Dene ngü ta te
Luka
ba teka Yesu Kurisito
Masere si-ngü
Kpara te ba buku ne, ah ena adi de gara mürü kuwa, ta te to maguma ye fü Yesu, de ïrï ye Luka ne. Engu ngbü ta endoro de wü Pawülü (Kolosayï 4:14). Luka engu ne, ah de enga *Yïsarayele nda de. Ngü te engu ba ne ngbü esere fü nih, gü ba, “Yesu le kpah eyi aküwa wü *ganzi kpara, kpah baka te engu küwa wü di enga Yïsarayele ne.” Ah sere kpah, gü ba, “Yesu ngbü ewu cïnga wü kpara, baka wü mürü keke, wü kpara te e di esaka ewü ma, wü kpara te *Satana i ewü eyi gbü ku ka-ye, bete mene wü kpara te wü bu wü ngbü ekpa ngü ewü akpa ne.”
Luka ba kpah gara buku, teka wü ngü te mere te-ye, sidi nga gogo ka Yesu agbü kpï. Mü ena amaka wü ngü la gbü buku ka wü Mürü Tima ka Yesu. Luka ba wü buku de ꞌbasu ne, tima fü gara awuba ye, de ïrï ye Teyofile. Wüh gü ba, Teyofile la ta de gara mere kpara ka wü *Rüma. Luka le de Teyofile wu, gü ba, ngü ka Yesu ka-ye de zu ngü fanü fanü.
Wü ngü te mü ena amaka gbü buku ka Luka, wüh dene.
Sapïta 1:1-4 Masere ngü
Sapïta 1:5–2:52 Ngü teka mabï Yüwane Mürü Babatïza ake Yesu,
bete gaga ka-ewü
Sapïta 3:1-20 Ngü ka Yüwane Mürü Babatïza
Sapïta 3:21–4:13 Ngü teka babatïza ka Yesu,
bete ngü te Satana re maguma Yesu di
Sapïta 4:14–9:50 Wü ngü te Yesu mere agbü Galïlaya
Sapïta 9:51–19:27 Wü ngü te Yesu mere o engu yia tete agbü Galïlaya,
da enü agbü Yerüsalema ne
Sapïta 19:28–23:56 Adu ngü ka Yesu, bete ngü ka kpi kaka-na
Sapïta 24:1-53 Züzükü ka Yesu gbü kpi, bete gogo kaka-na agbü kpï
1Dene ngü te Luka ba teka Yesu Kurisito
1-3Wayi bala, mere kpara Teyofile, ma ngbü eba ngü ne fü mü teka ngü ka Yesu *Kurisito. Angü bi wü kpara kpo ta eyi, ere da eba ngü teka ngü ka Yesu, ta te engu ngbü emere esüka nih de sene ne. Wüh ba ngü la, gegege baka te ewü je gömö wü kpara, de te ewü wu ngü la ta cu de jia wü ne. Kpah bala, ma ngbü ta egïrï lö ngü la. Ma maka eyi mbi. Tïtïne fü ra adu afï, gü ba, ah reke fa sü, te ma ena aba nga wü ngü, de te mere te-wü la, ꞌburu fü mü. 4Ma mere bala, teka de mü wu mbi mbi mbi, gü ba, ngü ka Yesu, ta te ewü ngbü erï mü di ne, ah ka-ye de zu ngü fanü.
Dene ngü te malayïka ka Me mala,
teka ngü ka yayaka ka Yüwane Mürü Babatïza
5Gbü wü re ta te gina *Erode ngbü mere miri tete, gbü nga nzö sü ka *Yudaya, gara mürü gele ka Me ta ladü de ïrï ye Zakarïya.1:5 Zakarïya ta gbü nguwa wü mürü gele ka Me gbü nguwa kundu ye Abïya. Ïrï wara ka ta de Elïzabeta, te di kpah gbü nguwa *Arona. 6Wü Zakarïya ake wara ye, Elïzabeta, ta ꞌbasu mini de züka wü kpara gbü jia Me, te ewü ngbü emere wü rïrï ka Me ꞌburu de maguma wü biringbö. 7Amba, wüh bï ye ta nda-wü de, angü Elïzabeta ka-ye ta de wündü. Kpah bala, wüh gbe ka-wü ta eyi ꞌbasu mini, re ka-ewü nye sü kpah eyi fa sü.
8Gbü gara sïkpï, wü Zakarïya de wü bu ye ngbü ta emere tima ka-wü gbü *Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema. 9Fü ewü amere gele ka mafe kpara, teka afe mene kpara, te ena arï agbü *nzïla sü kpa esambü ka Me, teka adi ecuru *rü de züka se ye baka kïcï kpala. Fü ïrï Zakarïya akoro me-ye. Fü Zakarïya arï agbü nzïla sü teka amere tima ka gele la engakara Me. 10Gbü lö-ra te Zakarïya rï tete kpala, fü mere bi wü kpara angbü nda-wü da eyi-ta Me kpa etanü.
11Fü *malayïka ka Me ayia akoro kpaka Zakarïya kpa esambü ka Me kpala, arü gbü kokpa ede *cangalï, de te wüh ngbü ecuru züka se-rü fü Me tete na la. 12Te Zakarïya wu malayïka ka Me la, fü fïngangü kaka ayia adürü ka cürü.
13Fü malayïka la amala ngü fü Zakarïya, gü ba, “Zakarïya, mü kpe cürü de, angü Me je gba ka-mü eyi. Wara mü, Elïzabeta, ena abï ye komoko fü mü. Fü mü agü ïïrï na *Yüwane. 14Mü ena angbü de tadu teka ngü kaka. Kpah bala, mere bi wü kpara ena angbü de tadu teka ngü kaka-na. 15Angü ah ena adi de mere kpeke kpara gbü tima ka Me. Te di bala, ah tï anzö fï nda de. Angü, gbü sïkpï te wüh ena ayaka engu tete, Me ena ato wazi ka *Nzïla Wazi ye fefe. 16Ah ena alügü mere bi wü di enga *Yïsarayele, ta te ewü dürü gbü ngü ka Me ne, ꞌburu te züka kaje ka Me. 17Engu ena angbü endoro, da emere tima ka Me, gbü wazi ka Nzïla Wazi Me, gegege baka nda *Ïlïya, *mürü dofo ka Me ta gügü ne. Ngü te engu ena arï wü kpara di ne, ena areke ngü esüka wü wö ye wü jaji, de wü di wü ꞌburu me-ye. Ah ena arï wü mürü kögö-nzö, de wüh fü maguma wü, adu angbü emere züka ngü gbü jia Me. Ah ena areke kpah maguma wü kpara, teka fü ewü angbü nzo, acï nga Mere Miri te Me ena atima.” Dela ngü ta te malayïka ka Me mala fü Zakarïya.
18Te Zakarïya je ngü la bala, fü mamaguma akolo. Fü ah ayia amala ngü fü malayïka la, gü ba, “Ngü la, ma ena awu baye baye, gü ba, ah de zu ngü? Angü tïtïne a gbe ka-a eyi ꞌbasu mini fa sü.” 19Fü malayïka la alügü ngü fefe, gü ba, “Ma de malayïka Gabürele. Ma ngbü erü engakara Me, teka angbü emere wü tima kaka-na. Engu tima ra me-ye teka amala ngü la fü mü. 20Mü le aje ri ra de, neh teka ne? Te di bala, mü tï aro mö de. Mü ena angbü aböbö, zalü akoro gbü sïkpï te wara mü ena ayaka tete.” Fü malayïka la ayia anü sü ka-ye.
21Gbü lö-ra engu la, fü ngü la aga gbü jia mere bi wü kpara, te ewü ngbü nda-wü ecï nga Zakarïya kpa etanü ne, afa sü, angü Zakarïya yiri agbü *nzïla sü ka Me la eyi fa sü. 22Te Zakarïya koro tete kpa etanü, ah tï aro mö nda tïne de. Fü ah angbü emala ngü fü wü kpara la bü de kpa ye. Fü wü kpara la awu teke, gü ba, Me sere gara ngü eyi fü Zakarïya agbü nzïla sü ka-ye kpala.
23Te sïkpï ka tima ka Zakarïya nza tete, fü engu ayia ago kpa gba ye. 24-25Sidi nga sïkpï mba cüküꞌdaye, fü wara ka, Elïzabeta amaka bu. Fü Elïzabeta amala ngü, gü ba, “Wayi, ni gbo nga ïrï Me, teka züka ngü te engu mere fü ni ne! Angü ngü ta te wüh ngbü efala ni di ne, Me reke ngü engu na la eyi.” Fü Elïzabeta ayia awo ngü la teka fe ꞌburuve. Ah mala fü wü kpara ꞌburu ꞌburu de.
Dene ngü te malayïka ka Me mala
teka ngü ka yayaka ka Yesu
26-27Fütanga ngü la, fü Me ayia atima *malayïka ka-ye, Gabürele, kpaka gara jaji würüse de ïrï ye *Marïya, agbü gara kötï de ïrï ye Nazareta, gbü nga nzö sü ka *Galïlaya. Ngü la mere te-ye, o bu Elïzabeta mere eyi fe maꞌdiya. Marïya ta de jaji würüse, te wüh dara engu fü gara komoko de ïrï ye *Yüsefa, ta te di gbü nguwa Miri *Davidi. 28Fü Malayïka Gabürele ayia arï kpaka Marïya kpa esambü, amala ngü fefe, gü ba, “Mandï fü mü, Marïya. Mü ngbü de tadu, angü Me ladü tundu de mü. Ah o *züka maguma ye eyi te mü, fü ah ato mere wazi fü mü teka ngü la.” 29Te Marïya je ngü la bala, fü mamaguma agürü. Fü ah angbü da eyi-ta tete-ye, gü ba, si-ngü gbü mandï la gü neh fe?
30Fü malayïka la amala ngü fefe, gü ba, “Marïya, mü kpe cürü de, angü ngü ka-mü reke gbü jia Me fa sü. 31Mü ena amaka bu, fü mü abï ye komoko, agü ïïrï na Yesu. 32Mbarase la, ah ena angbü mere kpara. Wüh ena angbü eï engu Ye Me. Mere Me ena ato wazi fefe, de ah ngbü mere miri füh kpökpö ka kundu ye, *Davidi. 33Ah ena angbü mere miri gbü nzö nguwa *Yïsarayele ꞌburu, fï mere badi. Wazi miri kaka tï anza kpo fï de.”
34Baka te Marïya je ngü la bala, fü ah amala ngü fü malayïka la, gü ba, “Apa! Ngü la ena amere te-ye bala, neh baye baye? Baka te ni wu ngü ka komoko nda-ni la de ne.”
35Fü malayïka alügü ngü fefe, gü ba, “*Nzïla Wazi Me ena ato wazi la fü mü me-ye. Angü mbarase de te mü ena abï ne, ah ena adi de Ye Me. 36Mü ceka la, mürü mü, Elïzabeta, maka bu kpah eyi, gbü gbe ye. Wü kpara ngbü ta efala engu, gü ba, ‘Ah de wündü, ah tï abï ye de.’ Tïtïne engu eyi de bu, fe maꞌdiya dene. 37Angü ngü te ena afa Me, nda kü ma.”
38Te Marïya je ngü la bala, fü ah amala, gü ba, “Wayi, ma de labï ka Me. Ma eyi esa rïrï kaka. Ah le fü ngü la amere te-ye fere, baka te mü mala la.” Fütanga ngü la, fü malayïka la ayia ace engu, anü sü ka-ye.
Dene ngü te Marïya nü ceka Elïzabeta tete
39Te *Marïya je nga Elïzabeta, gü ba, engu eyi de bu ye ne, fü ah ayia bü kere, gbü wü sïkpï la, anü aceka Elïzabeta, agba wü Zakarïya, te di eze wü da agbü *Yudaya. 40Te engu koro agba Zakarïya, fü ah amaka Elïzabeta, agü mandï fefe. 41-42Te Elïzabeta je ri Marïya, te gü mandï fü ye ne, fü engu awu ꞌduwa te mbarase kpo da emere wutu guvu ye. Fü Elïzabeta amaka wazi ka *Nzïla Wazi Me, amala ngü de ri ye kpa tikpi, gü ba, “Marïya, Me le ngü ka-mü eyi fanü, fa wü würüse füh kotö ne ꞌburu. Kpah bala, engu ena ato wazi fü mbarase, de te mü ena abï ne. 43De-mü, te mü di de ni ye Miri ka-ra ne, mü koro aceka ra tïne bü cu me-mü bane? Apa! Ngü la neh baye? 44Marïya, mü ceka la, te ma je ri mü, de te mü to mandï fere ne, mbarase kpo ꞌduwa da emere wutu de tadu guvu ra. 45Züka ngü di fü mü, de te mü to maguma mü eyi fü Me, teka ale ngü de te engu mala fü mü ne. Te di bala, wü ngü la ena amere te-wü ꞌburu tenga riri na, ba e te engu mala fü mü.” Dela ngü te Elïzabeta mala fü Marïya.
Dene ci ka tadu te Marïya bï
46Teka ngü la, fü *Marïya angbü de tadu, ayia akpo ebï ci, gü ba,
“Maguma ra ngbü eyi de mere tadu.
47Ma egbo nga ïrï Mere Me, te küwa ra ne.
48Angü engu fï nga ra eyi, te ma di de labï kaka-na ne.
Akpo enatikine, anü kpa engagira nü,
wü kpara ꞌburu ena adi emala nga ra, gü ba,
‘Ma de würüse te Me to züka ngü eyi fefe.’
49Me mere mere kpeke ngü eyi fere.
Ma egbo nga ïïrï na, angü engu de wazi fa sü.
Ah ka-ye kpah *nzïla.
50Wü kpara ꞌburu, te ewü ngbü emere rïrï kaka,
engu ena aküwa ewü fï mere badi.
51Ah ngbü emere wü mere kpeke ngü.
Ah baya wü mürü kögö-nzö eyi,
angü wawazi na fa sü.
52Ah gügürü wü miri,
de te ewü ngbü engbü gbü nzö wü kpara füh kotö ne,
eyi ꞌburu kötö.
Fü ah aza wü kükürü kpara, adu ao da ewü.
53Ah to mere bi wü e fü wü kpara,
te ewü ngbü ekpi de tala ne.
Amba wü kpara,
ta te ewü di de mere bi wü e esaka wü ne,
ah liki ewü eyi de kpa wü kükürü.
54Ah koro teka ale ta-ngü te wü kpara ka-ye,
wü di enga *Yïsarayele, de *züka maguma ye,
55kpah baka ngü ta te engu mala fü *Abarayama,
gü ba, ‘Ni ena amere wü ngü la bala te gara fefe na,
de wü di ye ꞌburu, fï mere badi,’ ne.”
Dela ci ta te Marïya bï, te engu koro tete kpaka Elïzabeta.
56Fü Marïya angbü kpaka Elïzabeta kpala, teka wü fe bata. Fü ah ayia ago kpa gba wü, agbü Nazareta.
Dene ngü ka yayaka ka Yüwane Mürü Babatïza
57Fütanga ngü la, fü sïkpï ka Elïzabeta ayia atï teka ayaka. Fü engu ayaka mbarase ka-ye la, jaji komoko. 58Te wü bu ye Elïzabeta, de wü mürü ye na je ngü la, fü ewü angbü de tadu afa sü, gü ba, “Me to züka ngü eyi fefe.”
59Gbü sïkpï ꞌbajena, fütanga yayaka la, fü ewü akoro, teka agü mbarase la esa *basa. Wüh le ta agü ïrï wö ye na, Zakarïya, eküküte. 60Fü Elïzabeta ace kpo, gü ba, “Aꞌa, ïïrï na ena adi *Yüwane.” 61Fü ewü alügü ngü fefe, gü ba, “Apa! Ïrï kpara baka e la ladü gbü nguwa yi fanü? Ah nda ma.” 62Fü ewü ayi-ta Zakarïya bü de kpa wü, gbü ngü la, angü ah tï aro mö nda de. Wüh gü ba, “Ye ele de wüh gü ïrï mbarase ne, neh da?” 63Fü Zakarïya ayo köcökpa. Fü ah aba ngü fefeh, gü ba, “Ïïrï na de Yüwane.” Fü ngü la aga gbü jia wü kpara ꞌburu aga afa sü.
64Kpah bü gbü lö-ra engu la, fü mi Zakarïya ayia afuru te-ye. Fü ah akpo tïne da ero mö mbölö mbölö. Fü ah akpo da egbo nga ïrï Me de mere ri ye kpa tikpi. 65Teka ngü la, fü cürü arï te wü bu ye na la afa sü. Fü ngü la awü, abaya esüka wü kpara te nga nzö rüvü ka *Yudaya sela ꞌburu, tïne ꞌduwa ba-neh-ene-la. 66Mene wü kpara ꞌburu ta te ewü je nga ngü la, fü ewü angbü de mere fïngangü, da eyi-ta ngü esüka wü, gü ba, “Apa! Ngü ka mbarase la, ah ena angbü te gara, neh baye?” Angü wüh tï eyi awu, gü ba, mbarase la, Me to wazi eyi me-ye fefe fanü fanü.
Dene ci te Zakarïya gbo nga ïrï Me di
67Fütanga ngü la, fü *Nzïla Wazi Me ato wazi fü Zakarïya. Fü engu akpo da emala ngü baka *mürü dofo, da ebï ci, gü ba,
68“Gbo nga e fü Mere Me,
te di de Mere Miri agbü kpï,
te ngbü gbü nzö wü kpara ka-ye, wü *Yïsarayele.
Nih gbo nga ïrï Mere Me,
angü ah koro eyi teka aküwa nih, wü kpara ka-ye.
69Me tima kpeke kpara eyi teka aküwa nih,
engu de kundu ye Miri *Davidi.
70Ah mala ta wü ngü la gügü gömö wü mürü dofo ka-ye,
71gü ba, ‘Ni ena atima Mere Miri,
te ena aküwa nih esaka wü vügü ka-nih.’
72Wayi, Me sere *züka maguma ye eyi fü nih.
Ah fï nga ngü ta te engu mala
fü kundu nih, *Abarayama ne, eyi,
73gbü sïkpï ta te ewü *nzö ngüte tete ake di, gü ba,
74‘Ni ena aküwa nih esaka wü vügü ka-nih,
teka fü nih amere tima ka-ni de wazi, cürü tïne ma.
75Teka de nih ngbü ba züka wü kpara ka-ni,
da emere wü züka ngü gbü jia ni,
te nga wü sïkpï ꞌburu,
o nih di la ladü de jia nih, füh kotö sene.’
76Te di bala, de-mü, ye ra, wüh ena angbü eï mü, gü ba,
mü de mürü dofo ka Mere Me.
Angü mü ena anü kpa engagira nü,
da ereke kaje fü Mere Miri te Me ena atima.
77Kpah teka agü tamu ngü la fü wü kpara kaka, gü ba,
‘Ah ena akoro teka aküwa ewü,
angü ah ena aboro *siti ngü ka-ewü.’
78Kükürü de, angü züka maguma ka Me fü nih fa sü.
Engu ena atima kpara te ena aküwa nih,
te ena alofo sü fü nih füh kotö ne.
79Teka ngü la, sü ena alofo gbü jia wü kpara ꞌburu,
ta te ewü ngbü gbü mbiri sü ka kpi ne, alofo.
Nih ena angbü endoro tïne te züka kaje,
de gu ngü emaguma nih teka ngü ka Me.”
Dela ci ka Zakarïya ta te engu bï teka ngü ka ye ye, *Yüwane Mürü Babatïza ne.
80Fü mbarase la aga, akoro mere komoko. Fü engu amaka kpah wazi, angbü kpeke kpara gbü jia Me. Fü engu angbü kpa etü gü kpala, zalü koro di gbü sïkpï, te engu koro gü tamu ye fü wü di enga Yïsarayele tete.
2Dene ngü ka yayaka ka Yesu
1Gbü wü re engu la, fü mere Miri *Kayïsara Agusito ato kpeke rïrï, gü ba, wü kpara ꞌburu nü ba ïrï wü gbü köcökpa, teka fü ni awu, gü ba, wüh neh fe? 2Ngü la mere te-ye, o Kuriniyo ngbü ta miri tete, gbü nga nzö kötï ka Sïrïya. Ngü la, ah de gina ngü, te wüh ba ïrï wü kpara bala. 3Teka ngü la, fü wü kpara ꞌburu ayia anü aba ïrï wü, agbü sü te nguwa ewü di gbügbü na.
4*Yüsefa, fü mü ayia agbü Nazareta,2:4 Nazareta de gara nzö kötï ka Galïlaya. teka anü aba ïrï mü agba yi, agbü Beteleme,2:4 Beteleme de gara nzö kötï ka Yudaya. te di de kötï ta te wüh bï Miri *Davidi gbügbü na, angü Yüsefa koro gbü nguwa Davidi. 5Fü ewü anü ake *Marïya, würüse ta te engu le aza ne, teka aba ïrï wü kpala ake di. Amba bu Marïya ndri ka-ye eyi. Ah gbamari teka ayaka. 6Fü sïkpï ka yayaka atï fü Marïya, o wüh di ciki agbü Beteleme kpala. 7Fü Marïya ayaka gina enga ye, ye komoko. Fü engu agaga mbarase la de bongo, aseke engu gbü külü e, te wü yiti ngbü ezü e gbügbü na, ciki esambü ka wü yiti la, angü wüh maka ta züka sü ka rara nda-wü de.
Dene ngü te malayïka ka Me mala fü wü mürü kambiliki
8Gara wü kpara ta ladü gbü sü la, te ewü ngbü endoro de wü kambiliki ka-wü gbü gü, da efete ewü. 9Gbü biti la, fü Me atima gara *malayïka ka-ye kpaka ewü. Fü wazi ka Me alofo sü ede ewü kpala ꞌburu raaa! Fü cürü ayia arï te ewü afa sü.
10Fü malayïka la amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi mere e akpe cürü de, angü ma koro kpaka yi de züka tofo ngü, te ena areke wü kpara füh kotö ne ꞌburu. 11Angü enatikine gbü Beteleme,2:11 Beteleme de kötï ta te wüh bï Miri Davidi gbügbü. Wüh bï Miri Yesu kpah sela. wüh yaka Miri, te Me tima teka aküwa yi ne, eyi. 12Dene ngü te yi ena awu engu tete. Yi ena amaka vürü jaji, te wüh gaga engu de bongo, seke gbü külü e, te wü yiti ngbü ezü wü e ka-wü gbügbü na ne.”
13Fütanga ngü te malayïka mala la, rurrru! fü mere bi wü malayïka ka Me ayia agbü kpï, akoro arü, abiti te-wü ede kiri wü la. Fü ewü akpo da ebï ci, da egbo nga ïrï Me, gü ba,
14“Nih gbo nga ïrï Me.
Nih gbo nga Me agbü kpï.
Me to züka gu ngü eyi fü wü kpara ka-ye.
Wü kpara te engu le ngü ka-ewü,
wüh ena angbü de mere tadu füh kotö ne ꞌburu.”
15Te wü malayïka la nza ci ka-wü tete, fü ewü ayia ace wü mürü kambiliki la, ago ka-wü agbü kpï.
Fü wü mürü kambiliki la amala ngü esüka wü ngberrre, gü ba, “Ani nü la enü agbü Beteleme, teka aceka mene ngü, de te Me sere fü ani ne, cu de jia ani.” 16Fü ewü ayia bü kere, anü akoro agbü Beteleme, amaka *Marïya ake *Yüsefa, bete vürü mbarase, te wüh seke engu gbü külü e, te wü yiti ngbü ezü e gbügbü na la, fanü.
17Te wü mürü kambiliki koro wu ngü la bala, fü ewü amala nga ngü, de te malayïka mala fü ewü, teka ngü ka mbarase la, ꞌburu fü wü kpara. 18Baka te wü kpara je ngü de gömö wü mürü kambiliki la, fü ngü la aga gbü jia ewü ꞌburu afa sü. 19Fü Marïya akpo angbü da efï nga ngü la emaguma ye. 20Fü wü mürü kambiliki la ale kaje ka-wü ago, da ecu ngü Me, kpah da egbo nga ïïrï na, teka wü ngü ꞌburu te ewü nü ceka cu de jia wü, baka te ewü je gömö wü malayïka ka Me ne.
Dene ngü te ewü gü ïrï Yesu tete na
21Gbü sïkpï ꞌbajena, fütanga yayaka la, fü wü *Yüsefa ake *Marïya aza mbarase, anü di, agü esa *basa, baka te di gbü gele ka wü *Yïsarayele. Fü ewü agü ïïrï na Yesu, ïrï ta te *malayïka mala nganga fü Marïya, o engu maka bu la de ne.
22-24Fütanga ngü la, fü sïkpï ayia atï fü Marïya, teka fü ewü areke ngü kaka sidi nga yayaka, baka te di gbü *Rïrï ka Müse. Te di bala, fü wü Yüsefa ake Marïya ayia anü de vürü mbarase, agbü *Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema, teka ato takpa fü Me, ba e te *Müse ba gbü Rïrï ka Me, gü ba, “Wüh ena adi eto wü mö ꞌbasu, teka areke ngü ka würüse, te bï ye, di.”2:22-24 “Wü mö ka gü ꞌbasu, anga togo mö ka kötï ꞌbasu.” Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Rïrï ka Gele ka wü Levi 12:1-8. Wüh le kpah ao Yesu engagira Mere Me, angü wüh ba ta kpah eyi, gbü Rïrï ka Me, gü ba, “Te würüse bï gina enga ye, te ah de komoko la, ah le fü ewü aza engu, akoro di, ao engagira Mere Me.”2:22-24 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 13:2, 11-15.
25Gara kpara ta ladü agbü Yerüsalema kpala, de ïrï ye Sïmïyona. Engu de züka kpara, te le ngü ka Me de maguma ye biringbö. Ah ngbü ta kpah eo jia ye teka miri, te Me ena atima teka aküwa ani, wü di enga Yïsarayele ne. Angü *Nzïla Wazi Me ngbü ta eto wazi fefe me-ye. 26Fü Nzïla Wazi Me la amala ngü fefe, gü ba, ye tï akpi la de, zalü te ye ena awu Miri la cu de jia ye feke.
27Fü wü Marïya ake Yüsefa aza Yesu, anü akoro di kpa etambasü Kambü ka Me, teka ao engu engagira Mere Me, baka te di gbü rïrï ka gele ka-ewü. Gbü sïkpï la, fü Nzïla Wazi Me aza Sïmïyona, anü di kpah kpala, teka awu Yesu. 28Te Sïmïyona koro maka ewü kpala, fü ah abï Yesu esaka ye, akpo da egbo nga ïrï Me, gü ba, 29-31“Wayi Mere Me, enatikine ma wu Mere Miri E-küwa-nih eyi cu de jia ra, kpah ba e ta te mü mala fere. Te di bala, ma tï e ka-ra eyi akpi tïne, de gu maguma. Angü mbarase ne, mü tima engu teka aküwa wü kpara füh kotö ne ꞌburu. 32Engu ena adi de ra-sü te ena agü tamu züka kaje ka-mü fü wü *ganzi kpara ꞌburu. Kpah bala, wü kpara ena agbo nga wü kpara ka-mü, wü di enga Yïsarayele, teka ngü kaka.”
33Fü ngü de te Sïmïyona mala, teka Yesu ne, aga gbü jia wü Marïya ake Yüsefa afa sü. 34Fü Sïmïyona ayia ao kpa ye füh wü Marïya, ayi-ta Me, de ah to wazi fü ewü. Fü ah amala ngü fü Marïya, ni ye Yesu, gü ba, “Mbarase ka-mü ne, Me fe engu teka are maguma wü kpara. Angü wü gara kpara ena ato maguma wü fefe, fü ewü aküwa. Amba mene ewü de te ewü le ngü kaka de ne, wüh küwa kpah de. Angü engu de Ri Me te Me tima fü nih, amba mere bi wü kpara tï ale ngü la nda-wü de. 35Te di bala, siti fïngangü ka-ewü, ta te wo te-ye awo ne, ena asere te-ye. Amba nda-mü Marïya, cïnga ena akuru maguma mü, teka ngü ka mbarase ne, baka te wüh sö e de maguruma la.”
36-37Gara mere würüse wökö ta kpah ladü kpala, de ïrï ye Ana, ye Fanüwele.2:36-37 Fanüwele, de kpara te di gbü nguwa Asera. Engu ta de *mürü dofo ka Me, te Nzïla Wazi Me ngbü ta eto wazi fefe, de ah di emala ngari Me. Wüh za ta te-wü ake watï ye, ra ngbee re lorozi. Fü watï ye na akpi ace engu. Fü würüse la angbü kpikpi ye, fütanga watï ye, zalü te re kaka koro tete teke bala de füh ye bala (84). Ah ngbü ta endoro etambasü *Mere Kambü ka Me te nga wü sïkpï ꞌburu, da egbo nga ïrï Me, ra de biti, da eku gba fefe, kpah da *eꞌbï te-ye. 38Te wü Yüsefa ake Marïya koro de Yesu etambasü ka Mere Kambü ka Me la, fü Ana akoro kpaka ewü. Te engu wu Yesu, fü ah akpo ꞌduwa da egbo nga ïrï Me. Fü ah adu akpo da emala nga Yesu fü bi wü kpara, de te ewü ngbü ecï nga miri, te Me ena atima, teka aküwa wü di enga Yïsarayele ne, gü ba, miri la koro eyi dene.
39Te wü Yüsefa ake Marïya nza wü ngü, te di gbü *Rïrï ka Me ꞌburu tete, fü ewü ayia ago agba wü, agbü Nazareta, te di gbü nga nzö sü ka *Galïlaya.
40Fü Yesu aga, akoro züka kpeke mbarase. Fü engu awu wü ngü afa sü. Fü Me angbü ele ta-ngü tete, da eto wazi fefe.
Dene ngü ka Yesu de wü mürü rïrï,
kpa etambasü Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema
41-42Wü *Yüsefa ake *Marïya ngbü ta enü agbü Yerüsalema tenga wü re ꞌburu, teka azü *Karama ka Pasïka, baka rïrï ka gele ka wü di enga *Yïsarayele. Te re ka Yesu koro tete nzükpa de füh ye ꞌbasu, fü ewü anü agbü Yerüsalema, teka azü Karama ka Pasïka de wü ni ye.
43-44Te wü sïkpï ka karama la nza tete, fü ni ye Yesu ake Yüsefa ayia ka-wü de wü bu wü, atï te kaje, angbü ego. Fü ewü anü gbü ra dela gbuuu, wüh fï nda-wü, gü ba, “Yesu dene ladü de wü bu ye sela, ego.” Amba Yesu, mü ce te-mü ka-mü, ngbü eyi ciki agbü Yerüsalema kpala. Etamurago la, fü ewü akpo da egïrï engu esüka wü bu ye, angü gbü sïkpï engu la, wüh wu engu de. 45Wüh gïrï engu ma, wüh maka de. Fü ewü ara te kaje. Fü kpï aseke. Fü ewü alügü nga wü adu agbü Yerüsalema, teka agïrï engu kpala.
46Te wüh du koro tete agbü Yerüsalema la, fü ewü ara aseke kpah kpï. Tïne gbü sïkpï engu la, fü ewü adu amaka Yesu kpa etambasü *Mere Kambü ka Me, te ngbü esüka wü *mürü rïrï, da eje ngü gömö ewü, kpah da eyi-ta ewü de wü kpeke yitangü. 47Wü ngü de te engu ngbü elügü fü wü mürü rïrï la, ah ka-ye ꞌburu wü kpeke ngü. Fü ngü la aga gbü jia wü kpara la afa sü.
48Te wü ni ye Yesu maka engu kpa esüka wü kpara la tete, fü komö ewü ayia agu ka ngü la. Fü ni ye na, Marïya, amala ngü fefe na, gü ba, “Enga ni, ye mere ani ake wö ye bala, neh teka ne? Te ani ngbü egïgïrï ye de mere cïnga emaguma ani de bane ne!” 49Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Yi ngbü egïrï ra, neh teka ne? Yi wu de, gü ba, ah le fü ra angbü engbü esambü ka Wüba?” 50Amba ngü de te Yesu mala fü ewü de bala ne, wüh wu si-ngü gbügbü na nda-wü de.
51Fütanga ngü la, fü Yesu ayia ago de wü ni ye, agbü Nazareta. Angü ah ngbü ta eje rïrï ka-ewü ereke areke. Fü ni ye na ao to ye fï te ngü te Yesu lügü fü ewü la.
52Fü Yesu aga, akoro mere kpeke komoko, te wu ngü fa sü. Ngü kaka reke gbü jia Me fa sü, gbü jia wü kpara kpah bala.
3Dene ngü ka Yüwane Mürü Babatïza
Matayo 3:1-12; Marako 1:1-8; Yüwane 1:19-28
1-2Ta gbü re te mere miri *Kayïsara Tiberïya ngbü füh kpökpö ka wü *Rüma teka re nzükpa de füh ye ꞌburuve,3:1-2 Ta gbü wü re la, Pïlatü nda-ye de miri te ngbü eceka kpï fütanga nzö wü sü ka Yudaya. Anïtïpa Erode ta nda-ye miri ka Galïlaya. Enga ni ye Erode de ïrï ye Fïlïpo ngbü nda-ye miri agbü Ituraya bete Turakoniti. Lïsanïya ngbü ta nda-ye miri agbü Abilene. dela o wü Anasï ake Kayafa di ta de wü mere kpara füh kpökpö ka wü *mürü gele ka wü *Yïsarayele agbü Yerüsalema. Ta gbü wü re la, *Yüwane ye Zakarïya ngbü ta engbü ka-ye kpa etü gü kpala. Fü Me ayia amala ngü fefe, de ah kpo de tima ka-ye. 3Fü Yüwane ayia akpo da endoro gbü wü kötï te ewü di agbü gü, gbamari ede mere ngu Yürüdene, da emala ngari Me, gü ba, “Wü ce *siti ngü ka-wü ꞌburu asidi, wü fü maguma wü, teka fü wü aza *babatïza, fü Me aboro siti ngü ka-wü ꞌburu.” 4Ngü la tï kpini baka ngü te *mürü dofo Yïsaya ba ta gügü gbü *Ngari Me, gü ba, “Gara kpara ena akoro, angbü emala ngü de mere ri ye kpa etü gü, gü ba, ‘Mere Miri, te ena aküwa ani ne, te ekoro! Ah le de wü reke kaje fefe mbi mbi mbi. 5Wüh ena ani wü cudu ꞌburu ani. Wüh ena asoro mere rüvü asoro, fü ewü agbigbi wü ndugu rü, de wü da ꞌburu asidi. Wüh ena afü wü cïngïlï kaje ꞌburu, ao mbi. Angü ah le de kaje la ngbü ngba ngba ngba teka Mere Miri la, 6teka fü wü kpara ꞌburu awu, gü ba, Me tima kpara eyi teka aküwa ani.’ ”3:6 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 40:3-5. Dela ngü ta te Yïsaya ba teka ngü ka Yüwane.
7Fü mere bi wü kpara aci akpo da ekoro kpaka Yüwane, teka de ah to babatïza fü ani. Te Yüwane wu ngü la bala, fü engu amala fü ewü, gü ba, “De-yi, wü mürü mani! Yi baka wü kpürü, angü maguma yi esiti! Yi efï nda-yi, gü ba, ani ena aküwa gbü kuru, te Me ena ato fü wü siti kpara te gara ne, bü teka ngü, te yi ngbü emala bü de komö yi kükürü kükürü de bala? E-mala ngü la fü yi bala, neh da? 8Te yi le aküwa fanü la, ah le de yi fü maguma yi, adi emere wü ngü te ena areke gbü jia Me. Yi efï nda-yi, gü ba, ‘Ani ena aküwa, angü ani de wü kundu ye *Abarayama,’ ne? Aꞌa! Yi mere e afï nga ngü bala de! Te Me le la, ah tï eyi afü wü teme ne ꞌburu, akoro di wü di Abarayama tete, te ngü ka-ewü ena areke gbü jijia, afa nda-yi ka! 9Yi ceka la, Me eyi nzo teka ato kuru fü yi, baka kpara te di de gifi esaka ye, teka agïrï mene rü te rï de, fü engu ade, agü agbü wa.”
10Te mere bi wü kpara la je ngü gömö Yüwane bala, fü maguma ewü ayia akolo. Fü ewü akpo da eyi-tata, gü ba, “Ani ena amere tïne dene neh baye?” 11Fü Yüwane alügü ngü fü ewü, gü ba, “Ah le de yi di ele ta-ngü te-yi esüka yi. Te mü de bongo esaka mü ꞌbasu la, mü za gara, mü to fü kiri mü, de te ngbü ngïrïmu ne. Te mü de zü-e esaka mü, ah le fü mü aye süsüka, ato gara fü kiri mü te ngbü engbü tala.”
12Fü wü gara kpara, te ewü ngbü ero *jiase, eto fü miri, akoro kpaka Yüwane, de ah to babatïza fü ani. Fü ewü ayi-tata, gü ba, “Mere kpara, ani ena amere nda-ani baye?” 13Fü Yüwane amala ngü fü ewü, gü ba, “Jiase te yi ngbü ero esaka wü kpara ne, yi mere e ao gara jiase fefeh de, ah ngbü ba e te wü miri mala fü yi.”
14Wü marajümïya ta kpah ladü sela, fü ewü ayi-ta Yüwane, de nda-wü ngü, gü ba, “Amba de ani, nda-ani ngü ena adi neh baye?” Fü Yüwane alügü ngü kpah fü ewü, gü ba, “Yi mere e angbü egbürü jiase ka wü kpara de wazi de, angü dela zi. Yi mere e angbü ezoro wü kpara bü kükürü, da esutu wu eküte ewü kpah de. Jiase ka tima te wüh ngbü eto fü yi la, ah le fü yi adi eza de züka maguma yi.”
15Teka ngü la, fü mere bi wü kpara akpo da eyi-ta tete-wü, teka ngü ka Yüwane, gü ba, “Anga engu ena adi de *Kurisito, Miri te Me tima teka aküwa ani ne?” 16Te Yüwane wu ngü la bala, fü engu amala ngü fü mere bi wü kpara la, gü ba, “Ma de Kurisito engu nda-ra de! Ma ngbü eto babatïza fü yi de ngu kükürü. Amba Mere Miri engu ladü, te ena akoro sidi nga ra. Wawazi na fa nda-ra ka. Ma nda-ra bü baka labï kaka, te ena areke kaje fefe. Ma be teka tima la nda-ra de, angü engu me-ye de mere kpara fere. Te engu ena akoro la, ah ena ato babatïza fü yi de wazi ka *Nzïla Wazi Me, te di baka wa, teka fü yi amere tima ka Me areke areke. 17Ah ena akoro de körö esaka ye, teka afeke jia ndo ka-ye di. Te engu feke jia ndo ka-ye eyi la, ah ena aza jijia na, ao agbü kafa. Fü engu adu akö caca na la, acuru acuru gbü mere wa te ünü nda de.” 18Dela ngari Me te Yüwane ngbü erï wü kpara di. Fü ah angbü kpah emala mere bi wü gara ngü gbü mani fü ewü bala.
19Fü Yüwane angbü ta kpah erï Miri Anïtïpa *Erode, teka bi wü siti ngü te engu ngbü emere, baka te ewü za te-wü ake Erodïya, te di de wara enga ni ye, de ïrï ye *Fïlïpo ne. 20Teka ngü la, fü miri la adu amere kpah gara mere siti ngü, teka te engu zoro Yüwane, gü agbü ku ne.
Dene ngü ka babatïza ka Yesu
21Te enga gina, o Miri Anïtïpa *Erode zoro *Yüwane, gü agbü ku la de, fü Yesu ayia akoro kpaka Yüwane, teka aza *babatïza, o mere bi wü kpara za nda-wü eyi ꞌburu. Fü Yüwane ayia ato babatïza fefe. Fütanga babatïza, fü Yesu akpo da eku gba fü Me. Fü kpï ayia aü te-ye. 22Fü *Nzïla Wazi Me akoro kpala baka mö, arü gbü nzö Yesu. Fü ri Me ayia awü kpa gbü kpï, gü ba, “Mü zu de Ye ra, te ma le fa sü, te ma o maguma ra eküküte.” Dela ngü ta te mere te-ye, te Yesu za babatïza tete esaka Yüwane.
Dene ïrï wü kundu ye Yesu
23Yesu kpo ta de tima, te Me tima engu de ah mere ne, o re kaka koro eyi teke biri de füh ye nzükpa. Wü kpara ngbü ta efï nda-wü, gü ba, engu de ye *Yüsefa, watï ye *Marïya, te di de ye Eli ne. 24Angü nguwa ewü kpo ta bane. Eli ta de ye Matata. Matata de ye Levi. Levi de ye Meleki. Meleki de ye Yanayï. Yanayï de ye Yüsefa. 25Yüsefa de ye Matatïya. Matatïya de ye Amüsa. Amüsa de ye Nawuma. Nawuma de ye Eseli. Eseli de ye Naga. 26Naga de ye Mata. Mata de ye Matatïya. Matatïya de ye Semeyini. Semeyini de ye Yüseka. Yüseka de ye Yoda. 27Yoda de ye Yüwane. Yüwane de ye Resa. Resa de ye Zerubabela. Zerubabela de ye Salatïyele. Salatïyele de ye Neri. 28Neri de ye Meleki. Meleki de ye Adï. Adï de ye Küsama. Küsama de ye Elemadama. Elemadama de ye Ere. 29Ere de ye Yesüwa. Yesüwa de ye Eliyezere. Eliyezere de ye Yürïma. Yürïma de ye Matata. Matata de ye Levi. 30Levi de ye Sïmïyona. Sïmïyona de ye Yuda. Yuda de ye Yüsefa. Yüsefa de ye Yünama. Yünama de ye Elïyakima. 31Elïyakima de ye Meleya. Meleya de ye Mena. Mena de ye Matata. Matata de ye Natana. Natana de ye *Davidi, ta te di miri ka wü di enga *Yïsarayele ne. 32Davidi ta de ye Yese. Yese de ye Obede. Obede de ye Büwaza. Büwaza de ye Salamona. Salamona de ye Nasona. 33Nasona de ye Amïnadaba. Amïnadaba de ye Adimina. Adimina de ye Rama. Rama de ye Ezerone. Ezerone de ye Pereze. Pereze de ye Yuda. 34Ah de *Yuda, te di de ye Yakobo ne. *Yakobo de ye Yïsaka. *Yïsaka de ye Abarayama. *Abarayama de ye Tera. Tera de ye Nayora. 35Nayora de ye Seruga. Seruga de ye Ruu. Ruu de ye Pelege. Pelege de ye *Ebere. Ebere de ye Sela. 36Sela de ye Kenana. Kenana de ye Arafakasada. Arafakasada de ye Seme. Seme de ye *Nüwa. Nüwa de ye Lemeke. 37Lemeke de ye Metusela. Metusela de ye Enoka. Enoka de ye Yerede. Yerede de ye Malalele. Malalele de ye Kenana. 38Kenana de ye Enosa. Enosa de ye Sete. Sete de ye *Adama. Adama nda-ye tïne de gina kpara ta te Me mere engu ne.
