Dene ngü ta te
Matayo
ba teka Yesu Kurisito
Masere si-ngü
Kpara te ba buku ka Matayo ne, ena adi de Matayo, te wüh ngbü eï engu *Levi ne. Matayo de süka wü *kpara ka Yesu, nzükpa de füh ye ꞌbasu ne. Ah kpah de Matayo, ta te ngbü ero *jiase, da eto fü miri ka wü Rüma ne.
Wü ngü de te Matayo ba ne, sere fü nih mbölö, gü ba, Yesu de Miri, ta te Me tima, teka aküwa wü kpara füh kotö ne. Angü Me mala ta eyi fü wü *di enga Yïsarayele gügü, gü ba, “Ni ena atima Miri fü wü, teka aküwa wü, baka mere miri ka-wü, *Davidi, tane.” Mere bi wü kpara te Matayo ba ngü ne fü ewü, ah de wü di enga ni ye na, wü di enga Yïsarayele. Te di bala, ah mala fü ewü, gü ba, “Wü *mürü dofo mala ta nga Yesu, de mere bi wü ngü te Yesu ena amere, o wüh bï Yesu la de.” Matayo mala kpah fü ewü, gü ba, “Yesu de kundu ye Miri Davidi.” Te di bala, ah le de wü di enga Yïsarayele wu awu, gü ba, Yesu de kpara te Me tima me-ye fanü. Amba Yesu koro teka aküwa bü nzö wü di enga Yïsarayele nda de. Ah koro kpah teka aküwa wü kpara ꞌburu.
Matayo sere kpah, gü ba, Yesu de kpeke kpara, te wu da erï wü kpara ka-ye, de ngü ka Me, ereke areke. Wü rïrï ka Yesu baka nda wü gara kpara nda de. Ah ka-ye de to rïrï.
Wü ngü te mü ena amaka gbü buku ka Matayo, wüh dene.
Sapïta 1:1–2:23 Ïrï wü kundu ye Yesu, bete ngü ka mabï Yesu
Sapïta 3:1-12 Ngü ka Yüwane Mürü Babatïza
Sapïta 3:13–4:11 Ngü ka babatïza ka Yesu, bete ngü te Satana re engu di
Sapïta 4:12–18:25 Ngü te Yesu mere agbü Galïlaya
Sapïta 19:1–20:34 Ngü te Yesu mere, te engu yia tete agbü Galïlaya,
enü agbü Yerüsalema ne
Sapïta 21:1–27:66 Adu ngü ka Yesu, bete ngü ka kpi kaka
Sapïta 28:1-20 Ngü ka züzükü ka Yesu gbü kpi
1Dene ngü teka Yesu Kurisito E-küwa-nih
1Yesu *Kurisito de kpara te Me tima engu kpa füh kotö kpakine, teka aküwa wü kpara. Angü Me reke ta ngü la me-ye bala, gü ba, ni ena atima engu, de wüh bï engu gbü nguwa *Davidi, fü engu angbü kpah Mere Miri gbü nzö wü kpara ba Miri Davidi. Yesu Kurisito engu ne, ah kpah de kundu ye *Abarayama, ta te Me mala ngü fefe, gü ba, ni ena aküwa wü kpara füh kotö ne ꞌburu teka ngü kaka ne. Dene ïrï wü mere kundu kundu ye Yesu Kurisito.
2Abarayama ta de wö ye *Yïsaka,
fü Yïsaka abï *Yakobo.
Fü Yakobo abï *Yuda de wü di enga ni ye nzükpa de füh ye biri ne.
3Fü Yuda abï Pereze.1:3 Enga ni ye Pereze de Zera, ïrï ni ewü de Tamara.
Fü Pereze ayia abï Ezerone.
Fü Ezerone abï Rama.
4Fü Rama abï nda-ye ye ye, de ïrï ye Amïnadaba.
Fü Amïnadaba abï Nasona.
Fü Nasona abï Salamona.
5Fü Salamona abï Büwaza, ïrï ni ye na de Rakaba.
Fü Büwaza abï Obede, ïrï ni ye na de Ruta.
Fü Obede abï Yese.
6Fü Yese adu abï Davidi, te di ta de mere miri ka wü *Yïsarayele ne.
Fü Davidi abï *Solomona, ïrï ni ye na de Beteseba, te di ta wara Uriya ne.
7Fü Solomona abï Robama.
Fü Robama abï Abïya.
Fü Abïya abï nda-ye Asa.
8Fü Asa adu abï nda-ye Yosafata.
Fü Yosafata abï Yorama.
Fü Yorama abï Uziya.
9Fü Uziya abï Yütama.
Fü Yütama abï Aza.
Fü Aza abï Izikiya.
10Fü Izikiya abï nda-ye Manase.
Fü Manase abï Amona.
Fü Amona abï Yüsiya.
11Fü Yüsiya abï Yekoniya de wü di enga ni ye.
Gbü re te Yekoniya ngbü miri gbü *Yudaya tete, fü wü kpara ka *Babïlona akoro de gü, azoro engu, de wü kpara ka-ye ꞌburu, ago di agba wü, labï tete.
12Fü Yekoniya abï Salatïyele tïne kpala.
Fü Salatïyele abï Zerubabela.
13Fü Zerubabela adu abï Abiyuda tïne agbü Yudaya, o wüh du eyi agbü tö ka-wü.
Fü Abiyuda abï Elïyakima.
Fü Elïyakima abï Azora.
14Fü Azora abï Zadoka.
Fü Zadoka abï Akimi.
Fü Akimi abï Eliyuda.
15Fü Eliyuda abï Elazara.
Fü Elazara abï Matana.
Fü Matana abï Yakobo.
16Fü Yakobo ayia abï *Yüsefa. Ah de Yüsefa ta te za *Marïya, te wü kpara ngbü efï, gü ba, engu de wö Yesu ne. Amba Yesu ka-ye de Ye Me.
17Te di bala, te kpo te *Abarayama, akoro te Miri *Davidi, wüh baka wü kpara nzükpa de füh ye bala. Akpo gbü re ka Miri Davidi, akoro gbü re te wüh zoro wü kpara ka Yudaya labï tete agbü Babïlona, wüh baka wü kpara nzükpa de füh ye bala. Kpah bala, akpo gbü re, te ewü di labï tete agbü Babïlona, akoro te Yesu *Kurisito, wüh kpah nzükpa de füh ye bala.
Dene ngü ka yayaka ka Yesu
18Ngü ka yayaka ka Yesu kpo ta bane. *Marïya ta de gara jaji würüse, ta te wüh dara engu fü gara komoko de ïrï ye *Yüsefa. Te wüh dara engu, wüh wu engu würüse tete nda-wü la de. Fü Marïya ayia amaka bu, gbü wazi ka *Nzïla Wazi Me. 19Te Yüsefa wu, gü ba, wara ni, Marïya, maka bu eyi, fü ngü la ato fïngangü fefe afa sü. Ah gü ba, “Te di bala, ah tï fü ni aza engu wara ni tete tïne de. Amba ni le aï engu engagira wü mere kpara, aye süka ngü kaka la, nda-ni kpah de. Te ah bala, ah le fü ni agïrï kaje, ace engu bü zïrrrï bala.” Angü Yüsefa ka-ye ta de züka kpara, te le ato mere lümü te Marïya de.
20O Yüsefa ngbü efï ngü la bala, fü Me ayia atima *malayïka ka-ye kpakaka na gbü roto, agü ba, “Yüsefa,1:20 Malayïka ï Yüsefa, gü ba, Kundu ye *Davidi. Ah mala bala kükürü de, angü ah le ato wazi fü Yüsefa, teka de engu wu awu, gü ba, te ni za Marïya la, ye de te engu ena abï la ena adi gbü nguwa Miri Davidi. mü mere e akpe cürü, teka aza Marïya wara mü tete, ne de, angü bu de te engu maka la, ah maka gbü siti kaje de, ah maka bu dela gbü wazi ka Nzïla Wazi Me. 21Ye de te Marïya ena abï la, ah ena adi ye komoko, fü mü agü ïïrï na Yesu, angü engu ena aküwa wü kpara ka-ye gbü *siti ngü ka-ewü ꞌburu me-ye.” Si-ngü gbü ïrï de Yesu la, gü ba, *E-küwa-nih.
22-25Fütanga roto la, fü Yüsefa azükü. Fü ah adu amere wü ngü, de te malayïka mala fe ye ne ꞌburu. Fü ah adu aza Marïya wara ye tete. Amba wüh ngbü ake di baka würüse ake komoko de, zalü gbü sïkpï te Marïya nü yaka gina enga ye tete. Fü Yüsefa agü ïïrï na Yesu, baka te malayïka mala fefe.
Wü ngü dela mere te-wü bala kükürü de, angü ah tï kpini de ngü, ta te gara *mürü dofo ba gbü *Ngari Me, gü ba, “Gara jaji würüse, te ngbü ake komoko la de, ena amaka bu. Fü ah abï ye komoko. Fü ewü agü ïïrï na Imanüwele.”1:22-25 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 7:14. Ah ba e te wüh gü ba, “Me eyi tundu de wü nih.”
2Dene ngü ka wü e-wu-ngü, te ewü koro aceka vürü Yesu
1-2Wüh bï ta Yesu agbü Beteleme, gbü tö ka *Yudaya, gbü re ta te gina *Erode ngbü di mere miri gbü Yudaya ne. Ta gbü re la, gara wü e-wu-ngü ta ladü kpa gbü gara sü nengete, to kpa fügö, te ewü wu si-ngü teka wü küfara fa sü. Gbü gara sïkpï bane, fü ewü awu to küfara. Fü ewü ayia awu teke, gü ba, wüh bï mere miri eyi fanü gbü tö ka Yudaya. Fü wü e-wu-ngü la ayia anü akoro agbü Yerüsalema. Fü ewü amala ngü, gü ba, “Ani koro dene teka acu ngü vürü mbarase, de te wüh bï engu, te ena angbü Mere Miri ka wü *Yïsarayele te gara ne. Angü ani wu küfara, de te gü tamu ngü ka yayaka kaka fü ani ne eyi. Te di bala, wüh yaka engu neh to kaye?”
3Te Miri Erode je ngü la bala, fü mamaguma ayia anzu. Fü wü kpara ka Yerüsalema angbü ꞌburu de mere cürü, da efï nga ngü, teka ngü la. 4Fü Miri Erode ayia abiti wü mere *mürü gele, de wü *mürü rïrï ꞌburu, ayi-ta ewü, gü ba, “Angü Mere Miri de te Me gü ba, ‘Ni ena atima engu teka aküwa ani ne,’ wüh ena abï engu neh to kaye?” 5Fü wü kpara la alügü ngü fefe, gü ba, “Wüh ena abï miri la agbü Beteleme, gbü tö ka Yudaya sene. Angü gara *mürü dofo ba ngü la ta eyi gbü *Ngari Me, gü ba, 6‘Wü ceka la Beteleme, te di de enga kötï cüküꞌdaye, esüka wü bu ye gbü tö ka Yudaya ne, mere züka ngü ena akoro gbügbü. Angü wüh ena abï Mere Miri gbü sü la, te ena angbü eceka kpï fütanga wü kpara ka-ni, wü di enga Yïsarayele.’ ”2:6 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Mïka 5:2.
7Te Miri Erode je ngü la bala, fü ah ayia aï wü e-wu-ngü, te ewü koro kpa fügö ne, kpaka ye kpikpi wü, aro mö de ewü esalakumu. Fü ah ayi-ta ewü, gü ba, “Angü wü wu küfara la neh elaye?” Fü ewü asere ngü la fefe. 8Fü Miri Erode adu amala fü ewü, gü ba, “Wüh ba ta eyi gbü Ngari Me, gü ba, wüh ena abï Mere Miri la agbü Beteleme. Te di bala, wü nü enü kpala, wü gïrï sü de te wüh bï engu tete la. Te wü maka engu eyi la, de wü du mala nganga na fü ni. Angü ni le kpah anü kpala acu ngüngü na.” Amba ah mala ngü la de mani. Engu ngbü efiti ewü teka de ni nü, ni mörö mbarase la.
9-10Te wü e-wu-ngü la je ri miri bala, fü ewü ayia ale kaje ka-wü, anü sü. Wüh te eceka de, gbo! te küfara de te ewü ngbü efa nganga na ne. Te wüh wu küfara la bala, fü ewü angbü de mere tadu. Fü küfara la atï fï bü engagira ewü, enü. Fü ah anü arü mbiii füh kambü, te wüh ngbü de vürü Yesu gbügbü na ne. 11Fü ewü ayia arï kpa esambü la, amaka vürü Yesu ake *Marïya, te di de ni ye na ne. Fü ewü ayia abu nzökuta wü kötö, teka acu ngü Yesu. Fü ewü ayia afuru wü e ka-wü, te ewü koro di ne. Ah de züka *diki-se, ake züka *se-mü, bete *rü te wüh ecuru acuru de züka se ye. Fü ewü aza wü e la ato, teka acu ngü Yesu di.
12Fütanga ngü la, baka te wü e-wu-ngü la yia edu tete agba wü, fü Me atima *malayïka ka-ye, amala ngü fü ewü gbü roto, gü ba, “Wü mere e adu akoro tïne kpaka Miri Erode de. Wü du ka-wü te gara kaje.” Fü wü kpara la ayia adu agbü tö ka-wü te gara kaje, baka ngü te Me mala fü ewü la.
Dene ngü te wü Yüsefa kpe de Yesu di agbü tö ka Ezepeto
13Fütanga wü e-wu-ngü la, fü Me atima malayïka ka-ye kpaka *Yüsefa, amala ngü fefe gbü roto, gü ba, “Yüsefa deyï, ye yia eyia kere, ye za vürü mbarase ne, ake ni ye, de ye kpe de ewü nengete agbü *Ezepeto, angü Miri *Erode ena agïrï vürü mbarase ne, teka amörö. Wü ngbü kpala zalü akoro gbü sïkpï te ni ena adu amala ngü fü wü me-ni.” 14Te Yüsefa je ngü la bala, fü ah aza vürü mbarase la, ake ni ye, bü ꞌduwa gbü biti la, akpe de ewü agbü Ezepeto. 15Fü ewü angbü kpala, teka mba re cüküꞌdaye, zalü koro gbü re te Miri Erode kpi tete. Ngü la mere te-ye bala kükürü de, angü ah tï kpini de ngü ta te gara *mürü dofo ba gbü *Ngari Me, gü ba, “Ni, Me, ni ena atima ye ni agbü Ezepeto, fü ni adu aï engu, alügü gbü tö ka-wü.”2:15 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Oseya 11:1.
Dene ngü te Miri Erode mörö wü jaji di agbü Beteleme
16Fü Miri *Erode angbü acï nga wü e-wu-ngü la ma. Wüh fü go kpakaka nda-wü de. Fü mamaguma ayia asiti afa sü teka ngü la. Fü engu awu, gü ba, “Wüh fiti ni ka-wü nda-wü afiti!” Fü engu ayia atima wü marajümïya ka-ye agbü Beteleme, agü ba, “Wü nü kpala, wü gïrï wü jaji komoko gbü nga nzö sü la ꞌburu, de wü mörö ewü amörö ꞌburu asidi. Wüh kpo te wü jaji komoko, te wüh bï ewü gbü re ne, akoro te mene ewü te re ka-wü koro eyi ꞌbasu.” Ah mala ngü la bala teka ngü te wü e-wu-ngü mala fefe, teka sïkpï te ewü wu küfara la tete. Fü wü marajümïya ayia anü agbü Beteleme, amörö wü jaji, baka te Miri Erode mala fü ewü.
17Ngü la tï kpini de ngü ta te Me mala, gömö gara *mürü dofo de ïrï ye Yeremaya gügü, gü ba, 18“Mere bi wü würüse ngbü eku yiyi, da eku gba de mere ngura, teka ngü ka wü di enga wü, te ewü kpi nza. Wüh le de wüh le ta-ngü te ani, agu maguma ani kpah de. Gba ka-ewü la, ah ba e te Rayele, te di de ata ani, wü di enga *Yïsarayele ne, ngbü eku gba la me-ye, angü wü di enganga nza eyi ꞌburu.”2:18 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yeremaya 31:15.Rayele ta de wara Yakobo. Ah de Yakobo te wüh fü ïïrï, gü ba, Yïsarayele ne. Yeremaya gü ba, Rayele ngbü eku gba agbü Rama, angü Rama de sü ta te wüh mörö mere bi wü di enga Yïsarayele gbügbü, gbü lakï ka mürü dofo Yeremaya. Ngü la mere ta te-ye, o Rayele kpi ka-ye eyi gügü. Amba wüh gü ba, ah ba e te Rayele ngbü eku gba me-ye, angü te engu ena awu ngü la ta me-ye, de bane ah ena aku gba la ta me-ye bala, angü dela ꞌburu wü ata ye na.
Dene ngü te wü Yüsefa ake Marïya du de Yesu agbü Nazareta
19Fütanga kpi ka *Erode, fü Me adu atima *malayïka ka-ye kpaka *Yüsefa agbü *Ezepeto kpala, amala ngü fefe gbü roto, gü ba, 20“Yüsefa deyï, ye yia eyia, ye za mbarase la ake ni ye, ye du de ewü agbü tö ka-wü, wü *Yïsarayele. Angü wü kpara ta te ewü ngbü egïrï engu teka amörö ne, wüh kpi ka-wü eyi.” 21Fü Yüsefa ayia ꞌduwa, aza Yesu ake ni ye, adu de ewü agbü tö ka wü Yïsarayele.
22Te wüh ngbü edu tete, fü Yüsefa ayia aje ngü, gü ba, “Wüh o gara ye Erode, de ïrï ye Arukïlayo ne, eyi miri da wö ye, agbü *Yudaya kpala.” Te di bala, fü Yüsefa ayia akpe cürü, ah le adu angbü agbü Yudaya nda-ye tïne de. Fü Me adu amala ngü fefe kpah gbü roto, gü ba, “Ye nü, ye ngbü gbü nzö kötï ka *Galïlaya.” 23Fü wü Yüsefa ayia anü angbü agbü Galïlaya kpala. Fü ewü ao gba wü gbü gara kötï, de ïrï ye Nazareta.
Ngü ka ngbüngbü ka wü Yesu agbü Nazareta la, ah tï kpini te ri Me, de te engu mala ta gömö wü *mürü dofo, gü ba, “Wüh ena angbü eï Miri la, ‘kpara ka Nazareta’. ”
3Dene ngü ka Yüwane Mürü Babatïza
Marako 1:2-8; Luka 3:1-18; Yüwane 1:19-28
1Sidi nga mere bi wü re, fü gara komoko de ïrï ye *Yüwane Mürü Babatïza anü angbü kpa etü gü, gbü tö ka *Yudaya sela. Fü ah akpo da erï dofo, de ngü ka Me fü wü kpara de kpala, 2gü ba, “Wü fü maguma wü, angü Mere Miri, te Me ena atima aküwa ani ne, koro eyi.”
3Yüwane Mürü Babatïza de kpara, ta te *mürü dofo Yïsaya mala nganga na gbü *Ngari Me, gü ba, “Gara kpara ena akoro, angbü emala ngü de mere ri ye kpa etü gü, gü ba, ‘Mere Miri, te ena aküwa ani ne, ah te ekoro! Ah le de wü reke kaje fefe! Wü ni wü cudu, wü o kpini, teka fü engu anü tete na.’ ”3:3 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 40:3.
4Yüwane ngbü ta eto bongo ka-ye, te ewü gbï gbü su nü de ïrï ye kamele, sisiti gbulukusu bane. Ah ngbü ta ei ku konü etadu ye. Zü-e kaka te engu ngbü ezü, ah ka-ye ta bü mbïra te di baka eci, bete wü, de te engu ngbü emaka agbü gü kpala.
5Fü mere bi wü kpara ayia akoro kpaka Yüwane, teka aje ngü ka Me gögömö na. Gara ewü koro gbü wü kötï ede ngu de ïrï ye Yürüdene. Gara ewü koro gbü wü gara nga nzö kötï ka Yudaya. Gara ewü koro nengete agbü Yerüsalema. 6Te wü kpara la je ngü ka Me gömö Yüwane de bala, fü maguma ewü ayia agürü. Fü ewü akpo da emala nga wü *siti ngü ka-wü fü Me de cïnga. Fü Yüwane angbü eto *babatïza fü ewü gbü ngu Yürüdene.
7Fü mere bi wü *mürü rïrï ka wü *Yïsarayele ayia kpah akoro kpaka Yüwane, teka de engu to babatïza fü ani. Gara ewü de wü *Farusi, gara ewü de wü *Saduke. Te Yüwane wu ewü te ewü ngbü ekoro, fü ah awu teke, gü ba, maguma ewü ka-ye ꞌbasu ꞌbasu. Fü ah adu amala ngü fü ewü, gü ba, “De-yi, wü siti kpara! Mani ka-yi baka nda kpürü! Yi efï nda-yi, gü ba, ‘Ani ena aküwa gbü kuru, te Me ena ato fü wü siti kpara te gara ne,’ bü teka ngü te yi ngbü emala de komö yi, kükürü kükürü de bala? E-mala ngü la fü yi bala neh da? 8Te yi le aküwa fanü la, ah le de yi fü maguma yi, adi emere wü ngü te ena areke gbü jia Me. 9Yi fï nda-yi, gü ba, ‘Me ena aküwa ani, angü ani de wü kundu ye *Abarayama ne?’ Ah bala de! Ma emala fü yi dene zu ngü. Te Me le la, ah tï eyi afü wü teme ne ꞌburu, akoro di wü di Abarayama tete, te ngü ka-ewü ena areke gbü jijia, afa nda-yi ka! 10Yi ceka la, Me eyi nzo teka ato kuru fü yi, baka kpara te di de gifi esaka ye, teka agïrï mene rü te rï de, fü engu ade, agü agbü wa.
11Amba Me tima gara kpara eyi, te ena akoro arï yi sidi nga ra, wawazi na fa nda-ra ka. Ma nda-ra bü baka labï kaka-na, angü engu me-ye de mere kpara fere. Nda-ra, ma ngbü eto babatïza fü yi de ngu kükürü. Amba nda-ka, ah ena akoro ato babatïza fü yi de wazi ka *Nzïla Wazi Me, te di baka wa, te ena afü yi, fü yi amere ngü ka Me areke areke. 12Ah ena akoro de körö ka-ye esaka ye, teka afeke jia ndo ka-ye di. Te engu feke ndo ka-ye eyi la, fü ah aza nzïnzïla la, ao agbü kafa. Fü engu akö caca na la, abu agbü mene wa, te ünü nda kü de.”
Dela kpeke ngü ka Me ta te Yüwane Mürü Babatïza ngbü erï wü kpara di.
Dene ngü ka babatïza ka Yesu
13Fütanga ngü la, fü Yesu ayia agbü *Galïlaya, anü akoro kpaka *Yüwane agbü ngu Yürüdene, teka aza *babatïza. 14Te Yüwane wu ngü la bala, fü ah angbü de fïngangü teka ngü ka Yesu la, angü ngü la tï gbü jijia de. Fü ah amala fü Yesu, gü ba, “Mere kpara, ah tï fere ato babatïza fü mü me-ra de. Ah le ta fü ra aza babatïza ngbürü esaka mü, angü mü de mere kpara fere.” 15Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “Bala de. Ye to babatïza eto fü ni. Ah le fü ngü la amere te-ye enatikine, angü Me le ngü la me-ye bala.” Te Yüwane je ngü la bala, fü ah adu ale. Fü ewü arï agbü ngu, fü Yüwane ato babatïza fü Yesu.
16Te Yesu koro tete gbü ngu, enü kpa füh gümba, fü ah aceka kpï bane de, gbo! te kpï te ü te-ye. Fü *Nzïla Wazi Me akoro agbü kpï baka mö, arü gbü nzönzö. 17Fü ri Me ayia awü agbü kpï, gü ba, “Dene zu Ye ra, te ma o maguma ra eküküte. Ngü kaka reke gbü jia ra ꞌduwa ba-neh-ene-la.”
Dela ngü te mere te-ye, te Yesu za babatïza tete esaka Yüwane.
4Dene ngü te Satana re Yesu di
1Fütanga ngü te *Yüwane to *babatïza fü Yesu nza tete, fü *Nzïla Wazi Me ayia aza Yesu, anü di kpa etü gü, teka de *Satana re engu kpala. 2Fü Yesu ara kpa etü gü kpala sïkpï teke ꞌbasu, ah zü e nda de. Fü tala ayia amere engu kpala afa sü.
3Fü Satana ayia akoro kpaka Yesu, amala ngü fefe, gü ba, “Te mü zu de Ye Me fanü fanü la, mü fü la wü teme ne, de wüh koro zü-e, fü mü azü.” 4Yesu gü ba, “Mü fï, gü ba, ngü te ena aküwa kpara, ah bü duu de zü-e? *Ngari Me gü neh fe? E te ena aküwa kpara fanü fanü, ah ka-ye de ngü ka Me.”4:4 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 8:3.
5Fü Satana adu afï nga gara mani. Fü ah adu aza Yesu, anü di agbü Yerüsalema, alï ake di kpa enzö *Mere Kambü ka Me kpa tikpi, 6agü ba, “Te mü zu de Ye Me fanü la, mü ce la te-mü, mü tï kpa kötö. Gara ngü tï amere mü de, angü wüh ba ta gbü Ngari Me, gü ba, ‘Me ena atima wü *malayïka ka-ye, teka ale ta-ngü te mü. Wüh ena akoro abï mü esaka wü, mü tï amo lö mü eküte teme de.’ ”4:6 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Ci ka wü Davidi 91:11-12.7Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “Bala de. Wüh ba ta gbü Ngari Me kpah eyi, gü ba, ‘Mü mere e are maguma Mere Me de.’ ”4:7 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 6:16.
8Fütanga ngü la, fü Satana adu kpah aza Yesu, anü di kpa füh mere rüvü kpa tikpi, asere nga nzö wü sü füh kotö ne, de züka wü ngü ka kotö ne ꞌburu fefe na, 9agü ba, “Te ye tï kötö, acu ngü ni ba me ka-ye la, ni ena ato wü e la ꞌburu fü ye.” 10Te Yesu je ngü la bala, fü ah amala ngü fefe, gü ba, “Satana, mü ce ra ace! Angü Ngari Me mala eyi, gü ba, ‘Mü di ecu nzö ngü Mere Me kpikpi ye, de mü di emere duu rïrï kaka.’ ”4:10 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 6:13.
11Te Satana je ngü la bala, fü ah ayia ace la mba Yesu. Fü wü *malayïka ka Me akoro teka ale ta-ngü te Yesu.
Dene ngü te Yesu kpo de tima ka-ye tete agbü Galïlaya
12Fütanga ngü la, fü Miri Anïtïpa *Erode azoro *Yüwane, agü agbü ku. Te Yesu yia agbü gü la du koro tete, fü ah aje nga Yüwane bala, fü ah ayia ace sü la, adu ka-ye agbü *Galïlaya. 13Ah du ngbü agbü Nazareta nda-ye tïne de. Ah go ngbü ka-ye agbü Kaparanama, te di era mere ngu de ïrï ye Galïlaya. Tö la, ah ta de sü, te nguwa wü Nafatalï, bete nguwa wü Zebulona ngbü tete. Fü Yesu angbü endoro gbü wü sü la, da emala to ngü ka Me fü wü kpara de kpala.
14Ngü la tï kpini de ngü ta te *mürü dofo Yïsaya ba gbü *Ngari Me gügü, gü ba, 15“Me ena amere züka ngü fü wü kpara gbü tö ka Zebulona bete nda Nafatalï, te ewü ngbü engbü eta ngu Yürüdene, era mere ngu, agbü tö ka Galïlaya, esüka wü *ganzi kpara ne. 16Angü, teka mere bi re, wü kpara la ngbü ka-wü ta gbü mere cïnga ka *siti ngü, gbü siti ngbami4:16 Ngbami de mbiri sü baka biti. ka kpi, angü wüh wu ngü ka Me ta nda-wü de. Amba tïtïne wüh küwa eyi, angü Mere Miri koro eyi kpaka ewü, teka aü fïngangü ka-ewü.”4:16 Mü ena amaka ngü la gbü Yïsaya 9:1-2. Dela ngü ta te Yïsaya ba teka tö ka Galïlaya.
17Te Yesu ngbü endoro agbü Galïlaya kpala, ah ngbü da emala to ngü ka Me fü wü kpara, gü ba, “Ah le de wü fü maguma wü, angü Miri te Me tima, teka aküwa wü, koro eyi.”
Dene ngü ka gina wü kpara, ta te Yesu ï ewü
18Gbü gara ra, fü Yesu ayia anü andoro edere mere ngu de ïrï ye Galïlaya. Fü engu awu wü gara komoko ꞌbasu, te ewü ngbü egü yïmba ka-wü gbü ngu teka azoro si, angü ah de tima ka-ewü. Ah de Sïmüna Petero ake enga ni ye, de ïrï ye Anderïya. 19Fü Yesu arü amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi nü kpakine, yi lala gbü nga ra. Ma ena ao yi, teka angbü efü wü kpara, de wüh le ngü ka Me, da tima ka si te yi ngbü emere ne.” 20Te wüh je ngü la bala, fü ewü ayia ace tima ka si ka-wü la, te wüh ngbü emere la, adu alala gbü nga Yesu.
21Fü wü Yesu ayia sela, anü kpa engagira nü mba cüküꞌdaye. Fü ewü anü amaka kpah wü gara kpara ꞌbasu. Ah de wü *Yakobo ake *Yüwane, wü di Zebedayo. Wüh ngbü ta de wü wö wü gbü *zabu, da ekpokpo jia yïmba ka-wü. Fü Yesu adu aï ewü kpah bala. 22Fü ewü ayia ace wö wü, de wü zabu ka-wü la sela, anü ka-wü, alala gbü nga Yesu.
Dene ngü ka wü tima te Yesu ngbü mere
23Gbü wü sïkpï la, Yesu ngbü ta endoro gbü nzö kötï ka *Galïlaya ꞌburu, da erï wü kpara de to ngü ka Me, kpa *esambü ka biti-te ka-ewü. Ah ngbü ta emala ngü ka *küküwa te Me tima fü ewü ne, kpah da eküwa wü kpara gbü wü keke ka-wü ꞌburu. 24Teka ngü la, fü nga Yesu awü gbü sü la ꞌburu, akoro zalü agbü tö ka Sïrïya. Te di bala, fü wü kpara angbü eza wü kpara de wü keke ka-wü kpikpi ye kpikpi ye, enü ekoro di kpaka Yesu. Gara ewü de *siti wü di enga me guvu wü, gara ewü te kö-nürü ngbü emere ewü, de mene ewü te küte ewü kpi akpi, ngbü walawala, kpah bete mene ewü te küte ewü ngbü eke efa sü. Wüh ngbü koro de wü kpara la ꞌburu kpaka Yesu, fü engu angbü eküwa ewü. 25Teka ngü la, fü mere bi wü kpara ka Galïlaya ayia ale ngü ka Yesu, akpo angbü efa nganga. Gara wü kpara koro nda-wü nengete agbü Dekapoli,4:25 Si-ngü gbü ïrï de Dekapoli ne, gü ba, wü kötï nzükpa. gara ewü koro agbü Yerüsalema, de wü gara wü kötï ka *Yudaya ꞌburu, gara ewü koro nda-wü kpa eta ngu Yürüdene. Wü kpara la koro ꞌburu teka aje ngü de gömö Yesu la.
5Dene ngü te Yesu rï wü kpara di,
teka züka ngü te ewü ena amaka te gara
1Te Yesu wu mere bi wü kpara, te ewü koro kpaka ye de bala, fü engu ayia alï kpa füh rüvü adu angbü kötö. Fü wü kpara kaka-na ayia akoro angbü edede na kpala. 2Fü Yesu akpo da erï ewü, gü ba dene,
3“Wü kpara, te ewü ngbü endaꞌba te-wü engagira Me,
ba wü mürü cïnga,
wüh ena amaka züka ngü me-wü,
angü Me ena aküwa ewü agbü sü ka-ye, agbü kpï.
4Wü kpara, te ewü ngbü eku gba teka *siti ngü ka-wü,
wüh ena amaka züka ngü me-wü,
angü Me ena agu maguma ewü me-ye.
5Wü kpara te ewü o te-wü ba mere kpara de,
wüh ena amaka züka ngü me-wü,
angü Me ena ato züka sü fü ewü.
6Wü kpara, te ewü o maguma wü ꞌburu
teka amere ngü te ena areke gbü jia Me,
wüh ena amaka züka ngü me-wü,
angü Me ena ato wazi ye fü ewü, teka amere ngü la di.
7Mene wü kpara, te ewü ngbü eboro siti ngü ka wü bu ewü,
wüh ena amaka züka ngü me-wü,
angü Me ena aboro kpah siti ngü ka-ewü.
8Wü kpara, te ewü ngbü emere ngü ka Me
de maguma wü biringbö,
wüh ena amaka züka ngü me-wü,
angü wüh ena awu Me cu de jia wü.
9Mene wü kpara, te ewü ngbü ereke ngü esüka wü bu wü,
wüh ena amaka züka ngü me-wü,
angü Me ena ï ewü, wü di ye.
10Wü kpara, te wü bu wü ngbü ekpülü ewü,
da eto cïnga te ewü,
teka te wüh ngbü fï bü da elala gbü ngü ka Me ne,
wüh ena amaka züka ngü me-wü,
angü Me ena aküwa ewü agbü sü ka-ye, agbü kpï.
11Wayi, nda-yi, ah le de yi ngbü fï bü da elala gbü nga ra. Angü, te wü kpara ngbü esoko yi, da ekpülü yi, eto mere cïnga te yi, kpah da emala mere bi wü siti ngü eküte yi de wu, teka ngü ka-ra la, ngü ma, yi ena amaka züka ngü te gara. 12Te wüh mere yi bala, ah le de yi ngbü de zo, kpah de mere tadu! Me ena ato mere bi wü züka ngü fü yi te gara agbü kpï, baka nda wü *mürü dofo ka Me ta gügü ne, angü wüh ngbü ta etüka te-wü kpah bala.”
Dene wü mani te Yesu mala fü wü kpara ka-ye,
teka ngbüngbü ka-ewü füh kotö ne
13Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü, gü ba, “De-yi, wü kpara ka-ra, ah le de yi di emere züka ngü esüka wü kpara füh kotö sene, teka fü yi ato wazi fü ewü, baka ngütü te ngbü ereke wü e. Amba te yi mere wü ngü te ngbü ereke areke gbü jia Me nda-yi de la, yi ena adi baka cambiri ngütü, te mi de. Wüh ena amere de cambiri ngütü la neh ene? Wüh ena aza, abu kpa füh ka, angü tima kaka tïne ma.
14Ah le de yi di kpah baka ze-wa, te ena angbü elofo sü fü wü kpara füh kotö sene, teka fü wü kpara ꞌburu adi ewu wü züka ngü te yi ngbü emere ne, baka mere kambü te wüh jï ga füh rüvü, te tï awo te-ye de, angü wü kpara ꞌburu tï eyi awu mbi mbi mbi. 15Te mü siya wa gbü biti la, mü ena amere di ne? Mü ena ao esa kuwu? Ah bala de! Mü ena ao mba füh gara e kpa tikpi, teka alofo sü fü wü kpara esambü ꞌburu. 16Te di bala, ah le fü yi angbü emere wü züka ngü esüka wü kpara füh kotö sene, baka ze-wa te ngbü elofo sü esambü ꞌburu. Te yi mere bala, wü kpara ꞌburu ena agbo nga ïrï Wö yi, Me agbü kpï, teka züka ngü ka-yi, te yi ngbü emere la.”
Dene ngü te Yesu rï wü kpara di, teka Rïrï ka Me
17Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Wü gara yi ngbü efï nda-wü, gü ba, ma koro dene teka asiti wü *Rïrï te di gbü *Ngari Me ne? Ah bala de. Ma koro teka asiti wü Rïrï la nda-ra de. Amba ma koro ka-ra teka asere si-ngü gbü wü Rïrï la fü yi, teka fü yi aje mbi mbi mbi. 18Ngü te ma ngbü emala fü yi dene, ah de zu ngü. Ah ele fü yi adi fï bü da emere wü ngü baka te Rïrï ka Me ngbü ele, zalü akoro di gbü *adu sïkpï. Angü ngü ka Me ena angbü fï mere badi, gara ngü te ena afü te-ye gbügbü na, nda ma. 19Teka ngü la, te mü ce gara enga ngü cüküꞌdaye gbü Rïrï ka Me eyi asidi, mü ga, ni le engu la de, fü mü angbü kpah erï wü bu mü de ngü la bala, Me tï ale ngü ka-mü agbü sü ka-ye agbü kpï de. Amba, te mü ngbü emere wü Rïrï ka Me ꞌburu ereke areke, da erï wü bu mü de wüh mere kpah bala la, ngü ka-mü ena areke kpah areke gbü jia Me, fü ah ao mü agbü sü ka-ye agbü kpï. 20Dene ngü te ma le amala fü yi, te yi le angbü kpara ka Me la, ah le de yi di emere wü ngü, te ena angbü ereke gbü jia Me, afa nda wü *Farusi de wü *mürü rïrï ka. Angü wü Farusi de wü mürü rïrï ngbü efï nda-wü, gü ba, ani de züka wü kpara ka Me me-ani. Amba wüh ngbü emala ngü la bü de komö wü kükürü. Nda-yi, ah le de yi di emere ngü ka Me de maguma yi ꞌburu, afa nda wü Farusi di ka.”
Dene ngü te Yesu mala teka siti maguma
21Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü, gü ba, “*Rïrï ka Me ta te *Müse mala nganga fü wü kundu nih ne, yi je nda-yi de? Engu gü ba, ‘Mü mere e amörö kpara de, angü ngü la esiti gbü jia Me.’5:21 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 20:13. Fü wü kundu nih adu amala, gü ba, ‘Mene kpara te ena amörö kiri ye, wüh ena ato kuru tete.’ 22Nda-ra, ngü te ma le amala fü yi, ah bü duu ngü ka mamörö kpara de. Amba te mü ngbü ekpü enga ni mü la, ngü la kpah esiti gbü jia Me. Wüh ena ato kpah kuru te mü. Baka te mü ena asoko kiri mü, gü ba, ‘Ye de töndö kpara,’ la, wüh ena akolo ngü ka-mü. Anga te mü ena afala kiri mü, gü ba, ‘Ye röfö aröfö,’ la, wüh ena agü mü agbü du ka wa!
23Mü mere e ato takpa fü Me de siti fïngangü emaguma mü de! Te mü ngbü enü kpa esambü ka Me teka ato takpa fü mere Me, fü mü adu afï nga gara ngü amaka, te di ezengba yi ake kiri mü la, 24te di bala, ah le fü mü ace takpa ka-mü la ciki ede *cangalï kpala, de mü yia kere, mü nü kpaka kiri mü la, areke ngü la esüka yi feke, fü mü adu ato takpa ka-mü la fü Me.
25-26Te ngü ladü esüka yi ake kiri mü füh kotö sene, ah le de yi reke ngü esüka yi kere, angü Me wu ngü la kpo! Angü te mü kpi eyi la, Me ena adu akolo ngü la tïne me-ye! Ma emala fü yi dene zu ngü! Me ena ato mü esaka wü *malayïka ka-ye, fü ewü agü mü agbü du ka wa fï mere badi.”
Dene ngü te Yesu mala teka ngü ka waza
27Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü, gü ba, “*Rïrï ka Me, ta te *Müse mala nganga fü wü kundu nih, gü ba, ‘Mü mere e amere waza de, angü ngü la, ah esiti gbü jia Me ne,’5:27 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 20:14. yi je ngü la nda-yi de? 28Amba nda-ra, ngü te ma le amala fü yi, baka to ngü füh ngü la, ah dene. Te mü ngbü efï nga würüse, da ekpi gügümü emaguma mü la, ah kpah esiti gbü jia Me, angü ah ba e te mü mere waza eyi ake di emaguma mü.
29Yi di ekpe *siti ngü akpe! Te jia mü ngbü efiti mü me-ye, teka fü mü atï gbü siti ngü la, ah le fü mü agbi jia mü engu la, agü kötö. Angü ah ena areke pe, te gara e biringbö eküte mü kpi me-ye la, ka mene ngü de te wüh ena aza mü de küte mü ꞌburu, agü agbü mere du ka wa ne. 30Te kpa mü ngbü efiti mü me-ye, teka fü mü atï gbü siti ngü la, ah le de mü wa kpa mü engu la awa, mü gü kötö. Angü ah ena areke pe, te gara e biringbö eküte mü kpi me-ye la, ka mene ngü te wüh ena aza mü de küte mü ꞌburu, agü agbü mere du ka wa ne.”
Dene ngü te Yesu mala teka ngü ka mace würüse
Matayo 19:7-9; Marako 10:11-12; Luka 16:18
31Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Rïrï ka wü kundu nih, gü ba, ‘Te komoko le ace wara ye la, ah le de engu ba köcökpa, ato fü wara ye feke, fü wara ka na ayia ago ka-ye agba wü.’5:31 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 24:1.32Nda-ra, ngü te ma le amala fü yi dene, ah de to ngü. Te kpara ce wara ye bü kükürü bala, ah teka ngü ka waza de la, ah mere *siti ngü eyi gbü jia Me. Angü te würüse la ena anü aza gara komoko te gara la, ngü la ena adi gbü jia Me baka waza, angü mü to engu dela me-mü, de ah mere waza. Kpah bala, komoko te za würüse, te watï ye na ce engu la, ah mere waza kpah eyi gbü jia Me.”
Dene ngü te Yesu mala teka ngü ka kïna
33Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Rïrï ka wü kundu nih, gü ba, ‘Te mü kïna te-mü te ïrï Me la, mü mere e ace ngü la de. Mü mere ngü la amere, gegege baka kïna te mü kïna te-mü di la, angü mü mala ngü la eyi gbü jia Me.’ Yi wu ngü la bala de? 34-37Amba nda-ra, ngü te ma le amala fü yi dene, ah de to ngü, gü ba, yi mere e akïna te-yi ꞌburu ꞌburu de. Mü mere e akïna te-mü te ïrï kpï kpah de, angü kpï ka-ye de sü ka Me. Mü mere e akïna te-mü te ïrï kotö ne kpah de, angü kotö ne ka-ye de e ka Me, te engu mere o me-ye. Mü mere e akïna te-mü te ïrï Yerüsalema kpah de, angü Yerüsalema de mere kötï ka Mere Miri Me. Mü mere e akïna ngürü mü, anga lö mü kpah de, angü küte mü ꞌburu de e ka-mü nda de, ah de e ka Me, te engu mere me-ye. Ah le de mü mala ngü bü mbölö. Te mü le ngü la eyi, mü mala, gü ba, ‘Wayi, ni ena amere bala.’ Te mü le de, mü mala kpah mbölö, gü ba, ‘Ni tï amere bala de.’ Angü, te mü mala mere bi wü ngü ngïlï di angïlï, teka afiti kiri mü di la, dela ka-ye ngü te koro esaka *Satana. Ngü ꞌburu te mü mala, gü ba, ni ena amere, mü mere e ace ngü la de, angü Me wu ngü la eyi. Ah le de mü mere ngü la amere bala.”
