eyi guvu ewü gügü, gü ba, “Te Pïlatü gü ba, ni le ace kpa te Yesu la, de wü ce ka-wü kpo. Wü mala fefe, gü ba, ‘Ani le ka-ani Baraba engu.’ ” Baraba ta süka wü kpara te wüh gü gbü ku, teka te wüh ngbü emömörö wü kpara teka tö ka-wü. 12Miri Pïlatü gü ba, “Anga Yesu, de te wüh ngbü eï engu, gü ba, ah de Miri ka wü *Yïsarayele ne, ni ena amere de engu neh ene?” 13Fü ewü aci ꞌburu, aba rere kpa tikpi, gü ba dene, “Wüh mörö engu amörö! Wüh bere engu eküte *rü gbegbete!” 14Miri Pïlatü gü ba, “Teka neh? Engu kpo neh ene lïya ne? Ah mere ne *siti ngü ne?” Fü ewü adu akpo da eba rere, afa engu de tïne ne ka, gü ba, “Wüh mörö engu amörö! Wüh bere engu eküte rü gbegbete!”
15Fü cürü arï te Miri Pïlatü, teka mere bi wü kpara la. Fü ah adu ale ngü ka-ewü. Fü ah ayia ace kpa te Baraba fü ewü, ba e te ewü le. Fü ah adu aï wü marajümïya ka-ye de wüh süma Yesu. Fü ewü asüma Yesu de siti juru konü de biki gbü ye. Fütanga ngü la, fü Miri Pïlatü adu aza Yesu, ato fü wü marajümïya ka-ye, de wüh nü, wüh bere engu eküte rü gbegbete.
Dene ngü ka wü marajümïya, te ewü ngbü efala Yesu
Matayo 27:27-31; Yüwane 19:2-3
16Fütanga ngü la, fü wü marajümïya ayia aza Yesu, anü di agbü ꞌbaranga, gbü sü ka Miri Pïlatü, te wüh ngbü eï, gü ba, Peretorïyama ne. Fü ewü adu aï wü bu wü ꞌburu, abiti ede Yesu. 17Fü ewü akpo da emü Yesu, gü ba, “Baka te engu di de mere miri ne, ah le de ani cu ngüngü na.” Fü ewü ayia agbi bongo ka Yesu asidi, adu aza diri ngboro bongo ka-wü, nzenze baka nda miri la, ato eküküte na. Fü ewü agara bïbï gbü ti, ato gbü nzö Yesu, baka *madudu ka wü miri. 18Fü ewü angbü egü mandï fefe, da ede kpa wü, gü ba dene, “Wayi! Mandï fü ye, mere miri ka wü Yïsarayele!” 19Fü ewü aza e baka gbaraka la, akpo da emï nzönzö na di, da esü ngüsü gbügbüra na, kpah da ebu nzökuta wü kötö, ba wü kpara te ewü ngbü ecu ngü miri la. 20Te wüh fala Yesu nza tete, fü ewü agbi nze bongo tete na la asidi, adu ato bongo kaka-na, alügü tete. Fü ewü aza engu, anü di teka abere füh *rü gbegbete.
Dene ngü ka Yesu, te wüh bere füh rü gbegbete
Matayo 27:32-44; Luka 23:26-43; Yüwane 19:17-27
21Te wü marajümïya za Yesu tete, teka anü amörö ne, fü ewü anü amaka te-wü de wü gara komoko de ïrï ye Sïmüna,15:21 Sïmüna de wö ye Alekezanda ake Rufusu. kpara ka Kurene, te ngbü enü ka-ye te kaje, agbü Yerüsalema. Fü ewü azoro Sïmüna, ato esa *rü gbegbete, te ewü ena abere Yesu tete na ne, angü Yesu ngbü ta enü, da etï, da etï, teka tiri rü la.
22Fü Sïmüna abï mere rü la, anü di fütanga Yesu, zalü akoro di gbü sü de ïrï ye Gologota, sü te wüh ena amörö Yesu tete na ne. Gologota la, ah baka e te wüh gü ba, “Sü ka biki-nzö,” angü ah de sü te wüh ngbü emörö siti wü kpara tete. 23Fü gara kpara awu cïnga Yesu, aza ngu *vinü, te di de rü gbü ye,15:23 Ïrï rü la de mire. Ah de rü te ena ato ra gbü jia kpara. ato fü Yesu. Amba Yesu le nda de. 24-25Fü wü marajümïya aza Yesu, agbi bongo kaka-na asidi, aza engu, agbere eküte rü gbegbete, abere engu gö gö gö! adu ae rü gbegbete la tikpi. Ngü la mere te-ye gbü lö-ra menewa ka kpurutokokpï. Fü ewü aza bongo ka Yesu la, asö de gümare, aye süsüka na esüka wü. 26Fü ewü aba nga siti ngü kaka, ao eküte rü gbegbete la, to tikpi, gü ba dene, “Dene Mere Miri ka wü Yïsarayele.” 27Fü ewü ayia aza wü mürü zi ꞌbasu, abere ewü eküte wü rü gbegbete ka-ewü ede nda Yesu, gara gbü kokpa, gara gbü kamisü. 28(Ngü15:28 Gbü wü gara buku veresï 28 nda ma, amba gbü wü gara ah ladü. la tï kpini de ngü ta te wüh ba gbü Ngari Me, gü ba, “Wüh ena akolo ngü ka züka kpara ka-ni, Me, dünda de wü siti kpara.”15:28 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 53:12.)