4Dene ngü te Satana re Yesu di
1Fütanga ngü te *Yüwane to *babatïza fü Yesu nza tete agbü Yürüdene, fü *Nzïla Wazi Me ayia arï emaguma Yesu. Fü Nzïla Wazi Me la ayia aza engu, anü di kpa etü gü. 2Fü tala ayia amere Yesu agbü gü kpala ꞌduwa ba-neh-ene-la, angü ah ra sïkpï teke ꞌbasu, ah zü e de. Fü *Satana angbü fï bü da ere mamaguma gbü wü sïkpï la. 3Fü Satana ayia amala ngü fefe, gü ba, “Te mü zu de Ye Me fanü fanü la, mü mala ngü fü teme dene, de ah fü te-ye, koro zü-e tete fü mü, fü mü azü.” 4Yesu gü ba, “Mü fï, gü ba, e te ena aküwa kpara, ah bü duu de zü-e? *Ngari Me gü neh fe? E te ena aküwa kpara fanü fanü, ah ka-ye de ngü ka Me.”4:4 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 8:3.
5Fütanga ngü la, fü Satana ayia aza Yesu, anü di kpa füh mere rüvü kpa tikpi, asere wü züka ngü de füh kotö ne, de wü nga nzö sü ꞌburu fefe na bü kere kere bala, 6gü ba, “Ceka la wü e la, ah ꞌburu de nda-ra. Ma tï eyi ato bü nzö fü mene kpara, te ma le ngü kaka. 7Te mü cu ngü ra ba me ka-mü la, ma ena ato wü e la ato ꞌburu fü mü. Ma ena ato kpah wazi fü mü, de wü züka wü e de füh kotö ne ꞌburu.” 8Fü Yesu adu alügü ngü fefe, gü ba, “Wüh ba gbü Ngari Me, gü ba, ‘Mü di ecu nzö ngü Mere Me kpikpi ye, de mü di emere duu rïrï kaka.’ ”4:8 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 6:13.
9Te Satana je ngü la bala, fü ah adu kpah aza Yesu, anü di agbü Yerüsalema, alï ake di kpa enzö *Mere Kambü ka Me kpa tikpi. Fü ah ayia amala ngü fefe, gü ba, “Te mü zu de Ye Me fanü la, mü ce la te-mü, mü tï kpa kötö kpala, ah mere ngü de. 10Angü wüh ba gbü Ngari Me, gü ba, ‘Me ena atima wü *malayïka ka-ye teka ale ta-ngü te mü. 11Wüh ena akoro abï mü esaka wü, mü tï amo lö mü eküte teme de.’ ”4:11 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 91:11-12.12Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “Wüh ba kpah eyi gbü Ngari Me, gü ba, ‘Mü mere e are maguma Mere Me de.’ ”4:12 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 6:16.
13Te Satana re Yesu tete de wü ngü la ꞌburu bi ma ne, fü ah ayia ace la mba engu teka gara sïkpï.
Dene ngü te Yesu kpo de tima ka-ye tete agbü Galïlaya
14Fütanga wü ngü la, fü Yesu ayia kpala, adu agbü *Galïlaya. Fü *Nzïla Wazi Me angbü ake di, da eto wazi emamaguma. Fü nganga ayia awü gbü nga nzö sü la ꞌburu. 15Fü engu akpo da erï wü kpara gbü wü *kambü ka biti-te ka-ewü kpala. Fü wü kpara ꞌburu angbü egbo nganga na.
16Fütanga ngü la, fü Yesu ayia anü akoro agbü Nazareta, gbü sü ta te engu ga gbügbü na. Gbü *sïkpï ka Me, fü engu ayia arï kpa esambü ka biti-te, baka te engu ngbü emere gügü gbü wü sïkpï ka Me ꞌburu. Fü ah ayia arü tikpi teka atanga *Ngari Me fü ewü. 17Fü ewü aza buku ka *mürü dofo Yïsaya, ato fefe na, de ah tanga. Fü engu aza buku la, aü, amaka sü de te ewü ba ngü gbügbü kpala, gü ba, 18“Nzïla Wazi Me ngbü eto wazi fere, angü Me fe ra eyi teka aza ngari ni, Me, anü di, amala fü wü mürü cïnga. Ah tima ra kpah kpaka wü kpara agbü ku, teka amala fü ewü, gü ba, ‘Ni, Me, ena afuru wü gbü ku la afuru.’ Ah tima ra kpah de ma nü kpaka wü kpara de te jia ewü ni ani, gü ba ‘Ni ena aü jia wü.’ Ah tima ra kpah teka aküwa wü labï gbü cïnga ka-ewü. 19Ah tima ra kpah kpaka wü kpara ka-ye, amala ngü fü ewü, gü ba dene, ‘Sïkpï te ni, Me, ena aküwa wü tete, koro eyi.’ ”
20Te Yesu tanga wü ngü la nza tete, fü engu alügü buku la kpaka mürü tima. Fü ah adu angbü ka-ye kötö. Fü wü kpara ꞌburu de kpa esambü ka biti-te la angbü da eceka engu de kpeke jia. 21Fü engu akpo da emala ngü fü wü kpara la, gü ba, “Ngü ta te wüh ba gbü buku ne, ah tï eyi kpini baka e te yi ngbü ewu dene.”
22Teka ngü la, fü ngü ka Yesu aga gbü jia wü kpara ꞌburu, teka kpeke ngü, de te engu ngbü emala fü ewü la. Fü ewü akpo tïne angbü da emala nganga na esüka wü, gü ba, “Apa! Ye komoko la, ah de ye *Yüsefa de?”
23Te Yesu je ngü la bala, fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Wü kpeke ngü ꞌburu, te yi ngbü eje nga ra di, te ma ngbü emere agbü Kaparanama ne, yi ngbü efï, gü ba, ma mere gbü sü ka-nih sene de, neh teka ne? Ngü ka-yi baka ngü mani, te wüh ngbü emala, gü ba, ‘Te mü de mürü kuwa la, ah le de mü di kpah eküwa wü mürü mü.’ 24Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Angü te mü de *mürü dofo la, wü kpara gbü wü gara sü ꞌburu ena angbü ecu ngü mü me-wü, amba ꞌduwa wü mürü mü, wüh cu ngü mü nda-wü de.
25Dene kpah gara kpeke ngü te ma ngbü emala fü yi. Yi efï nda-yi, gü ba, Me tï ale ta-ngü te wü *ganzi kpara de? Aꞌa, ah bala de! Yi ceka la, gbü wü re ta te mürü dofo *Ïlïya ngbü emere tima ka Me tete na, agö lï de, teka re bata de tü ye. Fü mere tala ayia atï gbü sü la ꞌburu. Gbü wü re la, mere bi wü wökö ta ladü gbü tö ka wü *Yïsarayele. 26Amba Me tima ta Ïlïya kpaka ewü, teka ale ta-ngü te ewü, nda de. Me tima engu ka-ye bü duu kpaka gara würüse wökö, te di de ganzi kpara agbü Zarefata, agbü tö ka Sïdona. Yi fï nga ngü la nda-yi neh de? 27Kpah bala, gbü wü re ta te Ïlïsa ngbü emere tima tete, mere bi wü mürü *jiakö ta ladü gbü tö ka wü Yïsarayele, amba wüh küwa ꞌburu de. ꞌDuwa Namana kpikpi ye, te di de ganzi kpara, kpara ka Sïrïya ne, küwa ka-ye bü duu me-ye.”
28Te mere bi wü kpara la je ngü la tete bala, fü ewü azïnga eküte Yesu. 29Fü ewü ayia azoro Yesu, agbeke engu, anü di kpa etanü mba canza ede mere kötï ka-wü. Fü ewü aza engu, alï di kpa füh mere rüvü,4:29 Dene rüvü te wüh jï mere kötï ka-wü fefeh na. de ani nzi engu, agü akötö. 30Yïrï! Fü Yesu adürü ka-ye bü esüka ewü sela, anye sü ka-ye.
Dene ngü ka Yesu de wü siti wü di enga me
31Gbü gara ra, fütanga ngü la, fü Yesu anü akoro agbü Kaparanama.4:31 Kaparanama de gara kötï gbü nzö kötï ka Galïlaya. Gbü *sïkpï ka Me, fü Yesu arï kpa *esambü ka biti-te, akpo da erï wü kpara kpala. 32Fü ngü de te Yesu ngbü erï ewü di la, ayia aga gbü jia ewü ꞌburu afa sü. Angü ah ngbü ta erï wü kpara la de mere wazi, baka mere kpara te Me tima engu me-ye.
33Gara komoko ta ladü, kpa esambü ka biti-te la, de *siti wü di enga me guvu ye. Fü komoko la ayia akpo da eba rere de mere ri ye, gü ba, 34“Apa! Yesu,4:34 Yesu ka-ye de kpara ka Nazareta. nda-ani ngü de wü ye, ah de ne ngü ne? Ye koro dela teka amörö ani asidi? Ani wu ye kpo. Ye de züka kpara te Me tima füh kotö ne!” 35Fü Yesu arü amala ngü fü siti wü di enga me la kpekpeke, gü ba, “Yi nga anga, de yi koro guvu komoko la asidi!” Fü siti wü di enga me la ayia agbürü komoko la, agbo kötö, esüka wü kpara sela. Fü ewü ayia akoro guguvu, akpe, atafa ka-wü. Wüh mere engu esiti de.
36Fü ngü la aga gbü jia wü kpara ꞌburu afa sü. Fü ewü angbü emala ngü esüka wü, gü ba, “Apa! Dene bane neh ene ngü ne? Yi ceka la, Yesu ngbü emala ngü fü wü di enga me de wazi, fü ewü angbü eje ngü kaka, angbü ekoro guvu kpara asidi! Ah maka de wazi la neh kaye?” 37Teka ngü la, fü nga Yesu awü esüka wü kpara gbü nga nzö sü la ꞌburu.
Dene ngü ka Yesu te küwa mere bi wü mürü keke
Matayo 8:14-17; Marako 1:29-34
38Fütanga ngü la, fü Yesu ayia ace *kambü ka biti-te la. Fü ah ayia anü ka-ye agba Sïmüna Petero. Gbü sïkpï la, ni ye wara Sïmüna ngbü ta eke ake. Sosoko rï ta fa sü. Fü ewü andaꞌba te-wü fü Yesu, de ah küwa engu. 39Fü Yesu akoro, arü ede würüse la, amala ngü fü keke la kpekpeke. Bü baka te engu mala ngü la, fü keke la ayia anza. Fü würüse la ayia anü ꞌduwa amere kümü, ato fü ewü.
40Etamurago la, te ra tï tete na, fü wü kpara gbü wü sü la ayia aza wü mürü wü, te ewü di de wü keke te wü ꞌburu, akoro de ewü kpaka Yesu, de ah küwa ewü. Fü Yesu ayia ao kpa ye gbü nzö ewü biri biri ꞌburu. Fü keke ka-ewü la anza ꞌburu. 41Wüh koro ta kpah de mere bi wü kpara, de *siti wü di enga me guvu wü. Fü Yesu amala ngü fü siti wü di enga me la. Fü ewü ayia akoro guvu wü kpara la asidi, da eku gba de mere ri wü, gü ba, “Yesu, ye de Ye Me fanü fanü!” Teka ngü la, fü Yesu angbü emala ngü fü ewü kpekpeke, da etïrï ewü, gü ba, “Wü nga anga.” Kükürü de, angü siti wü di enga me la wu ta eyi, gü ba, Yesu ka-ye de *Kurisito te Me tima engu füh kotö ne.
Dene ngü te Yesu ndoro de to ngari Me tete,
gbü wü sü ka Galïlaya
42Te kpï seke tete, fü Yesu ayia agbü Kaparanama kpala, anü ka-ye agbü gü, teka aku gba fü Me. Fü mere bi wü kpara akpo da egïrï engu. Te wüh nü maka engu, wüh le ta de engu ce ani, anü agbü gara sü de. Fü ewü angbü egïrï kaje teka atïrï engu. 43Te Yesu wu ngü la bala, fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Ah le fü ni anü kpah agbü gara wü sü, amala ngü ka Me fü wü kpara de kpala. Angü Me tima ni ngbürü teka ngü la. Wü mere e atïrï ni sela de.”
44Fü Yesu ayia akpo da endoro gbü nga nzö wü sü la ꞌburu, da erï wü kpara de ngü ka Me, kpa *esambü ka biti-te ka-ewü.
5Dene ngü ka Yesu ake Sïmüna Petero
1Gbü gara sïkpï, fü Yesu akoro angbü ede mere ngu de ïrï ye *Galïlaya.5:1 Gara ïrï ngu Galïlaya, ah de Genezareta. Fü mere bi wü kpara akoro teka aje ngari Me gögömö na. Fü ewü akpo da enzinzi te-wü da egbene sü. 2Fü Yesu aceka kpï, ayia awu wü *zabu ꞌbasu te wüh i o edere ngolo. Wü mümürü koro gbügbü na eyi. Wüh ngbü ezürü wü yïmba ka si ka-wü. 3Gara zabu la, ah de nda Sïmüna Petero. Fü Yesu ayia alï angbü gbügbü. Fü ah ayi-ta Sïmüna, teka de ah ka de zabu la mba cüküꞌdaye etü ngu. Fü Yesu angbü ka-ye gbü zabu la, kpa etü ngu kpala. Wü kpara nda-wü ꞌburu füh gümba. Fü engu akpo da erï wü kpara de to ngari Me.
4Te Yesu mala ngari Me nza tete, fü ah amala ngü fü Sïmüna, gü ba, “Ye ka de zabu la kpa etü ngu, gbü sü te cu acu, fü wü agü yïmba ka-wü de wü bu ye la, teka fü wü azoro si.” 5Fü Sïmüna amala ngü fefe na, gü ba, “Akoo! Mere kpara, ani mere tima di bü eyi gbü biti ne, ngïrrrï! ani maka e nda-ani mbele de. Amba teka ngü de te ye mala la, ani ena agü yïmba engu la bü agü bala.”
6Te wüh gü yïmba ka-wü tete, baka te Yesu mala fü ewü la, fü ewü ayia azoro mere bi si gbe gbe gbe. Dela si tïne de! Yïmba ka-ewü yia ekolo akolo, teka tiri wü si. 7Fü wü Sïmüna aï wü bu wü, te ewü di gbü gara zabu ne, da ecökölö ewü de kpa wü, teka de wüh koro, ale ta-ngü te ani. Fü ewü akoro, aro wü si gbü wü zabu de ꞌbasu ne, asi ꞌburu gbe! Zabu yia tïne erï arï esa ngu teka tiri wü si te fa sü.
8-9Te Sïmüna wu ngü la bala, fü cürü arï tete afa sü. Fü ah ayia abu nzökuta ye kötö, eri lö Yesu, andaꞌba te-ye fefe, gü ba, “Mere kpara, mü yia ede ra sela asidi, angü ma ka-ra de siti kpara.” Angü ngü ka mere bi wü si la ga gbü jia wü Sïmüna de wü bu ye cu fa sü.
10Fü cürü ayia arï kpah te wü bu ye Sïmüna de ꞌbasu, wü *Yakobo ake *Yüwane, wü di Zebedayo, te ewü ngbü gbü gara zabu ne, afa sü.
Fü Yesu ayia amala ngü fü Sïmüna, gü ba, “Mü mere e akpe cürü de. Akpo enatikine, mü ena angbü ezoro wü kpara fü Me.”
11Fü ewü agbeke wü zabu ka-wü la edere ngolo, ace ao sela, ayia bü kürrrü, alala gbü nga Yesu.
Dene ngü ka gara mürü jiakö, te Yesu küwa
12Gbü gara sïkpï, o wü Yesu ngbü tete gbü gara mere kötï, fü gara komoko te di de *jiakö eküte ye, ayia akoro kpaka Yesu. Fü engu ayia abu nzökuta ye kötö engagira Yesu, andaꞌba te-ye fefe, gü ba, “Akoo, mere kpara! Ye de mere mürü wazi! Ni ngbü eyi-ta ye, te ah gbü jia ye ꞌbe la, de ye küwa ni gbü keke ka-ni ne.” 13Fü Yesu ayia ao kpa ye eküte komoko la, gü ba, “Wayi, ma le eyi. Küte mü reke ereke!” Baka te Yesu mala ngü la tete, ꞌduwa fü keke la ayia ace engu.
14Fü Yesu adu amala ngü fü komoko la kpekpeke, gü ba, “De-ye deyï, ye mere e amala nga ngü la fü wü gara kpara de. Ye nü enü, ye mere ngü, ta te *Müse ba gbü *Rïrï ka Me ne. Ye za nü, ye nü di kpaka *mürü gele ka Mere Me, de ah wa, ah to fü Me teka ngü la, teka fü wü kpara ꞌburu awu, gü ba, küte ye reke eyi fanü.”5:14 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gele ka wü Levi 14:1-32.
15Teka ngü la, fü nga Yesu ayia awü tïne afa sü. Fü mere bi wü kpara aci angbü da ebiti te-wü, teka adi eje to ngari Me gögömö na. Kpah bala, teka de Yesu küwa ani gbü wü keke ka-ani. 16Amba fü Yesu angbü enü ewo te-ye agbü gü, teka adi eku gba fü Me kpikpi ye, kpala.
Dene ngü te Yesu küwa gara komoko te küküte kpi akpi ꞌburu
17Gbü gara sïkpï, Yesu ngbü ta erï wü kpara de to ngari Me. Fü mere bi wü kpara akoro teka aje ngü la gögömö na. Gara wü *Farusi, de wü *mürü rïrï, ta kpah ladü esüka ewü. Gara ewü koro ta agbü wü nzö kötï ka *Galïlaya, gara nengete agbü *Yudaya, bete mene wü gara te ewü koro agbü mere kötï, Yerüsalema ne. Fü Me angbü eto mere wazi fü Yesu teka aküwa wü mürü keke la di.
18Wüh te eceka de, wü gara kpara bï gara komoko te küküte kpi akpi, koro di eyi, ta de ani nü di kpaka Yesu. Fü ewü agïrï kaje, ta de ani rï de mürü keke la kpa esambü, ao engagira Yesu. 19Amba dada ma, angü mere bi wü kpara ni ta kaje eyi ꞌburu. Da ewü te wüh ena arï akoro kpaka Yesu ma. Fü gara fïngangü akoro gbü nzö ewü. Fü ewü ayia alï kpa enzö kambü, afuru nzö kambü la, ai ku te kaꞌda la, ato komoko la di te görö, de te ewü furu la, ferrre esüka wü kpara la, ao ꞌduwa mbiii engagira Yesu, de ah küwa engu.
20Te Yesu wu ngü de te wü kpara la mere de bala, fü ah awu teke, gü ba, wüh to maguma wü eyi fü ni fanü fanü. Fü ah adu amala ngü fü mürü keke la, gü ba, “Enga wüna, ma boro *siti ngü ka-mü, te mü mere gbü jia Me ne, eyi!”
21Te wü mürü rïrï, de wü Farusi je ngü la bala, fü ngü la ake te-wü. Fü ewü angbü da efï ngü emaguma wü, gü ba, “Apa! Dene ne töndö ngü ne? Komoko la neh da, te ngbü efala Me de bala? Ah ngbü eo te-ye baka Me? Kpara biringbö füh kotö ne, te tï aboro siti ngü ka kpara ladü? Ah nda ma! Ah ka-ye ꞌduwa de Me kpikpi ye, te tï aboro siti ngü ka kpara.”
22Amba Yesu wu fïngangü ka-ewü la eyi, fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi ngbü efï ngü la emaguma yi bala, neh teka ne? 23-24Yi wu de, gü ba, ma de *Ye Kpara ka Kpï? Te di bala, wazi ra ladü, teka adi eza siti ngü ka wü kpara füh kotö ne, gbü nzö ewü asidi. Yi fï nda-yi, gü ba, ma mala töndö ngü kükürü? Yi ena awu ngü la enatikine!”
Fü Yesu adu afü te-ye, amala ngü fü mürü keke la, gü ba, “De-ye deyï, ye yia eyia, ye za darara ka-ye, ye go kpa ekötï.” 25Yesu kpah bü te emala ngü la anza, fü mürü keke la ayia ꞌduwa, arü tikpi gbü jia wü kpara la ꞌburu. Fü ah aza darara ka-ye la, ago agba ye, de mere tadu, kpah da egbo nga ïrï Me.
26Dela ngü te Yesu küwa mürü keke la tete. Fü ngü la aga gbü jia mere bi wü kpara la afa sü. Fü ewü akpo da egbo nga ïrï Me, de mere cürü emaguma wü, gü ba, “Apa! Enatikine ani wu mere kpeke ngü eyi!”
Dene ngü ka Levi te Yesu ï engu
27Fütanga ngü la, fü Yesu ayia akoro kpa etanü. Fü ah awu gara komoko de ïrï ye *Levi Matayo, te ngbü gbü sü ka tima ka-ye, da ero *jiase ka wü e esaka wü kpara, teka angbü eto fü miri ka wü Rüma. Fü Yesu arü amala ngü fefe, gü ba, “De-mü Levi, mü yia eyia, mü fa nga ra!” 28Fü Levi ayia ace wü e ka tima ka-ye la ꞌburu sela, ayia kürrrü, alala gbü nga Yesu.
29Fütanga ngü la, fü Levi ayia amere mere karama fü Yesu kpa gba ye. Fü bi wü bu ye, te ewü ngbü ero jiase fü miri de ewü ne, akoro kpah gbü karama la, be kpah te bi wü gara kpara. Fü ewü angbü ezü e de wü Yesu tundu.
30Te wü *Farusi, de wü gara *mürü rïrï wu ngü la bala, fü ewü angbü edi ngü eküte wü Yesu gbü ngingiri ngü, gü ba, “Ah mere baye, te wü Yesu ngbü ezü e, de wü siti kpara de bala ne?” 31Te Yesu je ngü la bala, fü ah adu amala ngü fü ewü, gü ba, “Te keke te mü ma la, mü ena anü kpaka mürü kuwa anü? Mü tï anü de. ꞌDuwa te keke ladü te mü, fü mü anü kpaka mürü kuwa, de ah küwa ni. 32Ngü ka-ra kpah bala. Ma koro füh kotö ne, neh teka wü da? Teka züka wü kpara? Aꞌa, ah bala de! Ma koro ka-ra teka siti wü kpara, aï ewü, de wüh fü maguma wü.”
Dene ngü ta te ewü yi-ta Yesu di, teka to rïrï kaka
Matayo 9:14-17; Marako 2:18-22
33Gbü gara sïkpï, fü wü gara kpara akoro kpaka Yesu, ayi-tata, gü ba, “Wü *Farusi zü e de, da *eꞌbï te-wü, teka adi eku gba fü Me, teka bi sïkpï. Wü kpara ka *Yüwane Mürü Babatïza ngbü emere kpah bala. Anga ah mere neh baye, te nda-ye wü kpara ne, ngbü ezü e gbü wü sïkpï ꞌburu ne? Wüh le gele ka-ani mbi mbi nda-wü de?” 34Fü Yesu alügü ngü fü ewü gbü mani, gü ba, “Yi fï nda-yi, gü ba, te wüh ï wü kpara gbü karama la,5:34 Karama la, ah de karama ka za würüse. wüh tï azü e de? Wüh ena azü e azü, angü mürü karama la ladü tundu de ewü. 35Amba te gara, te wü vügü ena aza mürü karama la, esüka wü awuba ye asidi la, wüh tï azü e de, ka cïnga emaguma wü.”
36Fü Yesu adu kpah amala gara ngü mani fü ewü, teka to ngari Me, te engu ngbü erï wü kpara di ne, gü ba, “Te diri bongo ka-mü sörö asörö la, mü tï eyi aza to bongo, teka atükü te didiri na la? Mü tï amere bala de, angü didiri na la ena adu kpah asörö ka-ye asörö. 37Kpah bala, te mü le aküꞌda fï ka-mü la, de mü mere e aküꞌda gbü diri bütü körö körö ne de. Angü diri bütü la ena adü, aöfö ka-ye, fü fï ka-mü la atökö ka-ye ꞌburu akötö. 38Ah le fü mü aküꞌda fï ka-mü gbü to bütü, angü fï ka-mü la ena asiti siti. Kpah bala, te mü ngbü ele to rïrï ka-ra la, mü tï alala fï bü eküte diri gele ka wü kundu mü nda-mü de. 39Wü gara kpara ngbü emala, gü ba, ‘Duru fï reke ka-ye me-ye.’ Teka ngü la, wü kpara le adi enzö to fï fütanga duduru na nda-wü de.”
Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara teka to rïrï, te engu ngbü erï wü kpara di.
6Dene ngü te Yesu mala teka sïkpï ka Me
1Gbü gara *sïkpï ka Me, fü wü Yesu angbü enü de wü *kpara ka-ye. Fü ewü afü kpuru gbü yï ka ndo. Te wüh ngbü enü tete, fü wü kpara ka Yesu akpo da esösörö fï ndo la, da etitiri koko na, ezü ka tala.
2Fü wü gara *Farusi awu ngü la. Fü ngü la asiti gbü jia ewü, gü ba, “Masörö fï ndo la, ah de tima.” Angü rïrï ka wü *Yïsarayele gü ba, “Gbü sïkpï ka Me, mü mere e amere tima ꞌburu ꞌburu de.” Teka ngü la, fü wü Farusi la ayia akoro amala ngü fü wü Yesu, gü ba, “Wü ceka la! Wü ngbü emere tima gbü sïkpï ka Me, neh teka ne? Wü je rïrï ka-ani ne nda-wü de? Wü le asiti gele ka-ani neh teka ne, te wü ngbü esösörö fï ndo la gbü sïkpï ka Me de bala ne?”
3Te Yesu je ngü la bala, fü ah alügü ngü fü ewü, gü ba, “De-wü deyï, wü tanga *Ngari Me nda-wü neh de? Ngü ta te wüh ba teka Mere Miri *Davidi ne, ah gü neh fe? Ta gbü gara ra, tala mere Davidi de wü kpara gbü nga ye. 4Fü Davidi ayia akoro kpaka *mürü gele ka Mere Me, ayi-tata teka e-mazü. Fü mürü gele la ayia aza ambata, de te wüh ngbü eto fü Mere Me ne, ato fü Davidi. Fü Davidi azü, ato kpah fü wü kpara gbü nga ye ꞌburu.6:4 Mü ena amaka ngü la gbü 1 Samüwele 21:1-6. Wüh mala ta eyi fefe, gü ba, ‘Ye ngbü esiti gele?’ Wüh mala bala de! Amba gbü rïrï ta te *Müse to fü wü mürü gele ne, ambata la, ah teka wü kükürü kpara fa fa fa nda de. ꞌDuwa wü mürü gele ka Mere Me ngbü ezü me-wü.” 5Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü, gü ba, “De-ra, *Ye Kpara ka Kpï, Me to wazi eyi fere, fa ngü ka gele la ka. Ma de mürü sïkpï ka Me la me-ra. Ma ngbü eto to *Rïrï ka Me fü wü kpara ka-ra me-ra.”
Dene ngü ka komoko, te Yesu reke kpakpa na gbü sïkpï ka Me
6Gbü gara *sïkpï ka Me, fü Yesu anü arï kpa *esambü ka biti-te, akpo da erï wü kpara kpala. Gara komoko ta ladü kpala, te kpakpa na ka kokpa ze aze.
7Wü gara *mürü rïrï, de wü *Farusi ta kpah ladü kpala. Fü ewü angbü efete Yesu, da egïrï kaje te ani ena amaka siti ngü kaka tete, fü ani amala nganga fü wü *kovo. Fü ewü angbü eceka Yesu, da efete engu kpekpeke, anga engu ena aküwa komoko la gbü sïkpï ka Me ya? Angü wüh fï nda-wü, gü ba, maküwa kpara, ah de tima.
8Amba Yesu wu fïngangü ka-ewü la eyi kpo. Teka ngü la, fü engu amala ngü fü komoko, de te kpakpa na ze aze ne, gü ba, “De-ye deyï, ye yia eyia, de ye koro la kpa engagira nü akine.” Fü komoko la ayia akoro. 9Fü Yesu amala ngü fü wü mürü rïrï la, gü ba, “Ma ele ayi-ta yi de ngü biringbö. Gbü jia yi, ah tï fü kpara adi emere neh ene ngü ne, gbü wü sïkpï ka Me? *Rïrï ka Me, te *Müse mala fü nih, gü neh fe? Wüh di emere züka ngü? Anga siti ngü reke me-ye? Ah le de nih küwa kpara? Anga ah le de nih ce kpara fü kpi?” 10Fü engu ayia aceka kpï füh ewü ngberrre ꞌburu. Fü ah adu amala ngü fü komoko la, gü ba, “Mü gbere kpa mü egbere!” Fü komoko la ayia agbere kpa ye. Fü kpakpa na areke te-ye, adu zürü! te nga ye.
11Te wü mürü rïrï la wu ngü la bala, fü ngü la ake te ewü afa sü, angü Yesu reke kpa komoko la gbü sïkpï ka Me. Fü maguma ewü ayia asiti eküte Yesu. Fü ewü akpo da emala ngü esüka wü, gü ba, “Ani ena amere de Yesu neh baye?”
Dene ngü ka wü kpara nzükpa de füh ye ꞌbasu, te Yesu fe ewü
12Fütanga ngü la, fü Yesu ayia ka-ye, anü kpa enzö mere rüvü, teka aku gba fü Me kpala. Fü ah angbü kpala da eyi-ta Me gbü biti la ngïrrrï. 13Te kpï seke tete, fü engu aï wü *kpara ka-ye ꞌburu kpaka ye. Fü ah ayia afe wü gara kpara nzükpa de füh ye ꞌbasu, esüka wü kpara ka-ye la, ao ewü, wü *mürü tima ka-ye. 14Dene ïrï wü kpara, de te engu fe ewü ne. Sïmüna, de te Yesu gü gara ïrï tete, gü ba, Petero,6:14 Si-ngü gbü ïrï Petero gü ba, baka da. ake enga ni ye de ïrï ye Anderïya. Wü *Yakobo ake *Yüwane, wü *Fïlïpo ake Batülümayo,6:14 Gara ïrï Batülümayo de Natanïyele.15wü Matayo6:15 Gara ïrï Matayo de Levi. ake Toma, bete *Yakobo ye Alofaya, ake Sïmüna ta te ngbü emere gü teka tö ka-wü ne. 16Gara de *Yuda, ye Yakobo, te wüh gü gara ïïrï na Tadayo, bete *Yuda Keriyota ta te to Yesu fü wü vügü ne.
Dela ta ngü ka wü kpara te Yesu fe ewü.
Dene ngü ka Yesu de mere bi wü kpara
17-18Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia kpa enzö mere rüvü la, adu kpa esa gö. Fü ah adu amaka mere bi wü gara wü *kpara ka-ye, te ewü ngbü gbü züka sü te di sele sele bala. Fü ewü ayia angbü de ewü sela. Fü mere bi wü gara wü kpara ayia akoro kpah kpakaka na, teka aje to ngari Me gögömö. Wüh koro ta agbü Yerüsalema bete tö ka *Yudaya ꞌburu. Gara ewü koro nengete agbü Tera ake Sïdona.6:17-18 Wü Tera ake Sïdona de wü mere kötï ede mere yï-ngu, te di to kpa ekati. Gara wü kpara la koro ta teka fü Yesu aküwa ani gbü wü keke ka-ani. Gara ewü de wü kpara, ta te *siti wü di enga me ngbü emere ewü. 19Wü mürü keke la ꞌburu le amofo küte Yesu, angü wüh wu eyi, gü ba, wawazi na ladü, teka aküwa ani ꞌburu.
Dene ngü te Yesu mala, teka ngü ka tadu bete ngü ka cïnga
20Fütanga ngü la, fü Yesu ae gbüra ye, aceka wü *kpara ka-ye. Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba,
“De-yi, wü mürü cïnga,
Me ena ato züka ngü fü yi te gara,
angü yi ena amaka *küküwa,
angbü agbü sü ka Me agbü kpï.
21De-yi, wü kpara te yi ngbü engbü de tala tïtïne,
Me ena ato züka ngü fü yi te gara,
angü yi ena amaka mere bi zü-e.
De-yi, wü kpara te yi ngbü eku gba tïtïne,
Me ena ato züka ngü fü yi te gara,
angü yi ena angbü de mere tadu.
22Kpah bala, de-yi, wü kpara te wü bu yi ngbü ekpü yi akpü, da esoko yi, kpah da efala yi, teka ngü ka-ra ne, Me ena ato züka ngü fü yi te gara. 23Te wüh mere mü bala la, ah le de mü ngbü ka-mü de tadu emaguma mü, angü te gara, mü ena amaka mere züka ngü agbü sü ka Me agbü kpï. Mü mere e afï nga ngü de, angü ta gügü, wü kundu ewü ngbü emere siti ngü fü diri wü *mürü dofo ka Me kpah bala.
24Amba nda-yi, wü kpara de mere bi e esaka yi,
yi ena amaka cïnga te gara,
angü yi maka züka ngü nda-yi eyi füh kotö ne.
25De-yi, wü kpara te yi ngbü ezü züka e enatikine,
yi ena amaka cïnga te gara,
angü tala ena angbü emere yi.
De-yi, wü kpara te yi ngbü de tadu enatikine,
yi ena amaka cïnga te gara,
angü yi ena angbü eku gba.
26Kpah bala, de-yi, te wü kpara ꞌburu ngbü egbo nga ïrï yi de enatikine ne, yi ena amaka cïnga te gara, angü wü kpara ngbü ta egbo nga siti wü mürü wu ta gügü ne kpah bala.”
Dene ngü te Yesu mala, gü ba,
ah le de kpara di ele wü vügü ka-ye
27Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü, gü ba, “De-yi te yi ngbü eje ri ra ne, dene ngü te ma ele amala fü yi. Ah le de yi di ele wü vügü ka-yi de maguma yi ꞌburu, kpah da emere züka ngü fü wü kpara te ewü ngbü ekpü yi. 28Wü kpara te ewü ngbü esoko yi, da eto cïnga te yi, ah le de yi ku gba fü Me teka ewü, de Me boro *siti ngü ka-ewü la. 29Te kpara be gbüra mü la, mü mere e azïnga tete de, de mü ce gbüra mü fefe, de ah du, ah be kpah toto. Te kpara gbene bongo ka-mü la, de mü ce kpah gara bongo ka-mü fefe na, de ah za kpah bala. 30Te kpara yo e eküte mü la, mü mere e atïrï engu de. Te kpara za e ka-mü la, mü mere e ayo de, mü ce e engu la fefe. 31Mene züka ngü, de te yi ele de wü kpara di emere fü yi ne, de yi di kpah emere bala fü wü bu yi.
32Te yi ngbü ele bü nzö wü kpara, de te ewü ngbü ele ngü ka-yi ne la, Me ena ato züka ngü fü yi, neh baye baye? Angü wü siti kpara, de te ewü le ngü ka Me de ne, wüh ngbü emere ngü la esüka wü bala me-wü. 33Amba te yi ngbü emere züka ngü bü nzö fü wü kpara, de te ewü ngbü emere züka ngü fü yi ne la, Me ena ato züka ngü fü yi, neh baye baye? Wü siti kpara ngbü emere ngü bala me-wü. 34Kpah bala, te yi ngbü eto e bü nzö fü wü kpara, de te yi wu eyi, gü ba, wüh ena alügü nana fü ani ne, Me ena ato züka ngü fü yi, neh baye baye? Angü wü siti kpara, te ewü le ngü ka Me de ne, wüh ngbü emere kpah bala esüka wü me-wü, angü wüh wu eyi kpo, gü ba, wüh ena alügü na e la alügü fü ani.
35Amba nda-yi, wü kpara ka-ra, ah le de ngü ka-yi ngbü kpikpi ye. Ah le de yi le wü vügü ka-yi ale, da emere züka ngü fü ewü. Kpah bala, te yi to e fü wü kpara la, yi mere e afï nganga na tïne de. Angü te yi mere bala, Me ena ato mere bi züka ngü fü yi, agbü sü ka-ye agbü kpï. Kpah bala, wüh ena awu, gü ba, yi zu de wü di Me fanü. Angü Me ngbü emere züka ngü fü wü siti kpara, de wü züka kpara kpah ꞌburu. 36Te di bala, yi di ewu cïnga wü bu yi, kpah baka Wö yi, Me, te ngbü ewu cïnga yi ne.”
Dene ngü te Yesu mala, gü ba,
mü mere e akolo lïya ka wü bu mü de
37Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Wü di enga wüna, yi mere e adi esiti ïrï wü bu yi, da ekolo lïya ka-ewü de, angü Me ena akolo lïya ka-yi kpah bala. Angü, te yi ngbü eboro siti ngü ka wü bu yi la, Me ena aboro *siti ngü ka-yi, te yi ngbü emere ne, kpah aboro. 38Yi di eto e fü wü bu yi, teka fü Me adi kpah eto e fü yi. Angü te yi mere bala la, Me ena ato mere bi züka ngü fü yi, afa mene te yi ngbü eto ne ka. Teka ne de, wü ngü de te yi ngbü emere fü wü bu yi ne, Me ena adi emere fü yi kpah bala.”
39Fütanga ngü la, fü Yesu amala gara ngü fü ewü gbü mani, gü ba dene, “Kpara te jijia ni ani, tï ale ta-ngü te kiri ye, de te jijia ni kpah ani ne, nda de. Kükürü de, angü wüh ena atï ka-wü ꞌbasu mini agbü mere du. Kpah bala, kpara te to maguma ye fü Me de, tï arï wü bu ye de ngari Me kpah de.
40Ngü ka mbarase tï afa nda mere kpara ka-ye de. Amba mene mbarase te ngbü eje rïrï ka mere kpara ka-ye mbi mbi mbi la, ah ena adu te gara, angbü emere wü ngü kpah baka mere kpara ka-ye la.
41-42Te mü le aza enga ca-gü gbü jia enga ni mü, o mere ndugu rü di ladü gbü jia mü la, ah de züka ngü? Mü dela mürü mani! Angü te enga gina, ah le fü mü agbi la mere ndugu rü, te di gbü jia mü ne feke, teka fü jia mü alofo raaa! Fü mü adu aza enga ca-gü, te di gbü jia enga ni mü ne, sidi.”
Dene ngü te Yesu mala teka rï-rü
43Fü Yesu adu amala kpah gara ngü fü ewü gbü mani, gü ba dene, “Siti rï-rü tï eyi arï eküte züka rü, de te wüh ngbü ezü rïrï na ne? Ah bala de. Kpah bala, züka rï-rü tï arï eküte siti rü ne, kpah de. 44Mü ena awu wü rü ꞌburu teka rï ewü. Mü tï eyi amaka rï manga eküte patra? Anga mü tï eyi amaka rï güwava eküte rü ngenee? Ah bala de! Rü manga ena arï ꞌduwa rï manga. Rü ngenee ena arï ꞌduwa rï ngenee. 45Te di bala, züka kpara ngbü emere züka ngü ka-ye duu me-ye, angü züka ngü ladü emamaguma. Kpah bala, siti kpara ngbü emere nda-ye wü siti ngü, angü mamaguma esiti. Angü ngü te mü ngbü emala de komö mü, kpah da emere ne, ah de ngü de te ngbü ekoro emaguma mü.”
Dene ngü mani te Yesu mala, teka wü kpara ꞌbasu,
te ewü jï kambü ka-wü
46Fü Yesu adu amala kpah gara ngü fü ewü, gü ba dene, “Yi ngbü eï ra, mere kpara, mere kpara, bü kükürü bala, neh teka ne? Amba wü ngü de te ma ngbü erï yi di ne, yi le aje de, neh teka ne? Dela züka ngü? 47Mene kpara te ngbü eje ngü ka-ra, fü ah angbü kpah emere ne, ma ena asere ngü kaka fü yi. 48Engu ena adi baka mene kpara te ele ajï kambü ka-ye. Fü ah amaka züka sü füh ndu-ta teka kambü la. Fü ah ajï du, arï areke, areke teka ato rü kambü la gbügbü. Baka te engu jï kambü ka-ye la nza tete, fü mere agö ayia alï. Kambü la mürü nda de, angü wüh jï kambü la reke areke te züka sü, füh nduta. 49Amba te mü le aje ngü ka-ra, de te ma ngbü erï mü di ne, de la, mü ena adi baka kpara te jï kambü ka-ye bü gbü siki, riri na rï gbü tö nda de. Te mere agö lï la, kambü la ena amürü ka-ye kere, angü ah ngbü bü ngönzö ngönzö füh siki.”
Dela wü ngü te Yesu rï mere bi wü kpara di gbü mene sü te di sele sele, gbü sïkpï te engu fe wü *mürü tima ka-ye nzükpa de füh ye ꞌbasu ne tete.
7Dene ngü ka labï ka mere kpara ka wü marajümïya ka wü Rüma, te Yesu küwa engu
1Fütanga ngü la, fü Yesu ayia de wü kpara ka-ye, anü akoro agbü Kaparanama. 2-3Gara mere kpara ka wü marajümïya ka wü *Rüma ta ladü kpala, te labï kaka ngbü eke efa sü. Keke la fa engu eyi, ah yia ta ekpi akpi. Te mere kpara la je nga Yesu, fü ah amala ngü fü wü gara *kovo ka wü *Yïsarayele, de wüh nü kpaka Yesu, ayi-tata de engu koro, ah küwa labï ka-ni la, angü ngü labï kaka la ke tete na ta fa sü. 4Te wü mere kpara ka wü Yïsarayele la koro tete kpaka Yesu, fü ewü andaꞌba te-wü fefe, gü ba, “Akoo mere kpara! Ah le de ye le ta-ngü te komoko la, aküwa labï kaka, angü engu de züka kpara fanü fanü. 5Ah jï ta *kambü ka biti-te fü ani me-ye, angü ah le ngü ka nguwa ani, wü Yïsarayele, fa sü.”