Dene ngü te Yesu mala teka malügü na-ngü fü kpara
38Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Rïrï ka wü kundu nih, gü ba, ‘Te kpara sö jia mü mbürü la, ah le de mü za engu, nü di kpaka wü *kovo de wüh sö kpah jijia. Anga te kpara mï te mü, kürü la, wüh ena akürü kpah nda-ka.’5:38 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 21:24, buku Rïrï ka Gele ka wü Levi 24:20, bete buku ka Manda nga Rïrï 19:21. Yi wu ngü la bala gügü de? 39Nda-ra, ngü te ma le amala fü yi dene, ah de to ngü, gü ba, yi mere e alügü siti ngü fü wü bu yi de. Yi mere e amere gü kpaka kpara, anga vügü te mere mü esiti ne, kpah de. Te kpara be gbüra mü la, mü mere e asü gü5:39 Asü gü, ah de zïzïnga. fefe de. Mü ce gbüra mü fefe, de ah du, ah be kpah toto. 40Te kpara ï mü engagira miri, gü ba, mü to bongo ka-mü biringbö, na jiase ka-ni esaka mü la, mü mere e asü gü fefe de. Mü za gara bongo ka-mü, be kpah te gara la, mü to fefe. 41Te marajümïya za mü de wazi, teka anü abï e ka-ye baka kilometere biringbö la, mü mere e asü gü fefe de. De mü gï nganga de e kaka la kilometere ꞌbasu. 42Te kpara yo e eküte mü la, de mü to e la fefe. Te kpara le aza matiti esaka mü, mü mere e afï nga ngü de. Mü to matiti la eto fefe.”
Dene ngü te Yesu mala teka wü vügü ka-nih
43Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Rïrï ka wü kundu nih, gü ba, ‘Ah le de mü le wü mürü mü, fü mü adu akpü wü vügü ka-mü.’ Yi wu ngü la bala gügü de? 44Nda-ra, ngü te ma le emala fü yi dene, ah de to ngü, gü ba, ah le de yi le kpah vügü ka-yi ale. Kpah bala, te gara kpara ngbü emere mü esiti la, de mü di kpah eyi-ta Me tekaka, de Me boro *siti ngü kaka. 45Kükürü de, angü te yi mere bala, wü kpara ena awu, gü ba, yi de wü di Me fanü fanü, angü mü ngbü emere züka ngü kpah baka nda Me. Angü Me ngbü eto agö, de ah di elï agbü yï ka züka wü kpara, be kpah te nda siti wü kpara. Me to kpah ra, de ah di esü fü züka wü kpara, kpah fü siti wü kpara ꞌburu. 46Anga te yi ngbü ele bü nzö mene wü kpara te ewü ngbü ele ngü ka-yi ne, yi efï, gü ba, Me ena ato züka ngü fü ani teka ngü la? Aꞌa, ah bala de. Angü wü siti kpara, te ewü le ngü ka Me de ne, wüh ngbü emere ngü de bala me-wü. 47Te yi ngbü emere züka ngü bü nzö fü wü di enga ni yi la, yi efï, gü ba, Me ena agbo nga ïrï ani teka ngü la? Aꞌa, ah bala de. Angü siti wü kpara, te ewü le ngü ka Me de ne, wüh ngbü emere züka ngü bü nzö fü wü bu wü bala me-wü. 48Dela ngü te ma le amala fü yi, gü ba, ah le de yi di ele wü kpara ꞌburu, da emere züka ngü fü ewü de züka maguma yi, kpah baka te Wö yi, Me agbü kpï, ngbü emere fü yi ne.”
6Dene ngü te Yesu mala teka mato e fü wü mürü cïnga
1Fü Yesu adu amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, “Wü di enga wüna, yi ceka te-yi ꞌbe! Te yi le amere züka ngü te ïrï Me la, yi mere e adi emere ngü la gbü jia wü kpara de. Angü, te mü mere ngü la gbü jia wü kpara, teka fü ewü agbo nga ïrï ni di la, ngü ka-mü la tï areke gbü jia Me nda de. Te di bala, Me tï agbo nga mü, ato takpa fü mü gbü ngü la, nda de.
2Te di bala, te mü le ale ta-ngü te wü mürü cïnga la, mü mere e amere ngü la gbü jia wü kpara de. Angü wü kpara ladü te ewü le, de wü bu ani di eceka ani ba züka wü kpara ka Me. Teka ngü la, te ewü le ato e fü wü mürü cïnga la, wüh ngbü emere ngü la te wü kaje, anga kpa *esambü ka biti-te, fü ewü angbü eba wü rere de ngü ka-wü la, teka fü wü kpara ꞌburu awu ani, adi egbo nga ïrï ani tete. Fanü fanü, ma emala fü yi dene zu ngü, gü ba, te wü kpara gbo nga ïrï ewü eyi teka ngü la, Me tï agbo nga ewü nda tïne de, angü wüh maka takpa ka-wü eyi kpaka wü kpara. 3Amba nda-yi, wü kpara ka-ra, te yi ele ato e ka-yi fü wü mürü cïnga la, yi mere e amala nga ngü la fü gara kpara de, anga te ah zu de enga ni mü la, mü mala fefe kpah de. 4Mü to e la esalakumu, angü Me wu wü ngü ꞌburu. Te di bala, Me wu e te mü to fü wü mürü cïnga la eyi. Engu ena adu ato züka ngü fü mü te gara me-ye.”
Dene ngü te Yesu mala teka maku gba fü Me
5Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Wü di enga wüna, ma emala fü yi, gü ba, te mü ele aku gba fü Me la, mü mere e amere ngü la gbü jia wü kpara de. Angü wü gara kpara ladü te ewü le, de wü bu ani ceka ani ba züka kpara ka Me. Te di bala, wüh ngbü nda-wü erü tikpi, adi eku gba fü Me gbü jia mere bi wü kpara kpa *esambü ka biti-te, anga te nga wü kaje, teka fü wü kpara angbü eceka ani. Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Wü kpara ena agbo nga ïrï ewü teka ngü la, amba Me tï agbo nga ewü teka ngü la nda de. 6Amba nda-mü, te mü ele ayi-ta Me la, ah le de mü ku gba fü Me esalakumu. De mü rï ka-mü kpa esambü kpikpi mü, ni mö nga mü ani, anga de mü nü, mü gïrï sü, te mü ena ayi-ta Me tete kpikpi mü, angü engu de Wö nih. Te mü ku gba fü Me esalakumu bala, Me ena agbo nga mü me-ye, angü engu wu ngü te di emaguma mü la kpo.
7Kpah bala, te yi ngbü eku gba fü Me la, yi mere e adi emala bi wü ngü de. Wü kpara te ewü ngbü eku gba fü wü di enga me, wüh ngbü esama mere bi wü töndö ngü gömö wü de bala me-wü, angü wüh efï nda-wü, gü ba, ‘Me ngbü eje gba ka-ani, teka mere bi wü ngü ka-ani la.’ 8Yi mere e adi emere ngü baka nda-ewü la de, angü Me de Wö yi. Engu wu wü ngü te yi ngbü ele kpakaka na ne eyi gügü, o yi mala nganga fefe la de. 9Te di bala, dene kaje te yi ena aku gba fü Me tete na.
Wayi bala Wö a Me.
Mü de mere Me te mü di agbü kpï.
Ah le de wü kpara ꞌburu gbo nga ïrï mü,
angü mü de Me biringbö.
10Mü koro angbü gbü nzö wü kpara füh kotö ne ꞌburu.
De wü kpara ꞌburu di eje rïrï ka-mü.
De wüh di emere wü ngü te mü ele füh kotö ne ꞌburu,
kpah baka e te ewü emere agbü kpï.
11De mü to zü-e fü a enatikine de a zü.
12De mü boro *siti ngü ka-a emaguma mü asidi,
angü angbü kpah eboro siti ngü ka wü bu a fü ewü.
13Mü to wazi fü a, fü a arü di kpekpeke gbü re-ngü ka *Satana,
angü a ena adürü.
De mü küwa a aküwa esaka Satana.
A yi-ta mü de wü ngü la,
teka ne de, angü mü de mere Miri ka-a.
Mü de mere wazi fa wü kpara ꞌburu.
Mü de mere kpara te ewü egbo nga ïrï mü fï mere badi.
Ah di bala.
14Wü di enga wüna, ah le de yi di eboro siti ngü ka wü bu yi aboro, angü te yi boro siti ngü ka wü bu yi la, Wö yi, Me agbü kpï, ena aboro kpah siti ngü ka-yi. 15Amba te yi boro siti ngü ka wü bu yi de, Wö yi, Me agbü kpï ne, tï aboro siti ngü ka-yi kpah de.”
Dene ngü te Yesu mala teka maꞌbï-te
16Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Wü di enga wüna, te yi le *aꞌbï te-yi, teka aku gba fü Me la, yi mere e asere te-yi gbü jia wü kpara, gü ba, ani ngbü eꞌbï te-ani ne de. Angü wü gara kpara ladü, te ewü le, de wü bu ani di eceka ani ba züka wü kpara ka Me. Te di bala, te ewü ngbü eꞌbï te-wü la, wüh ngbü engbü de mere cïnga, teka fü wü kpara awu ngü la, fü ewü agbo nga ïrï ani tete. Yi mere e amere ngü baka nda-ewü la de! Angü, te yi le de wü kpara di egbo nga ïrï ani la, ngü la gbü jia Me ka-ye esiti! Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Te wü kpara gbo nga ïrï yi teka ngü la, Me tï agbo nga yi nda tïne de! 17Amba nda-yi, te yi le aꞌbï te-yi, teka aku gba fü Me la, ah le de yi zürü gbüra yi azürü, de yi gü mü eküte yi. 18Yi reke te-yi areke, ba kpara te ngbü de tadu, angü wü kpara ena awu, gü ba, yi ngbü eꞌbï te-yi. Te yi mere ngü la esalakumu bala la, Me ena awu ngü te di emaguma yi la me-ye, fü engu agbo nga yi.”
Dene ngü te Yesu mala teka wü e füh kotö ne
19Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Yi mere e ao maguma yi teka wü e füh kotö ne de, angü wü e füh kotö ne ena anza ka-wü anza. Wü gara ena agörö, wü ka ena alafa wü gara, wü gara ena akï, wü gara ena azi, wü mürü zi ena azi wü gara. 20-21Amba ah le fü yi ato maguma yi teka adi emere ngü ka Me, fü yi ao fïngangü ka-yi ꞌburu teka züka ngü te yi ena amaka agbü kpï, angü ngü ka Me tï anza nda de.
22Jia nih ka-ye baka ze-wa te ngbü elofo sü fü nih. Te mü o fïngangü ka-mü ꞌburu teka ngü ka Me la, Me ena asere züka kaje fü mü, fü mü amaka züka ngü. Angü mü ena angbü baka kpara te ngbü endoro gbü ra-sü. 23Amba, te mü ngbü de siti fïngangü emaguma mü, da edürü te kaje ka Me asidi, teka wü e de füh kotö ne la, mü baka kpara te jijia ni ani, te ngbü endoro gbü mbiri sü. Mü ceka te mü ꞌbe, angü te mü le ngü ka Me de maguma mü ꞌbasu ꞌbasu la, ah ena adi gegege ba e te jia mü ni ani la. Mü ena adürü te kaje ka Me asidi, mü tï awu ngü ka Me ꞌburu ꞌburu de, angü mü ngbü endoro gbü ngbami!6:23 Ngbami de mbiri sü baka biti.
24Yi ce ngü ka maguma ꞌbasu ꞌbasu asidi, angü kpara biringbö tï ara fü wü miri ꞌbasu nda kü de. Angü mü ena ale ngü ka gara, fü mü ace nda gara. Te mü ngbü eje rïrï ka gara ereke areke, mü ena angbü efala gara la afala. Te di bala, ah le de yi o maguma yi ꞌburu, teka adi emere ngü ka Me. Amba yi mere e ao maguma yi teka wü e füh kotö ne de.”
Dene ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye,
gü ba, wü mere e afï nga wü e de
25Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Dene ngü te ma le amala fü yi, wü di enga wüna. Yi mere e asiti fïngangü ka-yi, teka ngü ka e-mazü, anga e-manzö nda-yi de. Angü Me le yi fa sü. Anga yi mere e angbü de mere fïngangü teka bongo te yi ena amaka, adi eto eküte yi ne, kpah de. Ngü ka küte yi fa ngü ka bongo ka. Te di bala, Wö nih Me, te o nih ne, ah tï ato wü e la fü nih de? Ah tï eyi ato wü e la fü nih, angü engu le nih fa sü. Kpah bala, ngü ka *küküwa fa ngü ka zü-e ka. Me te ngbü eküwa nih ne, ah ena adi kpah eto zü-e fü nih me-ye.
26Yi ceka la bü wü lu, te wüh ru e kpah de, wüh biti wü e fü wü kpah de, kafa ka-ewü kpah ma. Amba Me ce ewü nda de! Ah ngbü fï bü eto zü-e fü ewü! Yi efï nda-yi, gü ba, ngü ka-ani fa ngü ka wü lu la de? Me tï ace yi, fü yi akpi ka tala de. 27Te sïkpï ka kpi ka-mü koro eyi la, wazi mü ladü teka afa te-mü esaka kpi la, fü mü adu angbü acï nga gara sïkpï? Aꞌa, wazi mü nda ma! 28Fïngangü ka-yi mere e asiti teka ngü ka bongo de. Yi ceka la wü yi-rü, wüh ngbü ekoro neh baye baye? Baka te wüh mere tima ꞌburu de, wüh reke bongo tüngü wü kpah de ne. 29Ma emala fü yi dene zu ngü. Miri *Solomona, ta te di de mere bi wü e esaka ye ne, bongo kaka-na su baka yi-rü agbü gü ne, kpah de. 30Yi wu eyi, gü ba, Me ngbü ereke wü yi-rü eküte wü rü, baka züka bongo te su asu fa sü. Fïngangü ka-yi gü ba, ngü ka-ani fa ngü ka wü yi-rü la de? Yi wu awu, gü ba, Me tï eyi ato züka bongo fü ani. Te di bala, ah le de yi to maguma yi ꞌburu fü Me.
31Yi mere e angbü esiti fïngangü ka-yi, teka wü e te yi ena azü, anga e te yi ena anzö, anga bongo te yi ena ato eküte yi ne, nda-yi de. Ah le de yi to maguma yi ꞌburu fü Me. Yi mere e angbü de maguma yi ꞌbasu ꞌbasu de. 32Wü kpara te ewü wu ngü ka Me de ne, wüh ngbü eo to wü teka wü e füh kotö ne bala me-wü. Amba nda-yi, yi mere e adi emere ngü bala de, angü Wö yi, Me, ladü. Ah ena ato wü e la fü yi me-ye, angü ah wu kpo, gü ba, cïnga wü e la ngbü emere yi. 33Te di bala, yi to maguma yi fü Me feke, da emere tima kaka, angü wü e de te yi ngbü efï nga ewü la, Me ena adu ato fü yi.
34Wü di enga wüna, te yi te engbü la, yi mere e asiti fïngangü ka-yi, teka ngü te ena adi egambi ne de. Angü ngü te ena akoro de egambi la, ah ena amere te-ye ka-ye bü teka sïkpï engu la. Yi ce ngü ka gambi la esaka Me, angü gbü wü sïkpï ꞌburu cïnga ka-ye fï bü ladü.”
7Dene ngü te Yesu mala teka makolo ngü ka kpara
1-2Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Wü di enga wüna, yi mere e adi esiti ïrï wü bu yi, da ekolo ngü ka-ewü, de. Angü Me ena akolo ngü ka-yi te gara, kpah ba e te yi ngbü emere fü wü bu yi la.
3-4Wü di enga wüna, yi ngbü emala nga wü *siti ngü ka wü bu yi, da ekolo ngü ka-ewü neh teka ne? Ah le de yi fï nga siti ngü ka-yi te enga gina. Angü te mü le aza enga ca-gü gbü jia enga ni mü, o mere ndugu rü di ladü gbü jia mü la, ah de züka ngü? 5Mü dela mürü mani! Angü te enga gina, ah le fü mü agbi la mere ndugu rü, te di gbü jia mü ne, feke, teka fü jia mü alofo raaa! Fü mü adu tïne, aza enga ca-gü, te di gbü jia enga ni mü ne sidi.
Dene ngü te Yesu mala teka wü kpara,
te ewü ngbü efala ngü ka Me
6Te yi to jiase ka-yi fü wü bürü anga wü mba la, wüh ena ale? Aꞌa, wüh tï ale nda-wü de. Wüh ena aceka jiase la gbü jia wü baka töndö e, angü tima ka e la fü ewü nda ma. Wü bürü ena adu anyüma yi, fü wü mba adu adoto wü e la, asiti ka. Kpah bala, te yi ngbü erï wü bu yi de *Ngari Me, fü ewü angbü efala ngü la afala la, yi ce ewü ace. Yi mere e adi fï bü da emala Ngari Me fü ewü de. Angü wüh ka-wü baka wü bürü, de wü mba la.”
Dene ngü te Yesu mala, gü ba, nih di fï bü eyo e kpaka Me
7Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Yi efï nda-yi, gü ba, Me le ato züka ngü fü ani de? Ah bala de. Te cïnga e ngbü emere mü la, mü ngbü fï bü da eyo eküte Me, Me ena ato e la ato fü mü. Mü ngbü fï bü da eyi-tata gbü wü sïkpï ꞌburu. Mü mere e ace da eï engu de, ah ena amere ngü la fü mü. 8Angü wü kpara ꞌburu, te ewü ngbü eyo e te Me ne, Me ngbü eto e la fü ewü ato. Wü kpara ꞌburu, te ewü ngbü egïrï e kpaka Me, wüh ngbü emaka amaka. Me ngbü kpah eü möngïtï fü mene wü kpara, de te wüh ngbü eï engu ne.
9Gara süka yi ladü sene, te di de wö ye wü jaji, te yeye na yo kümü tete la, ah ena aza teme, ato fefe? 10Anga te yeye na yo si tete la, ah ena aza kpürü, ato fefe? 11Anga de-yi, te yi di de siti wü kpara ne, yi wu da eto wü züka e fü wü jaji ka-yi ereke areke. Yi fï nda-yi, gü ba, Me, te di de Wö nih agbü kpï ne, ah tï ato züka wü e fü yi afa sü de?
12Te di bala, wü ngü ꞌburu te yi ngbü ele de wü kpara di emere fü ani, ah le de yi di kpah emere wü ngü engu la fü wü kpara bala. Angü dela si-ngü gbü wü *Rïrï, te *Müse, de wü gara wü *mürü dofo, ba gbü *Ngari Me.”
Dene ngü te Yesu mala teka wü kaje ꞌbasu
13-14Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Te yi ele aküwa la, ah le de yi le ngü ka Me de maguma yi ngbee biringbö, angü wü kaje ladü ꞌbasu. Te di bala, ah le de yi fe kaje ngbee biringbö. Angü gara la, ah de mere kaje, te mere bi wü kpara ngbü enü ꞌburu tete na. Amba mere kaje la, ah de kaje ka *küküwa nda de. Ah ka-ye de kaje, te ena ato kpi fü kpara fï mere badi. Gara kaje engu ne, ah de suzu kaje, te mere bi wü kpara wu mbi mbi de. Ah le de yi o to yi teka amaka suzu kaje la, angü dela mene kaje, te yi ena amaka küküwa gbügbü, fï mere badi.”
Dene ngü te Yesu mala teka rïrï ka wü mürü mani
15Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Yi ceka te-yi mbi, angü wü mürü mani ladü, te ewü ena akoro, asiti fïngangü ka-yi gbü ngü ka Me. Angü wüh ena angbü esu wu fü yi, gü ba, ani ngbü erï yi dela de ngari Me. Amba ngü ka-ewü la, ah de ngari Me nda de, angü maguma ewü ka-ye sisiti baka nda siya. 16Yi ena angbü ewu ewü bü teka *siti ngü te ewü ngbü emere, kpah ba e te yi ngbü ewu wü rü ꞌburu teka rï ewü. Mü tï eyi amaka rï manga eküte patra? Anga mü tï eyi amaka rï güwava eküte rü ngenee? 17Ah bala de! Rü manga ena arï ꞌduwa rï manga. Rü ngenee ena arï ꞌduwa rï ngenee. Wü züka rü ꞌburu ngbü erï fï bü wü züka rï-rü, te ereke areke ba-neh-ene-la. Nda wü siti rü kpah bala, wüh ngbü erï fï bü siti rï wü eküte wü. 18Züka rü tï arï siti rï-rü eküte ye de. Siti rü tï arï züka rï-rü te ye de. Kpah bala, wü züka kpara ngbü emere züka ngü me-wü. Wü siti kpara ngbü emere nda-wü fï bü siti ngü. 19-20Te di bala, yi ena awu wü siti mürü wu la teka wü siti ngü ka-ewü, te ewü ngbü emere. Wü rü ꞌburu te ewü rï züka rï wü de, wüh ena ade ewü ade, agü agbü wa. Ngü ka wü mürü wu la ena adi kpah bala.”
Dene ngü te Yesu mala teka züka wü kpara ka-ye
21Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “E-ena aküwa agbü sü ka Me agbü kpï neh wü da? Angü mere bi wü kpara ladü te ewü ngbü eï ra, gü ba, ‘Ma de Miri ka-ani,’ bü kükürü bala. Wüh tï aküwa nda-wü de, angü maguma ewü ka-ye ꞌbasu ꞌbasu. ꞌDuwa wü mene kpara te ewü ngbü emere züka ngü, te reke gbü jia Wüba Me, wüh ena aküwa me-wü. 22Kpah bala, gbü *adu sïkpï, te ma ena akolo ngü ka wü kpara tete, mere bi wü kpara ena andaꞌba te-wü fere, gü ba, ‘Mere kpara, ani de wü kpara ka-ra, angü ani ngbü ta eto ngari ra fü wü kpara. Ani ngbü kpah eliki *siti wü di enga me guvu wü kpara te ïrï ra. Ani ngbü ta emere bi wü kpeke ngü te ïrï ra.’ 23Amba, de-ra Yesu, ma ena adu amala fü ewü mbölö, gü ba, ‘De-wü deyï, ma le ngü ka-wü de, angü wü le ngü ka-ra nda-wü de! Wü yia sela eyia de töndö ngü ka-wü la! Angü wü de siti wü kpara.’
24Mene kpara te ngbü eje ngü ka-ra, fü ah angbü kpah elala tete, engu ena adi baka kpeke kpara, te maka züka sü füh ndu-ta. Fü ah ajï kambü ka-ye fefeh. 25Fütanga ngü la, fü mere agö ayia alï de mere wege, fü ngu ayia asi. Amba kambü la mürü nda de, angü wüh jï kambü la te züka sü. 26Amba te mü le aje ngü ka-ra, te ma ngbü erï mü di ne, de la, mü ena adi baka töndö kpara, te jï kambü ka-ye bü gbü siki, riri na rï gbü tö nda de. 27Te di bala, te mere agö ena alï de mere wege, fü ngu ayia asi la, kambü ka-mü la ena amürü ꞌduwa amürü, ꞌbüwaa! asidi.”
28Dela ngü te Yesu mala fü mere bi wü kpara kpa füh rüvü. Fü ngü kaka la aga gbü jia wü kpara afa sü. Angü kpara te ena arï wü kpara baka nda Yesu la, ah nda ma. 29Yesu mala ngü la fü ewü de mere wazi ka Me. Ah mala baka nda wü *mürü rïrï, te ewü ngbü emala diri nga ngü ne, nda de.
8Dene ngü te Yesu küwa gara mürü jiakö di
1Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia akö kpa füh rüvü la kötö, angbü enü. Fü mere bi wü kpara ayia afa nganga na. 2Te wü Yesu ngbü enü tete, fü gara komoko, de *jiakö eküte ye, ayia akoro kpaka Yesu. Fü engu ayia abu nzökuta ye kötö engagira Yesu, andaꞌba te-ye, gü ba, “Akooo, mere kpara! Ye de mere mürü wazi! Ni ngbü eyi-ta ye, te ah gbü jia ye ꞌbe la, de ye küwa ni gbü keke ne.” 3Fü Yesu ayia ao kpa ye eküte komoko la, gü ba, “Wayi, ma le eyi. Küte mü reke ereke!” Baka te Yesu mala ngü la tete, ꞌduwa fü küküte ayia areke, adu da ye.
4Fü Yesu adu amala ngü fefe, gü ba, “Ye mere e amala nga ngü la fü wü gara kpara de, ye je ngü la eyi? Amba ah le de ye nü enü, ye mere ngü, ta te *Müse ba gbü *Rïrï ka Me ne. Ye za nü, ye nü di kpaka *mürü gele ka Mere Me, de ah wa, ah to fü Me teka ngü la. Teka fü wü kpara ꞌburu awu, gü ba, küte ye reke eyi fanü.”8:4 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Rïrï ka Gele ka wü Levi 14:1-32.
Dene ngü ka mere kpara ka wü marajümïya ka wü Rüma,
te to maguma ye fü Yesu
5Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia anü akoro agbü Kaparanama. Fü gara mere kpara ka wü marajümïya ka wü *Rüma ayia akoro kpaka Yesu, andaꞌba te-ye fefe, 6agü ba, “Mere kpara, ni koro ayi-ta ye teka de ye küwa gara labï ka-ni, angü keke ngbü emere engu efa sü. Ah ladü kpala, era ara kpa esambü. Wawazi nza eyi ꞌburu.” 7Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “Ni ena anü kpala, aküwa engu.” 8Fü mere wü marajümïya la adu amala ngü fü Yesu, gü ba, “Akooo, mere kpara, ni ka-ni de *ganzi kpara. Ah tï fü ye arï kpa esambü ka-ni nda de, angü rïrï ka gele ka-wü, wü di enga *Yïsarayele, le bala de. Ni wu eyi, gü ba, wazi ye ladü. Te ye mala bü ngü de komö ye la, labï ka-ni la ena aküwa aküwa. 9Ni tï kpah eyi awu ngü la bala, angü ni ngbü kpah esa rïrï ka wü mere kpara ka-ni. Kpah bala, wü gara marajümïya ladü, te ewü di esa rïrï ka-ni. Te ni mala ngü fü gara, gü ba, ye nü enü la, ah ena anü kere, baka te ni mala fefe. Anga te ni mala fü gara, gü ba, ye koro ekoro akine la, ah ena akoro kpah kere. Anga te ni mala ngü fü labï ka-ni, gü ba, ye mere ngü ne bane, ah ngbü kpah emere ngü la kere bala, baka te ni mala fefe.”
10Te Yesu je ngü gömö komoko la bala, fü ngü la ayia areke tete afa sü. Fü engu ayia afü te-ye, amala ngü fü mere bi wü kpara, te ewü ngbü efa nga ye ne, agü ba, “Ceka la! Kpara te to maguma ye fere baka komoko la, ma maka füh kotö ne nda-ra la kü de! Ngü te ma ngbü emala fü yi ne, ah de zu ngü. Gbü nguwa nih, wü Yïsarayele, kpara te to maguma ye bala, ah nda ma. Amba ah ka-ye ꞌduwa de komoko la, te di de ganzi kpara ne! 11Te di bala, ma emala fü yi dene zu ngü. Mere bi wü ganzi kpara ena ayia agbü gara wü sü nengete nengete füh kotö ne, akoro angbü tundu agbü sü ka Me, de wü *Abarayama, *Yïsaka bete *Yakobo, wü kundu nih ta gügü ne, me-wü, angü wü ganzi kpara la to maguma wü eyi fere. 12Amba mere bi wü di enga Yïsarayele, te ewü ngbü efï, ga, ani de wü kpara ka Me me-ani ne, wüh ena aliki ewü, ato agbü mbiri sü kpa etanü kpala, fü ewü angbü eku gba, da enyüma gbü te wü de mere cïnga, angü wüh le ngü ka-ra de.”
13Fü Yesu adu amala ngü fü mere kpara ka wü marajümïya la, gü ba, “Ah mbi. Mü go ka-mü ego. Labï ka-mü küwa eyi, angü mü to maguma mü eyi fere.” Bü ciki gbü lö-ra engu la, fü labï ka mere marajümïya la ayia aküwa gbü keke la.
Dene ngü te Yesu küwa mere bi wü mürü keke di
14Gbü gara ra, fü wü Yesu anü akoro kpa gba Sïmüna Petero, fü ewü amaka ni ye wara Petero, te ra kötö ka keke, angü küküte na rï ngbü wüwütü bala. 15Fü Yesu ayia azoro kpa würüse la, fü keke la ayia anza. Fü würüse la ayia anü amere kümü, ato fü ewü.
16Ah te ekoro etamurago la, fü mere bi wü kpara ayia aza wü mürü keke, bete mene ewü te *siti wü di enga me ngbü emere ewü, akoro de ewü kpaka Yesu. Fü Yesu aliki wü siti wü di enga me la guvu wü kpara la ꞌburu asidi. Fü ah aküwa kpah mere bi wü gara mürü keke la ꞌburu.
17Ngü te Yesu küwa mere bi wü mürü keke la, tï kpini de ngü ta te *mürü dofo Yïsaya ba gbü *Ngari Me ta gügü, gü ba, “Miri te Me ena atima ne, ah ena aküwa nih gbü wü keke ka-nih ꞌburu.”8:17 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 53:4.
Dene ngü te Yesu mala, gü ba, te kpara le afa nga ni la,
ah tüka te-ye atüka
18Fütanga ngü la, fü mere bi wü kpara aci akoro, abiti te-wü, angbü ede Yesu. Te Yesu wu bala, fü ah ayia amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Ani lï elï gbü *zabu, anü kpa etangu.” Ah mala bala, angü ah le anü arï ewü kpala. 19Wüh la bü ereke te-wü, fü gara *mürü rïrï biri ayia akoro kpaka Yesu, amala ngü fefe, gü ba, “Mere kpara, ni ele afa nga ye, gbü wü sü ꞌburu, te ye ena angbü enü tete. Ni ena alala fï gbü nga ye, ni tï ace nga ye de.” 20Fü Yesu alügü ngü fü komoko la, gü ba, “Ah le de mü wu awu, gü ba, te mü le afa nga ra la, züka ngü te mü ena amaka füh kotö ne nda ma. Angü de-ra, *Ye Kpara ka Kpï, sü fere füh kotö sene, teka ara, afe te-ra tete, nda ma. Angü wü zaza ngbü era nda-wü gbü wü gö ka-wü. Wü lu ngbü era nda-wü kpah gbü wü suta ka-wü. Amba nda-ra sü fere bala nda ma.” Te komoko la je ngü la bala, fü ah adu ace da efa nga Yesu.
21Fütanga ngü la, fü gara *kpara ka Yesu biringbö, ayia amala ngü fefe, gü ba, “Mere kpara, wö ni gbe eyi. Ni le adu acï nganga. Te ah kpi eyi la, fü ni ati engu feke, fü ni adu akoro afa nga ye sidi.” 22Fü Yesu amala ngü fefe, gü ba, “Mü ce wü di enga ni mü, te ewü le ngü ka-ra de ne, de wüh ti wö mü me-wü, angü wüh ka-wü eyi baka wü kövö. Amba nda-mü, mü koro, mü lala gbü nga ra.”
Dene ngü te Yesu tata mere wege di
23Fütanga ngü la, fü Yesu ayia de wü kpara ka-ye, alï gbü *zabu, teka anü kpa etangu mere ngu *Galïlaya. 24Baka te ewü yia, nü la mba ce bane, wüh te eje kpala de, gbu gbu gbu! mere wege te ekoro, da efe jia ngu la de wazi. Fü zabu akpo da eyiki, efüfü te-ye, da ekolo ngu gbü ye efa sü. Zabu la yia ta ebu ewü abu agbü ngu. Amba Yesu, mü ngbü ka-mü era ara.
25Fü wü kpara ka Yesu ayia akoro azükü engu, amala ngü fefe, gü ba, “Mere kpara, mere kpara! Ani te ekpi! Ani te ekpi! Ye zükü la ezükü, de ye küwa ani!” 26Fü Yesu ayia azükü, amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi ekpe neh cürü ne? Yi to maguma yi fere mbi mbi la fï de?” Fü engu ayia arü, atata wege ake mere ngu la, gü ba, “Wüh nga anga.” Fü sü ayia anga ꞌduwa, ngbiii!
27Fü ngü la aga gbü jia wü kpara ka Yesu la afa sü, fü ewü angbü emala ngü esüka wü, gü ba, “Apa! De bane neh ene ngü ne? Mene komoko ne, neh baye baye, te engu ngbü emala ngü bü de komö ye, fü wege ake ngu angbü eje riri na ne?”
Dela ngü ta te Yesu mere, te engu to rïrï fü mere wege tete.
Dene ngü te Yesu küwa wü komoko ꞌbasu,
de wü siti wü di enga me guvu wü
28Te wü Yesu kö mere ngu la tete de wü kpara ka-ye, fü ewü anü akoro agbü gara sü de ïrï ye Gadara. Baka te ewü ngbü la enü tete, fü ewü amaka te-wü de wü mürü maröfö ꞌbasu, te *siti wü di enga me ngbü emere ewü kpekpeke efa sü, eküte ewü dela gü tïne de! Wüh ngbü ta engbü ka-wü etü wü mbükü. Te di bala, wü kpara tï aguru sü te kaje engu la tïne de, teka ngü ka-ewü. 29Te wü mürü maröfö la wu Yesu te ngbü ekoro, fü ewü ayia akpo eba rere, da emala ngü fü Yesu, de mere ri wü kpa tikpi, gü ba, “De-ye, Ye Mere Me, ye ele amere de ani ne ngü ne? Ye le ato kuru te ani bü gügü, o *adu sïkpï koro la de, neh teka ne?”
30Amba mere bi wü mba ka kötï ta ladü gbamari gbü sü la, da ezü e ka-wü. 31Fü wü di enga me la afüwa te-wü fü Yesu, gü ba, “Te ye le aliki ani guvu wü kpara ne asidi la, de ye tima ani, fü ani anü arï guvu wü mba la.” 32Fü Yesu ayia ale ngü ka-ewü la, amala ngü fü ewü, gü ba, “Wayi, wü nü enü, wü rï aguvu wü mba la.” Fü wü di enga me la akoro guvu wü kpara ꞌbasu ne, anü arï aguvu wü mba la. Te di bala, fü wü mba la aci ꞌburu de mere woro, yurrru! ago kpa esa gö, agürü agbü mere ngu. Fü ewü anzö ngu, akpi ꞌburu kpala.
33Te wü kpara, de te ewü ngbü eceka kpï fütanga wü mba la, wu ngü la bala, fü ewü ayia ale woro, anü agbü mere kötï, amala nga ngü, te Yesu mere la, fü wü kpara kpala, gü ba, “Yesu liki wü di enga me guvu wü mürü maröfö de ꞌbasu ne eyi asidi.”
34Te wü kpara agbü mere kötï je nga ngü la bala, fü ewü amala, gü ba, “Dela sirimbi!” Fü ewü ayia akö te-wü ꞌburu, anü kpaka Yesu, andaꞌba te-wü fefe, de ah ce sü ka-ani la ace. Fü wü Yesu ayia alï gbü *zabu, anü sü ka-wü.
9Dene ngü te Yesu küwa gara kpara te küküte kpi akpi ꞌburu
1Te wü Yesu kö mere ngu de wü kpara ka-ye la tete, fü ewü anü akoro agbü Kaparanama, gbü sü te engu ngbü engbü gbügbü.
2Fütanga ngü la, fü wü gara kpara abï gara komoko füh kaꞌda, te küküte kpi akpi ꞌburu, akoro di kpaka Yesu. Fü Yesu awu, gü ba, “Wü kpara la to maguma wü eyi fü ni fanü fanü.” Fü Yesu ayia amala ngü fü mürü keke la, gü ba, “Enga ra, mü gu maguma mü, angü wü *siti ngü ka-mü, ta te mü mere gbü jia Me ne, ma boro eyi ꞌburu asidi.”
3Te wü gara *mürü rïrï je ngü te Yesu mala fü komoko la de bala ne, fü ngü la ayia ake te ewü. Fü ewü angbü efï ngü emaguma wü, gü ba, “Apa! Dene ne töndö ngü ne? Komoko la le ao te-ye da Me? Ah ngbü ka-ye dela efala Me!”
4Amba Yesu wu fïngangü ka-ewü la kpo. Fü ah adu afü te-ye, amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi ngbü de siti fïngangü emaguma yi, neh teka ne? 5-6Yi wu de, gü ba, ma de *Ye Kpara ka Kpï? Te di bala, wazi ra ladü, teka adi eza siti ngü ka wü kpara füh kotö ne, gbü nzö ewü di asidi. Yi fï nda-yi, gü ba, ngü te ma mala fü mürü keke, gü ba, ma boro siti ngü ka-ye eyi ne, ah de töndö ngü kükürü? Yi ena awu ngü la enatikine!”
Fü Yesu adu afü te-ye, amala ngü fü mürü keke la, gü ba dene, “De-ye deyï, ye yia eyia tikpi, de ye za darara ka-ye, ye go kpa ekötï.” 7Te di bala, fü komoko la ayia arü tikpi, aza darara ka-ye, ale kaje, ago agba ye.
8Fü ngü la aga gbü jia wü kpara la afa sü. Fü ewü akpo da egbo nga ïrï Me, teka wazi de te Me to fü Yesu ne.
Dela ngü te Yesu gü tamu wazi, de te Me to fü ye ne tete, fü wü mürü rïrï.
Dene ngü ka Matayo te Yesu ï engu
9Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia gbü sü la, anü sü ka-wü. Te wü Yesu ngbü eguru sü tete, fü ah awu gara komoko de ïrï ye Matayo *Levi,9:9 Matayo Levi de kpara te ba buku ne me-ye. te ngbü gbü sü ka tima ka-ye, da ero *jiase ka wü e, eto fü miri ka wü Rüma. Fü Yesu arü amala ngü fefe, gü ba, “Matayo, ma ele de mü fa nga ra, baka *mürü tima ka-ra.” Fü Matayo ayia ꞌduwa, alala gbü nga Yesu.
10Fütanga ngü la, fü Matayo ayia areke zü-e agba ye. Fü ah ayia aï wü Yesu, de mere bi wü bu ye, ta te ewü ngbü ero jiase de ewü ne, kpah de mere bi wü kpara, te wü *Farusi le ewü kpah de. Angü wü Farusi la ngbü efï, gü ba, wüh de siti wü kpara. Fü wü kpara la angbü ezü e de wü Yesu kpala. 11Fü gara wü Farusi ayia aje ngü la. Fü ewü ayia akoro kpaka wü *kpara ka Yesu, ayi-ta ewü, gü ba, “Ah mere baye, te mere kpara ka-wü ngbü ezü e, de wü siti kpara de bala ne?”
12Te Yesu je ngü la bala, fü ah ayia amala ngü fü wü Farusi la, gü ba, “Te keke te mü ma la, mü ena anü anü kpaka mürü kuwa? Mü tï anü de. ꞌDuwa te keke ladü te mü, fü mü anü kpaka mürü kuwa, de ah küwa ni. 13Ngü ka-ra kpah bala. Ma koro füh kotö ne teka züka wü kpara de. Ma koro ka-ra teka aï siti wü kpara, de wüh fü maguma wü, fü ewü aküwa. Amba nda-yi, wü Farusi, te yi gü ba, ani de züka kpara me-ani ne, ah le de yi je la si-ngü gbü ngü te Me mala gbü *Ngari ye, gü ba, ‘De-ni, Me, dene ngü te ni le, de wü mere. Ni le de wü ceka cïnga wü bu wü, ale ewü de züka maguma wü. Angü te wü mere bala de la, mere bi wü nü, de te wü ngbü ewa, eto fü ni baka laꞌbï ne, ni Me, ni tï ale nda-ni de!’9:13 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Oseya 6:6. Dela ngü ta te *mürü dofo Oseya ba gbü Ngari Me, teka yi.”
Dene ngü ta te wüh yi-ta Yesu di, teka to rïrï kaka
14Fütanga ngü la, fü wü gara kpara ka *Yüwane Mürü Babatïza akoro kpaka Yesu, ayi-tata, agü ba, “Nda-ani, wü kpara ka Yüwane, gara wü sïkpï ladü te ani zü e de, da *eꞌbï te-ani, teka adi eku gba fü Me. Nda wü Farusi kpah bala. Anga ah mere neh baye, te nda-ye wü kpara ne, le ngü ka gele ka-ani mbi mbi de, fü ewü angbü ezü e gbü wü sïkpï ꞌburu ne?” 15Fü Yesu alügü ngü fü ewü gbü mani, gü ba, “Yi ngbü efï nda-yi, gü ba, te wüh ï wü kpara gbü karama la,9:15 Karama la, ah de karama ka za würüse. wüh tï azü e te ewü ï ewü tüngüngü gbü karama la de? Wüh ena azü e azü, angü mürü karama la ladü tundu de ewü. Amba te gara, te wü vügü ena aza mürü karama la, esüka wü awuba ye asidi la, wüh tï azü e de, ka cïnga emaguma wü.”
16Fü Yesu adu kpah amala gara ngü mani fü ewü, teka to rïrï ka Me te engu ngbü erï wü kpara di ne, gü ba, “Te diri bongo ka-mü sörö asörö la, mü tï eyi aza to bongo teka atükü te didiri na la? Mü tï amere bala de, angü didiri na la ena adu kpah asörö ka-ye asörö. 17Kpah bala, te mü le aküꞌda fï ka-mü la, de mü mere e aküꞌda gbü diri bütü körö körö ne de. Angü diri bütü la ena adü, aöfö ka-ye, fü fï ka-mü la atökö ka-ye ꞌburu akötö. Ah le fü mü aküꞌda fï ka-mü gbü to bütü, teka fü fï ka-mü angbü ꞌbe. Kpah bala, te mü le to rïrï ka-ra la, mü tï alala fï bü eküte diri gele ka wü kundu mü nda-mü de.”
Dene ngü te Yesu küwa ye Yayïrü,
bete gara würüse
18Baka te Yesu ngbü la emala ngü la tete fü wü kpara sela, fü gara mere kpara ayia akoro, atï eri lö Yesu, andaꞌba te-ye fefe, gü ba, “Mere kpara, ye ra jaji würüse, kpi eyi tïtïne. Ma endaꞌba te-ra fü mü, de mü koro, mü zükü engu.” 19Fü Yesu ayia de wü kpara ka-ye, afa nganga na.
20Te wüh ngbü enü tete, fü gara würüse ayia azi te-ye ꞌbïlï! amofo mö bongo ka Yesu, to kpa ekükürüfe. Angü ngüte ngbü ta ego eküküte teka wü re nzükpa de füh ye ꞌbasu. 21Würüse la fï ta emaguma ye, gü ba, “Te ni mofo bü nzö mö bongo kaka-na la, ni ena aküwa gbü keke ka-ni la aküwa.”
22Fü Yesu afü te-ye, awu würüse la, amala ngü fefe, gü ba, “Enga ra, mü gu maguma mü. Mü küwa eyi, angü mü to maguma mü eyi ꞌburu fere.” Yesu bü te emala ngü la bala, ꞌduwa fü keke ka würüse la ayia anza.
23Fü wü Yesu anü akoro agba mere kpara la. Te wüh koro tete kpala, fü ewü amaka mere bi wü kpara, te ewü ngbü eku gba de yiyi, da ebï ci gba, füh kö mbarase la. 24Fü Yesu amala ngü fü ewü, gü ba, “Wü yia eyia, wü koro ekoro kpa etanü, angü jaji würüse ne kpi nda de, ah ngbü ka-ye era ara.” Fü wü kpara la akpo da emü Yesu, da efala ngü kaka la, angü wüh wu eyi fanü, gü ba, mbarase la kpi ka-ye eyi. 25Te wü kpara la koro tete ꞌburu kpa etanü, fü Yesu arï kpa esambü, azoro kpa jaji würüse la. Fü jaji würüse la azükü gbü kpi cukuru! ayia arü tikpi.
