Gina Ngü
Masere si-ngü
Gina Ngü de gina buku esüka wü buku gbü *Ngari Me ꞌburu. Fïngangü ka mere bi wü kpara gü ba, “Müse ba buku ka Gina Ngü ne me-ye.”
Gina Ngü ngbü esere nga wü ngü, te Me mere ta gügü te enga gina ne. Ah ngbü esere ngü ka kotö ake kpï, te Me mere, de wü e gbü wü ꞌburu. Ah ngbü kpah esere ngü ka gina wü kpara, ta te Me o ewü, wü kundu nih, Adama ake Awa ne. (Gina Ngü 1-5)
Gina Ngü ngbü kpah esere nga mere ngu ta te si, fü ah amörö mere bi wü kpara füh kotö ne ꞌburu, fü Me ayia aküwa bü nzö wü Nüwa de wü di ye ne. (Gina Ngü 6-10)
Gina Ngü ngbü kpah esere nga ngü ka Abarayama, te di de kundu ye wü di enga *Yïsarayele, wü kpara te Me fe ewü, fü ah ayia anzö *ngüte de ewü ne. (Gina Ngü 12-25)
Gina Ngü ngbü kpah esere nga ngü ka Yïsaka, ye Abarayama (Gina Ngü 21-27), abe kpah te ye Yïsaka de ïrï ye *Yakobo, ta te Me du fü ïïrï na tïne *Yïsarayele ne. (Gina Ngü 25-35)
Gina Ngü ngbü kpah emala nga ngü ka *Yüsefa, ye Yakobo, de wü di enga ni ye. (Gina Ngü 37-50)
1Dene ngü ta te Me mere te enga gina
1Ta gügü, te enga gina, Me o tö ake kpï me-ye. 2Ta gbü sïkpï la, ngu ngbü ka-ye füh kotö ne bü faaa. Fü sü angbü ꞌduwa mbirrri. Fü *Nzïla Wazi Me akoro angbü endoro füh ngu la, da emere tima.
3Fü Me ayia amala ngü, gü ba dene, “Sü lofo elofo.” Fü sü ayia alofo ꞌduwa raaa! 4-5Fü Me aceka sü te elofo la. Fü ngü la areke gbü jijia na afa sü. Fü ah aye süka malofo sü ake mbiri sü. Fü ah agü ïrï sü malofo la, gü ba, “ra-sü”. Fü ah agü ïrï mbiri sü la, gü ba, “biti”. Dela tima ta te Me mere gbü gina sïkpï.
6Gbü eꞌbaꞌbasu sïkpï, fü Me ayia amala ngü, gü ba dene, “Kpï koro ekoro etü ngu la, de ah ye süsüka na, de gara ngbü kpa tikpi, de gara ngbü kötö.” 7Te di bala, fü kpï ayia akoro esüka ngu la, ae gara kpa tikpi, fü gara angbü nda-ye kötö, kpah baka te Me mala la. 8Fü Me ayia agü ïrï e la, gü ba, “kokpï”. Dela tima ta te Me mere gbü eꞌbaꞌbasu sïkpï.
9Gbü ebabata sïkpï, fü Me ayia amala ngü, gü ba, “Ah le de ngu, te ngbü faaa ne, biti te-ye ebiti, ꞌburu gbü sü biringbö, de ngu ngbü gbü sü ka-ye kpikpi ye, de tö ngbü nda-ye kpah gbü sü ka-ye kpah kpikpi ye.” Fü e la ayia amere te-ye kpah bala. 10Fü Me agü ïrï ngu, te biti te-ye la, gü ba, “*mere yï-ngu”. Fü ah agü ïrï sü, de te ngu ürü tete na, gü ba, “tö”. Fü Me aceka ngü de te engu mere ne. Fü ngü la areke gbü jijia na fa sü.
11-12Fü Me ayia amala ngü, gü ba, “Wü jürü e, baka wü gü, wü rü de wü kpü, kö ekö füh kotö ne, de wüh ga, wüh rï, de nguwa ewü di ekö, da erï fï bala füh kotö sene.” Fü wü e la akpo kpah da ekö, da erï te nga ewü bala, baka te Me mala. Fü Me aceka ngü de te engu mere la. Fü ngü la areke gbü jijia na afa sü. 13Dela ꞌburu tima ta te Me mere gbü ebabata sïkpï.
14Gbü ebabala sïkpï, fü Me ayia amala ngü, gü ba dene, “Wü ra de wü fe, de wü küfara, wüh koro ekoro, angbü eküte kokpï, de wüh ye süka biti ake ra. Fü ewü adi kpah egü tamu wü sïkpï, de wü re, de wü lakï ka wü e ꞌburu. 15-16Fü ewü adi kpah elofo sü füh kotö ꞌburu.” Te di bala, fü Me ayia ao ra ake fe, de wü küfara. Fü ra angbü nda-ye miri ka ra-sü. Fü fe angbü nda-ye miri ka biti. 17Me o wü e la ꞌburu kpa tikpi, de wüh di elofo sü füh kotö kpakine, 18adi eye süka biti ake ra. Fü Me aceka ngü de te engu mere la. Fü ngü la areke gbü jijia na afa sü. 19Dela tima ta te Me mere gbü ebabala sïkpï.
20-21Gbü eꞌbuꞌburuve sïkpï, fü Me ayia amala ngü, gü ba dene, “Wü si, wü angbe cögbörö nü ngu, de wü gara jürü e, te ewü endoro gbü ngu ꞌburu, koro ekoro, de wüh sibi esibi gbü ngu la.” Fü ngü la amere te-ye kpah bala. Fü Me adu kpah amala ngü, gü ba dene, “Wü lu, de wü gara e, te ewü endoro tikpi ꞌburu, koro ekoro.” Fü ngü la amere te-ye kpah bala. Fü Me aceka wü ngü de te engu mere la. Fü ngü la areke gbü jijia na afa sü. 22Fü ah adu ato wazi fü wü si, gü ba dene, “Wü di ezu azu, de wü sibi asibi gbü wü ngu le ꞌburu.” Fü ah adu kpah amala ngü fü wü lu, gü ba, “Wü sibi kpah esibi füh kotö ne.” 23Dela ꞌburu tima ta te Me mere gbü eꞌbuꞌburuve sïkpï.
24-25Gbü sïkpï maꞌdiya, fü Me ayia amala ngü, gü ba dene, “Wü nü ka gü, de wü nü ka kötï, bete wü gara jürü wü e te ewü endoro andoro füh kotö ne, koro ekoro te nga nzö nguwa ewü ꞌburu.” Fü e la ayia amere te-ye kpah bala. Fü Me aceka ngü, de te engu mere la. Fü ngü la areke gbü jijia na afa sü.
26Fütanga ngü la, fü Me ayia amala ngü, gü ba dene, “Ani mere la kpara, de ah ngbü gegege baka ani. Fü ani ato wazi fefe, teka de ah ngbü miri gbü nzö wü gara wü e, de te ani mere, baka wü nü de wü lu, de wü si ne ꞌburu.” 27Fü ah adu amere wü kpara la kpah bala. Ah mere ewü komoko ake würüse. 28Fü ah ato wazi fü ewü, gü ba, “Yi ngbü da ebï wü ye, de wü nguwa yi sibi asibi füh kotö ne ꞌburu. Fü yi angbü gbü nzö gara wü e, de te ma mere ewü, baka wü nü, de wü lu, de wü si, füh kotö ne ꞌburu.” 29Fü ah adu amala gara ngü fü ewü, gü ba dene, “E-mazü ka-wü ena adi de wü rï zü, bete wü rï-rü ꞌburu.” 30Fü ah adu amala ngü fü wü nü, de wü lu, de wü gara wü e te ewü endoro andoro füh kotö ne ꞌburu, gü ba, “Nda-wü e-mazü ena adi de wü kpa gü, de wü gara kpa wü e ꞌburu.” 31Fü Me ayia aceka ngü de te engu mere la ꞌburu, gü ba, “Ah reke ꞌduwa ba-neh-ene-la.” Dela ꞌburu tima ta te Me mere gbü sïkpï maꞌdiya.
21Dela ngü te Me mere, te engu o tö ake kpï, de wü e gbü wü ꞌburu. 2Me nza tima la gbü wü sïkpï maꞌdiya. Fü ah adu afe te-ye gbü sïkpï lorozi. 3Fü ah ayia afe sïkpï la, ao ꞌduwa sïkpï ka-ye tete na. Fü ah amala ngü, gü ba, “Wü kpara te ni mere ewü ne, wüh ena angbü efe te-wü gbü sïkpï lorozi, kpah baka ni, te ni fe te-ni, fütanga mere bi tima, ta te ni mere ne, teka fü ewü amaka wazi gbü ngü la.” 4Dela wü ngü ta te Me mere te enga gina.
Dene ngü ka Adama ake wara ye
Ta gügü, te Me o tö ake kpï tete na, 5-6wü siti wü e, baka wü ti, de wü siti gü, kö ta nda-wü la de, angü Me o agö füh kotö sene, ta nda la de. Ndo kpah ma, angü kpara, te ena adi esö e, nda kpah ma. Amba ngu ngbü edü ka-ye bü esa tö. Fü wü e angbü ega di. 7Fü Me ayia acö tö, afa komoko gbügbü na. Fü ah ayia auru wazi ye gbü tö, de te engu fa la. Fü e la ayia awo wazi, akoro kpara tete.
8Fü Me amala ngü, gü ba dene, “Ni ena ao yï ka-ni to kpa fügö, agbü sü de ïrï ye Edene, teka fü komoko la anü angbü gbügbü na.” 9Fü ah adu amala ngü, teka de nguwa wü rü, de wü züka nguwa rïrü ka mazü, kö agbü yï la. Fü wü e la akö, aga, angbü erï agbü yï la. Fü gara wü rïrü ꞌbasu angbü kpa etü yï la. Gara biringbö la, Me gü ba, rïrï na ena aküwa wü kpara, de wüh kpi de. Fü gara la angbü nda-ye eto talara ngü fü wü kpara, de wüh wu da eye süka siti ngü ake züka ngü.
10Gara mere nzö ngu ta ladü gbü Edene sela, te wü e ngbü ega di. Fü ngu la anü aye süka ye, kpa ekere Edene kpala, akoro wü ngu bala. 11Ïrï gina ngu la de Pïsona. Ah ngbü ego nda-ye ekere nga nzö kötï ka wü Avïla. 12Wüh ngbü emaka züka *diki-se gbü sü la, de wü züka wü teme te ngbü eci aci. 13Ïrï eꞌbaꞌbasu ngu la de Giyona. Ah ngbü ego nda-ye ekere nga nzö kötï ka wü Kusi. 14Ebabata ngu de Idekele,2:14 Idekele de Tigire gbü ngü Giriki. te ngbü ego nda-ye to kpa fügö, ekere nga nzö kötï ka wü Asura.2:14 Gbü wü gara buku, Asura de Asïrïya. Ebabala ngu de Efürata.
15Fü Me adu aza komoko, de te engu mere la, ao engu agbü yï ka-ye la, de ah di eceka kpï fütanganga na. 16Fü ah agü ïrï komoko la gü ba, Adama. Fü ah ato rïrï fefe na, gü ba dene, “Wü rï-rü de gbü yï ne, mü ena azü azü ꞌburu. 17Amba ꞌduwa mene engu de biringbö ka talara ngü ne, mü mere e azü de, angü mü ena akpi.”
18Fü Me adu afï nga ngü, gü ba dene, “Te komoko ne ngbü kpikpi ye bala, ah reke de. Ni ena amere gara kpara fü ewü angbü ꞌbasu ake di.” Fü Me ayia ato fïngangü gbü nzönzö. 19-20Fü Me ayia aza wü nü, de wü lu, ta te engu mere ne, anü di fü Adama, de engu gü ïrï ewü. Fü Adama agü ïrï gbü nzö wü nü la biri biri ꞌburu. Fü ïrï la angbü ꞌduwa bala. Fü Adama angbü egïrï kiri ye, kpara te ani ena angbü ake di. Ah gü ba dene, “Esüka wü nü ne ꞌburu, ni maka kiri ni nda-ni de.” 21-22Fü Me ayia ato mere ra gbü jia Adama. Te Adama ngbü era tete na, fü Me akoro aü babaga na, aza gara biki sasajikara na biringbö, amere würüse gbügbü na. Fü ah adu ani sü, te engu ü la, alügü yere te nga ye. Fü ah ayia aza würüse la, ato fü Adama, amala ngü fefe, gü ba, “Wara mü dene.” 23Te Adama wu würüse la, fü würüse la areke gbü jijia na afa sü. Fü Adama akpo da ebï ci ka tadu, gü ba dene,
“Züka ngü! Kiri ra koro eyi dene!