6Te Yesu je ngü la bala, fü ah ayia kürrrü, anü de wü kpara la. Te wüh nü koro gbamari ede gba mere kpara ka wü marajümïya la, fü mere kpara la ayia awu ewü te ewü ngbü ekoro. Fü ah atima gara wü awuba ye, anü amaka Yesu te kaje. Fü ewü amala ngari mere kpara la fü Yesu, agü ba, “Mere kpara, deyï, ye mbü te-ye de. Angü ni ka-ni de *ganzi kpara, ah tï fü ye arï kpa esambü ka-ni nda-ye de, angü rïrï ka gele ka-wü, wü di enga Yïsarayele, le bala de. 7Te di bala, ah tï fü ni akoro kpaka ye me-ni kpah de. Amba ni wu eyi, gü ba, wazi ye ladü. Te ye mala ta bü ngü kpa da ye kpala la, labï ka-ni la ena aküwa aküwa. 8Angü ni tï kpah eyi awu ngü la bala, teka te ni ngbü kpah esa rïrï ka wü mere kpara ka-ni ne. Kpah bala, wü gara marajümïya ladü, te ewü di esa rïrï ka-ni. Te ni mala ngü fü gara, gü ba, ye nü enü la, ah ena anü kere, baka te ni mala fefe. Anga te ni mala fü gara, gü ba, ye koro ekoro akine la, ah ena akoro kpah kere. Anga te ni mala ngü fü labï ka-ni, gü ba, ye mere mene ngü ne, ah ngbü kpah emere ngü engu la kere, baka te ni mala fefe.”
9Te Yesu je ngü la bala, fü ngü la aga gbü jijia. Fü engu afü te-ye, amala ngü fü mere bi wü kpara, te ewü ngbü efa nga ye ne, agü ba, “Kpara te to maguma ye fere baka komoko la, ma maka füh kotö ne nda-ra la kü de. Anga gbü nguwa nih, wü di enga Yïsarayele, kpara te to maguma ye bala, ah kpah ma. Amba ah ka-ye ꞌduwa de komoko la, te di de ganzi kpara ne.”
10Fü wü kpara, ta te ewü tima ewü ne, ayia ace Yesu te kaje sela. Fü ewü adu akoro kpaka mere kpara la, amaka labï la, keke kaka nza eyi!
Dene ngü ka enga würüse wökö, te Yesu zükü engu gbü kpi
11Fütanga ngü la, fü Yesu ayia de wü *kpara ka-ye, anü agbü gara kötï de ïrï ye Nayïna. Fü mere bi wü kpara angbü efa nga ewü.
12Gara würüse wökö ta ladü gbü kötï la, ah bï ye kü bü ngbee biringbö, jaji komoko. Fü mbarase la ayia akpi ka-ye. Te wü Yesu nü koro kpa emöngïtï ꞌbaranga ka kötï la, fü ewü amaka te-wü de mere bi wü kpara, te ewü bï kö mbarase la, enü di, ati. Fü ni ye mbarase la angbü enü fütanga kö enga ye la, da eku gba.
13Te Miri Yesu wu ngü la bala, fü cïnga würüse la arï tete. Fü ah amala ngü fefe, gü ba, “Ye ku gba de!” 14Fü Yesu anü akoro gbamari, amofo kaꞌda de te wüh bï kövö fefeh na la. Fü wü kpara la ace te-wü, arü. Fü Yesu amala ngü fü kövö la, gü ba, “Mbarase, ma emala ngü fü mü, mü zükü ezükü, mü yia tikpi!” 15Fü kövö la azükü, ayia tikpi, akpo da ero mö. Fü Yesu aza engu, alügü fü ni ye na.
16Fü ngü la ato cürü te wü kpara la ꞌburu. Fü ewü akpo da egbo nga ïrï Me, da emala ngü, gü ba, “Wü ceka la, mere *mürü dofo ka Me koro eyi esüka ani!” Fü wü gara amala nda-wü, gü ba, “Yesu de kpara te Me tima me-ye, teka aküwa ani!” 17Fü tofo ngü ka Yesu la, awü abaya te nga nzö kötï gbü sü la ꞌburu.
Dene ngü te Yesu mala teka Yüwane Mürü Babatïza
18Te wü kpara ka *Yüwane Mürü Babatïza je nga Yesu, teka wü ngü de te engu ngbü emere de bala, fü ewü anü amala nganga fü Yüwane agbü ku kpala. Te Yüwane je ngü la gömö wü kpara ka-ye bala, fü ah aï gara wü kpara ka-ye ꞌbasu, 19atima ewü kpaka Miri Yesu, teka ayi-tata, gü ba, “Ye ngbürü me-ye de Ye Me, ta te Me mala nganga na, gü ba, ni ena atima füh kotö ne? Anga ah le de ani cï nga gara kpara te ena akoro?”
20Te wü kpara la nü koro kpaka Yesu kpala, fü ewü amala ngü fefe, gü ba, “Yüwane Mürü Babatïza tima ani, teka ayi-ta ye, gü ba, ‘Ye ngbürü de Ye Me, ta te Me mala nganga, gü ba, “Ni ena atima füh kotö ne?” Anga ah le de ani di la fï bü ecï nganga?’ ”
21Wü kpara la koro ta, maka Yesu, te ngbü eküwa mere bi wü mürü keke, kpah da eliki *siti wü di enga me, te ngbü emere wü gara kpara. Ah ngbü kpah da eü jia mere bi wü kpara, de te ni eyi ani ne. 22Baka te Yesu mere ngü la nza tete, fü ah adu alügü ngü fü wü kpara ka Yüwane Mürü Babatïza la, gü ba, “Yi du edu, yi mala nga wü ngü, de te ma ngbü emere, ne ꞌburu fü Yüwane, gü ba, ‘Wü kpara de te jia ewü ni ani, wüh kpo eyi eceka kpï. Wü kpara de lö wü walawala, wüh kpo eyi enü nü. Wü mürü *jiakö küwa eyi. Wü kpara te güje ewü do ado, wüh kpo eyi eje ngü. Wü kövö kpo eyi ezükü gbü kpi. Wü mürü cïnga ngbü eyi eje ngari Me. Wü ngü la ꞌburu ngbü eyi emere te-wü, ba e ta te wü *mürü dofo ba gbü *Ngari Me ne.’7:22 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 35:5-6; 61:1.23Te di bala, yi mala fefe, gü ba, ‘Mene kpara te ena alala fï bü eküte ra, Me ena aceka engu ba züka kpara ka-ye, fü ah angbü de mere tadu te gara.’ ” 24Fü wü kpara la ayia adu kpaka Yüwane, mere kpara ka-wü.
Fü Yesu adu afü te-ye, akpo angbü emala nga Yüwane fü mere bi wü kpara la, gü ba, “Yi ngbü efï teka Yüwane, egü neh fe? Ta te yi ngbü enü kpa etü gü, da eje ngü gömö Yüwane ne, yi nü kpala neh teka ne? Yi ngbü ta efï, gü ba, Yüwane de töndö kpara, de maguma ye ꞌbasu ꞌbasu, te ngbü emere ngü baka gala, te wege ngbü efe me-ye ne? Aꞌa, ah bala de! 25Anga fïngangü ka-yi, gü ba, Yüwane de mere miri, te to züka bongo eküte ye? Aꞌa, ah bala kpah de, angü wü kpara te ewü ngbü eto züka bongo eküte wü, bete wü kpara te ewü di de mere bi wü e esaka wü ne, ngbü kpa etü gü nda-wü de! Wüh engbü ka-wü gbü mere kötï, anga gba wü miri. 26Amba ma wu eyi, gü ba, yi nü ta aceka Yüwane kükürü de, angü engu de *mürü dofo ka Me fanü. Wayi, ma emala fü yi dene zu ngü, gü ba, ngü ka Yüwane fa nda wü mürü dofo ꞌburu ka. 27Angü Yüwane me-ye de kpara, ta te wüh ba ngü kaka-na gbü Ngari Me, gü ba dene, ‘Me mala ngü fü Ye ye, gü ba, “Ni ena atima mürü tima ka-ni kpa engagira nü, teka areke kaje fü ye.” ’ ”7:27 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Malakï 3:1.
28Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Esüka wü mürü dofo ka Me ꞌburu, kpara te fa Yüwane Mürü Babatïza nda ma. Amba mene kpara te to maguma ye fere ꞌburu, ngü kaka ena afa nda Yüwane ka, angü *Nzïla Wazi Me ngbü eto wazi fefe me-ye.
29Mere bi wü kpara je ngari Me ta gömö Yüwane, de wü siti wü kpara ꞌburu. Fü ewü ayia ale ngü la, afü maguma wü, aza *babatïza esakaka. 30Amba wü *Farusi de wü *mürü rïrï, le afü maguma wü nda-wü de, angü wüh o maguma wü fï bü teka gele ka-wü. Te di bala, wüh le aza babatïza esaka Yüwane kpah de.”
31Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara la, gü ba, “Wü kpara te ewü le ngü ka-ra de ne, ma ena amala teka ewü, agü neh fe? Wüh neh baka wü da? 32Wüh ena areke ewü ma! Wüh le züka ngü nda-wü de! Wüh de wü mürü yïkï, baka wü jaji te ewü ngbü ega yïkï esüka wü. Angü wü gara wü bu ewü ngbü ta emala ngü fü ewü, gü ba, ‘Ani reke wü ma! Wü le züka ngü nda-wü de. Angü ani ngbü emï kuꞌdu fü wü, wü le alo bï de. Ani ngbü ebï ci gba fü wü, wü le aku gba kpah de!’ 33Angü, baka ta te Yüwane Mürü Babatïza koro ngbü esüka yi sene, ah zü e fa sü de, ah nzö fï kpah de. Te di bala, wüh ngbü ta efala engu, gü ba, ‘Engu de *siti wü di enga me guvu ye!’ 34Amba de-ra, te ma koro esüka yi sene, ma ngbü ezü e, kpah da enzö e, fü ewü angbü kpah efala ra, gü ba, ‘Ma de mürü kü. Ma ngbü kpah eküya. Ma kpah de awuba ka siti wü kpara.’ 35Wü kpara te ewü ngbü efala ngü ka-ra ne, ngbü efï nda-wü, gü ba, ani wu ngü fa sü. Amba wüh wu ngü nda-wü kü de. Ah ena adi bü nzö mene wü kpara, te ewü le ngü ka-ra eyi ne, wüh ena angbü ewu si-ngü la me-wü.”
Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara, teka ngü ka Yüwane Mürü Babatïza.
Dene ngü ka Yesu ake gara Farusi de ïrï ye Sïmüna
36Fütanga ngü la, fü gara *Farusi de ïrï ye Sïmüna, aï Yesu, kpa gba ye teka azü e. Fü Yesu ayia anü akoro agba ka. Fü ewü angbü ezü e. 37Gara würüse ta ladü gbü sü la, te ngbü emere wü *siti ngü efa sü. Te engu je, gü ba, wü Yesu ngbü ezü e agba Sïmüna, fü ah ayia aza *züka se-mü gbü kölökö,7:37 Kölökö la, wüh reke gbü da de ïrï ye alabasïta ne. arï di kpa esambü, gbü nga wü Yesu, o wüh ngbü ezü e. 38Fü würüse la akoro angbü eri lö Yesu, akpo da eku gba de ngura. Fü ngungura angbü ego eküte lö Yesu. Fü würüse la angbü ekö ngura la de su-nzö ye, da efaka lö Yesu. Fü ah adu aza züka se-mü ka-ye la, akpo etökö da efuru eküte lö Yesu.
39Te Sïmüna wu ngü la bala, fü ah akpo da efï nga ngü emaguma ye, gü ba, “Ho! Te Yesu ena adi ta *mürü dofo ka Me fanü fanü la, de bane ah wu eyi, gü ba, ‘Würüse de te engbü emofo ni ne, ah ka-ye de siti würüse, mürü küla.’ ”7:39 Mürü küla de siti mürü waza.
40Te Yesu wu ngü la bala, fü ah amala ngü fü mürü kötï la, gü ba, “Sïmüna, ni le amala mba enga ngü fü ye.” Fü Sïmüna ale ngü, gü ba, “Wayi, mere kpara, ye mala emala.” 41Fü Yesu amala ngü fefe gbü mani, gü ba, “Wü kpara ꞌbasu ta ladü, te ewü za matiti ka gara kpara. Gara za nda-ye mere bi jiase, baka kama ꞌburuve (500), gara za nda-ye ngbee teke ꞌbasu de füh ye nzükpa (50). 42Amba jiase esaka ewü ꞌbasu mini, teka alügü matiti ka kpara la di ne, nda ma. Fü mürü jiase la awu cïnga ewü. Fü ah adu ace ngü la fü ewü. Te di bala, kpara te ena ale mürü jiase la afa sü, esüka ewü de ꞌbasu ne, neh da?” 43Fü Sïmüna alügü ngü fefe, gü ba, “Ni efï, gü ba, ah ena adi de mene kpara de mere bi jiase gbü nga ye ne.” Yesu gü ba, “Wayi, ye mala eyi mbi.”
44Fü Yesu afü te-ye kpaka würüse la, adu amala ngü fü Sïmüna, gü ba, “Mü wu würüse ne eyi? Ah le ngü ka-ra fa nda-mü ka. Ceka la, te ma koro gba mü sene, mü le ato ngu fere azürü lö ra di de. Amba würüse ne, ah zürü lö ra eyi de ngura ye. Fü ah adu akö de su-nzö ye. 45Kpah bala, tïne te mü gü mandï fere ne, mü faka ra nda-mü de. Amba würüse ne, ah ce da efaka lö ra nda de. 46Mü za ra reke areke, ba ngba ka-mü ne, kpah de.7:46 Gbü gele ka wü di enga Yïsarayele, te ngba koro ekötï la, mürü kötï ena ato ngu fefe, de ah zürü lö ye di, fü ah adu ato züka se-mü fefe, de ah furu gbü nzö ye. Amba würüse ne, ah za ra cu reke areke. 47Teka ngü la, ma ngbü emala fü mü, gü ba, mere bi wü *siti ngü ka würüse la, te engu mere la, Me boro eyi ꞌburu asidi. Nih tï eyi awu ngü la bala, angü ah le ra eyi fa sü. Amba te mü gü ba, ni mere siti ngü fa sü de, te ah bala, mü le ngü ka-ra mbi mbi nda-mü kpah de.”
48Fü Yesu adu amala ngü fü würüse la, gü ba, “Ma boro wü siti ngü ka-mü eyi ꞌburu.”
49Te gara wü *Farusi, de te ewü ngbü ezü e de wü Yesu ne, je ngü la bala, fü ewü akpo da emala ngü esüka wü, gü ba, “Komoko la ngbü eboro siti ngü ka wü kpara, ne baye baye? Ah ngbü efï, gü ba, ni de Me?”
50Fü Yesu adu amala tïne adu ngü fü würüse la, gü ba, “Mü küwa eyi, angü mü to maguma mü eyi fere. Mü nü enü de gu maguma.”
8Dene ngü ka wü würüse, ta te ewü ngbü efa nga Yesu
1Fütanga ngü la, fü Yesu akpo da endoro de wü *kpara ka-ye nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, gbü wü nga nzö kötï ka sü la ꞌburu. Ah ngbü ta emala to ngari Me fü wü kpara kpala, kpah da esere fü ewü, gü ba, “Miri te Me tima teka aküwa wü koro eyi, ah le de wü fü maguma wü afü.” 2Wüh ngbü endoro kpah de wü gara würüse, ta te engu liki *siti wü di enga me guvu ewü, de wü gara ta te engu küwa ewü gbü wü keke ka-ewü ne. Ah de wü *Marïya Egba-Magadala, ta te Yesu liki siti wü di enga me guguvu lorozi ne, 3bete Yüwana, wara Kuza, te di de kpara te engbü eceka kpï fütanga tima ka Miri Anïtïpa *Erode ne, bete Süzana, de mere bi gara ewü. Wü würüse la ngbü ta eza wü e ka-wü, adi ele ta-ngü di te wü Yesu.
Dene mani ta te Yesu mala, teka nguwa te wüh moko
4Mere bi wü kpara ngbü ta fï bü ekoro kpaka Yesu, teka adi eje to ngari Me gögömö na. Wüh koro ta gbü nga nzö wü kötï ka sü la ꞌburu.
Gbü gara sïkpï, fü Yesu, ayia akpo da emala ngari Me fü mere bi wü kpara la gbü mani, gü ba, 5“Gara komoko ta ladü, te za nguwa ka-ye, anü di, amoko kpa agbü yï. Te engu koro kpala, fü ah akpo emoko nguwa ka-ye la. Fü wü gara nguwa atï nda-wü te jia kaje, fü wü kpara angbü edoto. Fü wü lu awu nguwa la, ayia akoro kere, adoro, ami. 6Fü gara bete nguwa atï füh sï-da, te tö di sela mbi mbi ma. Fü nguwa la ayia akö kere, teka ne de, angü tö sela sere sere. Fü ra ayia asü. Fü fu-ndo la aürü ka-ye ꞌburu, angü sasa na ka-ye de da. 7Fü gara nguwa atï esüka wü ti. Fü nguwa la akö aga de wü fu-ti la ꞌburu. Fü wü ti awündü züka fu-ndo la. Fü ah adu afü te-ye yï-andüla tete, angü wü fu-ti la ta ewü eyi ꞌburu. 8Amba wü gara nguwa tï nda-wü gbü züka sü. Fü ewü ayia akö ꞌburu, aga, arï, azï jia wü, gbrrri, afa sü, baka e kama biri (100) te nzö ndo biringbö.” Fü Yesu adu amala ngü fü ewü de mere ri ye, gü ba, “Te güje mü ladü la, de mü da güje mü te ngü ka-ra la mbi mbi mbi.” Dela ngü te Yesu mala teka nguwa, te wüh moko.
9Te wü *kpara ka Yesu je ngü la bala, fü ewü ayi-tata, gü ba, “Si-ngü gbü mani la, gü neh fe?” 10Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Ta gügü, wü kpara je si-ngü ka Me nda-wü de. Ngü ka Me ngbü gbü jia ewü ꞌdaaa, ah wo te-ye awo. Nda-yi, wü kpara ka-ra, ma ngbü eyi esere ngü la fü yi ꞌburu mbölö mbölö, gü ba, Me le de wü kpara ꞌburu to maguma wü fü ni. Amba wü gara kpara la tï aje si-ngü la nda-wü de, angü wüh le ngü ka-ra de. Teka ngü la, ma ngbü emala ngü la fü ewü ꞌburu de mani. Ah kpah baka ngü ta te Me mala teka wü kpara la, gömö *mürü dofo Yïsaya, gü ba dene, ‘Wü ena aceka ngü ka-ni ma, wü tï awu sisi na nda-wü de. Wü ena aje ngari ni, Me, ma, ngü la tï arï gbü nzö wü mbi mbi kpah de.’8:10 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 6:9. Dela ngü ta te Me mala gügü teka wü kpara, te ewü le ngü ka-ra de ne.”
11Fü Yesu akpo da emala si mani la fü ewü, gü ba, “Dene si-ngü gbü mani ka nguwa ne. Nguwa te wüh moko agbü yï ne, ah ka-ye baka ngari Me, te ewü ngbü emala fü wü kpara. 12Nguwa te tï te kaje, ah ba wü mene kpara, te wüh mala ngari Me fü ewü, amba ngü la rï gbü nzö ewü, fü ewü ao emaguma wü ne de. Te *Satana wu ngü la bala, fü ah ayia kere, akoro aza ngü la emaguma ewü asidi, angü wüh ena ara fü Me, fü ewü aküwa. 13Nguwa te tï füh sï-da, ah ba mene wü kpara, te wüh mala ngari Me fü ewü, fü ewü ayia aje ngü la, ale de mere tadu te wü. Amba wüh rü kpekpeke gbü ngü ka Me de. Wüh to maguma wü bü teka sïkpï mba cüküꞌdaye. Baka te cïnga maka ewü, fü ewü ayia ace ngü ka Me ka. 14Nguwa te tï nda-ye esüka wü ti ne, ah baka mene wü kpara te ewü le ngari Me la eyi, amba wüh maka wazi teka arü kpekpeke, gbü ngü ka Me nda-wü de. Angü fïngangü ka-ewü ka-ye ꞌbasu ꞌbasu, teka ngü ka jiase, de ngü ka tadu, de wü gara e füh kotö ne. Fü wü ngü la angbü esiti fïngangü ka wü kpara la, wüh tï amere tima ka Me mbi mbi nda-wü de. Fü ewü angbü ka-wü ꞌburu baka yï-andüla tete. 15Amba, mene nguwa te tï gbü züka sü ne, ah baka mene wü kpara de te ewü je ngari Me, fü ewü ale de maguma wü biringbö, azoro ngü la de kpa wü ꞌbasu, ao to wü, angbü emere. Wü kpara la, wüh baka ndo te rï reke areke, gbrrri bala. Dela si-ngü gbü mani teka nguwa ndo la.”
Dene gara mani te Yesu mala teka ngü ka Me
16Fütanga ngü la, fü Yesu amala kpah gara mani fü ewü, gü ba, “Yi je eyi, gü ba, te wüh siya wa teka alofo sü kpa esambü gbü biti la, wüh ngbü ebuka neh esa sila? Anga eo esa ngbaga? Ah bala de. Wüh ngbü esiya wa, eo kpa tikpi füh e, teka fü ah angbü elofo sü fü wü kpara ꞌburu. Angü, te wü kpara ena angbü erï kpa esambü la, fü ewü angbü eceka kpï tete mbi mbi mbi. 17Kpah bala, ngü ka-ra te wü kpara je mbi mbi de, te wo te-ye awo fü ewü ne, wüh ena awu ngü la te gara, angü Me ena adu asere ngü la fü ewü me-ye ngbaa ngbaa ngbaa. 18Yi da güje yi teka ngü, de te ma ngbü emala fü yi ne, mbi mbi mbi. Kükürü de, angü te mü le ngü ka-ra ne eyi la, Me ena adu agü tamu gara wü ngü fü mü gbe. Amba te mü le aje ngü ka-ra nda-mü de, mba enga ngü cüküꞌdaye te di gbü nzö mü ne, ah ena adürü ka-ye adürü asidi.”
Dene ngü ka ni ye Yesu de wü di enga ni ye na
Matayo 12:46-50; Marako 3:31-35
19Fütanga ngü la, fü wü di enga ni ye Yesu ayia akoro kpakaka na de wü ni ye na. Te wüh koro tete, fü ewü amaka mere bi wü kpara, te wüh biti te-wü, ngbü ede Yesu, teka aje to ngari Me gögömö. Amba da wü ni ye na, te ewü ena arï anü kpakaka kpa esambü la, nda ma. 20Te wü kpara la wu ngü la bala, fü ewü amala ngü fü Yesu, gü ba, “Mere kpara deyï, wü ni ye, de wü di enga ni ye, koro eyi, ngbü kpa etanü kpane. Wüh ngbü ele awu ye.” 21Te Yesu je ngü la bala, fü ah ayia amala ngü fü wü kpara la ꞌburu, gü ba, “Ah mbi, amba mene wü kpara, te ewü ngbü eje rïrï ka Me, angbü emere ne, wüh kpah baka wüna, de wü di enga wüna.”
Dela ngü ta te Yesu mala fü mere bi wü kpara la.
Dene ngü te Yesu tata mere wege di
Matayo 8:23-27; Marako 4:35-41
22Gbü gara sïkpï, fü Yesu ayia amala ngü fü wü *kpara ka-ye, nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, gü ba, “Ani nü la kpa etangu.” Fü wü kpara kaka ayia ale. Fü ewü alï ꞌburu gbü *zabu, teka akö ngu.
23Fü ewü anü, anü, anü akoro kpa etü mere ngu *Galïlaya la. Amba Yesu tï ka-ye eyi era ara. Fü mere wege ayia akoro kere, akpo da efe jia ngu de wazi. Fü zabu akpo da eyiki, efüfü te-ye, da ekolo ngu gbü ye. Fü ngu angbü esi gbü zabu la. Zabu la yia ta ebu ewü abu agbü ngu.
24Fü wü *kpara ka Yesu angbü de cürü. Fü ewü anü azükü engu, gü ba, “Mere kpara, mere kpara, ani te ekpi! Ani te ekpi!” Fü Yesu ayia azükü, awu ngü la bala. Fü ah amala ngü fü siti wege la, gü ba, “Wege, mü nga anga! Ngu, mü ngbü ziii!” Fü wege ayia anga. Fü ngu angbü ziii. Fü sü ayia anga ꞌduwa ngbiii!
25Fü Yesu adu amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Yi ekpe neh cürü ne? Yi to maguma yi fere mbi mbi la fï de?” Fü ngü la aga gbü jia wü kpara kaka-na la afa sü. Fü ewü angbü de cürü, da emala ngü esüka wü, gü ba, “Apa! De bane neh ene ngü ne? Komoko la neh da, te ngbü emala ngü bü de komö ye, fü wü wege de wü ngu angbü eje rïrï kaka-na ne?”
Dela ngü ta te Yesu mere, te engu to rïrï fü mere wege tete.
Dene ngü te Yesu küwa gara komoko,
de mere bi siti wü di enga me guvu ye
26Te wü Yesu kö ngu tete, fü ewü akoro kpa füh gümba, agbü tö ka wü Garasa, te di kpa etangu mere ngu *Galïlaya.
27-29Gara komoko ta ladü kpala, te *siti wü di enga me sibi guguvu gbe fa sü. Teka mere bi sïkpï, ah ngbü engbü ka-ye ngïrïmu. Ah ngbü ta ekötï nda kpah de, ah ngbü era ka-ye etü wü mbükü. Fü wü di enga me la angbü ta emere engu efa sü. Fü wü kpara angbü ꞌburu ekpe engu akpe. Fü ewü angbü edü wü kengbe gbü kpakpa, de wü lölö na. Fü ah angbü ekukuru wü kengbe la eküte ye asidi. Fü wü di enga me la angbü eza engu, enü di agbü gü.
Baka te wü Yesu ngbü la bü ekoro kpa füh gümba, fü komoko la awu Yesu. Fü ah akoro atï kötö eri lölö na, da eba rere. Fü Yesu amala ngü fü wü siti wü di enga me la, gü ba, “Wü ce engu ace!” Fü komoko la andaꞌba te-ye kpaka Yesu, da emala ngü fefe de mere ri ye, gü ba, “Yesu, Ye Mere Me, ye ele amere de ni ne ngü ne? Tima ka-ni gbü ngü ka-ye nda ma! Ni ngbü endaꞌba te-ni fü ye, de ye mere e ato kuru te ni la de!” 30Te Yesu je ngü la bala, fü ah ayi-tata, gü ba, “Ïrï ye neh da?” Fü komoko la alügü ngü, gü ba, “Ïrï ni de Bi-nzö-gü.” Ah gü ïrï ye bala, angü wü di enga me sibi guguvu gbe fa sü. 31Fü wü di enga me la, andaꞌba te-wü fü Yesu, gü ba, “Ye mere e aliki ani, ato agbü mere du ka cïnga ne de.”
32Mere bi wü mba ka kötï ta ladü gbü sü la, te ewü ngbü ezü e füh gümba sela. Fü wü di enga me la afüwa te-wü fü Yesu, gü ba, “Ye tima ani, de ani nü rï kpa guvu wü mba la.” Fü Yesu ayia ale ngü la fü ewü, de wüh nü, baka te ewü mala. 33Fü wü di enga me la ayia akoro guvu komoko la asidi, ace engu, akpe arï aguvu wü mba la. Fü wü mba la aci de mere woro, ago kpa esa gö, agürü agbü mere ngu, anzö ngu, akpi ꞌburu kpala.
34Te wü kpara, de te ewü ngbü eceka kpï fütanga wü mba la, wu ngü la bala, fü cürü amere ewü. Fü gara ewü akpe de woro, anü amala nga ngü, te Yesu mere la, fü wü kpara agbü mere kötï, bete wü sü edede la ꞌburu. 35Te wüh je ngü la, fü mere bi wü kpara akpe akoro, teka aceka ngü la cu de jia wü. Fü ewü akoro amaka komoko, ta te wü di enga me ngbü emere engu ne, te ngbü ka-ye eri lö Yesu sela. Ah to tïne züka bongo eküte ye, fïngangü kaka du koro kpah eyi mbi. Fü ngü la ato cürü fü wü kpara la afa sü, gü ba, “Dela sirimbi!”
36Fü wü kpara, de te ewü wu ngü la cu de jia wü ne, ayia angbü emala nga komoko la fü wü bu wü, gü ba, “Yesu liki wü di enga me guguvu na me-ye.” 37Fü ngü la ato mere fïngangü, de cürü fü wü kpara ka sü la ꞌburu. Fü ewü aci ꞌburu ayi-ta Yesu, de ah ce sü ka-ani.
Fü Yesu alï de wü kpara ka-ye gbü *zabu, teka anü ka-wü. 38Fü komoko de te wü di enga me koro guguvu na ne, ayia andaꞌba te-ye fü Yesu, gü ba, “Ni ele anü ka-ni ake ye.” Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, 39“Aꞌa, ye du edu kpa gba wü, fü ye amala nga züka ngü, de te Me mere fü ye ne, fü wü di enga ni ye.” Fü komoko la ayia adu, angbü endoro gbü nga nzö kötï la, da emala nga ngü, de te Yesu mere fü ye ne, fü wü kpara.
Dene ngü te Yesu küwa ye Yayïrü,
bete gara würüse
Matayo 9:18-26; Marako 5:21-43
40Fütanga ngü la, fü wü Yesu alügü nga wü adu kpa etangu agbü sü ka-wü, agbü *Galïlaya. Te wü Yesu du koro tete, fü mere bi wü kpara aci akoro kpakaka na de mere tadu, angü wüh ngbü ta kü ecï nganga. 41Gara komoko ta ladü kpala de ïrï ye Yayïrü. Engu ta de mere kpara te ngbü emere tima kpa *esambü ka biti-te. Fü Yayïrü ayia akoro, atï eri lö Yesu, andaꞌba te-ye fefe gü ba, “Mere kpara deyï, ye koro la mba agba ni, teka aküwa ye ni.” 42Angü yeye na ka-ye ta ngbee biringbö, ye würüse te re kaka di baka nzükpa de füh ye ꞌbasu. Mbarase la ngbü ta eke efa sü, ah yia ekpi akpi. Te Yesu je ngü la, fü ewü ayia anü de wü Yayïrü. Fü mere bi wü kpara aci kpah anü gbü nga ewü, da enzinzi te-wü, ededere Yesu.
43Amba gara würüse ta kpah ladü sela, te ngüte ngbü ego tete teka wü re nzükpa de füh ye ꞌbasu. Ngü la ngbü ta eto mere cïnga fü würüse la efa sü. Ah ngbü ta enü kpaka mere bi wü mürü kuwa, de wüh küwa ni, amba wü mürü kuwa la to rü fefe ma, ah le ta-ngü tete de. 44Te würüse la je nga Yesu, gü ba, “Engu koro eyi sela ne,” fü ah ayia agbeke te-ye, anü kpala. Te engu koro kpala, fü ah ayia azi te-ye ꞌbïlï ꞌbïlï, esüka mere bi wü kpara la, anü amofo mö bongo ka Yesu to kpa ekükürüfe. Würüse la kpah bü te emofo bongo ka Yesu, ꞌduwa fü ngüte la ayia akolo tete.
45Te Yesu wu ngü la bala, fü ah ayi-ta ngü, gü ba, “E-mofo bongo ka-ni neh da?” Fü wü kpara ꞌburu acere nga wü gbere. Fü Petero ayia amala ngü, gü ba, “Mere kpara, ye ena angbü eyi-ta ngü bala ne, ye wu mere bi wü kpara, te ewü ngbü egbene sü agbene, ne de?” 46Fü Yesu angbü de ngü la fï gömö ye, gü ba, “Gara kpara mofo ni eyi, angü ni wu eyi kpo, gü ba, wazi te Me to fü ni ne mere tima eyi.” 47Te würüse la wu, gü ba, Yesu wu ngü la eyi, fü ah aka te-ye, akoro atï eri lö Yesu, küküte ꞌburu eloꞌböka ka cürü. Ah du cere nga ye tïne de. Fü ah amala fü Yesu gbü jia wü kpara la ꞌburu, gü ba, “Ah de ni, ni mofo bongo ka-ye me-ni. Teka ngü la, fü ni ayia aküwa dene.” 48Fü ngü la areke te Yesu, fü ah amala fefe, gü ba, “Enga ra, mü küwa eyi, teka te mü to maguma mü eyi fere. Mü nü enü de gu maguma.”
49Baka te Yesu ngbü la bü emala ngü fü würüse la, fü gara kpara akpe akoro agba Yayïrü, te mbarase kaka ngbü eke ake ne, amala ngü fefe, gü ba, “Yayïrü deyï, ah nza eyi! Ye mere e ambü mere kpara la tïne de, angü ye ye kpi ka-ye eyi.” 50Te Yesu je ngü la bala, fü ah amala ngü fü Yayïrü, gü ba, “Ye mere e akpe cürü de. Te ye to maguma ye ꞌburu fü ni, mbarase ka-ye ena aküwa.”
51-53Fü wü Yesu ayia anü akoro agba Yayïrü. Fü ewü amaka wü kpara kpala ꞌburu da eku gba de mere cïnga te wü, teka kpi ka mbarase la. Te Yesu wu ngü la bala, fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Wü mere e aku gba de, angü mbarase la ngbü era ka-ye ara, ah kpi akpi nda de!” Fü wü kpara la, aci ꞌburu angbü emü ngü ka Yesu la amü, angü wüh wu eyi fanü, gü ba, mbarase la kpi ka-ye eyi.
Fü Yesu ayia arï te sü, te ewü o kö mbarase la tete. Ah le fü mere bi wü kpara arï kpa esambü kpala de. Ah za bü Petero, *Yüwane ake *Yakobo gbü nga ye, bete wö ye mbarase la, ake ni ye na. 54Fü Yesu ato kpa ye, azoro kpa jaji würüse la, amala ngü fefe, gü ba, “Enga ra, mü yia eyia tikpi!” 55Fü mbarase la ayia azükü gbü kpi. Fü Yesu adu amala ngü fü wü wö ye na ake ni ye na, de wüh to zü-e fefe. 56Fü ngü la aga gbü jia wö ye mbarase la, ake ni ye na afa sü. Fü Yesu amala ngü fü ewü kpekpeke, gü ba, “Wü mere e amala nga ngü la fü wü kpara de de de.”
9Dene ngü te Yesu tima wü kpara ka-ye nzükpa de füh ye ꞌbasu tete, teka amala ngari Me
1-2Gbü gara ra, fü Yesu aï wü kpara ka-ye, nzükpa de füh ye ꞌbasu ne kpaka ye, angü ah le atima ewü, teka anü amala to ngari Me agbü wü gara sü. Fü engu ato wazi fü ewü, teka fü ewü adi eliki *siti wü di enga me di, de wü muruyi, kpah da eküwa wü mürü keke. Fü engu amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Yi nü enü, yi mala ngari ra fü wü kpara, gü ba, ‘Miri, te Me tima teka aküwa ani ne, koro eyi. Ah le de wü fü maguma wü afü.’ Yi di kpah eküwa wü mürü keke. 3Te yi te enü, yi mere e aza wü e esaka yi de. Yi za ngbangba de. Yi za kombo kpah de. Yi za ambata kpah de. Yi za jiase kpah de. Yi za bongo ꞌbasu ꞌbasu kpah de. 4Gbü wü sü te yi ena anü akoro gbügbü na, te wü kpara la za yi eyi gbü mürü, de yi ngbü nzö gba kpara biringbö la, zalü gbü sïkpï te yi ena ayia anü sü tete. 5Kpah bala, teka mene wü sü te wü kpara le ngü ka-yi gbügbü de, yi mere e angbü sela de. Yi yia sela asidi, de yi bunda zu-tö ka sü ka-ewü la te lö yi, ce ciki sela, teka agü tamu ngü la fü ewü, gü ba dene, ‘Me le ngü ka-wü de, angü wü le ngü wü kpara ka-ni, Me, kpah de.’ ” Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, te engu tima ewü ne.
6Fütanga ngü la, fü wü *kpara ka Yesu la ayia anü andoro gbü wü kötï ka sü la biri biri ꞌburu, da emala to ngari Me fü wü kpara, kpah da eküwa wü mürü keke gbü wü sü la ꞌburu.
Dene ngü te fïngangü ka Miri Anïtïpa Erode siti tete,
teka ngü ka Yesu
7-8Fütanga ngü la, fü ïrï Yesu awü ka-ye tïne gbü wü sü la ꞌburu. Fü wü kpara akpo da eyi-ta tete-wü, gü ba, “Apa! Mene kpara la neh da?” Wü gara ewü gü ba, “Ah de *Yüwane Mürü Babatïza, ta te Miri Anïtïpa *Erode mörö ne, ah zükü me-ye gbü kpi.” Wü gara gü ba, “Ah ena adi de gara *mürü dofo, te zükü me-ye gbü kpi.” Wü gara gü ba, “Ah de mürü dofo *Ïlïya, te zükü me-ye gbü kpi.”
Fü Miri Anïtïpa Erode aje nga Yesu, fü fïngangü kaka akpo angbü endoro faaa. 9Teka ngü la, fü ah angbü efï ngü, gü ba, “Angü ni mörö ta Yüwane eyi ne, amba mene kpara, te ni ngbü kpah eje nganga ne, neh da?” Fü ah akpo da egïrï kaje, de ni wu Yesu, cu de jia ni.
Dene ngü te Yesu to zü-e di fü mere bi wü kpara
Matayo 14:13-21; Marako 6:30-44; Yüwane 6:1-13
10Fü wü *mürü tima ka Yesu, ta te engu tima ewü ne, adu akoro kpakaka. Fü ewü amala nga wü ngü, de te ewü nü mere kpala ne, ꞌburu fefe. Fü Yesu ayia aza nzö bü ewü, anü di agbü gara sü de ïrï ye Betesayïda.
11Te wü kpara je, gü ba, Yesu nü sü eyi agbü Betesayïda, fü mere bi ewü aci ayia anü afa nganga na kpala. Te Yesu wu ngü la bala, fü ah awu cïnga ewü. Fü ah akpo da emala to ngari Me fü ewü, kpah da eküwa wü gara mürü keke esüka ewü.
12Etamurago la, o ra tï nza la de, fü wü *kpara ka Yesu, nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, ayia angbü de mere fïngangü. Fü ewü ayia anü kpaka Yesu, amala ngü fefe, gü ba. “Mere kpara, ani ena amere baye, teka mere bi wü kpara ne? Baka te ani di kpakine edere sü, kötï kpah ma ne, ani ena amere baye? Ah le de ye mala ngü fü wü kpara la, de wüh nü agbü mere kötï, teka agïrï zü-e, kpah bete sü ka rara fü wü kpala.” 13Te Yesu je ngü la bala, fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi ena ato zü-e fü ewü enatikine me-yi.” Wüh gü ba, “Apa! Mere kpara! Ambata esaka ani sene ngbee ꞌburuve bete si ꞌbasu ne. Wü e la ena atï de mere bi wü kpara la kü atï fanü? Anga te ani ena anü ase e la, ah ena aza jiase neh fe?” 14Wüh mala ngü la bala kükürü de, angü wüh wu eyi, gü ba, wü kpara la sibi fa sü, wü kpara la ta ꞌburu baka wü komoko kutu ꞌburuve (5,000).9:14 Gbü gele ka wü Yïsarayele, te wüh tanga wü kpara, te ewü biti te-wü la, wüh tanga wü würüse de wü jürü jaji nda-wü de. Fü Yesu adu amala ngü fü wü kpara ka-ye la, gü ba, “Yi biti wü kpara la, de wüh ngbü kötö tundu tundu, baka wü kpara teke ꞌbasu de füh ye nzükpa gbü sü biringbö.”
15Baka te wü kpara kaka-na je ngü la bala, fü ewü anü ꞌduwa abiti wü kpara la ꞌburu, angbü gbü wü da-sü ka-wü, baka te engu mala la. 16Fü Yesu ayia aza wü ambata ꞌburuve la, bete wü si ꞌbasu ne esaka ye, ae jia ye, aceka kpï kpa tikpi, agbo nga ïrï Me teka zü-e la. Fü ah akukuru tü wü ambata la, ato esaka wü kpara ka-ye, de wüh gafa fü wü kpara la ꞌburu. 17Fü wü kpara la aci ꞌburu, azü e la, asika di, ace dudu na kötö sela. Fü wü kpara ka Yesu adu aro du wü e la ꞌburu, abiti gbü wü kuwu, asi gbe gbe gbe, nzükpa de füh ye ꞌbasu.
Dela ngü ta te Yesu mere, te engu to zü-e di fü mere bi wü kpara ne.
Dene kpeke ngü te Petero mala teka Yesu
Matayo 16:13-28; Marako 8:27–9:1
18Gbü gara ra, fü Yesu anü angbü ka-ye kpikpi ye, da eku gba fü Me. Fü wü kpara kaka ayia akoro kpakaka na. Fü Yesu ayi-ta ewü, gü ba, “Angü wü kpara ngbü emala tüngü ra egü neh fe? Wüh gü ba, ma de neh da?” 19Fü ewü alügü ngü fefe, gü ba, “Wü kpara ngbü efï, gü ba, ye de kpeke kpara. Angü wü gara kpara ngbü emala nda-wü, gü ba, ‘Mü de *Yüwane Mürü Babatïza.’ Wü gara ewü gü ba, ‘Mü de mürü dofo *Ïlïya.’ Wü gara emala nda-wü, gü ba, ‘Mü de biri kpara esüka wü *mürü dofo ka Me ta gügü ne, te zükü me-ye gbü kpi.’ ” 20Fü Yesu adu ayi-ta ewü, gü ba, “Anga cu de-yi, yi ngbü efï nda-yi teka ra, egü neh fe?” Petero, fü mü ayia arü amala ngü fefe, gü ba, “Mü de *Kurisito, Mere Miri te Me tima teka aküwa a ne!”
21Te Yesu je ngü gömö Petero de bala, fü ah amala ngü fü wü kpara ka-ye la kpekpeke, gü ba, “Yi mere e amala nga ra fü wü kpara, gü ba, ma de Kurisito, ne de.”
22Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü teka kpi ka-ye, gü ba, “Mere cïnga ladü te ena amere ra, angü ah le de cïnga mere *Ye Kpara ka Kpï bala. Wü angbe cögbörö kpara, de wü mürü gele ka Me, bete wü *mürü rïrï, wüh ngbü eyi ekpü ra. Te di bala, wüh ena amörö ra amörö. Amba gbü *ebabata sïkpï, Me ena azükü ra gbü kpi la.”