26Dela ngü ta te Yesu zükü jaji würüse la tete gbü kpi. Fü nga-ngü la ayia awü, abaya esüka wü kpara gbü nga nzö sü la ꞌburu.
Dene ngü te Yesu küwa wü kpara ꞌbasu te jia ewü ni ani
27Gbü gara ra, o wü Yesu ngbü enü andoro, fü wü gara kpara ꞌbasu, te jia ewü ni ani, ayia akpo da efa nga Yesu, da eku gba, endaꞌba te-wü fü Yesu, gü ba, “Ako Yesu, Mere Miri te Me tima ye teka aküwa ani ne, ye ceka la cïnga te ani ne, baaa!” 28Fü Yesu ayia arï kpa esambü, gbü sü te ewü ngbü engbü tete. Fü wü kpara ꞌbasu la ayia akoro kpakaka na, angü wüh le ace nganga de. Fü Yesu ayi-ta ewü, gü ba, “Wü wu eyi, gü ba, ni tï eyi aü jia wü fanü?” Wü kpara la gü ba, “Wayi, mere kpara, ani wu eyi bala!” 29Fü Yesu amofo jia ewü, agü ba, “Ah mbi. Baka te yi to maguma yi eyi fere fanü ne, ah le de jia yi ü eü.” 30Fü jia wü kpara la ayia aü te-ye. Fü Yesu adu amala ngü fü ewü kpekpeke, gü ba, “Wü mere e amala nga ngü la fü kpara biringbö kpo de.” 31Amba wü kpara la le amere ngü, te Yesu mala fü ewü ne, nda-wü de. Fü ewü akpo da emala nga Yesu fü wü kpara, gbü nga nzö wü sü la ꞌburu.
Dene ngü te Yesu küwa kpara te ro mö de
32Baka te wü Yesu yia enü tete, fü ewü akoro kpah de gara kpara te ro mö de, angü *siti wü di enga me ngbü emere engu me-wü bala. 33Te Yesu liki siti wü di enga me guvu komoko la tete, ꞌduwa fü engu akpo da ero mö. Fü ngü la aga gbü jia mere bi wü kpara la afa sü. Fü ewü angbü da emala ngü esüka ewü, gü ba, “Ani wu mene ngü de bane gügü gbü tö ka *Yïsarayele sene la de.”
34Amba wü *Farusi kpo da emala nda-wü, gü ba, “Yesu maka wazi, teka aliki *siti wü di enga me la di, esaka *Satana, te di de miri ka wü di enga me ne!”
Dene ngü te cïnga mere bi wü kpara rï di te Yesu
35Fütanga ngü la, fü Yesu angbü endoro gbü wü kötï ka sü la ꞌburu, da erï wü kpara de to ngü ka Me, kpa *esambü ka biti-te ka-ewü. Fü ah angbü kpah da emala fü ewü, gü ba, “Me ngbü eï wü, de wü koro kpaka ni, fü ni afü wü, akoro di züka wü kpara ka-ni.” Kpah bala, engu ngbü da eküwa wü kpara gbü wü keke ka-ewü ꞌburu. Fü mere bi wü kpara angbü efa nganga na.
36Gbü gara sïkpï, fü Yesu ae jia ye, aceka mere bi wü kpara te ewü ngbü efa nga ye ne. Fü ngü ka wü kpara la ato mere cïnga emamaguma, angü wü kpara la ngbü de mere fïngangü, angü maguma ewü ꞌbasu ꞌbasu. Wüh ngbü ka-wü baka wü kambiliki, te kpara di fütanga ewü ma. 37Teka ngü la, fü Yesu ayia amala gara mani fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Ah le de yi le ta-ngü te wü kpara la, angü wüh le ta eyi ato maguma wü fü Me ne, amba kpara te ena arï ewü de to *ngari Me nda ma. Wüh baka ndo te ndri eyi agbü yï, amba kpara teka awa ndo la, ao gbü kafa nda ma. 38Yi ena amere de ngü la neh baye? Ah le de yi ku gba fü Me kpekpeke, teka de engu tima wü gara kpara, ale ta-ngü te yi, amala ngari Me fü ewü, angü engu me-ye de mürü yï la.”
10Dene ngü te Yesu tima wü kpara ka-ye, nzükpa de füh ye ꞌbasu, teka amala ngari ye
Marako 3:13-19; 6:7-11; Luka 6:12-16; 9:1-5
1Fütanga ngü la, fü Yesu ayia afe wü *mürü tima ka-ye nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, ato wazi fü ewü, teka de wüh nü, wüh di eliki *siti wü di enga me, da eküwa wü kpara gbü keke ka-wü. 2Dene ïrï wü kpara nzükpa de füh ye ꞌbasu ne. Ah de Sïmüna, te Yesu gü gara ïrï tete, gü ba, Petero,10:2 Si-ngü gbü ïrï Petero gü ba, baka da. ake enga ni ye, de ïrï ye Anderïya. *Yakobo, ake enga ni ye, de ïrï ye *Yüwane, wü di Zebedayo. 3*Fïlïpo ake Batülümayo.10:3 Gara ïrï Batülümayo de Natanïyele. Toma ake Matayo,10:3 Gara ïrï Matayo de Levi. kpara ta te ngbü ero *jiase fü miri ka Rüma ne, bete *Yakobo ye Alofaya, ake Tadayo,10:3 Gara ïrï Tadayo de Yuda, ye Yakobo.4bete gara Sïmüna, ta te ngbü emere gü teka tö ka-a, ake *Yuda Keriyota ta te to Yesu fü wü vügü ne.
5-6Fü Yesu ayia amala ngü fü wü kpara ka-ye nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, gü ba, “Ma ngbü etima yi dene, teka anü amala ngari ra fü wü kpara. Yi nü la bü nzö kpaka wü di enga *Yïsarayele feke, angü wüh dürü te kaje ka Me eyi asidi, baka wü kambiliki, te ewü dürü adürü agbü gü. Amba yi mere e anü kpaka wü *ganzi kpara, de wü kpara ka *Samarïya, la de. 7Te yi te endoro gbü wü kötï ka-nih, wü Yïsarayele la, yi di emala ngari ra fü ewü, gü ba, ‘Miri, te Me tima teka aküwa ani ne, koro eyi. Ah le de wü fü maguma wü afü.’ 8Ah le de yi ngbü kpah da eküwa wü mürü keke, da ezükü wü kpara gbü kpi, kpah da eküwa wü mürü *jiakö. De yi di kpah eliki *siti wü di enga me guvu wü kpara asidi. Ma to wazi ne fü yi, teka amere ngü la di kükürü. Ah le de yi mere wü ngü la fü wü kpara, kpah kükürü. Yi mere e ayo jiase te wü kpara de!
9Te yi te enü la, yi mere e aza wü e esaka yi de. Yi mere e aza jiase esaka yi ꞌburu ꞌburu de. 10Yi za kombo kpah de, yi za bongo ꞌbasu ꞌbasu de, yi za gara kamaka kpah de, yi za ngbangba esaka yi kpah de. Wü kpara te yi ena amala ngari ra fü ewü la, wüh ena ale ta-ngü te yi de wü e la ꞌburu me-wü, angü ah le de kpara te ngbü emere tima ne, maka na tima ka-ye.
11Gbü wü sü te yi ena anü akoro gbügbü na, ah le de yi gïrï mene kpara te di de züka maguma ye, fü yi angbü kpa gba ka, zalü gbü sïkpï te yi ena ayia tete gbü sü engu la. 12Gbü kötï te yi ena akoro gbügbü na la, gina ngü te yi ena amala fü ewü, ah dene. Yi to mandï fü ewü, gü ba, ‘Me di de yi, gbü kötï ne.’ 13Te wü kpara ka kötï la de züka wü kpara, de lele ka Me emaguma wü la, mandï ka-yi, de te yi to de gu ngü ka Me gbü ye ne, ah ena angbü fü ewü. Amba te ewü le ngü ka-ra gömö yi de, züka gu ngü ka Me, te yi to fü ewü ne, tï angbü gbü kötï la nda de.
14Te wü kpara gbü wü sü engu la le ngü ka-yi nda-wü de la, yi yia sela asidi, de yi bunda zu-tö ka gba ewü la esatïlö yi asidi, ciki sela, teka agü tamu ngü la fü ewü, gü ba, ‘Me le ngü ka-wü de, angü wü le ngü ka wü kpara ka Me, kpah de.’ 15Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Gbü sïkpï te Me ena akolo lïya ka wü kpara tete, ah ena ato siti kuru gbü nzö wü kpara la, afa nda siti wü kpara ka *Sodomo bete Gomora10:15 Mü ena amaka ngü ka Sodomo bete Gomora gbü Gina Ngü 19. ta gügü ne ka.
16Yi ceka ꞌbe, angü ma tima yi dene baka wü kambiliki esüka wü siti kpara, te ewü di baka siti wü nü. Te di bala, ah le fü yi amba jia yi amba baka kpürü, amba yi mere siti ngü fü wü kpara de. Yi di kpah emere wü ngü ꞌburu ferrre baka wü mö.” Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, te engu tima ewü ne.
Dene ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye,
teka cïnga te ena amere ewü te gara
17-18Fü Yesu adu amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Yi ceka te-yi ꞌbe, angü te gara wü vügü ka-ra ena akoro azoro yi, anü di engagira wü miri, fü ewü asüma yi de juru gbü jia wü kpara ꞌburu. Te di bala, yi ena amala ngari ra fü ewü. Kpah bala, wüh ena azoro yi, akoro di engagira wü mere miri ka wü *ganzi kpara, fü yi amala ngari ra kpah fü wü ganzi kpara la. 19Gbü ra te wüh ena azoro yi, akoro di tete engagira wü miri la, fïngangü ka-yi mere e asiti, teka ngü de te yi ena amala fü ewü, ne de. Angü *Nzïla Wazi Me ena ato züka fïngangü fü yi me-ye, teka amala mere kpeke ngü di fü ewü. 20Angü, wü ngü de te yi ena adi emala ne, ah ena adi de ngü ka-yi nda de, ah ena adi de ngü te Nzïla Wazi Me ena adi eto fü yi me-ye.
21Yi ceka te-yi ꞌbe, angü wü di enga ni yi, de wü wö yi, ena ato yi cu me-wü fü wü vügü, fü ewü amörö wü gara yi, teka te yi le ngü ka-ra. Wü jaji ena afü te-wü, agü gü kpaka wü wö wü, ato ewü fü kpi teka ngü ka-ra. 22Wü kpara ꞌburu ena angbü ekpü yi akpü, teka te yi le ngü ka-ra. Ngü ma, yi rü kpekpeke gbü wü cïnga la ꞌburu, angü Me ena aküwa yi te gara agbü sü ka-ye agbü kpï. 23Te wüh ngbü emere yi esiti gbü gara kötï, teka te yi le ngü ka-ra la, de yi kpe, yi nü, yi ngbü kpa gbü gara kötï, amala ngari ra fü wü kpara kpala. Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. De-ra, *Ye Kpara ka Kpï, ma ena adu akoro de wazi ka Wüba, o yi nza tima ka-yi gbü wü sü ꞌburu te di gbü tö ka-nih, wü *Yïsarayele ne, la de.
24Ngü ka mbarase tï afa ngü ka mere kpara ka-ye de. 25Te di bala, ngü ka-yi ena adi gbü jia wü kpara kpah baka nda-ra, angü yi de wü kpara ka-ra. Ma mala ngü la kükürü de, angü te wüh ngbü egü siti ïrï eküte ra, gü ba, ma de miri ka wü muruyi la, wüh tï afala yi bala de? Wüh ena adu asoko yi, wü kpara ka-ra, kpah bala. Teka ngü la, ah le di yi rü kpekpeke, kpah baka ra.
26Te di bala, yi mere e akpe cürü wü vügü ka-yi de. Ah le de yi mala ngari ra fü ewü mbölö. 27Angü wü ngü te ma ngbü emala fü yi esalakumu ne, ah le de yi mala wü ngü la de mere ri yi fü wü kpara ꞌburu, baka kpara te ngbü erï dofo. 28Yi mere e akpe cürü wü vügü ka-yi de, angü wüh tï eyi amörö bü küte yi kükürü, amba wüh tï amofo *küküwa ka-yi nda-wü kü de. Te di bala, ah le fü yi akpe ꞌduwa Me kpikpi ye, angü, te yi ce ngü ka-ra la, engu de wazi teka amörö küte yi, aza kpah küküwa ka-yi, agü agbü wa. 29-31Yi mere e akpe cürü de, angü Me ngbü eceka kpï fütanga yi me-ye. Yi ceka la wü lu, te ewü sibi fa sü ne, Me ngbü eceka kpï fütanga ewü biri biri ꞌburu. Toto ïrï teka biri süka ewü de. Amba ah kpah bala teka ngü ka-yi, angü Me le yi fa nda mere bi wü lu la ka. Ah tanga wü su-nzö yi biri biri kpah eyi ꞌburu. Te di bala, to Me tï aïrï te yi tïne de.
32Mene kpara te kpe cürü de, fü ah amala nga ye gbü jia wü kpara ngbaa ngbaa ngbaa, gü ba, ‘Ni de kpara ka-ra la,’ gbü *adu sïkpï, ma ena amala nganga kpah engagira Wüba Me, ngbaa ngbaa ngbaa, gü ba, ‘Engu de kpara ka-ra fanü.’ 33Amba te mü cere nga mü, gü ba, ‘Ni wu ra de la,’ gbü adu sïkpï, ma ena amala tüngü mü kpah bala, engagira Wüba, Me, gü ba, ‘Ma wu mü kpah de.’
34Yi efï nda-yi, gü ba, ma koro teka fü yi amaka gu ngü esüka wü kpara füh kotö sene? Aꞌa, ah bala de! Kokoro ka-ra füh kotö ne ena ato makpü, fü wü kpara angbü ekpü yi akpü, angü yi de wü kpara ka-ra. 35Angü teka ngü ka-ra, wü jaji komoko ena akpü te-wü de wü wö wü. Wü jaji würüse ena akpü te-wü de wü ni wü. Wü würüse ena akpü kpah te-wü de wü wara wü di enga wü. 36Te di bala, wü vügü ka-yi ena adi kpah bü ciki esüka wü mürü yi.
37Te mü le afa nga ra la, ah le de mü ce ngü ka maguma ꞌbasu ꞌbasu. Te mü le ngü ka wö mü, anga ni mü, fa ngü ka-ra di ka la, mü tï angbü kpara ka-ra nda-mü de. Te mü le ngü ka wü di mü, anga wü di enga mü, fa ngü ka-ra di ka la, mü tï angbü kpara ka-ra nda-mü kpah de. 38Wayi, te mü le alala gbü nga ra, ah le de mü reke te-mü fü kpi, baka kpara te ngbü ebï rü gbegbete ka-ye, te wüh ena amörö engu fefeh na. Angü, te mü mere bala de la, mü de kpara ka-ra de. 39Amba, te mü le aküwa te-mü de tete-mü la, mü tï aküwa te-mü nda-mü de. Angü, te mü ce te-mü, o fü kpi teka ngü ka-ra la, Me ena aküwa mü me-ye, fï mere badi.
40Ma emala fü yi dene zu ngü. Mene kpara te ena ale yi de züka maguma ye, aza yi gbü mürü la, kpara engu la ngbü dela kpah ele ra. Kpah bala, mene kpara te ele ra de züka maguma ye la, ah ngbü dela kpah ele Wüba Me, te tima ra ne. 41Mene kpara te ena ale yi, baka wü *mürü dofo ka Me, de züka maguma ye, teka te yi ngbü emala ngari Me fü ani ne, Me ena ato kpah mere züka ngü fefe, te gara agbü kpï kpala, kpah baka e te engu ena ato fü yi. Kpah bala, mene kpara te ena aza yi gbü mürü, angü yi de züka wü kpara ka Me la, Me ena ato kpah mere züka ngü fefe, te gara agbü kpï kpala, kpah baka e te engu ena ato fü yi. 42Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Mene kpara te ena ale ta-ngü te yi, ato mba e fü yi ba gu ngu, teka te yi di de kpara ka-ra ne, Me ena ato mere züka ngü fefe, te gara agbü kpï kpala.”
111Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye nzükpa de füh ye ꞌbasu ne. Fü engu ayia atima ewü, teka anü amala ngari Me fü wü kpara gbü nga nzö sü ka *Galïlaya la ꞌburu, kpah da eküwa wü mürü keke.
Fütanga wü ngü la, fü Yesu ayia anü andoro gbü wü kötï ka Galïlaya ꞌburu, teka arï wü kpara de to ngari Me.
Dene ngü te Yesu mala teka Yüwane Mürü Babatïza
2Gbü wü sïkpï la, *Yüwane Mürü Babatïza ka-ye fï la bü agbü ku. Fü ah ayia aje nga wü ngü te Yesu ngbü emere la. Yüwane, fü mü ayia atima wü gara kpara ka-mü kpaka Yesu.
3Fü wü kpara ka Yüwane la anü akoro kpaka Yesu, ayi-tata, gü ba, “Mere kpara ka-ani tima ani me-ye, teka ayi-ta ye, gü ba, ‘Ye ngbürü de Ye Me, ta te Me mala nganga, gü ba, ni ena atima füh kotö ne? Anga ah le de ani di la fï bü ecï nganga?’ ” 4Fü Yesu amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi du edu, yi mala nga wü ngü, de te ma ngbü emere gbü jia yi ne, ꞌburu fü Yüwane, gü ba, 5‘Wü kpara te jia ewü ni ani, wüh kpo eyi eceka kpï. Wü kpara de lö wü walawala, wüh kpo eyi enü nü. Küte wü mürü *jiakö reke kpah eyi. Wü kpara te güje ewü do ado, wüh kpo eyi eje ngü. Wü kövö kpo eyi ezükü gbü kpi. Wü mürü cïnga kpo eyi eje ngari Me. Wü ngü la ꞌburu ngbü eyi emere te-wü, ba e ta te wü *mürü dofo ba gbü Ngari Me ne.’11:5 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 35:5-6.6Te di bala, yi mala fü Yüwane, gü ba, ‘Mene kpara te ena alala fï bü eküte ra, Me ena aceka engu ba züka kpara ka-ye, fü ah angbü de mere tadu te gara.’ ” 7Fü wü kpara la ayia adu kpaka Yüwane, mere kpara ka-wü.
Fü Yesu adu afü te-ye, akpo angbü emala nga Yüwane fü mere bi wü kpara la, gü ba, “Yi ngbü efï teka Yüwane, egü neh fe? Ta te yi ngbü enü kpa etü gü, da eje ngü gömö Yüwane ne, yi nü kpala neh teka ne? Yi ngbü ta efï ngü teka Yüwane, gü ba, engu de töndö kpara, de maguma ye ꞌbasu ꞌbasu, te ngbü emere ngü baka gala, te wege ngbü efe me-ye ne? Aꞌa, ah bala de! 8Anga fïngangü ka-yi gü ba, engu de mere miri, te to züka bongo eküte ye? Aꞌa, ah bala kpah de, angü wü kpara te ewü ngbü eto züka bongo eküte wü, wüh ngbü etü gü nda-wü de! Wüh engbü ka-wü gbü mere kötï, anga gba wü miri. 9Amba ma wu eyi, gü ba, yi nü ta kpaka Yüwane kükürü de, angü engu de mürü dofo ka Me fanü. Te di bala, ah le de yi wu awu, gü ba, ngü ka Yüwane fa nda wü gara wü mürü dofo ka Me ꞌburu ka. 10Angü Yüwane me-ye de kpara, ta te wüh ba ngü kaka-na gbü *Ngari Me, gü ba dene, ‘Me mala ngü fü Ye ye, gü ba, “Ni ena atima mürü tima ka-ni kpa engagira nü, teka areke kaje fü ye.” ’ ”11:10 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Malakï 3:1.
11Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Esüka wü mürü dofo, de wü diri wü kpara ka Me ta gügü ne ꞌburu, gbü jia Me, kpara te ngü kaka fa nda *Yüwane Mürü Babatïza, nda ma. Amba mene kpara te to maguma ye fere ꞌburu, ngü kaka ena afa nda Yüwane ka, angü *Nzïla Wazi Me ngbü eto wazi fefe me-ye.
12Ah kpo gbü sïkpï ta te Yüwane kpo de tima ka-ye, zalü akoro di dene, ngü ka Me ngbü eyi ega esüka wü kpara, angü mere bi wü kpara ngbü eyi eto te-wü, da elala gbü ngü ka Me. Amba siti wü kpara, te ewü di vügü ka ngü ka Me ne, ngbü kpah eyi egïrï kaje, teka atïrï tima ka Me la de wazi. 13*Müse de wü gara wü mürü dofo ka Me ta gügü ne, wüh ngbü ꞌburu emala nga ngü, de te ngbü emere te-ye gbü wü sïkpï ne. Gina mürü dofo la de Müse, adudu na de Yüwane Mürü Babatïza, te mala nga kokoro ka-ra ne. 14Ma emala fü yi dene zu ngü, gü ba, Me tima Yüwane Mürü Babatïza me-ye, teka amala ngari ye fü wü kpara, kpah baka e te engu tima mürü dofo *Ïlïya ta gügü ne. 15Te güje yi ladü la, ah le de yi da güje yi, aje ngü ka-ra la areke areke.”
16Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara la, gü ba, “Wü kpara te ewü le ngü ka-ra de ne, ma ena amala teka ewü, agü neh fe? Wüh neh baka wü da? Angü ma reke ewü eyi ma! Wüh le züka ngü nda-wü de. Wüh baka wü jaji te ewü ngbü ega yïkï de wü bu wü. Angü gara wü bu ewü ngbü ta emala ngü fü ewü, gü ba, 17‘Ani reke wü ma! Wü le züka ngü nda-wü de! Angü ani ngbü emï kuꞌdu fü wü, wü le alo bï de. Ani ngbü ebï ci gba fü wü, wü le aku gba kpah de!’
18Wü di enga wüna, yi ceka la! Baka ta te *Yüwane Mürü Babatïza koro ngbü esüka yi sene ne, ah zü e fa sü de, ah nzö fï kpah de. Te di bala, wü gara kpara ngbü ta efala engu, gü ba, ‘Engu de *siti wü di enga me guvu ye!’ 19Amba de-ra, te ma koro esüka yi sene, ma ngbü ezü e, kpah da enzö e, fü wü kpara angbü kpah efala ra, gü ba, ‘Ma de mürü kü. Ma ngbü kpah eküya. Ma kpah de awuba ka siti wü kpara.’ Wü kpara te ewü ngbü efala ngü ka-ra ne, ngbü efï nda-wü, gü ba, ani wu ngü fa sü. Amba wüh wu ngü nda-wü kü de. Ah ena adi bü nzö mene wü kpara te ewü le ngü ka-ra eyi ne, wüh ena angbü ewu si-ngü la me-wü.”
Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara, teka ngü ka Yüwane Mürü Babatïza.
Dene ngü ka wü kpara, te ewü le ngü ka Yesu de
20Fütanga wü ngü la, fü Yesu akpo da emala ngü fü wü kpara gbü wü kötï, te engu ngbü endoro gbügbü na ne. Angü engu mere bi wü kpeke lara ngü gbü jia wü kpara gbü wü kötï engu la ma, amba wüh le afü maguma wü nda-wü de. Teka ngü la, fü Yesu amala ngü fü wü kpara la kpekpeke, gü ba, 21“De-yi wü kpara ka Korazïna, bete wü kpara ka Betesayïda, Me ena ato mere kuru te yi te gara, angü yi le ngü ka-ra de. Kükürü de, angü wü mere kpeke ngü, de te ma ngbü emere gbü wü sü ka-yi ne, te ma ena angbü emere ta bala fü wü *ganzi kpara, baka wü kpara ka Tera ake Sïdona la, de bane wüh ngbü ta eyi de mere cïnga te wü, teka *siti ngü ka-wü. Wüh ena angbü ta kpah eto kala bongo eküte wü, eza kpah mbï ebu gbü nzö wü, da endaꞌba te-wü fü Me, gü ba, ‘Ani le eyi afü maguma ani!’ 22Teka ngü la, gbü *adu sïkpï te Me ena akolo ngü ka wü kpara tete, ah ena ato mere kuru te yi, wü kpara ka Korazïna ake Betesayïda, afa nda wü kpara ka Tera bete Sïdona ka.
23Kpah bala, de-yi, wü kpara ka Kaparanama, yi fï nda-yi, gü ba, ngü ka-ani ena areke gbü jia Me, fü ani akoro agbü kpï? Aꞌa! Ah bala de! Ngü ka-yi ena asiti gbü jia Me asiti, fü yi anü agbü du ka wa, angü yi le ngü ka-ra de. Kükürü de, angü wü mere kpeke ngü, de te ma ngbü emere gbü wü sü ka-yi ne, te ma ena angbü emere ta bala fü wü siti kpara ka *Sodomo la, de bane wüh fü ta maguma wü eyi. Me tï ta acuru ewü de.11:23 Mü ena amaka ngü ka Sodomo gbü Gina Ngü 19:24.24Ma emala fü yi dene zu ngü. Gbü *adu sïkpï te Me ena akolo ngü ka wü kpara tete, Me ena ato mere siti kuru gbü nzö yi, afa nda wü kpara ka Sodomo ka, angü yi le ngü ka-ra de.”
Dene gba ka Yesu fü Me
25Sidi nga ngü la, fü Yesu ayia agbo nga ïrï Me, gü ba, “Wayi, Wüba Me, mü de Miri agbü kpï, mü kpah de Miri gbü nzö wü kpara füh kotö ne ꞌburu. Ma ngbü egbo nga ïrï mü, angü mü to wazi eyi fü wü kpara ka-ra, teka aje to ngari mü ne. Kükürü de, angü wüh o fïngangü ka-wü eyi ꞌburu, teka adi eje ngü la ba wü vürü jaji. Amba teka wü cögbörö kpara, te ewü le aje ngü ka-mü de ne, wüh tï awu si-ngü ka-mü de, angü wüh gü ba, ani wu ngü fa sü. 26Wayi bala Wüba, ngü la reke cu te mü, angü mü le me-mü, de wü kpara ka-ra je si-ngü ka-mü.”
Dene ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye
27Fü Yesu adu amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Wüba Me to wazi ka wü ngü eyi ꞌburu esaka ra, teka de ma koro, ma sere ngü ka-ni la fü yi. Kpara biringbö te wu ngü ka-ra mbi mbi mbi nda ma, ꞌduwa Wüba Me, te engu wu ngü ka-ra me-ye. Kpah bala, kpara biringbö, te wu ngü ka Wüba Me, nda ma. Ma wu ngü kaka duu me-ra, be kpah te wü kpara te ma gü tamu ngü ka Me fü ewü ne.
28De-yi wü kpara, te yi ndïrï eyi, ka wü tiri ngü ka-yi ne, yi le ngü ka-ra, de yi nü kpaka ra kpakine. Ma ena aza wü tiri ngü la gbü nzö yi asidi, fü yi afe te-yi. 29Yi to maguma yi fere, de yi ce te-yi ꞌburu, adi eje rïrï ka-ra. Angü ma de mürü *züka maguma, te ma ngbü ewu cïnga wü kpara. Te yi le ngü ka-ra la, ma ena agu maguma yi kpina, fü yi afe te-yi. 30Angü rïrï te ma ena ato fü yi ne, ah kpekpeke nda de. Rïrï la ena ato kpah wazi fü yi, fü ah ale ta-ngü te yi.”
Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara ka-ye.
12Dene ngü te Yesu mala teka sïkpï ka Me
1Fütanga ngü la, gbü gara *sïkpï ka Me, fü wü Yesu angbü enü de wü kpara ka-ye. Fü ewü afü kpuru gbü gara yï ka ndo, akpo da esösörö fï ndo la, etitiri, ezü, ka tala te ewü. 2Fü wü gara *Farusi awu ngü la. Fü ngü la asiti gbü jia ewü, angü wüh ngbü efï, gü ba, “Masörö fï ndo la, ah de tima.” Angü *Rïrï te Müse to fü wü *Yïsarayele mala, gü ba, “Gbü sïkpï ka Me, wüh mere e amere tima ꞌburu ꞌburu de.” Teka ngü la, fü wü Farusi la ayia amala ngü fü Yesu, gü ba, “Ye ceka la! Wü kpara ka-ye ne ngbü emere tima gbü sïkpï ka Me, neh teka ne? Wü je rïrï ka-ani ne nda-wü de? Wü le asiti gele ka-ani, neh teka ne, te ewü ngbü esösörö fï ndo la gbü sïkpï ka Me de bala ne?”
3Te Yesu je ngü la, fü ah alügü ngü fü ewü, gü ba, “Yi tanga *Ngari Me nda-yi neh de? Ngü ta te wüh ba teka mere Miri *Davidi ne, ah gü neh fe? Ta gbü gara ra, tala mere Davidi de wü kpara gbü nga ye. 4Fü Davidi ayia akoro kpaka *mürü gele ka Mere Me, ayi-tata teka e-mazü. Fü mürü gele la ayia aza ambata, de te wüh ngbü eto fü Mere Me ne, ato fü Davidi. Amba *Rïrï ta te *Müse to fü wü mürü gele, gü ba, ambata la teka wü kükürü kpara fa fa fa nda de. ꞌDuwa wü mürü gele ka Mere Me ngbü ezü me-wü. Fü Davidi aza ambata la, azü, ato kpah fü wü kpara gbü nga ye la ꞌburu.12:4 Mü ena amaka ngü la gbü 1 Samüwele 21:1-6. Te di bala, wüh mala ta eyi fefe, gü ba, ‘Ye ngbü esiti gele?’ Wüh mala bala de!
5Kpah bala, gbü Rïrï ta te Me to fü Müse, wüh ba, gü ba, ‘Wü mürü gele, te ewü emere tima gbü *Mere Kambü ka Me ne, ah le de wüh mere tima ka-wü la kpah gbü sïkpï ka Me.’12:5 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Namba 28:9-10bete buku ka Rïrï ka Gele ka wü Levi 24:8. Yi wu bala de? Te wü mürü gele la ngbü eyi emere tima gbü sïkpï ka Me bala la, yi ena amala fü ewü, agü ba, ‘Wü ngbü esiti gele ka-ani?’ Yi tï amala bala de, angü yi wu kpo, gü ba, ngü ka gele ka Kambü ka Me la fa ngü ka gele ka sïkpï ka Me afa. 6Ma emala fü yi dene zu ngü. De-ra *Ye Kpara ka Kpï, Me to wazi eyi fere fa ngü ka gele ka Kambü ka Me bete nda sïkpï ka Me ꞌburu ka.
7Wüh ba kpah gara ngü gbü Ngari Me, gü ba, ‘De-ni, Me, dene ngü te ni le, de wü mere. Ni le de wü ceka cïnga wü bu wü, ale ewü de züka maguma wü. Angü te wü mere bala de la, mere bi wü nü, te wü ngbü ewa, eto fü ni baka laꞌbï ne, ni tï ale nda-ni de!’12:7 Mü ena amaka ngü la gbü Oseya 6:6. Ta te yi ena awu si-ngü la awu mbi mbi mbi, gü ba, ngü ka züka maguma fa ngü ka gele afa la, de bane yi tï amala siti ngü eküte wü kpara ka-ra de. Angü ngü te ewü mere la, ah siti gbü jia Me nda de. 8De-ra, Ye Kpara ka Kpï, Me to wazi eyi fere, fa ngü ka gele la ka. Ma de mürü sïkpï ka Me la me-ra. Ma ngbü eto to Rïrï ka Me fü wü kpara ka-ra me-ra.”
Dene ngü ka komoko te Yesu reke kpakpa na gbü sïkpï ka Me
9Fütanga ngü la, fü Yesu ayia gbü sü la, anü arï kpa *esambü ka biti-te. 10Gara komoko ta ladü kpa esambü ka biti-te la, te kpakpa na ze aze. Wü *Farusi ta kpah ladü kpala. Fü ewü angbü efete Yesu, da egïrï kaje te ani ena amaka siti ngü kaka, fü ani amala nganga fü wü *kovo. Teka ngü la, fü ewü ayi-tata teka komoko te kpakpa ze aze la, gü ba, “Gbü jia ye, ah de züka ngü teka aküwa kpara gbü *sïkpï ka Me bane? *Rïrï te Me to fü Müse gü neh fe?” 11Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Te kpara ladü esüka yi sene, de kambiliki ka-ye ngbee biringbö la, te kambiliki kaka la tï gbü mere du gbü sïkpï ka Me la, engu ena amere baye? Ah ena ace kambiliki ka-ye la kpala, angü ah de sïkpï ka Me? 12Ngü ka kpara fa ngü ka kambiliki la de? Te di bala, ah de züka ngü teka ale ta-ngü te kpara gbü sïkpï ka Me. Angü Rïrï ka Me mala, gü ba, ah le de nih di emere züka ngü.”
13Fü Yesu adu amala ngü fü komoko la, gü ba, “Mü gbere kpa mü egbere.” Fü komoko la ayia agbere kpa ye. Fü kpakpa na areke te-ye, adu zürrrü te nga ye, kpah baka gara na la.
14Te wü Farusi wu ngü la bala, fü ngü la ake te ewü, angü Yesu reke kpa komoko la gbü sïkpï ka Me. Fü ewü ayia anü, akpo da egïrï kaje, de ani mörö Yesu asidi.
Dene ngü te Me mala fü mürü dofo Yïsaya teka Yesu
15Te Yesu wu, gü ba, wü *Farusi ngbü eyi egïrï kaje teka amörö ni asidi, fü ah ayia ka-ye, ace sü la. Fü mere bi wü kpara aci anü, afa nganga na. Fü Yesu aküwa wü mürü keke, esüka wü kpara la ꞌburu. 16Te di bala, fü Yesu amala ngü fü wü kpara, de te engu küwa ewü ne kpekpeke, de wüh mere e, amala nga ni fü wü kpara de, angü Yesu le acu ngü ye de.
17Teka wü ngü te Yesu ngbü ele ta-ngü te wü kpara de gu maguma de bala ne, fü wü kpara adu awu, gü ba, Me fe engu tima me-ye fanü. Angü ngü la tï kpini de ngü, ta te Me mala gömö *mürü dofo Yïsaya, gü ba, 18“Ceka la! Dene kpara te ni, Me, fe teka amere tima ka-ni, angü ni le engu de maguma ni ꞌburu, da engbü de tadu teka ngü kaka-na. Ni ena ato *Nzïla Wazi ni emamaguma. Ah ena amala nga ni fü wü kpara füh kotö ne ꞌburu, gü ba, ni, Me, ena aküwa ewü. 19Kpara ka-ni la tï adi ewü nga, da ega yïkï de wü kpara nda de. Ah tï adi emala ngü de mere ri ye, adi ecu ngü ye, kpah de. 20Wü kpara te wazi ewü di ma, baka gala te lölö di walawala, anga baka wa te ngbü nuuu ne, engu tï adi emere ewü esiti de. Engu ena adi ele ta-ngü te ewü, da erï ewü ferrre, de züka maguma ye. Ah ena amere tima ka-ye la bala, zalü te wü kpara ꞌburu ena aje rïrï ka-ni, Me, mbi mbi mbi. 21Te di bala, wü nguwa wü kpara füh kotö ne ꞌburu ena ao maguma wü eküküte.”12:21 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 42:1-4.
Dela ngü te Me mala gömö mürü dofo Yïsaya ta gügü, teka ngü ka Yesu, o wüh bï engu la de.
Dene ngü te Yesu lügü fü wü Farusi,
teka ngü te ewü mala eküküte
Marako 3:20-30; Luka 6:43-45; 11:14-23
22Fütanga ngü la, fü wü gara kpara akoro de gara komoko kpaka Yesu, te jijia ni ani. Ah ro mö nda kpah de, teka *siti wü di enga me te di guguvu. Fü Yesu ayia aküwa komoko la. Fü komoko la akpo da ero mö, kpah da eceka kpï. 23Fü ngü la aga gbü jia wü kpara ꞌburu afa sü. Fü ewü akpo da emala ngü esüka wü, gü ba, “Yesu ena adi de kundu ye Miri *Davidi, te Me le atima teka aküwa ani ne, de?”
24Baka te wü *Farusi je ngü te wü kpara ngbü emala gömö wü de bala ne, fü ngü la ake te ewü efa sü. Fü ewü amala, gü ba, “Me to wazi la fü Yesu me-ye nda de. Yesu maka wazi, teka adi eliki wü di enga me di la, esaka *Satana,12:24 Gara ïrï Satana de Belezebuba. miri ka *siti wü di enga me ne.”
25Te Yesu wu fïngangü ka wü Farusi la bala, fü ah ayia amala ngü fü ewü, gü ba, “Te nguwa wü kpara biringbö kpo ngbü emere gü esüka wü la, ngü la ena adi mbi? Ah reke nda de! Nguwa ewü ena akpi, anza ka! Kpah bala, te wü kpara gbü kötï biringbö kpo eyi da emömörö te-wü la, ah ena atï atï? Ah tï kpah de! Kötï la ena asiti, fü ewü abaya asidi! 26Angü, te Satana du ngbü tïne eyi cu egü gü de wü kpara ka-ye la, ah ena ayiri gbü miri ka-ye la ayiri? Engu tï ayiri de, ngü kaka ena anza.”
27Fü Yesu adu ayi-ta wü Farusi la, gü ba, “Te yi gü ba, ma ngbü eliki wü di enga me de wazi ka Satana la, amba e-ngbü eto wazi fü wü kpara ka-yi, teka adi eliki wü di enga me di, neh da? Teka ngü la, wü kpara ka-yi, ena adi emala nga yi zu me-wü fü wü kpara, gü ba, ngü te yi mala la, ah de töndö ngü. 28Ma emala fü yi fanü fanü, gü ba, ma ngbü eliki wü di enga me ne gbü wazi ka *Nzïla Wazi Me. Te di bala, ah le de yi wu, gü ba, ma de kpara te Me tima teka aküwa ani ne!
29Yi fï la nga ngü ne mbi mbi mbi! Te kpeke kpara ladü, te di de wazi ye fa sü, e-ena arï kpa esambü kaka, agbene wü e kaka, neh da? Angü ah ngbü eceka kpï fütanga kambü ka-ye ꞌbe ꞌbe ꞌbe. Amba, te gara kpeke kpara koro, te wawazi fa nda gina kpara la, ah ena azoro engu, ai gö! agbene wü e kaka ꞌburu, anü sü di. Te di bala, ah le de yi wu, gü ba, wazi ra fa nda Satana, te ngbü embü yi de füh kotö ne ka.
30Mene kpara te le ngü ka-ra de, engu de vügü ka-ra. Te kpara le ta-ngü te ra gbü tima ka-ra kpah de la, engu ngbü dela egïrï kaje teka asiti tima ka-ra la.
31Ma emala fü yi dene zu ngü. Wü *siti ngü ꞌburu, de te wü kpara ngbü emere, te kpara fü maguma ye la, Me ena aboro wü ngü kaka la ꞌburu. Kpah bala, wü ngü te wü kpara ngbü emala esiti te ïrï Me ne, Me ena aboro kpah asidi. Amba ꞌduwa kpara te ngbü efala Nzïla Wazi Me, Me tï aboro siti ngü kaka la kpo fï de. 32Wayi, te mü mala bü siti ngü, da efala ra di la, ngü ma! Me ena aboro siti ngü la, te mü fü maguma mü eyi la. Amba ꞌduwa te mü ngbü emala siti ngü, da efala Nzïla Wazi Me la, Me tï aboro siti ngü ka-mü la nda de. Lïya ka-mü la ena angbü gbü nzö mü bala fï mere badi.
33Ngü ka-yi kpah baka ngü ka rü te ngbü erï, fü wü kpara angbü ewu rïrï na. Züka rü ngbü erï kpah bü züka rï-rü, fü wü kpara angbü ezü. Siti rü ngbü erï nda-ye kpah siti rï-rü, te wü kpara tï azü de. Ah bala de? Angü züka rï-rü tï arï eküte siti rü ne, nda de. Anga siti rï-rü tï arï eküte züka rü ne, kpah de. Te di bala, yi tï awu rü teka ngü ka rïrï na. Kpah bala, wü kpara tï eyi awu maguma yi, teka wü ngü te yi ngbü emere.
34De-yi wü *Farusi, yi de siti wü kpara! Yi de wü mürü mani baka kpürü! Te di bala, yi tï amala züka ngü nda-yi de. Angü wü ngü de te kpara ngbü emala te komö ye ne, ah de wü ngü te ngbü ekoro emamaguma. 35Te di bala, züka kpara ngbü emere züka wü ngü ka-ye duu me-ye, angü züka wü ngü ladü emamaguma. Kpah bala, siti kpara ngbü emere nda-ye kpah fï bü siti wü ngü, te di emamaguma.
36Ma emala fü yi dene zu ngü. Gbü sïkpï te Me ena akolo ngü ka wü kpara tete, ah ena ato kuru te yi, teka siti wü ngü te yi ngbü emala ne. 37Angü wüh ena aye süka ngü ka-mü, te nga wü ngü de te ngbü ekoro gömö mü ne. Te mü ngbü ta emala züka ngü la, ngü ka-mü ena adi mbi, angü mü ena amaka tadu gbü ngü la. Amba te mü ngbü ta emala siti ngü la, ngü ka-mü ena adi kpah esiti, angü mü ena amaka cïnga gbü ngü la.”
Dene ngü te Yesu mala, teka ngü te ena asere fü wü kpara,
gü ba, Me tima ni me-ye
38Fütanga ngü la, fü wü gara *mürü rïrï de wü *Farusi ayia amala ngü fü Yesu, gü ba, “Mere kpara, ani ena awu baye baye, gü ba, Me tima ye me-ye fanü? Ah le de ye mere la gara talara ngü, fü ani awu.” 39Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “De-yi, yi ka-yi de siti wü kpara, te yi le ngü ka Me nda-yi de. Te ma ena amere wü talara ngü gbü jia yi la, yi ena ale ngü ka-ra fanü? Yi tï ale nda-yi de! Te di bala, Me tï agü tamu talara ngü biringbö fü yi nda de. Amba ah ena adi bü mene talara ngü, te ena amere te-ye baka nda *Yona tane. 40Fanü fanü, ngü ka-ra ena adi kpah baka nda Yona. Angü Yona tï ta gbü mere *yï-ngu, fü mere si ayia ami engu. Fü Yona ara guvu mere si la sïkpï bata. Gbü ebabata sïkpï la, fü si la ayia azï Yona kpa edere ngolo, füh siki. Fü Yona ayia anü agbü Nineve, ba e ta te Me mala fefe, de ah nü mala ngari ni, Me, fü wü kpara de kpala ne. Fü ngü ka Yona la agü tamu wazi ka Me fü wü kpara ka Nineve. Fü ewü ayia afü maguma wü. Kpah bala, de-ra *Ye Kpara ka Kpï, kö ra ena ara gbü tö sïkpï bata. Gbü *ebabata sïkpï la, fü ra adu azükü.