Me to züka würüse eyi fere dene!
Biki würüse ne, ah de biki ra.
Ngüte würüse ne, ah de ngüte ra.
Wüh ena adi eï engu, gü ba, würüse,
Angü engu koro gbü komoko.”
24Dela si-ngü te komoko ngbü eyia ece wö ye ake ni ye, aza wara ye, alala tete na. Fü ewü adu angbü ake di tïne ba kpara biringbö ne. 25Wü Adama ake wara ye, ta te ewü ngbü ka-wü agbü yï la, wüh ka-wü ꞌbasu mini ngïrïmu. Lümü mere ewü gbü ngü la nda kpah de.
3Dene ngü te kpürü fiti wü Adama di, ake wara ye
1Kpürü ta de mere siti mürü mani, te mani kaka fa nda wü gara nü ꞌburu.3:1 Kpürü la, ah de Satana. Mü ena amaka ngü la gbü Ngü te sere te-ye 12:9. Gbü gara ra, fü kpürü ayia akoro amaka wara Adama. Fü ah amala ngü fü würüse la, gü ba dene, “Me gü fü yi neh fe? Me gü ba dene, mere bi wü rïrü de gbü yï ne ꞌburu, yi mere e azü rï ewü de? Ngü la fanü?” 2Würüse la gü ba dene, “Aꞌa! Ah bala de. Me gü ba dene, ‘Ani di ezü wü rï wü rü la ꞌburu. 3Amba ꞌduwa mene rü de kpa etü yï de kpala, ani mere e azü rïrï na de. Ani to kpa ani tete na kpah de, angü ani ena akpi.’ ” 4Kpürü gü ba dene, “Me fiti yi ka-ye nda afiti! Yi kpi nda-yi de. 5Ah tïrï yi teka te yi ena azü rï-rü la, jia yi ena aü, fü yi awu da aye süka züka ngü ake siti ngü. Fü yi afü te-yi mürü talara, kpah baka ni, Me.” 6Würüse, fü mü ayia aceka kpï. Fü rï-rü la areke gbü jia mü. Fü mü afï, gü ba, “Te ah bala la, ah de züka rï-rü te türü atürü. Te ani zü la, ah ena afü ani baka mürü talara fanü.” Fü würüse la ayia akolo rï-rü la, azü, aza adu di, ato fü watï ye. Fü watï ye na adu kpah azü. 7Wüh kpah bü te ezü rï-rü la de, fü jia ewü ayia aü. Fü ewü awu te-wü, te ewü ngbü ka-wü tïne ngïrïmu. Fü ewü ayia akolo kpa rü, azï eküte wü.
8Etamurago la, fü Me ayia anü agbü yï ka-ye la. Fü wü Adama ake wara ye aje giri Me, te ngbü ekoro la. Fü cürü ayia arï te ewü. Fü ewü akpe awo te-wü gbü zukpa rü. 9-10Fü Me aï ï, gü ba, “Adama! Adama! Mü neh kaye?” Adama gü ba, “Ani je bü giri ye te ye ngbü ekoro ne. Fü ani akpe awo te-ani teka vi-jia, angü ani akine ngïrïmu.” 11Me gü ba dene, “Mü wu neh baye, gü ba, ani ngbü ngïrïmu? E-mala ngü la fü mü neh da? Te di bala, mü zü rï-rü ka talara ngü, ta te ma mala nganga fü mü ne eyi? Ngü ta te ma mala fü mü teka rïrü la, mü je de, neh teka ne? Angü ma mala ta eyi fü yi, gü ba, yi mere e azü rï-rü la de.” 12Adama gü ba dene, “Ngü ka-ni ma. Ah bü de würüse, de te ye to fü ni ne, ah to rï-rü la fü ni me-ye, fü ni azü.” 13Fü Me adu amala ngü fü würüse la, gü ba, “Ye mere ngü la bala, teka ne?” Würüse la gü ba dene, “Ngü ka-ni nda ma, angü kpürü fiti ni ka-ye nda me-ye. Fü ni ayia aza rï-rü la, azü.”
14Fü Me adu amala ngü fü kpürü, gü ba dene, “Kpürü deyï, ma ena ato mere kuru te mü, teka ngü te mü mere la, te ena afa nda wü bu mü ꞌburu. Tïtïne, mü ena adi egbeke te-mü füh bu mü gbü zu-tö. Fü butungu adi ego gbü nzö mü, fï mere badi. 15Ma ena ao gü esüka yi ake würüse ne, kpah esüka wü nguwa mü, de nguwa wü di enga würüse ne. Fü yi adi engbü de gü esüka yi. Te engu maka mü la, engu ena adi edütü nzö mü. Te mü maka engu la, fü mü adi kpah ede tambu lölö na.”
16Fü Me adu amala ngü fü würüse la, gü ba dene, “Ma ena ato mere kuru te mü, teka *siti ngü te mü mere la. Mü ena adi ebï ye gbü mere cïnga. Gbü ra te mü ena ayaka tete na, mü ena angbü ekeke akeke, fü mü adu ayaka gbü mere cïnga. Gümü watï mü ena adi eke mü. Fü mü angbü fï esakaka na, adi eje ngü kaka-na.”
17-18Fü Me adu amala ngü fü Adama, gü ba dene, “Baka te mü je ri wara mü, fü mü ayia azü rï-rü la, ta te ma mala nganga fü mü, gü ba, mü mere e azü de ne, te di bala, ma ena ato mere kuru te mü. Ma kïna tö eyi teka ngü ka-mü. Ma ena ao nguwa siti wü rü, baka wü ti, de wü siti gü, ꞌburu gbügbü. Fü ewü adi ekö faaa bala. Fü mü adi emere tima gbü tö la tïne de kpa mü, teka fü wü rï zü adi ekoro gbü tima ka-mü la. 19Mü ena amere tima de mere siti wütüsü, te ena angbü ego te mü triii! Fü mü adi ezü kümü gbü wütüsü ka-mü la, zalü akoro di gbü ra te mü ena akpi tete na. Fü ewü ati mü agbü tö. Fü kö mü afere te-ye tö, angü ma fa mü ta gbü tö.”
Dela ngü ta te Me mala fü wü kpürü, bete Adama ake wara ye, teka siti ngü ta te ewü mere.
20Fü Adama ayia agü ïrï wara ye la, gü ba, Awa, angü ah de ni ye wü kpara füh kotö ne ꞌburu.
21Fütanga ngü la, fü Me ayia amörö nü, aza konü nü la, areke, ato fü wü Adama ake wara ye, gü ba, “Wü za, wü to te-wü.”
22Fütanga ngü la, fü Me ayia afï nga ngü, gü ba dene, “Wü Adama koro eyi kpah baka ani. Wüh wu da aye süka siti ngü ake züka ngü eyi. Te ani ce ewü o fï kpa gbü yï kpala la, ah esiti. Angü rü ka *küküwa ne ladü kpa etü yï la. Te di bala, te wü Adama du za rï-rü ka küküwa la, fü ewü azü la, wüh ena angbü bala fï mere badi. Te ah bala la, ah reke de. 23Te di bala, ni ena aza ewü gbü yï la asidi. Fü ewü adi esö e, emaka e-mazü gbü tö, de ta te ni fa ewü gbügbü na ne.” 24Fü Me ayia aliki ewü agbü yï ka-ye la asidi. Fü ah atima gara wü mere *malayïka ka-ye,3:24 Ïrï nguwa wü malayïka la de Keruba. gü ba, “Wü nü, wü ngbü gbamari era yï ka Edene sela, to kpa fügö. Fü wü adi etïrï kaje ka yï la.” Fü Me aza mere maguruma, te ngbü embele sü ambele ba te-wa la, ato esaka wü malayïka ka-ye la, gü ba, “Wü di ecï sü ekere yï la, angü wü kpara ena anü kpala, aza rï-rü ka küküwa la, azü, fü ewü angbü fï mere badi.” Fü wü malayïka la angbü kpala, atïrï kaje la fï bala.
4Dene ngü ka Kayïna ake Abele
1Fütanga ngü la, fü wara Adama ayia abï gina enga ye, komoko. Fü ah agü ïïrï na gü ba, Kayïna, angü Me to ye komoko la fü ni me-ye. 2Fü ah adu abï kpah gara ye komoko, fütanga Kayïna, agü ïïrï na, gü ba, Abele. Fü wü jaji la ayia aga ꞌbasu mini. Kayïna, mü ta nda-mü de kpara, te mü ngbü esö yï. Abele, mü nda-mü ta de mürü wü kambiliki.
3Gbü gara ra, fü Kayïna ayia aza tari-e gbü yï ka-ye, ato fü Mere Me. 4-5Fü Abele ayia aza kpah nda-ye züka enga kambiliki, te zege fa sü. Fü ah amörö, awete soso na, ato ꞌburu fü Mere Me. Nda Kayïna, tari-e, de te engu to ne, Me le nda de. Me le ka-ye ꞌduwa nda Abele. Fü ngü la ayia asiti te Kayïna afa ꞌduwa sü. Fü Kayïna angbü da endunduru gbüra ye teka ngü la.
6Fü Me ayia amala ngü fü Kayïna, gü ba dene, “Kayïna deyï, ye ngbü endunduru gbüra ye, neh teka ne? Ngü te siti te-ye, ah de ne ngü ne? 7Ah teka ngü, de te ni ce tari-e ka-ye ne? Te ye ena angbü ta emere züka ngü la, de bane, ni ena ale ngü ka-ye de? Amba, te ye ngbü emere *siti ngü la, siti ngü ena angbü kpah efa nga ye, fü ye angbü fï bü emere siti ngü. Te di bala, ah le de ye rü kpekpeke, fü ye aza esaka siti ngü.” Dela ngü te Me mala fü Kayïna. Amba Kayïna le ngü la nda de.
8Fü Kayïna adu akoro amaka enga ni ye. Fü ah ayia afiti enga ni ye, gü ba dene, “Abele deyï, ani nü ka-ani la, andoro agbü gü.” Fü ewü ayia anü andoro agbü gü. Te wüh koro kpala, fü Kayïna ayia atï te enga ni ye, azoro engu, amörö ka. Fü Abele ayia akpi. Fü Kayïna ayia alügü te-ye adu ka-ye kpa ekötï kpikpi ye.
9Fü Me akoro ayi-ta Kayïna, gü ba dene, “Kayïna deyï, enga ni mü neh kaye?” Kayïna gü ba dene, “Ho! Ma de kpara te ma ngbü eceka kpï fütanga enga wüna me-ra?” 10Me gü ba, “Ma wu ngü la eyi ꞌburu. Mü mere mere siti ngü la bala, neh teka ne? Mü ceka la ngüte Abele, de te mü tökö kötö faaa ne. Ah ba e te ngüte enga ni mü la ngbü eyi eku gba engagira ra, de wüh mörö na kö ni. 11-12Teka ngü la, ma kïna mü eyi. Te mü ena adi eru wü e ka-mü gbü tö la, ah tï akö de. Mü ena aru e ma, e-mazü tï akoro fü mü gbü tö tïne kpo de, angü ah de tö de te nzörö ngüte enga ni mü, de te mü mörö ne. Mü tï ao kötï kpah de. Mü ena angbü fï bü endoro füh kotö ne tikpi tikpi.”
13-14Kayïna gü ba dene, “Apa! Ye liki ni tïne agba ani kpah eyi! Kïna ka-ye ne, ah fa wazi ni tïne eyi ka. Te ni yia eküte ye asidi, fü ni adi ekpe ye fï badi la, ni ena aküwa? De te ni ena angbü endoro la, te kpara maka ni la, ah ena amörö ni de?” 15Fü Me amala ngü, gü ba dene, “Wüh tï amörö ye de. Ni ena aceka kpï fütanga ye me-ni. Kpara de te ena amörö ye la, ni ena ato mere kuru tete, du lorozi.” Fü Me aba tere, ao eküte Kayïna, angü wü kpara ena amörö engu. 16Fü Kayïna ayia engagira Me, akpe ka-ye, angbü ejiji fï bü tikpi tikpi,4:16 Ndoro ka Kayïna la, gbü gara buku, wüh ngbü eï, gü ba, Nodo. Amba si-ngü Nodo, gbü ngü Ebere, ah de ndoro tikpi tikpi. kpa ekere Edene, to kpa fügö.
Dene ngü ka wü kundu ye Kayïna
17Fütanga ngü la, fü Kayïna ayia abï ye komoko, agü ïïrï na, Enoka. Fü Enoka ayia aga, ajï mere kötï. Fü ah agü ïrï ye te kötï la. 18Ye Enoka de Irada. Ye Irada de Meyujayele. Ye Meyujayele de Metusayele. Ye Metusayele de Lemeke.