23Fütanga ngü la, fü Yesu amala ngü fü mere bi wü kpara la ꞌburu, gü ba, “Te mü le angbü zu kpara ka-ra la, mü mere e afï nga wü e ka-mü ꞌburu ꞌdö de. Mü reke te-mü teka kpi ka-mü, baka kpara te ngbü ebï mere *rü gbegbete, te wüh ena abere engu fefeh na, amörö. Fü mü ayia alala fï bü gbü nga ra. 24Te mü le aküwa te-mü de tete-mü la, mü tï aküwa te-mü nda-mü de. Amba te mü ce te-mü o fü kpi, teka ngü ka-ra la, Me ena aküwa mü me-ye. 25Mü fï la nga kuru mü! Angü te mü ce ngü ka Me, fü mü adu ato te-mü ꞌburu teka ngü ka kotö ne, da emaka mere bi jiase, de mere bi wü züka e, de füh kotö ne ꞌburu la, wü e la ena aküwa mü fanü? Wüh tï aküwa mü nda-wü de, angü mü ce ngü ka Me eyi! 26Mü fï nga *adu sïkpï, te ma ena adu akoro tete na. Angü de-ra, Ye Kpara ka Kpï, ma ena adu akoro füh kotö ne, de wazi ka Wüba, de wü *malayïka kaka mini. Angü te mü ce ngü ka-ra, ma ena ace mü kpah ace, gbü adu sïkpï, te ma ena adu akoro tete na. 27Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü fanü fanü. Wü gara kpara ladü esüka yi sene, wüh tï akpi la de, zalü te wüh ena awu mere wazi te Me to fere, Ye Kpara ka Kpï, te ma ena aküwa wü kpara di ne feke.”
Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara te ewü le afa nga ye.
Dene ngü ka küte Yesu te fü te-ye
28Fütanga sïkpï ꞌbajena, fü Yesu aza wü Petero ake *Yüwane, bete *Yakobo. Fü ewü ayia anü kpa enzö mere rüvü, teka aku gba fü Me kpala. 29Te wüh koro kpala, fü gbüra Yesu ayia afü te-ye, o engu ngbü eku gba fü Me. Fü bongo kaka avi ꞌduwa kpïlïlï! Ah ngbü kpah eci aci baka ra. 30-31Wüh te eceka kpï bane de, gbo! te wü kpara ꞌbasu, te ewü koro de mere wazi ka Me. Fü ewü angbü ero mö de wü Yesu, teka ngü ka kpi kaka-na, te engu ena akpi agbü Yerüsalema ne. Amba wü kpara la, wüh ka-wü de diri wü kovo ka Me ta gügü, wü *Müse ake *Ïlïya. 32Te ngü la ngbü emere te-ye tete, Petero de wü bu ye ne kpi ka-wü eyi de ra. Fü ewü adu azükü, awu Yesu, de wü kpara ꞌbasu, te ewü ngbü de ewü ne, te küte ewü ngbü ꞌburu eci aci gbü wazi ka Me. 33Baka te wü kpara la yia ece Yesu tete, fü Petero ayia amala ngü fü Yesu, gü ba, “Mere kpara, wü kpara ne di ngbü enü neh ka-ye? Ah reke ta ngbürü pe te ani ena angbü ka-ani bü sene, angü sü de sene reke gbü jia ni fa sü. Te di bala, ani ena ajï wü gugu bata, nda-ye biringbö, nda Müse biringbö, nda Ïlïya kpah biringbö.” Petero mala ngü la bü bala, angü ah wu züka ngü, te engu ena amala ne, nda de.
34Petero bü te emala ngü la bala, fü sangu ayia akoro agba ewü ꞌburu. Fü ngü la ato mere cürü eküte wü Petero afa sü. 35Fü ri Me ayia awü gbü sangu la, gü ba, “Dene zu de Ye ra, te maguma ra le engu fa sü, angü ma fe engu me-ra. Yi di eje rïrï kaka-na.”
36Fütanga ri Me de te ewü je ne, wüh te efü jia wü bane de, yïrrrï! wü Müse ake Ïlïya nda-wü tïne eyi ma, bü Yesu te ngbü ka-ye kpikpi ye. Fü ngü la aga gbü jia wü *kpara ka Yesu de bata la afa sü. Fü komö ewü agu ꞌduwa agu. Gbü wü sïkpï la, wüh mala nga ngü, de te ewü wu la, fü biri kpara mbele de.
Dene ngü te Yesu küwa gara mbarase
de siti wü di enga me guvu ye
Matayo 17:14-18; Marako 9:14-27
37Te kpï seke tete, kpurutokokpï la, fü wü Yesu ayia de wü kpara ka-ye de bata la, adu kpa esa gö. Fü ewü anü amaka te-wü kpah de mere bi wü kpara te kaje. 38-39Esüka mere bi wü kpara la, gara komoko ta ladü te yeye di ngbee biringbö, ye komoko. *Siti wü di enga me ngbü ta emere mbarase la, da egbofo engu kötö. Fü ah angbü eku gba. Fü durufu angbü ekoro gögömö tuku tuku bala! Te e la kpo eyi da emere engu la, ah ngbü emere engu sisiti, ah le ace engu kere de. Te komoko la wu Yesu, fü ah akpo endaꞌba te-ye fefe na, gü ba, “Akoo, mere kpara! Ye ceka la cïnga te ani ne baaa! Ni le de ye küwa la ye ni ne, angü siti wü di enga me ngbü emere engu ꞌduwa ba-neh-ene-la. 40Ni za engu koro ta di kpaka wü kpara ka-ye, sidi nga ye sene, de wüh küwa engu ne, amba wazi ewü, te ewü ena aliki wü di enga me la di, nda ma. Fü ni angbü ecï nga ye di dene.”
41Te Yesu je ngü la bala, fü ah ayia amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “De-yi wü kpara ka re ne, yi de wü siti kpara, yi le ato maguma yi fü Me de, neh teka ne? Ma ena angbü de wü yi sene teka re neh fe, teka fü ngü la arï gbü nzö yi?” Fü ah adu afü te-ye, amala ngü fü wö ye mbarase la, gü ba, “Ye koro de mbarase la akine!” 42Te wö ye mbarase la za ta mbarase la, enü di tete kpaka Yesu, wüh te ekoro gbamari, fü wü di enga me la ayia agbürü engu, agbo kötö. Fü mbarase akpo eyiyili te-ye. Te Yesu wu bala, fü ah ayia amala ngü fü wü di enga me la kpekpeke, gü ba, “Wü ce engu ace!” Fü wü di enga me ayia ace mbarase la. Fü mbarase la ayia aküwa. Fü Yesu aza engu, ato fü wö ye. 43Fü komö wü kpara la agu ꞌburu agu, ga, “Ani wu mere wazi ka Me enatikine eyi!”
Dene eꞌbaꞌbasu ngü te Yesu mala teka kpi ka-ye
Matayo 17:22-23; Marako 9:30-32
44Baka te mere bi wü kpara la ngbü la fï bü emala nga ngü la esüka wü, fü Yesu afü te-ye, amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Ngü de te ma emala fü yi dene, ah le de ngü la rï gbü nzö yi mbi mbi mbi. Angü wüh ena ato ra fü wü vügü ka-ra, fü ewü amörö ra.” 45Amba ngü de te Yesu mala fü ewü la, wüh wu si-ngü gbügbü na nda-wü de, angü si-ngü la wo te-ye ka-ye fü ewü awo. Wüh le ta de ani yi-ta Yesu teka si-ngü la. Wüh du yi-tata na nda-wü de, ka lümü.
Dene yïkï te wü kpara ka Yesu ga, teka kpara esüka wü,
te ena angbü ba mere kpara
46Fütanga ngü la, fü wü *kpara ka Yesu, akpo da ega yïkï esüka wü, gü ba, “Kpara te ena angbü mere kpara esüka ani fütanga Yesu neh da?” 47Te Yesu wu fïngangü ka-ewü bala, fü ah ayia aza mbarase cüküꞌdaye, ao ede ye. 48Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Mene kpara te ena ao ngü ka-ye kötö, baka jaji la, ah ena adi ka-ye me-ye de mere kpara gbü jia Me. Mene kpara te ena aza mbarase baka engu ne gbü mürü, te ïrï ra la, ah le ka-ye dela cu ra. Kpah bala, te mü le ra eyi la, amba mü le Wüba Me, te tima ra ne, kpah eyi.”
49Fütanga ngü la, fü *Yüwane ayia amala ngü fü Yesu, gü ba, “Mere kpara, ani maka gara komoko kpane, te ngbü eliki wü di enga me guvu wü kpara te ïrï ye. Te ani wu ngü la, fü ani atata engu, de ah ce ngü la asidi, angü engu de kpara esüka ani nda de.” 50Te Yesu je ngü la bala, fü ah alügü ngü fü Yüwane, gü ba, “Yi mere e atata engu de, angü mene kpara te gü gü de wü nih de, ah ngbü dela ele ta-ngü te nih.”
Dene ngü ka nünü ka Yesu agbü Yerüsalema
51Fütanga ngü la, baka te sïkpï ka Yesu koro tete gbamari, teka ago agbü kpï, fü Yesu ayia areke te-ye, teka anü agbü Yerüsalema. 52Fü ah ayia atima wü gara kpara ka-ye engagira nü, teka areke sü fü wü gbü gara kötï biringbö, gbü tö ka *Samarïya. Fü wü Yesu adu ayia de wü gara kpara ka-ye, tïne fütanga ewü.
53Te wü kpara gbü kötï engu la wu, gü ba, wü Yesu te enü agbü Yerüsalema, fü ngü la asiti te ewü. Te di bala, wüh le de Yesu ra gba ani sela de.
54Te wü *Yakobo ake *Yüwane wu ngü la bala, fü ngü la ake te ewü, fü maguma ewü ayia anzu. Fü ewü amala ngü fü Yesu, gü ba, “Mere kpara, ah le de nih ku gba fü Me, de ah tima wa, teka acuru wü kpara la!” 55Te Yesu je ngü la bala, fü ah afü te-ye, amala ngü fü ewü kpekpeke, gü ba, “Yi ce ngü la, angü dela fïngangü ka *Satana. Yi wu bala de? De-ra, *Ye kpara ka Kpï, ma koro füh kotö ne teka amörö kpara nda-ra de, amba ma koro teka aküwa ewü.”
56Fütanga ngü la, fü ewü ale kaje ka-wü, anü sü, ara agbü gara kötï.
Dene ngü te Yesu mala, gü ba, te kpara le afa nga ni la,
ah tüka te-ye atüka
57Te wü Yesu ngbü enü tete te kaje ka Yerüsalema la, fü gara kpara ayia akoro kpaka Yesu, amala ngü fefe, gü ba, “Ni ele afa nga ye, gbü wü sü ꞌburu, te ye ena angbü enü tete. Ni ena alala fï gbü nga ye, ni tï ace nga ye de.” 58Fü Yesu alügü ngü fü komoko la, gü ba, “Ah le de mü wu awu, gü ba, te mü le afa nga ra la, züka ngü te mü ena amaka füh kotö ne nda ma. Angü de-ra, *Ye Kpara ka Kpï, sü fere füh kotö ne, teka ara, afe te-ra tete, nda ma. Angü wü zaza ngbü era nda-wü gbü wü gö ka-wü. Wü lu ngbü era nda-wü kpah gbü wü suta ka-wü. Amba nda-ra, sü fere bala nda ma.” Te komoko la je ngü la bala, fü ah adu ace da efa nga Yesu.
59Gbü gara sïkpï, fü Yesu amala ngü fü gara kpara, gü ba, “Mü lala gbü nga ra.” Fü kpara la alügü ngü fefe, gü ba, “Mere kpara, ni le eyi. Amba wö ni gbe eyi. Ni le adu acï nganga. Te ah kpi eyi la, fü ni ati engu feke, fü ni adu akoro afa nga ye sidi.” 60Yesu gü ba, “De-mü, mü nü, mü mala ngari Me fü wü kpara. Mü ce wü di enga ni mü, te ewü le ngü ka-ra de ne, de wüh ti wö mü me-wü, angü wüh ka-wü kpah eyi baka kövö la.”
61Gbü gara sïkpï, fü gara kpara amala kpah ngü bala fü Yesu, gü ba, “Mere kpara, ni le eyi afa nga ye. Amba ah le de ni nü la kpa ekötï, asere ngü la fü wü di enga ni ni feke. Ye cï nga ni. Ni ena adu akoro.” 62Te Yesu je ngü la bala, fü ah amala ngü fefe, gü ba, “Te maguma mü ꞌbasu ꞌbasu la, mü tï ara fü Me, amere tima kaka mbi mbi de.”
10Dene ngü te Yesu tima wü kpara ka-ye,
teke bata nzükpa de füh ye ꞌbasu
1Fütanga ngü la, fü Miri Yesu ayia afe kpah gara wü kpara ka-ye teke bata nzükpa de füh ye ꞌbasu (72) ne, teka atima ewü ꞌbasu ꞌbasu kpa engagira nü, gbü wü sü ꞌburu te engu ele anü tete. 2Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Bi wü kpara ladü, te ewü di eyi nzo teka ato maguma wü fere. Amba wü kpara te ewü ena amala ngü ka-ra fü ewü, wüh ka-wü mba nzoko. Ah baka yï te di memere fa sü, amba wü kpara, te ewü ena amere tima gbü yï la, wüh be nda-wü de. Te di bala, ah le de yi yi-ta Me, te di de mere mürü tima la, de ah tima wü gara kpara, teka ale ta-ngü te yi gbü tima la. 3-4Yi nü enü! Yi mere e aza mere bi wü e esaka yi de. Yi mere e aza jiase de, yi za kombo kpah de, yi za gara kamaka fü yi kpah de. Yi mere e angbü erürü te kaje, da egü mandï fü wü kpara ꞌdaaa de. Te di bala, yi ceka ꞌbe, angü ma tima yi dene baka wü kambiliki esüka wü siti kpara, te ewü di baka siti wü nü.
5Te yi koro gbü gara kötï, gina ngü te yi ena amala fü ewü, yi ena ato mandï fü ewü, gü ba, ‘Me di de yi, gbü kötï ne.’ 6Te mürü kötï la de züka kpara, de lele ka Me emaguma ye la, mandï ka-yi, de te yi to de gu ngü ka Me gbü ye ne, ah ena angbü fefe na. Amba te mürü kötï la le ngü ka-yi de, züka gu ngü ka Me, te yi to fü ewü ne, tï angbü gbü kötï la nda de.
7Gbü mene kötï, de te wüh ena ale ngü ka-yi, yi ngbü duu sela, yi zü wü e ꞌburu, de te wüh ena angbü eto fü yi ne. Anga te ah de e-manzö, baka ngu, yi mere e ace de, angü ah le fü kpara te ngbü emere tima ne, amaka na tima ka-ye. Yi mere e angbü endoro, da era gba wü kpara fa fa fa, da egïrï wü züka ngü, ne de. 8Gbü wü sü ꞌburu, de te yi ena akoro gbügbü, te wüh le ngü ka-yi la, yi ngbü sela. Wü e ꞌburu, de te wüh ena ato fü yi ne, yi zü azü. Yi mere e ace de. 9Te yi maka wü mürü keke gbü wü sü la, de yi küwa ewü aküwa. De yi mala kpah fü wü kpara ꞌburu gü ba, ‘Wü fü maguma wü efü, angü Miri, te Me tima teka aküwa ani ne, koro eyi.’ 10-11Amba te yi nü koro gbü wü gara sü, te wü kpara le ngü ka-yi de la, yi mere e angbü sela de. Yi yia sela asidi, de yi furu zu-tö gba ewü la esatïlö yi asidi, de yi mala fü ewü, gü ba, ‘Ani mere ngü la kükürü de, angü ani mere bala teka ace kïna ka Me gbü nzö wü. Amba ah le fü wü awu, gü ba, Miri, te Me tima teka aküwa ani ne, koro eyi.’ ”
12Fütanga ngü la, fü Yesu amala fü ewü, gü ba, “Ngü te ma emala fü yi dene, ah zu de kpeke ngü. Gbü sïkpï te Me ena akolo ngü ka wü kpara, ah ena ato mere kuru te wü kpara gbü sü la, afa nda siti wü kpara ka *Sodomo ta gügü ne afa.”
13Fü Yesu adu amala gara ngü, teka wü kpara gbü wü kötï, te engu ngbü emere tima ka-ye gbügbü ne, gü ba, “De-yi wü kpara ka Korazïna, de wü kpara ka Betesayïda, Me ena ato mere kuru te yi te gara, angü yi le ngü ka-ra de. Angü wü mere kpeke ngü, de te ma ngbü emere gbü wü sü ka-yi ne, te ma ena angbü emere ta bala fü wü *ganzi kpara, baka wü kpara ka Tera ake Sïdona la, de bane wüh ngbü ta eyi de mere cïnga te-wü, teka *siti ngü ka-wü, da eto kala bongo eküte wü, eza kpah mbï abu gbü nzö wü, da endaꞌba te-wü fü Me, agü ba, ‘Ani le eyi afü maguma ani!’ 14Teka ngü la, gbü sïkpï te Me ena akolo ngü ka wü kpara, ah ena ato mere kuru te yi, wü kpara ka Korazïna ake Betesayïda, afa nda wü kpara ka Tera bete Sïdona ka. 15Kpah bala, de-yi, wü kpara ka Kaparanama, yi fï nda-yi, gü ba, ngü ka-ani ena areke gbü jia Me, fü ani akoro agbü kpï? Aꞌa! Ah bala de! Ngü ka-yi ena asiti gbü jia Me asiti, fü yi anü agbü du ka wa, angü yi le ngü ka-ra de.”
16Fütanga ngü la, fü Yesu adu amala ngü fü wü kpara ka-ye, te engu yia etima ewü la, gü ba, “Kpara te ena aje ri yi, engu ngbü dela eje ri ra. Mene kpara te je ri yi de, ah je ri ra kpah de. Kpah bala, kpara te je ri ra de, ah je ri Me te tima ra ne, kpah de.”
Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye teke bata nzükpa de füh ye ꞌbasu (72), te engu tima ewü ne. Fü ewü ayia anü amere tima, kpah baka e te Yesu mala fü ewü la.
Dene ngü ka dudu ka wü kpara ka Yesu,
teke bata nzükpa de füh ye ꞌbasu ne
17Te wü *kpara ka Yesu teke bata nzükpa de füh ye ꞌbasu (72) ne mere tima ka-wü nza tete, fü ewü adu akoro kpaka Yesu. Fü ewü angbü de mere tadu, da emala nga ngü la fefe, gü ba, “Wayi bala, mere kpara, baka e te ani nü ne, ani ngbü eto rïrï fü *siti wü di enga me te ïrï ye. Fü ewü angbü eje ri ani, da ekpe ani akpe!” 18Fü Yesu amala ngü fü ewü, gü ba, “Ngü la mere te-ye kükürü de, angü Me sö *Satana eyi kpa kötö. Fü ra awu engu te ngbü eyere, etï baka ülele ka mügbara, angü Me nza wawazi eyi. 19Yi je la ngü de te ma emala fü yi ne. Ma to wazi eyi fü yi, teka amere gü de wü siti wü di enga me, te ewü di de vügü ka-nih ne, da eza esaka ewü. Te di bala, yi tï eyi adoto wü kpürü, de wü etünü10:19 Etünü, ah baka jigbe. Gbü ngü Arabï, ah de agarabu. gbü lö yi. Gara siti ngü biringbö tï amere yi kpo de. 20Yi ngbü de tadu, teka ngü ka wü di enga me, de te ewü ngbü eje rïrï ka-yi ne? Wayi, ah mbi, amba ah le fü yi angbü de mere tadu, angü wüh ba ïrï yi eyi gbü buku ka *küküwa agbü kpï.”
Dene ngü teka tadu ka Yesu
21Fütanga ngü la, fü Yesu ayia angbü de mere tadu emaguma ye, teka ngü te Me mere fü wü kpara ka-ye, te wü bu ewü ngbü eceka ewü baka töndö kpara ne. Fü ah akpo da egbo nga ïrï Me gbü wazi ka *Nzïla Wazi Me, gü ba, “Wayi, Wüba Me, mü de Miri agbü kpï, mü kpah de Miri füh kotö ne, gbü nzö wü kpara ꞌburu. Ma ngbü egbo nga ïrï mü, angü mü wo ngü ka-mü te wü e-wu-ngü, de angbe cögbörö wü kpara ꞌburu, awo. Fü mü adu agü tamu ngü la fü töndö wü kpara, te ewü di ka-wü baka wü jaji ne. Ah fanü Wüba, ngü engu ka-ye bala, angü mü le ngü la me-mü, de ah mere te-ye bala.
22Wüba, mü ce wü ngü eyi ꞌburu esaka ra. Kpara biringbö te wu ngü ka-ra mbi mbi mbi nda ma, ꞌduwa de-mü Wüba, mü wu ngü ka-ra ka-mü me-mü. Kpah bala, kpara biringbö, te wu ngü ka-mü, Wüba, nda ma. Ma wu ngü ka-mü duu me-ra, de wü kpara te ma gü tamu ngü ka-mü fü ewü ne.”
23Fütanga ngü la, fü Yesu adu afü te-ye kpaka wü kpara ka-ye, amala ngü bü nzö fü ewü, gü ba, “Me mere züka ngü eyi fü yi, angü yi ngbü eceka wü ngü, de te ma ngbü emere ne, cu de jia yi! 24Angü ta gügü wü *mürü dofo, de wü miri, de wü diri kpara ka Me ꞌburu, ngbü ta eo gümü ra, de ani wu ra cu de jia ani, baka te yi ngbü ewu dene, amba wüh wu ra nda-wü de. Wüh le ta de ani di eje ngü, te ma ngbü emala ne, baka te yi ngbü eje de güje yi dene, amba wüh je nda-wü kpah de.”
Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara ka-ye teke bata nzükpa de füh ye ꞌbasu (72) ne, gbü sïkpï, te ewü du koro kpakaka na, fütanga tima, de te engu tima ewü di ne.
Dene mani te Yesu mala teka ganzi kpara te mere züka ngü
25Fütanga ngü la, fü gara *mürü rïrï biringbö ayia akoro kpaka Yesu, teka are mamaguma gbü mani. Fü ah ayi-ta Yesu, gü ba, “Mere kpara, ni ena amere neh baye, teka fü ni aküwa, angbü gbü sü ka Me, fï mere badi?” 26Yesu gü ba, “Gbü *Rïrï ka Me te engu to fü nih ne, wüh ba teka ngü la, gü neh fe?” 27Fü mürü rïrï la, alügü ngü, gü ba, “Ma je ngü gbü Rïrï la, gü ba,
‘Mü le Mere Me de maguma mü biringbö,
mü o fïngangü ka-mü kpah ꞌburu tete,
mü le ngü kaka de wazi mü kpah ꞌburu,
mü to te-mü kpah ꞌburu fefe.
De mü le wü bu mü kpah baka e te mü ngbü ele küte mü.’ ”
28Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “Züka ngü, mü mala ngü la eyi reke areke. Ah le de mü mere bala, teka fü mü aküwa.”
29Fü mürü rïrï la adu afï ngü emaguma ye, gü ba, “Te ni le ngü la ꞌduwa ale la, wü kpara ena afï, gü ba, Yesu za ngü gömö ni eyi.” Fü ah adu kpah ayi-ta Yesu, gü ba, “Mene wü bu ni, te ni ena ale ewü ne, neh mene ewü deyï?”
30Fü Yesu adu amala ngü fefe gbü mani, gü ba, “Ta gbü biri ra, gara komoko yia ta agbü Yerüsalema, teka anü agbü Yeriko. Te engu nü koro kpa etüngba kpala, fü ah anü amaka te-ye de wü siti kpara, te ewü ngbü efete wü kpara. Fü wü kpara la azoro engu, amï, agbo kötö, agbene wü bongo kaka ꞌburu, aza wü jiase kaka, akpe ka-wü, atafa, ace engu gbülüküsü kötö sela.
31Fütanga ngü la mba cüküꞌdaye, fü gara *kovo ka Me angbü enü kpah bü te kaje engu la. Fü engu anü akoro, gbo! te komoko la kötö! Fü cürü arï tete, fü ah ade sü ka-ye edere sü, anye sü.
32Sidi nga kovo la, fü gara kpara gbü nguwa *Levi, te ewü ngbü emere tima kpa esambü ka Me, ayia kpah akoro te sü te ewü mï komoko la tete. Fü ah aka te-ye, akoro gbamari, aceka komoko la bala, akolo sü ka-ye kpah kpa edere sü, atafa.
33Fütanga enga Levi la, fü gara komoko angbü kpah efü te kaje la. Ah ka-ye de *ganzi kpara, enga *Samarïya. Te enga Samarïya la wu komoko la bala, fü cïnga komoko la arï tete afa sü. 34Fü ah aka te-ye, akoro gbamari kpakaka na. Fü ah ae engu tikpi, aza rü te wüh mere de ngu *vinü, azürü wü ka de eküküte la di, aꞌbüra de mü, ai de züka bongo. Fü ah ae engu, ao füh nü ka-ye, de te engu ngbü endoro di ne, abï engu, anü di agbü kambü ka wü ngba. Fü ah ale ta-ngü tete kpala areke areke.
35Baka egambi la, fü ah aza jiase, ato fü mere kpara ka tima ka kambü ka wü ngba la, amala ngü fefe, gü ba, ‘Ni ce komoko ne eyi esaka ye, de ye le ta-ngü tete na mbi mbi mbi. Te jiase la be de, de ye za jiase ka-ye, ye se wü e tüngüngü na di. Ni ena adu akoro, alügü na jiase ka-ye la ꞌburu da ye.’ ”
36Dela ngü ta te Yesu mala fü *mürü rïrï la. Fü ah adu ayi-tata na, gü ba, “Esüka wü kpara ta de bata la, kpara te mere züka ngü neh da?” 37Fü mürü rïrï la alügü ngü, gü ba, “Ah de mene kpara, de te le ta-ngü te komoko la.” Fü Yesu adu amala ngü fefe, gü ba, “Wayi, ah ngbürü baka te mü mala la. Mü nü enü, de mü mere züka ngü fü wü bu mü kpah bala.”
Dene ngü ka Yesu de wü Marïya ake Marata
38Baka te wü Yesu ngbü la fï bü enü tete agbü Yerüsalema, fü ewü anü akoro agbü Betanïya. Fü gara würüse de ïrï ye Marata ayia aza ewü agba ye, baka wü ngba ka-ye. 39Gara enga ni ye Marata ta ladü de ïrï ye *Marïya. Te wü Yesu koro ngbü kötö, fü Marïya akoro angbü kötö eri lö Yesu, teka aje ngari Me gögömö na. 40Fü maguma Marata angbü enzu te Marïya, teka bi wü tima, te engu ngbü emere zü-e fü wü Yesu ne. Angü Marïya ce ta engu gbü tima la kpikpi ye. Fü Marata akoro kpaka Yesu, amala ngü fefe, gü ba, “Mere kpara, ngü la gbü jia ye neh baye, te enga ni ni, Marïya, ce ni, embü de tima kpikpi ni de bane ne? Ye mala fefe, de ah koro, ah le ta-ngü te ni ke!” 41Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “Apaa, Marata, mü ngbü engbü de mere fïngangü ne bü teka mere bi wü tima te mü ngbü emere ne? Ah le bala de. Ah le de mü o fïngangü ka-mü biringbö teka ngü ka Me. 42Ngü de te enga ni mü, Marïya fe, teka angbü eje ri ra ne, ah de züka ngü te reke fa sü. Wüh tï aza ngü la esasaka na asidi de.” Dela ngü te Yesu mala fü Marata teka ngü ka maje ngari Me.
11Dene ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, teka maku gba fü Me
1Gbü gara sïkpï biringbö, Yesu ngbü ta eku gba fü Me gbü gara sü. Te engu ku gba fü Me nza tete, fü gara kpara biringbö esüka wü kpara kaka-na, ayi-tata, gü ba, “Mere kpara, ye gü tamu maku gba fü Me fü ani, kpah baka nda *Yüwane Mürü Babatïza, ta te engu gü tatamu fü wü kpara ka-ye ne ke.” 2Fü Yesu amala fü ewü, gü ba, “Te yi ngbü eku gba fü Me la, yi di emala fefe, gü ba,
Wayi bala Wö a Me agbü kpï!
Ah le fü wü kpara ꞌburu agbo nga ïrï mü,
angü mü de Me biringbö.
Mü de Mere Miri.
Mü koro, mü ngbü gbü nzö wü kpara füh kotö ne,
baka e te mü ngbü engbü agbü kpï.
3De mü to zü-e fü a gbü wü sïkpï biri biri ꞌburu.
4Mü boro wü *siti ngü ka-a emaguma mü asidi,
angü a ngbü kpah eboro siti ngü ka wü kpara,
de te ewü ngbü emere fü a ne.
De mü ce a, fü a atï gbü re-ngü ka *Satana, de,
angü a ena adürü.”
Dela gba te Yesu gü tatamu fü wü kpara ka-ye, de wüh di eku bala fü Me.
5-6Fütanga ngü la, fü Yesu adu kpah amala ngü fü ewü, gü ba, “Te ngü fa mü, fü mü anü kpaka gara kiri mü gbü biti, ayi-tata, gü ba, ‘De-ye deyï, gara enga ni ni koro eyi, gbü gara sü nengete, tïtïne kpaka ni gbü biti ne. Amba mba enga e, te ni ena ato fefe tïtïne de ah zü ne, nda ma. Ni koro dene ayi-ta ye, teka de ye le ta-ngü te ni, ato mba ambata ngbee bata fü ni, teka fü ni ato fefe na, de ah zü.’ 7Te mü mere bala, kiri mü te di kpa esambü ne, ena alügü ngü fü mü, agü neh fe? Ah ena alügü ngü, gü ba, ‘Aꞌa, ah tï de! Mü ce da embü ni gbü biti bane! Angü ani rï eyi de wü jaji ka-ni ꞌburu kpa esambü era ara. Ani ni möngïtï ka-ani kpah eyi. Ni tï akoro, teka ato ambata fü mü gbü biti bane, nda-ni de.’ Kpara ladü te ena alügü ngü bala fü enga ni ye? Ah nda ma! 8Ma ngbü emala fü yi dene kpeke ngü, te engu le ayia teka ato ambata la fü mü de, amba teka ïï, de te mü ngbü fï bü embü engu di ne, engu ena ayia tïne bü bala, ato wü e de te mü ngbü ele ne fü mü, teka fü mü ace da embü ni.
9Nda-ra, ngü de te ma le amala fü yi ne, ah dene. Yi fï nda-yi, gü ba, Me le ato züka ngü fü ani de? Ah bala de. Te cïnga e ngbü emere mü la, mü ngbü fï bü da eyo eküte Me, Me ena ato e la ato fü mü. Mü ngbü fï bü da eyi tata gbü wü sïkpï ꞌburu, mü mere e ace da eï engu de, ah ena amere ngü la fü mü. 10Angü wü kpara ꞌburu, de te ewü ngbü eyo e ne, Me ngbü eto e la fü ewü ato. Wü kpara ꞌburu, de te ewü ngbü egïrï e kpaka Me, wüh ngbü emaka amaka. Me ngbü kpah eü möngïtï fü mene wü kpara, de te ewü ngbü eï ï ne. 11-12Gara süka yi ladü sene te di de wö ye wü jaji, te yeye na yo zü-e tete la, ah ena aza kpürü, ato fefe? 13De-yi, te yi di de siti wü kpara ne, te yi wu da eto züka wü e fü wü jaji ka-yi ereke areke la, amba yi fï nda-yi, gü ba, Me te di de Wö nih agbü kpï ne, tï ato züka ngü fü ani afa sü di de? Te di bala, ah le de yi yi-tata, de ah to *Nzïla Wazi ye fü yi. Ah ena ato Nzïla Wazi la ato fü yi. Angü dela ngü te reke eküküte cu fa sü!”
Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, teka maku gba fü Me.
Dene ngü te Yesu mala teka siti wü di enga me
Matayo 12:22-30, 43-45; Marako 3:22-27
14Gbü gara sïkpï, fü Yesu ayia aliki *siti wü di enga me guvu gara kpara, ta te ro mö de. Te wü di enga me la koro tete guguvu asidi, fü komoko la akpo da ero mö ereke areke. Fü ngü la aga gbü jia wü kpara afa sü.
15Fü gara wü kpara akpo da emala ngü esüka wü, gü ba, “Yesu ngbü emere ngü la kükürü de, angü *Satana,11:15 Gara ïrï Satana de Belezebuba. te di de miri ka wü di enga me ne, ngbü eto wazi la fefe na me-ye, teka adi eliki wü di enga me la di.” 16Wü gara kpara ngbü nda-wü ta egïrï kaje, teka akpa ngü ka Yesu. Teka ngü la, fü ewü ayi-tata, de ah mere ngü ka talara fü ani, teka fü ani awu, gü ba, ah ngbü emere tima ka-ye la, de wazi ka Me fanü. 17Amba Yesu wu fïngangü ka-ewü la eyi kpo, fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Te nguwa wü kpara biringbö kpo eyi da emere gü esüka wü la, ngü la ena adi mbi? Ah reke nda de. Nguwa ewü ena akpi, anza ka. 18Kpah bala, te Satana du ngbü tïne cu egü gü esüka wü de wü kpara ka-ye la, ah ena ayiri gbü miri ka-ye la ayiri? Ngü kaka ena anza ka. Te di bala, ngü te yi mala, gü ba, Satana ngbü eto wazi fere me-ye, teka fü ra adi eliki wü di enga me di ne, ah de töndö ngü.”
19Fü Yesu adu ayi-ta wü kpara la, gü ba, “Te yi gü ba, ma ngbü eliki wü di enga me de wazi ka Satana la, amba e-ngbü eto wazi fü wü kpara ka-yi, teka adi eliki wü di enga me di, neh da? Teka ngü la, zu wü kpara ka-yi, ena adi emala nga yi me-wü fü wü kpara, gü ba, ngü te yi mala la, ah de töndö ngü. 20Ma emala fü yi fanü fanü, gü ba, ma ngbü eliki wü di enga me gbü wazi ka Me. Te di bala, ah le de yi wu, gü ba, kpara te Me tima aküwa yi ne koro eyi!
21Yi fï la nga ngü ne mbi mbi mbi! Te kpeke kpara ladü de wü e ka gü esaka ye la, e-ena agbene wü e kaka neh da? Angü ah ngbü eceka kpï fütanga kambü ka-ye ꞌbe ꞌbe ꞌbe. 22Amba te gara kpeke kpara koro, te wawazi fa nda gina kpara la, fü ah amere gü kpakaka na, afa engu la, ah ena agbene wü e kaka, ta te engu ngbü eo fïngangü ka-ye tete na la ꞌburu. Fü ah aza wü e la, anü di, agafa fü wü kpara ka-ye. Te di bala, yi tï eyi awu, gü ba, wazi ra fa nda Satana, te ngbü embü yi de füh kotö ne, ka. 23Te di bala, te mü le ngü ka-ra de, mü de vügü ka-ra. Te mü le ta-ngü te ra gbü tima ka-ra de, mü ngbü nda-mü dela egïrï kaje teka asiti tima la.”
24Fü Yesu adu amala kpah gara ngü fü ewü, gü ba dene, “Te wü di enga me koro eyi guvu kpara asidi la, wüh ena amere baye? Wüh ena anü, angbü endoro, gbü wü siti sü te ürü aürü, egïrï mene sü te wüh ena angbü tete. Amba, te wüh maka sü kpala de la, wüh ena adu afï nga ngü, gü ba, ‘Ani du la edu agbü sü ka-ani, ta te ani ngbü gbügbü na,’ ne. 25Te wüh du kpaka kpara la, fü ewü amaka maguma kpara la mböömbö, *Nzïla Wazi Me gbügbü na ma la, 26wüh ena anü agïrï gara wü bu wü, de ani ngbü de ewü. Fü ewü anü amaka wü gara wü bu wü lorozi, te wazi ewü fa nda gina ewü la. Fü ewü adu arï angbü de ewü guvu kpara la. Te di bala, adu ngü ka kpara la ena angbü baye? Ah ena angbü emere wü siti ngü, tïne afa mene wü ngü, de te engu ngbü ta emere te enga gina, ne ka.”
27Te Yesu ngbü la bü emala wü ngü la bala, fü gara würüse ayia esüka mere bi wü kpara la, amala ngü fefe, gü ba, “Wayi bala, mere kpara, züka ngü ngbü fü mene würüse ta te bï mü, aga mü de ngu-ka ye ne!” 28Te Yesu je ngü la bala, fü ah adu amala ngü fü würüse la, gü ba, “Wayi, amba züka ngü te fa ngü la, ah ka-ye fü wü kpara, de te ewü ngbü eje ngari Me, da emere wü rïrï kaka-na ne!”
Dene ngü te Yesu mala teka ngü te ena asere fü wü kpara, gü ba, Me tima ni me-ye
29Fütanga ngü la, fü mere bi wü kpara akpo da ekoro kpaka Yesu, teka aje ngü gögömö na. Fü Yesu ayia amala ngü fü ewü, gü ba, “De-yi, wü kpara ka re ne, yi ka-yi de siti wü kpara. Angü yi ngbü eyi-ta ra, de ma mere lara ngü ka talara gbü jia ani, teka fü ani awu, gü ba, Me tima ra me-ye fanü. Te di bala, Me tï agü tamu lara ngü biringbö fü yi nda de. Ah ena adi bü mene lara ngü, te ena amere te-ye baka nda *Yona tane. 30Fanü fanü ngü ka-ra ena adi kpah baka nda Yona. Angü Yona tï ta gbü mere *yï-ngu, fü mere si ayia ami engu. Fü Yona ara guvu mere si la sïkpï bata. Gbü *ebabata sïkpï la, fü si la ayia azï Yona kpa edere ngolo füh siki. Fü Yona ayia anü agbü Nineve ba e ta te Me mala fefe, de ah nü, ah mala ngari ni, Me, fü wü kpara de kpala ne. Fü ngü ka Yona la agü tamu wazi ka Me fü wü kpara ka Nineve. Fü ewü ayia afü maguma wü.11:30 Mü ena amaka ngü ka Yona, gbü buku ka Yona. Kpah bala, de-ra *Ye Kpara ka Kpï, kö ra ena ara gbü tö sïkpï bata, fü ra adu azükü.
31-32Te di bala, gbü *adu sïkpï, te Me ena akolo ngü ka wü kpara füh kotö ne tete, ah ena ato mere kuru te yi, wü kpara ka re ne, angü yi le ngü ka-ra de. Wü kpara ka Nineve ena ayia gbü sïkpï la, amala nga siti ngü ka-yi, angü wüh je ta ri Yona, fü ewü afü maguma wü, adu ale ngü ka Me. Amba ngü ka-ra, te fa nda Yona ka ne, yi le aje nda-yi de. Kpah bala, mere würüse, ta te engu di de miri ka Seba, ena ayia kpah amala nga siti ngü ka-yi, angü ah yia ta agbü tö ka-ye, nengete kpala, akoro teka agbo nga ïrï Miri *Solomona, teka wazi te Me to fü Solomona ne.11:31-32 Mü ena amaka ngü la gbü gina buku ka wü Wü Miri 10:1, bete eꞌbaꞌbasu buku ka 2 Ngangü 9:1. Amba wazi ra te fa nda Solomona ka ne, yi le nda-yi kpah de! Dela si-ngü te Me ena ato mere kuru te yi tete, angü engu tima ra teka aküwa yi, amba yi le ngü ka-ra nda-yi de!”
Dela ngü ta te Yesu mala fü bi wü kpara la, teka ngü ka talara, te ewü le de Yesu mere fü ani.
Dene ngü te Yesu mala teka jia kpara
33Fütanga ngü la, fü Yesu amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Te wüh siya wa, teka alofo sü kpa esambü gbü biti la, wüh ngbü ebuka neh esa sila? Ah bala de. Wüh ngbü esiya wa, eo kpa tikpi, ga füh e, teka fü ah angbü elofo sü kpa esambü ꞌburu.
34Jia mü, ah baka ze-wa te ngbü elofo sü fü mü. Te jia mü ngbü eceka kpï ꞌbe la, mü ka-mü baka kpara te ngbü endoro gbü ra-sü. Amba te jia mü ceka kpï mbi mbi de la, mü ka-mü baka kpara te ngbü endoro gbü mbiri-sü. 35-36Angü te jia mü ü eyi aü, awu ngü ka-ra mbi mbi la, wü *siti ngü de te mü ena amere, mü ena awu ewü ꞌburu, gü ba, ni ngbü dela emere siti ngü, ꞌduwa fü mü ace, angü ma ena angbü elofo sü fü mü me-ra. Teka ngü la, ah le fü mü aü jia mü aü gbü ngü ka-ra, angü ah ena adi baka ze-wa fü mü. Te mü le ngü ka-ra de la, ah ena adi ba e te jia mü ni eyi, fü mü angbü endoro gbü biti.”
Dene ngü te Yesu mala teka wü Farusi de wü mürü rïrï
37Te Yesu mala ngü la fü wü kpara nza tete, fü gara *Farusi aï Yesu teka de ah nü, ah zü e kpa gba ni. Fü Yesu anü arï kpa esambü, angbü kötö. 38Baka te Yesu kpo da ezürü kpa ye, ah mere baka rïrï ka gele ka wü *Yïsarayele ne nda de. Fü ngü la asiti te Farusi la, angü fïngangü kaka gü ba, mere kpara baka Yesu, te ngbü erï wü kpara de bala ne, ena amere ta rïrï ka gele ka-ani, ka wü Yïsarayele, areke areke.
39Fü Miri Yesu awu ngü te di emamaguma la teke. Fü ah alügü ngü fefe, gü ba, “De-yi, wü Farusi, yi ele nda-yi bü adi ezürü wü kpa yi, de küte wü ndüꞌba bete wü sila, amba kpa emaguma yi, siti fïngangü bete gümü wü e ladü, te sibi fa sü! 40Dela töndö ngü! Yi ngbü efï nda-yi, gü ba, Me de te mere küte yi ne, ah mere maguma yi kpah me-ye nda de? 41Yi za gara wü e ka-yi, te di gbü wü ndüꞌba de wü sila ka-yi la, de yi to fü wü mürü cïnga. Te yi mere bala, ngü ka-yi ena areke gbü jia Me.”
42Fü Yesu amala ngü fü wü Farusi la, gü ba, “De-yi wü Farusi, Me ena ato mere kuru te yi te gara! Angü yi ngbü eo fïngangü ka-yi kpekpeke teka rïrï ka gele ka-yi. Baka te yi ngbü eto tari wü e ka-yi ꞌburu fü Mere Me ereke areke ne, ah esiti de, amba to yi ïrï eyi teka ale Me de maguma yi, anga teka amere züka ngü fü wü mürü cïnga. Dela ngü te siti gbü jia Me fa sü.