41Te di bala, gbü *adu sïkpï te Me ena akolo ngü ka wü kpara füh kotö ne ꞌburu tete, ah ena ato mere kuru te yi, angü yi le ngü ka-ra de. Wü kpara ka Nineve ena ayia gbü sïkpï la, amala nga *siti ngü ka-yi, angü wüh je ta ri Yona, fü ewü afü maguma wü, adu ale ngü ka Me. Amba ngü ka-ra, te fa nda Yona ka ne, yi le aje nda-yi de. 42Kpah bala, mere würüse ta te engu di de miri ka Seba, ena ayia kpah amala nga siti ngü ka-yi. Angü würüse la yia ta agbü tö ka-ye nengete, fü ah akoro teka aje kpeke rïrï gömö Miri *Solomona. Angü Me to ta mere wazi fü Solomona, teka adi ewu wü ngü di. Amba wazi rïrï ka-ra, te fa nda Miri Solomona ka ne, yi le nda-yi kpah de! Dela si-ngü te Me ena ato mere kuru te yi tete ne, angü engu tima ra teka aküwa yi, amba yi le ngü ka-ra nda-yi de!”
Dela ngü te Yesu lügü fü wü Farusi, te ewü yi-tata teka talara ngü.
Dene ngü te Yesu mala teka wü di enga me,
te ewü koro eyi guvu kpara asidi
43Fü Yesu adu amala kpah gara ngü fü ewü, gü ba dene, “Te Me liki wü *di enga me eyi guvu kpara asidi la, wü di enga me la ena amere baye? Wüh ena anü, angbü endoro gbü wü siti sü te ürü aürü, agïrï sü te ewü ena angbü tete. Amba, te ewü maka sü de la, 44wüh ena adu afï nga ngü, gü ba, ‘Ani du la edu agbü sü ka-ani, ta te ani ngbü gbügbü na ne.’ Te wüh du kpaka kpara la, fü ewü amaka sü emaguma kpara la fï bü kükürü, baka kambü te kpara di gbügbü na ma la, 45wüh ena anü agïrï gara wü bu wü, de ani ngbü de ewü. Fü ewü anü amaka wü gara wü bu wü lorozi, te wazi ewü fa nda gina ewü la ka. Fü ewü adu arï, angbü de ewü guvu kpara la. Te di bala, adu ngü ka kpara la ena angbü baye? Ah ena angbü emere wü *siti ngü tïne, efa mene wü ngü, de ta te engu ngbü emere te enga gina ne ka. Te di bala, ah le de yi ceka te-yi mbi, angü dela ngü te ena amere yi, wü siti kpara, angü yi le ngü ka-ra nda-yi de.”
Dene ngü te Yesu mala teka wü ni ye, de wü di enga ni ye
46Baka te Yesu ngbü la fï bü erï mere bi wü kpara bala, fü wü ni ye Yesu de wü di enga ni Yesu akoro, angbü kpa etanü, angü da ewü, te ewü ena arï, akoro kpaka Yesu, aro mö de ewü, ma, teka ngü ka mere bi wü kpara la. 47Fü gara kpara ayia amala ngü fü Yesu, gü ba, “Mere kpara deyï, wü ni ye, de wü di enga ni ye, koro eyi, ngbü kpa etanü kpane. Wüh ngbü ta ele aro mö de wü ye.” 48-49Te Yesu je ngü la bala, fü ah ayia amala ngü fü kpara la, gü ba, “Ah mbi, amba de-yi, wü kpara te yi biti te-yi sene, teka aje ngü ka-ra ne, yi kpah de wü di enga wüna, de wü wüna. 50Angü te kpara ngbü emere züka ngü, te reke gbü jia Wüba Me agbü kpï la, kpara la kpah de enga wüna, anga wüna.”
Dela ngü ta te Yesu mala fü mere bi wü kpara la.
13Dene mani ta te Yesu mala teka nguwa te wüh moko
1Bü gbü sïkpï engu la, fü Yesu ayia sela, anü akoro era mere ngu *Galïlaya. Fü ah ayia angbü ka-ye kötö kpala, akpo da erï wü kpara ka-ye de ngari Me. 2Fü mere bi wü kpara aci akoro gbe kpakaka na la. Te engu wu bala, fü ah ayia alï ka-ye agbü *zabu, aka te-ye mba canza, anü angbü ka-ye kpala füh ngu, angü wü kpara ena adere ni. Fü mere bi wü kpara la areke te-wü, angbü nda-wü edere ngu sela, da eje ngü gögömö na.
3Fü Yesu angbü erï ewü de mere bi wü ngü ꞌburu gbü mani, gü ba dene, “Gara komoko ta ladü, te za nguwa ndo ka-ye, anü di, amoko kpa agbü yï. 4Te engu kpo ngbü emoko nguwa ka-ye la, fü wü gara jia ndo la, atï te kaje. Fü wü lu awu, akoro adoro. 5Fü wü gara jia ndo la atï füh sï-da, te tö di sela mbi mbi ma. Fü nguwa la ayia akö kere, angü tö sela sere sere. 6Te ra kpo ngbü esü tete, fü wü fu-ndo la aürü ka-wü ꞌburu, angü sï ewü rï gbü tö mbi mbi nda de. 7Fü wü gara nguwa ndo la atï ka-wü esüka wü ti. Fü wü nguwa la akö, aga de wü fu-ti la ꞌburu. Fü wü ti awündü züka fu-ndo la. Fü ndo la afü te-ye ꞌburu yï-andüla tete, angü wü fu-ti la ta ewü eyi ꞌburu. 8Fü wü gara nguwa ndo la, atï nda-wü gbü züka sü. Fü ewü ayia akö, aga agere, arï gbrrri! Gara zï jia ye mbi, gara zï jia ye fa sü, gara zï jia ye reke ꞌduwa ba-neh-ene-la,13:8 Gara zï jia ye teke biri de füh ye nzükpa, gara teke bata, gara teke ꞌburuve. angü wüh tï gbü züka tö.” 9Fü Yesu adu amala fü ewü, gü ba, “Te güje mü ladü la, de mü da güje mü te ngü ka-ra la mbi mbi mbi.”
Dela ngü te Yesu mala teka nguwa te wüh moko gbü tö.
10Fütanga ngü la mba cüküꞌdaye, fü wü *kpara ka Yesu ayia akoro kpakaka, ayi-tata, gü ba, “Mere kpara, ah mere neh baye, te mü ngbü emala ngü fü wü kpara ne, gbü mani de bane ne?” 11Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Wü kpara ta gügü ne, wüh je si-ngü ka Me nda-wü de. Ngü ka Me ngbü gbü jia ewü ꞌdaaa, ah wo te-ye awo. Amba nda-yi, wü kpara ka-ra, yi tï eyi aje si-ngü la, angü ma ngbü esere ngü la fü yi me-ra, gü ba, Me le de wü kpara ꞌburu to maguma wü fü ni. Amba wü gara kpara la tï aje si-ngü la nda-wü de, angü wüh le aje ngü ka-ra de. 12Kükürü de, angü te mü le ngü ka-ra ne eyi la, Me ena adu agü tamu gara wü ngü fü mü gbe. Amba te mü le aje ngü ka-ra nda-mü de la, mba enga ngü cüküꞌdaye, te di gbü nzö mü ne, ah ena adürü ka-ye adürü asidi.
13Dela si-ngü te ma ngbü emala ngü fü wü kpara tete gbü mani, angü mere bi wü kpara le ngü ka-ra de. Wüh ngbü eceka ngü ka-ra, amba wüh tï awu sisi nda-wü de. Wüh ngbü kpah bü eje ngü ka-ra, te ma ngbü emala ne, amba sisi na rï gbü nzö ewü mbi mbi nda kpah de. 14Wü kpara te ewü ngbü emere ngü de bala ne, wüh ena adi baka wü kpara, ta te Me mala ngü ka-ewü gömö *mürü dofo Yïsaya, gü ba dene, ‘De-wü deyï, wü ena aceka ngü ka-ni, Me, ma, wü tï awu si-ngü la nda-wü de. Wü ena aje ngari ni, Me, ma, ngü la tï arï gbü nzö wü kpah de. 15Angü nzö wü koro eyi kpekpeke teka ngü ka-ni. Wü ni güje wü ka-wü ani, angü wü le aje ngü ka-ni de. Wü ni jia wü kpah ani, angü wü le awu si-ngü ka-ni kpah de. Angü te wü ena aje ta si-ngü ka-ni, Me, mbi mbi la, de bane wü ena ace *siti ngü ka-wü, adu ale ngü ka-ni. Fü ni, Me, aküwa wü.’13:15 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 6:9-10. Dela ngü ta te Me mala gügü teka wü kpara, te ewü le ngü ka-ra de ne.
16Amba nda-yi, ah le de yi ngbü de mere tadu, angü yi ngbü eceka wü ngü, de te ma ngbü emere ne, cu de jia yi! Yi ngbü kpah eje wü ngü te ma ngbü emala ne, cu de güje yi ereke areke! 17Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Ta gügü wü *mürü dofo, de wü gara kpara ka Me ꞌburu, ngbü ta de gümü ngü ka-ra te wü, teka awu ra cu de jia wü, teka de ani di eje ngü, baka te ma ngbü emala fü yi dene, cu de güje ani. Amba wüh je nda-wü de, angü wüh kpi ka-wü eyi gügü.”
18Fü Yesu adu amala fü ewü mbölö, gü ba, “Dene si-ngü gbü mani ka kpara te moko nguwa ne. Ah le de yi da güje yi reke areke, teka aje ngü gbügbü. 19Si mani ka nguwa te tï te kaje, ah baka ngü ka mene wü kpara, te wüh mala ngari Me fü ewü, amba ngü la rï gbü nzö ewü de, angü wüh le aje de. Fü *Satana awu bala, ayia kere, akoro aza ngü la emaguma ewü asidi. 20Mene nguwa te tï füh sï-da, ah baka mene wü kpara, te wüh mala ngari Me fü ewü. Fü ewü ale ngü la kere, de mere tadu. 21Amba wüh rü kpekpeke gbü ngü ka Me de, angü maguma ewü ka-ye ꞌbasu ꞌbasu. Teka ne de, angü wüh to maguma wü fü Me mbi mbi de. Sidi nga sïkpï mba cüküꞌdaye, baka te cïnga koro maka ewü teka ngü ka Me, fü ewü ayia ace ngü ka Me ka. 22Mene nguwa te tï esüka wü ti ne, ah baka wü gara kpara te ewü je ngari Me mbi, amba fïngangü ka-ewü ka-ye teka wü ngü de füh kotö ne. Fü gümü wü e ka kotö ne adürü fïngangü ka-ewü, teka ngü ka Me asidi. Teka ngü la, wüh mere tima ka Me mbi mbi de. Wüh ka-wü baka ndo te koro eyi yï-andüla tete. 23Mene wü nguwa te ewü tï nda-wü gbü züka sü ne, ah baka mene wü kpara, te ewü je ngari Me, fü ewü ale de maguma wü biringbö, azoro ngü la de kpa wü ꞌbasu, ao to wü, angbü emere. Te di bala, wü kpara la baka ndo te rï reke areke gbrrri. Gara zï jia ye mbi, gara zi jia ye fa sü, gara zi jia ye reke ꞌduwa ba-neh-ene-la.
Dela si-ngü gbü mani teka nguwa ndo la.”
Dene gara wü mani te Yesu mala fü mere bi wü kpara
24Gbü gara sïkpï fü Yesu adu amala kpah gara mani fü mere bi wü kpara la, gü ba, “Tima ka Me, ah kpah baka ngü ka gara kpara te nü ru ndo ka-ye agbü yï. 25Gbü biti, o wü kpara ngbü ꞌburu era ara, fü gara vügü kaka-na akoro, amoko nguwa siti gü gbü ndo kaka la, ayia anü sü ka-ye. 26Te ndo la kpo ngbü ekö, fü nguwa siti gü la akpo kpah ekö. Fü fu-ndo angbü ega tundu de wü siti gü la. 27Fü wü kpara ka tima ka mürü ndo la, akoro amala ngü fefe, gü ba, ‘Apa, mere kpara! Nguwa ta te ye ru ne, ah ka-ye bü de ndo kpikpi ye de? Amba tïtïne siti gü du kö koro gbügbü, neh baye baye?’ 28Fü engu alügü ngü fü ewü, gü ba, ‘Gara vügü ka-ni nü mere ngü la bala me-ye.’ Fü wü kpara ka tima kaka ayi-tata, gü ba, ‘Ye ele de ani nü gbürü wü siti gü gbü ndo la asidi?’ 29Amba mürü ndo la le bala de. Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, ‘Wü mere bala la de. Angü te wü nü gbürü wü siti gü la tïtïne la, wü ena agbürü wü fu-ndo ekuru wü siti gü la. 30Wü ce wü siti fu-gü la bala. Te ndo la ndri eyi ꞌburu la, ni ena amala fü wü kpara ka tima, gü ba, “Wü gbürü la wü siti gü de gbü ndo la te enga gina. Fü wü ai, abiti nzönzö nzönzö bala. Fü wü agü ewü agbü wa. Fü wü adu awa ndo ka-ni la, abiti ewü ꞌburu agbü kafa.” ’ ”
31-32Fütanga wü ngü la, fü Yesu adu amala kpah gara mani fü ewü, gü ba, “Ma le amala gara ngü mani, teka agü tamu ngü ka Me di fü yi. Angü, ngü ka Me ka-ye baka jia gara rü de ïrï ye müsïtada, te di de jia ye baka jia lïꞌba, jürrrü bane. Te mü ru jia rü la, ah ena aga, akoro mere rü, te wü lu ena angbü efe te-wü gbügbü. Kpah bala, ngü ka Me ena aga te gara, akoro memere, baka ngü ka rü la.”
33Fütanga ngü la, fü Yesu adu kpah amala gara mani fü ewü, gü ba, “Ngü ka Me ka-ye kpah baka *kö, te würüse ngbü eküꞌda zu ambata di. Fü kö la angbü emere tima ka-ye gbü ambata la ferrre. Fü ah akpo da eu, eu, zalü akoro memere.”
Dela wü mani ꞌbasu te Yesu mala fü wü kpara, teka ngü ka Me, te kpo mba ꞌdongoni, amba te gara, ah ena aga akoro memere.
34Yesu ngbü ta emala bi wü ngü ka-ye fü wü kpara la, ꞌburu gbü mani. Ah mala si wü ngü la fü ewü mbölö mbölö nda de. 35Ngü te Yesu ngbü mere la, Me sere fefe me-ye, de ah di egü tamu ngü fü wü kpara di. Ngü la tï kpah kpini de ngü, ta te Me mala gömö gara *mürü dofo, gü ba, “Ni ena angbü erï wü kpara ꞌburu gbü mani. Engu ena amala kpah nga wü ngü te wo te-ye awo fü ewü.”13:35 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 78:2.
Dene si mani ka siti gü
36Fütanga wü ngü la, fü Yesu ace bi wü kpara la, ayia arï ka-ye kpa esambü. Fü wü kpara kaka-na ayia akoro kpakaka na, ayi-tata, gü ba, “Mere kpara, ye gü la tamu si mani ka siti gü, te ye mala nganga, fü ani ne.” 37Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Ah mbi. Mene kpara te moko züka nguwa ndo gbü yï ne, ah ka-ye de-ra, *Ye Kpara ka Kpï. 38Yï engu ne, ah ka-ye de kotö ne. Züka nguwa ndo, te ewü ru la, ah de yi, wü kpara te yi le ngü ka-ra, fü yi ato maguma yi fere. Siti nguwa gü la, ah de wü kpara ka *Satana. 39Vügü te nü moko siti nguwa gü la, ah ka-ye de Satana. Kpïrï ndo, ah de *adu sïkpï, te Me ena akolo ngü ka wü kpara ꞌburu tete. Wü kpara ka tima, te ewü ena awa ndo la, ah de wü *malayïka ka Me.
40-42Angü gbü adu sïkpï, de-ra Ye Kpara ka Kpï, ma ena atima wü malayïka ka-ra, fü ewü anü aro la fi wü kpara, te ewü ngbü efiti wü bu wü, de wü siti kpara ꞌburu, agü ewü agbü mere du ka wa, kpah ba e te wü kpara ka tima ro siti gü agbü yï, fü ewü agü agbü wa ne. Wü siti kpara la ena angbü kpala da eku gba de mere cïnga, da enyüma gbü te wü. 43Amba wü kpara ka Me ena angbü agbü sü ka Me, fü ewü angbü eci aci baka ra te ngbü eci agbü kpï. Fü wü kpara ꞌburu angbü egbo nga ïrï ewü. Te güje yi ladü, ah le de yi da güje yi te ngü ka-ra ne mbi mbi mbi.”
Dene gara wü mani ꞌbasu, te Yesu mala
44Fü Yesu adu amala kpah gara ngü fü ewü, gü ba, “Ngü ka kpara te je ngü ka-ra, fü ah afü maguma ye, ara fü Me, ah kpah baka ngü ka gara komoko ta te nü ngbü emere tima gbü yï. Fü ah ayia amaka mere bi jiase ta te gara kpara wo, o gbü tö sela gügü. Fü ah adu aza jiase la, awo kpah, ao te nga jia ye, gbü yï sela. Fü ah ayia adu agba ye, aza wü e ka-ye, acïnzï ꞌburu asidi. Fü ah amaka bi jiase, adu anü ase yï engu la, teka de jiase, ta te wüh wo o gbü tö la, ngbü tïne fü ni.
45Ngü ka kpara te je ngü ka-ra, fü ah afü maguma ye, ara fü Me, ah kpah baka ngü ka mere kpara te ngbü egïrï züka ꞌbiri, te wüh ngbü ese de mere bi jiase, teka de ni se fü ni. 46Fü kpara la anü amaka gara memere na, te su fa sü, de mere bi jiase gbü ye. Fü engu adu anü acïnzï wü gara e ka-ye ꞌburu. Fü ah aza jiase la, anü ase ꞌbiri engu la di. Fanü fanü, ngü ka Me fa wü gara ngü füh kotö ne ꞌburu.”
Dene mani teka mazoro si de yïmba
47Fü Yesu adu amala kpah gara mani fü ewü, gü ba dene, “Me ena ato kuru te wü kpara te ewü le ngü ka-ra de, te gara. Ngü la, ah kpah baka ngü ka yïmba, te ewü egü gbü ngu, teka azoro wü si di. Te wüh gü yïmba la eyi gbü ngu la, bi wü si, gbü nguwa wü kpikpi ye kpikpi ye, ena aba ꞌburu gbü yïmba la. 48Te yïmba la diri tïne eyi ka bi wü si gbü ye la, fü wü mürü yïmba la agbeke yïmba ka-wü la kpa füh gümba, teka afe züka wü si gbügbü na la. Fü ewü aza züka wü si ka-wü la ꞌburu, ao gbü kuwu. Fü ewü adu amörö wü sisiti na la ꞌburu, abu kö ewü agbü gü. 49Ngü ka Me ena amere te-ye te gara, gbü *adu sïkpï, kpah bala. Angü wü *malayïka ka Me ena akoro, teka aye süka züka wü kpara de siti wü kpara. 50Wüh ena aza siti wü kpara la ꞌburu agü agbü mere du ka wa. Fü ewü angbü eku gba kpala de mere cïnga, da enyüma gbü te wü.”
51Fü Yesu adu ayi-ta wü kpara ka-ye la, gü ba, “Wü ngü de te ni ngbü emala fü wü ne, wü je sisi na eyi mbi mbi mbi?” Fü ewü alügü ngü, gü ba, “Wayi, mere kpara, ani je eyi mbi.” 52Fü engu amala fü ewü, gü ba, “Te di bala, de-yi, wü kpara ka-ra, yi ena adi baka mürü kötï, te rï gbü kafa ka-ye, teka agïrï wü e, te engu ena agafa fü wü kpara, wü didiri na be kpah te wü toto na. Ma mala ngü la kükürü de, angü yi wu da erï wü kpara de gina *Rïrï ka Me, be kpah te to ngü ka-ra, te ma ngbü emala fü yi ne, kpo.”
53Te Yesu mala ngü la fü wü kpara ka-ye nza tete, fü ewü ayia ace sü la, anü sü ka-wü.
Dene ngü ka Yesu agbü Nazareta
54Fü wü Yesu adu anü ka-wü agbü Nazareta, gbü kötï ka-wü, ta te engu ga gbügbü na ne. Fü engu akpo da erï wü kpara kpa *esambü ka biti-te ka-wü kpala. Fü ngü ka Yesu, te engu ngbü erï wü kpara di ne, aga gbü jia wü kpara la afa sü. Fü ewü angbü da emala ngü esüka ewü, gü ba, “Apa! Angü komoko ne maka de mere kpeke rïrï de bane neh kaye? Wü mere kpeke ngü ka talara, te engu ngbü emere kpa te wü gara sü ne, e-to wazi la fefe na neh da? 55Komoko ne, de ye kpara, ta te ngbü eforo rü de sene ne de? *Marïya kpah bü de ni ye na. Wü di enga ni ye na bü de wü *Yakobo, *Yüsefa, Sïmüna, bete Yudi, 56be kpah te wü tangbase kaka, te ani wu ewü ꞌburu kpo ne! Wüh ꞌburu de wü kpara de sene ne! Te di bala, Yesu nü maka nda-ye mere wazi, angbü emere wü lara ngü di, de bane, neh ka-ye?” 57Teka ngü la, wü kpara ka Nazareta le ngü ka Yesu nda-wü de, angü Yesu ga nza kpah bü esüka ewü sela.
Fü Yesu adu amala ngü fü ewü, gü ba, “Te mü de *mürü dofo la, wü kpara ena angbü ecu ngü mü acu gbü wü sü ꞌburu. Amba ꞌduwa gbü sü te ewü bï mü tete, wüh tï acu ngü mü nda-wü de. Dela si-ngü te yi le acu ngü ra tete na nda-yi de ne.”
58Teka ngü la, Yesu tï amere wü ngü ka talara gbü Nazareta fa sü nda de, angü wüh le ngü kaka nda-wü de.
14Dene ngü ka kpi ka Yüwane Mürü Babatïza
Marako 6:14-29; Luka 3:19-20; 9:7-9
1Gbü wü re engu la, Anïtïpa *Erode ta de mere miri ka wü *Galïlaya. Gbü gara sïkpï, fü miri la ayia aje nga Yesu. Angü ïrï Yesu wü eyi gbü wü sü la ꞌburu. 2Te engu je nga Yesu bala, fü ah angbü de cürü. Fü ah amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Wayi, komoko la, ah ena adi de *Yüwane Mürü Babatïza, ta te ni mörö engu ne. Ah ena azükü gbü kpi dela eyi me-ye! Dela si-ngü te engu ngbü emere bi wü ngü ka talara de bala.”
3-4Yüwane kpi ta kükürü nda de. Ngü ladü gbügbü na. Angü Miri Anïtïpa Erode mörö Yüwane ta me-ye, teka ngü ka wara ye, de ïrï ye Erodïya ne. Angü miri la fa ta würüse la esaka gara enga ni ye, de ïrï ye *Fïlïpo. Fü ah adu aza engu wara ye tete. Teka ngü la, fü Yüwane ayia amala ngü fü miri la, gü ba, “De-ye deyï, ngü te ye mere la, ah de *siti ngü. Ye fiti wara enga ni ye baye? Ah tï ta fü ye amere bala de. Angü dela siti ngü gbü jia Me!” Teka ngü la, fü ngü ake te Miri Anïtïpa Erode. Fü ah ayia azoro Yüwane, agü agbü ku. 5Miri la ngbü ta egïrï kaje de ni mörö Yüwane tete na, amba cürü ngbü kpah emere engu amere, angü wü kpara ꞌburu ngbü ta eceka Yüwane, baka *mürü dofo ka Me.
6Gbü gara sïkpï, fü Miri Anïtïpa Erode ayia amere mere karama ka-ye, teka afï nga sïkpï, te wüh yaka engu tete na. Enga wara miri la ta ladü, ye würüse. Fü jaji würüse la ayia akpo da elo bï engagira wü kpara, te ewü koro gbü karama la. Fü bï ka jaji würüse la areke gbü jia ewü afa sü. 7Fü miri la ayia amala ngü fü jaji würüse la, akïna te-ye gbü jia wü kpara ꞌburu, gü ba dene, “Enga ni, bï ka-ye la reke gbü jia ani fa sü. Mene e te ye ngbü ele, de ye yi-ta ni tüngüngü, ni ena ato ato fü ye. Ni tï atïrï de.”
8Fü jaji würüse la ayia akpe kpaka ni ye, ayi-tata, gü ba, “Ni ni deyï, mene e te ye ele de ni yo te miri, ah de neh ene?” Fü ni ye na amala fefe, gü ba, “Ye mala fü miri, de wüh nü, wüh mörö Yüwane, de wüh wa nzönzö na, wüh o gbü gada, wüh koro di fü ye, teka fü ani awu, gü ba, Yüwane kpi eyi fanü.” Fü jaji würüse la akpe adu kpaka miri la, amala kpah bala.
9-10Fü ngü la ato mere fïngangü fü Miri Anïtïpa Erode. Amba teka ngü ka kïna, de te engu kïna te-ye di, gbü jia wü ngba ka-ye ne, ah le ace kïna ka-ye la tïne de, ka vi-jia. Te di bala, fü ah ayia amala ngü fü wü marajümïya ka-ye, teka de wüh nü agbü ku, awa nzö Yüwane, akoro di, ato fü jaji würüse la. 11Fü ewü anü ade ngürü Yüwane, aza nzönzö, akoro di gbü gada, ato fü jaji würüse la. Fü jaji würüse la ayia aza e la, anü di, ato fü ni ye. Dela ta kaje te *Yüwane Mürü Babatïza kpi tete.
12Te wü kpara ka Yüwane Mürü Babatïza je ngü la, fü ewü akoro, abï kökö na, anü di, ati. Fü ewü adu anü amala nga ngü la fü Yesu.
Dene ngü te Yesu to zü-e di fü mere bi wü kpara
Marako 6:31-44; Luka 9:10-17; Yüwane 6:1-13
13Te Yesu je, gü ba, wüh mörö *Yüwane Mürü Babatïza eyi ne, fü engu ayia de wü kpara ka-ye, alï gbü *zabu, anü sü ka-wü kpa etangu, gbü sü te kötï di tete ma. Amba mere bi wü kpara je eyi, gü ba, wü Yesu nü sü eyi kpala. Fü wü kpara la aci ꞌburu, ayia afa nga wü Yesu to füh gümba de lö wü. 14Te wü Yesu nü koro tete gbü sü la, fü ewü amaka mere bi wü kpara kpala kpah gbe. Fü engu angbü de mere cïnga teka ngü ka-ewü. Fü engu akpo da eküwa wü mürü keke, te wü kpara la za ewü koro di ne.
15Ah te ekoro etamurago, fü wü *kpara ka Yesu ayia akoro kpakaka na, amala ngü fefe, gü ba, “Mere kpara, ye ceka la ra te etï. Ani ena amere de mere bi wü kpara ne, neh baye? Tala mere ewü de? Ah le ta fü ye amala ngü fü ewü, de wüh nü kpa gbü wü gara kötï, agïrï e, ase, azü. Angü sü kpakine edere sü, kötï tete nda ma.” 16Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Dela neh ene ngü ne? Yi mere e ace wü kpara la, fü ewü ago de. Ah le de yi to zü-e me-yi fü ewü.” 17Wüh gü ba, “Akooo, mere kpara! Ambata esaka ani sene ngbee ꞌburuve bete si ꞌbasu. Wü e la ena atï de mere bi wü kpara la atï fanü?” 18Yesu gü ba, “Yi za wü e la, yi koro di kpaka ra akine.” 19Te wüh koro de ambata bete si la kpaka Yesu, fü engu amala ngü fü bi wü kpara la, de wüh ngbü kötö, füh wü fu-gü sela. Fü engu ayia aza ambata ꞌburuve bete wü si ꞌbasu la, aceka kpï kpa tikpi, agbo nga ïrï Me tekaka. Fü ah akukuru tü wü e la, ato esaka wü kpara ka-ye, de wüh gafa fü wü kpara la. 20Fü wü kpara ꞌburu azü e la, asika di, ace dudu. Fü wü kpara ka Yesu ayia aro du wü e la, asi gbü wü kuwu nzükpa de füh ye ꞌbasu.
21Dela ngü ta te Yesu mere, te engu to zü-e di fü mere bi wü kpara. Wü kpara te ewü zü wü e la, wüh ta baka wü komoko kutu ꞌburuve (5,000). Amba wüh tanga wü jaji de wü würüse nda-wü de.
Dene ngü ka Yesu, te engu nü nü füh ngu
Marako 6:45-56; Yüwane 6:14-21
22Fütanga zü-e la, fü Yesu amala ngü fü wü *kpara ka-ye, gü ba dene, “Wü lï elï gbü *zabu, fü wü anü sü nda-wü kpa engagira nü, kpa etangu. Nda-ni, ni ena ato la kaje fü wü kpara ne feke, de wüh go agba wü. Fü ni adu afa nga wü.” Fü wü kpara ka Yesu ayia alï gbü zabu anü sü. 23Fü Yesu ato kaje fü mere bï wü kpara la. Fü ewü abaya, teka ago agba wü. Fü engu adu ayia ka-ye sela, anü kpa füh mere rüvü kpikpi ye, teka aku gba fü Me. Fü engu angbü kpala, da eku gba fü Me, zalü koro di gbü biti, 24o wü kpara kaka di nda-wü eyi nengete kpa etü ngu gbü zabu. Fü wege akpo angbü efe jia ngu kpekpeke, da enzi ewü, elügü kpa sidi. Fü ngu angbü ekada de ewü.
25Ah te ekoro emözekpï, fü Yesu ayia akoro, angbü enü kpaka ewü de lo ye füh ngu. 26Te wü kpara ka Yesu wu Yesu, te ngbü enü füh ngu kpaka wü de bala, wüh wu, gü ba, ah de Yesu ne, nda-wü de. Fü ngü la ato mere cürü fü ewü afa sü. Fü ewü akpo da eba rere, angü wüh fï nda-wü, gü ba, “Ah ka-ye de kuru kpara te ngbü ekoro kpaka ani! Dela sirimbi!” 27Fü Yesu ayia kere, amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi mere e akpe cürü de. Ah ka-ye de-ra.”
28Te Petero wu, gü ba, ah de Yesu, fü Petero amala ngü fefe, gü ba, “Mere kpara, te ah ngbürü de mü fanü la, de mü mala ngü fere, de ma kö füh ngu, ma nü kpaka mü la.” 29Fü Yesu amala ngü fefe, gü ba, “Wayi, mü koro ekoro.” Fü Petero ayia akö gbü *zabu, akpo angbü enü kpaka Yesu füh ngu. 30Baka te Petero wu wege te ngbü efe kpekpeke, fü ah akpo erï gbü ngu ne, fü cürü arï tete. Fü ah aku gba te ïrï Yesu, gü ba, “Akooo, mere kpara, mü küwa ra eküwa!” 31Fü Yesu ayia ato kpa ye kere, azoro engu, amala ngü fefe, gü ba, “Apaa Petero! Amba mü to maguma mü fere fanü fanü, nda-mü neh la de? Mü le awu wazi ka-ra fï de, neh teka ne?” 32Fü wü Yesu ake Petero adu alï agbü zabu kpaka wü bu wü. Fü wege la adu anga. 33Teka ngü la, fü wü wü kpara ka Yesu, te ewü di gbü zabu la, akpo angbü egbo nga ïrï Yesu, gü ba, “Ye zu de Ye Me fanü fanü.”
34Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia akö ngu kpa etangu, akoro gbü gara sü de ïrï ye Genezareta. 35Te wü kpara ka Genezareta wu, gü ba, ah de Yesu, fü ewü akpo da amala nganga fü wü kpara gbü sü la ꞌburu, teka de wüh za wü mürü keke ka-wü, akoro di ꞌburu kpaka Yesu, de ah küwa ewü. 36Fü wü kpara la ayia andaꞌba te-wü fü Yesu, de Yesu le fü wü mürü keke, de wüh di emofo bü mö bongo kaka la, teka fü ewü aküwa. Fü Yesu ayia ale ngü la. Te di bala, mene wü kpara, ta te ewü ngbü mofo mö bongo ka Yesu ne, wüh ngbü küwa gbü keke ka-wü la eyi ꞌburu.
15Dene ngü te Yesu mala teka gele ka wü Yïsarayele
1Fütanga ngü la, fü wü gara wü *mürü rïrï de wü *Farusi ayia agbü Yerüsalema, anü akoro kpaka Yesu. Fü ewü ayi-ta Yesu, gü ba, 2“Ah mere neh baye, te wü kpara ka-ye ce da emere rïrï ka gele ka wü kundu ani ne? Angü ani ngbü ewu ewü, te wüh le azü e la, wüh le adi ezürü kpa wü te nga rïrï ka gele ka-ani de.” Wüh mala bala kükürü de, angü rïrï ka gele ka wü *Yïsarayele gü ba, te mü le azü e, mü ena azürü kpa mü gbü gara kaje kpikpi ye. Anga te mü ena amere gara ngü, mü ena azürü kpa mü, kpah gbü gara kaje kpikpi ye.
3Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Amba de-yi, yi le aje *Rïrï ka Me de, neh teka ne? Yi ele nda-yi fï bü adi emere wü rïrï ka gele ka wü kundu yi? Dela züka ngü? 4Angü Me to ta Rïrï eyi fü nih, gü ba dene, ‘Ah le fü mü adi ecu ngü wö mü ake ni mü, da eje rïrï ka-ewü.’15:4 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 20:12. ‘Mene kpara te ngbü efala wö ye ake ni ye, ah le de wüh mörö engu amörö asidi.’15:4 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 21:17.5Amba nda-yi, yi gü ba, te kpara kïna te-ye, gü ba dene, ‘Ni le ato e fü wö ni ake ni ni tïne de, angü ni le ato wü e ka-ni la fü Me takpa tete la,’ ngü la ngbü ereke gbü jia yi efa sü. 6Amba te kpara la du ngbü cüküꞌdaye, fü ah adu afü fïngangü ka-ye, fü ah ayia akoro kpaka yi, wü mürü rïrï, agü ba, ‘Ni le areke kïna ta te ni kïna te-ni di ne la,’ yi le nda-yi de. Yi gü ba, ‘Kpara la mere e ace kïna ka-ye la de de de.’ Fü kpara la ayia ace wö ye ake ni ye gbü cïnga teka ngü ka-yi la. Dela züka ngü? Yi le adi ecu ngü ka rïrï ka gele ka-yi, afa Rïrï te Me to ne? 7Yi de wü mürü mani! Fanü fanü, *mürü dofo Yïsaya wu mani ka-yi la eyi gügü. Angü Me mala ta ngü la gögömö na, gü ba dene, 8‘Ni le ngü ka wü mürü mani la de. Angü wüh ngbü egbo nga ïrï ni nda-wü bü de komö wü kükürü, amba maguma ewü le ni nda de. 9Wüh ngbü egbo nga ïrï ni, da erï wü kpara, gü ba, “Ani ngbü eto Rïrï ka-ni, Me, fü wü kpara.” Amba dela Rïrï ka-ni nda de. Ah ka-ye de kükürü gele ka wü kundu wü.’15:9 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 29:13. Dela ngü ta te Me mala gömö Yïsaya teka yi.”
Dene ngü te Yesu mala teka wü ngü te ngbü esiti kpara
10Fütanga ngü la, fü Yesu adu aï bi wü kpara, de te ewü ngbü efa nga ye la, amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi da la güje yi, fü yi aje si-ngü te ma le amala fü yi ne mbi mbi mbi. 11Fïngangü ka-yi gü ba, e te ena asiti yi gbü jia Me, ah de e-mazü? Aꞌa, ah bala de. Ngü te ena asiti yi gbü jia Me, ah ꞌduwa de siti fïngangü te yi ngbü efï emaguma yi, da emala ne.”
12Fütanga ngü la, o wü Yesu du ngbü kpikpi wü de wü kpara ka-ye, fü wü kpara kaka ayia aka te-wü gbamari edede na, amala ngü fefe, gü ba, “Mere kpara, ngü te mü mala la, ah ke te wü *Farusi eyi fa sü. Mü wu bala de?” 13Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Yi mere e afï nga ngü ka wü Farusi la baka mere kpeke ngü ne nda-yi de. Angü wüh ka-wü baka siti gü, gbü yï ka Wüba Me. Te di bala, Wüba Me ena agbürü ewü asidi, angü ah ru ewü me-ye nda de. 14Yi ce ewü ace. Wüh ngbü efï, gü ba, ani wu ngü fa sü, amba wüh wu ngü ꞌburu ꞌburu nda-wü de. Wüh ka-wü baka kpara, te jijia ni ani, te ele agbeke kiri ye, agü tamu kaje fefe. Te di bala, ngü te ena amere te-ye fü ewü, ah de ne ngü ne? Wüh ena atï ka-wü ꞌbasu mini agbü mere du!”
15Te Yesu mala ngü la bala, fü Petero ayi-ta Yesu, gü ba, “Mere kpara, ah le de mü gü tamu si-ngü gbü ngü mani, teka ngü te ena asiti kpara gbü jia Me, te mü mala tïne fü wü Farusi ne, fü a.” 16Yesu gü ba, “Yi kpah bala? Yi je si-ngü la nda-yi kpah de? 17Zü-e te mü ezü, ah ena asiti mü gbü jia Me neh baye baye? Angü zü-e, te mü ngbü ezü ne, ah nü kpa emaguma mü nda de. Ah enü ka-ye agbü nza mü, anü sü ka-ye agbü gü. Te di bala, zü-e tï asiti mü gbü jia Me nda de! 18Amba ngü te ena asiti mü gbü jia Me, ah de *siti ngü, te mü ngbü efï emaguma mü, fü mü adu angbü emala te komö mü. 19Angü te kpara ngbü de siti fïngangü emaguma ye la, wü ngü te engu ena angbü emere ne, ah ena adi kpah ꞌburu de siti wü ngü. Engu ena amörö kpara. Gara, ah ena amere waza, anga yala. Gara, ah ena azi e ka wü kpara. Gara, ah ena asu wu, amala ambalaꞌba eküte kpara, de wü soko. 20Dela ꞌburu wü siti ngü, te ewü ena asiti mü gbü jia Me. Amba te mü zü e de libiti te kpa mü la, ngü la tï asiti mü gbü jia Me nda de!”
Dene ngü ka egba ganzi kpara, te wu, gü ba, wazi Yesu fa sü
21Fütanga wü ngü la, fü wü Yesu ayia ace sü la. Fü ewü anü de wü kpara ka-ye agbü wü gara nzö kötï, gbü tö ka wü Kanana, te di gbamari ede mere kötï ka Tera ake Sïdona. 22Fü gara würüse sela akoro, afüwa te-ye kpaka Yesu, agü ba, “Akooo mere kpara, kundu ye *Davidi, te Me tima ye aküwa ani ne, ye ceka la bü cïnga te ni ne. Mbarase ka-ni ladü, jaji würüse, te *siti wü di enga me ngbü emere engu esiti.” 23Yesu, mü lügü ngü fü würüse la nda-mü de. Fü wü kpara kaka-na aka te-wü gbamari edede, amala ngü fefe na kpekpeke, gü ba, “Mere kpara, ye mala ngü fü würüse la, de ah ce da afa nga ani de rere ka-ye la, angü engu ka-ye de egba *ganzi kpara.” 24Yesu gü ba, “Wayi, ah ngbürü bala. Angü Me tima ra fi teka aküwa wü di enga *Yïsarayele, de te wüh dürü te kaje ka Me asidi ne. Ah tima ra kpaka wü ganzi kpara nda de.” 25Amba würüse la le ace ngü la nda de. Fü ah aka te-ye akoro, abu nzökuta ye engagira Yesu, afüwa te-ye kpakaka na, gü ba, “Akooo! Mere kpara, mü le ta-ngü te ra baaa!” 26Fü Yesu alügü ngü fefe gbü mani, gü ba, “Te zü-e ladü la, ah le de wüh to la fü wü jaji feke. Angü te wüh za kümü, te wüh le ato fü wü jaji, asötö fi fü wü bürü la, ah de siti ngü.” Yesu mala ngü la bala, angü würüse la ka-ye ganzi kpara fefe. 27Fü würüse la alügü ngü, gü ba, “Wayi, mere kpara, mü mala ngbürü zu ngü. Amba ma kpah baka bürü, te ngbü ero kporo e, te ngbü egürü kötö ne.” 28Fü ngü ka würüse la ayia areke te Yesu afa sü. Fü Yesu amala ngü fefe, gü ba, “Ngü de te mü ngbü ele ne, ah ena amere te-ye fü mü baka e te mü le la, angü mü to maguma mü eyi fere fanü.” Kpah bü ꞌduwa gbü lö-ra engu la, fü yïanga na la ayia aküwa.
Dene eꞌbaꞌbasu ngü, te Yesu to kpah zü-e di fü mere bi wü kpara
29Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia adu ka-wü kpa eküte mere ngu *Galïlaya. Fü ewü anü angbü ka-wü kpa gbü gü, kpa etü wü rüvü kpala. 30Fü mere bi wü kpara ayia aza wü mürü keke ka-wü, akoro di kpaka Yesu. Wü mene ewü te lö ewü di walawala, wü mene ewü te jia ewü di ma, de wü mene ewü te ewü ro mö de, kpah de mere bi wü gara mürü keke. Fü Yesu ayia aküwa ewü ꞌburu. 31Fü mere bi wü kpara la awu, gü ba, “Wü mürü keke la küwa eyi ꞌburu. Wü gara ta te ewü ro mö de, wüh du eyi ero mö. Wü kpara ta de lö wü walawala, wüh du eyi enü nü. Wü kpara ta te jia ewü di ma, wüh du eyi eceka kpï.” Fü ngü la aga gbü jia ewü afa sü. Teka ngü la, fü ewü akpo da egbo nga ïrï Mere Me, te di de *vüngüte ka wü *Yïsarayele ne.
32Fütanga ngü la, fü Yesu aï wü kpara ka-ye, amala ngü fü ewü, gü ba, “Cïnga wü kpara ne ngbü erï te ra efa sü, angü wüh ra eyi sïkpï bata dene, zü-e nza esaka ewü eyi. Te ma ce ewü, ago bala la, ah tï de. Wüh ena andïrï te kaje ka tala.” 33Fü wü kpara kaka-na alügü ngü fefe, gü ba, “Ööö, mere kpara, ani ena amaka de mere bi zü-e, te ena atï de mere bi wü kpara baka e la, neh kaye? Te ani di kpakine kpa etü gü, kötï kpah ma ne.” 34Fü Yesu adu ayi-ta ewü, gü ba, “Ambata esaka wü sela neh fe?” Wüh gü ba, “Ambata esaka ani ngbee lorozi bete wü jürü si mba ꞌdongoni. E-di dela e, te ena atï de mere bi wü kpara de bala?”
35Fü Yesu adu afü te-ye, amala ngü fü mere bi wü kpara la, de wüh ngbü ꞌburu kötö. 36Fü engu aza wü ambata lorozi de wü jürü si la, agbo nga ïrï Me tekaka. Fü ah adu akukuru tü wü ambata la, ato esaka wü kpara ka-ye. Fü ewü ayia agafa fü mere bi wü kpara la. 37Fü mere bi wü kpara la, azü e la, asika di, atï te nga wü kpini, ace dudu. Fü wü *kpara ka Yesu aro du e la, asi gbü wü kuwu lorozi. 38Wü kpara ta te wüh zü e la, wüh baka wü komoko kutu bala (4,000). Amba wüh tanga wü jaji de wü würüse nda-wü de.
39Fütanga ngü la, fü Yesu ayia alï gbü *zabu de wü kpara ka-ye, akö ngu, anü sü ka-wü agbü tö ka Magadana.