19Fü Lemeke aza wü würüse ꞌbasu. Ïrï ewü de Ada ake Zïla. 20Fü Ada abï ye, agü ïïrï na Yabala. Wü Yabala de wü kundu ye, ta de wü mürü nü. Wüh jogo ta mere bi wü nü ka kötï. Wüh ngbü endoro de wü nü ka-wü la, da era gbü wü gugu. 21Fü Ada adu abï gara ye de ïrï ye Yubala. Wü Yubala, de wü kundu ye, ta de wü kpara te ewü wu da emï kuꞌdu, da eu wü ga ꞌduwa ba-neh-ene-la. 22Zïla bï kpah nda-ye ye komoko, agü ïïrï na Tubala-Kayïna. Engu de mürü boro, te ngbü emï nga nzö wü e zalü ꞌburu. Fü Zïla abï gara ye, würüse, agü ïïrï na Nama.
Dene ci ka Lemeke
23Gbü gara ra, fü Lemeke ayia amala ngü fü wü wara ye, gü ba dene, “Ni le abï ci, teka acu ngü ni di gbü jia wü. Wü nga la anga, de wü je la ci ka-ni ne.” Fü ah angbü ebï ci ka-ye la bane,
“Ma mörö komoko la teka te engu siya ka te ra,
ba e te kpara mörö kpara gbü gü!
Ma mörö jaji komoko la teka te engu mü ra,
ba e te ma mörö kpara gbü gü!”
24Fü Lemeke ayia amala ngü, gü ba dene, “Ta gügü, Me gü ba, ‘Te kpara mï Kayïna la, ni ena ato mere kuru tete du lorozi.’ Tïtïne, ni emala nda-ni, gü ba, ‘Nda Me ka-ye mba cüküꞌdaye. Amba nda-ni, te kpara mï ni la, ni ena ato kuru tete me-ni, afa nda Me ka!’ ”
Dene ngü ka Sete ake Enosa
25Fütanga kpi ka Abele, fü Awa ayia abï gara ye, agü ïïrï na Sete. Fü ah ayia amala, gü ba dene, “Me to gara ye eyi fü ni da Abele, ta te Kayïna mörö engu ne.” 26Fü Sete ayia aga, abï ye, agü ïïrï na Enosa. Gbü re la, fü ewü akpo da eku gba fü Mere Me, da egbo nga ïïrï na.
5Dene ïrï wü kundu ye Adama
1Ta te Me mere wü kpara tete na, ah mere ewü gegege baka ye la. 2Ah mere ewü ta ꞌbasu, komoko ake würüse. Fü Me ato wazi ye fü ewü, agü ïrï ewü “kpara”.
3Te Adama mere tete baka wü re kama biri teke ꞌbasu de füh ye nzükpa (130), fü ah ayia abï ye, ye komoko, gegege baka ye la. Fü ah agü ïïrï na Sete. 4Fü ah mere fütanga ngü la wü re kama ꞌbajena (800), fï da ebï bi wü gara jaji. 5Te wü re kaka koro tete ꞌburu kama menewa teke biri de füh ye nzükpa (930), fü ah ayia akpi.
6Fü Sete ayia aga, amere wü re kama biri de füh ye ꞌburuve (105). Fü Sete ayia abï Enosa. 7Fü ah amere fütanga ngü la wü re kama ꞌbajena de füh ye lorozi (807), fï da ebï bi wü gara jaji. 8Te wü re kaka koro tete ꞌburu baka kama menewa nzükpa de füh ye ꞌbasu (912), fü ah ayia akpi.
9Fü Enosa ayia aga, amere wü re teke bala de füh ye nzükpa (90). Fü Enosa ayia abï Kenana. 10Fü ah mere fütanga ngü la wü re kama ꞌbajena nzükpa de füh ye ꞌburuve (815), fï da ebï bi wü gara jaji. 11Te wü re kaka koro tete ꞌburu kama menewa de füh ye ꞌburuve (905), fü ah ayia akpi.
12Fü Kenana ayia aga, amere wü re teke bata de füh ye nzükpa (70). Fü Kenana ayia abï Malalele. 13Fü ah mere fütanga ngü la wü re kama ꞌbajena de füh ye teke ꞌbasu (840), fï da ebï bi wü gara jaji. 14Te wü re kaka koro tete ꞌburu kama menewa de füh ye nzükpa (910), fü ah ayia akpi.
15Fü Malalele ayia aga, amere wü re teke bata de füh ye ꞌburuve (65). Fü Malalele ayia abï Yerede. 16Fü ah mere fütanga ngü la wü re kama ꞌbajena teke biri de füh ye nzükpa (830), fï da ebï bi wü gara jaji. 17Te wü re kaka koro tete ꞌburu kama ꞌbajena teke bala nzükpa de füh ye ꞌburuve (895), fü ah ayia akpi.
18Fü Yerede ayia aga, amere wü re kama biri teke bata de füh ye ꞌbasu (162). Fü Yerede ayia abï Enoka. 19Fü ah mere fütanga ngü la wü re kama ꞌbajena (800), fï da ebï bi wü gara jaji. 20Te wü re kaka koro tete ꞌburu kama menewa teke bata de füh ye ꞌbasu (962), fü ah ayia akpi.
21Enoka ta de kpara te ngbü elala gbü nga Me. Fü Enoka ayia aga, amere wü re teke bata de füh ye ꞌburuve (65). Fü ah ayia abï Metusela. 22Fü ah mere fütanga ngü la wü re kama bata (300), fï da ebï bi wü gara jaji. 23-24Fü ah angbü fï bü elala gbü nga Me. Te wü re kaka koro tete ꞌburu kama bata teke bata de füh ye ꞌburuve (365), fü Me ayia aza engu cu ezükü, anü sü di agbü kpï.
25Fü Metusela ayia aga, amere wü re kama biri teke bala de füh ye lorozi (187). Fü Metusela ayia abï Lemeke. 26Fü ah mere fütanga ngü la wü re kama lorozi teke bala de füh ye ꞌbasu (782), fï da ebï bi wü gara jaji. 27Te wü re kaka koro tete ꞌburu kama menewa teke bata de füh ye menewa 969, fü ah ayia akpi.
28Fü Lemeke ayia aga, amere wü re kama biri teke bala de füh ye ꞌbasu (182). Fü Lemeke ayia abï ye komoko. 29Fü ah agü ïrï ye ye la Nüwa. Ah gü ba, “Tïtïne dene, cïnga fa te ani sü, teka tö ta te Me kïna ne. Ngü ka mbarase de te ni bï ne, engu ena ale ta-ngü te ani gbü cïnga la.” 30Fü Lemeke amere fütanga ngü la re kama ꞌburuve teke bala nzükpa de füh ye ꞌburuve (595), fï da ebï bi wü gara jaji. 31Te wü re kaka koro tete ꞌburu kama lorozi teke bata nzükpa de füh ye lorozi (777), fü ah ayia akpi.
32Fü Nüwa ayia aga, amere wü re kama ꞌburuve (500). Fü Nüwa akpo da ebï wü jaji. Wü di Nüwa te engu bï ewü, wüh de wü jaji komoko bata. Ïrï ewü de Seme, Ama, bete Yapete.
6Dene ngü ka wü di enga me de wü jaji würüse
1-2Ta gügü, o wü kpara kpo da esibi tete füh kotö ne, wü gara wü *di enga me ta ladü. Fü wü di enga me la ayia awu wü jaji würüse de füh kotö ne. Fü wü jaji würüse la areke gbü jia wü di enga me la afa sü. Fü ewü akpo adi eza wü jaji würüse la wara wü tete na. Fü ewü angbü ebï ye de ewü.
3Fü Mere Me ayia awu ngü la. Fü ngü la ayia asiti gbü jijia ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ah amala ngü, gü ba, “Siti wü kpara de füh kotö ne ngbü efï nda-wü, gü ba, ‘Ani ena angbü fï mere badi?’ Ni le bala de. Angü küte ewü ka-ye de kungba so, te ena azi azi. Te di bala, re ka-ewü ena angbü ngbee kama biri de füh ye teke biri (120), fü ewü akpi.”
4Fü wü jaji würüse la angbü ebï wü ye fü wü di enga me la. Wü jaji de te ewü bï ewü la, ꞌburu wü angbe cögbörö wü kpara, te ewü ga aga, de mere wazi esaka ewü. Fü ewü angbü eï wü jaji la, gü ba, wü Nefilimi, te gü ba, wü di enga mürü wazi. Fü ïrï ewü angbü ewü gbü nga nzö wü sü ꞌburu.
Dene ngü ka siti ngü ka wü kpara füh kotö ne
5Ta gbü wü re la, wü kpara ngbü emere *siti ngü, te nga wü sïkpï ꞌburu, efa sü le. Fü fïngangü ka-ewü la angbü esiti gbü jia Me ꞌduwa ba-neh-ene-la. Te Me wu ngü la bala, 6fü ngü la ake tete ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ah angbü de mere cïnga, teka wü kpara, ta te ni mere, o füh kotö ne. 7Fü ah adu afï, gü ba, “Te ah bala la, ni ena amörö ewü amörö ꞌburu asidi, de wü lu, de wü nü, de wü e ta te ni mere ne ꞌburu. Ni ena aürü nga ewü aürü ꞌburu ꞌburu asidi!”
8Amba kpara ta ladü biringbö, te ngü kaka reke gbü jia Me. Ah de Nüwa.
9Dene ngü ka Nüwa.
Nüwa ta de kpara esüka wü bu ye füh kotö ne, te ngbü emere züka ngü gbü jia Me, de maguma ye biringbö. Fü Nüwa angbü elala gbü nga Me fï mere badi. 10Wü di Nüwa, ïrï ewü de Seme, Ama, bete Yapete.
11-12Ta gbü wü re la, wü kpara füh kotö ne ngbü ta ememere *siti ngü fï bü efa sü. Wüh ce züka kaje ka Me ne ka. Fü ewü angbü ele ka-wü ꞌduwa siti kaje ka-wü ne engu. Fü ewü angbü fï bü de wü gü esüka wü, da emömörö te-wü. Fü Me awu ngü la. Fü ngü la ayia asiti tete na afa sü.
13Fü Me ayia amala ngü fü Nüwa, gü ba dene, “Ma wu eyi, gü ba, wü kpara füh kotö ne ngbü emere fï bü siti ngü. Wüh le ngü ka-ra de. Wüh ngbü emere ꞌduwa siti ngü ka-wü, de te ewü ngbü ele ne. Wüh siti sü eyi ꞌburu de siti ngü ka-wü la. Te di bala, ma ena atima mere siti ngu, te ena amörö ewü, anza tanguwa ewü, de wü e füh kotö ne ꞌburu. 14ꞌDuwa de-mü Nüwa, te ma ena aküwa mü aküwa, angü mü de züka kpara gbü jia ra. Te di bala, mü goro *zabu, teka fü mü aküwa gbügbü. Mü goro zabu la gbü züka rü, akolo wü guguvu na ba guvu kambü la. De mü gbo ze zabu la, mü ni de gara e baka biküꞌda la ꞌburu. 15Mü mere zabu la bane. Mamo na di baka süka lö kama biri teke ꞌbasu de füh ye nzükpa (150), de dedebu na di baka e teke biri de füh ye ꞌburuve (25), maga na to kpa tikpi di baka süka lö nzükpa de füh ye ꞌburuve (15). 16De mü to nzö zabu la kpa tikpi, de mü ce zeze na mba ce. De mü o möngïtï guvu zabu la. Fü mü aye süka zabu la bata, gara kpa tikpi, gara etüngba, gara to kpa kötö. 17Angü ma ena atima mere siti ngu, fü ah akoro asi füh kotö ne le ꞌburu. Fü wü kpara akpi ꞌburu, kpah de wü nü, de wü gara wü e de te ewü endoro andoro füh kotö ne. Wüh ena akpi, anza tanguwa wü ꞌburu. 18Amba ꞌduwa de-mü, Nüwa, ma ena aküwa mü nda-ra aküwa, angü mü de kpara te nguwa yi ena asibi füh kotö ne ꞌburu, baka ngü ta te ma mala fü Adama ne. Wü bu mü la ena akpi ꞌburu. Te di bala, ah le de yi lï agbü zabu, de wü wara mü, de wü di mü, de wü wara wü di mü kpah ꞌburu, teka fü yi aküwa esaka mere ngu la. 19-20Ma ena atima kpah nguwa wü nü de wü lu, de wü gara e te ewü endoro andoro füh kotö ne kpaka mü. Te di bala, ah le de mü za nga nzö nguwa ewü ꞌbasu ꞌbasu ꞌburu, momoko na bete caca na, teka fü yi aküwa de ewü agbü zabu kpala. 21Fü mü akö mere bi zü-e, te ewü ena adi ezü. Mü kö kpah nda-yi, ao ꞌburu agbü zabu, teka fü yi adi ezü.”