29Fü wü gara kpara, te ewü ngbü enü te kaje la, awu Yesu. Fü ewü akpo da esoko engu, da egü nzö wü de tadu, gü ba dene, “Ata! Ye gü ta, ga, ‘Ni de mere mürü wazi. Ni tï eyi amürü *Mere Kambü ka Me, adu afa gara gbü sïkpï ngbee bata!’ 30Te ye de mere wazi bala, de ye kö la ekö kötö, ye küwa te-ye.” 31Wü mere *kovo ka wü Yïsarayele ngbü kpah da emü Yesu bala, da emala ngü esüka wü, gü ba dene, “Komoko la ngbü ta eküwa wü gara kpara. Ah mere neh baye, te engu tï aküwa te-ye de ne? 32Te engu ena adi ta de Mere Miri te Me tima fü ani fanü la, ah le ta de engu küwa te-ye, de ah kö kötö, teka fü ani awu mere wazi kaka, adu ale ngü kaka.” Wü mürü zi, te ewü bere ewü de wü Yesu ne, wüh ngbü kpah da esoko engu bala.
Dene ngü ka kpi ka Yesu
Matayo 27:45-56; Luka 23:44-49; Yüwane 19:28-30
33Fütanga ngü la, ah te enü akoro etü ra, fü sü ayia atï ꞌduwa mbirrri, baka biti la. Fü e la ayiri bala, zalü akoro gbü lö-ra bata ka tamurago. 34Gbü lö-ra engu la, fü Yesu ayia aku gba de mere ri ye kpa tikpi, gü ba dene, “Eloyi, Eloyi, lama sabakatanï?” Ah baka e te wüh gü ba dene, “Me, Mere Miri ka-ra, mü ce ra kpikpi ra, neh teka ne?” 35Wü gara kpara te ewü di kpala, wüh je ngü te Yesu mala la mbi mbi nda-wü de, fü gara ewü afï, gü ba dene, “Ah ngbü dela neh eï *Ïlïya, de ah koro, ah küwa ni?” 36Fü gara komoko ayia akpe de woro, aza e baka lïfa föꞌdö föꞌdö bala, agü gbü fï, ato te nzö e baka gala la, aza ato te komö Yesu, de ah ꞌbü, gü ba dene, “E-wu neh da, anga Ïlïya ena akoro aküwa engu?”
37Fü Yesu ayia aku gba kpa tikpi, ayia ace maguma ye, akpi.
38Gbü lö-ra te Yesu kpi tete na, fü mere bongo ta te wüh i, kolo tü *Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema di, baka ngisi ne, fü ah ayia asörö te-ye de tete-ye, mbaaa kü kpa tikpi ngbüüü kötö. Fü ngü la aga gbü jia wü kpara ba sirimbi.
Dela ta ngü te Yesu kpi tete na.
39Gara mere kpara ka wü marajümïya ngbü ta eceka Yesu kpala. Te engu je gba ka Yesu bala, fü ah awu kaje te Yesu kpi tete na, fü ah agü ba, “Komoko ne, ah ka-ye de Ye Me fanü fanü.”
40-41Bi wü würüse ta te ewü ngbü efa nga Yesu ne, kpah ladü gbü sü te Yesu kpi tete na la. Wüh de wü *Marïya Egba-Magadala, bete Salüme, bete *Marïya ni ye wü Yakobo15:40-41 Mene Yakobo dene, ah de mere Yakobo, kpara ka Yesu ne, nda de. Yakobo la ka-ye la kaꞌdörö. ake Yüsa, kpah de mere bi wü bu wü, te ewü nü koro agbü Yerüsalema de wü Yesu. Angü, te wü Yesu di ta da endoro agbü *Galïlaya, wü würüse la ngbü ta efa nganga na, da ele ta-ngü tete. Gbü lö-ra te Yesu kpi tete na, wü würüse la ngbü nda-wü mba canza edere sü kpala, da eceka kpï. Fü ewü awu ngü ka kpi kaka ꞌburu.