16Dene ngü ka wü Farusi de wü Saduke, te ewü le afiti Yesu
1Fütanga ngü la, fü gara wü *Farusi ayia de gara wü *Saduke, akoro kpaka Yesu. Amba wüh koro ka-wü nda-wü de mani, egïrï nga siti ngü, te Yesu ena adürü gbügbü. Fü ewü ayi-tata, gü ba, “Mere kpara deyï, ye mere la mere lara ngü ka talara fü ani, teka fü ani awu, gü ba, Me tima ye me-ye fanü fanü.” 2Yesu, fü mü ayia alügü ngü fü wü kpara la, gü ba, “Yi ceka la, te gbüra kpï ngbü ngïla ngïla etamurago la, yi tï eyi awu, gü ba, ‘Agö tï alï egambi de.’ Ah bala de? 3Anga kpurutokokpï, te jia kpï esiti la, yi tï kpah eyi awu, gü ba, ‘Enatikine, agö ena alï alï.’ Te yi tï eyi awu si-ngü teka wü ngü, te ewü ngbü egü tamu wü ngü, de wü lakï füh kotö ne, ꞌburu areke areke la, ah le ta de yi wu kpah awu, gü ba, Me tima ra me-ye. Yi wu bala de, neh teka ne? Yi de wü mürü kögö-nzö! 4Yi ka-yi de siti wü kpara! Yi le ngü ka Me nda-yi de! Yi ngbü eyi-ta ra, de ma mere kpeke ngü ka talara gbü jia ani, teka fü ani awu, gü ba, Me tima ra me-ye fanü. Te di bala, Me tï agü tamu lara ngü biringbö fü yi nda de, teka kögö-nzö ka-yi la! Amba ah ena adi bü mene lara ngü, te ena amere te-ye, kpah baka nda *Yona tane. Angü Me ena aküwa ra gbü kpi, kpah ba e ta te engu küwa Yona guvu mere si ne.”
Fü Yesu ayia ace ewü sela, anü sü ka-ye kpa te gara sü.
Dene ngü te Yesu mala teka siti fïngangü ka wü Farusi,
de wü Saduke
5Fütanga ngü la, fü wü Yesu alï ka-wü gbü *zabu, akö ngu de wü kpara ka-ye la, kpa etangu. Amba to wü kpara kaka-na la ïrï ta aïrï, teka aza ambata fü wü. 6Fü Yesu akpo angbü emala ngü fü ewü de mani, gü ba, “Wü ceka te-wü mbi, teka ngü ka ambata ka wü *Farusi bete nda wü *Saduke, te wüh ngbü emere de *kö gbü ye ne.” 7Amba ngü te Yesu mala la, wü kpara kaka je sisi na nda-wü de. Angü fïngangü ka-ewü lala ka-ye fï bü teka ngü ka zü-e. Fü ewü akpo da emala ngü esüka wü, gü ba, “Yesu ngbü emala ngü ka kö gbü ambata ne, angü ah wu eyi, gü ba, ambata esaka ani ma?”
8Amba Yesu wu ngü de te ewü ngbü emala esüka wü ne kpo. Teka ngü la, fü ah afü te-ye, amala ngü fü ewü, gü ba, “De-yi, yi to maguma yi fere de, neh teka ne? Yi fï nda-yi, gü ba, ma ngbü emala ngü ne, teka te ani za ambata de? Fïngangü ka-yi la fï bü teka ngü ka zü-e? 9Wü ngü te ma ngbü mere, te yi wu cu de jia yi ne, ngü la rï gbü nzö yi la fï de? Yi fï la nga ambata ꞌburuve terane, te ma za, kukuru to fü bi wü kpara kutu ꞌburuve (5,000) ne. Yi du ro dudu na, biti gbü wü kuwu neh fe? 10Anga gara na, te ma za ambata lorozi, ato fü bi wü kpara kutu bala (4,000) ne. Yi du ro biti gbü wü kuwu neh fe? 11Yi fï nga ngü la nda-yi de, neh teka ne? Ah le de yi wu awu, gü ba, ma tï kpah eyi ato gara zü-e fü yi. Amba ngü ka kö gbü ambata, te ma mala nganga fü yi ne, yi wu sisi na de, neh teka ne? Yi fï nda-yi, gü ba, ‘Ma ngbü emala nga ambata fanü?’ Ah bala nda de. Amba ma ngbü emala fü yi, gü ba, ‘Yi ceka te-yi mbi, teka siti fïngangü ka wü Farusi, de wü Saduke.’ ”
12Te di bala, fü wü *kpara ka Yesu, adu aje tïne si-ngü la, gü ba, ngü te Yesu ngbü emala fü ani ne, ah mala ngü la teka mene kö, te wüh ngbü eküꞌda ambata di ne, nda de. Amba ah ngbü emala ngü la ka-ye, teka siti fïngangü ka wü Farusi, de wü Saduke ne.
Dene kpeke ngü te Petero mala teka Yesu
13Fütanga wü ngü la, fü wü Yesu ayia anü de wü kpara ka-ye, agbü gara sü, te di ede mere kötï de ïrï ye Kayïsarïya Fïlïpoyi. Te wüh koro kpala, fü Yesu ayi-ta wü kpara ka-ye, gü ba, “Angü wü kpara ngbü efï tüngü ni, *Ye Kpara ka Kpï, egü neh fe? Wüh ngbü emala, gü ba, ni de neh da?” 14Fü ewü alügü ngü fefe, gü ba, “Wü kpara ngbü efï, gü ba, ye de kpeke kpara. Angü wü gara kpara ngbü emala nda-wü, gü ba, ye de *Yüwane Mürü Babatïza, te zükü me-ye gbü kpi. Wü gara gü ba, ye de mürü dofo *Ïlïya. Wü gara emala nda-wü, gü ba, ye de mürü dofo Yeremaya, anga gara kpara esüka wü *mürü dofo ka Me ta gügü ne.”
15Fü Yesu adu ayi-ta ewü, gü ba, “Anga cu de-wü, wü ngbü efï nda-wü, gü ba, ni de neh da?” 16Sïmüna Petero, fü mü ayia arü amala ngü fefe, gü ba, “Mü de Mere Miri, te Me tima teka aküwa a ne! Mü de Ye Mere Me!”
17Fü Yesu adu afü te-ye, amala ngü fefe, gü ba, “Wayi, Sïmüna ye *Yona, Me to wazi eyi fü mü, fanü fanü. Angü ngü de te mü mala teka ra ne, mü wu ngü la de tete-mü nda-mü de. Ah ka-ye de Wüba, Me, te di agbü kpï ne, ah sere ngü la fü mü me-ye. 18Te di bala, dene ngü te ma le amala fü mü. Enatikine, ïrï mü ena adi tïne de Petero.16:18 Si-ngü gbü ïrï Petero gü ba, baka da. Angü fanü fanü, mü tïtïne de kpeke kpara baka da. Te di bala, ma ena ajï mere kambü ka-ra füh da engu la. Kambü ka-ra la, ah de wü kpara ka-ra, te ewü ena ato maguma wü fere kpah baka mü. Angü ngü ka-ra ena ato wazi fü ewü, fü ewü arü kpekpeke. Te di bala, wazi ka kpi tï afa ewü de, angü ma ena aküwa ewü me-ra. 19Te di bala, ma ena ato wazi fü mü, teka fü mü adi emala ngari ra di, fü wü kpara füh kotö ne ꞌburu. Ah ena adi ba e te ma to mafüta fü mü, te ena aü möngïtï ka *küküwa fü wü kpara. Angü mene ngü te mü ena akolo kpa füh kotö kpakine, Me ena ale ngü la kpah bala.” Dela ngü te Yesu mala fü Petero.
20Fütanga ngü la, fü Yesu adu afü te-ye, amala ngü fü wü kpara ka-ye ꞌburu kpekpeke, gü ba, “Wü mere e amala la nga ni fü wü kpara, gü ba, ‘Ni de Miri te Me tima ne,’ nda-wü de.”
Dene ngü te Yesu mala teka ngü ka kpi ka-ye
21Ah kpo bü gbü wü sïkpï engu la, fü Yesu akpo tïne emala nga ye fü wü kpara ka-ye mbölö mbölö, gü ba, “Ah le fü ani anü agbü Yerüsalema, angü mere cïnga ladü te ena amaka ni kpala. Wü *mere kovo de wü *mürü rïrï ena ato mere kuru te ni, fü ewü amörö ni asidi. Amba gbü *ebabata sïkpï, Me ena azükü ni gbü kpi la.”
22Petero, te mü je ngü la, fü mü aza Yesu, anü di mba edere sü, akpo emala ngü fefe kpekpeke, gü ba, “Ata, mere kpara! Ah tï fü ngü la, amere mü baka e la kpo de!” 23Te Yesu je ngü la bala, fü ah afü te-ye, amala ngü fü Petero, gü ba, “Mü ce ra de ngü ka-mü, ka *Satana la. Mü le de ma mere rïrï ka Me de, neh teka ne? Fïngangü ka-mü la, ah de ngü ka Me nda de. Dela ka-ye siti fïngangü ka wü kpara de füh kotö ne.”
24Sidi nga ngü la, fü Yesu afü te-ye, amala ngü fü wü kpara ka-ye la ꞌburu, gü ba, “Te mü ele angbü zu kpara ka-ra la, mü lala fï bü gbü nga ra. Mü mere e afï nga wü e ka-mü ꞌburu ꞌdö de. Mü reke te-mü teka kpi ka-mü, baka kpara te ngbü ebï mere rü gbegbete, te wüh ena abere engu tete na, amörö. 25Angü te mü le aküwa te-mü de tete-mü la, mü tï aküwa te-mü nda-mü de. Amba te mü ce te-mü o fü kpi teka ngü ka-ra la, Me ena aküwa mü me-ye. 26Mü fï la nga kuru mü! Angü, te mü ce ngü ka Me, fü mü adu ato te-mü ꞌburu teka ngü ka kotö ne, teka adi emaka mere bi jiase, de mere bi wü züka e de füh kotö ne ꞌburu la, wü e la ena aküwa mü fanü? Wüh tï aküwa mü nda-wü de, angü mü ce ngü ka Me eyi! Te di bala, gara e te mü ena ato fü Me, teka afa kuru mü di, ah de neh ene? E nda ma! 27Mü fï nga *adu sïkpï, te gara, te ma ena adu akoro tete na! Angü de-ra, *Ye Kpara ka Kpï, ma ena adu akoro füh kotö ne, de wazi ka Wüba, de wü *malayïka kaka mini. Fü ra akolo ngü ka wü kpara ꞌburu, ato takpa fü ewü, te nga wü ngü te wüh ngbü mere.
28Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü fanü fanü. Wü gara kpara ladü esüka yi sene, wüh tï akpi la de, zalü te wüh ena awu mere wazi te Me to fere, Ye Kpara ka Kpï, te ma ena aküwa wü kpara di ne feke.”
Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara, te ewü le afa nga ye.
17Dene ngü ka küte Yesu te fü te-ye
1Sidi nga sïkpï maꞌdiya, fü Yesu ayia aza wü Petero, *Yakobo bete *Yüwane,17:1 Yüwane de enga ni ye Yakobo. anü de ewü kpa enzö mere rüvü. Fü ewü angbü de ewü kpala kpikpi wü. 2Fü küte Yesu akpo da efü te-ye, gbü jia wü kpara ka-ye la. Fü gbügbüra na akpo angbü eci baka ra. Fü bongo kaka-na avi ꞌduwa kpïlïlï, ba ra-sü la. 3Wü *kpara ka Yesu de bata ne, te eceka kpï bane de, gbo! te wü kpara ꞌbasu, te ewü koro ngbü ero mö de wü Yesu. Amba wü kpara la, wüh ka-wü de diri wü kpara ka Me ta gügü, wü *Müse ake *Ïlïya.
4Petero, te mü wu ngü la bala, fü mü ayia nda-mü bü kere, amala ngü fü Yesu, gü ba, “Ako, mere kpara, ah reke ta ngbürü pe te nih ena angbü ka-nih bü sene, angü sü de sene reke gbü jia ra fa sü. Te di bala, te mü le la, ma ena ajï wü gugu bata, nda-mü biringbö, nda Müse biringbö, nda Ïlïya kpah biringbö.”
5Petero bü te emala ngü la bala de, ꞌduwa fü sangu te vi avi kpïlïlï bane, ayia akoro agba ewü ꞌburu. Fü ri Me ayia awü gbü sangu la, gü ba, “Dene zu Ye ra, te maguma ra le fa sü. Yi di eje ꞌduwa rïrï kaka-na.”
6Te wü kpara ka Yesu de bata ne wu ngü la bala, fü cürü arï te ewü afa sü. Fü ewü atï abuka gbüra wü ꞌburu kötö. 7Fü Yesu ayia akoro kpaka ewü, amofo ewü, gü ba, “Yi kpe cürü de, yi yia eyia tikpi.” 8Fü ewü ayia ae gbüra wü tikpi bane, yïrrrï! Wü Müse ake Ïlïya nda-wü tïne ma, ka-ye bü Yesu kpikpi ye, te rü ede ewü sela!
Dela ngü te wü kpara ka Yesu de bata ne wu wazi Me di eküte Yesu. Fü ewü ayia ace sü la, adu kpa esa gö, kpaka wü bu wü.
9Baka te Yesu yia tete kpa füh rüvü kpala, edu de wü kpara ka-ye de bata ne, kpaka wü bu wü, fü engu amala ngü fü ewü kpekpeke, gü ba, “Yi mere e amala nga ngü la fü wü kpara de, zalü te gara, te Me ena azükü ra, *Ye Kpara ka Kpï, tete gbü kpi.” 10Fü wü kpara kaka-na de bata ne adu kpah ayi-tata na, gü ba, “Mere kpara, anga wü *mürü rïrï ngbü emala ngü, gü ba, ‘Mürü dofo *Ïlïya ena adu akoro feke, teka areke kaje fü Miri, de te Me ena atima ne’. Te di bala, ngü la ena adi neh baye?” 11Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba dene, “Wayi, *Ngari Me mala ngbürü bala fanü, gü ba, Ïlïya ena akoro feke, teka areke maguma wü kpara. 12Ma emala fü yi dene zu ngü. Ïlïya koro ka-ye ta nda-ye eyi. Amba wü mere *kovo le engu nda-wü de. Fü ewü amere engu esiti, baka te wüh ngbü ele. Teka ngü ka-ra, Ye Kpara ka Kpï, wüh ena ato mere cïnga te ra, kpah bala.” 13Te di bala, fü wü kpara kaka-na la adu awu teke, gü ba, Yesu ngbü emala nga *Yüwane Mürü Babatïza.
Dene ngü te Yesu küwa gara mbarase
de siti wü di enga me guvu ye
14Te wü Yesu du tete kpa esa gö, fü ewü amaka bi wü kpara kpala, fï bü da ecï nganga. Fü gara komoko ayia akoro kpaka Yesu, abu nzökuta ye engangagira, afüwa te-ye fefe, 15gü ba, “Ako, mere kpara, mü ceka la bü cïnga te mbarase ka-ra ne baaa! *Siti wü di enga me ngbü emere engu esiti, da eto mere cïnga tete. Wüh ngbü egbofo engu, egü gbü wa. Wü gara ne, egü gbü ngu. 16Ma za ta engu, koro di kpaka wü kpara ka-mü ne, amba wüh tï aküwa engu nda-wü de.”
17Te Yesu je ngü la bala, fü ah ayia amala ngü fü wü *kpara ka-ye, gü ba, “De-yi, wü kpara ka re ne, amba yi ka-yi neh siti wü kpara bane? Yi le ato maguma yi fere de, neh teka ne? Yi ngbü efï, gü ba, ma ena angbü de wü ani sene teka re neh fe, teka fü yi ato maguma yi fere?” Fü ah adu afü te-ye, amala ngü fü wö ye mbarase la, gü ba, “Ye koro de mbarase la kpakine!”
18Fü Yesu adu amala ngü kpekpeke fü siti wü di enga me, te ewü ngbü emere mbarase la, gü ba, “Wü ce engu ace!” Fü wü di enga me la akoro guvu mbarase la, ꞌduwa bü gbü lö-ra engu la. Fü mbarase la ayia aküwa.
19Te wü gara kpara la baya tete, fü wü kpara ka Yesu aka te-wü gbamari edede, ayi-tata na, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ani tï aliki siti wü di enga me la de, neh teka ne?” 20-21Yesu gü ba, “Ngü la mere te-ye kükürü de, angü yi to maguma yi fü Me, mbi mbi la de. Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Te yi ena ato ta maguma yi mba eyi cüküꞌdaye fü Me, baka jia rï bongo la, de bane ngü tï afa yi nda de. Yi tï ta kpah bü eyi amala ngü fü mere rüvü ne, gü ba, ‘Ye yia sela eyia asidi, de ye nü kpa gbü gara sü la,’ de bane, ah tï kpah bü eyi anü.”
Dene eꞌbaꞌbasu ngü te Yesu mala teka kpi ka-ye
22Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia ace sü la, anü akoro gbü nga nzö kötï ka wü *Galïlaya. Te wüh koro biti te-wü kpala de mere bi wü kpara te ewü ngbü efa nganga ne, fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Fanü fanü, ah tï ayiri de, wü vügü ka-ra ena azoro ra, *Ye Kpara ka Kpï, fü ewü ato ra fü siti wü kpara. 23Fü ewü amörö ra asidi. Amba gbü *ebabata sïkpï, Me ena adu azükü ra gbü kpi la.” Te wü *kpara ka Yesu je ngü la bala, fü ewü angbü ꞌburu de mere cïnga emaguma ewü afa sü.
Dene ngü ka jiase, teka areke Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema di
24Ta gbü wü re la, wü *mürü gele ka wü *Yïsarayele ngbü ta ero jiase esaka wü di enga Yïsarayele te nga wü re ꞌburu, teka adi ereke *Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema di. Gbü gara sïkpï, o Yesu du koro de wü kpara ka-ye agbü Kaparanama, fü wü kpara te ewü ngbü ero jiase la, akoro kpaka Petero, ayi-tata, gü ba, “Mere kpara ka-wü ngbü eto jiase teka areke Mere Kambü ka Me di, ato?” 25Fü Petero alügü ngü fü ewü, gü ba, “Wayi, ah ngbü eto ato.”
Te Petero du tete kpa ekötï, ꞌduwa fü Yesu akpo da emala ngü fefe fi me-ye, gü ba, “Petero deyï, ye ngbü efï nda-ye neh baye? Wü kpara, te ewü ena ase ngürü wü fü wü miri ka kotö ne, neh wü da? Ah de wü jaji ka-ewü, anga ah ena adi de wü kükürü kpara?” 26Fü Petero alügü ngü fefe, gü ba, “Ah de wü kükürü kpara.” Yesu gü ba, “Te ah bala, wü jaji ka miri se ngürü wü nda-wü de. 27Amba ma le de ngü ka-nih siti gbü jia wü kpara la de. Te di bala, mü za ngïlï ka-mü, mü nü agbü ngu, teka agü si. Mene si te mü ena azoro te enga gina la, mü ü gögömö na, mü ena amaka jiase, te ena atï tüngü nih ꞌbasu mini. De mü za jiase engu la, mü du di, mü to fü wü kpara la.”
18Dene yitangü ka wü kpara ka Yesu teka kpara
te ena angbü memere
1Fütanga ngü la, fü wü *kpara ka Yesu ayia akoro kpakaka na, ayi-tata, gü ba, “Mere kpara, mene kpara te ye ena afe, fü ah angbü memere fütanga ye te gara, te ye ena angbü tete Miri füh kotö ne, neh da?” 2Fü Yesu ayia aza gara mbarase cüküꞌdaye, ao esüka ewü. 3Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Ah le de yi fü fïngangü ka-yi, fü yi angbü eo ngü ka-yi kötö, baka nda wü jaji, te ewü o ngü ka-wü memere nda-wü de ne. Angü te ah bala de la, yi tï arï agbü sü ka Me kpo de. 4Te mü le de ngü ka-ni ngbü memere gbü jia Me la, ah ele de mü ngbü esüka wü bu mü baka jaji. Mü mere e ao ngü ka-mü memere de. 5Mene kpara te ena aza mbarase cüküꞌdaye baka engu ne gbü mürü, teka ngü ka-ra la, ah le ka-ye dela cu ra.”
Dene ngü te Yesu mala teka ngü ka fiti
6Fü Yesu adu amala gara ngü fü wü *kpara ka-ye, gü ba dene, “Ah ena adi de mere siti ngü fü mene kpara, te fiti kpara ka-ra, anga ah de mere kpara, anga mbarase cüküꞌdaye. Angü te kpara ka-ra la dürü, du ngbü emere *siti ngü la, Me ena ato mere kuru te mene kpara te fiti engu la! Ah reke ta pe, te wüh ena aza mere siti wö, ai gbü ngürü mürü fiti la, fü ewü agü engu di, agbü mere *yï-ngu. Fanü, ah le ta de mürü fiti la kpi kpala, o engu fiti kpara ka-ra la, la de. Angü kuru de te Me ena ato ta fü mürü fiti la, teka fiti kaka la, ah ena afa mene kpi te wüh gü engu di gbü ngu ne ka. 7Me ena ato mere kuru te wü kpara füh kotö ne, teka ngü ka siti ngü ka-ewü, te wüh ngbü emere. Angü füh kotö ne, te nga wü sïkpï ꞌburu, re-ngü tï alakï de. Amba mene kpara te ngbü efiti wü bu ye, de wüh mere siti ngü ne, Me ena ato mere kuru tete, afa nda wü bu ye, de te engu ngbü efiti ewü la ka.
8Yi di ekpe siti ngü akpe! Te kpa mü, anga lö mü, ngbü efiti mü me-ye, teka de mü mere siti ngü la, ah le de mü wa kpa mü, anga lö mü la, awa, mü gü akötö. Angü, ah ena areke pe te gara e biringbö eküte mü ena akpi me-ye, fü mü aküwa, ka engu te wüh ena aza mü, de küte mü ꞌburu, agü gbü mere du ka wa. 9Anga te ah de jia mü, te ngbü efiti mü me-ye, teka fü mü atï gbü siti ngü la, ah le de mü gbi jia mü la agbi, mü gü akötö. Angü, ah reke pe, te mü ena aküwa de jia mü ngbee biringbö, ka engu de te wüh ena agü mü, de jia mü ꞌbasu mini, agbü du ka wa.”
Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, teka kuru te Me ena ato fü wü mürü fiti te gara.
Dene mani te Yesu mala teka kambiliki te dürü
10Fü Yesu adu amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, “Yi mere e adi efala wü kükürü kpara de. Angü Wüba, Me, ngbü efï nga ewü kpekpeke. Ah le de süka ewü biringbö dürü te kaje ka-ni ne de. Teka ngü la, fü engu afe gara wü *malayïka ka-ye, teka adi eceka kpï fütanga ewü. 11Angü de-ra, *Ye Kpara ka Kpï, Me tima ra füh kotö ne, agïrï wü kpara de bala, teka aküwa ewü.
12Yi ngbü efï nda-yi neh baye? Te gara kpara ladü de wü kambiliki esaka ye kama biri (100), fü gara na biringbö esüka ewü ayia adürü la, engu ena amere baye? Ah ena ace engu adürü fï bala? Aꞌa! Ah ena ace du wü kambiliki ka-ye la, gbü sü te ewü ngbü ezü e tete sela. Fü engu ayia anü agïrï mene engu biringbö te dürü ne. Ah bala de? 13Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Te engu nü maka kambiliki ka-ye biringbö, de te dürü ne eyi la, ah ena angbü de mere siti tadu tekaka, afa nda mere bi ewü, de te ewü dürü nda-wü de ne. 14Ah kpah bala teka ngü ka wü kpara, te ewü ngbü edürü te kaje ka Me asidi ne. Angü Wö yi, Me, le de kpara dürü fï ne nda de.”
Dene ngü te Yesu mala teka maboro ngü
15Fü Yesu adu amala gara ngü fü wü kpara ka-ye la, gü ba dene, “Te gara enga ni mü gbü ngü ka Me mere *siti ngü fü mü la, ah le de mü nü kpakaka, de yi ro mö teka ngü la ake di, ꞌbasu yi ꞌbasu. Te engu le ngü la eyi, fü ah adu ace siti ngü la, ah de züka ngü, angü süka yi du reke ake di eyi. Kpah bala, engu küwa gbü siti ngü la eyi. 16Amba te engu le ace siti ngü ka-ye la de la, de mü za gara kpara ka Me biringbö, anga ꞌbasu, yi nü de ewü kpakaka na. Angü wüh ena ale ta-ngü te mü, arï engu, de ah ce siti ngü la. 17Te engu je ri wü kpara la kpah de, de mü mala ngü la fü wü kpara ka Me ꞌburu, de wüh ye süka ngü kaka. Te engu je ri yi ꞌburu kpah de la, de yi liki engu esüka yi gbü tima ka Me asidi. Yi du, yi ceka engu baka siti kpara, te le ngü ka Me nda de.
18Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Ma ena ato wazi fü yi, wü kpara ka-ra, teka aye süka ngü ka wü kpara füh kotö ne. Angü ngü te yi ena akolo füh kotö sene, Me ena ale kpah bala.
19Dene kpah gara ngü te ma ena amala fü yi. Te wü kpara ꞌbasu esüka yi sene, ngbü de fïngangü biringbö, teka ayo e kpaka Me la, Me ena ato e la ato fü ewü, baka te ewü ngbü ele. 20Te wü kpara ꞌbasu, anga bata, biti te-wü teka amere ngü te ïrï ra la, ma ena adi kpah ladü esüka ewü.”
Dene ngü te Yesu mala, teka kpara te le ace ngü fü kiri ye de
21Fütanga ngü la, fü Petero ayia aka te-ye gbamari ede Yesu, ayi-tata, gü ba, “Mere kpara, te enga ni ni ngbü fï bü da emere *siti ngü fü ni la, ni ena aboro siti ngü kaka-na, anda nganga, adu neh fe? Ni ena aboro du lorozi?” 22Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “E-mala fü mü, gü ba, ah ena adi du lorozi, neh da? Mü ena adi fï bü eboro wü siti ngü kaka te nga wü sïkpï ꞌburu!”
23Fü Yesu adu amala ngü fü wü kpara ka-ye ꞌburu, gü ba dene, “Ah le de wü kpara te ewü ra fü Me, di eboro siti ngü ka wü bu wü, kpah baka te Me ngbü eboro siti ngü ka-ewü. Angü ngü la ena adi ge baka ngü ka gara miri, ta te ï wü kpara ka tima ka-ye, de wüh koro, wüh to jiase te ewü ngbü ero, ebiti ne. 24Ah te eceka de, wüh koro de gara kpara ka tima kaka, te zü mere bi jiase, de te engu ngbü ro teka mere bi re ne eyi. 25Kpara engu la tï ato mba enga jiase bane nda de. Angü engu siti wü jiase la eyi ꞌburu. Teka ngü la, fü miri la amala ngü fü mere kpara ka tima ka-ye, agü ba, ‘Te komoko la to jiase ka-ni de, ah le de wü za engu, wü cïnzï, de wü jaji ka-ye, de wü wara ye ꞌburu asidi, na jiase ka-ni la.’ 26Te kpara ka tima kaka la je ngü la bala, fü ah ayia atï, abu nzökuta ye kötö engangagira, afüwa te-ye kpakaka na, gü ba, ‘Akooo Miri, ye o la züka maguma kpaka ni, de ye ce ngü fü ni. Ni ena alügü na jiase ka-ye la te gara ꞌburu.’ 27Te miri je ngü la bala, fü cïcïnga ayia arï tete, angü ah wu eyi, gü ba, jiase ka-ni la fa ta sü. Kpara la tï te engu ena alügü fü ni kere nda de. Fü engu ace ngü la fefe bala, ato kaje fefe na, de ah ago kpa gba ye.
28Fü komoko la ayia ale kaje ego kpa gba ye. Fü ah anü amaka te-ye ake gara kiri ye, ta te ewü ngbü emere tima de ewü. Kiri ye na la za ta mba enga jiase esasaka, gü ba, ‘Ni ena alügü kere.’ Fü komoko la ayia atï ꞌduwa eküte kiri ye la, azoro ngüngürü gö gö gö! amala ngü fefe kpekpeke, gü ba, ‘De-ye deyï, ye lügü jiase ka-ni kere, tïtïne sene!’ 29Fü kiri ye na la ayia atï eri lölö, afüwa te-ye fefe na, gü ba, ‘Akooo, ye o la mba züka maguma kpaka ni, ni ena alügü jiase ka-ye la baaa!’ 30Komoko la le nda-ye kpo de. Fü ah ayia aza kiri ye la, anü di, agü agbü ku, zalü te engu ena alügü na jiase ka-ni la ꞌburu.
31Te wü bu ye na, wü kpara ka tima, wu ngü la bala, fü ewü angbü de mere cïnga afa sü. Fü ewü anü amala nga ngü la ꞌburu fü miri.
32Te miri la je ngü la bala, fü engu ayia aï kpara ka tima ka-ye la, amala ngü fefe, gü ba, ‘Ah mere baye? Amba ye ka-ye de siti kpara bala? Ye füwa ta te-ye kpaka ni, fü ni ayia ace ngü ka mere jiase ka-ni ne fü ye bü bala. 33Ah mere baye, te ye le ace siti ngü ka kiri ye ne, nda-ye de ne?’ 34Fü maguma miri ayia asiti te kpara ka tima ka-ye la afa sü. Fü ah aza engu, agü agbü ku, de engu ngbü gbü mere cïnga kpala, zalü te engu ena alügü na jiase ka-ni la ꞌburu feke.”
35Te Yesu mala nga ngü la fü wü kpara ka-ye, nza tete, fü ah adu amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Ngü ka Wüba, Me, kpah baka ngü ka miri la. Ah le fü yi aboro ngü fü wü bu yi de züka maguma yi fanü fanü, angü, te yi boro ngü ka wü bu yi de, Me boro siti ngü ka-yi nda kpah de.”
Dela ngü ta te Yesu rï wü kpara ka-ye di, gbü gara nzö kötï ka *Galïlaya.
19Dene ngü te Yesu mala, teka mene kpara te le ace wara ye
1Fütanga ngü te Yesu rï wü kpara la nza tete, fü engu ayia de wü kpara ka-ye gbü *Galïlaya sela, anü ka-wü kpa etangu Yürüdene, gbü nga nzö kötï ka *Yudaya. 2Fü mere bi wü kpara gbü sü la ayia akoro kpah kpakaka. Fü engu ayia aküwa wü mürü keke esüka ewü.
3Fü wü gara *Farusi ayia akoro kpaka Yesu, teka are mamaguma. Fü ewü ayi-tata na, gü ba dene, “Gbü fïngangü ka-ye, *Rïrï ka Me, gü neh fe? Kpara tï eyi ace wara ye, teka gara siti ngü te engu mere?” 4Fü Yesu alügü ngü fü wü Farusi la, gü ba, “Yi tanga ngü ta te *Müse ba gbü *Ngari Me ne, nda-yi de? Müse ba, gü ba, ‘Ta te enga gina, Me mere komoko ake würüse.19:4 Mü ena amaka ngü la gbü Gina Ngü 1:27.5Fü Me amala ngü fü ewü, gü ba, “Dela si-ngü te komoko ngbü eyia, ece wö ye ake ni ye, aza wara ye, alala tete na. Fü ewü adu angbü ake di tïne baka kpara biringbö ne.” ’19:5 Mü ena amaka ngü la gbü Gina Ngü 2:24.6Yi wu, gü ba, Me o yi ta eyi me-ye, de yi za te-yi, fü yi akoro baka e biringbö, ne de? Te Me o yi eyi biringbö la, yi mere e aye süka yi tïne de!”
7Fü wü Farusi la adu ayi-ta Yesu, gü ba, “Te ah bala la, anga ngü ta te *Müse ba gbü gara buku, gü ba, ‘Te komoko le ace wara ye la, ah le de engu ba köcökpa, ato fü wara ye feke, fü wara ka na ayia ago ka-ye agba wü.’19:7 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 24:1. Si-ngü gbü ngü la gü neh fe?” 8Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Müse ba ta ngü la bala teka ne de, angü nzö wü kundu yi kpekpeke, kpah baka nda-yi! Amba te Me o gina wü kpara tete, ngü la bala nda ma. 9Dene ngü te ma emala fü yi. Te wara mü mere waza nda de, fü mü ayia ace engu, adu aza gara würüse la, mü mere *siti ngü eyi, angü mü mere dela waza.”
10Fütanga ngü la, fü wü *kpara ka Yesu ayia amala ngü fefe, gü ba, “Apa, mere kpara! Te ngü ka maza würüse tïne eyi cu bala la, ah reke pe, te wü kpara ena angbü ka-wü ta bala, wüh za würüse nda-wü de!” 11Fü Yesu amala fü ewü, gü ba, “Bi wü kpara tï aje rïrï la nda-wü de, ꞌduwa wü kpara de te Me to wazi eyi fü ewü, teka amere ngü la. 12Amba ngü te ngbü etïrï wü gara kpara, te ewü za würüse di de ne, ah ka-ye kpikpi ye kpikpi ye. Wü gara kpara za würüse de, angü wüh bï ewü kü bala. Wü gara za würüse de, angü wü gara kpara siti ewü me-wü. Amba wü gara kpara le aza würüse de, kü me-wü, teka tima ka Me, de ani di eo to ani ꞌburu tete. Te wazi mü ladü teka amere ngü la bala la, de mü mere emere baka nda-ewü la.”
Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, teka ngü ka komoko ake würüse.
Dene ngü ka Yesu de wü jürü jaji
Marako 10:13-16; Luka 18:15-17
13Fütanga ngü la, fü wü gara kpara aza wü jaji ka-wü, akoro di kpaka Yesu, de engu o kpa ye gbü nzö ewü, aku gba fü Me, teka de Me to wazi fü ewü. Te wü *kpara ka Yesu wu ngü la bala, fü ngü la asiti te ewü. Fü ewü akpo da eliki wü jaji la. 14Te Yesu wu ngü la bala, fü ah amala ngü fü wü kpara ka-ye la kpekpeke, gü ba, “Yi ce wü jaji la, de wüh koro kpaka ra. Yi mere e atïrï ewü de, angü wü kpara te ewü ena akoro agbü sü ka Me agbü kpï, ah de wü kpara, te ewü fü ngü ka-wü, koro baka nda wü jürü jaji de bala. Angü wü jürü jaji cu ngü wü de, wüh mere mani kpah de.” 15Fü Yesu abiti wü jaji la, ao kpa ye gbü nzö ewü.
Dela ngü ta te Yesu mere fü wü jürü jaji. Sidi nga ngü la, fü engu ayia anü sü ka-ye agbü gara sü.
Dene ngü te Yesu mala teka wü kpara de mere bi e esaka wü
Marako 10:17-31; Luka 18:18-30
16Fütanga ngü la, fü gara jaji komoko, te di de mere bi wü e esaka ye, ayia akoro kpaka Yesu. Fü ah ayi-tata, gü ba, “Mere kpara, ni ena amere ne züka ngü ne, teka fü ni aküwa agbü sü ka Me fï mere badi?” 17Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “Mü ngbü eyi-ta ra teka züka ngü neh teka ne? Züka kpara biringbö nda ma, ꞌduwa Me kpikpi ye. Mü wu bala de? Amba te mü le aküwa fï mere badi la, ah le de mü mere wü *Rïrï ka Me ꞌburu mbi mbi mbi.” 18Fü komoko la ayi-ta Yesu, gü ba, “Neh mene wü rïrï deyi?” Yesu gü ba, “Wü rïrï engu, wüh dene.
‘Mü mere e amörö kpara de.
Mü mere e amere waza de.
Mü mere e azi e de.
Mü mere e adi esutu wu te wü bu mü de.
19Mü je rïrï ka wö mü ake ni mü,
de mü le wü bu mü, kpah baka e te mü ngbü ele küte mü.’ ”19:19 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü di enga Yïsarayele 20:12-16.
20Fü ye komoko la alügü ngü fü Yesu, gü ba, “Wayi, mere kpara, gara ngü te ma ena adu amere, ah kpah ladü? Angü wü ngü de te mü tanga ewü la, ma ngbü eyi emere ewü ꞌburu.” 21Yesu gü ba, “Te mü ele de ngü ka-ni reke areke gbü jia Me la, mü nü, mü cïnzï wü e ka-mü ꞌburu. Fü mü aza jiase la, ato ꞌburu fü wü mürü cïnga, de mü du, mü lala gbü nga ra. Angü te mü mere bala, mü ena amaka *küküwa te gara agbü sü ka Me agbü kpï.”
22Te ye komoko la je ngü la gömö Yesu bala, fü engu ayia ace Yesu, anü sü ka-ye agba ye, de mere cïnga emaguma ye. Angü engu ta de mere bi wü e esaka ye fa sü.
23Teka ngü la, fü Yesu afü te-ye, amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Mene wü kpara, te ewü di de mere bi wü e esaka wü ne, ah kpekpeke teka fü ewü ato maguma wü fü Me. 24Ma ngbü enda nga ngü ne fü yi, gü ba, ah kpekpeke fü mene wü kpara de mere bi wü e esaka wü, teka fü ewü afü maguma wü, ara fü Me. Angü ah baka ya,19:24 Ya te wüh mala nganga de sene, gbü ngü Giriki, wüh mala ka-wü nga kamele. te le arï gbü enga gö sögbe.19:24 Sögbe de libira anga sïndanï. Ah tï eyi arï fanü? Ah tï arï nda de! Amba ngü ka mene kpara de mere bi wü e esaka ye, ah kpah bala. Ah ena adi kpekpeke fefe, teka afü maguma ye, ara fü Me.” 25Te wü *kpara ka Yesu je ngü la bala, fü maguma ewü ayia akolo ka ngü la. Fü ewü akpo da eyi-ta tete-wü, gü ba dene, “Te ngü la tïne bala la, kpara biringbö te ena aküwa neh da?” 26Fü Yesu aceka ewü, adu amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Kpara te ena aküwa te-ye de tete-ye nda ma. Angü ngü la fa wü kpara eyi ꞌburu. ꞌDuwa Me te ena aküwa mü me-ye. Angü ngü te ena afa Me nda ma.”
27Petero, fü mü ayia amala ngü fü Yesu, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ye ceka la, ani ce wü e ka-ani eyi ꞌburu, teka alala gbü nga ye. Te di bala, ngü ka-ani ena adi baye?” 28Fü Yesu alügü ngü, gü ba, “Wayi, yi ena amaka züka ngü amaka, angü yi lala eyi gbü nga ra. Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Gbü sïkpï te ma ena angbü te gara baka mere Miri de mere wazi, de-yi, wü kpara ka-ra nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, yi ena angbü kpah wü cögbörö kpara ede ra, teka akolo ngü ka nguwa wü di enga *Yïsarayele, nzükpa de füh ye ꞌbasu ne. 29Kpah bala, te mü ce wü e ka-mü teka ngü ka-ra, Me ena ato mere bi züka ngü fü mü, afa nda-mü te mü ce la. Anga te mü ce neh ene. Te ah de gba mü, wü di enga ni mü, wü wö mü ake ni mü, wü di mü, anga wü yï ka-mü, te mü ce ewü teka ngü ka-ra la, Me ena ato mere bi züka ngü fü mü füh kotö sene, da wü e te mü ce la. Kpah bala, Me ena aküwa mü te gara agbü sü ka-ye agbü kpï, fï mere badi. 30Amba yi mere e acu ngü yi nda-yi de, angü bi wü kpara, te ewü mere te-wü baka wü cögbörö kpara füh kotö ne, te gara Me ena afü ewü baka kükürü wü kpara. Kpah bala, mene ewü, de te ewü di ba kükürü wü kpara füh kotö ne, te gara Me ena afü ewü, ao angbe cögbörö wü kpara fü wü bu wü agbü sü ka-ye, agbü kpï.”
Dela ngü te Yesu mala, teka wü kpara de mere bi wü e esaka wü.
20Dene mani te Yesu mala teka wü kpara te ewü mere tima gbü yï
1Fütanga ngü la, fü Yesu adu kpah amala gara mani fü ewü, gü ba, “Gara ngü ladü, te ma ele amala fü yi, teka züka ngü te yi ena amaka kpaka Me. Gara komoko ta ladü, te di de mere yï ka rïrü ka-ye. Fü wü rï-rü kaka la ayia andri. Gbü gara sïkpï, fü komoko la ayia kpurutokokpï, anü agïrï wü kpara teka amere tima gbü yï ka-ye la. 2Fü ah amaka wü gara kpara, aro mö de ewü areke areke teka tima la, gü ba, ‘Ni ena ato jiase fü wü baka kama biri (100), teka tima ka sïkpï biringbö.’ Fü wü kpara la ale. Fü komoko la ayia atima ewü agbü yï ka-ye.
3Ah te ekoro gbü lö-ra menewa, fü engu adu kpah kpa te kaje. Fü ah awu wü gara kpara, te ewü ngbü ka-wü erürü te kaje bü kükürü bala. 4Fü engu amala ngü fü ewü, gü ba, ‘Wü nü enü amere tima agbü yï ka-ni kpala. Ni ena ato jiase fü wü areke areke, teka tima la.’ 5Fü wü kpara la ale, ayia anü fütanga wü bu wü.
Sidi nga ewü la, etü ra, fü mürü yï la ayia kpah, anü agïrï gara wü kpara teka tima ka-ye. Fü ah amala ngü fü ewü kpah bala. Fü ah adu kpah anda nga ye gbü lö-ra bata ka tamurago. Fü ah amaka kpah gara wü kpara, atima ewü agbü yï ka-ye la.
6Gbü wü ngü la ꞌburu, tima kaka agbü yï ne nza nda la fï de. Ah te ena akoro kpah gbü lö-ra ꞌburuve ka tamurago, fü engu adu kpah anü amaka wü gara kpara, te ewü rü ngbü ka-wü bü kükürü te kaje. Fü komoko la ayi-ta ewü, gü ba, ‘Ah mere baye, te wü ngbü erürü te kaje sene, bü kükürü kükürü gbü ra ne gbuuu, de bane? Wü le amere tima de?’ 7Fü wü kpara la alügü ngü fefe, gü ba, ‘Anga kpara te ena aza ani gbü tima nda kpah ma ne, ani ena amere baye?’ Komoko la gü ba, ‘Ah mbi, te ah bala, wü nü enü sidi nga wü bu wü, amere tima agbü yï ka-ni kpala.’
8Te wü kpara la mere tima tete te nga wü ꞌburu, koro di etamurago, fü komoko la ayia aï mere kpara ka tima ka-ye, amala ngü fefe, gü ba, ‘Ye nü enü, ye ï wü kpara ka tima la biri biri ꞌburu, de ye to jiase fü ewü ꞌburu yoo, na tima te ewü mere la. Ye kpo de mene wü kpara, te ewü koro sidi ne, akoro te mene ewü, te ewü kpo de tima kü kpurutokokpï ne.’
9Fü wü kpara ta te ewü koro gbü tima, gbü lö-ra ꞌburuve ka tamurago ne, akoro aza jiase ka-wü biri biri ꞌburu, baka kama biri, kama biri, kpah baka e te engu le ato fü mene wü kpara, te ewü koro kü kpurutokokpï ne. 10Wü kpara ta te ewü kpo de tima kü kpurutokokpï ne, fü ewü awu wü bu wü, te ewü ngbü emaka jiase de bala ne, fü ewü angbü de tadu, efï ngü emaguma wü, gü ba, ‘Wayi, te ah bala la, ani ena amaka nda-ani jiase tïne afa sü!’ Amba de, wüh ena ato jiase la fü ewü ꞌburu kpah bü ngbee kama biri, kama biri, baka nda wü bu wü la.