22Te Nüwa je ngü la bala, fü ah ayia akpo de tima la. Fü ah amere zabu la, akpo da ekö e-mazü, kpah baka e te Me mala fefe na ne.
7Dene ngü ka mere ngu te si füh kotö ne
1Te Nüwa mere tima la nza tete ꞌburu, fü Me adu amala ngü fefe na, gü ba dene, “Nüwa deyï, ni wu eyi, gü ba, ye de kpara te ye ngbü ele ngü ka-ni de maguma ye biringbö, esüka wü kpara, te ewü ngbü emere *siti ngü de füh kotö ne. Te di bala, ni ena aküwa ye, de wü kpara ka-ye ꞌburu aküwa. Ah le de wü reke te-wü, fü wü alï agbü *zabu, teka fü wü aküwa esaka mere ngu, te ena asi ne. 2Ye ro wü züka nü, aza kpaka ye agbü zabu kpala. Ye ro ewü te nga nzö ewü biri biri ꞌburu, momoko na lorozi, ni ye na kpah lorozi. Amba, teka siti wü nü, te wü kpara zü de, ye ro ewü ngbee ꞌbasu ꞌbasu, momoko na bete ni ye na. 3De ye ro kpah nga nzö nguwa wü lu ꞌburu, momoko na lorozi, de caca na kpah lorozi. Ye mere bala, teka fü ewü adu adi esibi füh kotö ne, sidi nga ngu te ena anzürü tete na, angü tanguwa ewü ena adürü. 4Kükürü de, angü du sïkpï eyi ngbee lorozi, fü ni atima mere siti agö, te ena alï füh kotö ne ꞌburu. Ah ena alï biti de ra mini, teka wü sïkpï teke ꞌbasu (40). Te di bala, du wü e, de ta te ni o ewü, te ewü endoro andoro füh kotö ne, wüh ena akpi ꞌburu anza anza, fü nga ewü aürü aürü.” 5Dela wü ngü ta te Me mala fü Nüwa. Fü Nüwa ayia amere ngü la, kpah baka e te Me mala fü ye ne.
6Gbü re engu ta te mere ngu si tete na ne, re ka Nüwa koro ta eyi kama maꞌdiya (600). 7Fü Nüwa ayia ake wara ye, de wü di ye, de wü wara wü di ye, areke te-wü, teka alï agbü zabu, angü mere siti ngu ena asi füh kotö ne ꞌburu. 8-9Wü nü de wü lu, ta te Me mala nga ewü fü Nüwa ne, fü ewü ayia akoro kpah ꞌburu kpakaka na. Fü züka ewü bete siti ewü, cögbörö ewü bete jürü ewü, ayia alï ꞌburu agbü zabu. Wüh lï ta ꞌburu ꞌbasu ꞌbasu, momoko na bete caca na, kpah baka ngü ta te Me mala fü Nüwa ne.
10-11Baka te wü Nüwa reke te-wü nza tete, fütanga sïkpï lorozi, fü ewü ayia alï agbü zabu. Ngü la mere te-ye gbü fe ka ꞌbasu, gbü sïkpï kaka nzükpa de füh-ye lorozi. Fü mere siti agö ayia akoro alï currru! baka e te wüh ü kpï aü. Fü wü angbe cögbörö yï-ngu akpo kpah da edü gbü tö kpulu! kpulu! Fü mere siti ngu akpo esi. 12Agö la lï ta biti de ra mini, teka wü sïkpï teke ꞌbasu.
13Te agö kpo ngbü elï tete na, o wü Nüwa di eyi agbü zabu, ake wara ye, de wü di ye bata ne, Seme, Ama, bete Yapete, bete wü wara ewü ꞌburu. 14Wü nü ta te Me mala nga ewü fü Nüwa ne, wüh kpah eyi ꞌburu kpala, wü nü ka kötï, abe kpah te wü nü ka gü, de wü lu, bete wü e te ewü endoro andoro füh kotö ne ꞌburu. 15-16Wüh yia ta kpah te nga nguwa wü la ꞌbasu ꞌbasu, momoko na ake caca na, lï kpah ꞌburu agbü zabu la, kpah baka ngü ta te Me mala fü Nüwa ne. Baka te wü Nüwa di tïne eyi ꞌburu agbü zabu la, fü Me ayia ani mö nga zabu la gbü nga ewü, gbuuu! atümü gö gö gö!
17-18Fü agö la ayia alï teka sïkpï teke ꞌbasu. Dela agö nda tïne de! Fü ngu akpo da esi ki ki ki! anü maka te-ye yere! Fü ngu asi ꞌduwa asi ꞌba ꞌba ꞌba! Fü ah akpo ee zabu etikpi. Fü zabu ayia angbü füh ngu la. 19-20Fü ngu la ayia asi, ata wü angbe cögbörö wü da, de wü rü ꞌburu kpa esa ye. 21Fü wü kpara ayia akpi, de wü nü, de wü lu ꞌburu gbü mere ngu la. 22-23Fü wü e, de te ewü ndoro andoro füh kotö ne, baka wü angbe cögbörö wü nü, wü zaza, wü kpürü, de wü gara wü jürü wü e, ayia akpi kpah ꞌburu. Wü e kpi nza tanguwa wü ꞌburu ꞌburu. Angü Me le de tanguwa wü e füh kotö ne nza anza ꞌburu ꞌburu asidi.
Fü wü Nüwa ayia aküwa ꞌduwa me-wü, de wü e te ewü di de ewü, kpa gbü zabu de kpala. 24Fü mere siti ngu la asi angbü fï bala, teka wü fe ꞌburuve.
8Dene ngü te ngu kpo ngbü enzürü tete
1Te mere ngu la ngbü esi tete na teka mere bi sïkpï, fü Me angbü efï nga wü Nüwa, de wü kpara ka-ye, de wü gara wü e ꞌburu, te ewü di de ewü, agbü *zabu la. Fü Me ayia atima mere wege, de ah koro, ah fe füh kotö ne. Fü wege akpo angbü efe. 2Fü mere agö la ayia akolo. Fü ngu te ngbü edü esa tö ne, adu arü. 3Fü mere ngu la akpo da enzürü ce ce ce, teka mere bi wü fe.
4Gbü fe ka lorozi, ah te ekoro gbü sïkpï kaka-na nzükpa de füh ye lorozi, fü zabu la anü angbü enzö gara mere da, de ïrï ye Ararata, angü ngu la ngbü fï bü da enzürü ce ce ce. 5Fütanga ngü la, fü ngu la angbü fï bü da enzürü cüküꞌdaye cüküꞌdaye, teka mere bi wü sïkpï. Ah te ekoro gbü fe ka nzükpa, gbü gina sïkpï kaka-na, fü nzö wü da akpo angbü ekoro etanü mba cüküꞌdaye cüküꞌdaye. 6Fü wü Nüwa angbü fï gbü zabu enzö da sela teka wü sïkpï teke ꞌbasu.
Fütanga sïkpï teke ꞌbasu, fü Nüwa ayia aü görö zabu la, 7ayia atima gara lu, te di baka elangba la, de ah nü, ah ceka ngu. Fü lu la anü angbü endoro ka-ye fï bü andoro, zalü te ngu nzürü tete na ꞌburu. Ah du koro kpaka Nüwa nda tïne de.
8Fü Nüwa acï nga lu la ma. Fü ah afï nga ngü, gü ba dene, “Ngu ne nzürü dene ꞌba eyi fanü fanü na?” Fü ah adu aza mö, atima kpah kpala. 9Fü mö anü akoro kpala, amaka ngu te si ka-ye la fï asi gbü wü sü ꞌburu. Fü mö la angbü endoro tikpi tikpi, angü e te engu ena atï fefeh na nda ma. Fü ah ayia alügü nga ye, adu kpaka wü Nüwa. Fü Nüwa, ayia aü görö zabu la, ato kpa ye, aza mö la di, alügü kpaka ye agbü zabu la.
10Fütanga sïkpï kpah lorozi, fü Nüwa adu kpah atima mö la, de engu du kpah aceka la ngu. Fü mö la ayia anü kpah andondoro kpala. 11Ah te ekoro etamurago, fü mö la alügü nga ye, angbü edu kpaka wü Nüwa. Nüwa te eceka kpï bane de, gbo! te kpa rü te komö mö la. Fü Nüwa awu teke, gü ba, ngu te enzürü fanü. 12Fü Nüwa adu kpah angbü cüküꞌdaye. Fütanga sïkpï kpah lorozi, fü ah adu kpah atima mö la. Fü mö la adu anü ka-ye tïne kpala ꞌduwa fï. Ah du koro kpaka Nüwa nda tïne de. Te Nüwa wu ngü la bala, fü ah awu, gü ba, “Ngu la nzürü nza eyi.”
13Te ngu la nzürü nza tete na, dela o re ka Nüwa koro eyi kama maꞌdiya de füh ye biri (601). Gbü re la, gbü gina fe, gbü sïkpï kaka-na biri, fü Nüwa ayia asoko nzö zabu la asidi, teka de ni ceka ngü ka ngu la cu de jia ni. Fü ah ayia aceka kpï kpa kötö. Fü ah awu teke, gü ba, ngu nzürü nza eyi ꞌburu. Fü ah amala, gü ba, “Ah le acï nga tö te ena aürü feke.” Fü ah adu angbü teka fe ꞌbasu. 14Ah te ekoro gbü fe ka ꞌbasu, gbü sïkpï kaka-na teke biri de füh-ye lorozi, tö ürü nza eyi kege.
15Te tö ürü nza tete na, fü Me ayia amala ngü fü Nüwa, 16gü ba dene, “Mü kö ekö gbü zabu la kötö, de wü wara mü, de wü di mü, de wü wara wü di mü ꞌburu, 17abe kpah te wü nü, de wü e de te mü za ewü kpaka mü la ꞌburu. Wü e la kö ekö ꞌburu kötö, de wüh baya, teka fü ewü adi ezu, da esibi füh kotö ne ꞌburu.” 18Fü wü Nüwa ayia akö kötö, de wü wara ye, de wü di ye, kpah de wü wara wü di ye ꞌburu. 19Fü wü nü, de wü lu, de wü jürü wü e, te ewü di agbü zabu la, akpo angbü ekoro te nga wü ꞌbasu ꞌbasu ꞌburu.
20Fütanga ngü la, fü Nüwa ayia aza wü teme, areke gara sü baka *cangalï, teka adi egbo nga ïrï Me tete na. Fü ah aza züka nga nzö wü nü biri biri, kpah de wü züka wü lu, akoro di, awete. Fü ah aza so ewü, acuru baka takpa fü Mere Me. 21Te Nüwa curu so la tete, fü se e la adu afu akoro kpaka Me. Fü se so la areke gbü gü Me ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü Me adu afï nga ngü emaguma ye, gü ba dene, “Ma le tïne adu ato mere kuru te wü kpara füh kotö ne nda-ra de. Angü ma wu eyi, gü ba, wü kpara füh kotö ne ka-wü ꞌburu esiti. Fïngangü ka-ewü ka-ye kü esiti gügü gbü jaji te-wü. Ngü ma, te wüh di bü siti wü kpara la, ma du amörö ewü, anza tanguwa ewü, de wü nü, nda-ra tïne de. 22Te di bala, wü lakï ka wü e füh kotö ne, ena afüfü te-wü akoro ꞌburu, ba e te ni ngbü ele. Bïgü ena akoro anü anza, fü karanga akoro kpah, anü anza. Sü gagaga ena adi ladü, zü ena adi kpah ladü. Ra ena adi ladü, biti ena adi kpah ladü. Wü e la ꞌburu ena angbü efüfü te-wü, zalü akoro di gbü *adu sïkpï, te ni ena agara kotö ne tete na.” Dela ngü te Me mala.