Dene ngü teka kö Yesu
Matayo 27:57-61; Luka 23:50-55; Yüwane 19:38-42
42-43Gara komoko ta ladü de ïrï ye *Yüsefa kpara ka Arïmatayo,15:42-43 Arïmatayo de sü ka wü Yüsefa, te wüh bï engu tete. te di de mere kpara esüka wü mere *kovo ka wü Yïsarayele. Ah kpah de kpara te ngbü eo jia ye teka Miri, te Me ena atima teka aküwa wü kpara ne. Sïkpï de ta te Yesu kpi tete na ne, ah ka-ye ta sïkpï te wü kpara ngbü ereke te-wü tete, teka *sïkpï ka Me ka wü Yïsarayele. Te di bala, etamurago la, fü Yüsefa ayia, ai maguma ye gö, anü kpaka Miri *Pïlatü, andaꞌba te-ye fefe na, gü ba dene, “Mere kpara, ni le ayi-ta ye de gara ngü biringbö. Te ah tï eyi gbü jia ye la, ni ele de ye to kö Yesu fü ni, ni ti.”
44Fü Miri Pïlatü adu afï nga ngü la, gü ba dene, “Yesu mere ngü ye, adu akpi kece neh fe?” Fü Miri Pïlatü ayia aï mere kpara ka wü marajümïya ka-ye, ayi-tata, gü ba dene, “Yesu kpi eyi fanü?” 45Komoko la ga, “Wayi, ah kpi eyi fanü.” Te Miri Pïlatü je ngü la bala, fü ah ayia ale ngü ka Yüsefa, ato kö Yesu fefe.
46Fü Yüsefa ayia anü ase züka bu bongo, akoro di. Fü ah adu aza kö Yesu eküte *rü gbegbete asidi, adu agaga de bu bongo la. Fü ah anü de kö Yesu, ati agbü gara gö da, te wüh jï sere sere bane, angü gele ka wü *Yïsarayele ta bala. Fü ah awara mere ngbürükü da, ao emö nga mbükü la, ani di.
47Dela ta ngü te ewü ti kö Yesu tete na. *Marïya Egba-Magadala ake *Marïya ni ye Yüsa, wüh ngbü nda-wü fï bü da eceka ngü la. Fü ewü awu sü te wüh ti Yesu tete na ne.
16Dene ngü te mere te-ye kpa füh mbükü Yesu
Matayo 28:1-8; Luka 24:1-8; Yüwane 20:1-12
1Kpurutokokpï la, wü kpara ꞌburu ngbü efe te-wü, angü ah de *sïkpï ka Me. Etamurago la, te ra tï tete na, *sïkpï ka Me nza eyi. Te di bala, fü *Marïya Egba-Magadala ayia de wü Salüme, bete *Marïya ni ye Yakobo, ayia anü ase *züka se-mü, teka amoko eküte kö Yesu.
2Gügü kpurutokokpï, fü ewü ayia anü kpa füh mbükü. 3Te wüh ngbü enü tete na, fü ewü angbü emala ngü esüka wü, gü ba dene, “Anga mere siti da, te wüh ni mö mbükü la di ne, ani ena amere di, neh baye? Kpara te ena anzi da la asidi neh da, teka fü ani arï kpala?” 4Fü ewü anü akoro kpa füh mbükü la, aceka kpï, yïrrrï! Da, ta te wüh o emö mbükü ne, wüh nzi eyi asidi!
5Fü ewü ayia arï agbü gö da, te wüh ti Yesu gbügbü na ne. Gbo! te gara jaji komoko de züka bu bongo te ye, te ngbü gbü mbükü kpala gbü kokpa. Fü cürü arï te ewü ꞌduwa ba-neh-ene-la. 6Fü jaji komoko la ayia amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Yi kpe cürü de. Ma wu eyi, gü ba, yi ngbü egïrï Yesu, kpara te wüh bere engu te *rü gbegbete ne. Ah zükü eyi. Yi ceka la sanga, ta te wüh o kökö gbügbü na ne. Engu sene ma! 7Yi du edu, yi mala ngü la fü wü Petero de wü bu ye, gü ba dene, ‘Yesu zükü eyi! Ah nü sü eyi kpa engagira nü agbü *Galïlaya. Wüh nü enü, fü ewü amaka engu kpala, kpah ba ngü ta te engu mala fü ewü ne.’ ”
8Te wü würüse la je ngü la bala, fü ewü ayia akoro kpa etanü, ale woro de mere cürü emaguma wü. Wüh mala ngü la fü wü gara kpara nda-wü de, ka cürü.