43De-yi wü Farusi, Me ena ato mere kuru te yi te gara! Angü yi o to yi ꞌburu teka de wü kpara di ecu ngü ani. Teka ngü la, te yi rï kpa *esambü ka biti-te la, yi le ꞌduwa adi engbü füh züka kpökpö kpa engagira nü. Kpah bala, te yi maka te-yi de wü kpara te kaje la, yi le de wüh di egü mandï fü ani, da ecu ngü ani acu.
44De-yi wü Farusi, Me ena ato mere kuru te yi te gara! Yi baka wü mbükü te wü kpara ngbü endondoro fefeh, angü wüh wu de. Wüh ngbü eceka küte yi ba züka wü kpara ne bü kükürü, amba kpa emaguma yi, wü siti ngü de wü libiti sibi fa sü!”
45Teka ngü la, fü gara *mürü rïrï biringbö ayia amala ngü fü Yesu, gü ba, “Mere kpara, gbü wü ngü ka-ye, de te ye ngbü emala la, ye ngbü dela kpah efala ani.” 46Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “De-yi wü mürü rïrï, Me ena ato kpah mere kuru te yi ato! Angü yi fü rïrï ka Me, o baka mere tiri e, te wüh ngbü eo gbü nzö wü kpara. Amba cu de-yi, yi mere rïrï engu la nda-yi de!
47De-yi, wü mürü rïrï, Me ena ato kuru te yi te gara! Angü yi ngbü esu wu te-yi, da ereke mbükü wü *mürü dofo ka Me ta gügü ne, gü ba, ani ngbü ecu ngü ewü. Amba wü kundu yi ngbü mömörö wü mürü dofo la ta me-wü! 48Ngü ka-yi de te yi ngbü emere la, ah kpah baka nda wü kundu yi, angü yi le aje ngü ta te wü mürü dofo la mala ne, nda-yi kpah de. 49Angü Me te wu ngü ꞌburu ne, mala ta ngü ka-yi la eyi, gü ba, ‘Ni ena atima wü mürü dofo, de wü *mürü tima ka-ni fü yi, teka amala ngari ni fü yi. Amba yi le ngü la nda-yi de! Fü yi angbü emömörö wü gara, kpah da eto cïnga te wü gara.’ 50-51Kpah bala, de-yi wü kpara ka re ne, te yi le aje rïrï ka Me de ne, Me ena ato mere kuru gbü nzö yi teka ngü la. Te di bala, ma ngbü emala fü yi dene zu ngü, ah kpo te kpi ka Abele, gina kpara te kpi füh kotö ne,11:50-51 Mü ena amaka ngü ka kpi ka Abele gbü Gina Ngü 4:8. akoro te kpi ka Zakarïya, ta te wüh mörö engu kpa *esambü ka Me, gbü *nzïla sü ne,11:50-51 Mü ena amaka ngü ka kpi ka Zakarïya gbü eꞌbaꞌbasu buku ka 2 Ngangü 24:20-22. lïya ka ngüte wü kpara ka Me la ꞌburu, ah ena adi gbü nzö yi, wü kpara ka re ne.
52De-yi wü mürü rïrï, Me ena ato kpah mere kuru te yi te gara, angü yi wu ngü ka Me ꞌburu kpo, reke areke. Amba yi le amere ngü la nda-yi de. Kpah bala, wü gara kpara te ewü le ta ale ngü ka Me ne, fü yi angbü etïrï kaje fü ewü kpah gbere!”
53-54Fü Yesu ayia ace sü la, anü sü ka-ye. Fü ngü ka Yesu la angbü eke eküte wü mürü rïrï de wü *Farusi efa sü. Fü ewü akpo da ekpülü Yesu de mere bi kpeke wü yitangü, teka afete engu, de engu mala ngü dürü, fü ani azoro engu tete.
12Dene wü gara ngü te Yesu rï wü kpara di
1Gbü gara sïkpï, fü mere bi wü kpara abiti te-wü kpaka Yesu gbe afa sü, fü ewü angbü edodoto lö wü bu wü. Fü Yesu akpo da emala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Yi ceka te-yi mbi, teka siti mani ka wü *Farusi la. Angü wüh le de wü kpara ceka ani ba züka kpara. Te di bala, wüh ngbü ewo wü *siti ngü ka-wü, te wüh ngbü emere ne, awo. 2Amba wü ngü ꞌburu de te wüh ngbü ewo awo ne, wü kpara ena awu ngü la te gara. Kpah bala, mene ngü te wü kpara ngbü emere gbü mani, anga esalakumu ne, ngü la ena asere te-ye te gara ꞌburu, te ngambasü. 3Angü wü ngü ꞌburu de te yi ngbü emala gbü ngingiri ngü kpa esambü ne, wü ngü la ena awü te gara, de mere ri kpa tikpi.
4Wü di enga wüna, dene ngü te ma ele amala fü yi, yi ena akpe neh cürü da? Mü ena akpe wü siti kpara füh kotö ne, te ewü ngbü emörö wü kpara ne? Mü kpe ewü de, angü wüh tï eyi amörö bü küte mü kükürü. 5Ah le fü mü akpe ꞌduwa Me kpikpi ye. Angü te ngü ka-mü siti gbü jijia na la, engu de wazi teka amörö küte mü, aza kpah kuru mü, agü agbü wa. 6-7Yi mere e akpe cürü de, angü Me ngbü eceka kpï fütanga yi me-ye. Yi ceka la wü lu te ewü sibi fa sü ne, Me ngbü eceka kpï fütanga ewü biri biri ꞌburu, toto ïrï teka biri süka ewü de. Amba teka ngü ka-yi, ah kpah bala, angü Me le yi, fa nda mere bi wü lu la ka. Ah tanga wü su-nzö yi biri biri kpah eyi ꞌburu.
8Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Mene kpara te kpe cürü de, fü ah amala nga ye gbü jia wü kpara ngbaa ngbaa ngbaa, gü ba, ‘Ni de kpara ka-ra’ la, ma ena amala nganga kpah gbü jia wü *malayïka ka Me gbü *adu sïkpï, ngbaa ngbaa ngbaa, gü ba, ‘Engu de kpara ka-ra fanü.’ 9Amba te mü cere nga mü, gü ba, ‘Ni wu ra de la,’ ma ena amala tüngü mü kpah bala, gbü jia wü malayïka ka Me, gbü adu sïkpï, gü ba, ‘Ma wu mü kpah de.’
10Mene kpara, te ena amala siti ngü eküte ra, *Ye Kpara ka Kpï, te ah fü maguma ye la, Me ena aboro siti ngü kaka la. Amba mene kpara te le ngü ka *Nzïla Wazi Me de, fü ah angbü esoko engu asoko ne, Me tï aboro *siti ngü kaka kpo fï de.
11Te wü kpara ena aï yi, teka akolo lïya ka-yi, engagira wü *kovo, anga engagira wü miri, teka te yi di de wü kpara ka-ra la, yi mere e akpe cürü de. Yi mere e adi efï nga ngü, teka ngü te yi ena alügü fü ewü ne, kpah de. 12Angü Nzïla Wazi Me ena agü tamu wü ngü, te yi ena alügü fü ewü gbü sïkpï la, ꞌburu me-ye.”
Dene ngü te Yesu mala teka gümü wü e ka kotö ne
13Fütanga ngü la, fü gara kpara ayia esüka mere bi wü kpara la, amala ngü fü Yesu, gü ba, “Mere kpara, ah le fü ye amala ngü fü enga ni ni ne, teka de ah ye süka wü e-nga-kpa, te wö ani kpi, ce o ne, esüka ani.” 14Te Yesu je ngü la bala, fü ah alügü ngü fefe, gü ba, “De-mü, mü ce kükürü ngü la! Mü efï nda-mü, gü ba, ma koro füh kotö ne, teka aye süka wü e ka-ani?”
15Fü Yesu afü te-ye, amala ngü fü mere bi wü kpara la ꞌburu, gü ba, “Yi ceka te-yi ꞌbe, teka ngü ka gümü wü e de füh kotö ne. Angü kpara tï aküwa bü teka wü e ka-ye nda de.”
16Fü ah ayia amala gara ngü mani fü ewü, gü ba, “Gara komoko ta ladü, te di de mere bi wü e esaka ye. Fü ah amaka züka sü ka yï, angbü eru wü e ka-ye gbügbü na. Fü e kaka angbü erï efa sü. 17Fü komoko la adu afï ngü, gü ba, ‘E gbü yï ka-ni rï eyi fa sü. Te kafa ka-ni be de ne, ni ena amere baye?’ 18Fü ah adu amaka züka fïngangü, gü ba, ‘Wayi, tïtïne, ngü de te ni ena amere, ah dene! Wü kafa ka-ni ne, ni ena amürü ewü ꞌburu amürü asidi, teka fü ni ajï gara memere na, afa ewü la. Fü ni abiti jia wü e ka-ni, kpah de gara wü e ka-ni ꞌburu gbügbü.’ 19Fü komoko la angbü de mere tadu, da emala ngü tïne emaguma ye, gü ba, ‘Wayi! Tïtïne wü e ka-ni sibi fa sü. Wü e la tï eyi ale ta-ngü te ni teka mere bi wü re. Gara ngü te ni ena adu amere tïne ma. Ni ena angbü efe te-ni, fü ni adi ezü wü e ka-ni, da enzö wü e ka-ni la, de mere tadu.’ 20Fü Me amala ngü fefe, gü ba, ‘Mü ka-mü de töndö kpara! Ceka la! Gbü biti ne, ma ena aza kuru mü, fü mü akpi! Mere bi wü e ka-mü la, mü ena ace ewü neh fü da?’ ”
21Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Te mü o to mü ꞌburu, teka amaka mere bi wü e ka kotö ne, te ngü ka-mü reke gbü jia Me de la, mü tï aküwa nda-mü de. Mü ena akpi kpah baka nda komoko la.”
Dene ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, gü ba,
Me ena aceka kpï fütanga wü me-ye
22Fütanga ngü la, fü Yesu adu amala kpah gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Dene ngü te ma ele amala fü yi. Yi mere e asiti fïngangü ka-yi, teka ngü ka e-mazü, nda-yi de. Anga yi mere e angbü de mere fïngangü teka bongo te yi ena amaka, adi eto eküte yi ne kpah de. 23Angü ngü ka küte mü fa ngü ka bongo ka. Te di bala, Wö nih Me, te o küte nih ne, ah tï ato bongo fü nih de? Kpah bala, ngü ka *küküwa fa ngü ka zü-e ka. Me te ngbü eküwa nih ne, ena adi kpah eto zü-e fü nih.
24Yi ceka la bü wü lu, te ewü ru e kpah de, wüh biti wü e fü wü kpah de, kafa ka-ewü kpah ma. Amba Me ce ewü nda de, ah ngbü fï bü eto zü-e fü ewü! Yi efï nda-yi, gü ba, ngü ka-ani fa ngü ka mere bi wü lu la de? Me tï ace yi, fü yi akpi ka tala de.
25Te sïkpï ka kpi ka-mü koro eyi la, wazi mü ladü teka afa te-mü gbü kpi la, teka adu angbü teka gara sïkpï? Aꞌa, wazi mü nda ma. 26Te yi tï amere enga ngü cüküꞌdaye bane de la, yi di ngbü esiti fïngangü ka-yi teka wü gara ngü, neh teka ne?
27Yi ceka la wü yi-rü, wüh ngbü ekoro neh baye baye? Baka te wüh mere tima ꞌburu de, wüh tükü bongo kpah de. Miri *Solomona ta te di de mere bi wü e esaka ye ne, bongo kaka-na su baka yi-rü agbü gü ne, kpah de. 28Yi wu eyi, te Me ngbü ereke wü yi-rü eküte wü rü, baka züka bongo te su asu fa sü ne, fïngangü ka-yi gü ba, Me tï ato züka bongo fü ani de? Te di bala, yi to maguma yi fü Me mbi mbi de, neh teka ne?
29Yi mere e angbü esiti fïngangü ka-yi, teka wü e te yi ena azü, anga ngu te yi ena anzö ne, de. Ah le de yi to maguma yi ꞌburu fü Me. Yi mere e angbü de maguma yi ꞌbasu ꞌbasu de. 30Wü kpara te ewü wu ngü ka Me de, wüh ngbü egïrï wü e füh kotö ne bala me-wü. Amba nda-yi, yi mere bala de, angü Wö yi, Me, ladü. Ah ena ato wü e fü yi me-ye, angü ah wu kpo, gü ba, cïnga wü e la ngbü emere yi. 31Te di bala, yi to la maguma yi, da emere tima ka Me feke, angü wü gara e la ꞌburu, Me ena adu ato fü yi sidi, gbü sïkpï te engu le me-ye.
32Yi ngbü ekpe cürü teka ne? Teka te wazi yi di mba cüküꞌdaye ne? Yi kpe cürü de! Angü Me, te di de Wö yi, ena aceka kpï fütanga yi, da eto wazi fü yi, teka amere tima ka-ye di me-ye, angü dela ngü te reke gbü jijia. 33-34Te di bala, yi cïnzï wü e ka-yi ꞌburu asidi, de yi to jiase engu la fü wü mürü cïnga. Angü wü e ka füh kotö ne ena anza ka-wü ꞌburu anza. Wü gara, wü mürü zi ena azi, anga wü gara, wü ka ena alafa, asiti. Amba, te yi to maguma yi teka ngü ka Me agbü kpï la, ngü la tï anza de.”
Dene ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye,
de wüh ngbü da ecï sü
35-36Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, “Ah le de yi reke te-yi, de yi rü kpekpeke, angü yi baka wü kpara ka tima, te ewü ngbü ecï nga mere kpara ka-wü, te ena adu akoro gbü sü ka karama gbü biti. Yi to bongo te yi reke areke, de yi siya wa ka-yi, ngbü di nzo, teka te mere kpara ka-yi ena adu akoro, akü möngïtï la, yi ena adi nzo, teka aü fefe na. 37Te mere kpara la du maka wü kpara ka-ye ezükü da ecï nga ye la, ah ena angbü de mere tadu. Engu ena ato mere züka zü-e fü ewü, de mere bi wü gara züka ngü. 38Anga, te mere kpara ka-ewü la ena adu etü biti, anga gügü emözekpï la, ah le de engu maka ewü ezükü, teka fü ewü angbü de tadu. 39-40Ah ena adi kpah bala teka ngü ka-ra, te ma di de mere kpara ka-yi ne. Te ma du maka yi nzo gbü tima ka-ra la, ma ena angbü kpah de mere tadu. Te di bala, ah le de yi ngbü nzo teka adi ecï nga sïkpï ka-ra, angü yi wu sïkpï engu la de. Angü ma ena adu amaka yi kpah gbü ïrï-to, baka mürü zi, te ngbü ekoro gbü biti, amaka mürü kötï da era ara.”
41Teka ngü la, fü Petero ayia amala ngü fü Yesu, gü ba, “Mere kpara, ye ngbü emala ngü mani dela nzö bü fü ani, anga fü wü kpara ꞌburu?” 42Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba dene, “Te mü ena adi de mere kpara gbü nzö wü bu mü, ah le fü mü amere tima ka-mü mbi mbi mbi. Te mere kpara ka-mü yia nü agbü gara sü nengete, ah le de mü mere wü ngü ꞌburu te engu ce esaka mü, da egafa zü-e fü wü bu mü, kpah ba e te engu mala fü mü. 43Angü, te mere kpara ka-mü du maka mü da emere wü ngü la ꞌburu mbi la, ah ena ato mere tadu fü mü. 44Ma emala fü mü dene zu ngü, mere kpara ka-mü la ena ace wü ngü ka-ye ꞌburu esaka mü. Fü ah ao mü ba mere kpara gbü nzö wü e ka-ye ꞌburu. 45-46Amba, te kpara ka tima la fï emaguma ye, gü ba, ‘Mere kpara ka-ni tï adu kere de,’ fü ah angbü ka-ye bü tündü, adi emere wü bu ye esiti, da eto cïnga te ewü. Ah ngbü efï ka-ye bü nzö nga ye, da ezüfa wü e, da enzö wü fï, eküküya di. Te di bala, mere kpara kaka la ena adu akoro amaka engu gbü ïrï-to, gbü sïkpï te engu wu de. Fü ah ato mere siti kuru tete, aliki engu asidi, teka ngü ka kögö-nzö ka-ye la.
47Mene kpara ka tima, te wu wü ngü, de te mere kpara kaka ngbü ele, ne eyi, fü ah ace ngü la ladru la, engu ena azü juru gbü ngü la afa sü. 48Amba te engu wu ngü la de, fü ah amere dürü-ngü gbü tima ka-ye la, wüh ena asüma engu mba cüküꞌdaye. Amba nda-yi wü kpara ka-ra, te ma ngbü erï yi de mere bi wü ngü ne, ah le fü yi adi emere wü ngü ꞌburu mbi. Fü yi angbü erï wü bu yi kpah bala, angü dela tima te ma to fü yi.”
Dene ngü te Yesu mala, teka tima ka-ye, te engu ena amere
49Fü Yesu adu amala kpah gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba “Wayi, tima te Me tima ra tete füh kotö ne, ah baka wa te ena aye süka ngü ka wü kpara füh kotö ne. Ma ele de ngü la mere te-ye kere! 50Kpah bala, mere cïnga ladü, te ena amere ra te gara. Ah le de ngü la mere te-ye kere, teka fü ah anza kpah kere!
51Yi efï nda-yi, gü ba, ma koro teka fü yi amaka gu ngü esüka wü kpara füh kotö sene? Aꞌa, ah bala de! Kokoro ka-ra füh kotö ne ena ato makpü, fü wü kpara angbü ekpü yi akpü, angü yi de wü kpara ka-ra. 52Angü wü kpara ꞌburuve, gbü kötï biringbö, ena aye süka wü, teka ngü ka-ra. Te wü kpara ꞌbasu le ngü ka-ra, wü bu ewü de bata ne tï ale ngü ka-ra de, fü ewü akpo da ekpü te-wü teka ngü la. 53Kpah bala, wü jaji komoko ena akpü te-wü de wü wö wü, teka ngü ka-ra. Wü jaji würüse ena akpü te-wü de wü ni wü. Wü würüse ena akpü kpah te-wü de wü wara wü di enga wü.”
Dene ngü te Yesu mala teka ngü ka wü lakï
54Fü Yesu adu amala kpah ngü fü mere bi wü kpara la, gü ba, “Te yi wu wege, te ngbü ekoro to kpa ekati, da edu to kpa fügö la, yi ena awu teke, gü ba, agö ena alï. Ah bala de? 55Kpah bala, te yi wu wege, te ngbü efe edu to kpa ekati la, yi ena awu kpah teke, gü ba, ra ena asü enatikine asü. Ah ena adi kpah bala fanü. 56De-yi wü mürü kögö-nzö! Yi wu si-ngü gbü kuru wü ngü, te ngbü egü tamu lakï füh kotö ne, ꞌburu reke areke. Amba yi wu wü si-ngü teka tima ka-ra de, neh teka ne?
57Te yi gü ba, ani wu ngü ka Me reke areke la, amba yi le amere ngü ka Me mbi mbi de, neh teka ne? 58Te ngü ladü esüka yi ake kiri mü la, ah le de yi reke ngü la esüka yi kere, o engu ï mü engagira miri la de. Angü wüh ena ato mü fü wü marajümïya, fü ewü agü mü agbü ku. 59Te di bala, ma emala fü mü dene zu ngü, wüh tï ace kpa te mü kere de, zalü te mü ena ato wü jiase kaka-na la anza ꞌburu feke. Ngü ka Me ka-ye kpah bala. Ah le de mü reke ngü ka-mü kpaka Me kere, o *adu sïkpï koro la de!”
Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara teka ngü ka kögö-nzö.
13Dene ngü te Yesu mala fü wü kpara,
gü ba, ah le de wüh fü maguma wü
1Fütanga ngü la, fü wü gara kpara akoro kpaka Yesu, amala nga ngü ta te Miri *Pïlatü mere, te engu mörö wü gara kpara ka *Galïlaya, o wüh ngbü eto laꞌbï fü Mere Me kpa etambasü ka *Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema ne. 2Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Yi efï nda-yi, gü ba, wü kpara la, wüh kpi teka te ewü mere siti ngü fa wü gara kpara gbü Galïlaya la ꞌburu? 3Aꞌa, ah bala de! Ma emala fü yi dene zu ngü. Te yi fü maguma yi, ace *siti ngü ka-yi de la, yi ena akpi kpah ꞌburu baka wü kpara la.
4Kpah bala, yi ngbü efï nga wü kpara ta nzükpa de füh ye ꞌbajena, te mere kambü ka Silowa mürü gbü nzö ewü ne, gü ba, Me to kuru te ewü bala, angü siti ngü ka-ewü fa nda wü bu wü agbü Yerüsalema ne ꞌburu? 5Aꞌa, ah bala de! Ma emala fü yi dene zu ngü. Te yi fü maguma yi, ace siti ngü ka-yi de la, yi ena akpi kpah ꞌburu baka wü kpara la.”
6Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü gbü mani, gü ba, “Gara kpara ta ladü, te ru rïrü ka-ye agbü yï. Amba rü la le arï nda de. 7Fütanga re bata, fü komoko la ayia amala ngü fü kpara ka tima, te ngbü eceka kpï fütanga yï ka-ye la, gü ba, ‘Ceka la, teka re bata dene, ni ngbü ekoro sene ta teka akolo rï-rü la, amba ah rï nda de. Te ah bala la, ye de rü la ade asidi, angü ah ngbü etïrï sü sene kükürü.’ 8Fü kpara ka tima la alügü ngü fefe, agü ba, ‘Enane, mere kpara, ye ce la rü la ace gbü re dene. Ni ena asö sasa na. Fü ni ao wü ca-e, de ah zi esasa. 9E-wu neh da, ah ena adu arï. Anga, te ah du rï tïne kpah fï de la, gbü re sidi ne, fü ewü adu ade tïne asidi.’ ”
Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara la, gü ba, ah le de wüh fü maguma wü kere, angü du sïkpï, te Me to fü ewü, ka-ye mba cüküꞌdaye.
Dene ngü ka würüse te Yesu küwa engu gbü sïkpï ka Me
10Gbü gara *sïkpï ka Me, fü Yesu akpo da erï wü kpara kpa *esambü ka biti-te. 11Fü ah awu gara würüse kpala, te *siti wü di enga me ngbü emere engu, teka re nzükpa de füh ye ꞌbajena. Wü di enga me la diri engu adiri, ngbü tïne cüngülü bala. Ah tï agbere te-ye de. 12Te Yesu wu ngü la bala, fü ah ayia aï würüse la kpaka ye, amala ngü fefe, gü ba, “Enga wüna, keke ka-mü nza eyi.” 13Fü ah ao kpa ye gbü nzönzö. ꞌDuwa fü keke kaka ayia anza. Fü kükürüfe agbere te-ye. Fü würüse la akpo da enü nü tïne mbi mbi mbi, da egbo nga ïrï Me teka ngü la.
14Te mere kpara ka kambü ka biti-te la wu ngü la bala, fü mamaguma ayia anzu, teka te Yesu küwa mürü keke la gbü sïkpï ka Me ne. Angü rïrï ka gele ka wü di enga *Yïsarayele le bala de. Fü mere kpara la ayia amala ngü fü mere bi wü kpara la, gü ba, “De-wü deyï, te keke ka-wü ladü, ah le fü wü angbü ekoro di kpaka Yesu gbü wü kükürü sïkpï, de ah küwa wü. Wü mere e akoro di gbü sïkpï ka Me de, angü rïrï ka Me mala bala.”
15Te Miri Yesu je ngü la bala, fü ah amala ngü fü mere kpara la, gü ba, “De-yi, wü mürü mani! Te wü nü ka-mü ladü, mü tï afuru ewü, anü di kpa esa bïrï, fü ewü anzö ngu, gbü sïkpï ka Me de? 16Te yi tï eyi awu cïnga wü nü ka-yi la, yi tï awu cïnga kpara de, neh teka ne? Würüse la kpah de egba *Yïsarayele, kundu ye *Abarayama, baka nih. *Satana i engu eyi teka re nzükpa de füh ye ꞌbajena dene. Baka te ma furu engu gbü ku ka Satana asidi ne, ngü la siti gbü jia yi, neh teka ne?”
17Ngü de te Yesu lügü ne, fü ah ato vi-jia fü wü vügü kaka la ꞌburu. Amba wü gara kpara ngbü nda-wü ꞌburu de tadu, teka wü mere kpeke ngü, te Yesu ngbü emere la, angü wü ngü la reke gbü jia ewü fa sü.
Dene gara wü mani te Yesu mala
Matayo 13:31-33; Marako 4:30-32
18Fü Yesu adu amala gara ngü fü wü kpara la, gü ba dene, “Ma ena amala gara ngü mani, teka agü tamu ngü ka Me fü yi. 19Angü ngü ka Me ka-ye baka jia gara rü de ïrï ye müsïtada, te di de jia ye baka jia lïꞌba, jürrrü bane. Te mü ru nguwa la agbü tö, ah ena aga, akoro mere rü, te wü lu ena angbü efe te-wü gbügbü.”
20Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Ma ena amala kpah gara mani fü yi teka ngü ka Me la. 21Angü ngü ka Me ka-ye baka *kö, te würüse ngbü eküꞌda zu ambata di. Fü kö la angbü emere tima ka-ye gbü ambata la. Fü ah akpo da eu, eu, zalü akoro memere, te wüh tï eyi amere bi wü ambata gbügbü.”
Dela wü mani ꞌbasu, te Yesu mala fü wü kpara, teka ngü ka Me, te ena akpo mba ꞌdongoni, fü ah adu akoro memere.
22Fü Yesu ayia ace sü la, angbü fï bü da enü te kaje ka Yerüsalema. Ah ngbü enü da erü gbü wü kötï ꞌburu te nga kaje la, da erï wü kpara de ngari Me.
Dene ngü te Yesu mala teka ngü ka maguma ꞌbasu ꞌbasu
23Fütanga ngü la, fü gara kpara ayia ayi-ta Yesu, gü ba, “Mere kpara, wü kpara te ewü ena aküwa, fü ewü akoro agbü sü ka Me, wüh neh fe? Ah ena adi bü mba wü kpara nzoko de?” 24Fü Yesu adu amala ngü fü wü kpara la ꞌburu, gü ba dene, “Ah le de yi le ngü ka Me de maguma yi biringbö, teka fü yi arï agbü sü ka Me. Angü möngïtï, te wüh erï tete kpala ne, ka-ye mba cüküꞌdaye. Fanü, mere bi wü kpara ele arï kpala, amba wüh maka kaje de. 25Angü mürü kötï ena ayia ani möngïtï ka-ye la. Te di bala, te yi ena akoro sidi, yi tï arï kpala de. Yi ena angbü nda-yi kpa etanü da ekü möngïtï, endaꞌba te-yi, gü ba, ‘Mere kpara! Mere kpara! Ye ü la möngïtï fü ani ke!’ Ah ena alügü ngü fü yi, gü ba, ‘Yi neh wü da? Yi koro neh kaye? Ma wu yi nda-ra de!’ 26Yi ena agü ba, ‘Mere kpara, ye mere bala de! Ani wu ye ta cu de jia ani! Ani ngbü ta ezü e de wü ye. Ye ngbü ta erï wü kpara gbü mere kötï ka-ani! Ye mere e ace ani bala de, baaa!’ 27Ah ena agü ba, ‘Ma wu yi de! Yi de siti wü kpara! Yi yia emöngïtï ka-ra sela asidi!’ 28Te di bala, yi ena angbü eku mere gba, da ezü gbü te yi, angü yi ena awu wü kundu yi, wü *Abarayama, ake *Yïsaka, bete *Yakobo, de wü *mürü dofo ka Me ꞌburu, te ewü ngbü ka-wü eyi agbü züka sü ka Me, amba de-yi, yi tï arï gbügbü na de. 29Fütanga ngü la, wü *ganzi kpara ena ayia te nga wü sü ꞌburu, akoro arï agbü sü ka Me la, angbü kötö, akpo da ezü e ka-wü, de mere tadu te-wü. 30Angü wü gara kpara te wü bu wü ngbü eceka ewü ba töndö wü kpara füh kotö sene ne, Me ena aceka ewü baka züka wü kpara ka-ye, fü ah aza ewü, ao kpa engagira nü. Amba mene wü kpara te ewü ngbü efï, gü ba, ani ka-ani de wü kpeke kpara ne, Me ena adu ao ewü kpa sidi.”
Dene ngü te Yesu mala teka Yerüsalema
31Fütanga ngü la, fü gara wü *Farusi ayia akoro kpaka Yesu, amala ngü fefe, gü ba dene, “Ye mere e angbü sene de! Angü Miri Anïtïpa *Erode ngbü egïrï ye, teka amörö.” 32Te Yesu je ngü la, fü ah alügü ngü fü ewü, gü ba dene, “Yi nü, yi mala fü mürü mani la, gü ba, ‘Ma tï akpe de. Enatikine ma ngbü emere tima ka-ra, da eküwa wü kpara, da eliki *siti wü di enga me. Egambi, ah ena adi kpah bala. Amba egarambi, ma ena anza tima ka-ra la. 33Ah le de ma nü, ma koro agbü Yerüsalema feke, angü wü *mürü dofo ka Me ꞌburu ngbü ekpi kpala.’ ”
34Fü Yesu adu angbü de mere cïnga, gü ba, “Ööö! Yi ceka la mere cïnga te ena amaka wü kpara ka Yerüsalema te gara ne! Angü wüh ngbü emömörö wü mürü dofo, te Me ngbü etima fü ewü ne ꞌburu amörö. Ma ngbü ele ta abiti wü kpara ka Yerüsalema, ꞌburu, teka aküwa ewü, baka yï-ngü te ngbü ebiti wü di enga ye, esa mbula ye, amba wüh le nda-wü de! 35Te di bala, Me tï ale ngü ka-ewü kpah de! Ah ena ayia ka-ye ace *Mere Kambü ka-ewü agbü Yerüsalema de kpala kükürü, fü wü vügü akoro, amümürü Mere Kambü la, de mere kötï ka-ewü ꞌburu, te gara. Ma emala fü yi dene zu ngü, wüh tï awu ra de, zalü te ewü ena afü maguma wü, adu ale ngü ka-ra, gü ba, Me tima ra me-ye fanü.”
Dela ngü te Yesu mala teka mere cïnga te ena amere wü kpara ka Yerüsalema.
14Dene ngü ka gara mürü keke,
te Yesu küwa engu kpah gbü sïkpï ka Me
1Gbü gara *sïkpï ka Me, fü Yesu anü agba gara mere kpara ka wü *Farusi, teka azü e kpala. Fü wü gara Farusi, ta te ewü ngbü ezü e de ewü ne, angbü eceka engu kpekpeke, teka ngü ka rïrï ka gele ka-wü.
2Gara komoko ta ladü kpala, te küküte u au. Fü komoko la akoro arü engagira Yesu. 3Te Yesu wu fïngangü ka wü *mürü rïrï de wü Farusi la bala, fü ah ayi-ta ewü, gü ba, “*Rïrï ka Me mala, teka maküwa kpara gbü sïkpï ka Me, gü neh fe?” 4Fü wü Farusi la anga ka-wü tï, wüh lügü ngü nda-wü de. Fü Yesu aza mürü keke la, aküwa engu. Fü ah ato kaje fefe na, de ah nü sü ka-ye.
5Fü Yesu adu amala ngü fü wü Farusi la, gü ba, “Te gara yiti, anga kambiliki ka-mü, tï gbü mere du gbü sïkpï ka Me la, mü ena amere neh baye? Mü tï aküwa engu gbü sïkpï la de?” 6Ngü te wü Farusi la ena alügü fü Yesu nda ma.
Dene ngü te Yesu mala teka da-ngbüngbü
7Fü Yesu angbü eceka ngü ka wü ngba, de te ewü ngbü ekoro gbü karama ne, angü wüh ngbü efe wü da-ngbüngbü, te reke areke. Fü Yesu amala ngü fü ewü, gü ba, 8“Te wüh ï mü gbü karama la, mü mere e anü ꞌduwa angbü füh züka da-ngbüngbü, te reke fa sü, ne de. Angü e-wu neh da, wüh ï gara mere kpara te fa mü kpah eyi. 9Te di bala, mürü kötï la ena akoro, amala fü mü, gü ba, ‘Enga wüna, mü ce sü la fü mere kpara.’ Mü ena ayia adu, anü angbü kpa sidi, de mere lümü te mü! 10Amba, te wüh ï mü gbü karama la, mü nü, mü ngbü ka-mü kpa sidi kpala feke. Te di bala, mürü kötï la ena akoro, aï mü me-ye, agü ba, ‘Enga wüna, mü nü, mü ngbü gbü züka sü de kpa engagira nü de kpala.’ Te mü mere bala, wü kpara ꞌburu ena awu mü ba mere kpara. 11Angü mene kpara te ena ao te-ye memere, ngü kaka ena adu kpa sidi. Amba mene kpara te ena ao te-ye kötö ba jaji la, Me ena ao engu mere kpara me-ye.”
12Fü Yesu adu amala ngü fü mürü kötï, te ï ye la, gü ba, “Te mü le aï wü kpara teka azü e agba mü la, mü mere e aï bü wü awuba ka-mü de. Mü mere e aï bü nzö wü di enga ni mü, anga wü mürü mü ne, kpah de. Mü ï kpah bü nzö wü kpara, te ewü di de mere bi e esaka wü ne, kpah de. Kükürü de, angü wü kpara la ena adu kpah aï mü, teka alügü na wü e, de te mü mere fü ewü ne. 13Te mü le ato zü-e ka karama fü wü kpara la, ah le de mü ï kpah wü mürü cïnga, wü mürü keke, wü kpara te lö ewü ze aze, de wü kpara te jia ewü ni ani ne, kpah mini. 14Te mü mere bala la, Me ena ato mere züka ngü fü mü. Angü wü mürü cïnga la tï alügü na wü e la fü mü nda-wü de. Amba gbü sïkpï te Me ena azükü wü kpara ka-ye gbü kpi tete, engu ena alügü na wü e la ꞌburu fü mü me-ye.”
Dene mani te Yesu mala teka mere karama
15Te wü kpara, ta te ewü ngbü ezü e de wü Yesu ne, je ngü la bala, fü biri kpara esüka ewü ayia amala ngü fü Yesu, gü ba, “Te ah bala la, ani ena angbü de mere tadu te gara, da ezü karama agbü sü ka Me agbü kpï, afa engu de füh kotö ne ka.”
16Fü Yesu ayia amala ngü fefe gbü mani, gü ba, “Gara mere komoko ta ladü te reke mere karama agba ye. Fü ah atima ngü fü mere bi wü kpara, teka de wüh koro, wüh zü e gbü karama la. Fü ewü ale ngü te nga wü ꞌburu mbi. 17Gbü lö-ra te wüh reke wü zü-e tete, o eyi ꞌburu nzo, fü engu ayia atima kpara ka tima ka-ye, de ah nü, ah ï wü kpara, de te ni tima ngü fü ewü terane, gü ba, ‘Tïtïne sïkpï ka karama tï eyi, wüh koro ekoro ꞌburu enatikine, azü e.’ 18Fü wü kpara la ace ꞌburu kpo. Fü gina kpara amala ngü fü mürü tima la, gü ba, ‘Aꞌa, tima fa te ni sü. Ni se la yï ka-ni esaka gara kpara tïtïne. Ni yia enü dene kpala, teka aceka yï la. Ye mala fü mere kpara ka-ye, de ah ce siti ngü la fü ni, angü ni tï akoro kpala de.’ 19Fü gara kpara amala nda-ye, gü ba, ‘Ni se wü yiti ka-ni eyi nzükpa,14:19 Wü yiti la, ah se teka fü ewü adi esö e. Te di bala, ah le anü teka are ewü, anga wüh tï eyi amere tima mbi ya? ah le fü ni anü aceka ewü. Ye mala fü mere kpara ka-ye, de ah ce siti ngü la fü ni, angü ni tï akoro kpala de.’ 20Fü gara amala nda-ye, gü ba, ‘Ni za würüse la bü mba tïtïne dene. Teka ngü la, ni tï anü de.’
21Fü kpara ka tima la alügü te-ye, adu kpaka mere kpara ka-ye. Fü ah amala ngari wü kpara la ꞌburu fefe, gü ba, ‘Wü kpara la ce eyi ꞌburu kpo!’ Te mere kpara la je ngü la bala, fü mamaguma ayia anzu. Fü ah amala ngü fü kpara ka tima ka-ye la, gü ba, ‘Ye yia eyia kere, ye nü agbü mere kötï, ye gïrï wü kpara te mere kaje kpala, wü mürü cïnga, wü mürü keke, wü kpara te jia ewü ni ani, de ewü te lö ewü ze aze, ye koro de ewü ꞌburu akine, teka azü karama ka-ni ne.’
22Fü kpara ka tima la ayia anü, amere kpah bala. Fütanga lö-ra mba cüküꞌdaye, fü ah adu akoro kpaka mere kpara ka-ye, amala ngü fefe, gü ba, ‘Mere kpara, ngü de te ye mala fü ni ne, ni mere eyi ꞌburu, amba du sü la fï ladü.’ 23Fü mere kpara la ayia amala ngü fü kpara ka tima ka-ye la, gü ba, ‘Te ah bala la, de ye du kpah edu, ye gïrï wü gara kpara gbü nga nzö wü kötï ka sü la ꞌburu, ye koro de ewü sene, teka fü wü kpara asi gbü karama ka-ni sene gbe. 24Ni ngbü emala fü ye dene zu ngü, wü kpara terane, te ni ï ewü, te ewü ce kpo ne, enatikine, ni le fü biri ewü ato kpa ye, are ngu ngütü wuru ka-ni ne de de de!’ ”
Dela wü ngü ta te Yesu mala fü wü *Farusi, te engu ngbü ezü e tete de ewü.
Dene ngü te Yesu mala fü wü kpara te ewü le afa nga ye
25Ta gbü wü sïkpï la, mere bi wü kpara ngbü efa nga Yesu. Te Yesu wu wü kpara la bala, fü ah afü te-ye, amala ngü fü ewü, gü ba, 26“Te mü le afa nga ra la, ah le de mü ce ngü ka maguma ꞌbasu ꞌbasu. Angü ah le fü mü ace ngü ka wö mü ake ni mü, bete wara mü, de wü di mü, de wü di enga ni mü ꞌburu. Ah le kpah de mü ce te-mü cu akpi, teka ngü ka-ra. 27Wayi, te mü le alala gbü nga ra la, ah le de mü reke te-mü fü kpi, baka kpara te ngbü ebï mere *rü gbegbete ka-ye, te wüh ena amörö engu fefeh na. Angü, te mü mere bala de la, mü de kpara ka-ra nda-mü de.
28Ngü la, ah ena adi baka e dene. Angü te mü le ajï mere kambü ka-mü la, gina ngü te mü ena amere, ah de ne ngü ne? Ah le fü mü abiti wü e, te mü ena ajï kambü la di, ꞌburu feke. Fü mü adu akpo ejï kambü la. 29Angü te mü mere bala de, fü tima ka kambü la anü arü etüngba la, wü kpara ena akpo emü mü, da efala mü, 30gü ba, ‘Ceka la, kpara ne kpo da ejï kambü ka-ye ꞌbe, amba wawazi teka anza tima la di nda ma!’
31-32Kpah bala, te gara miri le agü gü ake gara kiri ye la, ah le de engu fï nga ngü la mbi mbi mbi feke. Angü te wawazi be, teka afa kiri ye la di, nda de la, miri la ena amere baye? Ah le de engu tima gara kpara ka-ye kpaka kiri ye la kere, teka areke ngü de esüka ewü la. Angü kiri ye ena akoro de mere wazi, anza ngü kaka.
33Dela ngü te ma le amala fü yi. Te mü le afa nga ra, ah le fü mü afï nga ngü la mbi mbi mbi feke. Angü ah ele fü mü ace wü e ka-mü, de wü kpara ka-mü ꞌburu, fü mü alala gbü nga ra. Te mü mere bala de la, mü tï angbü züka kpara ka-ra kpah de.
34-35Ah le de yi da güje yi te ngü ka-ra ne mbi mbi mbi. Angü mene kpara te ce ngü ka-ra, gü ba, ngü ka-ra ka-ye nda kpekpeke la, wüh ena ace engu kpah ace, baka cambiri ngütü gbü soro, te wüh ngbü ebu kpa füh ka ne. Angü tima kaka tïne eyi ma.”
15Dene ngü ka kambiliki te dürü
1Gbü gara sïkpï, wü kpara te ewü ngbü ero *jiase fü miri ka wü Rüma, de wü gara siti wü kpara, ngbü ta ekoro kpaka Yesu, teka adi eje ngari Me gögömö na. 2Te wü *Farusi de wü *mürü rïrï wu bala, fü ewü akpo da edi ngü te Yesu, gü ba, “Komoko la ngbü ezü e de wü siti kpara, te ewü le rïrï ka Me de, neh teka ne?”
3Te Yesu wu ngü la, fü ah ayia amala ngü fü ewü gbü mani, gü ba, 4“Te mü de wü kambiliki esaka mü teke ꞌburuve, fü bibiri na esüka ewü adürü la, mü ena amere baye? Mü ena ace engu, de ah dürü fï bala? Aꞌa! Mü ena ayia ace mene ewü teke bala nzükpa de füh ye menewa ne sela, fü mü anü, teka agïrï engu de te dürü ne. Mü ena anü agïrï engu bala, bala, zalü te mü ena amaka engu, alügü esüka wü bu ye feke. 5Te mü maka kambiliki ka-mü la eyi, mü ena angbü de mere tadu. Fü mü aza kambiliki ka-mü la, abï engu esügü mü, 6adu di, alügü kpa esüka wü bu ye. Fü mü aï wü awuba mü de wü ajï-kötï ka-mü, gü ba, ‘Ani ngbü de tadu, angü kambiliki ka-ni, ta te dürü ne, ni maka eyi.’ ”
Dela mani te Yesu mala fü wü mürü rïrï la. 7Fü ah adu amala gara ngü fü ewü, gü ba dene, “Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Me ena angbü de mere tadu, teka siti kpara biringbö, te ena afü maguma ye, adu ale ngü ka Me. Kpah bala, tadu la ena afa nda mere bi wü kpara,15:7 Mere bi wü kpara baka wü kpara teke bala nzükpa de füh ye menewa. te ewü ngbü efï, gü ba, ‘Ani de wü züka kpara ka Me me-ani. Ani mere *siti ngü nda-ani de.’ ”
Dene ngü ka jiase te dürü
8Fü Yesu adu amala kpah gara mani fü wü kpara la, gü ba, “Gara würüse ta ladü, te di de jiase esaka ye nzükpa. Te bibiri na dürü la, ah ena amere baye? Ah ena anü asiya wa, aka sa kambü ꞌburu, da egïrï jiase ka-ye la kpekpeke, zalü te engu ena amaka. Ah ena adi bala de? 9Te engu maka jiase ka-ye la eyi, ah ena angbü de mere tadu, aï wü mürü ye, de wü awuba ye, amala fü ewü, gü ba, ‘Ani ngbü de tadu, angü jiase ka-ni, ta te dürü ne, ni maka eyi.’ 10Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Me de wü *malayïka ka-ye ꞌburu ena angbü kpah de mere tadu, te siti kpara biringbö ena ace *siti ngü ka-ye, adu ale ngü ka Me.”