9Dene ngü ka vüngüte ka wü Me ake Nüwa
1Fü Me ayia ato wazi fü wü Nüwa de wü di ye, gü ba dene, “Wü di mü ena abï ye, fü ewü asibi asibi füh kotö ne afa sü, teka fü ewü abaya te nga wü sü ꞌburu. 2Ma o yi eyi baka mere miri gbü nzö wü nü, de wü lu, kpah de wü si agbü ngu ꞌburu. Yi ena angbü de mere wazi gbü nzö ewü, fü ewü adi ekpe yi akpe. 3Baka ta te ma to wü rï zü bete kpa wuru fü wü Adama, de wüh di ezü ne, tïtïne ma to kpah so wü nü la eyi ꞌburu fü yi, de yi di ezü. 4ꞌDuwa ngüte, yi mere e adi ezü de. Yi zü so de ngüte gbü ye kpah de. Te yi le amörö nü la, ah le de yi wa awa, fü ngüngüte ayuru feke, fü yi adu azü so la.
5-6Te kpara mörö kiri ye la, ngü kaka ena adi esiti. Angü ah mörö dela kpara, ta te ma mere engu gegege ba ra ne. Teka ngü la, ma ena ato mere kuru te kpara la. Te ah di de nü te mörö kpara me-ye la, ah kpah esiti, wüh ena amörö engu kpah amörö. Anga te ah di de kpara te mörö kiri ye la, wü miri ena amörö engu kpah amörö, da kiri ye la.
7Nüwa, ma ngbü emala ngü fü mü, de wü di mü, gü ba, yi di ebï ye, fü yi asibi gbe gbe gbe, teka de wüh baya, gbü wü sü füh kotö ne ꞌburu.”
8Fü Me adu amala kpah gara ngü fü wü Nüwa de wü di ye la ꞌburu, gü ba dene, 9“Tïtïne ma le de nih nzö ngüte de nih ma. Fü ra angbü mere *vüngüte ka-yi, kpah de wü kundu yi, te ewü ena akoro sidi nga yi ꞌburu. 10Ma ena adi kpah vüngüte ka wü nü de wü gara wü e, ta te wü di de yi agbü *zabu ne ꞌburu. 11Ma le anzö ngüte de yi bala, angü ma le amörö wü kpara, anza tanguwa ewü de wü e ꞌburu, nda-ra tïne de. Ma du tïne, atima mere siti ngu, te ena asi füh kotö ne sene, ba e ta te ma mere ne, kpah de.
12-13Amba dene ngü te ma ena amere, teka asere kuru ngü ka vüngüte la fü yi. Angü, te agö yia eyi ekoro la, tere ena amü akoro, akolo tü kpï kpa tikpi. Te di bala, te yi wu tere la eyi kpa tikpi la, yi ena adi efï nga kïna ka-ra la. Angü ma mala ta, gü ba, ‘Ma tï adu amörö yi de ngu, baka ta te ma mere ne, tïne de.’ Ma kïna kïna la teka fü yi, de wü kundu yi sidi nga yi, kpah de wü gara wü e te ewü endoro andoro füh kotö ne ꞌburu. Kïna ka-ra la ena angbü bala fï mere badi. 14Te agö te ebïrï la, tere ena angbü ekoro, da ekolo tü agö la. 15Te ma wu tere la eyi la, ma ena adu afï nga kïna ta te ma kïna fü yi, de wü kpara, de wü nü ꞌburu, gü ba dene, ‘Ma tï adu atima agö te ena asi füh kotö ne, amörö wü kpara ꞌburu ne tïne de,’ ne. 16Fanü te tere la koro eyi, ma ena angbü efï nga kïna, ta te ma kïna te-ra di fü yi, de wü gara e füh kotö ne ꞌburu. Angü kïna ka-ra la ena angbü bala, fï mere badi.”
17Dela ta ngü te Me mala fü wü Nüwa, gü ba dene, “Ni o tere eyi kpa tikpi, baka kuru ngü te ena angbü esere nga kïna ka-ni, te ni o esüka ani, de wü kpara, abe te wü gara e te ewü di füh kotö ne ꞌburu.”
Dene ngü ka Nüwa de wü di ye
18Wü di Nüwa, de ta te ewü ngbü de ewü agbü zabu ne, ah de wü Seme, Yapete, bete Ama. Ye Ama ta de Kanana. 19Wü di Nüwa ta ngbee bata. Mere bi nguwa wü kpara füh kotö ne, koro ꞌburu guvu wü di Nüwa de bata la.
20Nüwa ta de kpara te ngbü esö yï. Ah kpah de gina kpara ta te mere fï. Angü ah ru ta gara rïrü agbü yï ka-ye, de ïrï ye *vinü. Ah ngbü ta emere fï gbü rï vinü la. 21Ta gbü gara ra, fü Nüwa ayia anzö fï ne nda bü anzö ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü fï ayia agbo engu kpa esa gugu ka-ye. Te engu ngbü era tete, de fï gbü jia ye la, fü bongo kaka-na ayia agbi eküküte na asidi, ace engu ngïrïmu. 22Fü yeye na de ïrï ye Ama ne,9:22 Ama de wö ye Kanana. ayia akoro, amaka wö ye, te ra ngbü ngïrïmu. Fü ah ayia anü amala nga wö ye fü wü di enga ni ye de ꞌbasu ne. 23Te wü Seme ake Yapete je ngü la bala, fü ewü ayia aza bongo, abu enzö-kpïrï wü, angbü enü di de kürüfe wü, teka angü ani ena awu ngïrïmu eküte wö ani la wu. Fü ewü ayia anü akoro kpaka wö wü la. Fü ewü aza bongo la, ayia abuka eküte wö wü eta kuru jia wü, areke bongo la eküküte na.
24Nüwa, fü fï ayia alofo gbü jia mü. Fü mü adu azükü, aje ngü la, gü ba dene, “Angü ye ni, jaji, ngbü tïne emü ni.” 25Fü Nüwa ayia akïna nguwa wü Ama de wü di ye, gü ba dene, “Me to mere kuru te wü Ama de wü Kanana teka ngü la. Wüh ena angbü labï ka wü bu wü.” 26Fü Nüwa adu agbo nga ïrï Me teka Seme, gü ba, “Me di de Seme, da eto wazi ye fefe na. Fü wü Kanana angbü ba labï kaka-na.” 27Fü Nüwa adu kpah amala ngü teka Yapete, gü ba, “Me di kpah de Yapete, de ah di eto züka ngü fefe na ꞌduwa ba-neh-ene-la. Wüh ena angbü ka-wü ake Seme gbü sü biringbö. Fü Kanana angbü ba labï esaka ewü ꞌbasu mini.”
Dela ta ngü ka Nüwa, fütanga mere ngu, te si füh kotö ne.
28Fü Nüwa adu amere fütanga mere yï-ngu la, baka wü re kama bata teke ꞌbasu de füh ye nzükpa (350). 29Fü re ka Nüwa akoro ꞌburu kama menewa teke ꞌbasu de füh ye nzükpa (950). Fü Nüwa ayia akpi.
101Dene ïrï wü kundu ye Nüwa, te ewü di de wü di wü Seme, Ama, bete Yapete, te wüh bï ewü fütanga mere ngu te si ne.
2Dene ïrï wü di Yapete. Ah de wü Gomere, Magoga, Madayi, Yavana, Tubala, Meseke, bete Tïrasa. 3Dene ïrï wü di Gomere. Ah de wü Asekenaza, Rïfata, bete Togarama. 4Dene ïrï wü di Yavana. Ah de wü Elïsa, Tarasisi, Kiti, bete Dodana. 5Wüh de wü kpara te ewü ngbü nda-wü era mere yï-ngu. Dela nguwa wü di Yapete. Nguwa ewü la ngbü gbü nga nzö kötï ka-wü kpikpi wü. Mö ka-ewü kpah ꞌdö kpikpi ye kpikpi ye.
6Dene ïrï wü di Ama. Ah de wü Kusi, Masïrï, Puta, bete Kanana. 7Dene ïrï wü di Kusi. Ah de wü Seba, Avïla, Sabete, Rama, bete Sabetaka. Dene ïrï wü di Rama. Ah de wü Seba ake Dedana.
8Fü Kusi abï kpah gara ye, de ïrï ye Nimeroda. Nimeroda ta de gina kpara, te di de mere miri, de mere wazi esaka ye fa sü. 9Nimeroda kpah de kpara te ngbü emere wü nü. Fü ah angbü emörö wü nü ꞌduwa ba-neh-ene-la. Teka ngü la, te mü de kpara te ngbü emörö wü nü efa sü la, wü bu mü ena agü ïrï Nimeroda te mü, gü ba dene, “Mü de kpeke kpara, te ngbü emörö wü nü kpah baka Nimeroda.”
10Ta te enga gina, sü ka Nimeroda ka-ye agbü Sïnara. Ah ngbü ta kpala gbü nzö wü kpara ka wü kötï bata, *Babïlona,10:10 Babïlona kpah de Babela. Ereke, bete Akada. 11Fü Nimeroda ayia agbü Sïnara, anü akoro, azoro sü ka wü Asura. Fü ah ajï wü mere kötï kpala, ba e bala. Gara de ïrï ye Nineve, gara de ïrï ye Robota-Ïra, gara de ïrï ye Kala, 12gara de ïrï ye Resene, te di ezengba wü Nineve ake Kala. Wü kötï bata la ꞌburu ba mere kötï biringbö.
13Dene ïrï wü di Masïrï. Ah de wü Ludu, Animo, Labo, Nefetu, 14Patarusu, Kasalu, bete Kafatoro. Kafatoro de mere kundu wü Feleseto. 15Dene ïrï wü di Kanana. Ïrï gina ye Kanana de Sïdona. Ïrï wü gara ewü de wü Ete, 16wü Yebusa, wü Amora, wü Girigasa, 17wü Ivo, wü Arako, wü Sino, 18wü Aravado, wü Cemaro, de wü Amato. Fütanga ngü la, fü wü nguwa Kanana ayia asibi, abaya gbü mere bi wü sü. 19Fü nga nzö kötï ka wü Kanana akpo gbü Sïdona, anü to kpa gbü Gerara, akoro di zalü agbü Gaza. Fü ah anü to kpa gbü *Sodomo, Gomora, Adema, be kpah te Zeboyima, akoro di zalü agbü Lasa.
20Dela ꞌburu ïrï wü di Ama, de nguwa wü kundu ye, kpah de wü mö te ewü ngbü emala.
21Dene ïrï wü di Seme, te di de enga ni ye Yapete ne. Seme ta de mere kundu ye wü di enga *Ebere. 22Wü di Seme ta de wü Elama, Asura, Arafakasada, Ludu, bete Arama. 23Wü di Arama ta de wü Uca, Ula, Getere, bete Masa. 24Fü Arafakasada abï ye, de ïrï ye Sela. Fü Sela abï ye, de ïrï ye Ebere. 25Fü Ebere abï wü ye ꞌbasu. Ïrï gina ewü de Pelege. Wüh gü ïïrï na bala, angü ta gbü wü re kaka-na, Me baya wü kpara füh kotö ne ꞌburu. Ïrï eꞌbaꞌbasu mbarase la de Yoketana.
26Dene ïrï wü di Yoketana. Ah de wü Alemodada, Selefe, Acaramaveta, Yera, 27Adorama, Uzala, Dikala, 28Obala, Abimayele, Seba, 29Ofiri, Avïla, Yobaba. Dela ꞌburu de wü di Yoketana. 30Nga nzö kötï ka nguwa wü di Yoketana kpo agbü Masa, anü to kpa fügö enzö mere gümba, zalü akoro agbü Sefara.
31Dela ꞌburu ïrï wü di Seme, de nguwa wü kundu ye, de wü nga nzö kötï ka-ewü, kpah de wü mö ka-ewü, te ewü ngbü emala.
32Dela ꞌburu nguwa wü di Nüwa, de wü kundu ewü, de nga nzö kötï ka-ewü, te di de wü kpara, te ewü sibi füh kotö ne, fütanga mere ngu te si. Te di bala, nih kpah ꞌburu de wü kundu ye Nüwa.
11Dene ngü ta te mere te-ye agbü Babïlona
1Ta gügü, fütanga mere ngu te si ne, mö ka wü kpara ta ꞌburu biringbö, te wüh ngbü eje ngü gbügbü na esüka wü. 2Fü gara wü kpara angbü ejiji gbü sü la to kpa fügö, da egïrï sü ka kötï.
Gbü gara ra, fü ewü anü akoro gbü gara züka sü de füh ye kpini baka kpara la. Fü ewü agü ïrï sü la, gü ba, Sïnara. Fü ewü ayia ao kötï ka-wü kpala. 3Fü ewü ayia afï ngü, gü ba dene, “Wayi, dene züka sü. Ani ngbü ka-ani sene. Te di bala, ah le de ani küꞌda tö, amere biriki di, azö azö kpo kpo kpo, de ah di kpekpeke baka da. Fü ani ajï züka kötï ka-ani sene.” Fü ewü ayia amere biriki ka-wü, teka afa kambü la di, angü rüvü gbü sü la, te wüh ena afa kambü di ne, nda ma. Fü ewü aza mü te di baka biküꞌda la, aꞌbüra füh biriki la, teka de biriki la zoro te-wü, fü ewü angbü kpekpeke. 4Fü ewü adu afï nga gara ngü, gü ba dene, “Ani jï mere kambü, te ena akoro kpa etongo kpï. Ah le de ani mere bala, teka fü ïrï ani awü gbü wü sü ꞌburu. Angü te ani baya faaa füh kotö ne la, ah esiti.”