Köcökpa engu ta te Marako ba de kpa ye ne, ah dürü ka-ye eyi gügü. Amba wü gara wü köcökpa ladü fa sü, ta te wü diri wü kpara ta gügü ba esaka Marako. Wü köcökpa la gegege ba nda Marako te dürü ne. Gbü gara wü köcökpa la baka Marako 16:9-20 ngbürü ladü. Gbü gara wü köcökpa baka Marako 16:9-20 nda ma. Anga Marako ba ngü la me-ye fanü? Anga gara kpara? Nih wu de. Amba wü ngü la tï kpini de wü ngü te wü Matayo ake Luka ba ne.
Dene ngü ka züzükü ka Yesu agbü kpi
Matayo 28:9-10, 16-20; Luka 24:9-53; Yüwane 20:11-23; Mürü Tima 1:6-11
9Gbü sïkpï ka biri ka wü *Yïsarayele, te di de *sïkpï ka Me ka-nih ne, gügü emözekpï, amba Yesu zükü ka-ye gbü kpi eyi. Gina kpara te Yesu gü tamu ye fefe, ah de *Marïya Egba-Magadala, ta te engu liki *siti wü di enga me guguvu na lorozi ne. 10Fü Marïya ayia anü amaka wü bu ye, wü *kpara ka Yesu, te ewü ngbü da eku gba Yesu. 11Fü Marïya amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Yesu zükü eyi! Ni wu engu eyi cu de jia ni.” Amba wüh le ngü la nda-wü de, gü ba, “Ah ka-ye de wu!”
12Fütanga ngü la, fü wü gara *kpara ka Yesu ꞌbasu ayia ace Yerüsalema, adu agba wü. Fü Yesu akoro amaka ewü te kaje. Amba wüh wu, gü ba, ah de Yesu ne, nda-wü de, angü küküte fü te-ye ka-ye eyi kpikpi ye. Fü Yesu ayia agü tamu ye fü ewü. Fü ewü adu awu engu. 13Fü ewü ayia alügü nga wü, adu anü amala nga ngü la fü wü bu wü. Amba wü bu ewü le ngü ka-ewü la kpah de.
14Fütanga ngü la, fü wü kpara ka Yesu nzükpa de füh ye biringbö ne, angbü ezü e ka-wü kpa esambü. Fü Yesu akoro agü tamu ye fü ewü. Fü ah arü amala ngü fü ewü, gü ba dene, “De-wü deyï, ah mere baye te nzö wü ngbü kpekpeke bala? Wü bu wü mala nga ni fü wü, gü ba, ‘Ni zükü eyi ne,’ wü le ngü la de, neh teka ne?”
15Fü Yesu adu arü amala gara ngü fü ewü, gü ba dene, “Yi nü, yi baya te nga sü füh kotö ne ꞌburu, de yi mala ngari ra fü wü kpara ꞌburu nde. 16Mene kpara te to maguma ye fere, de yi to *babatïza fefe na, fü Me aküwa engu. Mene kpara te le ngü ka-ra la de, ah küwa kpah de. 17Wü kpara te ewü ena ato maguma wü fere, Me ena ato wazi fü ewü me-ye, teka fü ewü amere wü angbe cögbörö tiri ngü di, teka fü wü kpara awu, gü ba, ngari ra ka-ye de zu ngü fanü fanü. Angü yi ena angbü da eliki *siti wü di enga me guvu wü kpara asidi. Yi ena angbü da emala bü ganzi mö ka wü gara kpara. 18Yi ena azoro wü siti kpürü de kpa yi, kpürü de yi nda de. Te yi nzö siti rü la, ah mere yi esiti kpah de. Fü yi adi eo kpa yi gbü nzö wü mürü keke, fü keke ka-ewü adi egu.”
Dela ta ngü te Miri Yesu mala fü wü kpara ka-ye, te engu zükü tete gbü kpi.
19Fütanga ngü la, fü Me ayia aza Yesu, ago di agbü sü ka-ye, agbü kpï. Fü Yesu angbü kpala gbü kokpa ka Me. 20Te wü *kpara ka Yesu je ngü te engu mala fü ewü la, fü ewü ayia abaya te nga wü sü ꞌburu, angbü da emala ngü ka Yesu fü wü kpara ꞌburu nde. Fü Miri Yesu angbü da eto wazi fü ewü teka tima ka-ye la. Fü ah angbü kpah eto wazi fü ewü, de wüh ngbü emere wü mere tiri ngü ka talara di, teka fü wü kpara awu, gü ba, “Ngü ka Yesu, te ewü ngbü emala la, ah ka-ye de zu ngü fanü fanü.”
Dela ngü teka Yesu *Kurisito, Ye Me. Adudu na bala.