Dene ngü ka mbarase te dürü
11Fü Yesu adu amala kpah gara ngü mani fü ewü, gü ba, “Gara komoko ta ladü de wü di ye ꞌbasu, ꞌburu wü jaji komoko. 12Gbü gara sïkpï, fü sidi ye ayia amala ngü fü wö ye, gü ba, ‘Wö ni deyï, ye to nda-ni e-nga-kpa, te ni ena amaka te gara sidi nga ye, te ye ena akpi la.’ Fü wö ye na adu aza wü e ka-ye la, agafa fü ewü ꞌbasu mini ake enga ni ye.
13Fütanga sïkpï mba cüküꞌdaye, fü sidi ye la ayia acïnzï wü e ka-ye la ꞌburu asidi, aza jiase la, ayia ace gba wö ye, anü kpa te gara sü nengete. Fü ah angbü eröfö ngü ye, da endondoro kpala, asiti wü jiase ka-ye la ꞌburu ꞌdaaa, teka wü tadu ka füh kotö ne. 14Te engu siti wü jiase la nza tete ꞌburu, fü mere kpïrï tala ayia atï gbü sü la. Fü cïnga arï tete afa sü, angü gara e te engu ena azü nda tïne ma. 15Fü ah ayia anü kpaka gara kpara gbü sü la, ayi-tata, de ah to tima fü ni. Fü kpara la ale, ato tima fefe, teka fü ah adi eceka kpï fütanga wü mba ka-ye. 16Fü ah angbü eceka wü mba, te ewü ngbü ezü ca-e ka-wü la, fü gümü e la akpo kpah da emere engu. Angü kpara biringbö te ena ato e-mazü fefe na nda ma.
17Fütanga ngü la, fü fïngangü kaka adu afü te-ye, gü ba, ‘Ööö, ni ngbü ekpi ka tala sene kükürü, neh teka ne? Ceka la, kpa gba wö ni, wü kpara ka tima kaka kpala ngbü ezü züka e, esika di, gbü wü sïkpï ꞌburu. 18Te ah bala la, ni ena adu ka-ni adu kpaka wö ni, fü ni amala fefe, gü ba, “Wö ni deyï, ni mere *siti ngü eyi gbü jia Me, gbü jia ye kpah mini. 19Ah tï fü ni angbü baka ye ye tïne de. Ye za ni, ye o tïne bü baka kpara ka tima ka-ye.” ’ 20Fü engu ayia aza kaje, angbü edu ka-ye kpaka wö ye.
Baka te engu di la mba ce ede kötï nengete, fü jia wö ye na ayia atï tete kpala. Fü cïcïnga na arï te wö ye. Fü ah ayia ale woro, amaka te-wü ake di kpa te kaje kpala. Fü ah atï tete, afaka engu de mere lele. 21Fü mbarase la ayia amala ngü fü wö ye, gü ba, ‘Wüba, ma mere siti ngü eyi gbü jia Me, gbü jia mü kpah mini. Ah tï fere angbü baka ye mü, ne tïne de.’ 22Fü wö ye na ayia kere, amala ngü fü wü kpara ka tima ka-ye, gü ba, ‘Wü kpe kere kere kpa ekötï, wü koro de züka bongo fefe, de ah to te-ye. Wü za kpah tüngü, wü to te jikpakpa, de wü za kpah kamaka, wü to gbü lölö na. 23Wü nü, wü za enga yiti, te zege azege de mü te ye la, wü mörö, de ani zü karama. Angü ani de tadu teka ye ni, te du koro ne. 24Angü ye ni ne dürü ta eyi adürü, fü ani adu amaka engu enatikine dene. Ah ba e te engu kpi ta akpi, fü ah adu azükü gbü kpi la.’ Fü ewü akpo de karama la, tïne de mere tadu.
25Amba, gina mbarase ka komoko la ngbü ta ka-ye agbü yï, da emere tima. Etamurago, te engu du koro tete gbamari ede kötï, fü ah aje ri wü kpara, te ewü ngbü ebï ci, da elo bï. 26Te engu je ngü la bala, fü ah aï gara kpara ka tima ka-wü, ayi-tata, gü ba, ‘Mere ngü la ngbü emere te-ye bala teka ne?’ 27Fü kpara ka tima la alügü ngü fefe, gü ba, ‘Ngü la ngbü emere te-ye kükürü de! Enga ni ye, ta te dürü ne, ah du koro me-ye. Fü wö ye aza züka enga yiti, amörö fefe, angü engu du koro eyi de züka küte ye.’
28Gina mbarase, te mü je ngü la bala, fü maguma mü ayia asiti. Mü le akoro kpaka ewü la de. Te wö ye na wu ngü la bala, fü ah akoro kpakaka na, andaꞌba te-ye fefe, de ah akoro kpaka ani gbü karama la. 29Fü mbarase la ace ka-ye kpo. Fü ah amala ngü fü wö ye, gü ba, ‘Wüba, mü je la ri ra ne. Ma ngbü ele ta-ngü te mü sene gügü. Wü rïrï ka-mü ꞌburu, te mü ngbü eto fere ne, ma ngbü emere ewü amere. Amba mba enga meme bane, te mü to fere, teka fü a azü de wü awuba ra ne, mü to kpah de. 30Mü ceka la, enatikine ye mü te du koro ne, ah siti ta jiase ka-mü ꞌburu teka ngü ka wü jaji würüse, fü mü adu aza bü züka enga yiti ka-mü, amörö fefe? Mü mere ngü la bala neh teka ne?’ 31Fü wö ye na andaꞌba te-ye fefe, gü ba, ‘Enga ra, nih nda-nih ake nih ma sene, teka wü sïkpï ꞌburu. Wü e ka-ra ne ꞌburu, wüh de wü e ka-mü. 32Amba enatikine, enga ni mü, ta te dürü ne, du koro eyi. Te di bala, ah tï fü nih amere karama, angbü de mere tadu tekaka na de? Angü ah gegege baka ta te engu kpi akpi, fü ah adu azükü gbü kpi la.’ ”
Dela wü mani ta te Yesu mala fü wü *mürü rïrï ne.
16Dene ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye teka jiase
1Fütanga ngü la, fü Yesu adu amala gara ngü mani fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Gara komoko ta ladü de mere bi wü e esaka ye. Gbü gara sïkpï, fü wü gara kpara akoro kpaka mere kpara la, amala nga siti ngü ka mere kpara ka tima kaka la, gü ba dene, ‘Ah ngbü esiti wü e ka-ye.’ 2Te kpara la je ngü la bala, fü ah ayia aï kpara ka tima ka-ye la, amala ngü fefe, gü ba, ‘Ah mere baye, te ni ngbü eje bi wü ngü gbü nga ye de bane ne? Ah de ne ngü ne? Ah le de ye sere la nga wü tima ka-ye ꞌburu fü ni, angü ni le ye gbü tima ka-ni tïne de, teka wü siti ngü ka-ye, de te ni ngbü eje ne.’
3Te kpara ka tima la je ngü la bala, fü ah akpo da efï ngü emaguma ye, gü ba, ‘Apa! Te mere kpara ka-ni za ni gbü tima la eyi asidi la, ni ena amere baye? Te wazi ni teka asö e di kpah ma, ni wu da ngü ka to-fere-eto nda-ni kpah de ne.’ 4Fü ah adu afï nga gara ngü, gü ba, ‘Wayi! Te ah bala, ni wu gara mani eyi, te ni ena amere. Te mere kpara ka-ni ena ace ni gbü tima la, ni wu kaje eyi, te wü kpara ena ale ta-ngü te ni, te gara di.’
5Fü kpara ka tima la ayia aï wü gara kpara, ta te ewü za matiti ka mere kpara ka-ye ne, biri biri ꞌburu, ayi-ta ewü, gü ba, ‘Angü matiti ka mere kpara ka-ni gbü nga ye ta neh fe?’ 6Fü gina kpara la amala nda-ye, gü ba, ‘Ah ta ꞌburu sila ka mü teke ꞌburuve.’ Fü kpara ka tima la amala fefe, gü ba, ‘Ye ceka la, dene köcökpa te mere kpara ka-ni to, teka ngü ka matiti ka-ye la, tïtïne ye ngbü kötö kere, de ye ba, gü ba, ah ka-ye ngbee teke ꞌbasu de füh ye nzükpa, fü dudu la angbü tïne fü ye.’ 7Fü ah adu ayi-ta gara, gü ba, ‘Amba nda-ye, ah ta neh fe?’ Fü kpara la alügü ngü fefe, gü ba, ‘Ah ta ꞌburu kombo ka ndo teke ꞌburuve.’ Fü kpara ka tima la amala fefe, gü ba, ‘Te ah bala la, köcökpa teka matiti ka-ye la, ah ladü sene, ye za, ye ba gbügbü na, gü ba, ah ta ka-ye ngbee teke bala, fü dudu la angbü tïne fü ye.’ Dela ngü ta te kpara ka tima la mere, teka mere bi wü kpara, ta te ewü di de matiti ka mere kpara kaka gbü nga wü.
8Fü mere kpara ka kpara ka tima la, aje ngü la. Fü ngü ka siti kpara ka tima la ayia areke gbü jijia afa sü, teka te engu reke wü ngü ka-ye ꞌburu de mani. Angü fanü fanü, wü kpara te ewü le ngü ka Me de ne, wüh de züka mani fa sü teka adi emere wü ngü de bala esüka wü, afa nda wü kpara ka Me.”
9Fü Yesu adu amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Te mere bi wü e ka füh kotö ne ladü esaka mü, ah le de mü mere tima de wü e la reke areke, adi ele ta-ngü te wü bu mü di, teka fü ngü ka-mü areke gbü jia Me. Angü te gara, te wü e de esaka mü la ena anza la, fü mü amaka *küküwa agbü sü ka Me agbü kpï.
10Mene kpara, te ngbü emere wü jürü ngü, te wüh to fefe la, de maguma ye biringbö ereke areke la, te wüh to mere kpeke tima fefe, ah ena amere kpah de maguma ye biringbö ereke areke. Amba mene kpara, te ngbü emere wü jürü ngü de maguma ye ꞌbasu ꞌbasu la, te wüh to mere kpeke ngü fefe de engu mere la, ah ena amere kpah de maguma ye ꞌbasu ꞌbasu. 11Kpah bala, te Me to züka wü e ka füh kotö ne fü mü, fü mü adu asiti wü e la bü kükürü bala, ah ena ato küküwa fü mü agbü kpï baye baye? 12Te gara kpara to e ka-ye esaka mü, fü mü asiti e la bü kükürü bala la, Me ena ato züka ngü fü mü ato?
13Mü ce ngü ka maguma ꞌbasu ꞌbasu asidi, angü kpara biringbö tï amere tima esaka wü miri ꞌbasu de. Te mü le ngü ka gara, mü ena ace nda gara. Te mü ngbü eje rïrï ka gara ereke areke, mü ena angbü efala gara la afala. Te di bala, te yi to maguma yi eyi fü Me fanü, ah le de yi mere e ao to yi teka jiase de.”
Dene ngü te Yesu mala fü wü Farusi teka jiase
Matayo 5:31-32; 11:12-13; Marako 10:11-12
14Te wü *Farusi je ngü te Yesu ngbü emala fü wü kpara ka-ye teka jiase la, fü ngü la ayia ake te ewü, angü wüh le ngü ka jiase fa sü. Fü ewü angbü da efala ngü ka Yesu la. 15Fü Yesu adu amala ngü fü ewü, gü ba, “De-yi, wü Farusi, yi ngbü esere te-yi gbü jia wü kpara, gü ba, ani de züka wü kpara, amba Me wu ngü te di emaguma yi ne kpo. Angü mene ngü de te wü kpara ngbü ecu ngüngü, gü ba, ah de züka ngü ne, amba gbü jia Me, ah ka-ye de töndö ngü kükürü.
16Ta gügü, o *Yüwane Mürü Babatïza kpo de tima la de, yi ngbü eje ngari Me ꞌduwa gbü Rïrï, te Me to fü yi gömö *Müse, be kpah te wü ngü ka Me te wü *mürü dofo ngbü emala fü yi. Enatikine, a kpo eyi emala nga züka ngü, gü ba, Me tima kpara eyi teka aküwa yi. Te di bala, mere bi wü kpara ngbü egïrï kaje de wazi, teka amaka *küküwa la.
17Amba yi mere e afï, gü ba, ‘Rïrï ta te Me to esaka Müse ne, tï afü te-ye baka kükürü ngü ne,’ nda de. Angü *Rïrï ka Me ka-ye de mere kpeke ngü. Ngü gbügbü biringbö tï anza de. Kpï ake tö ena anza anza, anga Rïrï ka Me tï anza nda de. 18Baka Rïrï te Me to esaka Müse, teka ngü ka mace würüse. Amba, ma ngbü emala fü yi fanü fanü, gü ba, mene komoko te ena ace wara ye, fü ah adu aza gara würüse la, ah mere *siti ngü eyi, angü ah mere dela waza. Kpah bala, mene komoko te ena aza mene würüse, de te watï ye na ce engu ne, ah mere waza kpah eyi.”
Dene ngü ka Lazaro ake komoko de mere bi wü e esaka ye
19Fü Yesu adu kpah amala gara mani fü wü *Farusi la, gü ba dene, “Gara komoko ta ladü, te di de mere bi wü e esaka ye. Ah ngbü eto wü züka bongo, te su asu, te-ye, te wüh ngbü ese de mere bi jiase. Gbü wü sïkpï ꞌburu, ah ngbü engbü ka-ye ꞌbe, da ezü wü züka e ka-ye. 20Gara mürü cïnga ta kpah ladü, gbü kötï engu la, de ïrï ye Lazaro, de wü ka eküte ye. Ah ngbü engbü emöngïtï ꞌbaranga ka mere kpara la, angü züka sü fefe ma. 21Ah ngbü ta ele de ni di ezü bü kporo zü-e, gbü nga mere kpara la. Kpah bala, wü bürü ngbü ta ekoro, ela wü ka de eküküte la, da embü engu.
22Gbü gara sïkpï, fü Lazaro ayia akpi. Fü wü *malayïka ka Me aza engu, anü di agbü kpï, kpaka *Abarayama, fü ewü angbü ezü e ka-wü ake di kpala. Fü komoko de mere bi wü e esaka ye ne, adu kpah akpi. Fü ewü ati engu.
23Fü kuru mere kpara la akoro agbü du ka wa. Fü ah angbü gbü mere cïnga, teka wa te ngbü ecuru engu. Fü ah ae jia ye tikpi, awu Abarayama ake Lazaro, nengete gbü züka sü, te ewü ngbü ezü e ka-wü. 24Fü mere kpara la andaꞌba te-ye fü Abarayama de gba, gü ba, ‘Akoo, wö ni Abarayama, ye ceka la cïnga te ni ne, ye tima la bü mba Lazaro, teka fü engu anü ato jikpa ye gbü ngu, akoro di, atü mba füh mi ni, angü wa ne ngbü emere ni tïne esiti!’ 25Fü Abarayama alügü ngü fefe, gü ba, ‘De-ye deyï, ye fï la nga wü ngü ta te ye ngbü emere, o ye di la de jia ye ne. Gbü wü sïkpï la, ye ngbü ta emaka mere bi wü züka ngü, amba Lazaro ngbü nda-ye ta gbü cïnga. Te di bala, ngü la du fü te-ye eyi, angü Lazaro maka züka ngü ka-ye eyi sene, amba ye du ngbü nda-ye eyi emaka cïnga. 26Kpah bala, mere du ladü ezengba ani sela, ah tï fü wü kpara ka-ani de sene ne, anü kpaka wü kpala de. Kpah bala, nda-wü, wü kpara de kpala, tï akoro kpaka ani kpakine kpah de.’
27Fü komoko la adu amala ngü fü Abarayama, gü ba, ‘Wö ni, te ah bala la, ni eyi-ta ye, de ye tima Lazaro tïtïne kpa gba ani, 28angü wü di enga ni ni ladü kpala ꞌburuve. Ah le de engu nü, ah rï ewü, teka fü ewü afü maguma wü. Angü wüh ena akoro angbü gbü siti sü ka cïnga ne kpah baka ni.’ 29Abarayama gü ba, ‘*Rïrï ka Müse ladü kpala. Wü *mürü dofo ka Me ba ngü la kpah eyi gbü buku, ce o fü ewü kpala. Ah le de wü di enga ni ye je wü rïrï la, fü ewü afü maguma wü.’ 30Fü komoko la agü ba, ‘Akoo, wüba Abarayama, engu la tï ale ta-ngü de. Amba te gara kpara zükü gbü kpi, fü ah anü akoro, amala nga wü ngü de sene ne cu me-ye fü ewü la, wüh ena ale ngü kaka ale, fü ewü afü maguma wü.’ 31Fü Abarayama amala fefe, gü ba, ‘Aꞌa. Te wüh le aje ngü ka *Müse, de nda wü mürü dofo ka Me, nda-wü de la, amba wüh de wü mürü kögö-nzö. Anga te gara kpara ena azükü gbü kpi kpah bü cu me-ye la, wüh tï aje ngü kaka kpah de.’ ”
Dela mani ta te Yesu mala fü wü *Farusi, teka ngü ka gümü jiase.
17Dene ngü te Yesu mala teka ngü ka fiti
Matayo 18:6-7, 21-22; Marako 9:42
1Fütanga ngü la, fü Yesu adu amala ngü fü wü *kpara ka-ye, gü ba, “Füh kotö ne, gbü wü sïkpï ꞌburu, ngü ka re-ngü tï alakï kpara de, amba teka mene kpara te ena afiti kiri ye, de ah dürü te kaje ka Me asidi, Me ena ato mere kuru fefe ato. 2-3Yi ceka te-yi mbi, angü mene kpara te ena afiti kiri ye, de engu tï gbü *siti ngü, ah esiti! Ah ena adi ta mbi, te wüh ena ai mere siti wö gbü ngürü mürü fiti la, fü ewü aza engu di, agü agbü mere *yï-ngu feke, o engu fiti wü kpara la, la de. Angü kuru de te Me ena ato ta fü mürü fiti la, teka fiti kaka la, ah ena afa mene kpi te wüh gü engu di gbü ngu ne ka.
Te enga ni mü mere siti ngü, ah le fü mü arï engu. Te engu ce siti ngü ka-ye eyi la, de mü boro siti ngü kaka-na la. 4Anga te engu mere siti ngü fü mü du lorozi gbü sïkpï biringbö, fü ah angbü ekoro, endaꞌba te-ye fü mü kpah du lorozi, teka wü ngü la, de mü boro wü siti ngü la kpah ꞌburu.”
Dene ngü teka mato maguma fü Me
5Fütanga ngü la, fü wü *mürü tima ka Yesu amala fefe, gü ba, “Mere kpara, ye to wazi fü ani, teka de ani to maguma ani fü Me fanü fanü.” 6Fü Yesu amala ngü fü ewü, gü ba, “Te yi ena ato ta maguma yi eyi fü Me mba cüküꞌdaye bane la, de bane yi tï eyi amala ngü fü mere rü la, gü ba, ‘Ye yia sela eyia, ye nü, ye ru te-ye agbü mere yï-ngu de kpala.’ De bane ah tï eyi aje ri yi, fü ah ayia anü aru te-ye kpala fanü.”
Dene ngü te Yesu mala teka kpara ka tima
7Fü Yesu adu amala ngü fü ewü, gü ba, “Te biri kpara esüka yi sene de kpara ka tima ka-ye, te ngbü esö e kaka, anga eceka kpï fütanga wü nü kaka, te kpara ka tima la du koro kpa ekötï fütanga tima la, mere kpara kaka ena amala fefe, agü neh fe? Ah ena amala, gü ba, ‘Ye koro kpakine, ye zü e?’ Aꞌa, ah bala de! 8Ah ena amala fefe, gü ba, ‘Ye koro de e-mazü fü ni. Fü ye adu azü nda-ye sidi.’ 9Gbü wü ngü la ꞌburu, mere kpara la tï agbo nga ïrï kpara ka tima ka-ye la de, angü dela ka-ye bü tima kaka. 10Ah kpah bala teka ngü ka-yi. Te yi ngbü emere wü ngü de te Me mala fü yi ne ꞌburu ereke areke la, yi mere e agbo nga yi teka ngü la de. Ah le de yi mala bü, gü ba, ‘Ani ngbü nda-ani emere bü mene wü tima, te Me to fü ani amere,’ ne. Angü wazi ka-ye ꞌburu esaka Me.”
Dene ngü ka wü kpara nzükpa de jiakö te-wü te Yesu küwa ewü
11Fütanga ngü la, o wü Yesu ngbü enü fï bü te kaje ka Yerüsalema, fü ewü ayia afü esüka wü nga nzö sü ka *Samarïya ake *Galïlaya. 12Wüh te enü akoro agbü gara kötï bane de, fü ewü amaka wü kpara nzükpa, de *jiakö te wü, te ewü ngbü ka-wü mba canza edere sü. 13Fü ewü akpo da endaꞌba te-wü de mere ri wü fü Yesu, gü ba, “Ööö, Yesu, mere kpara, ye ceka la bü cïnga te ani ne!” 14Fü Yesu afü jia ye aceka ewü, adu amala ngü fü ewü, gü ba, “Wayi, te ah bala, wü nü enü, wü sere te-wü fü wü *mürü gele ka Mere Me, teka fü wü amere gele, baka te wüh ngbü emere fü wü kpara, te jiakö nza eküte ewü eyi fanü fanü ne.” Fü wü kpara la ayia, teka anü kpaka wü mürü gele la. O wüh ngbü la bü enü tete te kaje, fü küte ewü ayia areke te-ye, adu te nga ye.
15-16Gara biri *ganzi kpara ta ladü esüka ewü, te di ka-ye enga Samarïya. Te engu wu, gü ba, ni küwa eyi ne, fü ah alügü nga ye, adu kpaka Yesu, da egbo nga Me de mere ri ye. Fü ah anü akoro atï kötö eri lö Yesu, abuka gbüra ye, ato wayi bala fü Yesu. 17Te Yesu wu ngü la bala, fü ah amala ngü, gü ba, “Wü kpara tïne te ewü küwa ne, wüh nzükpa de? Wü gara ewü menewa ne, wüh neh ka-ye? 18Biri kpara esüka ewü de menewa la, te ena adu teka agbo nga Me, ato wayi bala fefe na ne, nda ma? Bü ganzi kpara ne du koro ka-ye nzö me-ye? Dene neh ene ngü ne?” 19Fü Yesu adu amala ngü fü enga Samarïya la, gü ba, “Ye yia eyia tikpi, ye nü ka-ye enü. Ye küwa eyi, angü ye to maguma ye eyi fü Me.”
Dene ngü te Yesu mala,
teka kaje te Me ena aküwa wü kpara ka-ye tete
20Fütanga ngü la, fü gara wü *Farusi akoro kpaka Yesu, ayi-tata, gü ba, “Mere kpara, sïkpï te Me ena aküwa wü kpara ka-ye tete, ah ena adi elaye?” Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Kaje te Me ngbü eküwa wü kpara tete, ah de e te wü kpara tï awu de jia wü nda-wü de. 21Te di bala, wüh tï amala, gü ba, ‘Ceka la! *Küküwa la ladü sene, anga ah ladü to kpala,’ ne kpah de. Kükürü de, angü küküwa ka Me la ladü emaguma kpara.”
22Fü Yesu adu afü te-ye, amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Te gara, sidi nga ra, yi ena ao jia yi teka awu sïkpï ka-ra, *Ye Kpara ka Kpï, te ma ena adu akoro tete füh kotö ne, amba yi tï awu sïkpï engu la nda-yi de. 23Wü gara kpara ena amala fü yi, gü ba, ‘Yi ceka la, ma koro eyi ngbü to kpala!’ Amba ah ka-ye de wu! Yi mere e ale ngü ka-ewü la nda-yi de. 24Angü dudu ka-ra, Ye kpara ka kpï, wü kpara gbü nga nzö sü füh kotö ne ena aci awu ngü la te nga wü ꞌburu. Angü ah ena adi baka ülele ka mügbara, te ngbü eü kpa tikpi, da elofo sü ne. Dudu ka-ra ena adi bala, ah tï awo te-ye de! 25Amba te enga gina, ma ena azü mere cïnga feke, angü wü kpara de füh kotö ne le ngü ka-ra nda-wü de!
26-27Gbü sïkpï ka-ra, te ma ena adu akoro tete, ngü ta te mere te-ye gbü re ka *Nüwa, ena adu kpah amere te-ye. Angü wü kpara ena angbü ezüfa wü e, da enzönzö wü fï ka-wü, da eza te-wü, wüh tï afï ngü ka Me nda-wü kpah de. Ma ena adu akoro agüka ewü gbü ngü ka-ewü la, kpah ba e ta te mere agö güka wü kpara gbü sïkpï, te Nüwa lï tete agbü *zabu, fü mere ngu la amörö ewü ꞌburu ne.
28Ngü ka dudu ka-ra, ah ena adi kpah ba ngü, ta te mere te-ye agbü *Sodomo, gbü re te Loto ngbü ta tete de kpala. Angü wü kpara ena angbü ezüfa wü e, da enzönzö wü fï ka-wü. Wüh ena angbü da ese wü e ka-wü, wü gara ena angbü esö wü yï ka-wü, da ejï wü kambü. Wüh tï afï nga ngü ka Me kpah de. 29Te di bala, ma ena adu akoro agüka ewü, kpah ba e ta te Me tima siti wa agbü kpï baka agö, fü ah akoro güka wü kpara ka Sodomo, gbü sïkpï te wü *malayïka ka Me za wü Loto, kpe di gbü Sodomo asidi ne. Fü wa la amörö wü kpara ka Sodomo ꞌburu. 30Dela ngü te ena amere te-ye, gbü sïkpï ka-ra, Ye Kpara ka Kpï, te ma ena adu akoro asere te-ra tete füh kotö ne.
31Kpah bala, gbü sïkpï engu la, mene kpara te ena adi kpa enzö kambü, engu mere e akö kötö, adu arï kpa esambü, teka akö wü e ka-ye, tïne de. Kpah bala, mene kpara te ena adi agbü yï, ah mere e adu kpa ekötï, aza wü e ka-ye tïne de. 32Yi fï la ngü te mere wara Loto.17:32 Mü ena amaka ngü teka wara Loto gbü Gina Ngü 19:26. Angü engu du ceka kpï kpa sidi, afï nga wü e ka-ye. Fü ah ayia afere te-ye ciki sela, akoro ba mere teme, bubu ba ngütü avuturu la. 33Mene kpara te le aküwa te-ye de tete-ye, ah tï aküwa nda de. Amba mene kpara te ena ace te-ye akpi teka ngü ka-ra, Me ena aküwa engu me-ye.
34Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü, gbü biti te ma ena adu akoro tete, te wü kpara ꞌbasu ngbü era füh kaꞌda biringbö la, ma ena aküwa mene kpara te le ngü ka-ra eyi, fü ra ace mene kpara te le ngü ka-ra de ne. 35Te wü würüse ꞌbasu ngbü eyö zu ka-wü tundu gbü sü biringbö la, ma ena aküwa mene te le ngü ka-ra eyi, fü ra ace kpah mene te le ngü ka-ra de ne. 36Te wü kpara ꞌbasu ngbü emere tima agbü yï biringbö la, ma ena aküwa mene te le ngü ka-ra eyi, fü ra ace kpah mene te le ngü ka-ra de ne.”
37Te wü *kpara ka Yesu je ngü la bala, fü ewü ayi-tata, gü ba, “Mere kpara, ngü la ena amere te-ye neh to siye?” Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Sïkpï ka-ra la tï awo te-ye de, angü wü kpara ꞌburu ena awu ngü la. Ah ena adi baka sü te kö nü di ladü tete, wü nügünü, de wü gara wü lu, ena abiti te-wü ꞌburu füh kö nü la.”
Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, teka sïkpï te engu ena adu akoro tete na.
18Dene mani te Yesu mala teka würüse wökö ake siti miri
1Fütanga ngü la, fü Yesu adu amala gara cingangü de mani fü wü kpara ka-ye, teka asere fü ewü, gü ba, “Wüh mere e ambü de, wüh ngbü fï da eyi-ta Me.” 2Fü ah amala fü ewü, gü ba, “Gara miri ta ladü, gbü gara kötï biringbö, te ngbü ekolo ngü ka wü kpara te siti kaje, angü ah fï ngü ka Me ꞌburu ꞌburu de. Ah ngbü eceka wü kpara gbü jia ye ꞌburu kpaakpa. 3Gbü gara sïkpï, fü gara kpara amere siti ngü fü gara würüse wökö gbü kötï engu la. Fü würüse la ayia anü kpaka miri la, teka de engu ye süka ngü ka-ani ake vügü ka-ni la. Miri la le nda de. 4Fü würüse la angbü ekoro kpaka miri la, gbü wü sïkpï ꞌburu, teka ngü ka-ye la. Amba miri la le akolo ngü ka würüse la nda de. Fütanga mere bi sïkpï, fü miri la akpo da efï ngü emaguma ye, gü ba, ‘Ni ena amere baye? Fanü fanü, ni kpe cürü Me de, ni ngbü kpah eceka wü kpara gbü jia ni ꞌburu kükürü. 5Amba ngü ka würüse wökö, te ngbü ekoro gbuuu embü ni ne, ah le de ni kolo ngü kaka la mbi. Angü ah ena angbü ekoro fï bü da embü nzö ni sene, gbü wü sïkpï ꞌburu.’ ”
6Fü Miri Yesu adu amala fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Yi fï la nga mene ngü, de te siti miri la mala ne. Ah du le ta-ngü te würüse wökö la eyi, angü ah mbü engu eyi fa sü. 7Yi efï, gü ba, Me tï ale ta-ngü te wü kpara ka-ye neh de? Te wüh ngbü fï bü da eku gba fefe ra de biti la, Me ena ale ta-ngü te ewü ale. 8Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü, Me tï ayiri, teka ale ta-ngü te wü kpara ka-ye de. Amba gbü sïkpï te ma ena adu akoro tete füh kotö ne, ma ena amaka bi wü kpara, te ewü di eyi ꞌburu nzo gbü ngü ka Me fanü?”
Dene mani te Yesu mala, teka züka kpara ake siti kpara
9Fütanga ngü la, fü Yesu adu amala gara mani, teka ngü ka wü kpara, de te ewü ngbü efï emaguma wü, gü ba, ani ka-ani de züka wü kpara gbü jia Me me-ani. Teka ngü la, fü ewü angbü efala wü bu wü afala. 10Fü Yesu amala ngü, gü ba, “Wü kpara ꞌbasu yia ta nü kpa etambasü *Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema, teka aku gba fü Me. Gara ta de *Farusi, gara de kpara te ngbü ero *jiase ka wü miri. 11Te Farusi la koro tete etambasü la, fü ah arü tikpi, gbü jia wü kpara ꞌburu, aku nda-ye gba fü Me, gü ba, ‘Wayi bala Me, ni gbo nga ye, angü ni de züka kpara gbü jia ye. Ni mere *siti ngü baka gara wü kpara ne de. Angü wü gara ewü de mürü zi, wü gara ewü de mürü wu, wü gara ewü de mürü waza, wü gara ewü ngbü efiti wü bu wü teka ngü ka gümü e, baka kpara te ngbü ero jiase ne. 12Amba nda-ni, ni ngbü emere ꞌburu wü ngü, te reke areke gbü jia ye. Gbü wü sïkpï lorozi, ni ngbü *eꞌbï te-ni du ꞌbasu. Ni ngbü kpah eto wü tari wü e ka-ni ꞌburu fü ye. Fanü fanü, ni de züka kpara!’
13Amba kpara te ngbü ero jiase ne, mü nü rü nda-mü mba edere sü kpala. Mü le ae jia mü tikpi kpah de, teka cïnga emaguma mü. Fü mü ayia andaꞌba te-mü fü Me, gü ba, ‘Akoo Me, ye ceka la cïnga ni, de ye boro *siti ngü ka-ni, angü ni ka-ni de siti kpara.’ ”
14Fü Yesu amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Yi fï nda-yi, gü ba, esüka wü kpara de ꞌbasu ne, e-reke gbü jia Me neh ngü ka da? Ma emala fü yi dene zu ngü, ngü ka kpara te ro jiase reke me-ye. Te di bala, mene kpara te ngbü eo ngü ka-ye memere, Me tï ale ngü kaka de. Amba mene kpara, te ngbü endaꞌba te-ye fü Me, teka wü siti ngü ka-ye la, Me ena ao engu ba mere kpara me-ye.”
Dene ngü ka Yesu de wü jürü jaji
Matayo 19:13-15; Marako 10:13-16
15Fütanga ngü la, fü gara wü kpara ayia akoro de wü jürü jaji ka-wü kpaka Yesu, de engu o kpa ye gbü nzö ewü, teka de Me to wazi fü ewü. Te wü *kpara ka Yesu wu ngü la bala, fü ngü la asiti te ewü. Fü ewü akpo da eliki wü jaji la. 16Te Yesu wu ngü la bala, fü ah ayia aï wü jürü jaji la kpaka ye. Fü ah amala ngü fü wü kpara ka-ye la kpekpeke, gü ba, “Yi ce wü jaji la, de wüh koro kpaka ra. Yi mere e atïrï ewü de. Angü wü jürü jaji cu ngü wü de, wüh mere mani kpah de. Mene wü kpara te maguma ewü di baka nda wü jaji de bala ne, wüh ena aküwa gbü sü ka Me agbü kpï me-wü. 17Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Te mü le ara fü Me, ah le de mü fü maguma mü ba nda wü jürü jaji. Angü te maguma mü ngbü ba nda wü jaji de la, mü tï arï gbü sü ka Me agbü kpï kpah de.”
Dela ngü ta te Yesu mere fü wü jürü jaji.
Dene ngü te Yesu mala teka wü kpara de mere bi e esaka wü
Matayo 19:16-30; Marako 10:17-31
18Fütanga ngü la, fü gara mere kpara ayia akoro kpaka Yesu, ayi-tata, gü ba, “Züka mere kpara, ni ena amere baye, teka fü ni aküwa agbü sü ka Me, fï mere badi?” 19Fü Yesu amala ngü fefe, gü ba, “Mü ï ra züka kpara neh teka ne? Züka kpara füh kotö ne nda ma, ꞌduwa Me kpikpi ye. Mü wu bala de? 20Te mü le aküwa la, ah le de mü mere wü *Rïrï ka Me ꞌburu mbi mbi mbi. Mü wu Rïrï la de? Rïrï la gü ba,
‘Mü mere e amere waza de.
Mü mere e amörö kpara de.
Mü mere e azi e de.
Mü mere e adi esutu wu te wü bu mü de.
Mü je rïrï ka wö mü ake ni mü.’ ”18:20 Mü ena amaka wü rïrï ka Me la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 20:12-16.
21Fü mere kpara la alügü ngü, agü ba, “Ni kpo da emere wü ngü la eyi kü gügü, o ni di la jaji, zalü akoro di dene, ni ngbü fï bü emere wü Rïrï la.” 22Te Yesu je ngü la bala, fü ah amala ngü fefe, gü ba, “Ah de züka ngü. Amba du ngü ladü biringbö te mü mere la de. Te di bala, mü du edu, mü cïnzï wü e ka-mü ꞌburu asidi. Fü mü aza jiase engu la, ato fü wü mürü cïnga, fü mü adu alala gbü nga ra, teka fü mü adu amaka *küküwa te gara, agbü sü ka Me agbü kpï.” 23Te mere kpara la je ngü la bala, fü ah angbü de mere cïnga emaguma ye. Fü ah ayia alügü nga ye, edu agba ye, de mere fïngangü gbü nzö ye, angü engu ta de mere bi wü e esaka ye fa sü.
24Fü Yesu aceka nga mere kpara la. Fü ah amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Wü kpara te ewü di de mere bi wü e esaka wü ne, ah kpekpeke fü ewü teka afü te-wü, ato maguma wü fü Me! 25Ah baka ya18:25 Ya te wüh mala nganga de sene, gbü ngü Giriki, wüh mala ka-wü nga kamele. te le arï gbü enga gö sögbe ne.18:25 Sögbe de libira anga sïndanï. Ah tï eyi arï kpala fanü? Ah tï arï nda de. Amba ngü ka mene kpara de mere bi wü e esaka ye, ah kpah bala. Ah ena adi kpekpeke fefe, teka afü maguma ye, ara fü Me.”
26Te wü *kpara ka Yesu je ngü la gögömö na bala, fü ewü akpo da eyi-ta tete-wü, gü ba, “Te ngü la tïne bala la, biri kpara ladü te ena aküwa?” 27Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Kpara te ena aküwa te-ye de tete-ye nda ma. Angü ngü la fa wü kpara eyi ꞌburu. ꞌDuwa te Me ena aküwa mü me-ye, angü ngü te ena afa Me nda ma.”
28Petero, fü mü arü amala ngü fü Yesu, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ye ceka la, ani ce wü e ka-ani eyi ꞌburu, teka alala gbü nga ye. Te di bala ne, ngü ka-ani ena adi baye?” 29-30Fü Yesu amala fü ewü, gü ba, “Wayi, yi ena amaka züka ngü amaka. Ngü te ma emala fü yi dene, ah de kpeke ngü. Te mü ce wü e ka-mü teka ngü ka-ra, teka amala ngari Me fü wü kpara la, Me ena ato mere bi züka ngü fü mü, afa nda-mü te mü ce ne ka. Anga mü ce neh ene. Te ah de gba mü, wara mü, wü di enga ni mü, wö mü ake ni mü, anga wü di mü, te mü ce ewü teka ngü ka-ra la, Me ena ato mere bi züka ngü fü mü füh kotö ne, da wü e te mü ce la. Kpah bala, Me ena aküwa mü gbü sü ka-ye agbü kpï fï mere badi.”
Dela ngü te Yesu mala, teka wü kpara de mere bi wü e esaka wü.
Dene ebabata ngü te Yesu mala, teka kpi ka-ye
Matayo 20:17-19; Marako 10:32-34
31Fütanga ngü la, fü Yesu amala ngü fü wü kpara ka-ye nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, gü ba, “Yi wu eyi, gü ba, nih ngbü enü dene agbü Yerüsalema. Te nih ena akoro kpala, wü ngü ꞌburu, ta te wü *mürü dofo ba gbü *Ngari Me teka ngü ka-ra, *Ye Kpara ka Kpï ne, wüh ena amere te-wü. 32Angü wüh ena ato ra esaka wü *ganzi kpara, fü ewü akpo emü ra, da efala ra, da esü ngüsü gbüra ra. 33Wüh ena asüma ra de juru, fü ewü amörö ra. Amba Me ena adu azükü ra gbü kpi la gbü *ebabata sïkpï.” 34Amba ngü de te Yesu mala la, wü kpara kaka je sisi na nda-wü de. Angü si-ngü la wo te-ye fü ewü awo, ah rï gbü nzö ewü kpah de.
Dene ngü te Yesu küwa kpara te jijia ni ani
Matayo 20:29-34; Marako 10:46-52
35Baka te wü Yesu ngbü la fï bü enü te kaje ka Yerüsalema ne, fü ewü anü akoro gbamari ede Yeriko. Fü ewü amaka gara komoko, te jijia na ni ani, te ngbü edere kaje, da eyo e te wü kpara. 36Fü komoko la aje giri mere bi wü kpara, te ewü ngbü enye sü ne. Fü ah ayi-ta ngü teka ngü la, gü ba, “Wü di enga ni ni, e-ngbü emere te-ye ne ngü ne?” 37Fü ewü alügü ngü fefe, gü ba, “Ah de Yesu,18:37 Yesu ka-ye de kpara ka Nazareta. te ngbü enye sü me-ye.” 38Te komoko la je ngü la bala, fü ah akpo eba rere kpa tikpi, da eï Yesu, gü ba, “Yesu! Kundu ye *Davidi! Ni wu eyi, gü ba, ye koro teka aküwa ani! Ye ceka la bü cïnga te ni ne baaa!” 39Fü wü kpara, ta te ewü tï engakara nü ne, ayia amala ngü fefe kpekpeke, gü ba, “Ye nga anga!” Amba komoko la, mü le aje ngü ka-ewü la nda-mü de. Fü mü angbü fï bü da eba rere te ïrï Yesu kpa tikpi, gü ba, “Yesu! Kundu ye Davidi! Ye ceka la bü cïnga te ni ne baaa!”
40Te Yesu je ngü la, fü ah ace te-ye, arü, agü ba, “Wü koro de engu akine!” Fü ewü aza komoko la, akoro di kpaka Yesu. Fü Yesu ayi-tata, gü ba, 41“De-ye deyï, ye le de ni mere fü ye ne ngü ne?” Fü komoko la alügü ngü fefe, gü ba, “Akoo, mere kpara, ma le de mü ü jia ra, teka fü ra adi kpah eceka kpï!” 42Fü Yesu amala ngü fefe, gü ba, “Wayi, ceka la, mü küwa eyi, angü mü to maguma mü eyi fü Me!” 43Yesu bü te emala ngü la bala, ꞌduwa fü jia komoko la aü te-ye, raaa! Fü engu ayia kürrrü, akpo efa nga wü Yesu, da egbo nga ïrï Me. Te mere bi wü kpara la wu ngü la bala, fü ewü angbü ꞌburu de tadu, kpah da egbo nga ïrï Me teka ngü la.
19Dene ngü ka Yesu ake Zakayü
1Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia anü arï kpuru gbü Yeriko. 2Gara komoko ta ladü kpala, de ïrï ye Zakayü. Ah de mere kpara, te ngbü eceka kpï fütanga wü kpara, te ewü ngbü ero *jiase fü miri ka wü Rüma. Zakayü ta de mere bi wü e esaka ye. 3Te wü Yesu ngbü enye sü tete, fü Zakayü angbü ta egïrï kaje de ni wu Yesu. Amba teka mere bi wü kpara, te ewü ngbü enü gbü nga Yesu ne, dada te engu ena awu Yesu nda ma, angü ah ka-ye de piti kpara. 4Te Zakayü wu bala, fü ah ayia akpe anü kpa engagira nü, alï agbü rü19:4 Ïrï rü la de sïkamü. kpa tikpi, teka fü ni awu Yesu mbi mbi mbi. Angü wü Yesu ena akoro, aguru sü kpuru te kaje engu la.