5Fü Me ayia awu ngü te wü kpara la ngbü emere ne. Fü ah ayia akoro aceka kötï ka wü kpara la, bete mere siti kambü, te wüh ngbü ejï ne. 6Me gü ba, “Tïtïne wü kpara ne, nguwa ewü ngbee biringbö. Mö ka-ewü kpah biringbö. Te wüh kpo eyi emere gina ngü bane, te ni tata ewü de la, wüh ena anü de ngü ka-wü la kpa engagira nü. Ngü te ena afa ewü tïne ma. 7Amba ni le ngü la bala de. Te di bala, ani nü enü, abaya ewü, de ani o mö ka-ewü kpikpi ye kpikpi ye, teka de wüh mere e aje ngü ka wü bu wü tïne de.” 8Fü Me akoro, abaya ewü kpah bala. Fü ngü ka kötï ka-ewü, de mere kambü la asiti ꞌburu. Fü ewü abaya tïne faaa! ago angbü gbü nga nzö wü sü füh kotö ne ꞌburu.
9Dela si-ngü te wüh gü ïrï sü la tete na, gü ba, *Babïlona11:9 Babïlona kpah de Babela. ne. Angü gbü sü la, Me füfü mö ka wü kpara, te ewü ngbü ta emala biringbö ne. Fü ah ayia abaya ewü füh kotö ne ꞌburu.
10Dene ïrï wü kundu ye Seme.
Sidi nga wü re ꞌbasu fütanga mere ngu te si ne, fü re ka Seme ayia akoro kama biri (100). Fü Seme ayia abï ye komoko, agü ïïrï na Arafakasada. 11Fü ah amere fütanga ngü la, wü re kama ꞌburuve (500), fï da ebï gara wü jaji. Fü Seme ayia akpi.
12Fü Arafakasada ayia aga, amere wü re teke biri nzükpa de füh ye ꞌburuve (35). Fü ah ayia abï Sela. 13Fü ah amere fütanga ngü la wü re kama bala de füh ye bata (403), fï da ebï gara wü jaji. Fü Arafakasada ayia akpi.
14Fü Sela ayia aga, amere wü re teke biri de füh ye nzükpa (30). Fü ah ayia abï *Ebere. 15Fü ah amere fütanga ngü la wü re kama bala de füh ye bata (403), fï da ebï gara wü jaji. Fü Sela ayia akpi.
16Fü Ebere ayia aga, amere wü re teke biri nzükpa de füh ye bala (34). Fü ah ayia abï Pelege. 17Fü ah amere fütanga ngü la wü re kama bala teke biri de füh ye nzükpa (430), fï da ebï gara wü jaji. Fü Ebere ayia akpi.
18Fü Pelege ayia aga, amere wü re teke biri de füh ye nzükpa (30). Fü ah ayia abï Ruu. 19Fü ah amere fütanga ngü la wü re kama ꞌbasu de füh ye menewa (209), fï da ebï gara wü jaji. Fü Pelege ayia akpi.
20Fü Ruu ayia aga, amere wü re teke biri nzükpa de füh ye ꞌbasu (32). Fü ah ayia abï Seruga. 21Fü ah amere fütanga ngü la wü re kama ꞌbasu de füh ye lorozi (207), fï da ebï gara wü jaji. Fü Ruu ayia akpi.
22Fü Seruga ayia aga, amere wü re teke biri de füh ye nzükpa (30). Fü ah ayia abï Nayora. 23Fü ah amere fütanga ngü la wü re kama ꞌbasu (200), fï da ebï gara wü jaji. Fü Seruga ayia akpi.
24Fü Nayora ayia aga, amere wü re teke biri de füh ye menewa (29). Fü ah ayia abï Tera. 25Fü ah amere fütanga ngü la wü re kama biri nzükpa de füh ye menewa (119), fï da ebï gara wü jaji. Fü Nayora ayia akpi.
26Fü Tera ayia aga, amere wü re teke bata de füh ye nzükpa (70). Fü ah akpo ebï ye. Ah bï wü jaji bata, de ïrï wü Abarama, bete Nayora, bete Arana.
Dela ïrï wü kundu kundu ye Seme, te wüh bï ewü fütanga mere ngu ta te si ne.
27-28Dene ngü ka wü di Tera.
Wü di Tera ta bata, de ïrï wü Abarama, Nayora, bete Arana. Wü Tera ngbü ta de wü di ye la agbü gara sü de ïrï ye Ura.11:27-28 Ura ta de ꞌbaranga, te di gbü nga nzö kötï ka wü Kasado. Fü Arana ayia abï ye, agü ïïrï na Loto. Fütanga ngü la, fü Arana ayia akpi, ciki gbü sü de te wüh bï engu gbügbü, agbü Ura la, o wö ye na di la ladü de jia ye. 29Fü wü Abarama ake Nayora aga, akoro cögbörö wü komoko. Fü ewü ayia aza wü würüse. Ïrï wara Abarama ta de Sarayï. Ïrï wara Nayora nda de Mïleka.11:29 Wö ye Mïleka ta de Arana. Enga ni ye Mïleka, tangbase, ta kpah ladü de ïrï ye Yïseke.30Amba Sarayï bï ye ta nda de.
31Gbü gara ra, fü Tera ayia aza wü Abarama ake wara ye, bete Loto, te di de kundu ye ne, ace Ura, teka anü agbü tö ka wü *Kanana. Fü ewü anü, anü, akoro gbü gara sü etüngba, de ïrï ye Arana. Fü ewü angbü sela. 32Fü Tera ayia agbe, angü re kaka koro eyi wü re kama ꞌbasu de füh ye ꞌburuve (205). Fü ah ayia akpi sela.
12Dene ngü te Me ï Abarama tete
1Gbü gara sïkpï, te re ka Abarama koro tete ꞌburu baka re teke bata nzükpa de füh ye ꞌburuve (75), fü Me ayia amala ngü fü Abarama, gü ba dene, “Abarama, mü yia eyia, de mü ce gba mü, de wü mürü mü, de mü go ngbü agbü gara ganzi sü, te ma ena agü tatamu fü mü. 2Te mü le ngü ka-ra la eyi la, ma ena ato wazi fü mü. Fü wü kundu mü abï ye, asibi, afa sü. Fü nguwa yi asibi, akoro ba mere bi nguwa wü kpara. Ma ena ato wazi fü mü, fü ïrï mü adi ewü awü gbü wü sü ꞌburu. Fü ra adu angbü eto züka ngü fü mere bi wü kpara teka ngü ka-mü. 3Mene kpara te ena amere züka ngü fü mü, ma ena amere kpah züka ngü fefe na. Amba mene kpara te ena asiri mü, ma ena akïna engu. Ma ena aküwa nguwa wü kpara füh kotö ne ꞌburu teka ngü ka-mü.”
4-5Te Abarama je ngü la bala, fü engu amere wü ngü la kpah ce ꞌburu bala.
Fü Abarama ayia agbü Arana sela, aza wara ye, ake Loto, te di de ye enga ni ye ne. Fü ewü akö kpah wü labï ka-wü, te ewü maka de sela ne, de wü nü ka-wü, de wü e ka-wü ꞌburu, anü di kpa gbü tö ka wü *Kanana. Te wü Abarama nü koro tete agbü tö ka wü Kanana, 6fü ewü ayia aguru sü, anü akoro kpa gbü gara sü kpala de ïrï ye Sekeme, esa mere rü ka More. Ta gbü wü re la, wü Kanana ngbü ta la fï era kötï gbü sü la.
7Fü Me ayia agü tamu ye fü Abarama, gü ba dene, “Te gara, ni ena ato tö ne ꞌburu fü wü, de wü kundu ye, teka fü ewü angbü gbügbü fï mere badi.” Te Abarama je ngü la tete, fü engu adu areke sü baka *cangalï, teka agbo nga ïrï Me tete na, angü Me gü tamu ye fefe na gbü sü engu la.
8Fütanga ngü la, fü Abarama ayia anü to gbü kpa ye ka kokpa, anü akoro kpa enzö gümba, te di to kpa fügö ka Betele. Fü ah ayia ade mba gugu sela, ezengba Betele ake Ayï. Fü engu ayia areke sü teka adi egbo nga ïrï Mere Me, da ecu ngü Mere Me sela. 9Fü Abarama angbü fï bü eka te-ye ce ce ce bala, enü kpa edebu sü to gbü kokpa.
Dela ngü ta te Abarama mere, te Me ï engu tete, fü ah ayia ace Arana ne.
Dene ngü ta te mere te-ye fü Abarama agbü Ezepeto
10Fütanga wü ngü la, fü tala ayia atï gbü sü ka wü Kanana ꞌburu. Te di bala, fü wü Abarama ayia akpe anü angbü la takü agbü *Ezepeto, teka ngü ka mere siti tala la.
11-12Baka te ewü yia ngbü enü tete, fü ewü anü akoro gbamari ede Ezepeto. Fü Abarama ayia amala ngü fü wara ye, gü ba dene, “Sarayï deyï, ani koro eyi gbamari ede Ezepeto dene. Te ani ena akoro kpala la, wü kpara ka Ezepeto ena agü jia wü te ye, awu ye, de te ye su afa sü ne. Gümü ye ena ake ewü. Te di bala, te wüh ena awu, gü ba, ni de watï ye la, wüh ena amörö ni teka ngü ka-ye. 13Amba dene mba gara mani, te ani ena amere, teka fü wü kpara ka Ezepeto amere ni areke areke, angü wüh ena amörö ni. Te wüh yi-ta ye la, ye mere e amala fü ewü, gü ba, ‘Ni de watï ye,’ ne de. Ye mala fü ewü, gü ba, ‘Ni ka-ni de enga ni ye.’ ” Abarama mere ta mani la bala, angü Sarayï su fa sü.
14Fü ewü ayia anü akoro kpa gbü Ezepeto. Baka te wü kpara ka Ezepeto wu Sarayï, fü Sarayï ayia asu gbü jia ewü afa sü. 15Fü wü angbe cögbörö kpara ka miri ayia kpah awu Sarayï. Fü ewü anü de ngü la, amala fü miri, gü ba, “Ani maka gara ye würüse kpane, te su fa sü!” Fü ewü adu aza Sarayï, anü de engu kpa gba miri. Fü Sarayï ayia angbü kpala.
16Fü miri angbü emere ngü Abarama ereke ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ah amala, gü ba, “Ni le ase Sarayï wara ni tete na.” Fü engu ato mere bi wü e fü Abarama, baka wü labï, wü kambiliki, wü yiti, kpah de wü nü, te wüh nü fefeh, ba wü dongï bete kamele, teka ngü ka Sarayï.
17Fü Me ayia atima mere siti keke agba miri la, de wü kpara ka-ye ꞌburu, teka ngü ka Sarayï, angü ah ka-ye de wara Abarama. 18Te miri wu bala, fü mamaguma ayia anzu. Fü engu adu aï Abarama, amala ngü fefe, gü ba dene, “Mene ngü de te ye mere de ni de bane, ah de ne ngü ne? Ye mala ta fü ni, gü ba dene, ‘Würüse ne de enga ni ni.’ Ye su wu fü ni bala teka ne? Te ye ena amala ta fü ni, gü ba, ‘Sarayï ka-ye de wara ni la,’ ah ena areke ta afa sü. 19Ye fiti ni, gü ba, ‘Sarayï ka-ye nda de enga ni ni.’ Fü ye ayia ale, gü ba, ‘Ni za engu eza wara ni tete.’ Dela ꞌba züka ngü na? Te di bala, wara ye eyi dene! Ye za engu eza, de wü nü ka-wü!” 20Fü miri adu atima wü kpara ka-ye, de wüh gï nga Abarama, ce te kaje. Fü Abarama aza wara ye, de wü e ka-ye ꞌburu, ayia adu ka-wü agbü Kanana.
131Dela mene ngü ta te mere te-ye fü wü Abarama ake Sarayï agbü *Ezepeto. Wüh yia du ka-wü ta agbü *Kanana, kpah de wü Loto.