11Fü maguma wü kpara, ta te ewü kpo de tima kü kpurutokokpï ne, ayia asiti. Fü ewü akpo da emala ngü eküte mere kpara la, teka jiase de te wüh to fü ani kpah baka nda wü bu ani, te ewü koro sidi ne. 12Fü ewü akoro, awü nga fü mürü yï la, gü ba, ‘Ye ceka la! Ani ngbü mere tima gbü mere ra ne gbuuu! Ye nü to jiase fü ani kpah baka nda wü kpara, te ewü koro mba tïtïne, mere tima bü teka lö-ra ngbee biringbö, neh teka ne? Nda-ani, ra ngbü curu ani ne bü kükürü bala?’ 13Te mürü yï la je ngü la bala, fü ah alügü ngü fü ewü, gü ba, ‘Wü di enga ni ni, ni fiti wü nda-ni de. Angü wü le tïne me-wü, teka amere tima gbü ra biringbö, teka jiase kama biri. Ah bala de? 14Ngü la du siti gbü jia wü neh teka ne? Wü za jiase ka-wü eza, de wü du agba wü. Ni le me-ni ato jiase fü wü kpara, te ewü koro sidi ne, ꞌburu bala. 15Wü ngbü engbü de kanga, teka te ni di de züka kpara ne? Ni tï amere ngü de jiase ka-ni, baka ngü te ni ngbü ele ne, de? De bala ne töndö ngü ne!’ ”
16Te Yesu mala mani la nza tete, fü ah adu amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Si-ngü ka mani la, ah teka ngü ka-yi wü kpara ka-ra. Angü züka ngü te wü kpara ka-ra ena amaka kpaka Me ne, ah de *küküwa fï mere badi, te nga ewü biri biri ꞌburu. Mene wü kpara te ewü o ngü ka-wü kötö, Me ena adu afü ewü, ao kpa engagira nü. Amba mene wü kpara te wüh ngbü eo ngü ka-wü memere, baka wü angbe cögbörö wü kpara ne, Me ena adu afü ewü, ao kpa sidi.”
Dene ebabata ngü te Yesu mala, teka kpi ka-ye
Marako 10:32-34; Luka 18:31-33
17Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia de wü kpara ka-ye, teka anü agbü Yerüsalema. Te wüh ngbü enü tete te kaje kpa etüngba kpala, fü engu ayia ace te-ye arü, aï wü *kpara ka-ye nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, esüka bi wü kpara la, anü de ewü cüküꞌdaye edere sü. 18Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Wü di enga wüna, yi wu eyi, gü ba, nih ngbü enü dene agbü Yerüsalema. Te nih ena akoro kpala, wüh ena azoro ra, *Ye Kpara ka Kpï ne, anü di engagira wü *mere kovo bete wü *mürü rïrï, te ewü le ngü ka-ra de. Wü mere kovo la ena akolo ngü ka-ra, gü ba, ‘Ah le de wüh mörö ra asidi.’ 19Fü ewü ayia ato ra fü wü *ganzi kpara. Fü wü ganzi kpara la akpo emü ra, da efala ra, kpah da esüma ra de juru. Fü ewü adu abere ra, amörö füh rü gbegbete. Amba Me ena adu azükü ra gbü *ebabata sïkpï.”
Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, o wüh ngbü enü tete agbü Yerüsalema.
Dene yitangü ka ni ye wü Yakobo ake Yüwane
20Fütanga ngü la, fü wara Zebedayo ayia de wü di enga ye ꞌbasu, *Yakobo ake *Yüwane, akoro kpaka Yesu kpikpi wü. Fü engu abu nzökuta ye engagira Yesu, andaꞌba te-ye fefe. 21Te Yesu wu bala, fü ah ayi-tata, gü ba, “Ye ngbü ele ne ngü ne?” Würüse la gü ba, “Mere kpara, ngü biringbö te ma ele kpaka mü, ah dene. Gbü sïkpï te mü ena angbü mere miri tete, ah le de mü za wü jaji ka-ra de ꞌbasu ne, mü o gara gbü kokpa, de gara ngbü nda-ye gbü kamisü ede mü. Fü yi angbü de ewü gbü miri la.”
22Fü Yesu adu amala ngü fü wü Yakobo ake Yüwane, gü ba, “Ngü te yi yi-ta ra di la, yi wu sisi na mbi mbi de. Te yi le amaka wazi baka nda-ra la, ah le de yi zü kpah mere cïnga baka nda-ra, de te ma ena azü ne. Yi tï eyi azü mere cïnga, baka nda-ra la? Ngü la tï afa yi de?” Fü ewü ale ngü, gü ba, “Wayi, ani le eyi amere ngü la.” 23Yesu gü ba, “Ah mbi. Yi ena azü mere cïnga baka nda-ra fanü fanü. Amba ma tï ao yi baka mere kpara fütanga ra nda-ra de. Ngü la, ah ka-ye de ngü ka Wüba, Me, angü ah reke sü la eyi teka wü kpara ka-ye, te engu fe ewü ne.”
24Fü du wü *kpara ka Yesu nzükpa ne ayia aje ngü la. Fü maguma ewü ayia asiti eküte wü Yakobo ake Yüwane, da efï ngü emaguma wü, gü ba, “Wüh ele ao te-wü ba mere kpara gbü nzö ani?”
25Te Yesu wu ngü la bala, fü ah adu aï wü kpara ka-ye la ꞌburu kpaka ye, amala ngü fü ewü, gü ba, “De-yi, yi wu kpah bü kpo, gü ba, wü miri füh kotö ne ngbü engbü gbü nzö wü kpara de mere wazi. Fü ewü angbü emere wü kpara esa lö wü la, ba e te ewü ngbü ele. 26-27Yi le amere kpah bala? Ah bala de. Te mü le angbü ba mere kpara esüka wü bu mü la, mü fü te-mü ba jaji, te ngbü emere tima fü wü bu ye. 28Te di bala, ah le de yi fü fïngangü ka-yi baka nda-ra. Angü de-ra, *Ye Kpara ka Kpï, ma koro füh kotö ne, neh teka ne? Yi efï nda-yi, gü ba, ma koro ta teka angbü ba mere miri, teka fü wü bu ra angbü emere tima fere? Ah bala nda de. Ma koro teka amere tima fü wü kpara, da ele ta-ngü te ewü. Angü ma ena ato te-ra fü kpi, teka afa wü kpara gbü *siti ngü ka-ewü, fü ewü aküwa.”
Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, teka mene kpara te ena angbü memere gbü jia Me.
Dene ngü ka Yesu de wü kpara te jia ewü ni ani
Marako 10:46-52; Luka 18:35-43
29Fütanga ngü la, o wü Yesu ngbü fï bü enü te kaje ka Yerüsalema, fü ewü anü akoro agbü Yeriko. Fü ewü ayia sela de mere bi wü kpara gbü nga wü, teka anü agbü Yerüsalema. 30Fü ewü anü amaka gara wü komoko ꞌbasu te jia ewü ni eyi ani, te ewü koro ngbü edere kaje. Te wü komoko de ꞌbasu la je ngü, gü ba, “Wü Yesu ngbü enü sü dela me-wü ne,” fü ewü ayia akpo da eba rere te ïrï Yesu, gü ba, “Yesu! Kundu ye Miri *Davidi! Ani wu eyi, gü ba, Me tima ye teka aküwa ani ne! Ye ceka la bü cïnga te ani ne baaa!”
31Fü wü kpara aci ꞌburu, amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Wü nga anga!” Amba wü kpara de ꞌbasu la le ngü ka-ewü la nda-wü de. Fü ewü angbü fï bü eba rere kpa tikpi, gü ba, “Mere kpara! Miri ka-ani! Ye ceka la bü cïnga te ani ne baaa!”
32Te Yesu je ri wü kpara la, fü ah ace te-ye, arü. Fü ah adu aï ewü kpaka ye, ayi-ta ewü, gü ba, “De-wü deyï, wü ele de ni mere fü wü ne ngü ne?” 33Wüh gü ba, “Akooo, mere kpara, a le ta de mü ü jia a, teka de a di eceka kpï!” 34Fü Yesu aceka wü kpara la de mere cïnga emaguma ye, fü ah ayia amofo jia ewü. Fü jia ewü ayia aü te-ye ꞌduwa raaa! Fü ewü atï kpah bü ꞌduwa gbü nga wü Yesu, angbü enü de ewü.
Dela ngü ta te Yesu ü jia wü kpara de ꞌbasu la tete.
21Dene ngü ta te Yesu ngbü erï tete agbü Yerüsalema
Marako 11:1-10; Luka 19:29-38; Yüwane 12:12-15
1Fütanga ngü la, fü wü Yesu anü baaala, anü akoro gbamari ede Yerüsalema. Fü ewü ale kaje ka Betefage, te fü esa mere da de ïrï ye Olïve. Fü Yesu ayia atima gara wü kpara ka-ye ꞌbasu kpa engagira nü, 2gü ba, “Wü nü enü agbü kötï de kpa engakara wü la. Te wü koro kpala, wü ena amaka yï dongï, te wüh i, o kpala, ake enga ye. Wü furu wü dongï la, de wü za ewü, wü koro di fü ni akine. 3Amba te gara kpara yi-ta wü, gü ba, ‘Wü ngbü efuru wü nü la teka ne la?’ de wü lügü ngü fefe, gü ba, ‘Mere kpara ka-ani ngbü ele me-ye. Ani ena alügü fü wü enatikine.’ Te wü mala bala la, wüh ena ace wü nü la fü wü.”
4Ngü la mere te-ye bala kükürü de, angü ngü la tï kpini de ngü ta te *mürü dofo Zakarïya, ba gbü *Ngari Me, gü ba, 5“Me mala ngü fü wü kpara ka Yerüsalema,21:5 Gara ïrï Yerüsalema de Sïyona. gü ba, ‘Wü ceka la! Miri, te ni le atima fü wü ne, ah ena koro kpaka wü, füh enga dongï. Ah ka-ye de züka kpara, de gu maguma ye, te ngbü emere ngü ꞌburu ferrre.’ ”21:5 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Zakarïya 9:9.
6Fü wü *kpara ka Yesu de ꞌbasu la ayia anü amere ngü la, kpah ꞌburu baka te Yesu mala fü ewü ne. 7Fü ewü afuru dongï la ake enga ye, aza adu di fü Yesu. Fü ewü ayia aza wü bongo ka-wü, agbala, agü füh gü enga dongï la. Fü Yesu adu alï, angbü fefeh. Fü ewü ale kaje angbü enü agbü Yerüsalema.
8Fü mere bi wü kpara akpo da efufuru wü bongo ka-wü, angbü egbala te kaje. Wü gara ngbü nda-wü edoro wü zukpa rü, eo ereke areke te kaje, teka agbo nga ïrï Yesu di. 9Fü mere bi wü kpara, ta te wüh ngbü enü de wü Yesu ne, angbü ꞌburu egbo nga ïrï Yesu. Gara nda-wü kpa engagira nü, wü gara nda-wü kpa sidi, da eba rere de tadu, emï koko, da ebï ci, gü ba,
“Nih gbo nga ïrï Me!
Me to wazi fü mü, angü ah tima mü fü a me-ye!
Mü za wazi ka kundu kundu nih *Davidi!
Mü koro eyi angbü gbü nzö a, baka mere Miri Davidi engu!
Me di de mü!
Nih gbo nga ïrï Me kpa gbü kpï!”
10Te Yesu ngbü erï tete enü agbü Yerüsalema, fü sü angbü eyiki ꞌduwa ayiki teka wü kpara. Fü wü gara kpara angbü ꞌburu de mere fïngangü, da eyi-ta ngü esüka wü, gü ba, “Apa! Mere kpara te wüh ngbü egbo nganga na de bane, neh da?” 11Fü mere bi wü kpara, de te ewü ngbü efa nganga na ne, fü ewü angbü elügü ngü fü wü kpara ka Yerüsalema, gü ba, “Ah de Yesu, *mürü dofo ka Me, te koro agbü *Galïlaya ne.”21:11 Yesu de kpara ka Nazareta, te di gbü tö ka Galïlaya.
Dene ngü ta te Yesu liki wü kpara di,
etambasü Mere Kambü ka Me
Marako 11:15-19; Luka 19:45-46
12Te wü Yesu du koro tete agbü Yerüsalema, fü ewü anü akoro etambasü *Mere Kambü ka Me. Fü ewü amaka mere bi wü kpara kpala, te wüh ngbü ecïnzï wü nü de wü lu,21:12 Wü lu te ewü ngbü ecïnzï la, wüh de wü mö ka kötï. teka fü wü kpara adi ese, eto laꞌbï tete fü mere Me. Wü gara ngbü nda-wü da ekura jiase. Fü ngü la ayia asiti gbü jia Yesu afa sü. Fü engu ayia aliki ewü ꞌburu asidi, anzinzi wü cangalï de wü gbaꞌda ka wü kpara la, agbogbofo ꞌburu kötö. 13Fü ah amala ngü fü ewü kpekpeke, gü ba, “Me mala ta teka Kambü ka-ye, gü neh fe? Me gü ba, ‘Kambü ka-ni, ah de sü te wü kpara ena angbü egbo nga ïrï ni gbügbü.’ Yi wu bala de? Amba nda-yi, yi du fü tambasü Kambü ka Me eyi, ba sü ka wü mürü zi!”
14Fütanga ngü la, fü wü kpara te jia ewü ni ani, de wü mene te lö ewü di walawala, agbeke te-wü, akoro kpaka Yesu kpa etambasü Mere Kambü ka Me kpala. Fü engu ayia aküwa ewü ꞌburu.
15Te wü mere *kovo, de wü *mürü rïrï wu wü mere kpeke ngü, te Yesu mere ne, fü ngü la ayia asiti te ewü, angü wü jaji ngbü fï bü da egbo nga Yesu kpa etambasü Mere Kambü ka Me kpala, gü ba, “Gbo nga e ngbü te ïrï Me! Nih gbo nga ïrï Yesu, kundu ye Miri *Davidi!” 16Fü wü mere kovo la ayi-ta Yesu, gü ba, “Ceka la! Wü jaji ne ngbü egbo nga ïrï ye, gü ba, ye de Mere Miri, te Me tima teka aküwa ani ne. Ye le atïrï ewü de, neh teka ne?” Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Ma tï atïrï ewü nda-ra de! Angü Me mala eyi, gü ba, ‘De-ni Me, ni to wazi eyi fü wü jürü jaji, de wüh di egbo nga ïrï ni di ereke areke.’21:16 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 8:2. Yi wu bala de?”
17Fü Yesu ayia de wü kpara ka-ye, ace wü angbe cögbörö kpara la sela. Etamurago la, fü ewü anü ara ka-wü agbü Betanïya.
Dene ngü te Yesu kïna rü figi di
18Gügü kpurutokokpï, fü wü Yesu ayia agbü Betanïya, edu kpah agbü Yerüsalema. O wüh ngbü enü tete, fü tala ayia amere Yesu. 19Fü engu afü jia ye, awu rü figi. Fü ah afü akoro kpuru esa rü la, de ni maka ta rïrï na, teka azü ka tala. Amba te engu nü koro kpa esa rü la, rïrï na nda ma, ka-ye bü kpakpa na kükürü. Fü Yesu ayia akïna rü la, gü ba, “Mü tï arï tïne kpo fï de!” Bü gbü lö-ra la, fü rü la ayia akpi.
20Te wü *kpara ka Yesu wu ngü la bala, fü ngü la aga gbü jia ewü afa sü. Fü ewü ayi-ta Yesu, gü ba, “Dene neh ene ngü ne? Rü la ürü bü kere de bala teka ne?” 21Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Te yi ena ato ta maguma yi fü Me fanü fanü, maguma yi ngbü ꞌbasu ꞌbasu de la, de bane Me ena ato wazi fü yi, teka fü yi amere wü mere kpeke ngü di kpah bala. Yi tï ta eyi amala ngü fü mere da la, gü ba dene, ‘Ye yia eyia sela, ye nü, ye tï agbü mere ngu.’ Ngü la tï ta kpah eyi amere te-ye, ba e te yi mala la. Amba te maguma yi ngbü engbü ꞌbasu ꞌbasu la, yi tï amere ngü bala ne nda-yi de. 22Te di bala, te mü to maguma mü fü Me fanü fanü la, mene ngü te mü ena ayi-tata kpaka Me, Me ena ato ato fü mü.”
Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye.
Dene ngü te wü angbe cögbörö kpara ka wü Yïsarayele yi-ta Yesu di
23Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia sela, anü akoro agbü Yerüsalema. Fü Yesu ayia arï kpa etambasü *Mere Kambü ka Me, akpo angbü erï wü kpara. Fü wü angbe cögbörö *kovo ayia akoro kpaka Yesu, ayi-tata, gü ba, “De-ye deyï, ye ngbü emere wü ngü de bala ne, neh gbü wazi ka da? Kpara te tima ye, aliki wü kpara etambasü Mere Kambü ka Me ne, neh da?” 24Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Ni ele kpah ayi-ta wü de ngü biringbö, de wü lügü fü ni feke, fü ni adu amala nga kpara te to wazi fü ni ne, sidi. 25Yitangü ka-ni la, ah teka *Yüwane Mürü Babatïza. E-tima engu teka ato babatïza fü wü kpara neh da? Ah de Me de? Anga ah mere ngü la de tete-ye?”
Fü ewü akpo da ega yïkï esüka wü, gü ba, “Ani ena alügü ngü la fefe, agü neh fe? Angü te ani mala, gü ba, ‘Me to wazi fü Yüwane me-ye la,’ Yesu ena adu kpah ayi-ta ani, gü ba, ‘Te ah bala la, ani le ngü kaka de, neh teka ne?’ 26Amba te ani mala, gü ba, ‘Yüwane ngbü mere ngü la de tete-ye’ la, ah kpah esiti, angü mere bi wü kpara ne ena afala ani, anga amere ani esiti, angü wüh le ngü ka Yüwane fa sü, gü ba, engu de *mürü dofo ka Me.”
27Te di bala, fü wü angbe cögbörö kpara la alügü ngü fü Yesu, gü ba, “Ani wu kpara te to wazi fü Yüwane ne, nda-ani de.” Kpah bala, fü Yesu adu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Wayi, ah mbi! Baka te yi le amala nga Yüwane de ne, ma tï amala nga kpara, te to wazi fere ne, fü yi kpah de.”
Dene mani te Yesu mala teka wü jaji komoko ꞌbasu
28Fütanga ngü la, fü Yesu adu amala gara ngü fü wü cögbörö kpara la gbü mani, gü ba, “Ah le de yi fï nga ngü ne mbi mbi mbi. Gara komoko ta ladü de wü di ye ꞌbasu. Gbü gara ra, fü engu anü amala fü gina ye ye, gü ba, ‘Ye ni deyï, ye nü la mba enatikine ale ta-ngü te ni agbü yï ka-ni ke.’ 29-30Fü gina yeye la alügü ngü fefe, gü ba, ‘Aꞌa! Ni le nda-ni de!’ Te komoko la wu, gü ba, ye ni le anü de ne, fü ah ayia anü kpaka gara ye ye, amala ngü fefe, gü ba, ‘Ye ni deyï, ye nü la mba enatikine, ale ta-ngü te ni, agbü yï ka-ni.’ Fü yeye la ale ngü la ꞌduwa ale, gü ba, ‘Wayi, wö ni, ni ena anü.’ Amba, ah du nü nda de. Sidi nga ngü la, fü gina mbarase la adu afü fïngangü ka-ye. Fü ah adu anü, amere tima la.”
31Fü Yesu adu ayi-ta wü cögbörö kpara la, gü ba, “Esüka wü jaji de ꞌbasu ne, kpara te mere ngü de te wö ye ngbü ele ne, ah de neh da?” Wüh gü ba, “Ah de gina mbarase.” Yesu gü ba, “Wayi, ah ngbürü bala. Amba dene kpeke ngü te ma le amala fü yi. Ah le de yi wu, gü ba, wü siti wü kpara baka wü kpara de te ewü ngbü ero *jiase fü miri, de wü würüse mürü waza, te wüh fü maguma wü, ale ngü ka-ra la, wüh ena aküwa me-wü agbü sü ka Me agbü kpï. Amba nda-yi, te yi gü ba, ani de züka wü kpara ka Me me-ani ne, yi tï aküwa nda-yi de, angü yi le ngü ka-ra de. 32Angü Yüwane koro ta, gü tamu züka kaje ka Me fü yi, gü ba, ah le de yi fü maguma yi, yi le ngü ka Me, amba yi le ngü ka Yüwane la nda-yi de. Amba wü siti kpara le ngü kaka ka-wü ta bü me-wü, fü ewü ayia ace *siti ngü ka-wü, adu ale ngü ka Me. Baka te yi wu siti wü kpara la, te ewü fü maguma wü de bala ne, yi le afü maguma yi nda-yi kpah de.”
Dela ngü te Yesu lügü fü wü cögbörö kpara ka wü Yïsarayele la.
Dene mani te Yesu mala teka wü kpara,
te ewü ngbü eceka kpï fütanga rïrü
33Fütanga ngü la, fü Yesu adu kpah amala gara mani fü wü cögbörö kpara la, gü ba, “Yi je la gara ngü te ma le amala fü yi dene. Gara komoko ta ladü, te maka züka sü, fü ah ayia aru mere bi rü *vinü ka-ye gbü sü la. Fü ah adu ajï ꞌbaranga ekekere na kerekere gbaa. Fü ah areke kpah sü, teka adi efi rï-rü la gbügbü na. Fü ah ajï kpah kambü teka fü wü kpara adi engbü gbügbü, da efete yï la. Fü engu aza wü kpara ka tima, ao kpala, aro mö de ewü areke areke, de wüh di eceka kpï fütanga yï ka-ni la mbi mbi mbi, angü ni ena anü andoro agbü gara sü nengete.
34Te kpïrï ka makolo rï-rü la koro tete, fü komoko la ayia atima wü labï ka-ye, kpaka wü kpara ka tima ka-ye la, teka aza rï-rü la fü ye. 35Fü wü kpara de te ewü ngbü emere tima agbü yï la, ayia azoro wü labï la. Fü ewü amiki gara, amörö gara, asötö gara de teme. Fü ngü la ato mere fïngangü fü mürü rïrü la. 36Teka ngü la, fü ah ayia atima kpah mere bi wü gara labï ka-ye, afa mene ewü te enga gina ne ka. Fü wü siti kpara la ayia amemere ewü kpah bala. 37Fütanga ngü la, fü engu adu afï nga ngü, gü ba, ‘Te ni tima tïne cu ye ni kpaka wü kpara la, wüh ena akpe cürü mbarase la akpe.’ Fü ah ayia atima ye ye la kpaka ewü kpala.
38Te wü kpara la wu ye mürü rïrü la te ngbü ekoro, fü ewü akpo da emala ngü esüka wü, gü ba, ‘Ceka la! Ye mürü rïrü ne te ekoro! Engu ena aza e-nga-kpa wö ye, te gara me-ye. Te di bala, ah le de ani mörö engu asidi, teka fü yï ka-ewü ne angbü te gara fü ani.’ 39Fü ewü ayia azoro ye mürü rïrü la, anü di agbü gü, amiki engu kpö kpö kpö! amörö ka.”
40Fü Yesu adu ayi-ta wü cögbörö kpara la, gü ba, “Gbü fïngangü ka-yi, te mürü rïrü la du koro kpaka siti wü kpara la, ah ena amere de ewü neh baye?” 41Wüh gü ba, “Ah ena amörö siti wü kpara la ꞌburu, adu aza wü gara kpara, ao ewü teka adi eceka kpï fütanga wü rïrü ka-ye la, teka fü ewü angbü eto rï-rü kaka la fefe gbü kpïrï ka-ye.”
42Fü Yesu amala ngü fü wü cögbörö kpara la, gü ba, “Ngü ta te wüh ba gbü *Ngari Me, teka ngü la, gü neh fe? Ngü la gü ba, ‘Wü gara kpara ngbü ta ejï *Mere Kambü ka Me. Fü ewü amaka gara mere rü, te ewü le nda-wü de. Fü ewü ace rü la asidi. Tïtïne rü ta te ewü ce la, Me du o tïne eyi mere kpeke rü de wazi ye, te wü bu ye na ngbü engbü ꞌburu eküküte. Nih gbo nga ïrï Me, angü engu mere mere züka ngü eyi fü nih!’21:42 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 118:22-23.43Te di bala, ma ngbü emala fü yi kpekpeke, gü ba, Me tï ale yi ba wü kpara ka-ye tïne kpo fï de! Ah ena adu ale ka-ye ꞌduwa wü *ganzi kpara, te ewü ngbü ele ngü kaka. 44Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü, angü te kpara tï füh rü engu la, ah ena akukuru akukuru, coro coro! Kpah bala, te rü la tï füh kpara la, rü la ena akpaꞌda engu akpaꞌda.”
45Te wü angbe cögbörö wü *kovo la je mani te Yesu mala la, fü ewü awu teke, gü ba, Yesu ngbü emala mani la eküte ani, teka te ani le ngü kaka nda-ani de ne. Fü ngü la ake te ewü afa sü. 46Teka ngü la, wüh le ta de ani zoro Yesu gbü lö-ra la, amba dada ma, angü wüh ngbü ekpe cürü mere bi wü kpara la. Angü mere bi wü kpara la le ta ngü ka Yesu fa sü, gü ba, engu de *mürü dofo ka Me.
Dela mani te Yesu mala teka wü cögbörö kpara, te ewü le ngü kaka de ne.
22Dene mani te Yesu mala teka mene wü kpara,
te ewü ena aküwa te gara, gbü sü ka Me
1Fütanga ngü la, fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara la gbü mani, gü ba, 2“Ma le asere la fü yi, kaje te Me ngbü ele, de wü kpara ꞌburu koro tete wü kpara ka-ni. Kaje la, ah baka e dene. Gara miri ta ladü, te reke mere karama teka ye ye, te ele aza würüse. Fü miri la atima ngü fü mere bi wü kpara, teka de wüh koro, wüh zü karama la. 3Te sïkpï ka karama la tï tete, fü miri la ayia atima wü kpara ka tima ka-ye, de wüh nü, wüh ï wü kpara, de te ni tima ngü fü ewü terane ne, gü ba, ‘Tïtïne sïkpï ka karama tï eyi. Wüh koro ekoro ꞌburu enatikine, azü e.’ Amba wü kpara, de te wüh ï ewü ne, wüh le akoro nda-wü de.
4Fü engu adu kpah atima wü gara kpara ka tima ka-ye, gü ba, ‘Wü nü, wü mala ngü fü wü kpara, de te ni ï ewü ne, kpekpeke, gü ba, “Tïtïne ni mörö mere bi wü yiti ka-ni eyi. Wüh zï wü e la kpah eyi ꞌburu, ce o nzo. Ah le de wü koro kere, teka azü wü e la, angü wü e la ena asiti!” ’
5Amba wü kpara la, yi fï ngü teka karama la nda-yi de! Fü yi ayia anü ka-yi, teka amere wü ngü ka-yi, ba e te yi ngbü ele. Fü gara anü ka-ye, amere tima agbü yï ka-ye. Fü gara anü nda-ye, ase wü e ka-ye. 6Fü wü gara azoro wü kpara ka tima ka miri la, amemere lara ewü, adu amömörö ewü ꞌburu.
7Fü ngü la ayia ake te miri la afa sü. Fü engu ayia atima wü marajümïya ka-ye, amömörö wü kpara la, acuru kötï ka-ewü ꞌburu asidi.
8Fütanga ngü la, fü engu adu amala ngü fü wü kpara ka tima ka-ye, gü ba, ‘Tïtïne, wüh reke wü e teka karama ne ꞌburu eyi nzo. Amba wü kpara, ta te ni ï ewü teka azü karama ne, wüh le akoro nda-wü de. Te di bala, ni ena amere ngü wü e ka-ni ne, neh baye? 9Te ah bala, de wü nü te enga wü kötï biri biri ꞌburu, de wü gïrï bü mene wü kpara te wü ena amaka, wü ï ewü, de wüh koro, wüh zü wü e ne.’ 10Fü wü kpara ka tima la ayia abaya te enga wü kötï. Fü ewü ayia abiti wü kpara te ewü maka ne, wü siti wü kpara, abe kpah te wü züka wü kpara mini. Fü wü kpara asi gbü kambü, de te wüh ngbü ezü e ka karama gbügbü na ne, ꞌduwa gbe!
11Fü miri la ayia arï kpa esambü, teka aceka wü ngba ka-ye ne. Fü jijia ayia atï eküte gara kpara biringbö, te to züka bongo te-ye nda de. 12Fü engu aï kpara la, amala fefe, gü ba, ‘Awuba ni deyï, ah mere baye, te ye le ato züka bongo, te ni to fü ye ne, nda-ye de ne?’ Fü jia kpara la ayia avi. Dada te engu ena alügü ngü nda ma. 13Fü miri la amala ngü fü wü kpara ka tima ka-ye, gü ba, ‘Wü zoro engu, de wü i lölö na, de wü kpakpa na ꞌburu. Wü za engu, wü gü gbü mbiri sü kpa etanü kpala, de ah ngbü, ah ku gba da enyüma gbü te-ye kpala.’ ”
14Teka ngü la, fü Yesu adu kpah amala ngü fü wü kpara la, gü ba, “Me ngbü eï wü kpara ꞌburu de wüh küwa, amba wü kpara te ewü ena akoro kpaka Me, wüh ena adi biri biri. Wüh ena adi ꞌduwa mene wü kpara, te ewü ena afü maguma wü, ale ngü ka Me de maguma wü biringbö.”
Dene ngü ta te wüh yi-ta Yesu di, teka mase ngürü
Marako 12:13-17; Luka 20:20-26
15Fütanga ngü la, fü wü *Farusi ayia abiti te-wü, angbü efï ngü, gü ba, “Ani ena afiti Yesu, de engu mala siti ngü, teka fü ani azoro engu tete, neh baye baye?” 16Fü ewü atima wü gara kpara ka-wü, bete wü gara kovo ka Miri Anïtïpa *Erode, kpaka Yesu.
Fü ewü akoro amaka Yesu, amala ngü fefe na, gü ba, “Mere kpara, ani wu eyi, gü ba, ye de kpeke kpara, te ye ngbü emala zu ngü ka Me fü ani fanü fanü. Angü ye kpe cürü wü kpara nda-ye ꞌburu ꞌdö de, ye ngbü ele ka-ye ꞌduwa ngü ka Me. 17Te di bala, gara ngü ladü te ani le ayi-ta ye di. Ah tï atï fü ani angbü fï bü da ese ngürü ani fü *Kayïsara, miri ka wü *Rüma, te ngbü gbü nzö ani ne? Anga ah tï de? *Rïrï ka Müse gü neh fe?”
18Amba Yesu, mü wu fïngangü ka-ewü la nda-mü eyi kpo. Fü mü ayia amala fü ewü, gü ba, “Wü de wü mürü mani! Wü le afiti ni bala neh teka ne? 19Wü za la biri jiase sela, wü sere fü ani.” Fü ewü aza gara jiase biringbö, ato fefe. 20Fü Yesu adu ayi-ta ewü, gü ba, “Kuru kpara, bete ïrï kpara, de eküte jiase ne, ah de nda da?” 21Fü ewü alügü ngü fü Yesu, gü ba, “Ah de kuru Miri Kayïsara.” Yesu gü ba, “Wayi, ah mbi! Te ah de kuru miri la, de yi lügü e ka miri fü miri. De yi lügü nda Me kpah fü Me.”
22Te wü mürü mani la je ngü, de te Yesu lügü fü ewü de bala ne, fü ewü ayia anga. Fü ewü ayia ace Yesu de wü kpara ka-ye sela, anü sü ka-wü.
Dene ngü ta te wüh yi-ta Yesu di,
teka züzükü gbü kpi
Marako 12:18-27; Luka 20:27-40
23Wü gara wü kpara ta ladü esüka wü di enga *Yïsarayele, te wüh ngbü eï ewü, gü ba, wü *Saduke. Wü kpara la, wüh ngbü efï nda-wü, gü ba, te kpara kpi eyi la, ah kpi eyi fï badi, ah du azükü gbü kpi la nda tïne de.
Gbü sïkpï la, fü wü gara Saduke la ayia akoro kpaka Yesu, ayi-tata gbü mani, gü ba dene, 24“Mere kpara, gara ngü ladü te ani le ayi-ta ye di. *Müse ba ta ngü fü ani gbü *Rïrï ka Me, gü ba, ‘Te kpara kpi, ce wara ye, o wüh bï ye ake di la de la, ah le de enga ni ye na za würüse gbü nganga na la, teka abï ye dada na, angü ïïrï ena adürü.’22:24 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 25:5-6.25Amba, te wü kpara ena azükü gbü kpi azükü fanü fanü la, ngü la ena adi baye? Angü gara wü komoko ta ladü, wüh guvu ni wü lorozi. Fü gigina aza würüse, fü ah akpi ace würüse la, o wüh bï ye ake di la de. Fü gara enga ni ye na ayia aza würüse la. 26Fü ah ayia kpah akpi, o wüh bï ye la de. Fü ebabata enga ni ye na ayia aza würüse la. Fü ngü la amere te-ye bala, te nga ewü lorozi la ꞌburu, wüh bï ye te würüse la nda-wü de. 27Fü würüse la adu akpi nda-ye tïne sidi nga ewü ꞌburu. 28Te wü kpara ena azükü azükü gbü kpi fanü la, würüse la ena adi neh wara da? Kükürü de, angü wü kpara de lorozi la ꞌburu, za ta würüse la eyi wara ewü tete!”
29Fü Yesu adu amala ngü fü wü Saduke la, gü ba, “Yi fï nda-yi, gü ba, Me tï azükü wü kpara gbü kpi nda de? Yi dürü bala, neh teka ne? Yi le aje si-ngü gbü *Ngari Me de, neh teka ne? Yi le awu wazi ka Me kpah de, neh teka ne? 30Gbü sïkpï te Me ena azükü wü kpara tete gbü kpi, ngü ka za-te ena adi nda ma. Angü, te Me zükü wü kpara eyi gbü kpi la, Me ena adu afü ewü baka wü *malayïka ka-ye, fü ewü angbü fï mere badi agbü kpï.
31Amba, Me mala gbü *Ngari ye, teka ngü ka züzükü ka wü kpara gbü kpi, gü neh fe? 32Me mala ta ngü fü *Müse, gü ba, ‘De-ni Me, ni de *vüngüte ka *Abarayama, ake *Yïsaka bete *Yakobo.’22:32 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 3:6, 15. Amba gbü ra ta te Me mala ngü la tete, o wü Abarayama kpi ka-wü eyi gügü. Fïngangü ka-yi gü ba, Me ena amala ngü teka wü kövö, gü ba, ‘Wüh de wü vüngüte ka-ni?’ Ah bala de. Me mala ngü la, angü wü Abarayama ka-wü eyi ladü ezükü, agbü sü ka Me fï mere badi.”
33Dela ngü ta te Yesu mala fü wü Saduke, gü ba, Me ena azükü wü kpara ka-ye, fü ewü angbü fï mere badi agbü sü ka-ye agbü kpï kpala. Ta te mere bi wü kpara gbü sü la je ngü la bala, fü ngü la aga gbü jia ewü ꞌburu afa sü, angü Yesu za ngü gömö wü Saduke eyi.
Dene ngü te Yesu mala teka kpeke Rïrï ka Me
34Te wü *Farusi wu, gü ba, Yesu za ngü gömö wü *Saduke eyi ne, fü ewü aci akoro kpaka Yesu. 35Fü gara mere kpara esüka ewü, te di de *mürü rïrï, adu afï nga gara yitangü, teka are maguma Yesu di. Fü Farusi la ayi-ta Yesu, gü ba, 36“Mere kpara deyï, nda-ni yitangü kpah ladü. Esüka wü *Rïrï ka Me ꞌburu, kpeke rïrï, te fa wü bu ye ꞌburu, neh engu deyi?” 37Yesu gü ba, “Kpeke rïrï te Me to fü ani, gü ba dene,
‘Mü le Mere Me de maguma mü ꞌburu.
Mü o fïngangü ka-mü kpah ꞌburu eküküte.
Mü to te-mü kpah ꞌburu fefe.’22:37 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 6:5.
38Dela kpeke Rïrï te Me to fü ani, te fa wü bu ye ꞌburu. 39Gara Rïrï engu na, gü ba dene, ‘Mü le wü bu mü kpah baka e te mü ngbü ele küte mü.’22:39 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Rïrï ka Gele ka wü Levi 19:18. Dela gina wü kpeke Rïrï ta te Me to fü ani. 40Wü ngü de ꞌbasu la biti wü si-ngü ta te *Müse, de wü gara wü *mürü dofo ka Me, ba gbü *Ngari Me ne eyi ꞌburu, gbü ewü.”
Dela ngü ta te Yesu mala fü wü Farusi, teka kpeke Rïrï ka Me.
Dene ngü ta te Yesu mala, teka Kurisito te Me ena atima füh kotö ne
Marako 12:35-37; Luka 20:41-44
41O wü *Farusi ngbü ꞌburu tete ede Yesu, fü Yesu adu ayi-ta ewü, gü ba, 42“Yi ngbü eo jia yi da ecï nga *Kurisito, Miri te Me ena atima teka aküwa yi ne. Ah mbi. Fïngangü ka-ye gü ba, wüh ena abï engu neh gbü nguwa da?” Wüh gü ba, “Miri la ena adi kundu kundu ye *Mere Miri Davidi, te ena angbü gbü nzö ani kpah baka Davidi.” 43Yesu gü ba, “Miri la ena adi baka Davidi fanü? Angü Davidi ba ta ngü cu me-ye, gbü wazi ka *Nzïla Wazi Me, gü ba dene,
44‘Me mala ngü fü Miri ka-ni, gü ba dene,
“Ye ngbü gbü kokpa ka-ni sene!
Angü ni fe ye, o eyi Mere Miri!
Te di bala, ye ena angbü gbü nzö wü kpara ꞌburu!
Angü ni ena ao wü vügü ka-ye ꞌburu esa lö ye!” ’22:44 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Ci ka wü Davidi 110:1.
45Te Davidi mala, gü ba, ‘Engu de Miri ka-ni la,’ te di bala, wawazi na fa nda Davidi de? Ma ngbü emala fü yi, gü ba, ngü kaka ena afa nda Davidi ka!”
46Dela ngü ta te Yesu mala, teka Mere Miri, te Me ena atima teka aküwa wü kpara. Fü komö wü *Farusi la agu ꞌburu agu, wüh du mala gara ngü tïne de. Fütanga ngü la, gara kpara te du le aga yïkï ake di nda tïne ma.
23Dene ngü te Yesu mala, teka wü mürü rïrï
Marako 12:38-39; Luka 11:46-51; 13:34-35; 20:45-47
1Fütanga ngü la, fü Yesu arü amala ngü fü wü kpara ka-ye, de mere bi wü kpara la ꞌburu, 2-3gü ba, “Mene wü *Farusi, te ewü gü ba, ani de wü *mürü rïrï ne, wüh ngbü nda-wü bü erï wü kpara de *Rïrï te Me to fü Müse ne, kükürü kükürü bala. Wüh wu Rïrï di bü kpo, amba wüh mere wü ngü, te ewü ngbü erï yi di la, nda-wü de. Te di bala, ah le fü yi adi eje wü ngü, te ewü ngbü erï yi di la, fü yi angbü emere ereke areke. Amba yi mere e angbü emere mani baka nda-wü la de. Angü wüh ngbü emala fü yi, de yi di emere Rïrï ka Me, amba nda-wü, wüh le adi emere Rïrï ka Me de maguma wü ꞌburu nda-wü de. 4Wüh ngbü eza wü gara mere bi rïrï ka-wü, eo kpekpeke füh Rïrï ka Me, baka mere tiri e, te ewü ngbü eo gbü nzö wü kpara. Amba cu de-ewü bane, wüh mere Rïrï engu la nda-wü de!
5Wü mürü rïrï la, wüh ngbü emere mere bi wü rïrï ka gele ka-wü la, teka de wü kpara wu ani baka züka wü kpara ka Me. Teka ngü la, fü ewü angbü eba wü *Ngari Me eküte wü e, angbü ei eraku wü, wü gara gbü wü kpa wü. Fü ewü angbü fï bü eto bongo, te wüh ngbü emere tima ka Me di ne, eküte wü, teka fü wü kpara adi eceka ani ba wü züka kpara ka Me. 6Kpah bala, wüh ngbü ele, de wü kpara ꞌburu di ecu ngü ani. Teka ngü la, te ewü koro gbü sü ka karama, anga te ewü rï kpa *esambü ka biti-te la, wüh le ꞌduwa adi engbü füh züka kpökpö, kpa engagira nü. 7Kpah bala, te ewü maka te-wü de wü kpara te kaje la, wüh le de wüh di egü mandï fü ani, da ecu ngü ani acu, kpah da eï ani, ‘Mere kpara.’
8-10Amba de-yi, wü kpara ka-ra, yi mere e ao te-yi, de wü kpara di ecu ngü yi ne de. Yi mere e ale de wüh di eï yi, mere kpara ne, kpah de, angü ma de mere kpara ka-yi ꞌduwa me-ra. Te di bala, yi ꞌburu de wü di enga ni. Kpah bala, yi cu ꞌduwa ngü Me. Yi mere e acu ngü wü kpara füh kotö sene, ao ewü memere baka Wö yi, Me ne, kpah de. Angü Me, te di agbü kpï ne, de Wö yi ꞌduwa me-ye kpikpi ye. 11Te mü le angbü mere kpara esüka wü bu mü la, ah le de mü fü te-mü baka labï, te ngbü emere tima fü wü bu ye. 12Te mü le ao te-mü memere la, Me ena adu ao mü baka labï. Amba te mü o te-mü baka labï la, Me ena adu ao mü mere kpara me-ye.”
13Fü Yesu adu afü te-ye, akpo da emala ngü fü wü *mürü rïrï la, gü ba, “De-yi wü Farusi, te yi gü ba, ani de wü *mürü rïrï ne, Me ena ato mere kuru te yi te gara, angü yi de wü mürü mani. Yi gü ba, ani de züka wü kpara ka Me me-ani, amba yi le to ngari Me, de te ma ngbü emala ne, nda-yi de. Gara *siti ngü ka-yi te fa sü, angü yi ngbü kpah etïrï kaje fü wü gara kpara, de wüh mere e, ale to ngü ka Me la kpah de. Te di bala, yi de wü mürü mani!
14De-yi wü mürü rïrï, Me ena ato mere kuru te yi te gara, angü yi de wü mürü mani. Yi ngbü ezi e ka wü würüse wökö gbü mani, ece ewü, eo gbü cïnga. Yi ngbü kpah eyi-ta Me, teka mere bi lö-ra, de wü kpara di ecu ngü ani, kpah teka fü ewü adi eceka ani ba kpeke wü kpara. Te di bala, yi ena amaka mere siti kuru te gara afa sü!23:14 Veresï 14 ne, gbü wü gara buku, wüh ba nda-wü de.
15De-yi wü mürü rïrï, Me ena ato mere kuru te yi te gara, angü yi de wü mürü mani. Yi ngbü endoro gbü wü sü füh kotö ne ꞌburu, teka agïrï kpara te yi ena afü, de ah le ngü ka-ani la, gü ba, ah de zu ngü ka Me. Amba te kpara la du le ngü ka-yi eyi la, fü yi adu angbü erï engu, de mere bi wü siti ngü ka-yi, te yi ngbü emere ne. Te di bala, Me ena adu ato mere siti kuru te yi afa sü, angü yi rï engu de siti ngü ka-yi la me-yi!