5Te wü Yesu nü koro mbi esa rü la, fü ah ayia ae jia ye kpa tikpi, aceka Zakayü, adu amala ngü fefe, gü ba, “Zakayü, ye kö ekö kere kötö akine. Angü enatikine, ni ena anü ara agba ye.” 6Te Zakayü je ngü la bala, fü ah ayia akö kere kötö, ale ngü la de mere tadu. Fü ah ayia aza wü Yesu, anü de ewü kpa gba ye.
7Te mere bi wü kpara wu ngü la bala, fü ewü ayia akpo da emala ngü gbü ngingiri ngü, gü ba, “Ayï, wü ceka la! Komoko ne yia enü ara dene kpa gba siti kpara de bala?”
8Te wü Yesu nü koro kpa gba Zakayü, fü Zakayü ayia arü amala ngü fü Miri Yesu, gü ba, “Mere kpara, ni ena aye süka wü e ka-ni, aza gara, ato fü wü mürü cïnga. Kpah bala, te ni za ta wü e ka gara kpara eyi de mani la, ni ena adu alügü nana fefe du bala.” 9Te Yesu je ngü la bala, fü ah ayia amala ngü fefe, gü ba, “Enatikine, ma koro eyi gba yi sene, teka aküwa yi, angü yi to maguma yi eyi fü Me kpah baka kundu yi, *Abarayama. 10Angü de-ra, *Ye Kpara ka Kpï, Me tima ra füh kotö ne, teka agïrï wü kpara, te ewü dürü te kaje ka Me de bala, teka aküwa ewü.”
Dene ngü mani te Yesu mala teka wü kpara ka tima nzükpa
11Fütanga ngü la, te wü Yesu nü koro gbamari ede Yerüsalema, fü ah amala kpah gara mani fü wü kpara, te ewü ngbü eje ngü gögömö na ne, angü wüh ngbü ta efï nda-wü, gü ba, Me ena akoro angbü gbü nzö ani tïtïne. 12Fü Yesu amala fü ewü, gü ba, “Gara ye miri ta ladü, te di de mere bi wü e esaka ye. Baka te wö ye na kpi, fü ah areke te-ye, teka anü agbü gara sü nengete, agba mere mürü tö la, teka fü ewü ato wazi fü ni, ao ni miri, da wö ni. 13Fü engu ayia aï wü kpara ka tima ka-ye nzükpa kpaka ye, ato jiase fü ewü biri biri ꞌburu, amala fü ewü, gü ba, ‘Wü za e la, wü mere tima di, teka amaka gara fefeh. Wü mere bala, zalü gbü sïkpï te ni ena adu akoro tete.’
14Amba gara wü kpara gbü tö ka-ewü la le ngü kaka nda-wü de. Fü ewü atima gara wü kpara kpaka mere miri, mürü tö la, teka asiti ngü la, gü ba, ‘Ani le fü komoko la angbü miri gbü nzö ani de!’ 15Amba mere miri la le ngü ka-ewü la nda de. Fü ah adu ao ye miri la, miri da wö ye.
Fü mere kpara la ayia adu agba wü. Fü ah aï wü kpara ka tima ka-ye, ta te engu to jiase fü ewü ne, teka awu nga tima, de te wüh mere de jiase la. 16Fü gina kpara ka tima kaka ayia arü, amala ngü fefe, gü ba, ‘Mere kpara, jiase ta te ye to fü ni ne, ni maka gara eyi fefeh nzükpa dene.’ 17Fü mere kpara kaka amala ngü fefe, gü ba, ‘Wayi, ye de kpeke kpara! Angü enga tima ꞌdongoni, ta te ni to fü ye ne, ye mere eyi mbi. Te ah bala, ni ena ao ye mere kpara adi eceka kpï fütanga wü kötï nzükpa.’
18Fü eꞌbaꞌbasu kpara ka tima akoro, asere nda-ye ngü, gü ba, ‘Mere kpara, nda-ni kpah bala. Jiase ta te ye to fü ni ne, ni maka gara eyi fefeh ꞌburuve.’ 19Fü mere kpara la amala fefe, gü ba, ‘Wayi, nda-ye, ni ena ao ye mere kpara, adi eceka kpï fütanga wü kötï ꞌburuve.’
20-21Fü gara ayia kpah akoro, amala ngü, gü ba, ‘Mere kpara, ye ceka la, jiase ka-ye ta te ye to fü ni ne, ah dene. Ni kpe cürü, angü ni wu kpo, gü ba, ye de kpeke kpara, te ye ru e de la, ye ka-ye fï bü emaka e. Teka ngü la, fü ni aza jiase ka-ye la, agaga de kala bongo, awo awo. Ah dene.’ 22-23Fü mere kpara la amala ngü fefe, gü ba, ‘Ye de siti kpara! Te ye wu ta kpo, gü ba, ni de kpeke kpara, te ni ngbü emaka wü e gbü wazi ka-ni la, ye du za ta jiase ka-ni la, ao kpaka wü kpara, te ewü ngbü eceka kpï fütanga jiase ka wü kpara, de neh baye? De bane, baka te ni du koro dene, ni ena amaka ta jiase ka-ni la, de gara na füh ye. Te ah bala, ni ena akolo ngü ka-ye, te nga ngü ka-ye te ye mere la.’
24Fü mere kpara la adu amala ngü fü wü komoko ka-ye, te ewü ngbü de kpala ne, gü ba, ‘Wü za jiase de esasaka la, wü to fü mene kpara te maka nda-ye nzükpa ne.’ 25Fü ewü alügü ngü fefe, gü ba, ‘Apa, mere kpara! Nda-ka jiase kpah ladü nzükpa ne, wüh ena adu kpah ato gara fefe na?’ 26Fü mere kpara la adu amala ngü fü ewü, gü ba, ‘Ni emala fü wü dene zu ngü. Mene kpara te mere tima kpekpeke, fü ah amaka mere bi e, wüh ena aza kpah gara wü e, ato fefe. Amba mene kpara te mere tima mbi mbi de, mba enga e te di esasaka ne, wüh ena aza asidi. 27Amba teka ngü ka wü vügü ka-ni, te ewü le de ni ngbü miri gbü nzö ani de ne, wü nü, wü zoro ewü, wü koro de ewü engagira ni sene, de wü mörö ewü gbü jia ni asidi.’ ”
Dela mani ta te Yesu mala teka wü kpara ka tima nzükpa la.
Dene ngü ta te Yesu ngbü erï tete agbü Yerüsalema
Matayo 21:1-9; Marako 11:1-10; Yüwane 12:12-15
28Fütanga ngü la, fü Yesu ayia atï engagira nü, ale kaje tïne, enü anü agbü Yerüsalema, de wü kpara ka-ye gbü nga ye. 29Te wüh nü koro gbamari ede Yerüsalema, fü ewü ale kaje ka Betefage ake Betanïya, te di esa mere da de ïrï ye Olïve ne. Fü Yesu ayia atima gara wü kpara ka-ye ꞌbasu kpa engagira nü, 30gü ba, “Wü nü enü agbü kötï de kpa engakara wü la. Te wü koro kpala, wü ena amaka dongï, te wüh i, o kpala. Enganga na, te wüh lï fefeh na la de. Wü furu dongï la, de wü za koro di fü ni akine. 31Amba te gara kpara yi-ta wü, gü ba, ‘Wü ngbü efuru enga nü la teka ne la,’ de wü lügü ngü fefe, gü ba, ‘Mere kpara ka-ani ngbü ele me-ye.’ ”
32Fü wü kpara de te Yesu tima ewü ne, ayia anü amaka wü ngü la kpah ꞌburu, baka te Yesu mala fü ewü ne. 33Fü ewü akpo da efuru enga dongï la. Fü wü mürü nü la akoro, ayi-ta ewü, gü ba, “Ah mere baye, te wü ngbü efuru enga dongï ne?” 34Wü *kpara ka Yesu la gü ba, “Mere kpara ka-ani ngbü ele me-ye.”
35Fü ewü afuru enga dongï la, aza, adu di kpaka Yesu. Fü ewü aza bongo ka-wü, agbala, agü füh gü enga dongï la, ae Yesu, ao fefeh na. Fü ewü ale kaje, angbü enü agbü Yerüsalema. 36Fü mere bi wü kpara ayia akoro angbü egbo nga ïrï Yesu. Fü gara ewü angbü egbala wü bongo ka-wü kötö te kaje, teka fü Yesu angbü enü fefeh na. 37Te wü Yesu koro tete gbamari ede Yerüsalema, gbü sü te wüh kpo da ebiki tete kpa esa gö, fü mere bi wü kpara ka Yesu, te wüh ngbü enü de ewü ne, aci ꞌburu, angbü de mere tadu. Fü ewü akpo da emï koko, da eba rere, egbo nga ïrï Me de mere ri wü kpa tikpi, teka wü mere kpeke ngü ka Yesu, te ewü ngbü wu ne. 38Fü ewü angbü ebï ci, gü ba,
“Gbo nga e ngbü te ïrï Me!
Me to wazi fü mü, angü ah tima mü fü a me-ye.
Mü de mere miri te ena aküwa a!
Gbo nga e ngbü te ïrï Me agbü kpï!”
39Te wü gara *Farusi, de esüka mere bi wü kpara la, je ngü la bala, fü ewü amala ngü fü Yesu, gü ba, “Mere kpara deyï, ye mala ngü fü wü kpara ka-ye la, de wüh nga anga.” 40Yesu gü ba, “Wüh ena anga teka ne? Ma emala fü yi dene zu ngü, angü Me le me-ye de wüh gbo nga ïrï ra bala. Te wü kpara la ena ace da egbo nga ïrï ra la, ngü la ena asiti te Me, fü ah adu ato wazi fü wü da, de wüh gbo nga ïrï ra tïne me-wü!”
41Te wü Yesu nü koro tïne cu gbamari ede Yerüsalema kpala, fü Yesu ayia ae jia ye, aceka kpï, awu Yerüsalema. Fü ah akpo da eku gba de ngura, teka siti ngü te ena amere te-ye te gara kpala ne. 42Fü ah amala ngü, gü ba, “Ööö! De-yi, wü kpara ka Yerüsalema, yi ceka la mere cïnga, te ena amaka yi te gara! Te yi ena ale ta ngü ka-ra, te Me tima ra teka aküwa yi ne eyi la, de bane, yi ena aküwa ta fanü. Amba tïtïne, yi le nda-yi de, angü ngü la wo te-ye ka-ye awo gbü jia yi. 43Te di bala, te gara, wü vügü ka-yi ena akoro de wazi, afü kere ꞌbaranga ka-yi gbaa, ani nga yi. 44Wüh ena amörö yi de wü jaji ka-yi, anza ꞌburu asidi. Fü ewü amümürü wü mere kambü ka-yi ꞌburu akötö. Da biringbö, te ewü ena ace ao füh kiri ye, kpo ma! Kükürü de, angü kpara te Me tima teka aküwa yi ne, yi le engu nda-yi de!”
Dene ngü ta te Yesu liki wü kpara di,
etambasü Mere Kambü ka Me
Matayo 21:12-13; Marako 11:15-18
45Te wü Yesu du koro tete agbü Yerüsalema, fü engu anü sü ꞌduwa, arï kpa etambasü *Mere Kambü ka Me. Fü engu amaka mere bi wü kpara, te ewü ngbü ecïnzï wü e ka-wü kpala. Fü ah ayia akpo ꞌduwa eliki ewü, 46gü ba, “Me mala teka Kambü ka-ye, gü neh fe? Me gü ba, ‘Kambü ka-ni, ah de sü te wü kpara ena angbü egbo nga ïrï ni gbügbü.’19:46 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 56:7. Yi wu bala de? Amba nda-yi, yi fü tambasü Kambü ka Me eyi, ba sü ka wü mürü zi!”
47Fütanga ngü la, fü Yesu akpo angbü erï wü kpara gbü wü sïkpï ꞌburu etambasü Kambü ka Me. Wü angbe cögbörö *kovo de wü *mürü rïrï ngbü ta egïrï kaje teka amörö engu. 48Amba wüh maka kaje te ewü ena azoro engu tete ne nda-wü de, angü cürü ngbü emere ewü, teka ngü ka mere bi wü kpara, te ewü ngbü ꞌburu eje ngü gömö Yesu de mere tadu te wü ne.
20Dene ngü te wü angbe cögbörö kpara ka Yïsarayele
yi-ta Yesu di
Matayo 21:23-27; Marako 11:27-33
1Gbü gara sïkpï, o Yesu ngbü erï wü kpara de ngari Me etambasü *Mere Kambü ka Me, fü wü mere *kovo ka-ewü, wü *mürü gele, de wü *mürü rïrï ayia akoro kpakaka na, 2ayi-tata, gü ba, “De-ye deyï, ye ngbü emere wü ngü de bala ne, neh gbü wazi ka da? Kpara te tima ye, aliki wü kpara etambasü Mere Kambü ka Me ne, neh da?” 3Fü Yesu amala ngü fü ewü, gü ba, “Ni ele kpah ayi-ta wü de ngü biringbö, de wü lügü fü ni. 4Yitangü ka-ni la teka *Yüwane Mürü Babatïza. E-tima engu teka ato babatïza fü wü kpara neh da? Ah de Me de? Anga ah mere ngü la de tete-ye?”
5Fü ewü akpo da emala ngü esüka wü, gü ba. “Ani ena alügü ngü la fefe, agü neh fe? Anga te ani mala, gü ba, ‘Me to wazi fü Yüwane me-ye’ la, Yesu ena adu kpah ayi-ta ani, gü ba, ‘Te ah bala la, ani le ngü kaka de, neh teka ne?’ 6Amba te ani mala, gü ba, ‘Yüwane ngbü emere ngü la de tete-ye,’ la, ah kpah esiti, angü maguma bi wü kpara ne ꞌburu ena asiti eküte ani, fü ewü asötö ani, amörö de teme, angü wüh le ngü ka Yüwane fa sü, gü ba, engu de *mürü dofo ka Me.”
7Te di bala, fü wü angbe cögbörö kpara la alügü ngü fü Yesu, gü ba, “Ani wu kpara te to wazi fü Yüwane ne, nda-ani de.” 8Fü Yesu adu amala ngü fü ewü, gü ba, “Wayi, ah mbi! Te ah bala la, ni tï amala nga kpara te to wazi fü ni ne kpah de.”
Dene mani te Yesu mala teka wü kpara,
te ewü ngbü eceka kpï fütanga rïrü
Matayo 21:33-46; Marako 12:1-12
9Fütanga ngü la, fü Yesu akpo da emala ngü fü wü kpara gbü mani, gü ba, “Gara komoko ta ladü te ru mere bi wü rü *vinü ka-ye. Fü ah adu aza wü kpara ka tima, ao kpala, aro mö de ewü areke areke, de wüh di eceka kpï fütanga yï ka-ni la mbi mbi mbi. Fütanga ngü la, fü ah ayia ka-ye, anü kpa gbü gara sü nengete, teka mere bi wü re. 10Te kpïrï ka makolo rï-rü la koro tete, fü komoko la ayia atima biri gara labï ka-ye, kpaka wü kpara ka tima la, teka aza rï-rü fü ye. Fü wü kpara ka tima la azoro labï la, amï engu, alügü kpaka mere kpara de kpa ye kükürü. 11Fü mürü rïrü la ayia atima kpah gara labï ka-ye kpaka ewü. Fü ewü azoro kpah engu, amï, asosoko engu, amemere lalara, alügü engu de kpa ye kpah kükürü. 12Fü mürü rïrü la adu atima kpah ebabata labï ka-ye. Nda-ka la, wüh du mere engu kpah bala. Wüh siya ka eküküte, aza engu, asö kpa etanü. Fü labï la akpe adu de kpa ye kpah kükürü. 13Fütanga ngü la, fü mürü rïrü la adu afï ngü, gü ba, ‘Tïtïne ni ena amere baye? Te ah bala, ni ena atima tïne cu ye ni, de te ni le engu fa sü ne. Angü wüh ena akpe cücürü na, fü ewü aje ngü kaka.’ Fü ah ayia atima ye ye la kpaka ewü. 14Te wü kpara la wu ye mürü rïrü la te ngbü ekoro, fü ewü akpo da emala ngü esüka wü, gü ba, ‘Ceka la! Ye mürü rïrü la te ekoro! Engu ena aza e-nga-kpa wö ye, te gara me-ye. Te di bala, ah le de ani mörö engu asidi, teka fü yï ka-ewü ne angbü te gara fü ani.’ 15Fü ewü ayia azoro ye mürü rïrü la, anü di agbü gü, amiki engu kpö kpö kpö! amörö ka.”
Fü Yesu adu ayi-ta wü kpara la, gü ba, “Gbü fïngangü ka-yi, mürü rïrü la ena amere de wü siti kpara la neh baye? 16Ah ena ayia akoro kpaka ewü de mere wazi, amömörö ewü ꞌburu, adu aza wü gara kpara, ao ewü teka aceka kpï fütanga wü rïrü ka-ye la.” Te wü angbe cögbörö kpara la je ngü la bala, fü ngü la ake te ewü afa sü. Fü ewü amala ngü, gü ba, “Ngü la tï amere te-ye bala de!”
17Fü Yesu afü te-ye, aceka ewü, amala ngü fü ewü, agü ba, “Ngü ta te wüh ba gbü *Ngari Me, teka ngü la, gü neh fe? Ah gü ba, ‘Wü gara kpara ngbü ta ejï *Mere Kambü ka Me. Fü ewü amaka gara rü, te ewü le nda-wü de. Fü ewü ace rü la asidi. Tïtïne rü ta te ewü ce la, Me du o tïne eyi mere kpeke rü de wazi ye, te wü bu ye na ngbü engbü ꞌburu eküküte.’20:17 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 118:22.18Kpara te ena atï füh rü la, ah ena akukuru akukuru, coro coro! Kpah bala, te rü la tï füh kpara la, rü la ena akpaꞌda engu akpaꞌda.”
19Te wü angbe cögbörö wü kpara, wü mürü gele, de wü *mürü rïrï, je ngü la bala, fü maguma ewü ayia anzu, angü wüh wu eyi, gü ba, Yesu mala mani la eküte ani, teka te ani le ngü kaka nda-ani de ne. Te di bala, wüh le ta de ani zoro Yesu gbü lö-ra la, amba dada ma, teka mere bi wü kpara la, angü wüh le ngü ka Yesu fa sü.
Dene ngü ta te wüh yi-ta Yesu di, teka mase ngürü
Matayo 22:15-22; Marako 12:13-17
20Fütanga ngü la, fü wü angbe cögbörö wü kpara la akpo angbü afete komö Yesu afete, anga ah ena amala siti ngü ya. Kpah bala, fü ewü ayia atima wü gara kpara kpaka Yesu gbü mani, teka agïrï kaje, afiti Yesu de engu mala siti ngü eküte miri ka wü *Rüma, teka de ani zoro engu tete, anü di engagira miri la. Amba wü kpara la mere mani, fü te-wü baka züka wü kpara, te ewü le ngü ka Yesu eyi fanü. 21Te di bala, fü wü mürü mani la akoro amaka Yesu, amala ngü fefe na, gü ba, “Mere kpara, ani wu eyi, gü ba, ye de kpeke kpara, te ye ngbü emala zu ngü ka Me fü ani fanü fanü. Angü ye kpe cürü wü kpara nda-ye ꞌburu ꞌdö de, ye ngbü ele ka-ye ꞌduwa ngü ka Me. 22Te di bala, gara ngü ladü te ani le ayi-ta ye di. Ah tï atï fü ani ase ngürü ani fü *Kayïsara, miri ka wü Rüma, te ngbü gbü nzö ani ne? Anga ah tï de? *Rïrï ka Müse gü neh fe?”
23Amba Yesu, mü wu mani ka-ewü la nda-mü eyi kpo. Fü mü ayia amala ngü fü ewü, gü ba, 24“Wü za la biri jiase sela, wü sere fü ani.” Fü ewü aza gara jiase biringbö, ato fefe. Fü ah aceka jiase la, agü ba dene, “Kuru kpara bete ïrï kpara, de te wüh ba eküte jiase ne, neh nda da?” Fü ewü alügü ngü, gü ba, “Ah de nda miri Kayïsara.” 25Yesu gü ba, “Ah mbi! Te ah bala la, yi lügü e ka miri fü miri. Te ah de nda Me la, de yi lügü kpah fü Me.”
26Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara, teka mase ngürü. Angü gara siti ngü gbügbü, te ewü ena azoro engu di, ah nda ma. Fü komö ewü agu ꞌburu agu gbü ngü la.
Dene ngü ta te wüh yi-ta Yesu di, teka züzükü gbü kpi
Matayo 22:23-33; Marako 12:18-27
27Wü gara kpara ta ladü esüka wü di enga *Yïsarayele, te wüh ngbü eï ewü, gü ba, wü *Saduke. Wüh ngbü efï nda-wü, gü ba, te kpara kpi eyi la, ah kpi eyi fï mere badi. Ah du azükü gbü kpi tïne de. Te di bala, fü wü gara Saduke la ayia akoro kpaka Yesu, ayi-tata gbü mani, teka aza ngü gögömö na. 28Fü ewü amala ngü fefe, gü ba, “Mere kpara, gara ngü ladü te ani le ayi-ta ye di. *Müse ba ta ngü fü ani gbü *Rïrï ka Me, gü ba, ‘Te kpara kpi, ce wara ye, o wüh bï ye ake di la de la, ah le de enga ni ye na za würüse gbü nganga na la, teka abï ye dada na, angü ïïrï na ena adürü’20:28 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 25:5-6.29Amba, te wü kpara ena azükü gbü kpi azükü fanü fanü la, ngü la ena adi baye? Angü gara wü komoko ta ladü, wüh guvu ni wü lorozi. Fü gigina aza würüse, fü ah akpi ka-ye ace würüse la, o wüh bï ye ake di la de. 30Fü eꞌbaꞌbasu ayia aza wökö gbü nga enga ni ye la. Fü ah ayia kpah akpi, o wüh bï ye la de. 31Fü ebabata adu kpah aza. Fü ah ayia kpah akpi, ace würüse la fï kükürü. Ngü la ngbü mere te-ye bala fü ewü lorozi ꞌburu, te ewü ngbü za würüse la. Fü ewü akpi ꞌburu ace würüse la bü bala, wüh bï ye tete nda-wü de. 32Fü würüse la adu akpi nda-ye tïne sidi nga ewü ꞌburu. 33Te di bala, te wü kpara ena azükü azükü gbü kpi fanü la, würüse la ena adi neh wara da? Kükürü de, angü wü kpara de lorozi la ꞌburu, za ta würüse la eyi wara wü tete!”
34Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Wü kpara füh kotö sene eza te-wü me-wü. 35Amba mene wü kpara, te Me le eyi azükü ewü gbü kpi ne, te wüh koro eyi agbü sü ka Me agbü kpï kpala la, wüh za te-wü nda-wü tïne de. 36Wüh tï akpi tïne kpah de, wüh ena angbü ka-wü tïne baka wü *malayïka ka Me. Wüh ena adi tïne wü di Me, angü wüh zükü gbü kpi eyi.
37Amba, wüh ba teka ngü ka züzükü gbü kpi gbü *Ngari Me, gü neh fe? Gbü ra ta te Me gü tamu ye tete fü *Müse ne,20:37 Me gü tamu ye fü Müse gbü gara rü, te ngbü eci aci baka wa. Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 3:6, 15. Me gü ba dene, ‘De-ni Me, ni de *vüngüte ka *Abarayama, ake *Yïsaka bete *Yakobo.’ 38Amba gbü ra ta te Me mala ngü la tete, o wü Abarayama kpi eyi gügü. Me ena amala ngü teka wü kövö, gü ba, ‘Wüh de wü vüngüte ka-ni?’ Ah bala de. Me mala ngü la, angü wü Abarayama ka-wü eyi ladü ezükü agbü sü ka Me fï mere badi.”
39Fü wü gara *mürü rïrï, te wüh ngbü eï ewü *Farusi ne, angbü kpala, eje ngü te Yesu ngbü elügü fü wü Saduke la. Fü ewü amala ngü fefe, gü ba, “Wayi, mere kpara, ye mala eyi zu ngü!” Angü ngü te Yesu mala la tï kpini de ngü, te wü Farusi la ngbü ele. Amba wü Saduke la le ngü la bala nda-wü de. 40Fütanga ngü la, gara kpara te du le aga yïkï ake Yesu nda tïne ma.
Dene ngü ta te Yesu mala, teka Miri te Me ena atima füh kotö ne
Matayo 21:41-45; Marako 12:35-37
41Fütanga ngü la, fü Yesu amala ngü fü wü kpara, gü ba, “Wü *mürü rïrï mala teka *Kurisito, Miri te Me ena atima füh kotö ne, teka aküwa wü kpara, gü neh fe? Wüh gü ba, ‘Kurisito ena adi de kundu ye Mere Miri *Davidi, te ena angbü gbü nzö ani kpah baka Davidi.’ Ah bala de? Amba Miri la ena adi baka Davidi fanü? 42Angü Davidi ba ta ngü cu me-ye gbü *Ngari Me, gü ba dene,
‘Me mala ngü fü Miri ka-ni, gü ba dene,
“Ye ngbü gbü kokpa ka-ni sene.
Angü ni fe ye, o eyi Mere Miri.
Te di bala, ye ena angbü gbü nzö wü kpara ꞌburu!
43Angü ni ena ao wü vügü ka-ye ꞌburu esa lö ye!” ’20:43 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 110:1.
44Dela ngü ta te Davidi ba teka Miri la, gü ba, engu de Miri ka-ni. Te di bala, wawazi na fa nda Davidi de? Ma emala fü yi, gü ba, ngü kaka ena afa nda Davidi afa.”
Dela ngü ta te Yesu mala teka Mere Miri te Me ena atima teka aküwa wü kpara.
Dene ngü ta te Yesu mala teka wü mürü rïrï
Matayo 23:1-4; Marako 12:38-40
45Fütanga ngü la, o mere bi wü kpara ngbü eje ngü gömö Yesu tete, fü ah afü te-ye amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, 46“Yi ceka te-yi mbi teka ngü ka wü *mürü rïrï. Yi mere e angbü baka ewü de. Angü wüh le de wü kpara ꞌburu ngbü ecu ngü ani. Te di bala, fü ewü angbü eto wü ngboro bongo eküte wü, endondoro di esüka wü kpara. Wüh ngbü ele de wü kpara ꞌburu ngbü egü mandï fü ani baka wü mere kpara. Te wüh koro kpa *esambü ka biti-te la, wüh ele adi engbü füh züka da-ngbüngbü kpa engagira nü. Gbü wü sü ka karama, wüh ngbü emere kpah bala. Wüh ele ka-wü bü adi engbü gbü wü sü ka wü cögbörö kpara. 47Wüh le de wü kpara ꞌburu wu ani baka züka wü kpara ka Me. Amba de, wüh ngbü ezi wü e ka wü würüse wökö de mani, ece ewü gbü cïnga. Wüh ngbü kpah eyi-ta Me teka mere bi lö-ra, teka fü wü kpara acu ngü ani, adi eceka ani ba kpeke wü kpara. Te di bala, Me ena ato mere siti kuru te wü mürü rïrï la te gara, afa sü!”
Dela ngü ta te Yesu mala, teka wü mürü rïrï la.
21Dene ngü ka takpa ka würüse wökö
1Fütanga ngü la, fü Yesu adu angbü kötö ede kuwu, te wü kpara ngbü eto takpa fü Me gbügbü na. Fü ah angbü eceka kpï, awu wü kpara te ewü di de mere bi wü e esaka wü, te ewü ngbü ekoro egü takpa ka-wü gbü kuwu la. 2Fü ah adu awu gara würüse wökö biringbö, te di ka-ye mürü cïnga. Fü würüse la ayia akoro agü nda-ye enga jiase ka-ye ngbee ꞌbasu, baka e te wüh ena ase ambata biringbö di. 3Te Yesu wu bala, fü ah amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Ma emala fü yi dene zu ngü. Jiase te würüse wökö ne to ne, ah reke gbü jia Me, fa nda wü bu ye ne ꞌburu. 4Angü wü kpara de mere bi wü e esaka wü ne, e te ewü to fü Me, ngüngü gbü jia ewü ma, angü dudu ladü esaka ewü. Amba würüse ne to nda-ye jiase ka-ye eyi ꞌburu. Dudu na esasaka, te engu ena ase mba enga zü-e di, nda tïne ma.”
Dela ngü ta te Yesu mala, teka takpa te wüh ngbü eto fü Me.
Dene ngü ta te Yesu mala,
teka ngü te ena amere te-ye te gara
Matayo 24:1-14; Marako 13:1-13
5Fütanga ngü la, fü gara wü *kpara ka Yesu akpo da emala ngü teka *Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema ne, gü ba, “Kambü ne su fa sü! Ceka la, wü angbe cögbörö da te ewü fa di, kpah de wü züka e eküküte, te wü miri to ba takpa fü Me.” Te Yesu je ngü la bala, fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, 6“Yi ngbü eceka dela bü mere züka Kambü ka Me ne? Te gara, wüh ena amürü kambü la amürü ꞌburu kötö. Da biringbö, te wüh ena ace ao füh kiri ye sela, ena adi ma.”
7Te wü kpara kaka-na je ngü la bala, fü ewü ayi-tata, gü ba, “Mere kpara, ngü la ena amere te-ye neh elaye? Anga ngü te ena agü tamu ngü la fü ani mbi mbi mbi, gü ba, siti ngü la koro eyi gbamari, ah de ne ngü ne?”
8Fü Yesu alügü ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Yi ceka te-yi mbi teka wü mürü fiti, angü wüh ena afiti yi. Angü mere bi wü kpara ena akoro, amere mani te ïrï ra. Fü ewü angbü efiti wü kpara, gü ba, ‘Ani de miri te Me tima ani me-ye.’ Wü gara ena amala nda-wü, gü ba, ‘*Adu sïkpï koro ka-ye eyi!’ Amba yi mere e aje ngü ka-ewü la de. 9-11Angü mere bi wü lara ngü ladü, te ewü ena amere te-wü feke, o adu sïkpï la koro la de. Yi mere e akpe cürü de, angü Me ladü te ena aceka kpï fütanga yi, gbü wü ngü la ꞌburu. Wü gü ena amere te-wü gbü mere bi wü sü füh kotö ne. Nguwa wü kpara ena ayia amere gü esüka wü. Kpah bala, gara miri ena amere gü ake kiri ye. Yiki-tö ena amere te-ye kpekpeke, gbü mere bi wü sü füh kotö ne. Kpah bala, gbü wü gara sü, mere siti kpïrï tala ena atï gbü nzö wü kpara. Gbü wü gara sü, wü siti keke ena amere wü kpara. Wü gara lara ngü ena amemere te-wü kpa tikpi, te ena ato mere cürü fü wü kpara füh kotö ne. Dela ꞌburu wü ngü te ena amere te-wü füh kotö ne, o adu sïkpï koro la de.
12Amba ah le de yi ceka te-yi mbi, angü gara wü siti ngü ladü te ena amere yi feke. Wüh ena akpo da ekpülü yi, teka ngü ka-ra. Wüh ena azoro gara yi, anü di ato fü wü angbe cögbörö wü kpara, de wü miri. Fü ewü aza yi, agü agbü ku. 13Yi mere e akpe cürü de, angü wü ngü la ena adi fü yi ba züka kaje, teka fü yi amala ngü ka-ra fü wü mere kpara la. 14Te di bala, gbü wü ngü la ꞌburu, fïngangü ka-yi mere e asiti, teka ngü de te yi ena amala fü ewü ne, de. 15Angü ma ena ato wazi de züka fïngangü fü yi me-ra, teka amala mere kpeke ngü fü ewü. Te di bala, wü vügü ka-yi la tï aza ngü gömö yi de.
16Yi ceka te-yi ꞌbe, angü wü di enga ni yi, de wü wö yi, de wü ni yi, ena ato yi fü wü vügü cu me-wü. Wü vügü la ena akolo ngü ka-yi, fü ewü amörö wü gara yi teka ngü ka-ra. 17Angü wü kpara ꞌburu ena angbü ekpü yi akpü, teka ngü ka-ra. 18-19Ngü ma, yi rü kpekpeke gbü wü cïnga la, angü Me ena aküwa yi agbü sü ka-ye agbü kpï. Biri kpara esüka yi tï adürü de.”
Dene ngü te Yesu mala, teka mere cïnga,
te ena amere wü kpara ka Yerüsalema te gara
Matayo 24:15-19; Marako 13:14-17
20Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Te yi wu mere bi wü marajümïya, te ewü koro te gara, fü kere Yerüsalema gbaa la, yi wu awu, gü ba, sïkpï ka cïnga ka Yerüsalema koro eyi. Angü wüh ena amümürü wü kambü, amömörö wü kpara kpah ꞌburu. 21Te di bala, te mü ngbü engbü agbü Yerüsalema, anga agbü tö ka *Yudaya la, ah le de mü kpe agbü gü kere, te ngü la koro eyi la! Te ngü la maka mü agbü gü, mü mere e akpe adu agbü mere kötï tïne de! 22Angü sïkpï engu la, ah ena adi de sïkpï, te Me ena ato mere kuru te wü kpara ka Yerüsalema tete, baka ngü ta te wüh ba gbü *Ngari Me.
23Ako! Yi ceka la mere cïnga, te ena amere wü kpara gbü wü sïkpï engu la! De bala ta ne cïnga ne! Cïnga la, ena afa sü fü mene wü würüse, te ewü di de bu wü, kpah bete mene ewü, te ewü di de vürü wü jaji esaka wü. Angü maguma Me ena anzu eküte wü kpara gbü Yerüsalema sene ꞌburu, fü ah ato mere kuru te ewü. 24Wüh ena adodoro wü gara kpara, amörö de maguruma, azoro wü gara kpara, anü di agbü wü gara ganzi sü nengete, ao ewü labï ka-wü. Wü *ganzi kpara la ena adoto Yerüsalema zu adoto esa lö wü, zalü akoro di gbü sïkpï, te Me ena afe me-ye.”
Dene ngü teka dudu ka Yesu füh kotö ne
Matayo 24:29-31; Marako 13:24-27
25Fü Yesu adu kpah amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Te sïkpï ka-ra, te ma ena adu tete, yia ekoro gbamari la, mere bi wü sirimbi ena akpo da emere te-wü. Angü yi ena awu wü sirimbi te ena amere te-wü agbü kpï, wü gara gbü jia fe, wü gara gbü jia ra, wü gara kpah gbü jia wü küfara. Wü nguwa wü kpara füh kotö ne ꞌburu ena aloꞌböka ka cürü, teka ngü ka mere *yï-ngu, te ena angbü ekada, da eyiki de mere giri ye. 26Te di bala, wü kpara ena aboto ka cürü, teka ngü te ena amere te-ye, te gara füh kotö ne. Angü wü nga nzö sü ꞌburu ena asiti, da eyiki te-wü, kpah de wü e agbü kpï mini.
27Fütanga wü sirimbi la, yi ena adu awu ra, *Ye Kpara ka Kpï, te ma ena adu akoro. Wü kpara ꞌburu ena aci awu ra kpa gbü kpï, te ma ngbü ekoro de mere wazi baka Mere Miri. Fü ewü aci ꞌburu acu ngü ra. 28Te di bala, te yi ena awu wü sirimbi la, te ewü ena akpo da emere te-wü la, yi rü kpekpeke, da eo jia yi teka ra, angü yi tï eyi awu, gü ba, ‘*Küküwa ka-ani koro eyi gbamari.’ ”
Dene mani ta te Yesu mala teka dudu ka-ye
Matayo 24:32-35; Marako 13:28-31
29Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü gbü mani, gü ba, “Ngü ka dudu ka-ra ena adi baka ngü ka wü rü. 30Angü te yi wu wü rü, te ngbü eyi ayi, da eto to kpa wü la, yi ngbü egü neh fe? Yi tï eyi awu, gü ba, bigü koro eyi. Ah bala de? 31Kpah bala, te yi wu wü sirimbi, te ma mala nganga na fü yi ne eyi la, de yi wu awu, gü ba, sïkpï ka dudu ka-ra eyi gbamari.
32Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Siti cïnga la ena amaka yi fanü, amba ngü la tï anza ngü ka-yi, wü kpara ka-ra nda de. 33Ngü te ma ngbü emala fü yi dene, ah de kpeke ngü, te ena angbü fï mere badi. Angü Me ena agara kotö ne ake kpï, fü ngü ka-ewü anza ꞌburu. Amba ngü de te ma ngbü emala fü yi ne, ah tï anza nda de.”
Dene ngü te Yesu mala, gü ba, nih ceka te-nih mbi
34-35Fü Yesu adu amala ngü fü wü kpara ka-ye la, gü ba, “Yi ceka te-yi ꞌbe. Yi mere e ao to yi teka wü ngü ka tadu ka kotö ne, de. Yi mere e ao to yi teka ngü ka fï, anga fïngangü teka wü e ka-yi, kpah de. Ah le de yi ngbü nzo, angü sïkpï ka dudu ka-ra, yi tï awu de. Ah ena agüka yi gbü ïrï-to, baka te nü ngbü eba gbü ku. Angü sïkpï ka dudu ka-ra ena atata wü kpara füh kotö ne kpah ꞌburu atata bala. 36Amba nda-yi, yi reke te-yi areke, yi ngbü nzo, da eci sü, kpah da eyi-ta Me gbü wü sïkpï ꞌburu, teka fü yi amaka wazi, aküwa gbü wü siti ngü la ꞌburu. Te di bala, sïkpï la tï agüka yi, ato cürü fü yi de. Angü yi ena arü engagira ra, *Ye Kpara ka Kpï, de mere tadu emaguma yi.”
Dela wü ngü ta te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, teka wü ngü te ewü ena amere te-wü te gara, kpah teka sïkpï ka dudu ka-ye.
37-38Gbü wü sïkpï ꞌburu, fü Yesu angbü ta erï wü kpara etambasü *Mere Kambü ka Me. Fü wü kpara angbü ekoro kpakaka bü gügü kpurutokokpï, teka adi eje ngari Me gögömö na. Amba ah te ekoro etamurago la, fü engu angbü enü era ka-ye kpa füh da, de ïrï ye Olïve ne.
22Dene ngü te Yuda Keriyota to Yesu di fü wü vügü
Matayo 26:1-5, 14-16; Marako 14:1-2, 10-11
1Ngü ne mere te-ye ta gbü mere sïkpï ka wü Yïsarayele, te wüh eï, gü ba, *Pasïka.22:1 Gbü Karama ka Pasïka la, wüh ngbü ezü ambata de kö gbü ye de. Mü ena amaka si-ngü ka Pasïka la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 12. Mü tï kpah amaka si-ngü la gbü “Si wü gara kpeke ngü te di gbü Ngari Me ne.” Te sïkpï ka Pasïka la koro tete gbamari, 2fü wü angbe cögbörö kpara ka wü *Yïsarayele, wü mürü gele, de wü *mürü rïrï angbü nda-wü da egïrï kaje, te ani ena azoro Yesu tete gbü zi, amörö. Amba dada ma, teka ngü ka mere bi wü kpara, te ewü le ngü ka Yesu fa sü ne, angü wüh ena aci de gü eküte ani.
3Te di bala, fü *Satana ayia arï emaguma *Yuda Keriyota, te di de biri kpara esüka wü *kpara ka Yesu, nzükpa de füh ye ꞌbasu ne. 4Fü Keriyota ayia anü akoro kpaka wü angbe cögbörö wü kpara la, de wü marajümïya ka-wü, amala ngü fü ewü, gü ba, “Ni ena agïrï kaje, te ni ena ato Yesu di fü wü.” 5Fü wü kpara la angbü ꞌburu de mere tadu teka ngü la. Fü ewü amala ngü fefe, gü ba, “Te ye to Yesu fü ani fanü fanü la, ani ena ato jiase fü ye.” 6Fü ngü la areke te Keriyota. Fü ah akpo da egïrï züka kaje, te ni ena ato Yesu di fü ewü gbü zi, gbü lö-ra te mere bi wü kpara ena adi ma.
Dene ngü ka Yesu te zü Karama ka Pasïka de wü kpara ka-ye
Matayo 26:17-29; Marako 14:12-25
7Dene gele ta te wü Yïsarayele ngbü emere teka *Karama ka Pasïka. Gbü gina sïkpï ka Pasïka la, wü mürü kötï ꞌburu ngbü eza togo kambiliki, enü di kpaka wü mürü gele ka Mere Me, de wüh wa, ato fü Me. Te mürü gele wa eyi la, fü wü mürü kötï aza so kambiliki la, anü di, azü de wü kpara agba wü ꞌburu.22:7 Wüh ngbü ezü so kambiliki la de ambata de kö gbü ye ma. Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 12. Mü tï kpah amaka si-ngü la gbü “Si wü gara kpeke ngü te di gbü Ngari Me ne.”
Te di bala, te sïkpï ka Pasïka la koro tete, 8fü Yesu amala ngü fü wü Petero ake *Yüwane, gü ba, “Wü nü enü, teka areke zü-e ka Karama ka Pasïka fü ani.” 9Fü ewü ayi-ta Yesu, gü ba, “Mere kpara, ye ele de ani nü reke e la neh kaye?” 10Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Wü nü kpa gbü Yerüsalema. Wü ena amaka gara komoko kpala, te bï ngu ka-ye gbü sila, ego di kpa ekötï. Wü fa nganga na, zalü koro di gbü kötï, te engu ena arï de ngu la gbügbü. 11De wü mala ngü fü mürü kötï la, gü ba, ‘Mere kpara gü ba, “Sü te ani ena azü Karama ka Pasïka tete, de wü kpara ka-ni ne, ah neh kaye?” ’ 12Mürü kötï la ena agü tamu mere guvu kambü, te di kpa tikpi füh kiri ye. Wü ena amaka sü te wüh reke eyi ꞌburu nzo, teka karama ka-ani la. Te di bala, wü reke zü-e fü ani kpala.”
13Fü wü Petero ayia anü agbü Yerüsalema, amaka wü ngü la kpah ꞌburu baka te Yesu mala fü ewü la. Fü ewü areke Karama ka Pasïka la fü wü gbü kambü engu la. 14Etamurago la, te wüh reke wü e la ꞌburu nza tete, fü wü Yesu ayia akoro angbü kötö, akpo da ezü karama la de wü kpara ka-ye nzükpa de füh ye ꞌbasu ne.