Dene ngü ka wü Abarama ake Loto
2Fütanga ngü la, fü wü e ka Abarama ayia asibi tïne afa sü, ah de wü se, kpah de wü nü, ba wü yiti, wü kambiliki, de wü meme. 3Baka te wü Abarama du koro tete agbü Kanana sela, fü ewü angbü endondoro te nga nzö wü sü sela, zalü anü akoro agbü Betele, gbü sü ta te ewü mere gugu ka-wü tete na te enga gina, ezengba Betele ake Ayï ne. 4Sü engu la, ah ta kpah de sü, te Abarama gbo nga ïrï Me tete na, te enga gina ne. Fü Abarama adu angbü egbo nga ïrï Me kpah sela.
5Wü Abarama ngbü ta ejiji te nga wü ndoro la kpah fï bü ake Loto, te di de ye enga ni ye ne. Loto ta kpah de mere bi wü kpara gbü nga ye, kpah de wü nü, ba wü yiti, wü kambiliki, de wü meme esaka ye. 6Baka ta te wü nü sibi esaka ewü, ake afudu ye fa sü ne, sü du be, fü ewü angbü tete ꞌburu gbü sü biringbö, ne nda tïne de. 7Angü wü kpara ta te ewü ngbü eceka kpï fütanga wü nü ka Abarama, bete nda Loto ne, du ngbü ewü nga esüka wü, teka ngü ka sü te be de ne. Da ewü ta te ewü ena anü to kpa ekati ne nda ma, angü wü kpara ka Kanana ngbü ta gbü sü la. Wü Pereze ngbü ta nda-wü kpah edebu sü gbü sü la.
8Te di bala, fü Abarama ayia amala ngü fü Loto, agü ba, “Ye ni deyï, ni le fü nga adi engbü esüka ani de. Ngü de te wü kpara ka-ani ngbü ewü nga di esüka wü la, ah de siti ngü. Angü ani ka-ani mürü. 9Te di bala ne, te sü de sene be nda de la, ye ceka la mere siti nga nzö sü, de to kpa fügö ne. Dela ꞌburu sü, te ani ena angbü gbügbü na. Te ah bala la, ani ye süka ani eye tïtïne. Ye ceka nda-ye sü eceka. Te ye ngbü ele nda-ye angbü ciki sene la, ni ena aza nda-ni tïne mene sü, te di to kpa fügö ne. Te ye le di mene sü, te di to kpa fügö ne la, ni ena angbü nda-ni tïne ciki sene. Angü ngü ka nga esüka wü kpara esiti.”
10Fü Loto ayia aceka kpï, awu sü ede ngu Yürüdene, te nü koro zalü kpa gbü Sügara ne. Fü sü engu la ayia atï te nga jijia ꞌduwa kpini, angü ah ta de züka sü, te ngu ngbü gbügbü na fï bü cakö. Ah ta kpah baka sü ka yï, te Me o agbü Edene ne. Ah ngbü kpah baka tö ka wü Ezepeto, te ngu fa gbügbü na sü ne. Angü ngü la mere te-ye ta gügü, o Me siti *Sodomo ake Gomora la de. 11Te Loto wu bala ne, fü ah ayia afe nda-ye mene sü, te di ede ngu Yürüdene to kpa fügö ne. Fü ewü ayia aye süka wü ake afudu ye. Fü Loto ago angbü nda-ye kpala.
Dela ta ngü te wü Abarama ake Loto ye süka wü tete na. 12Abarama ngbü nda-ye ta fï gbü sü ka wü Kanana sela. Fü Loto anü angbü nda-ye ede wü mere kötï te di era ngu. Fü ah ade gugu ka-ye gbamari ede gara mere kötï, de ïrï ye Sodomo. 13Wü kpara ka Sodomo ka-wü ta siti wü kpara, te ewü ngbü ememere fï bü *siti ngü gbü jia Me.
14Ta te Loto go tete gbü nda-ye sü, fü Me ayia akoro kpaka Abarama, amala ngü fefe na, gü ba, “Mü e la jia mü, de mü ceka nga nzö wü sü ne ꞌburu. Mü ceka la kpï to kpa fügö, to kpa ekati, kpah to gbü kokpa bete kamisü. 15Wü sü de te mü ngbü eceka la, te gara, ma ena ato ato ꞌburu fü yi, de wü kundu mü, teka fü ewü angbü gbügbü fï mere badi. 16De-ra Me, ma ena ato wazi fü wü kundu mü la, teka fü ewü angbü ebï wü ye, da esibi efa sü, ba zu-tö la. Angü kpara te ena atanga ewü anza ne nda ma. 17Te di bala, ah le de mü yia eyia, mü kpo, mü ndoro te nga nzö wü sü la ꞌburu. Mü ceka reke areke, angü dela eyi sü te ma ena ato fü yi.” 18Te Abarama je ngü de te Me mala fü ye de bala ne, fü ah ayia ago agbü Eberone, ade gugu ka-ye angbü kpala, esa mere rü ka kpara de ïrï ye Mamare. Fü Abarama adu areke sü baka *cangalï kpala, teka adi egbo nga ïrï Me tete na.
14Dene ngü ka Abarama ake miri ka Sodomo
1-5Ta gbü wü re la, gara mere miri ta ladü de ïrï ye Kedora-Lawomera. Ah ngbü ka-ye ta to kpa fügö, gbü tö ka wü Elama. Ah de mere kpeke miri, de mere bi wü kpara esa lö ye. Fü Kedora-Lawomera aza wü marajümïya ka-ye, anü de ewü, atï gü gbü nzö mere bi nguwa wü kpara, baka wü kpara ka *Sodomo,14:1-5 Ïrï miri ka Sodomo ta de Bera. Gomora,14:1-5 Ïrï miri ka Gomora ta de Birasa. Adema,14:1-5 Ïrï miri ka wü Adema ta de Sinaba. Zeboyima,14:1-5 Ïrï miri ka wü Zeboyima ta de Semebere. bete wü Bela.14:1-5 Wüh du ngbü ta eï Bela kpah Sügara. Fü Kedora-Lawomera ayia afa wü kpara la, adu angbü gbü nzö ewü ꞌburu de wazi. Fü ah ato rïrï fü ewü, de wüh di eto mere bi jiase fü ni, te nga wü re ꞌburu. Fü wü kpara la ale, akpo angbü eto jiase la, teka wü re nzükpa de füh-ye ꞌbasu. Fütanga re nzükpa de füh ye ꞌbasu, fü nguwa wü miri de ꞌburuve, te Kedora-Lawomera ngbü gbü nzö ewü ne, adu ace ka-wü kpo da eto jiase fü Kedora-Lawomera. Fü re afü biringbö.
Fütanga re biringbö la, fü Kedora-Lawomera ayia amala ngü, agü ba, “Te di bala, ni ena ato kuru te wü kpara te ewü gü ba, ‘Ani le ngü ka-ni tïne de,’ ne.” Fü wü Kedora-Lawomera ayia abiti te-wü de wü gara wü miri bata, teka de wüh le ta-ngü te ni. Wü miri la ta miri ka wü Sïnara14:1-5 Ïrï miri ka wü Sïnara ta de Amurafera. de nda wü Elasara,14:1-5 Ïrï miri ka wü Elasara ta de Ariyoka. bete nda wü Goyi.14:1-5 Ïrï miri ka wü Goyi ta de Tïdala. Fü ewü adu amaka wazi, teka wü mene wü miri, de te ewü gü ba, “Ani le tïne aje rïrï ka Miri Kedora-Lawomera de,” ne. Fü ewü ayia de wü marajümïya ka-wü la, anü atï de gü gbü nzö nguwa wü Refe,14:1-5 Wüh mere gü de wü Refe ta kpa gbü Asetorata-Karunema. de wü Zuza,14:1-5 Wüh mere gü de wü Zuza ta kpa gbü Ama. de wü Eme,14:1-5 Wüh mere gü de wü Eme ta kpa gbü Save-Kïratema. ayia aza esaka ewü. 6Fü ewü adu kpah, atï de gü gbü nzö wü Oro, kpa füh da.14:6 Ïrï da ka wü Oro ta de Seyira. Fü ewü aliki wü Oro zalü akoro di kpa gbü ndu, agbü Eleparana. Fü ewü afa wü Oro. 7Fü ewü adu kpah anü agbü Ene-Misapata,14:7 Wüh du ngbü ta eï Ene-Misapata kpah Kadesa. afa wü Amaleke, de wü Amora14:7 Wü Amora ngbü ta agbü Acacona-Tamara. kpah bala.
8-9Ta te miri ka Sodomo, de wü gara wü miri gbü nga nzö sü la, je ngü la bala, fü ewü ayia abiti wü marajümïya ka-wü, anü akoro gbü mere sü tele tele de ïrï ye Sidimi.14:8-9 Mere yï-ngu du gbala sü tïtïne eyi füh mere sü tele tele la. Fü ewü areke te-wü sela, teka atï de gü gbü nzö wü Kedora-Lawomera.
10Fü wü Kedora-Lawomera ayia asö gü, afa wü miri ka Sodomo de wü bu ye la ꞌburu. Fü wü miri ka Sodomo ayia de wü bu ye, auru de woro. Fü miri ka Sodomo ake miri ka Gomora akpe atï gbü wü cudu, te ewü cu fa sü, angü angbe cögbörö wü cudu fa ta gbü sü la sü. Fü wü gara wü bu wü ayia akpe nda-wü to kpa enzö mere gümba, aküwa ka-wü.
11Fü wü marajümïya ka Kedora-Lawomera ayia arï gbü wü mere kötï ka Sodomo ake Gomora, akö wü e ka-ewü, de wü gara kpara gbü nga ewü ꞌburu. 12Fü ewü ayia azoro kpah Loto, te di de ye enga ni ye Abarama, de wü e ka-ye ꞌburu, angü engu ra kötï ta gbamari ede Sodomo. Fü ewü ayia anü sü de engu, de wü e kaka-na la ꞌburu.
13Ta gbü wü lakï la, Abarama ngbü ta la fï esa mere rü ka Mamare ne. Wü Mamare ngbü ta kpah gbü sü la, de wü di enga ni ye ꞌbasu. Ah de wü Esokole ake Anera. Nguwa wü Mamare ta de Amora. Nguwa Abarama nda de *Ebere. Nguwa wü Mamare nzö ta ngüte de wü Abarama.
Fü gara kpara ta te kpe küwa gbü gü la, ayia akoro amala ngü fü Abarama, gü ba dene, 14“Wü Kedora-Lawomera koro de gü, siti wü sü ka-ani eyi ꞌburu. Wüh zoro Loto, nü sü di kpah eyi.” Te Abarama je ngü la, fü engu ayia ꞌduwa, abiti wü komoko ka-ye, te ewü wu ngü ka gü kpah kpo. Fü ah adu kpah abiti wü vüngüte ka-ye ꞌburu. Fü ewü ayia, baka wü kpara kama bata nzükpa de füh ye ꞌbajena la (318), anü afa nga wü Kedora-Lawomera, zalü akoro di kpa gbü Dana. 15Te wü Abarama nü koro tete kpala, fü ah ayia afï nga gara mani. Fü ah ayia aye süka wü kpara ka-ye la, gü ba, “Wü gara fü nda-wü bane, de wü gara fü nda-wü to bane.” Fü ewü ayia gbü biti, anü atï de gü gbü nzö wü Kedora-Lawomera, agüka ewü gbü ïrï-to. Fü wü Abarama ayia asö gü, afa ewü ka. Fü ewü ayia aliki ewü, anü akoro de ewü nengete kpa gbü Oba.14:15 Oba ta gara ꞌbaranga ede Damaseke edebu sü kpala.16Fü wü Abarama akö wü e de esaka wü Kedora-Lawomera, de ta te ewü kö gbü gü ne ꞌburu. Fü Abarama adu kpah aza Loto, de wü gara kpara, ta te wüh zoro ewü, de wü würüse ne ꞌburu, adu di.
17Te Abarama ngbü edu tete, fü miri ka Sodomo ayia anü amaka Abarama kpa te kaje, ede Yerüsalema.14:17 Sü la ka-ye kpa gbü mere kpanguwa ka Save.18Miri ka Salema ta ladü de ïrï ye Meleke-Sadiki. Engu ta de *mürü gele ka Mere Me. Fü Meleke-Sadiki ayia aza e-mazü bete fï *vinü, akoro di, ato fü wü Abarama. Fü ewü ayia azü. 19Fü Meleke-Sadiki ayia asü ngüsü gbü nzö Abarama, amala ngü fefe, gü ba dene, “Ma ngbü eku gba fü Mere Me, te o tö ake kpï ne, de ah to wazi fü mü. 20Ma gbo nga ïrï Me, angü ah to wazi eyi fü mü, fü mü afa wü vügü ka-mü di.” Fü Abarama ayia aza mere bi wü e, de te engu kö gbü nga wü Kedora-Lawomera ne, aye süsüka ba e nzükpa. Fü ah ayia aza bibiri na, esüka wü nzükpa la, ato fü Meleke-Sadiki te ïrï Me, baka tari-e, teka agbo nga ïrï Me di.