16-19De-yi wü mürü rïrï, Me ena ato mere kuru te yi te gara. Angü yi ngbü erï wü kpara de ngü ka Me de mani, amba ngü de te yi ngbü erï ewü di la, ah de ngü ka Me nda de. Yi ngbü emala, gü ba, ‘Te kpara kïna te-ye te ïrï *Mere Kambü ka Me la, kïna kaka la, tï amere engu esiti de.23:16-19 Yesu mala kpah gara ngü, gü ba, “Wü mürü rïrï ngbü emala ngü, gü ba, ‘Amba te kpara kïna te-ye te ïrï diki-se, de te ewü o kpa esambü ka Me la, ah mere e ace ngü la de, angü kïna kaka la ena amere engu esiti.’ ” Kpah bala, te kpara kïna te-ye te ïrï *cangalï, te wüh ngbü ecuru laꞌbï fefeh fü Me ne la, kïna la mere engu esiti kpah de.’23:16-19 Yesu mala kpah gara ngü, gü ba, “Wü mürü rïrï ngbü emala ngü, gü ba, ‘Amba te kpara kïna te-ye te ïrï laꞌbï, de te wüh ngbü ecuru fü Me füh cangalï la, engu mere e ace ngü la kpo de, angü kïna kaka la ena amere engu esiti.’ ” De bala ne töndö ngü ne? Te kpara kïna te-ye bala, fü ah adu ace kïna ka-ye la, Me ena ato kuru tete ato! Angü wü e la ꞌburu de kpeke e gbü jia Me. Te ah de Kambü ka Me, bete *diki-se de gbügbü la, anga cangalï, te wüh ngbü eto laꞌbï fü Me fefeh, bete laꞌbï la, wüh ꞌburu de kpeke ngü gbü jia Me. 20-21Te di bala, te mü kïna te-mü te ïrï Kambü ka Me la, mü ngbü dela ekïna te-mü kpah te ïrï Me. Kpah bala, te mü kïna te-mü te ïrï cangalï, te wüh ngbü eto takpa fefeh fü Me ne la, mü ngbü dela kpah ekïna te-mü te ïrï Me. 22Te mü ngbü ekïna te-mü te ïrï kpï la, mü ngbü dela kpah ekïna te-mü te ïrï Me, angü kpï de kpökpö ka Me.
23De-yi wü *mürü rïrï, Me ena ato mere kuru te yi te gara, angü yi de wü mürü mani. Angü yi ngbü eo fïngangü ka-yi kpekpeke teka rïrï ka gele ka-yi. Baka te yi ngbü eto tari wü e ka-yi ꞌburu fü Mere Me ereke areke ne, ah esiti de. Amba yi le ato maguma yi fü Me de, teka ne? Yi le ale ta-ngü te wü mürü cïnga kpah de. Kpah bala, yi ngbü ekolo ngü ka wü kpara de mani. Yi ngbü emere ngü bala, teka ne? Dela ngü te siti gbü jia Me fa sü. 24Yi gü ba, ‘Ani ngbü erï wü bu ani,’ amba yi wu ngü ꞌburu ꞌburu de! Yi ngbü eo fïngangü ka-yi mba teka enga ngü cüküꞌdaye, fü yi adu ace memere na ne ka. Yi ngbü baka kpara te gü jia ye bü te enga bükümü cüküꞌdaye gbü ngu te engu le anzö, fü ah ayia aza bükümü asidi. Amba mere siti nzeke ladü gbü ngu la. Fü kpara la adu aza nzeke la, anzö, ami aguvu ye!
25De-yi wü mürü rïrï, Me ena ato mere kuru te yi te gara, angü yi de wü mürü mani. Angü maguma yi baka ndüꞌba anga sila, de te yi ngbü ezürü bü küküte ereke areke ne, amba yi zürü gbügbü na nda-yi de. Siti fïngangü, de ngü ka zi, bete gümü e sibi emaguma yi fa sü! 26De-mü, te mü gü ba, ni de *Farusi ne, jia mü ni eyi ani! Ah le fü mü areke maguma mü, teka de wü kpara ꞌburu wu mü, gü ba, mü zu de kpara ka Me fanü.
27De-yi wü mürü rïrï, Me ena ato mere kuru te yi te gara, angü yi de wü mürü mani. Yi baka wü mbükü te wüh fa de ründü reke areke, amba kpa gbügbü kpala, bü wü biki kpara, te zi eyi azi, te sese ngbü efu afu. 28Ah teka ngü ka-yi kpah bala. Wü kpara ngbü eceka yi baka züka wü kpara nda-wü bü kükürü, amba kpa emaguma yi, wü mani de wü *siti ngü sibi fa sü!
29De-yi wü mürü rïrï, Me ena ato mere kuru te yi te gara, angü yi de wü mürü mani. Yi ngbü esu wu te-yi, da ereke mbükü wü *mürü dofo ka Me ta gügü ne, gü ba, ani ngbü dela ecu ngü ewü. 30Amba wü kundu yi ngbü mömörö wü mürü dofo la me-wü! Yi ngbü esu wu, gü ba, ‘Te ani ena adi ta ladü gbü wü re ka wü kundu ani de kpala la, de bane ani tï ale ngü ka-ewü, te ewü ngbü mömörö wü mürü dofo la, nda-ani de.’ 31Amba ngü ka-yi de te yi ngbü emere la, ah kpah baka nda wü kundu yi, angü yi le amörö ra, kpah baka te wü kundu yi mörö wü mürü dofo la. Teka ne de, angü yi le aje ngü ka-ra, te ma ngbü erï yi di ne, nda-yi kpah de. 32Ngü ma! Ah le de yi mere siti ngü la emere bala eküte ra, angü maguma yi ngbü fï bü enzu, baka nda wü kundu yi!
33Yi de siti wü kpara baka wü kpürü! Yi ngbü fï bü da emömörö wü kpara! Yi ena aküwa neh baye baye? Te di bala, Me ena ato mere siti kuru te yi, te gara. 34Amba fanü fanü, Me le ta eyi fü yi aküwa. Te di bala, fü Me amala, gü ba, ni ena atima wü mürü dofo kpaka yi, kpah de wü kpeke kpara, te ewü ena arï yi de ngari ni, Me, teka fü yi afü maguma yi, adu kpaka ni. Amba wüh ena arï yi de ngü la bala ma! Yi tï ale ngü ka-ewü la nda-yi de! Yi ena abere gara ewü, amörö füh *rü gbegbete. Fü yi asüma gara ewü gbü jia wü kpara ꞌburu. Yi ena aliki kpah gara ewü gbü wü mere kötï ka-yi asidi. 35-36Te di bala, Me ena ato mere kuru te yi teka ngü la. Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü, ah le de yi ceka ꞌbe! Ah kpo te kpi ka Abele, gina kpara ta te wüh mörö füh kotö ne,23:35-36 Mü ena amaka ngü ka kpi ka Abele gbü Gina Ngü 4:8. akoro te kpi ka Zakarïya, ta te wüh mörö etambasü *Mere Kambü ka Me ne,23:35-36 Mü ena amaka ngü ka kpi ka Zakarïya gbü buku ka 2 Ngangü 24:20-22. lïya ka ngüte wü kpara ka Me la ꞌburu ena adi gbü nzö yi, angü yi le ngü ka-ra de.”
37Fü Yesu adu angbü de mere cïnga, gü ba, “Ööö! Yi ceka la mere cïnga te ena amaka wü kpara ka Yerüsalema ne te gara! Angü wüh ngbü emömörö wü mürü dofo, te Me ngbü etima fü ewü ne ꞌburu amörö asidi. Ma ngbü ta ele abiti wü di enga *Yïsarayele ꞌburu, teka aküwa ewü, baka yï-ngü te ngbü ebiti wü di enga ye, esa mbula ye, amba wüh le nda-wü de! 38Te di bala, Me tï ale ngü ka-ewü kpah de! Ah ena ayia ka-ye ace mere Kambü ka-ewü, ka Me, agbü Yerüsalema de kpala. Fü wü vügü akoro, amümürü mere Kambü la, de mere kötï ka-ewü ꞌburu, te gara. 39Ma emala fü yi dene zu ngü. Wüh tï awu ra tïne de, zalü te ewü ena afü maguma wü, adu ale ngü ka-ra, gü ba, Me tima ra me-ye fanü.”
Dela ngü ta te Yesu mala teka mere kuru, te Me ena ato te wü di enga *Yïsarayele ne.
24Dene ngü ta te Yesu mala teka ngü te ena amere te-ye te gara
1Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia ace tambasü *Mere Kambü ka Me, akpo angbü enü ka-wü. Fü wü *kpara kaka arü amala ngü fefe na, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ye ceka la, züka Kambü ka Me ne. Wüh jï engu kpekpeke, reke areke!” 2Yesu gü ba, “Yi mere e afï, gü ba, Mere Kambü ka Me la ka-ye kpekpeke ne, de. Angü, ma mala fü yi dene zu ngü, te gara, wüh ena amürü kambü la amürü ꞌburu kötö. Da biringbö, te wüh ena ace ao füh kiri ye sela, ena adi ma.” 3Fü wü Yesu ayia ace sü la, anü alï angbü ka-wü kpa füh da de ïrï ye Olïve ne.
Te wüh koro kpala, fü wü kpara kaka ayia akoro kpakaka, ayi-tata, gü ba, “Mere kpara, mba ngü ladü te ani le ayi-ta ye di. Ye gü ba, ‘Wüh ena amürü mere Kambü ka Me la asidi.’ Ngü la ena amere te-ye neh elaye? Ah ena adi gbü *adu sïkpï, te ye ena adu akoro, angbü ba mere miri füh kotö ne? Anga ngü, te ena agü tamu ngü la fü ani, gü ba, sïkpï la koro eyi gbamari, ah de ne ngü ne?”
4Fü Yesu alügü ngü fü wü kpara ka-ye la, gü ba, “Yi ceka te-yi mbi teka wü mürü fiti, angü wüh ena afiti yi. 5Kükürü de, angü mere bi wü kpara ena akoro, amere mani te ïrï ra, afiti wü bu wü, gü ba, ‘Ani me-ani de mere miri, te Me tima teka aküwa wü kpara.’ Te di bala, mere bi wü kpara ena ale ngü ka-ewü la. Amba nda-yi, yi mere e ale ngü ka-ewü la de. 6-8Angü mere bi wü ngü ladü, te wüh ena amere te-wü feke, o adu sïkpï la koro la de. Nguwa wü kpara ena ayia atï de gü, gbü nzö nguwa wü gara kpara. Yiki-tö ena amere te-ye gbü mere bi wü sü füh kotö ne. Kpah bala, gbü wü gara sü, mere siti kpïrï tala ena atï gbü nzö wü kpara. Dela ꞌburu wü ngü te wüh ena amere te-wü füh kotö ne, o adu sïkpï koro la de. Wü ngü la ꞌburu ena adi baka gina keke, te kpo da emere würüse te ele ayaka. Te di bala, yi mere e akpe cürü de, angü Me ladü, te ena areke wü ngü la ꞌburu, ba e te engu le.
9Amba nda-yi, yi ceka te-yi mbi, de yi rü kpekpeke, angü wü kpara füh kotö ne ꞌburu ena angbü ekpü yi akpü teka ngü ka-ra. Wüh ena azoro wü gara yi, ato fü wü miri, ato cïnga te ewü. Fü ewü amömörö kpah wü gara yi. 10Gbü wü sïkpï engu la, mere bi wü kpara ka-ra ena ace ngü ka-ra. Gara ewü ena akpo da ekpü yi. Kpah bala, wü gara ena angbü da egü tamu yi fü wü vügü. 11Mere bi wü mürü wu ena akoro teka afiti wü kpara ka Me, gü ba, ‘Ani de wü *mürü dofo ka Me.’ Fü mere bi wü kpara ale ngü ka-ewü. 12Wü kpara ena akpo kpah angbü emere bi wü *siti ngü, gbü wü sü füh kotö ne ꞌburu. Teka ngü la, mere bi wü kpara ena ace ngü ka-ra. 13Amba te mü tüka te-mü, alala gbü ngü ka-ra, akoro di gbü *adu sïkpï la, Me ena aküwa mü aküwa fï mere badi.
14Amba ah le de yi mala ngari ra fü nguwa wü kpara füh kotö ne ꞌburu feke, de wüh fü maguma wü, o ra du koro la de.”
Dene ngü te Yesu mala teka mere cïnga,
te ena amere wü kpara ka Yerüsalema te gara
Marako 13:14-20; Luka 21:20-23
15Fü Yesu adu amala ngü fü ewü, teka *Mere Kambü ka Me, te wüh ena amürü la, gü ba, “Fanü fanü sirimbi ladü, te ena agü tamu sïkpï la fü yi. Angü gara vügü ka Me ladü, te ena akoro, asiti sü, da emere wü gara lara ngü kpa esa Mere Kambü ka Me la, gegege ba e te *mürü dofo de ïrï ye Danyele ba ta gügü gbü *Ngari Me ne.”24:15 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Danyele 9:27; 11:31; 12:11. Dela ngü te Yesu lügü fü wü kpara ka-ye, teka sirimbi, te ena akoro agü tamu sïkpï, te ewü ena amürü Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema tete na ne. De-mü, te mü ngbü etanga ngü ne, ah le fü mü ao fïngangü ka-mü, teka aje si-ngü la mbi mbi mbi.
16Fü Yesu adu amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Te yi wu sirimbi la eyi la, yi mere e angbü gbü *Yudaya de! Yi kpe ꞌduwa kpa enzö mere gümba, agbü gü! 17Kpah bala, te siti ngü la koro maka mü, te mü ngbü efe te-mü kpa esa e la, mü mere e adu arï kpa esambü, akö wü e ka-mü tïne de. Mü kpe ꞌduwa akpe, angü siti ngü la ena amaka mü. 18Te siti ngü la koro maka mü, da esö e ka-mü kpa gbü yï la, mü mere e adu kpa ekötï, ato züka bongo te mü kpah de. Mü kpe ꞌduwa akpe.
19Gbü wü sïkpï la, mere siti cïnga ena amere wü würüse, te ewü ena adi de bu wü, kpah bete mene ewü, de te ewü ena adi de wü vürü jaji eküte wü ne. Dela ne cïnga ne! Cïnga la ena afa wü gara cïnga füh kotö ne ꞌburu. 20Ah le fü yi adi eku gba fü Me, teka de siti ngü la mere e akoro gbü *sïkpï ka Me de, angü wüh ena ani wü möngïtï ꞌbaranga ꞌburu ani. Anga ngü la mere e amere te-ye gbü bigü kpah de, angü agö bete zü ena amere yi esiti, te yi ena akpe la. 21Kü baka te Me mere kotö ne, mere cïnga baka e la mere te-ye nda la de. Gara cïnga te ena akoro baka engu la fütanganga na, ah ena adi kpah ma. 22Fü Me adu afï nga wü kpara ka-ye, te engu fe ewü ne, gü ba, ‘Te di bala, ni ena akolo sïkpï la mba cogbo, teka ngü ka wü kpara ka-ni la, angü wüh ena akpi.’ Te Me ena amere ta bala de la, de bane kpara biringbö, te ena aküwa te gara, esaka siti ngü la, ena adi kpo ma.”
Dene ngü teka dudu ka Yesu füh kotö ne
Marako 13:21-27; Luka 21:25-28
23-24Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Gbü wü sïkpï la, wü mürü wu ena akoro, adi efiti wü bu wü. Gara ena agü ba, ‘Ni de miri, te Me tima ni teka aküwa wü.’ Gara ena agü ba, ‘Ni nda-ni de *mürü dofo, te ni ngbü emala ngari Me fü wü kpara.’ Wüh ena akpo angbü emere bi wü ngü ka talara, te ena afiti wü kpara ꞌburu. Wüh ena agïrï kpah kaje teka afiti cu yi, wü kpara ka-ra. Te di bala, yi ceka te-yi ꞌbe, yi mere e aje ngü ka wu ka-ewü la nda-yi de! Te gara kpara mala ngü fü yi, gü ba, ‘Miri te Me tima ne koro eyi! Ah ladü kpakine,’ anga ‘Ah ladü kpane,’ yi mere e ale ngü kaka la nda-yi kpah de. 25Yi ceka te-yi mbi, angü ma ngbü eyi emala ngü ne fü yi te enga gina dene, o ngü la koro la de, teka fü yi amba jia yi amba, angü wü mürü wu la ena afiti yi. 26Te di bala, te wüh mala fü yi, gü ba, ‘Yi ceka la! Miri te Me tima ne koro eyi! Engu ladü agbü gü kpala,’ yi mere e anü kpala nda-yi de. Kpah bala, te wüh gü ba, ‘Miri la wo te-ye eyi kpakine la,’ yi mere e ale ngü la nda-yi kpah de. 27Kükürü de, angü dudu ka-ra, *Ye kpara ka Kpï, wü kpara gbü nga nzö sü füh kotö ne, ena aci awu ngü la te nga wü ꞌburu. Angü ah ena adi baka ülele te ngbü eü, da elofo sü. Dudu ka-ra ena adi bala, ah tï awo te-ye de! 28Angü wü kpara ꞌburu ena awu ngü la. Ah ena adi baka sü te kö nü di ladü tete, fü wü nügünü, de wü gara wü lu, abiti te-wü ꞌburu füh kö nü la.
29Fütanga ngü la, gara wü ngü ena ayia kpah amere te-wü kere, baka ngü ta te wüh ba gbü *Ngari Me, gü ba dene,
‘Wü lara ngü ena akpo da emere te-wü kpa gbü kpï.
Angü kokpï, de wü e kpa tikpi ꞌburu, ena akpo da eyiki.
Wü küfara ena akpo kpah da egügürü.
Ra ena afü te-ye baka biti.
Fe tï adu asü kpah de.’24:29 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 13:10; 34:4.
30Fütanga ngü la, de-ra Ye Kpara ka Kpï, fü ra adu tïne akoro. Wü kpara ꞌburu ena aci da eku gba ka cürü, angü wüh ena awu ra agbü kpï kpala, te ma ngbü ekoro de mere wazi, baka Mere Miri. Fü ewü aci ꞌburu acu ngü ra. 31Kono ena awü, fü wü kpara aje ꞌburu. Fü ra ayia atima wü *malayïka ka-ra, teka abiti wü kpara ka-ra, te ma fe ewü ne. Wüh ena abiti ewü edebu wü sü bala ne ꞌburu, akoro di fere. Fü a angbü tundu de ewü fï mere badi.”
Dene mani ta te Yesu mala teka dudu ka-ye
Marako 13:28-31; Luka 21:29-33
32Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü gbü mani, gü ba, “Ngü ka dudu ka-ra ena adi baka ngü ka wü rü. Angü te yi wu wü rü, te ngbü eyi ayi, da eto to kpa wü la, yi ngbü egü neh fe? Yi tï eyi awu, gü ba, bigü koro eyi. Ah bala de? 33Kpah bala, te yi wu wü sirimbi, te ma mala nganga fü yi ne eyi la, de yi wu awu, gü ba, sïkpï ka dudu ka-ra la koro eyi gbamari.
34Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Siti cïnga la ena amaka yi fanü, amba ngü la tï anza ngü ka-yi, wü kpara ka-ra nda de. 35Ngü te ma ngbü emala fü yi dene, ah de kpeke ngü, te ena angbü fï mere badi. Angü Me ena agara kotö ne ake kpï, fü ngü ka-ewü anza ꞌburu. Amba ngü ka-ra tï anza nda de.”
Dene ngü te Yesu mala, gü ba,
nih reke te-nih nzo, teka dudu ka-ni
Marako 13:32-37; Luka 12:41-48; 17:26-30, 34-36; 21:34-36
36Fü Yesu adu kpah, amala fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Te yi le ayi-ta ra, gü ba, sïkpï, te ma ena adu akoro tete na, ena adi elaye la, ma ena alügü ngü fü yi, gü ba, sïkpï la, kpara biringbö, te wu ngü kaka, nda ma. Wü *malayïka agbü kpï, wüh wu kpah de. De-ra, te ma di de Ye Me ne, ma wu kpah de. ꞌDuwa Wüba Me wu ngü teka sïkpï la duu me-ye. 37Te di bala, ah le de yi reke te-yi ngbü nzo, angü sïkpï ka dudu ka-ra ena adi baka ngü, ta te mere te-ye gbü re ka mere kundu nih *Nüwa ne. 38-39Angü wü kpara ena angbü ezüfa wü e, da enzönzö wü fï ka-wü, kpah da eza te-wü, wüh tï afï ngü ka Me nda-wü kpah de. Ma ena adu akoro, agüka ewü gbü ngü ka-ewü la, kpah ba e ta te mere agö güka wü kpara gbü sïkpï, te Nüwa rï tete gbü *zabu, fü mere ngu la amörö ewü ꞌburu ne.
40Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Gbü sïkpï te ma ena adu akoro tete, te wü kpara ꞌbasu ngbü emere tima agbü yï la, ma ena aküwa mene kpara te le ngü ka-ra eyi. Fü ra ace mene kpara te le ngü ka-ra de ne. 41Te wü würüse ꞌbasu ngbü eyö zu ka-wü tundu gbü sü biringbö la, ma ena aküwa mene te le ngü ka-ra eyi. Fü ra ace kpah mene te le ngü ka-ra de ne. 42Te di bala, de yi reke te-yi, yi ngbü nzo, angü yi wu sïkpï, de te Miri ka-yi ena adu akoro tete na ne, nda-yi de.
43Ah le de yi fï nga ngü la mbi mbi mbi. Angü te mürü kötï ena awu ta kpo, gü ba, ‘Mürü zi ena akoro gbü biti ne, teka azi wü e ka-ni la,’ de bane, ah tï ara nda de. Ah ena angbü ta ecï sü, teka afete mürü zi la, aliki, angü mürü zi la ena arï kpa esambü, azi wü e ka-ni. 44Teka ngü la, ma ngbü emala ngü ne fü yi kpekpeke, gü ba, ah le fü yi adi ecï sü, angbü kpah nzo, angü sïkpï ka-ra, *Ye Kpara ka Kpï, te ma ena adu akoro tete ne, yi wu nda-yi de.”
45Fü Yesu adu kpah amala gara mani fü ewü, gü ba, “Te mü ena adi de mere kpara ka tima gbü nzö wü bu mü la, ah le fü mü amere tima ka-mü mbi mbi mbi. Te mere kpara ka-mü yia nü agbü gara sü nengete la, ah le de mü mere wü ngü ꞌburu te engu ce, o esaka mü, da egafa zü-e fü wü bu mü, kpah ba e te engu mala fü mü ne, reke areke. 46Angü te mere kpara ka-mü du maka mü, da emere wü ngü la ꞌburu mbi mbi mbi la, ngü la ena ato mere tadu fü mü. 47Ma ngbü emala fü mü dene zu ngü. Mere kpara ka-mü ena ace wü ngü ka-ye ꞌburu esaka mü. Fü ah ao mü ba mere kpara, te ena angbü eceka kpï fütanga wü e ka-ye ꞌburu. 48Anga te mü fï emaguma mü, gü ba, ‘Mere kpara ka-ni tï adu akoro kere nda de,’ 49fü mü angbü ka-mü bü tündü, da emimiki wü bu mü, efï ka-mü bü nzö nga mü, fü mü angbü ka-mü bü da ezüfa wü e, da enzö wü fï, eküküya di la, 50de-ra mere kpara ka-mü, ma ena adu akoro gbü sïkpï te mü wu de, fü ra amaka mü gbü ïrï-to. 51Te di bala, ma ena aza mü, ato esüka siti wü kpara, de wü mürü mani. Fü ra ato mere siti kuru te yi. Fü yi angbü da enyüma gbü te yi de ewü, de mere cïnga kpala!”
25Dene kpah gara mani te Yesu mala, teka ngü ka dudu ka-ye
1Fütanga ngü la, fü Yesu adu kpah amala gara mani fü ewü, gü ba, “Sïkpï ka dudu ka-ra, *Ye Kpara ka Kpï, ena adi baka ngü te mere te-ye fü wü jaji würüse nzükpa, ta te ewü reke te-wü, ecï nga komoko, te le akoro aza kiri wü. Fü ewü ayia aza wü lamba ka-wü, asiya. Fü ewü ayia anü gbü biti la, kpa gba kiri wü, te komoko le aza ne. Fü ewü angbü kpala da ecï nga komoko la. 2-4Wü gara jaji würüse de ꞌburuve ne, wüh de kpeke wü kpara. Fü ewü aza kpah gara mü-wa ka-wü gbü kölökö, anü di mini. Amba wü gara ewü de ꞌburuve ne, wüh ka-wü de töndö wü kpara, wüh za gara mü-wa nda-wü de. 5Amba komoko ne, mü koro nda-mü kere de. Teka ngü la, fü wü jaji würüse nzükpa ne, ayia andïrï, atï ꞌburu de ra.
6Ah te enü akoro etü biti la, fü komoko la ayia akoro, agüka wü kpara ꞌburu agüka. Fü ewü ayia aje ri wü kpara da emï koko, de wü rere kpa tikpi, gü ba, ‘Wayi! Komoko te le akoro aza tangbase ka-ani ne, koro eyi! Wü za lamba ka-wü eza, de wü koro kere! Teka de ani nü, maka te-ani de ewü, kpa te kaje kpala!’ 7Fü wü jaji würüse de nzükpa ne ayia atïtï, azükü gbü ra, amaka wü lamba ka-wü ꞌburu nuuu! Fü ewü ayia sela, akpo da ee ku lamba ka-wü, amba mü-wa nza eyi! 8Fü mene töndö ewü de ꞌburuve ne, amala ngü fü wü bu wü, gü ba, ‘Akooo, wü di enga ni ani, wü le mba ta-ngü te ani de mü-wa, angü nda-ani nza eyi!’ 9Fü mene wü jaji würüse de ꞌburuve, te jia ewü mba amba ne, ayia alügü ngü fü wü bu wü la, gü ba, ‘Du mü-wa ka-ani mba cüküꞌdaye. Ah tï atï tüngü ani ꞌburu nda de. Wü kpe kere, wü se nda-wü.’ 10Fü töndö wü jaji würüse la akpe anü teka ase mü-wa. Fü watï ye kiri ewü ne ayia akoro fütanga ewü la. Fü wü mene kpeke ewü, te ewü di nzo ne, ayia anü, amaka te-wü de wü komoko la. Fü ewü ayia atï de lamba ka-wü engagira nü, anü de wü komoko la agba ka. Fü komoko la aza ewü, arï di kpa esambü, de te wüh reke teka karama la, ani mö nga wü gö gö gö!
11Fütanga ngü la mba cüküꞌdaye, fü mene töndö ewü ne adu akoro, arü emöngïtï, da eï ï, gü ba, ‘Mere kpara! Mere kpara! Ye ü möngïtï fü ani ke!’ 12Fü komoko la alügü ngü fü ewü, gü ba, ‘Wü neh wü da? Ni wu wü nda-ni de! Ni tï adu aü möngïtï ka-ni kpah de!’ ”
13Fü Yesu adu amala ngü fü wü kpara ka-ye kpekpeke, gü ba, “Yi ceka te-yi ꞌbe, de yi reke te-yi, ngbü nzo! Angü yi tï awu sïkpï, anga lö-ra, de te ma ena adu akoro tete na ne, nda-yi de.”
Dene mani te Yesu mala, teka wü kpara ka tima bata
14Fütanga ngü la, fü Yesu adu kpah amala gara mani fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Sïkpï ka dudu ka-ra, *Ye Kpara ka Kpï, ena adi kpah baka ngü, te mere te-ye fü wü kpara ka tima ka gara komoko, te yia nü nengete, agbü gara sü. Te komoko la yia enü tete, fü ah aï wü kpara ka tima ka-ye, ato jiase esaka ewü biri biri ꞌburu, de wüh mere tima di, teka fü jiase la aga. 15Fü engu ato jiase fü gina kpara baka kama ꞌburuve. Fü ah ato jiase fü eꞌbaꞌbasu kpara, baka kama ꞌbasu. Fü ah ato nda ebabata kpara, kama biri. Ah ngbü ye süka jiase la fü ewü bala, te nga wazi ewü gbü tima. Fü ah ayia anü sü ka-ye agbü gara sü.
16Fü mene kpara te maka jiase kama ꞌburuve ne, fü ah anü amere tima de jiase la. Fü ah ayia amaka gara fefeh na kpah kama ꞌburuve. 17Fü eꞌbaꞌbasu kpara, te maka nda-ye kama ꞌbasu ne, anü, amere kpah bala. Fü ah ayia amaka kpah gara fefeh na kama ꞌbasu. 18Fü kiri ewü, de te maka nda-ye jiase ngbee kama biri ne, ayia anü, ajï du, aza jiase, de te mere kpara to fefe la, ati gbügbü.
19Fü mere kpara ka-ewü la ayia ayiri kpala baaala. Fü engu alügü nga ye adu akoro agba ye. Fü ah ayia aï wü kpara ka tima ka-ye, teka aceka jiase ka-ye, de te engu to esaka ewü ne. 20Fü mene kpara, ta te maka jiase kama ꞌburuve ne, ayia akoro engagira mere kpara ka-ye la, agü ba, ‘Mere kpara deyï, ye to ta jiase fü ni kama ꞌburuve. Ye ceka la, tïtïne ni maka gara kpah eyi fefeh na, kama ꞌburuve. Te di bala, wü jiase ka-ye eyi ꞌburu kutu biri dene.’ 21Fü mere kpara kaka-na, angbü de tadu. Fü ah agbo nga ïïrï na, agü ba, ‘Wayi! Dela züka ngü! Ye de kpeke kpara! Ni to ta enga tima fü ye, ye mere eyi ꞌduwa reke areke. Te di bala, ni ena ace mere bi wü ngü ka-ni esaka ye, fü ni ao ye mere kpara gbü tima ka-ni. Ye koro ekoro, de ani ngbü te sü biringbö tundu ake ye, de mere tadu.’
22Fütanga ngü la, fü eꞌbaꞌbasu kpara ayia kpah, akoro, agü ba, ‘Mere kpara, ye to ta jiase fü ni, kama ꞌbasu. Ye ceka la, tïtïne ni maka gara kpah eyi fefeh na, kama ꞌbasu. Te di bala, wü jiase ka-ye eyi ꞌburu kama bala dene.’ 23Fü mere kpara kaka angbü kpah de tadu. Fü ah agbo kpah nga ïïrï na, agü ba, ‘Wayi! Dela züka ngü! Ye kpah de kpeke kpara! Ni to ta enga tima fü ye, ye mere eyi ꞌduwa reke areke. Te di bala, ni ena ace mere bi wü ngü ka-ni esaka ye. Fü ni ao ye mere kpara gbü tima ka-ni. Ye koro ekoro, de ani ngbü te sü biringbö tundu ake ye, de mere tadu.’
24-25Fü mene kpara, ta te nda-ka jiase di ngbee kama biri ne, adu akoro sidi nga wü bu ye la, amala fü mere kpara ka-ye la, gü ba, ‘Wayi, mere kpara, ye ceka la, jiase ka-ye ta te ye to fü ni ne, ah dene. Ni kpe cürü ye, angü ni wu eyi, gü ba, ye de kpeke kpara. Te ye ru e de la, ye ngbü ka-ye fï bü emaka e. Teka ngü la, fü ni aza jiase ka-ye la, awo gbü tö. Ah dene.’ 26-27Fü ngü la asiti te mere kpara kaka la. Fü ah amala ngü fefe, gü ba, ‘Ye de siti kpara! Ye kpah de mürü töndö! Te ye ena awu ta kpo, gü ba, ni de kpeke kpara, te ni ngbü emaka wü e gbü wazi ka-ni la, ye za ta jiase ka-ni la, ao kpaka wü kpara, te ewü ngbü eceka kpï fütanga jiase ne, de, neh teka ne? Baka te ni du ne, de bane ni ena amaka jiase ka-ni la, de gara na füh ye.’
28Fü mere kpara la adu afü te-ye, amala ngü fü wü gara kpara ka tima ka-ye, gü ba, ‘Wü za jiase de kama biri la esasaka asidi, de wü to fü mene kpara, te nda-ka di kutu biri ne. 29Angü mene kpara te mere tima kpekpeke, fü ah amaka mere bi e, wüh ena aza kpah gara wü e, ato fefe. Amba mene kpara te mere tima mbi mbi de, mba enga e te di esasaka, wüh ena aza esasaka asidi. 30Amba teka ngü ka komoko ne, engu de töndö kpara! Wü za engu, wü gü agbü mbiri sü, de ah ngbü, ah ku gba, da enyüma gbü te ye de mere cïnga kpala.’ ”
Dela ngü te Yesu mala teka wü kpara ka-ye, de wüh ngbü kpekpeke, da eo to wü, teka tima te ni to fü ewü ne, de wüh di emere de wazi wü ꞌburu, zalü koro gbü sïkpï, te ni ena adu akoro tete.
Dene ngü te Yesu mala teka ngü ka wü kpara,
te engu ena akolo gbü adu sïkpï
31Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara ka-ye la, gü ba, “Gbü *adu sïkpï, de-ra, *Ye Kpara ka Kpï, ma ena adu akoro de mere wazi, de wü *malayïka ka-ra mini. Fü ra angbü füh kpökpö ka-ra, teka akolo lïya ka wü kpara füh kotö ne ꞌburu. 32Fü wü malayïka la abiti wü kpara füh kotö ne ꞌburu engagira ra. Fü ra adu aye süka ngü ka-ewü, baka e te kpara ngbü eye süka wü kambiliki ka-ye de wü meme. 33Mene züka wü kpara, te ewü di ba wü kambiliki ne, ma ena aza ewü, ao gbü kokpa ka-ra. Amba mene siti ewü, te ewü di baka wü meme ne, ma ena ao ewü gbü kamisü ka-ra.
34Fü ra adu amala fü züka wü kpara, te ewü di gbü kokpa ka-ra ne, gü ba, ‘De-wü, wü de wü kpara te Wüba, Me, küwa wü eyi. Wü koro ekoro akine, de a ngbü de mere tadu gbü züka sü ka Me, ta te engu reke ce o fü wü gügü, o engu mere kotö ne la de ne. 35Angü wü ngbü ta ele ta-ngü te ra, o ra ngbü de wü füh kotö ne. Wü to ta e-mazü fere, o tala ngbü emere ra. Wü to ta ngu fere, o gümü ngu ngbü emere ra. Ma ngbü ta ekolo sü te kaje ba ganzi kpara, fü wü aza ra ngba tete agba wü. 36Ma ngbü ta ngïrïmu, fü wü ato bongo fere. Ta te ma ngbü eke tete, fü wü akoro ta aceka ra, ale ta-ngü te ra. Ta te ma ngbü agbü ku, fü wü akoro aceka ra, ale kpah ta-ngü te ra.’
37Te züka wü kpara la ena aje ngü la bala, wüh ena alügü ngü fere, gü ba, ‘Apa! Mere kpara! Ngü la mere te-ye bala, neh elaye? Ani maka ye te tala ngbü emere ye, fü ani ato zü-e fü ye, neh elaye? Gümü ngu ngbü ta emere ye, fü ani ato ngu fü ye anzö, neh elaye? 38Ye koro ta baka ganzi kpara, fü ani aza ye ngba tete agba ani, neh elaye? Ye ngbü ngïrïmu, fü ani ato bongo fü ye, neh elaye? 39Ye ngbü ta eke, anga wüh zoro ta ye gbü ku, fü ani anü aceka ye, ale ta-ngü te-ye, dela neh elaye? Ani wu ngü la nda-ani de.’ 40Ma ena alügü ngü fü ewü, gü ba, ‘Ma ngbü emala fü wü dene zu ngü. Wü ngü ta ꞌburu, te wü ngbü mere fü wü mürü cïnga de kpakine ne, wü ngbü mere dela ꞌburu fere. Angü wü mürü cïnga la de wü di enga wüna!’
41Fütanga ngü la, ma ena adu afü te-ra, amala ngü fü siti wü kpara, de te ewü di gbü kamisü ka-ra ne, agü ba, ‘De-wü deyï, wü de siti wü kpara! Ma le ngü ka-wü de! Wü yia gbü jia ra sela asidi! Wüh ena aza wü, asö agbü mere wa, te wüh deke teka *Satana de wü kpara ka-ye. Wü ena angbü kpala fï mere badi! 42Kükürü de, angü wü le ta-ngü te ra ta de. Tala ngbü ta emere ra, wü le ato zü-e fere de. Ma ngbü ta ekpi gümü ngu, wü le ato ngu fere kpah de. 43Ma koro ta agba wü baka ganzi kpara, wü le aza ra ngba gba wü de. Ma ngbü ta engbü ngïrïmu, wü le ato bongo fere de. Ma ngbü ta eke ake, wü le ale ta-ngü eküte ra kpah de. Wüh zoro ra ta, gü agbü ku, wü le anü aceka ra kpah de.’
44Wüh ena alügü ngü fere, gü ba, ‘Apa! Mere kpara! Ngü la mere te-ye bala, neh elaye? Ani maka ta ye de tala te ye neh elaye? Ta te gümü ngu ngbü emere ye ne, ani wu ye nda-ani ta de. Ye ngbü ta enü te kaje, neh elaye? Ye ngbü ta ngïrïmu, anga eke ake, neh elaye? Wüh zoro ye gbü ku ta elaye, fü ani ace ta kpo da ele ta-ngü te ye ne?’ 45Ma ena alügü ngü fü ewü, gü ba, ‘Ma ngbü emala fü wü dene zu ngü! Gbü wü sïkpï ta te wü ngbü engbü de wü bu wü kpa füh kotö kpakine ne, wü le adi ele ta-ngü te wü mürü cïnga de. Te di bala, wü ngü de te wü le amere fü wü bu wü de ne, wü ce dela da emere cu fere. Angü wü mürü cïnga la de wü di enga wüna!’
46Teka ngü la, wüh ena aza siti wü kpara la, agü ewü agbü mere du ka wa, fï mere badi. Amba teka züka wü kpara ne, wüh ena aküwa ka-wü agbü sü ka Me fï mere badi.”
Dela wü ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye teka adu sïkpï, te engu ena adu akoro tete ba Mere Miri.
26Dene ngü ta te wü mere kpara ka wü Yïsarayele
ngbü egïrï kaje te ani ena amörö Yesu tete
1Te Yesu rï wü kpara ka-ye de ngü la nza tete, fü engu adu amala gara ngü ka cïnga fü ewü, gü ba, 2“Yi wu eyi, gü ba, *Karama ka Pasïka ena atï fütanga sïkpï ꞌbasu?26:2 Mü ena amaka si-ngü ka Pasïka la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 12. Mü tï kpah amaka si-ngü la gbü “Si wü gara kpeke ngü te di gbü Ngari Me ne.” Gbü sïkpï ka karama la, wü vügü ka-ra ena azoro ra, *Ye Kpara ka Kpï, ato fü wü miri ka *Rüma, teka fü ewü abere ra, amörö füh *rü gbegbete.”
3Gbü wü sïkpï la, baka te Yesu ngbü erï wü kpara ka-ye, fü mere kpara füh kpökpö ka wü mere *kovo, de ïrï ye Kayafa ne, ayia kpah aï wü angbe cögbörö kpara ka wü *Yïsarayele ꞌburu, abiti agba ye. 4Fü ewü akpo angbü egïrï kaje, te ani ena azoro Yesu tete gbü zi, amörö. 5Wüh gü ba, “Ani ceka ꞌbe, angü mere bi wü kpara biti te-wü eyi gbü Yerüsalema sene, teka amere mere karama ka Pasïka ne. Te ani zoro Yesu gbü jia ewü la, wüh ena aci ꞌburu de gü eküte ani! Te di bala, ani gïrï kaje, de ani zoro engu gbü zi.”
Dene ngü te gara würüse tökö züka se-mü di gbü nzö Yesu
6Ta gbü wü sïkpï la, wü Yesu ngbü ta engbü ka-wü agbü Betanïya, agba gara komoko de ïrï ye Sïmüna, ta te di de *jiakö te ye ne. 7Fü gara würüse akoro amaka ewü, te ewü ngbü da ezü e kpala. Würüse la koro de züka *se-mü gbü enga kölökö, te ewü ngbü ese de mere bi jiase.26:7 Wüh o ta se-mü la gbü enga kölökö, te wüh mere gbü gara e de ïrï ye alabasïta. Fü würüse la ayia atökö se-mü la ꞌburu gbü nzö Yesu.
8Te wü *kpara ka Yesu wu ngü te würüse la mere bala ne, fü ngü la asiti eküte ewü. Fü ewü angbü emala ngü esüka wü, gü ba, “Arape! Wüh ngbü esiti mere bi jiase de bala, neh kü teka ne? Ah za züka e la, etökö kötö bü kükürü kükürü bala! Dela züka ngü? 9Ah le ta de wüh za züka se-mü la, cïnzï de mere bi jiase, teka ale ta-ngü di eküte wü mürü cïnga.”
10Amba Yesu wu fïngangü ka wü kpara ka-ye la eyi. Teka ngü la, fü ah ayia amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi ngbü ekpülü würüse ne, teka ne? Yi ce engu ace! Ngü de te engu mere, te engu tökö se-mü di gbü nzö ra ne, ah de mere züka ngü gbü jia ra. 11Angü te yi le ale ta-ngü te wü mürü cïnga la, yi tï eyi amere ngü la gbü wü gara sïkpï, angü mere bi wü mürü cïnga ladü füh kotö ne. Amba nda-ra, du sïkpï ka-ra füh kotö ne mba cüküꞌdaye. 12Würüse ne tökö se-mü ne gbü nzö ra, baka e te wüh ngbü emoko se-mü eküte kövö. Kükürü de, angü sïkpï ka kpi ka-ra koro eyi gbamari. 13Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Gbü wü sü ꞌburu, te wüh ena angbü emala ngari ra tete, fü wü kpara füh kotö ne, wüh ena angbü efï nga würüse ne, kpah da emala nga ngü de te engu mere ne.”
Dene ngü te Yuda Keriyota reke, teka ato Yesu di fü wü vügü
14Fütanga ngü la, fü *Yuda Keriyota, te di de biri kpara esüka wü *kpara ka Yesu nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, ayia anü akoro kpaka wü mere *kovo ka wü Yïsarayele, 15amala ngü fü ewü, gü ba, “Ni le eyi ato Yesu fü wü. Te di bala, wü ena ato fü ni neh ene?” Te wü mere kpara la je ngü la bala, fü ngü la areke te ewü. Fü ewü ayia ꞌduwa atanga jiase teke biri de füh ye nzükpa, ato fü Keriyota. 16Te di bala, ah kpo bü gbü lö-ra engu la, fü Keriyota akpo angbü egïrï kaje, te ni ena agü tamu Yesu tete fü wü kpara la.