15Te wüh ngbü ezü e la tete, fü Yesu amala ngü fü wü kpara ka-ye la, gü ba, “Ma le ngü ne cu fa sü, de nih zü Pasïka ne de nih ma tundu bane feke, o ra zü cïnga la de. 16Angü ma ngbü emala fü yi dene zu ngü, ma tï adu azü karama de bane ne tïne de, zalü akoro di gbü sïkpï te Me ena ao ra Mere Miri tete, fü wü kpara adu awu si-ngü teka karama ne mbi mbi mbi.”
17Fü Yesu ayia aza ndüꞌba de ngu *vinü gbü ye, agbo nga ïrï Me tekaka, adu amala fü wü kpara ka-ye la, gü ba, “Yi za e la eza, yi gafa esüka yi ꞌburu. 18Angü ma ngbü emala fü yi dene zu ngü, akpo enatikine, ma tï anzö ngu vinü tïne kpo de, zalü akoro di gbü sïkpï, te Me ena ao ra Mere Miri tete na.”
19Fü engu ayia aza ambata, agbo nga ïrï Me tekaka, adu akukuru, agafa fü ewü, gü ba dene, “Dene küte ra, te ma to fü kpi tüngü yi. Yi ngbü da emere ngü la fï bala sidi nga ra, teka adi efï nga ra tete.”
20Fütanga zü-e la, fü engu ayia aza ndüꞌba de ngu vinü gbü ye, ato fü ewü kpah bala, gü ba, “Dene ngüte ra. Yi nzö enzö, ba e te yi ngbü enzö *ngüte de wü Me. Angü ngüte ra engu ne, ah ena atökö, teka areke zengba yi de wü Me.”
21Fü engu adu amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Kpara te ena ato ra fü wü vügü ne, ah ladü esüka nih sene. 22De-ra, *Ye Kpara ka Kpï, ma ena amaka cïnga, fü ra akpi, baka ngü te Me le me-ye. Amba mere cïnga ena adi fü mene kpara, te ena ato ra fü wü vügü la!” 23Fü wü *kpara ka Yesu akpo da eyi-ta ngü esüka wü, gü ba, “Mene kpara esüka ani, te ena amere ngü de bala, ah ena adi de neh da?”
Dene yïkï te wü kpara ka Yesu ngbü ega esüka wü
24Fütanga ngü la, fü wü kpara ka Yesu akpo de mere yïkï esüka wü, gü ba, “Kpara esüka ani te ena angbü ba mere kpara fü wü bu ye, fütanga Yesu, neh da?” 25Te Yesu wu ngü la bala, fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “De-yi, yi wu eyi, gü ba, wü miri füh kotö ne ngbü engbü gbü nzö wü kpara de mere wazi. Kpah bala, wü miri la ngbü egbo nga wü, gü ba, ani de züka kpara. 26Nda-yi, yi le amere kpah bala? Ah bala de! Te mü le angbü ba mere kpara gbü jia Me la, ah le de mü fü te-mü baka jaji, te ngbü emere tima fü wü bu ye. 27Kpara te di memere fü kiri ye neh da? Kpara te ngbü nda-ye kötö ezü e, anga ah ena adi de mene kpara te reke e la fefe. Amba nda-ra, ma koro füh kotö ne baka mere kpara de. Ma koro teka ale ta-ngü te wü kpara. Ah le de yi mere kpah bala!
28Nih ngbü eyi de nih ma sene teka bi re. Wü re-ngü de te ngbü emere ra ne, yi wu kpah eyi ꞌburu, yi ce ra nda-yi de. 29Teka ngü la, baka te Wüba Me o ra ba Mere Miri, kpah bala, ma ena ato wazi fü yi me-ra, teka fü yi angbü wü miri tete. 30Gbü sïkpï te ma ena adu akoro angbü Miri tete gbü nzö wü kpara, nih ena angbü de nih ma tundu, da ezü e de mere tadu. Kpah bala, yi ena angbü füh wü kpökpö baka wü miri ede ra, da ekolo ngü ka wü kpara füh kotö ne, de nguwa wü di enga *Yïsarayele ꞌburu.”
Dene ngü te Yesu mala fü Petero
Matayo 26:31-35; Marako 14:27-31
31Fütanga ngü la, fü Miri Yesu amala ngü fü Sïmüna Petero, gü ba, “Sïmüna, Sïmüna, mü je la ngü ne! *Satana yi-ta Me eyi teka yi, de ni re maguma yi, baka kpara te efeke jia ndo ka-ye. 32Amba ma yi-ta Me kpah eyi teka ngü ka-mü, teka de mü ce ngü ka-ra de. Te di bala, te mü ena adu alügü maguma mü kpaka ra la, de mü to wazi fü wü di enga ni mü.” 33Petero gü ba, “Mere kpara, ngü ma, te wüh zoro mü, gü gbü ku la, ma tï ace mü de. Anga te ah di bü de kpi la, nih ena akpi ake nih ma.” 34Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “Petero enga wüna, ngü te ma emala fü mü dene, ah de zu ngü. Enatikine, gbü biti ne, o moko-ngü mï koko la de, mü ena acere nga mü du bata gbere! gü ba, ‘Ni wu ra de.’ ”
35Fütanga ngü la, fü Yesu adu amala ngü fü wü kpara ka-ye la ꞌburu, gü ba, “Angü ta te ma tima yi amala ngari Me fü wü kpara ne, yi nü ta de kpa yi kükürü, yi za e esaka yi ꞌburu de. Te di bala, gbü wü sïkpï la, yi maka ta wü e de?” Fü ewü alügü ngü, gü ba, “Aꞌa, kpara maka ta wü e eyi fa sü.” 36Fü Yesu adu amala ngü fü ewü, gü ba, “Amba enatikine ngü la fü te-ye eyi. Te wü e ka-mü ladü, de mü zoro gö! esaka mü. Te mere maguruma ka-mü ma, ah le fü mü aza bongo ka-mü, acïnzï asidi. Fü mü aza jiase engu la, ase maguruma di. 37Kükürü de, angü ma ngbü emala fü yi dene zu ngü, gü ba, ngü ta te wü *mürü dofo ba teka ngü ka-ra gbü *Ngari Me ne, ena amere te-ye enatikine! Baka ngü ta te wüh ba, gü ba, ‘Wüh ena akolo ngü ka züka kpara ka-ni, Me, dünda de wü siti kpara.’ ”22:37 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 53:12.38Te wü kpara ka Yesu je ngü la bala, fü ewü alügü ngü fefe, gü ba, “Wayi, mere kpara, wü maguruma ladü esaka ani sene ngbee ꞌbasu dene.” Wüh mala bala, angü wüh je si-ngü gbü mani te Yesu mala la nda-wü de. Fü Yesu amala fü ewü, gü ba, “Ah ti eyi! Ngü la rü bala!”
Dene gba te Yesu ku fü Me
Matayo 26:36-46; Marako 14:32-42
39Fütanga ngü la, fü Yesu ayia de wü kpara ka-ye, anü kpa füh da, de ïrï ye Olïve, kpah baka e te engu ngbü emere gbü wü sïkpï ꞌburu. 40Te wüh nü koro kpa füh da la, fü Yesu arü amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Yi ku gba fü Me, de ah to wazi fü yi, angü *Satana ena afiti yi.”
41Fü engu aka te-ye mba canza edere sü kpikpi ye. Fü ah abu nzökuta ye kötö, akpo da eku gba fü Me, gü ba, 42“Wüba, sïkpï ka-ra koro eyi dene! Te ah gbü jia mü mbi la, de mü za cïnga la eküte ra asidi. Amba ngü la, ma ce o eyi esaka mü, ah le fü mü amere ba e te mü ngbü ele. Ah di ba e te ma le me-ra ne de.”
43Fü gara *malayïka ka Me ayia agbü kpï, akoro ato wazi fefe na. 44Fü cïnga azoro maguma Yesu tïne cu afa sü. Fü engu adu angbü eku gba fü Me kpekpeke. Fü wütüsü angbü ego eküküte, triii! baka ngüte la.
45Te engu ku gba fü Me nza tete, fü ah ayia tikpi, adu kpaka wü kpara ka-ye. Fü ah amaka ewü ꞌburu te ewü ngbü era ara, angü wazi ewü nza eyi ka cïnga. 46Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Apa! Yi ngbü neh era ara? Yi le aku gba fü Me nda-yi de? Yi yia eyia tikpi, de yi ku gba fü Me, angü Satana ena afiti yi fiti.”
Dene ngü te wüh zoro Yesu tete
Matayo 26:47-56; Marako 14:43-50; Yüwane 18:3-12
47Baka te Yesu ngbü la bü emala ngü la fü wü kpara ka-ye, fü *Yuda Keriyota, te di ta esüka wü *kpara ka Yesu nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, ayia akoro de mere bi wü kpara gbü nga ye. Fü Keriyota akoro kpaka Yesu, agü mandï fefe, afaka engu. 48Fü Yesu amala ngü fefe, gü ba, “Apa, Keriyota! Mü mere dela züka ngü? Mü ngbü egü mandï fere, da efaka ra afaka de bala ne, bü teka agü tamu ra fü wü vügü?”
49Te wü kpara ka Yesu ne wu ngü la bala, fü ewü afï nga ngü ta te Yesu mala fü wü ne. Fü ewü ayi-tata, gü ba, “Mere kpara, ah tï fü ani agü gü kpaka ewü, de maguruma de esaka ani ne, de?” 50Fü gara süka ewü aza maguruma ka-ye, atï te gara mürü tima ka mere kpara füh kpökpö ade gügüje na ka kokpa, akolo gbö! 51Fü Yesu amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi ce ngü la ace!” Fü engu aza güje komoko la, alügü da ye.
52Fü Yesu arü amala ngü fü wü mere *kovo, te ewü koro azoro engu ne, gü ba, “Ah mere neh baye, te yi ngbü ekoro de wü maguruma, de wü ngbondo esaka yi de bala? Ma de siti kpara? 53Ma ngbü engbü de wü yi, da erï wü kpara etambasü *Mere Kambü ka Me, gbü wü sïkpï ꞌburu ne, yi wu ngü la de? Yi le ta azoro ra kpala de, neh teka ne? Ah mbi! Ngü ma! Tïtïne, ah de lö-ra ka-yi, wü kpara ka *Satana.”
54Fü ewü azoro Yesu, anü di agba mere kpara füh kpökpö ka wü mürü gele. Petero, fü mü angbü efa nga ewü mba kpa sidi, gbü zi.
Dela ngü ta te wüh zoro Yesu tete na.
Dene ngü te Petero cere nga ye di
Matayo 26:57-58, 69-75; Marako 14:53-54, 66-72; Yüwane 18:12-18, 25-27
55Te wüh koro de Yesu agba mere kpara füh kpökpö tete, fü wü marajümïya adeke wa fü wü etambasü, angbü tete na ka zü. Petero, fü mü anü akoro gbü zi, angbü eya te-mü te wa esüka ewü sela.
56Gara würüse ta ladü kpala, te di de kpara ka tima ka mere kpara la. Fü würüse la awu Petero, te ngbü eya te-ye te wa sela. Fü ah angbü eceka engu kpekpeke, adu amala ngü, gü ba, “Komoko la ngbü ta kpah endoro de wü Yesu tundu.” 57Te Petero je ngü la bala, fü cürü arï tete. Fü ah acere nga ye gbere, gü ba, “De-ye deyï, ni wu komoko la nda-ni de.”
58Fütanga ngü la mba cüküꞌdaye, fü gara kpara ayia awu Petero, adu kpah amala ngü fefe, gü ba, “De-ye deyï, ye de *kpara ka Yesu de?” Petero gü ba, “Aꞌa, ni de kpara kaka nda-ni de.”
59Fütanga lö-ra biringbö, fü gara kpara adu kpah aꞌdü ngü la, da emala nda-ye cu de wazi, gü ba, “Fanü fanü, komoko la ngbü ta engbü de wü Yesu, angü ah kpah de kpara ka *Galïlaya.” 60Petero, fü mü alügü ngü fefe, gü ba, “Ata! Ngü ka-mü de te mü ngbü emala la, ma wu nda-ra de.” Petero bü te emala ngü la bala, ꞌduwa fü moko-ngü ayia amï koko. 61Fü Miri Yesu afü gbüra ye mbiimbi, aceka Petero. Fü jia ewü amaka te-ye. ꞌDuwa, fü Petero adu afï nga ngü, de te Yesu mala fü ye, gü ba, “Gbü biti ne, o moko-ngü mï koko la de, ni ena acere nga ni du bata ne.” 62Fü ngü la ato mere cïnga fü Petero afa sü. Fü ah ayia ꞌduwa, akoro ka-ye kpa etanü, akpo da eku gba de mere ngura ꞌduwa ba-neh-ene-la.
Dene ngü ka Yesu engagira
angbe cögbörö wü kovo ka wü Yïsarayele
Matayo 26:59-68; Marako 14:55-65
63Fütanga ngü la, fü wü marajümïya ta te ewü zoro Yesu ne, akpo da efala engu, kpah da emiki engu. 64Fü ewü ai jijia, ani de bongo, adu abe gbügbüra. Fü ewü ayi-tata, gü ba, “Te ye de *mürü dofo ka Me la, de ye mere ngü ka talara. Ye gü la ïrï kpara, de te mï ye ne.” 65Fü ewü angbü efala engu, da emü, kpah da emala bi wü gara siti ngü fefe.
66Te kpï seke tete, fü wü angbe cögbörö wü *kovo ka wü Yïsarayele ayia abiti te-wü ꞌburu, wü *mürü gele de wü *mürü rïrï. Fü ewü aza Yesu, akoro di engagira ewü. 67Fü ewü ayi-tata, gü ba, “Mü mala la ngü ne fü a mbi mbi mbi. Mü ngbürü de *Kurisito, te Me tima füh kotö ne, teka aküwa a fanü?” Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Te ma ena amala ngü la fü yi mbölö bala la, yi tï ale ngü ka-ra kpah de. 68Kpah bala, te ma ena ayi-ta yi de gara ngü la, yi tï alügü ngü la fere kpah de. 69Amba sidi nga ngü ne, de-ra, *Ye Kpara ka Kpï, ma ena adu angbü gbü kokpa ka Me, baka Mere Miri. Ngü la tï ayiri de.” 70Te wü mere kpara la je ngü la bala, fü ewü aci ꞌburu ayi-tata, gü ba, “Amba mü neh de Ye Me?” Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Ah ngbürü bala.” 71Fü ewü akpo da emala ngü esüka wü, gü ba, “Wayi, nih je ngü la tïne eyi cu gögömö na. Nih ngbü tïne egïrï kpara, te ena amala nga siti ngü ka komoko ne, neh teka ne? Ah mala ngü ka-ye eyi cu me-ye de komö ye dela.”
Dela ta ngü te Yesu lügü engagira angbe cögbörö wü kpara ka wü Yïsarayele. Fü wü mere kpara la aci ꞌburu, aza Yesu anü di engagira Miri *Pïlatü.
23Dene ngü ka Yesu engagira Miri Pïlatü
Matayo 27:1-2, 11-26; Marako 15:1-15; Yüwane 18:28–19:16
1Fü wü angbe cögbörö wü *kovo ka wü *Yïsarayele akoro de Yesu engagira Miri *Pïlatü, ta te mere miri ka wü *Rüma o engu gbü nzö wü kpara ka *Yudaya ne. 2Fü ewü akpo da emala mere bi wü ngü de wu eküte Yesu, gü ba, “Komoko la ngbü esiti nzö wü kpara, gü ba, wüh mere e ase ngürü wü fü wü miri ka wü Rüma de. Ah ngbü kpah egbo nga ye, gü ba, ni de miri me-ni.”
3Te Miri Pïlatü je ngü la bala, fü ah ayi-ta Yesu, gü ba, “Ye ngbürü de miri ka wü Yïsarayele fanü?” Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “Ah ngbürü bala.”
4Fü Miri Pïlatü afü te-ye amala ngü fü wü kovo la, gü ba, “Ma maka siti ngü ka komoko ne nda-ra de. Ma le eyi ace kpa tete.” 5Te wü kovo la je ngü la bala, fü ewü amala ngü kpekpeke de mere ri wü, gü ba, “Aꞌa! Ah ngbü esiti nzö wü kpara gbü tö ka-ani sene ꞌburu! Ah kpo de ngü ka-ye la agbü *Galïlaya. Tïtïne ah koro de ngü la kpah eyi cu sene.”
6Te Pïlatü je ïrï Galïlaya, fü ah ayi-ta ewü, gü ba, “Komoko la de kpara ka Galïlaya?” 7Angü gbü wü sïkpï engu la, Miri Anïtïpa *Erode, te di miri gbü nga nzö sü ka Galïlaya ne, koro ta gbü Yerüsalema sela, teka *Karama ka Pasïka. Te di bala, te Pïlatü je, gü ba, Yesu de kpara ka Galïlaya ne, fü ah ayia atima Yesu kpaka Miri Anïtïpa Erode.
8Te Miri Anïtïpa Erode wu Yesu, fü engu angbü de mere tadu, angü ah ngbü ta bü eje nga Yesu aje. Ah le ta de ni wu Yesu, teka kpeke wü lara ngü, de te Yesu ngbü emere ne, cu de jia ni. 9Te di bala, fü Miri Anïtïpa Erode akpo da eyi-ta Yesu de bi wü yitangü, amba Yesu lügü ngü fefe na nda de. 10Wü mere kovo ka wü Yïsarayele ngbü ta kpah kpala, fü ewü angbü emala bi wü ngü eküte Yesu kpekpeke efa sü. Yesu le ngü kpah de. 11Teka ngü la, fü wü miri, de wü marajümïya ka-ye, akpo da efala Yesu. Fü ewü aza züka bongo baka nda wü miri la, ato eküküte, angbü emü engu di. Fü Miri Anïtïpa Erode adu alügü engu kpaka Pïlatü.
12Gbü sïkpï la, fü wü Pïlatü ake Miri Anïtïpa Erode adu ale te-wü, angbü gbü züka awuba. Angü ta te enga gina, wüh le te-wü de.
13Te wüh du koro de Yesu engagira Pïlatü, fü Pïlatü abiti wü mere kpara ka mürü gele, de wü gara mere kpara ka wü Yïsarayele ꞌburu, kpah de mere bi wü gara kükürü kpara. 14-15Fü ah adu amala ngü fü ewü, gü ba, “Komoko ne, yi koro ta de engu engagira ra sene, gü ba, ‘Ah ngbü esiti fïngangü ka wü kpara.’ Yi ceka la, Miri Anïtïpa Erode du lügü engu kpah eyi dene. Angü ah gïrï siti ngü kaka, te wüh ena amörö engu tete ne, kpah ma. Ma ngbü gïrï siti ngü kaka kpah bü engagira yi sene ma, ma maka siti ngü kaka ꞌburu ꞌdö de. Gbü jia a, komoko ne mere siti ngü, te wüh ena amörö engu tekaka ne, nda de. 16Te ah bala, ma ena asüma engu bü de juru, teka fü ra adu ace engu, ago ka-ye.”
17Angü, te enga wü re ꞌburu, gbü wü sïkpï ka *Karama ka Pasïka, Miri Pïlatü ngbü ece kpa te gara kpara ka ku biringbö ace. Teka ngü la, fü Pïlatü amala fü ewü, gü ba, “Ni ena ace kpa te Yesu.”
18Te wü kpara la je ngü la bala, fü ewü ayia aci ꞌburu, da emala ngü de mere ri ewü, gü ba, “Wüh mörö komoko la amörö! Ye mere e ace kpa tete de! Ye ce kpa te Baraba!” 19Baraba ta de kpara te wüh zoro, gü gbü ku, teka te wüh maka engu, da emere gü gbü mere kötï ka Yerüsalema, da emömörö wü kpara teka tö ka-wü.23:19 Baraba ta de vügü ka miri ka wü Rüma.
20Fü Pïlatü adu kpah amala ngü fü wü kpara la, angü ah le ta ace kpa te Yesu. 21Amba mere bi wü kpara la le ngü la nda-wü de. Fü ewü angbü eba rere kpa tikpi, gü ba, “Wüh mörö engu amörö! Wüh bere engu füh *rü gbegbete!”
22Ebabata yitangü ka Pïlatü gü ba, “Ni ena amörö engu neh teka ne? Ah mere ne siti ngü ne? Ni maka siti ngü kaka, te tï fü ewü amörö engu tete ne, nda-ni de. Te ah bala, ni ena asüma engu bü de juru kükürü, fü ni ace kpa tete.” 23Fü Pïlatü ambü te-ye de ngü la ma. Amba wü kpara la ka-wü fï bü emala ngü, da eba rere, gü ba, “Wüh mörö engu amörö!” Fü rere ka-ewü aza sü ꞌburu, angbü engo tïne wooo! bala. 24Fü Pïlatü adu akolo ngü ka Yesu, ba e te ewü le, angü ah kpe cürü ewü. 25Fü Pïlatü ayia ace kpa te Baraba, ta te mörö kpara ne, ba ngü te ewü le. Amba fü ah aza Yesu, ato esaka ewü, de wüh mere ngü de engu tïne, baka te ewü ngbü ele.
Dene ngü ka Yesu te wüh bere füh rü gbegbete
Matayo 27:32-44; Marako 15:21-32; Yüwane 19:17-24
26Fü wü marajümïya aza Yesu, anü di, teka amörö. Te wüh ngbü enü tete, fü ewü amaka gara komoko, de ïrï ye Sïmüna, kpara ka Kurene, te ngbü enü ka-ye agbü Yerüsalema. Fü wü marajümïya azoro engu, ato esa *rü gbegbete ka Yesu ne, de ah bï, angü Yesu ngbü ta enü, da etï, da etï, teka tiri rü la.
27Fü mere bi wü kpara angbü efa nga wü Yesu, de wü gara wü würüse, te ewü ngbü eku yiyi de gba, teka ngü ka Yesu. 28Te Yesu wu ngü la bala, fü ah afü te-ye, amala ngü fü wü würüse la, gü ba, “De-yi, wü würüse ka Yerüsalema, yi ku gba teka ra de! Ah le de yi ku gba teka ngü ka-yi, de wü di enga yi. 29Angü te gara, mere siti cïnga ena amere yi, wü kpara ka Yerüsalema. Gbü wü sïkpï la, te cïnga la kpo eyi da emere te-ye, yi ena amala, gü ba, ‘Züka ngü ka-ye fü wü würüse wündü, angü wüh bï ye nda-wü de.’ 30Gbü wü sïkpï engu la, wü kpara ena angbü emala ngü tïne bü faaa, gü ba, ‘Ah le de wü da mürü, tï füh ani, anza ngü ka-ani, angü wü vügü ena amaka ani!’ 31Angü te wüh to cïnga te ra bü kükürü bala, te ma mere siti ngü ꞌburu ꞌburu de ne, wüh ena adu ato cïnga te yi, de te yi ngbü emere siti ngü ne, tïne baye?”
32Gara wü siti kpara ta ladü ꞌbasu, te wüh za ewü kpah, koro di, teka amörö de wü Yesu.
33Fü ewü anü akoro gbü sü de ïrï ye Gologota. Gologota la, ah baka e te wüh gü ba, “Sü ka Biki-nzö,” angü ah de sü te wüh ngbü emörö siti wü kpara tete. Fü wü marajümïya aza Yesu, agbi bongo kaka-na asidi, aza engu, agbere füh rü gbegbete, abere engu gö gö gö! adu ae engu de rü gbegbete la tikpi. Fü ewü aza wü siti kpara de ꞌbasu la, abere kpah bala füh nda-wü rü gbegbete, ao ede nda Yesu, gara gbü kokpa, gara gbü kamisü.
34Baka te wüh e Yesu tikpi, fü ah ayia aku gba fü Me, gü ba, “Wüba, mü boro *siti ngü ka wü kpara ne, angü ngü de te ewü ngbü emere ne, wüh wu nda-wü de.”
Fü wü marajümïya aza wü bongo ka Yesu, akpo da esö gümare, teka wü bongo kaka la.
35Fü mere bi wü kpara angbü eceka ngü la. Fü angbe cögbörö wü *kovo angbü efala Yesu, gü ba, “Komoko la ngbü ta eküwa wü gara kpara. Ah mere neh baye, te engu tï aküwa te-ye de? Te engu zu de *Kurisito te Me tima me-ye, teka aküwa ani la, ah le de engu küwa te-ye!”
36Fü wü marajümïya angbü efala engu kpah bala. Fü ewü aza fï, ato fefe na, 37da emala ngü, gü ba, “De-ye deyï, te ye de miri ka wü *Yïsarayele la, de ye küwa te-ye eküwa.”
38Fü ewü aba ngü, abere, ao eküte rü gbegbete kaka la to tikpi, gü ba, “Dene Mere Miri ka wü Yïsarayele.”
39Fü gara siti kpara, te wüh bere engu füh rü gbegbete ede nda Yesu, to gbü kamisü ne, akpo kpah efala Yesu, gü ba, “Ah mere neh baye, te ye küwa te ye de ne? Te ye di de Mere Miri, te Me tima füh kotö ne fanü la, ye küwa te-ye ke! Teka fü ye adu kpah aküwa ani!” 40-41Te kiri ye la je ngü la bala, fü ah adu azïnga tete, gü ba, “De-ye deyï, ye kpe Me de? Angü ani ena akpi enatikine, kpah baka komoko la, de? Nda-ani, wüh to kuru ne te ani mbi, angü ani ngbü ta emere wü siti ngü fanü. Amba komoko ne, te mere siti ngü ꞌburu de ne, ye ngbü emü engu neh baye?” 42Fü ah adu amala ngü fü Yesu, gü ba, “Yesu deyï, gbü sïkpï te Me ena ao ye tete, Mere Miri gbü nzö wü kpara la, de ye fï nga ni kpah mini.” 43Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, “Ma emala fü mü dene zu ngü. Enatikine, nih ena angbü ake nih ma agbü sü ka Me agbü kpï.”
Dene ngü ka kpi ka Yesu
Matayo 27:45-56; Marako 15:33-41; Yüwane 19:28-30
44-45Fütanga ngü la, ah te enü akoro etü ra, fü sü ayia atï ꞌduwa mbirrri baka biti la. Fü e la ayiri bala, zalü akoro gbü lö-ra bata ka tamurago. Fü mere bongo te wüh o emöngïtï ka *Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema, baka ngisi ne, ayia asörö tü-ye de tete-ye ꞌduwa mbaaa, kü kpa tikpi ngbüüü kötö!
46Fü Yesu ayia amala ngü de mere ri ye kpa tikpi, gü ba, “Wüba, ma ce maguma ra eyi esaka mü.” Te engu mala ngü la bala, fü ah ayia ace maguma ye, akpi.
47Te mere kpara ka wü marajümïya la wu ngü, de te mere te-ye de bala ne, fü engu agbo nga Me, gü ba, “Fanü fanü, komoko la ka-ye de züka kpara gbü jia Me!” 48Mere bi wü kpara, ta te ewü ngbü eceka ngü la, te ewü wu wü ngü de te mere te-ye de bala ne, fü ewü ayia angbü edu agba wü de mere cïnga, da eku gba teka ngü la.
49Wü kpara ꞌburu ta te ewü ngbü engbü de wü Yesu, kpah de wü würüse, ta te ewü yia koro de wü Yesu kü agbü *Galïlaya ne, wüh ngbü nda-wü mba canza edere sü, da eceka kpï. Fü ewü awu wü ngü la ꞌburu cu de jia wü.
Dela ngü ka kpi ka Yesu.
Dene ngü teka kö Yesu
Matayo 27:57-61; Marako 15:42-47; Yüwane 19:38-42
50-51Gara komoko ta ladü de ïrï ye *Yüsefa. Engu de kpara ka Arïmatayo.23:50-51 Arïmatayo de sü ka wü Yüsefa, te wüh bï engu tete. Ah ta de züka kpara, te ngbü eo jia ye teka Miri, te Me ena atima teka aküwa wü kpara ne. Engu ta de gara mere kpara esüka wü *kovo ka wü Yïsarayele. Amba ngü ta te wü bu ye na ngbü emere, da egïrï kaje teka amörö Yesu ne, ah le nda de.
52-54Ngü la ngbü ta emere te-ye gbü sïkpï ka ꞌburuve, angü ah de sïkpï, te wüh ngbü ereke te-wü teka *sïkpï ka Me ka wü Yïsarayele.23:52-54 Sïkpï ka Me ka wü Yïsarayele la, ah ka-ye gbü sïkpï ka maꞌdiya. Te di bala, etamurago la, Yüsefa, fü mü ayia ai maguma mü, anü kpaka Miri *Pïlatü. Fü ah ayi-tata, da endaꞌba te-ye, gü ba, “Mere kpara, te ye le la, de ye to kö Yesu fü ni, de ni ti.” Fü Miri Pïlatü ayia ale ngü la fefe. Fü Yüsefa ayia aza kö Yesu, adu di, aza züka bu bongo, agaga kö Yesu di. Fü ah aza kö Yesu, anü di, ati gbü to mbükü, de te wüh jï gbü da, angü gele ka wü *Yïsarayele ta bala. Fü ah awara mere siti ngbürükü da, ao emö mbükü la, ani di.
55Fü wü würüse, ta te ewü koro de wü Yesu agbü *Galïlaya ne, afa nga Yüsefa, anü awu mbükü te wüh ti kö Yesu gbügbü na la, ao te nga jia wü. 56Fü wü würüse la adu agba wü, areke *züka se-mü, teka de ani du ta di, amoko eküte kö Yesu.
Gbü sïkpï ka maꞌdiya, wü würüse la ngbü ka-wü kpa ekötï, da efe te-wü, kpah baka te rïrï ka gele ka wü Yïsarayele mala, angü ah de *sïkpï ka Me ka-ewü.
24Dene ngü ka Yesu te zükü gbü kpi
Matayo 28:1-8; Marako 16:1-8; Yüwane 20:1-10
1Gbü sïkpï ka biri ka wü *Yïsarayele, te di de *sïkpï ka Me ka-nih, fü wü würüse la ayia bü gügü kpurutokokpï, aza *züka se-mü, de ta te ewü reke la, anü di kpa füh mbükü. Wü würüse la, ah de wü *Marïya Egba-Magadala, Yüwana, bete *Marïya ni ye Yakobo, kpah de wü gara wü bu wü. 2Wüh te ekoro kpala de, gbo! te mö mbükü te di mböömbö kükürü! Angü mere ngbürükü da, ta te wüh ni mö mbükü la di ne, wüh nzi, o eyi edere sü. 3Fü ewü anü arï gbü gö da kpala, nzaawö! E nda ma! Wüh maka kö Miri Yesu nda-wü de. 4Fü wü würüse la angbü de mere fïngangü, angü wüh wu ngü, de te ewü ena amere ne, tïne de. Te wüh ngbü la bü efï ngü la bala, fü ewü aceka kpï bane, gbangbara! te wü komoko ꞌbasu, te bongo ka-ewü ngbü eci aci gbele gbele bane. 5Fü mere siti cürü arï te wü würüse la. Fü ewü agü nzö wü ꞌburu kötö, agu angbü rifaa. Te wü komoko la wu bala, fü ewü ayi-ta ewü, gü ba, “Kpara te di eyi ezükü ne, yi du ngbü egïrï engu esüka wü kövö, neh teka ne? 6Engu sene nda ma. Ah zükü ka-ye gbü kpi eyi, ba e ta te engu mala fü yi agbü *Galïlaya, 7gü ba, ‘Wüh ena ato ni, *Ye Kpara ka Kpï, fü wü siti kpara, teka fü ewü abere ni te *rü gbegbete. Amba gbü *ebabata sïkpï, ni ena adu azükü gbü kpi la.’ ”
8Fü wü würüse la adu afï nga ngü ka Yesu la. 9-10Fü ewü ayia kpa füh mbükü la, adu kpaka du wü *mürü tima ka Yesu, nzükpa de füh ye biri ne, amala nga wü ngü la ꞌburu fü ewü, kpah de wü gara wü kpara kaka ꞌburu.24:9-10 Wü würüse la ta Marïya Egba-Magadala, Yüwana, bete Marïya ni ye Yakobo, kpah de wü gara wü würüse ta te ewü di de ewü ne.11Amba wü *kpara ka Yesu la le ngü la nda-wü de. Angü wüh fï, gü ba, ngü de te wü würüse la mala fü ani ne, ah ka-ye de töndö ngü kükürü.
12Amba Petero, fü mü ayia nda-mü de mere woro, akpe anü akoro kpa füh mbükü la. Te engu koro kpala, fü ah abiki, aceka kpï gbü mbükü. Fü ah awu bü züka bongo, ta te wüh gaga kö Yesu di ne, e gbügbü nda tïne ma. Fü engu ayia alügü te-ye, adu de mere fïngangü emaguma ye.
Dene ngü te mere te-ye te kaje ka Emawu
13Etamurago, gbü sïkpï engu la, fü wü gara *kpara ka Yesu ꞌbasu ayia agbü Yerüsalema, edu agba wü agbü Emawu.24:13 Zengba Emawu ake Yerüsalema, ah baka kilometere 11.14Te wü kpara la ngbü enü tete te kaje, fü ewü angbü emala nga wü ngü ka kpi ka Yesu, de te mere te-ye agbü Yerüsalema ne, esüka wü. 15Baka te ewü ngbü emala ngü la bala esüka wü, enü di, Yesu, fü mü ayia anü akoro gbamari ekürüfe ewü, akpo da enü de ewü tundu. 16Wüh ceka engu bü eyi ne, amba wüh wu, gü ba, kpara la, ah de Yesu ne, nda-wü de.
17Fü Yesu ayi-ta ewü, gü ba, “Wü ngbü emala nda-wü, da enü di te kaje ne, ne ngü ne?” Te wüh je ngü la bala, fü ewü ace te-wü, arü de mere cïnga emaguma wü. 18Fü gara, de ïrï ye Kïlïyopa ne, ayia amala ngü fefe, gü ba, “Apa! Ngü de te mere te-ye agbü Yerüsalema gbü wü sïkpï ne, ye wu nda-ye de?” 19Fü Yesu ayi-ta ewü, gü ba, “Ah de ne ngü ne?” Fü ewü alügü ngü fefe, gü ba, “Ani ngbü emala ngü ka Yesu.24:19 Yesu ka-ye de kpara ka Nazareta. Angü engu ta de *mürü dofo, te Me to mere wazi fefe, fü ah ngbü emere wü kpeke ngü, kpah da erï wü kpara de ngari Me. Ngü kaka reke ta gbü jia Me fa sü, kpah de wü kpara ꞌburu. 20-21Ani ngbü ta eo jia ani tete, angü ani ngbü ta efï, gü ba, engu ena adi de Miri, te Me tima teka aküwa ani, wü *Yïsarayele. Amba ekere-sikine wü cögbörö *kovo, de wü mere *mürü gele ka-ani zoro engu, to fü wü *Rüma de wü mörö engu. Fü ewü ayia abere engu te *rü gbegbete. 22-23Gügü kpurutokokpï ne, wü gara wü würüse esüka ani nü tïne kpa füh mbümbükü. Amba te ewü koro kpala, wüh maka kökö nda-wü de. Fü ewü akpe adu amala nga ngü la fü ani, gü ba, ‘Wü *malayïka ka Me sere te-wü fü ani, fü ewü amala ngü fü ani, gü ba, Yesu zükü ka-ye gbü kpi eyi.’ Fü ngü la agürü maguma ani afa sü. 24Kpah bala, fü wü gara kpara esüka ani, ayia anü tïne kpah kpa füh mbükü kpala. Fü ewü amaka wü ngü la kpah ꞌburu, baka te wü würüse la mala, wüh maka kö Yesu de. Kpah bala, wüh maka cu Yesu engu nda-wü kpah de.”
25Fü Yesu, te ewü ngbü enü de ewü ne, adu amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi de töndö kpara! Ngü ta te wü mürü dofo ba, gbü *Ngari Me ne, yi je de? 26Wüh ba ta gbü Ngari Me teka Miri te Me ena atima la, gü neh fe? Wüh gü ba, ‘Ah ena azü mere cïnga bala feke, fü ah adu amaka wazi ka mere miri ka-ye sidi.’ ” 27Fü Yesu akpo da emala nga si wü ngü, te wüh ba gbü Ngari Me, teka ngü ka-ye ne, ꞌburu fü ewü, akpo te wü ngü ka *Müse, zalü akoro di te nda wü gara mürü dofo ꞌburu.
28Fü ewü anü, anü akoro gbamari ede Emawu. Fü Yesu amere te-ye, baka kpara te ele anye sü ka-ye anye la. 29Fü wü kpara la atïrï engu, gü ba, “Apa! Ra tï nza eyi dene. Ah le fü ye anü ara agba ani.” Fü Yesu ayia ale ngü la. Fü ah anü akoro de ewü kpa ekötï.
30Fü ewü ayia angbü kötö teka azü e. Fü Yesu ayia aza ambata, agbo nga ïrï Me tekaka. Fü ah akukuru ambata la, ato fü ewü, azü. 31Fü fïngangü ka wü kpara la ayia aü, fü ewü awu tïne mbi mbi mbi, gü ba, ah ka-ye de Yesu. Bü yïkïrï! fü Yesu ayia adürü ka-ye, ace ewü sela.
32Te wüh wu ngü la bala, fü ewü akpo da emala ngü esüka wü sela, gü ba, “Apa! Ani wu engu tïne gügü de, neh teka ne? Fanü fanü ngü kaka tïne, te engu ngbü erï ani di, gbü Ngari Me ne, ah ngbü erï emaguma ani baka wa!”
33Fü ewü ayia bü ꞌduwa kere, edu adu agbü Yerüsalema, teka amala nga ngü la fü wü bu wü.
Dene ngü ka Yesu te sere te-ye fü wü kpara ka-ye
Matayo 28:16-20; Marako 16:14-18; Yüwane 20:19-23; Mürü Tima 1:6-8
Te wü Kïlïyopa du koro tete agbü Yerüsalema, fü ewü amaka du wü *mürü tima ka Yesu nzükpa de füh ye biri ne, te ewü biti te-wü, de wü gara *kpara ka Yesu kpala. 34Fü wü mürü tima la amala ngü fü wü Kïlïyopa, gü ba, “Miri Yesu zükü ka-ye gbü kpi eyi fanü! Sïmüna Petero wu engu eyi cu de jia ye!” 35Fü wü Kïlïyopa ayia atï kpah te ngü te mere te-ye fü ewü, te kaje ka Emawu ne, gü ba, “Te Yesu koro maka ani ne, ani wu, gü ba, ah de Yesu ne de. Amba te ani nü koro kpa ekötï, fü ah adu aza ambata, akuru, ato fü ani. Fü ani adu awu tïne, gü ba, ah ka-ye de Yesu fanü.”
36Baka te wüh ngbü la bü emala nga ngü la esüka wü bala, gbangbara! te Yesu, te koro rü ngbü esüka ewü. Fü ah amala fü ewü, gü ba, “Me di de yi, de ah to gu ngü fü yi.” 37Fü wü kpara ka Yesu la, angbü ꞌburu eyï ayï ka cürü, angü wüh fï nda-wü, gü ba, “Dela sirimbi!” 38Fü Yesu amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi ngbü ekpe cürü teka ne? Maguma yi ka-ye ꞌbasu ꞌbasu? Yi fï, gü ba, ah de ra de? 39Ah ka-ye de ra! Yi ceka la nga wü ka esatïkpa ra bete lö ra ne. Yi tala la küte ra. Yi ceka ra sene, ma baka kuru kpara? So bete biki te kuru kpara ladü? Aꞌa, ah nda ma!”
40Te engu mala ngü la fü ewü bala, fü ah adu asere satïkpa ye fü ewü, bete lö ye, de wüh wu nga ka müsümarï, ta te wüh bere engu di ne. 41Ngü la rï gbü nzö ewü kere nda de, ah ga gbü jia ewü kpah fa sü, angü wüh ngbü de mere tadu emaguma wü. Teka ngü la, fü Yesu adu ayi-ta ewü, gü ba, “Mba enga e-mazü ladü esaka yi sene?” 42Fü ewü aza du si te wüh oro aoro, ato fefe na. 43Fü Yesu aza si la, azü gbü jia ewü sela. Fü ewü adu awu, gü ba, ah de engu fanü fanü, ah de kuru kpara nda de.
Dene adu rïrï te Yesu rï wü kpara ka-ye di
Marako 16:19-20; Mürü Tima 1:9-11
44Fütanga ngü la, fü Yesu amala fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Yi fï la nga wü ngü, de ta te ma ngbü emala fü yi, o nih ngbü ta endoro de nih ma ne. Wü ngü ꞌburu, ta te wüh ba teka ra gbü *Ngari Me, ena amere te-wü ꞌburu, baka te wüh ba la.”
45Fü Yesu akpo da eü fïngangü ka-ewü, erï ewü de Ngari Me, teka fü ewü awu si-ngü la mbi mbi mbi. 46Fü ah amala fü ewü, gü ba, “Wüh ba ngü la eyi gbü Ngari Me mbölö, teka ra, *Kurisito te Me tima füh kotö ne, teka aküwa wü kpara ne, gü ba, ‘Ah le de engu maka cïnga, fü ah akpi, fü ah adu azükü gbü kpi gbü *ebabata sïkpï.’ ” 47-48Fü ah adu amala fü ewü, gü ba, “Ah le de yi mala ngari ra fü wü nguwa wü kpara füh kotö ne ꞌburu, de wüh fü maguma wü, teka fü Me aboro *siti ngü ka-ewü, teka ngü ka-ra. Angü yi de kpara, te yi wu wü ngü ka-ra, cu de jia yi. Yi ena akpo de ngü la ciki gbü Yerüsalema sene. 49Amba ah le de yi ngbü la feke, acï nga wazi ka Me, te ma ena atima fü yi agbü kpï, kpah ba e ta te Wüba mala ne.”
50Fütanga ngü te Yesu rï wü kpara ka-ye la nza tete, fü ah aza ewü gbü Yerüsalema sela, anü de ewü agbü Betanïya. Te wüh koro agbü Betanïya kpala, fü Yesu ae kpa ye tikpi, ayi-ta Me teka ewü, de ah to wazi fü ewü. 51Ah te emere ngü la bala, fü Me adu aza engu gbü jia ewü sela, ago di kpaka ye agbü kpï.
52Te wü *kpara ka Yesu wu ngü la bala, fü ewü agbo nga ïïrï na. Fü ewü ayia alügü nga wü, adu agbü Yerüsalema de mere tadu emaguma wü. 53Fü ewü angbü ebiti te-wü, gbü wü sïkpï ꞌburu, kpa etambasü *Mere Kambü ka Me, da egbo nga ïrï Me.