Dene ngü ka Yesu te zü Karama ka Pasïka de wü kpara ka-ye
17Te sïkpï ka *Karama ka Pasïka26:17 Gbü Karama ka Pasïka la, wü ngbü ezü ambata de kö gbü ye de. Mü ena amaka si-ngü ka Pasïka la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 12. Mü tï kpah amaka si-ngü la gbü “Si wü gara kpeke ngü te di gbü Ngari Me ne.” koro tete na, fü wü *kpara ka Yesu ayia amala ngü fefe na, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ani ena azü nda-ani karama ne, neh kaye? Ye mala emala fü ani, de ani nü teka areke sü engu na.” 18Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Wü nü enü agbü Yerüsalema, kpa gba gara kpara kpala, de wü mala ngü fefe, gü ba, ‘Mere kpara ka-ani tima ani kpaka ye, amala ngü fü ye, de ye to sü fü ni, teka fü ani akoro, azü karama ka Pasïka de wü kpara ka-ni gbügbü, angü sïkpï ka-ni koro eyi gbamari.’ ”
19Fü wü kpara la ayia anü, amere wü ngü la kpah ꞌburu, baka te Yesu mala fü ewü ne. Fü ewü ayia areke zü-e ka Karama ka Pasïka la ꞌburu kpa gba komoko la.
20Etamurago la, fü wü Yesu ayia akoro, angbü kötö, akpo da ezü karama la de wü kpara ka-ye nzükpa de füh ye ꞌbasu ne. 21Te wüh ngbü ezü e la tete, fü Yesu ayia amala ngü fü ewü, gü ba, “Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Gara kpara ladü esüka yi sene, te ena ato ra fü wü vügü.” 22Te wüh je ngü la bala, fü ngü la ato mere cïnga emaguma ewü. Fü ewü akpo da eyi-ta Yesu te nga wü biri biri, gü ba dene, “Mere kpara, ah de ni? Ni ena ato ye me-ni?” 23Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Ah de mene kpara, te a ngbü ezü e ake di tundu gbü gada biringbö ne. Ah ena ato ra fü wü vügü me-ye. 24De-ra, *Ye Kpara ka Kpï, ngü ka kpi ka-ra tï ka-ye kpini, de ngü ta te wüh ba gbü *Ngari Me ne. Amba mere cïnga ena adi fü mene kpara, te ena ato ra fü wü vügü ne, angü Me ena ato mere kuru tete. Ah reke ta pe, te wüh ena abï engu nda-wü de.”
25Te Yesu mala ngü la bala, fü *Yuda Keriyota, kpara te to Yesu fü wü vügü ne, adu ayi-ta Yesu, gü ba, “Mere kpara, ah ena adi de-ra?” Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “Ah ngbürü bala, mü mala eyi dela!”
26Fütanga ngü te Yesu mala la, fü ewü adu angbü fï da ezü e ka-wü. Baka te ewü du ngbü ezü e ka-wü la, fü Yesu ayia akpo da emere gara ngü. Fü ah ayia aza ambata, agbo nga ïrï Me tekaka na, akukuru tütü. Fü ah ayia agafa fü wü kpara ka-ye la, gü ba, “Dene küte ra. Yi za eza, de yi zü.”
27Fütanga ambata la, fü engu adu aza ndüꞌba de ngu *vinü gbü ye. Fü ah adu agbo nga ïrï Me fefeh na, ayia ato fü ewü, gü ba, “Yi za ngu vinü ne, yi nzö te nga yi ꞌburu, 28angü ah de *ngüte ra. Yi nzö ba e, te yi ngbü enzö *ngüte de wü Me. Angü ngüte ra engu ne, ah ena atökö, teka areke ngü ezengba wü kpara de wü Me, teka fü Me aboro wü *siti ngü ka-ewü. 29Ngü te ma emala fü yi dene, ah de zu ngü. Akpo enatikine, ma tï anzö ngu vinü tïne kpo de, zalü akoro di gbü sïkpï te Me ena ao ra Mere Miri tete na.”
30Te wüh zü karama la nza tete, fü ewü ayia abï ci ka Me.26:30 Ci ka Me te ewü bï la, ah de ci te wü di enga Yïsarayele ngbü ebï te nga re ꞌburu, teka karama ka Pasïka la. Fü ewü ayia ace sü la, anü sü ka-wü agbü sü te ewü ngbü eï, gü ba, Getesemane, te di esangü da de ïrï ye Olïve ne.
Dene ngü te Yesu mala fü Petero
Marako 14:27-31; Luka 22:31-34; Yüwane 13:36-38
31Fütanga ngü la, o wü Yesu ngbü enü tete agbü Getesemane, fü ah adu amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Enatikine, gbü biti ne, yi ena akpe abaya ꞌburu ka cürü, ace ra kpikpi ra, baka e ta te wüh ba gbü *Ngari Me, gü ba, ‘Wüh ena amörö kpara, de te ngbü eceka kpï fütanga wü kambiliki ne, fü wü kambiliki la adu abaya ka-wü ꞌburu.’26:31 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Zakarïya 13:7.32Ngü ma! Te ma zükü gbü kpi eyi la, ma ena anü sü agbü *Galïlaya fi me-ra. Fü yi adu anü amaka ra kpala.”
33Fü Petero ayia amala ngü fü Yesu, gü ba, “Ni tï akpe nda-ni kü de! Ngü ma, te wü bu ni kpe ꞌburu la, ni tï ace nga ye nda-ni kü de.” 34Yesu gü ba, “Öꞌöö, Petero enga wüna, mü mala ngbürü mbi ne, amba ngü te ma ngbü emala dene, ah de zu ngü. Enatikine, gbü biti ne, o moko-ngü mï koko la de, mü ena acere nga mü du bata, gü ba, ‘Ni wu ra de.’ ” 35Fü Petero adu kpah amala ngü la kpekpeke, gü ba, “Ma tï acere nga ra kü de! Ngü ma, te ah kpah bü de kpi la, nih ena akpi ake nih ma! Ma kpe cürü de!” Fü gara wü *kpara ka Yesu ayia amala kpah ꞌburu bala.
Dene ngü ka Yesu agbü Getesemane
Marako 14:32-42; Luka 22:39-46
36Fütanga ngü la, fü wü Yesu anü akoro agbü Getesemane. Te wüh koro kpala, fü engu amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “De-wü deyï, wü ngbü la sene. Ni ena anü nda-ni kpa edere sü, teka aku gba fü Me.” 37Fü engu aza bü nzö Petero ake *Yakobo bete *Yüwane,26:37 Wü Yakobo ake Yüwane de wü di Zebedayo. anü de ewü cüküꞌdaye kpa edere sü. Fü mere cïnga bete fïngangü akpo da emere Yesu, fü mamaguma akpo da egürü. 38Fü engu ayia amala ngü fü wü Petero, gü ba, “Maguma ra ngbü eyi egürü de mere cïnga efa sü, teka ngü ka kpi, te ma ena akpi ne. Te di bala, yi ngbü gbamari ede ra sene, fü nih adi ecï sü tundu de nih ma.”
39Fü Yesu ayia ace wü Petero, anü mba canza edere sü. Fü engu atï, abuka gbüra ye kötö, aku gba fü Me, agü ba, “Wüba, sïkpï ka-ra koro eyi dene! Te ah gbü jia mü mbi la, de mü za cïnga la eküte ra asidi. Amba ngü la, ma ce o eyi esaka mü. Ah le fü mü amere ba e te mü ngbü ele. Ah di ba e te ma le me-ra de.”
40Fü engu ayia adu kpaka wü Petero, amaka ewü ꞌburu da era ara. Fü ah amala ngü fü wü Petero, gü ba, “Ah mere baye? Yi tï angbü ezükü, fü nih acï sü de nih ma mba cüküꞌdaye, nda-yi de? 41Ah le de yi di ecï sü, da eku gba fü Me, angü *Satana ena afiti yi! Wayi, ah fanü, maguma yi ngbü ele ngü ka-ra, amba wazi yi, te yi ena amere ngü la di, nda ma.”
42Fü Yesu ayia ace ewü, adu anü kpah kpa edere sü, aku gba fü Me, gü ba, “Wüba, te mü le aza cïnga la eküte ra asidi de la, de ah ngbü bala, de mü mere emere baka e te mü ngbü ele, angü ma ce ngü la eyi esaka mü!” 43Fü engu adu kpah amaka wü kpara ka-ye la, wüh tï ra ka-wü kpah eyi, angü ra zoro jia ewü eyi fa sü. 44Fü Yesu adu kpah ace ewü, anü teka aku ebabata gba fü Me, emala fï bü ngü biringbö, baka mene te enga gina ne.
45-46Fütanga ngü la, fü Yesu adu akoro kpaka wü kpara ka-ye de bata ne, amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi la fï bü era ara, da efe te-yi? Ah ti eyi! Yi zükü ezükü! Yi yia eyia, nih nü, angü sïkpï ka-ra, *Ye Kpara ka Kpï, tï eyi enatikine! Tïtïne wüh te ekoro teka azoro ra, ato fü wü vügü. Yi ceka la! Kpara te ena agü tamu ra ne, ah eyi te ekoro de kpane!”
Dene ngü te wüh zoro Yesu tete
Marako 14:43-50; Luka 22:47-53; Yüwane 18:3-12
47Baka te Yesu ngbü la fï bü emala ngü la fü wü kpara ka-ye, fü *Yuda Keriyota, te di biri kpara esüka wü *kpara ka Yesu nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, ayia akoro de mere bi wü kpara gbü nga ye, te wü angbe cögbörö *kovo tima ewü, azoro Yesu. Wüh koro ta de wü mere maguruma, bete wü ngbondo esaka wü. 48-49Fü Keriyota akoro ꞌduwa afaka Yesu, da egü mandï fefe, gü ba dene, “Mere kpara, mü ladü!” Ah mere ngü la bala, kükürü de, angü ah mala ta fü ewü, gü ba, “Mene kpara te ni ena afaka, agü mandï fefe, dela eyi engu. De wü zoro engu azoro!” 50Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “Enga wüna, mene ngü, de te mü koro sene teka amere ne, de mü mere emere.” Fü wü kpara la ayia ꞌduwa, aka te-wü, azoro Yesu.
51Fü gara kpara, esüka wü kpara ka Yesu, ayia agbi mere maguruma ka-ye, ade güje gara kpara ka tima ka mere kpara füh kpökpö, akolo gbö! 52Fü Yesu amala ngü fü kpara ka-ye la, gü ba, “Mü ce ngü la ace! Mü lügü maguruma ka-mü kpa da ye! Angü mene kpara te ngbü egü gü de maguruma, wüh ena amörö engu kpah de maguruma. 53Fïngangü ka-mü gü ba, ah le de ma mere gü? Te ma ena ale ta agü gü la, de bane ma ena ayi-ta Wüba, Me, de engu tima mere bi wü *malayïka26:53 Mere bi wü malayïka baka kutu teke bata nzükpa de füh ye ꞌbasu (72,000). fere, teka ale ta-ngü te ra. Mü wu bala de? 54Amba te ma ena amere ngü la ta bala la, ngü ta te wü *mürü dofo ba gbü *Ngari Me, gü ba, ‘Ma ena azü cïnga bala ne,’ ngü la ena mere te-ye baye baye?”
55Fü Yesu adu afü te-ye amala ngü fü wü kpara, te ewü koro azoro ye ne, gü ba, “Ah mere neh baye, te yi koro de wü mere maguruma, bete wü ngbondo esaka yi ne? Ma de siti kpara? Ma ngbü ta engbü etambasü *Mere Kambü ka Me ka-yi, da erï wü kpara de ngü ka Me gbü wü sïkpï ꞌburu ne, yi wu bala de? Yi le ta azoro ra kpala de, neh teka ne? 56Wayi, ngü ma! Yi tï eyi azoro ra. Angü wü ngü la ngbü emere te-ye bala, teka ngü ta te wü mürü dofo ba gbü Ngari Me, teka ra ne, de ah tï kpini.” Te wü kpara ka Yesu wu ngü la bala, fü ewü akpe ka-wü, abaya ꞌburu, ace Yesu bü kpikpi ye.
Dene ngü ka Yesu engagira mere kpara füh kpökpö
Marako 14:53-65; Luka 22:54-55, 63-71
57Fü wü kpara, te ewü zoro Yesu ne, aza engu anü di kpa gba Kayafa, te di mere kpara füh kpökpö ka wü *Yïsarayele. Angü wü mere *kovo ka wü Yïsarayele biti te-wü eyi kpala, teka akolo ngü ka Yesu.
58Amba Petero, mü ngbü fï bü efa nga wü Yesu mba kpa sidi gbü zi, zalü koro di etambasü ka mere kpara füh kpökpö la. Fü mü anü arï angbü kötö esüka wü kpara ka tima ka mere kpara la, teka awu ngü te wüh ena amere de Yesu.
59Fü wü angbe cögbörö kpara la abiti te-wü, akpo da egïrï mene wü kpara, te ena amala ngü eküte Yesu de wu, gü ba, “Engu mere *siti ngü eyi fanü,” teka de ani mörö engu tete na. 60Wüh gïrï ngü la ma, wüh maka nda-wü de! Angü mere bi wü kpara, te ewü koro mala siti ngü eküte Yesu ne, ngü ka-ewü ka-ye ꞌburu kpikpi ye kpikpi ye, angü ah ka-ye ꞌburu de wu. Fü wü gara kpara ꞌbasu ayia arü, amala ngü eküte Yesu de wu, 61gü ba, “Komoko ne mala ta siti ngü, gü ba, ‘Ni ena amürü Mere Kambü ka-ani, ka Me, te wü kundu ani jï ne, ꞌburu asidi, fü ni adu ajï alügü gbü sïkpï ngbee bata kükürü.’ ”
62Te mere kpara füh kpökpö la je ngü la bala, fü ah ayia arü tikpi, amala ngü fü Yesu, gü ba, “De-mü, mü je la bi wü ngü, te wü kpara ngbü emala eküte mü ne! Mü tï alügü ngü de?” 63Fü Yesu anga ka-ye tïïï, ah lügü ngü nda de. Fü mere kpara füh kpökpö la adu amala ngü fü Yesu, gü ba, “Ma ngbü ekïna mü te ïrï Me! Mü mala la zu ngü fü a! Mü ngbürü de Ye Me, te engu tima füh kotö ne, teka aküwa a?” 64Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “Ah ngbürü bala, mü mala eyi dela. Amba ngü te ma ngbü emala fü yi dene, ah de kpeke ngü. Te gara, yi ena awu ra, *Ye Kpara ka Kpï, te ma ena angbü gbü kokpa ka Me, baka Mere Miri! Fü ra adu kpah akoro sene, de mere wazi ka Me, baka agö te biti te-ye teka alï!”
65Te mere kpara füh kpökpö je ngü te Yesu mala la, fü ah ayia asörö bongo de eküte ye ne ꞌduwa traaa! Fü engu amala ngü, gü ba, “Apa! Komoko ne le afü te-ye ba Me! Yi wu eyi? Ngü nza eyi dela! Nih edu kpah agïrï kpara, te ena amala nga siti ngü kaka, neh teka ne? Ah mala siti ngü ka-ye tïne cu eyi de komö ye dela! 66Yi ngbü efï nda-yi neh baye?” Fü wü kpara la ango te nga wü ꞌburu wooo, gü ba, “Engu de siti kpara! Wüh mörö engu amörö!”
67Fütanga ngü la, fü ewü ayia akpo da esü ngüsü gbügbüra na, da emï engu, kpah da ebebe engu. 68Fü ewü angbü emala ngü fefe, gü ba, “Te ye de Ye Me la, de ye gü la ïrï kpara, te ngbü emï ye ne, fü ani!”
Dene ngü te Petero cere nga ye di
Marako 14:66-72; Luka 22:56-62; Yüwane 18:15-18, 25-27
69Baka te Petero ngbü ka-ye fï etambasü ka mere kpara la, fü gara jaji würüse, kpara ka tima ka mere kpara la, ayia akoro aceka jia Petero, ayi-tata na, gü ba, “Ye de neh da? Ye de süka wü kpara te ngbü endoro gbü nga Yesu 26:69 Jaji würüse la gü ba, Yesu de kpara ka Galïlaya. ne de?” 70Fü cürü ayia arï te Petero. Fü ah ayia acere nga ye, gbü jia ewü gbere, gü ba, “Ngü te ye ngbü emala la, ni wu nda-ni de! Ye gü neh fe?”
71Fü Petero ayia ka-ye sela, anü angbü kpa emöngïtï ka ꞌbaranga. Fü gara jaji würüse ka mere kpara la adu kpah awu engu, anü amala nganga fü wü kpara, te ewü ngbü de sela ne, gü ba “Wü ceka la! Komoko la, ah ka-ye de *kpara ka Yesu!”26:71 Jaji würüse la, gü ba, Yesu de kpara ka Nazareta.72Fü Petero adu kpah acere nga ye, gbere! Fü ah ayia akïna te-ye, gü ba, “Fanü fanü, ni wu kpara ka-wü la nda-ni kü de!”
73Fütanga ngü la mba cüküꞌdaye, fü wü gara kpara, de te ewü ngbü gbü ꞌbaranga la, akoro kpaka Petero, amala ngü fefe, gü ba, “Ye zu de kpara ka Yesu, angü ye kpah de kpara ka *Galïlaya. Ani tï eyi awu ngü la, teka ri ye.” 74Fü Petero ayia akïna te-ye kpo kpo kpo, gü ba, “Ma emala fü yi dene zu ngü te ïrï Me! Ma wu ngü ka komoko la nda-ra kü de! Ma su wu de!” Petero bü te emala ngü la bala, fü moko-ngü ayia amï koko. 75Fü Petero adu afï nga ri Yesu, de ta te engu mala fü ye, gü ba, “O moko-ngü mï koko la de, ye ena acere nga ye, du bata, gü ba, ‘Ni wu ni de,’ ne.” Fü Petero ayia akoro kpa etanü, akpo da eku gba, de mere cïnga emaguma ye ꞌduwa ba-neh-ene-la.
27Dene ngü ka kpi ka Yuda Keriyota
1Bü gügü kpurutokokpï, fü wü mere *kovo ka wü Yïsarayele abiti te-wü, aro mö esüka wü, teka ngü ka Yesu, gü ba, “Ah le de wüh mörö engu asidi.” 2Fü ewü aza Yesu, anü de engu engagira Miri *Pïlatü, te mere miri ka wü *Rüma o engu gbü nzö wü kpara ka *Yudaya ne. Amba wüh i kpakpa na fï bü ai.
3Fü *Yuda Keriyota, kpara te to Yesu fü wü vügü ne, awu, gü ba, wüh kolo ngü ka Yesu eyi esiti, wüh za engu nü di eyi engagira Miri Pïlatü, teka amörö engu asidi. Fü mamaguma ayia akolo teka ngü la. Fü engu ayia aza jiase teke biri de füh ye nzükpa, te wüh to fü ye ne, anü di, alügü kpaka wü mere wü kovo la, 4amala ngü fü ewü, gü ba, “Ma mere *siti ngü eyi! Ma to züka kpara eyi fü kpi!” Fü wü mere kpara la alügü ngü fü Keriyota, gü ba, “Ah de ngü ka-ani de! Ah de ngü ka-ye!” 5Fü Keriyota ayia aza jiase la, amoko esaka ye kötö, kpa esa *Mere Kambü ka Me la. Fü ah ayia anü agï te-ye, amörö.
6Fü wü mere kovo ka wü Yïsarayele ayia, aro jiase la. Fü ewü amala ngü, gü ba, “Jiase dela, ah de jiase ka ngüte kpara. Ani tï aza, ao gbü kombo, amere tima ka Me di de, angü rïrï ka-ani gü ba, jiase te wüh to teka ngüte kpara la, wüh tï amere tima ka Me di de.” 7Fü ewü adu amaka fïngangü, gü ba, “Ah le de ani za jiase la, anü ase sü di, teka fü ani angbü eti wü ganzi kpara gbügbü na.” Fü ewü anü, ase sü la esaka wü kpara, te ewü ngbü efo sila. Angü sü la, ah ta de sü te wüh ngbü ecö tö ka sila ka-wü tete. 8Si-ngü te wüh du gü ïrï sü la tete, gü ba, “Sü ka ngüte” ne, angü wüh se sü la de jiase, te wü kovo to fü Keriyota teka Yesu ne.
9-10Ngü ka jiase te mere te-ye bala, ah baka ngü ta te *mürü dofo Yeremaya, ba ta gügü gbü *Ngari Me ne, gü ba, “Jiase de te wüh za teka ase sü ka kpara te ngbü efo sila ne, ah de jiase teke biri de füh ye nzükpa, te di baka jiase ta te wü di enga Yïsarayele ngbü ese labï di.”
Dene ngü ka Yesu engagira Miri Pïlatü
Marako 15:1-15; Luka 23:1-5, 13-25; Yüwane 18:28-40; 19:4-16
11Te wüh koro de Yesu engagira Miri *Pïlatü, fü miri arü ayi-ta Yesu, gü ba dene, “De-mü, wüh gü ba, mü de Miri ka wü *Yïsarayele ne, ngü la fanü?” Yesu gü ba, “Ah bü de te mü mala la.”
12Fü wü mere *kovo ka wü Yïsarayele akpo da emala bi wü kpeke ngü eküte Yesu de wu. Amba Yesu lügü ngü fü ewü nda de. 13Fü Miri Pïlatü adu amala ngü fü Yesu, gü ba, “Bi wü ngü de te wü kpara ne ngbü emala eküte mü ne, mü je nda-mü de? Te mü nga bü tïïï de bane?” 14Fü Yesu anga ka-ye tïïï. Ah lügü ngü fefe na nda-ye kpah de. Fü ngü la aga gbü jia Miri Pïlatü ꞌduwa ba-neh-ene-la.
15Ta gbü wü re la, gbü mere sïkpï ka *Pasïka ꞌburu, Miri Pïlatü ngbü ta ece kpa te gara kpara ka ku biringbö, baka e te wü di enga Yïsarayele ngbü ele. 16Amba gbü wü sïkpï la, gara kpara ta ladü agbü ku kpala, de ïrï ye Baraba,27:16 Gara ïrï Baraba kpah de Yesu. te wü kpara wu ngü kaka ꞌburu kpo, angü ah ngbü ta emere gü teka tö ka-wü. 17-18Fü mere bi wü kpara aci, abiti te-wü kpaka Miri Pïlatü, teka ayi-tata, de ah ce kpa te kpara biringbö ka ku fü ani. Amba Miri Pïlatü wu eyi, gü ba, maguma wü kovo la siti eküte Yesu eyi, fü ewü aza engu, akoro di engagira ni ne, de ni mörö engu asidi. Teka ngü la, fü Pïlatü angbü egïrï kaje, de ni küwa Yesu esaka ewü. Fü Pïlatü arü amala ngü fü mere bi wü kpara la, gü ba dene, “Wü le, de ni lügü fü wü neh da? Ni ena alügü Baraba? Anga ni ena ace kpa te Yesu, te wü ngbü eï engu, gü ba, *Kurisito ne?”
19O Miri Pïlatü ngbü tete füh kpökpö teka akolo ngü ka Yesu, fü wara ka atima ngü fefe, gü ba, “Watï ni deyï, ye ceka ꞌbe! Ye mere e ato kpa ye eküte züka kpara la nda-ye de! Angü gbü biti ne, ni roto engu, fü ngü la ato mere cïnga fü ni.”
20Gbü ngü la, fü wü mere *kovo ka wü Yïsarayele akpo da efiti mere bi wü kpara la, da emala ngü fü ewü, teka de wüh yi-ta miri, de ah ce kpa ye te Baraba, de ah mörö Yesu asidi. 21Te di bala, fü Miri Pïlatü ayi-ta ewü, gü ba, “Wü le de ni ce neh kpa te da?” Wüh gü ba, “Ani le nda-ani Baraba!” 22Fü Miri Pïlatü adu ayi-ta wü kpara la, gü ba, “Amba Yesu, te yi ngbü eï engu, gü ba, ah de Miri ka wü Yïsarayele ne, yi le de ma mere de engu baye?” Fü wü kpara la aci ꞌburu, alügü ngü de mere ri wü kpa tikpi, gü ba dene, “Wüh mörö engu amörö! Wüh bere engu eküte *rü gbegbete!” 23Fü Miri Pïlatü adu ayi-ta ewü, gü ba, “Wü le de ni mörö engu, neh teka ne? Ah mere ne siti ngü ne?” Fü wü kpara la adu akpo da eba rere, afa engu tïne ne di ka, gü ba dene, “Wüh mörö engu amörö! Wüh bere engu eküte rü gbegbete!”
24Te Miri Pïlatü wu, gü ba, ni tï amere gara ngü tïne de, angü mere bi wü kpara la zoro fï bü ngü la gömö wü kpekpeke ne, fü engu ayia aza ngu, azürü kpa ye di, gbü jia wü kpara la ꞌburu. Fü ah adu amala ngü fü ewü, gü ba, “Ngüte Yesu, mere e angbü gbü nzö ni de! Angü ah de ngü ka-wü, te wü le eyi amere bala!” 25Te wü kpara la je ngü la bala, fü ewü aci ꞌburu, amala ngü, gü ba, “Ah le de ngüte komoko la ngbü gbü nzö a, de wü kundu a, fï mere badi.”
26Fü Miri Pïlatü ayia ace kpa te Baraba, alügü fü ewü, ba e te ewü le. Fü ah adu amala ngü fü wü marajümïya, de wüh süma Yesu de juru.27:26 Juru te wüh süma Yesu di, ah de juru konü de biki gbü ye. Fü ewü asüma Yesu de ka. Fü Miri Pïlatü adu aza Yesu, ato fü wü marajümïya ka-ye, de wüh nü, wüh bere engu eküte rü gbegbete.
Dene ngü ka wü marajümïya, te ewü ngbü efala Yesu
Marako 15:16-20; Yüwane 19:1-3
27Fütanga ngü la, fü wü marajümïya ayia aza Yesu, anü di agbü ꞌbaranga, gbü sü ka Miri Pïlatü, te wüh ngbü eï, gü ba, Peretorïyama ne. Fü ewü adu aï wü bu wü ꞌburu, abiti ede Yesu. 28Fü ewü akpo da emü Yesu, gü ba, “Baka te engu di de mere miri ne, ah le de ani cu ngüngü na.” Fü ewü ayia agbi bongo ka Yesu ꞌburu asidi, adu aza diri ngboro bongo ka-ewü, nzenze baka nda miri la, ato eküküte. 29Fü ewü agara bïbï gbü ti, ato gbü nzö Yesu, baka *madudu ka wü miri. Fü ewü ade e baka gbaraka, ato esasaka baka ngbangba ka miri. Fü ewü akpo angbü ebu nzökuta wü kötö, ba wü kpara te ewü ngbü ecu ngü miri la, gü ba, “Wayi! Mandï fü ye, mere miri ka wü *Yïsarayele!” 30Fü ewü angbü esü ngüsü gbügbüra na, adu aza ngbangba esasaka la, akpo da emï nzönzö na di. 31Te wü marajümïya la fala Yesu nza tete, fü ewü adu agbi nze bongo ka-wü la eküküte asidi, adu ato bongo kaka-na, alügü tete. Fü ewü aza engu, anü di teka abere füh rü gbegbete.
Dene ngü ka Yesu, te wüh bere füh rü gbegbete
Marako 15:21-32; Luka 23:26-43; Yüwane 19:17-27
32Te wü marajümïya za Yesu tete, teka anü amörö ne, fü ewü anü amaka te-wü de wü gara komoko de ïrï ye Sïmüna, te di de kpara ka Kurene. Fü wü marajümïya azoro engu, ato esa *rü gbegbete, te ewü ena abere Yesu fefeh na ne, angü Yesu ngbü ta enü, da etï, da etï, teka tiri rü la. 33Fü Sïmüna abï mere rü la, anü zalü akoro di agbü Gologota, sü te ewü ena amörö Yesu tete na la. Gologota la, ah baka e te wüh gü ba, “Sü ka biki-nzö,” angü ah de sü te wüh ngbü emörö siti wü kpara tete.
34Fü wü gara kpara awu cïnga Yesu. Fü ewü aza ngu *vinü, te wüh mere de rü gbü ye, süsü bala, ato fü Yesu, de ah nzö. Amba, te Yesu re vinü la, ah le anzö nda de.
35Fü wü marajümïya la aza Yesu, agbi bongo kaka-na asidi, aza engu, abere eküte rü gbegbete, gö gö gö! adu ae rü gbegbete la tikpi. Fü ewü aza bongo ka Yesu, akpo da esö gümare teka wü bongo kaka la. 36-38Fü ewü aza ngü te wüh ba teka Yesu, abere eküte rü gbegbete la, to tikpi, te gü ba, “Dene Yesu, Mere Miri ka wü *Yïsarayele.” Fü ewü ayia aza wü mürü zi ꞌbasu, abere ewü eküte wü rü gbegbete ka-ewü ede nda Yesu, gara gbü kokpa, gara gbü kamisü. Fütanga ngü la, fü ewü adu angbü kötö, da efete Yesu, angü wü kpara kaka ena akoro aküwa engu.
39Fü wü gara kpara, te ewü ngbü enü te kaje la, awu Yesu. Fü ewü angbü egü nzö wü de tadu, da esoko engu, 40gü ba dene, “Ata! De-ye deyï, ye gü ta, ga, ‘Ni de mere mürü wazi. Ni tï eyi amürü *Mere Kambü ka Me, adu afa gara gbü sïkpï ngbee bata!’ Te ye de Ye Me fanü fanü la, de ye küwa te-ye, ye kö kötö!” 41Wü mere *kovo ka wü Yïsarayele ngbü ta kpah efala engu, gü ba, 42“Komoko la ngbü ta eküwa wü gara kpara. Ah mere neh baye, te engu tï aküwa te-ye de ne? Te engu ena adi ta de Mere Miri, te Me tima fü ani fanü la, ah le ta de engu küwa te-ye, kö kötö, teka fü ani awu mere wazi kaka, adu ale ngü kaka. 43Angü ah ngbü ta emala ngü, gü ba, ‘Ni de Ye Me, Me ena aküwa ni.’ Te ah bala la, ah mbi! Ani ena awu ngü la. Te Me ngbü ele ngü kaka fanü la, de ah küwa engu!” 44Fü wü mürü zi de ꞌbasu, ta te wüh bere edede na ne, angbü kpah esoko engu bala.
Dene ngü ka kpi ka Yesu
Marako 15:33-41; Luka 23:44-49; Yüwane 19:28-30
45Fütanga ngü la, ah te enü akoro etü ra, fü sü ayia atï ꞌduwa mbirrri, baka biti la. Fü e la ayiri bala, zalü akoro gbü lö-ra bata ka tamurago.
46Gbü lö-ra engu la, fü Yesu ayia aku gba de mere ri ye kpa tikpi, gü ba dene, “Eli, Eli, lama sabakatanï?” Ah baka e te wüh gü ba dene, “Me, Mere Miri ka-ra, mü ce ra kpikpi ra, neh teka ne?”
47Wü gara kpara, ta te wüh rü gbü sü la, wüh je ngü, te Yesu mala la, mbi mbi nda-wü de. Fü gara ewü afï, gü ba dene, “Ah ngbü dela neh eï *Ïlïya, de ah koro, ah küwa ni?” 48Fü biri kpara esüka ewü, ayia bü kere de woro, anü aza e ba lïfa, föꞌdö föꞌdö bala, agü gbü fï, ato te nzö e baka gbaraka la, ae, ato te komö Yesu, de ah ꞌbü. 49Fü gara ewü amala ngü fefe, gü ba, “Ye ce la engu ace, ani ceka la. E-wu neh da, anga Ïlïya ena akoro aküwa engu ya?”
50Fütanga ngü la, fü Yesu adu kpah, aku gba de mere ri ye kpa tikpi. Fü ah ayia ace maguma ye, akpi.
51Gbü lö-ra te Yesu kpi tete na la, fü mere bongo, ta te wüh i, kolo tü *Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema di, baka ngisi ne, ayia asörö tü ye de tete-ye mbaaa, kü kpa tikpi, ngbüüü kötö! Fü tö ayia ayiki te-ye, fü wü da angbengbe te-wü. Fü ngü la angbü gbü jia wü kpara ba sirimbi. 52Fü wü mbükü ayia aü te-wü. Fü mere bi wü kpara ka Me, ta te ewü kpi ne, fü Me azükü ewü ꞌburu gbü kpi la. 53Fütanga ngü te Yesu zükü tete gbü kpi ne, fü wü kpara ka Me, te wüh zükü la, akoro anü arï ꞌburu agbü Yerüsalema. Fü mere bi wü kpara awu ewü cu de jia wü.
Dela ta ngü te Yesu kpi tete na.
54Mere kpara ka wü marajümïya, de wü marajümïya ka-ye, te ewü ngbü efete Yesu ne, fü ewü awu yiki-tö, bete ra te ünü teka lö-ra bata ne, fü wü ngü la angbü gbü jia ewü baka sirimbi. Fü ewü akpe cürü ka ngü la, gü ba, “Apa! Te ah bala la, komoko ne, ah ka-ye de Ye Me fanü fanü!”
55-56Bi wü würüse, ta te ewü ngbü efa nga Yesu ne, kpah ladü gbü sü te Yesu kpi tete na la. Wüh de wü *Marïya Egba-Magadala, bete *Marïya ni ye Yakobo ake Yüsa, bete wara Zebedayo, te di de ni ye wü *Yüwane ake *Yakobo, kpah de mere bi wü bu wü, ta te ewü nü koro agbü Yerüsalema de wü Yesu ne. Angü te wü Yesu ngbü ta la da endoro agbü *Galïlaya ne, wü würüse la ngbü ta efa nganga na, da ele ta-ngü tete. Gbü lö-ra te Yesu kpi tete na, wü würüse la ngbü nda-wü kpala, mba canza edere sü, da eceka kpï. Fü ewü awu ngü ka kpi kaka-na la ꞌburu.
Dene ngü teka kö Yesu
Marako 15:42-47; Luka 23:50-56; Yüwane 19:38-42
57Gara *kpara ka Yesu ta ladü gbü sü la, de ïrï ye *Yüsefa, kpara ka Arïmatayo,27:57 Arïmatayo de sü ka wü Yüsefa, te wüh bï engu tete. te di de mere bi wü e esaka ye. 58Te Yesu kpi tete, fü engu anü kpaka Miri *Pïlatü etamurago la, andaꞌba te-ye fefe na, gü ba dene, “Mere kpara, ni le ayi-ta ye de gara ngü biringbö. Te ah tï gbü jia ye la, ni ele de ye to kö Yesu fü ni, ni ti.” Fü Miri Pïlatü ayia ale de wüh to kö Yesu fefe, de ah nü di, ah ti.
59Fü wü Yüsefa ayia anü, aza kö Yesu eküte rü gbegbete asidi, anü di, agaga de züka bu bongo, te engu se toto. 60Fü ewü aza kö Yesu, anü di, ati gbü to mbükü, ta te engu jï fü ye gbü da, angü gele ka wü *Yïsarayele ta bala. Fü ewü awara gara mere siti ngbürükü da, ao emö mbükü la, ani di. Fü ewü adu anü sü ka-wü.
61Fü *Marïya Egba-Magadala ake kiri ye, *Marïya ni ye wü Yüsa ne, fü ewü angbü ka-wü mba canza kötö, da eceka kpï mbiii to kpaka mbükü la. Fü ewü awu sü te ewü ti Yesu tete na ne.
Dela ngü ta te wüh ti Yesu tete na.
Dene ngü ka wü marajümïya, te ewü ngbü efete mbükü Yesu
62Baka egambi la, te di de *sïkpï ka Me ka wü *Yïsarayele ne, fü wü *mere kovo ka wü Yïsarayele, de wü *Farusi ayia abiti te-wü ꞌburu, anü akoro kpaka Miri *Pïlatü. 63Fü ewü amala ngü fefe, gü ba, “Mere kpara, ani ngbü efï nga gara ngü, ta te mürü wu la ngbü emala, o engu di ta la ladü de jia ye ne. Angü ah ngbü ta emala, gü ba, ‘Te ni ena kpi la, gbü *ebabata sïkpï, ni ena adu azükü.’ 64Te di bala, ani ngbü efï, gü ba, ah ena adi mbi, te ye ena atima wü marajümïya, teka anü aceka kpï fütanga mbümbükü la mbi mbi mbi, zalü akoro di gbü ebabata sïkpï la. Angü wü kpara kaka-na ena adu akoro, azi kökö na, atafa di. Fü ewü adu afü ngü, angbü esu wu fü wü kpara, gü ba, ‘Yesu, mere kpara ka-ani, zükü ka-ye eyi gbü kpi!’ Te di bala, mene wu, de te wüh ena adu asu sidi ne, ah ena afa gigina na ne tïne ka!” 65Fü Miri Pïlatü alügü ngü fü ewü, agü ba, “Wayi, ah mbi, yi za wü marajümïya la, yi nü de ewü o kpala, teka de wüh ceka kpï fütanga mbümbükü la. De yi mere ngü la ba e te yi le.”
66Fü wü mere kpara la ayia de wü marajümïya la, anü kpa füh mbükü Yesu, adete dere mbükü la gö gö gö! Fü ewü amala ngü fü wü marajümïya la, de wüh ngbü kpala, adi efete mö mbükü la kpekpeke, angü wüh ena azi kö Yesu.
28Dene ngü ka Yesu te zükü gbü kpi
Marako 16:1-10; Luka 24:1-12; Yüwane 20:1-10
1Gügü kpurutokokpï, gbü sïkpï ka biri ka wü *Yïsarayele, te di de sïkpï ka Me ka-nih ne, fü *Marïya Egba-Magadala ayia ake gara kiri ye, *Marïya ne, anü teka aceka mbükü Yesu. 2-4Baka te wü würüse la yia ngbü enü tete, fü yiki-tö ayia amere te-ye kpa füh mbükü Yesu kpala. Fü wü marajümïya, ta te ewü ngbü eceka kpï fütanga mbükü Yesu ne, ayia awu *malayïka ka Me. Fü ewü akpo angbü eyï ayï de mere cürü. Fü ewü atïtï ꞌburu kötö, angbü baka wü kövö la. Fü malayïka la ayia anzi mere da de emö mbükü la asidi.
Te wü würüse la nü koro kpa füh mbükü kpala, fü ewü aceka kpï bane, gbo! te malayïka ka Me, te ngbü ka-ye ga füh mere da, ta te wüh o emö mbükü ne! Gbügbüra na ngbü eci aci lelele bala! Bongo kaka vi kpah avi kpïlïlï! 5Fü malayïka la arü amala ngü fü wü würüse la, gü ba, “Yi kpe cürü de! Ma wu eyi, gü ba, yi ngbü egïrï Yesu, ta te wüh bere engu füh rü gbegbete ne. 6Engu sene nda ma, angü ah zükü ka-ye gbü kpi eyi, baka ta te engu mala fü yi ne. Yi ceka la sanga, ta te ewü o kökö gbügbü na ne. Ah eyi kükürü! 7Te di bala, yi nü enü kere kere, yi mala nganga na fü wü kpara kaka, gü ba dene, ‘Yesu zükü eyi! Ah tafa ka-ye eyi kpa engagira nü agbü *Galïlaya. Wü nü enü, wü ena amaka engu kpala!’ Dela ngü te ma le amala fü yi, ah dela.”
8Te wü würüse la je ngü gömö malayïka bala, fü ewü ayia kpa füh mbükü la ꞌduwa kere, de mere cürü te wü, kpah de mere tadu emaguma wü teka ngü la. Fü ewü anü de woro, teka amala nga ngü la fü du wü *kpara ka Yesu la.
9O wüh ngbü la bü enü tete, fü ewü aceka kpï, gbo! te Yesu, te rü te kaje. Fü ah agü mandï fü ewü, gü ba, “Me di de yi!” Fü wü würüse la akoro kpakaka na, atï, abu nzökuta wü kötö, azoro lölö na, da ecu ngüngü na. 10Fü Yesu amala ngü fü ewü, gü ba. “Yi kpe cürü de! Yi nü enü, yi mala fü wü di enga wüna, de wüh nü agbü Galïlaya, angü wüh ena amaka ra kpala.” Fü wü würüse la ayia anü amala ngü la, ba e te Yesu mala fü ewü la.
Dene ngü ka wü marajümïya, te ewü ngbü efete mbükü Yesu
11Amba, o wü würüse la nü koro kpa füh mbükü Yesu la de, fü wü marajümïya, ta te ewü ngbü eceka kpï fütanga mbükü Yesu ne, fü wazi ewü ayia adu akoro. Fü ewü ayia sela ꞌduwa, anü akoro agbü Yerüsalema, amala nga wü ngü, de te ngbü mere te-ye kpa füh mbükü Yesu ne, ꞌburu fü wü mere *kovo ka wü Yïsarayele, gü ba dene, “O ani ngbü efete mbükü, fü yiki-tö ayia amere te-ye. Fü *malayïka ka Me akoro, anzi mere da de emö mbükü la asidi. Tïtïne kö Yesu gbü mbükü la nda ma!”
12Fü wü mere kovo la ayia aï wü gara wü bu wü, abiti, teka aro mö de ewü, agïrï mani, te ani ena amere teka ngü la. Fü ewü afï nga gara mani, amaka. Fü ewü ayia aza mere bi jiase, ato fü wü marajümïya la, 13amala ngü fü ewü kpekpeke, gü ba, “Ah le fü yi amala ngü la fü wü kpara, gü ba, ‘Wü *kpara ka Yesu koro gbü biti ne, o ani ngbü era ara, azi kökö na, anü sü di.’ 14Te di bala, yi mere e akpe cürü de. Angü a wu eyi, gü ba, te Miri *Pïlatü je, gü ba, wüh zi kö Yesu eyi, o yi ngbü era ara la, ah ena azïnga, fü ah ato kuru te yi. Amba, ngü ma, a ena anü, agu mamaguma me-a.” 15Fü wü marajümïya la aje rïrï ka wü mere kovo la, aza jiase la. Fü ewü akpo da esu wu la fü wü kpara, gü ba, “Wü kpara ka Yesu koro zi kö Yesu eyi.” Fü ngü la awü, abaya esüka wü di enga *Yïsarayele ꞌburu, zalü akoro di enatikine dene.
Dene ngü te Yesu gü tamu ye di fü wü kpara ka-ye
Marako 16:14-18; Luka 24:36-39; Yüwane 20:19-23; Mürü Tima 1:6-8
16Fütanga ngü la, fü du wü *kpara ka Yesu, nzükpa de füh ye biri ne, ayia anü agbü *Galïlaya. Fü ewü anü alï kpa füh gümba, ta te Yesu mala nganga na fü ewü ne. 17Fü ewü akoro amaka Yesu kpala. Baka te ewü wu Yesu, fü ngü la aga gbü jia ewü afa sü. Fü ewü abu nzökuta wü kötö, agbo nga ïïrï na. Amba maguma gara ewü fï bü ꞌbasu ꞌbasu, angü ngü la ngbü gbü jia ewü baka sirimbi.
18Gbü gara sïkpï, fü Yesu akoro kpah, amala ngü fü ewü, gü ba, “Wüba Me to mere wazi eyi fere, mene wazi agbü kpï, de mene füh kotö ne ꞌburu esaka ra. 19Te di bala, yi baya, yi nü te nga sü füh kotö ne ꞌburu, de yi mala ngari ra fü nguwa wü kpara ꞌburu nde. Te wüh le ngü ka-ra eyi la, de yi to *babatïza fü ewü te ïrï Wüba Me, de ïrï ra Ye Me, kpah de ïrï *Nzïla Wazi Me. 20Yi mala nga wü rïrï, ta te ma mala fü yi ne, ꞌburu fü ewü, de wüh di emere kpah bala. Ah le fü yi awu awu, gü ba, gbü wü sïkpï ꞌburu, ma ena angbü de wü yi tundu, zalü akoro di gbü *adu sïkpï, te ma ena adu akoro tete füh kotö ne.”
Dela ngü ta te Miri Yesu mala fü wü kpara ka-ye, te engu zükü tete gbü kpi.