21Fü miri ka Sodomo ayia amala ngü fü Abarama, gü ba dene, “Ye za du wü e, ta te wü vügü ka-ani kö esaka ani la, eza fü ye. Ni ele nda-ni bü wü kpara ka-ni, de ye lügü ewü fü ni.” 22Fü Abarama alügü ngü fefe, gü ba dene, “Ye za wü kpara ka-ye eza, de wü e la ꞌburu. Ni le aza wü e la nda-ni de, angü ni kïna kïna eyi, de ïrï Mere Me, te o tö ake kpï ne, 23gü ba, ni tï aza e ꞌduwa kpo de. Te ah ena adi kpah mene engu, te di mba cüküꞌdaye la, ni za nda-ni kpah de. Angü ye ena agü ba, ‘Ni to wazi fü ni, Abarama, me-ni.’ 24Ni za nda-ni eyi bü wü e-mazü, de te wü kpara ka-ni la zü te kaje. Wü vüngüte ka-ni, de te ani di de ewü ne, wüh za nda-wü e eza.”
Dela ngü ta te Abarama mere, te engu küwa Loto esaka wü Kedora-Lawomera, te wüh zoro engu tete gbü gü ne.
15Dene ngü ka vüngüte ka Me ake Abarama
1Gbü gara sïkpï, fü Me ayia akoro kpaka Abarama gbü biti, amala ngü fefe, gü ba dene, “Abarama, mü kpe cürü de. Ma ena adi fü mü ba *vüngüte ka-mü. Fü ra angbü eceka kpï fütanga mü me-ra. Fü ra angbü fü mü baka mere ngisi ka-mü. Fü ra ato mere bi wü züka e fü mü, angü mü to maguma mü eyi fere.” 2-3Fü Abarama amala ngü, gü ba, “Wayi bala, Mere Miri ka-ra, amba e te mü ena ato fere ne, ah baka neh ene? Angü wü di ra kpah ma ne. Amba, te ma ena akpi la, kpara te ena afï nga ra, areke mbükü ra, neh da? Te wü di enga wüna di ꞌburu nengete agbü Arana kpala ne? Kpara te ena aza e-nga-kpa ra, te gara, ena adi kpah bü enga cörö ka-ra, te ma ga engu, de ïrï ye Eliyezere ne.”15:2-3 Eliyezere la, wüh bï engu ta gbü gara ganzi sü de ïrï ye Damaseke.4Me gü ba dene, “Fanü fanü, enga cörö ka-mü la, ah tï aza wü e-nga-kpa mü, fütanga kö mü me-ye nda de. Kpara ladü te ena aza wü e-nga-kpa mü la sidi nga kö mü. Ah ena adi zu ye mü, te mü ena abï engu cu me-mü.”
5Fü Me amala ngü fü Abarama, gü ba, “Mü koro la kpa etanü, de mü ceka wü küfara de kpa tikpi ne. Mü tï eyi atanga ewü? Ma ena ato wazi fü mü. Fü wü kundu mü asibi, akoro kpah coboro, baka wü küfara, de te mü eceka ewü etongo kpï ne.” 6Fü Abarama ato maguma ye fü Me. Fü Me adu aceka engu baka züka kpara ka-ye teka ngü la.
7Fü Me amala ngü fü Abarama, gü ba dene, “Abarama, mü wu kpo, ga, ma de kpara te ma ï mü, te mü ngbü ta agbü Ura kpala. Fü ra amala ngü fü mü, de mü ce sü te wüh bï mü gbügbü na ne, teka fü mü akoro angbü gbü *Kanana sene. Fü ra aceka kpï fütanga yi te kaje la, akoro de yi sene, teka fü ra ato tö ne fü yi, fü yi angbü tïne gbügbü na.” 8Abarama gü ba dene, “Wayi bala, Miri ka-ra, ma ena awu neh baye, ga, mü ena ato tö ne fere, fanü fanü?” 9Me gü ba, “Mü ena awu ngü la enatikine, angü nih ena anzö ngüte ake nih ma. Mü nü, mü za ca yiti, de re ka-ye bata. Fü mü aza kpah ca meme, de re ka-ye kpah bata. Fü mü aza kpah moko kambiliki, de re ka-ye kpah bata. Fü mü aza kpah mö ka kötï, bete nda gü. Fü mü akö ewü, akoro di, awa fere.”
10Kpurutokokpï la, fü Abarama ayia anü aza wü e la ꞌburu, akoro de ewü, teka amere gele vüngüte ka-wü la di. Fü ah awete ewü, de wü lu ꞌburu. Fü ah awete so wü nü la ꞌburu, aye esüsüka ꞌbasu ꞌbasu, ace ꞌduwa so wü lu. Fü ah adu aza wü so la, ado ewü kpah ꞌbasu ꞌbasu de ze ye, angü gele ka manzö ngüte ka wü kpara la, ah ka-ye ta bala. Fü Abarama adu angbü kötö. 11Fü wü nügünü akpo angbü ekoro, teka adoro wü so la. Fü Abarama angbü eliki ewü asidi, zalü anü akoro etamurago.
12Te ra ngbü etï tete, fü mere ra ayia azoro jia Abarama. Fü sü atï gbü jijia ꞌduwa mbirrri. Fü Abarama angbü eyi ayi, rïrïrïrï, de mere cürü. 13Fü Me akpo angbü emala ngü fü Abarama, gü ba, “Abarama, mü kpe cürü de. Ma ena angbü baka mere vüngüte ka-mü, fï mere badi. Fü ra ao jia ra eküte mü. Ngü te ma emala fü mü ne, ah de zu ngü, te ena amere te-ye fü wü kundu mü sidi nga mü. Angü te gara, wü kundu mü ena ayia sene, anü akoro agbü gara tö nengete, angbü kpala baka wü ganzi kpara. Wü kpara gbü tö la ena afü ewü ba wü labï ka-wü, ato cïnga te ewü, teka mere bi wü re, baka re kama bala (400). 14-16Fütanga re kama bala la (400), ma ena adu aküwa wü kundu mü la esaka wü kpara, te ewü ena ato cïnga te ewü la, angü ma ena adu ato kuru te nguwa siti wü kpara la, na cïnga te ewü ena ato te wü kundu mü la. Fü wü kundu mü ayia ace tö la de mere tadu. Fü ewü akö mere bi wü e esaka wü vügü ka-wü la. Fü ewü ayia adu akoro gbü tö ka wü Kanana sene. Gbü re engu la, ma ena ato tö ne fü wü kundu mü. Amba ma to tïtïne de, angü ma ngbü ecï nga wü kpara ka Kanana. Angü wüh ngbü emere *siti ngü efa sü. Ma gü ba, ma ena angbü la mba cüküꞌdaye feke, anga wüh ena afü maguma wü ya? Te gara, te ewü fü maguma wü de la, ma ena adu aliki ewü sene asidi. Fü ra aza tö ka-ewü ne, adu ato fü wü kundu mü. De-mü, Abarama, mü ena ara füh kotö ne, ayiri ayiri. Te mü gbe eyi la, fü wü kundu mü aceka kpï fütanga mü me-wü. Fü mü amaka kpah wü züka ngü. Fü mü adu akpi tïne ferrre.”
17Baka te sü tï nza tete ꞌburu ꞌburu, fü Abarama adu azükü. Engu ga, ni ceka kpï bane de, gbo! te sila de wa gbü ye, te ngbü ecï acï ba ke la. Fü wa la angbü endoro esüka wü so nü, de te Abarama wete ewü, do ne.
18Fü Me amala ngü fü Abarama, gü ba, “Ni ena ato tö ne fü wü kundu kundu ye. Fü tö ne angbü ba tö ka-ewü, akpo kü bü era ngu ka wü *Ezepeto, zalü akoro di era mere ngu de ïrï ye Efürata ne. 19Amba enatikine, tö la, ah ka-ye la esaka nguwa wü gara kpara, de ïrï ewü wü Kena, wü Keneza, kpah bete wü Kadamona. 20Nguwa wü Ete, de wü Pereze, bete wü Refe go ngbü eyi kpah ꞌburu sela. 21Wü gara nguwa wü kpara, baka wü Amora, wü Kanana, wü Girigasa, bete wü Yebusa kpah ꞌburu ladü gbü tö la. De-ni, Me, ni ena aliki nguwa wü kpara la, te gara, gbü tö la ꞌburu asidi. Fü ni adu ato tö engu la tïne fü wü kundu ye de nguwa wü. Fü wü angbü sela fï mere badi.”
Dela ngü ta te mere te-ye gbü sïkpï te Me za Abarama ba vüngüte ka-ye tete na ne.
16Dene ngü ka Abarama ake Agara
1-3Baka ta te wü Abarama ngbü gbü tö ka wü *Kanana kpala teka wü re nzükpa ne, wara Abarama, de ïrï ye Sarayï ne, bï ye fefe nda de. Te di bala, fü Sarayï ayia afï nga gara labï ka-ye de ïrï ye Agara, te di de egba *Ezepeto ne. Fü Sarayï ayia amala ngü fü watï ye, gü ba dene, “Watï ni deyï, ye ceka la, Me le de ani bï ye ake ye de. Te di eyi bala ne, ye za labï ka-ni, de ïrï ye Agara ne, eza wara ye tete. Fü wü angbü ake di. E-wu neh da? Me ena ato ye fü ani guguvu na.” Fü Abarama ayia ale. 4Fü Sarayï adu aza Agara, ato fü Abarama, de ah ngbü ba wara ka tete. Fü Abarama angbü ake Agara, awu engu würüse tete. Fü Agara ayia amaka bu.
Te Agara wu tïne, ga, ni eyi de bu ni ne, fü engu adu angbü efala Sarayï. 5Fü ngü la adu asiti te Sarayï ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü Sarayï adu amala ngü fü Abarama, gü ba, “De bane neh ene ngü ne? Dela ngü ka-ye! Angü Agara ngbü efala ni enatikine ne, teka ngü ka-ye. E-to ta würüse la fü ye neh da? Ah de ni de? Ah du fü te-ye tïne eyi gbuuu! angbü emü ni, teka te engu du maka ye tïne eyi ne. Dela ngbürü zu ngü fanü fanü na? Ah ba ngü de. Me ladü, te ena awu ngü ka-ye la!” 6Abarama gü ba dene, “Ah ba ngü de. Angü Agara de labï ka-ye. Ye za kpah bü Agara, de ye mere engu, ba e te ye ngbü ele, teka de ah je ngü ka-ye.”
Fü Sarayï adu angbü emere Agara tïne ꞌduwa sisiti. Fü ngü la adu asiti te Agara afa cu sü. Fü Agara adu akpe kpa etü gü, to te kaje te enü agbü Ezepeto.
7Baka te Agara kpe nü kpa etü gü, fü anü akoro kpa füh du-kpa-ngu, kpa te kaje ka Sura. Fü *Malayïka ka Me akoro amaka engu kpala. 8Fü malayïka la ayi-tata na, gü ba dene, “Agara deyï, ye koro neh kaye? Ye de labï ka Sarayï de? Ye enü neh kaye?” Agara gü ba, “Ni ngbü ekpe akpe esaka Sarayï.” 9Malayïka gü ba, “Mü mere e afï nga ngü, te Sarayï mere mü di, la de, angü Me wu ngü te mere mü la eyi. Mü yia eyia, de mü du kpa ka Sarayï, fü mü adi eje ngü kaka-na. 10-11Angü mü ena abï ye, fü mü agü ïïrï na de Ïsïmayile.16:10-11 Ïsïmayile ba e te wüh ena aga, Me wu cïnga ra. Fü Me ato wazi fü yi, de wü di enga mü la. Fü ewü abï ye, asibi asibi. Kpara te ena atanga wü ata mü anza, nda ma. Angü Me je gba ka-mü, teka ngü de te ngbü emere mü ne eyi. 12Mbarase ka-mü la ena aga, akoro ba siti nü ka gü de gü te-ye. Mbarase la tï ale ngü ka wü bu ye te gara nda de. Wü bu ye tï ale ngü kaka-na kpah de. Engu ena angbü emere gü bü faaa! de wü kpara ꞌburu. Wü kpara ena angbü ekpü engu ꞌburu akpü. Engu ena ao kötï ka-ye kpikpi ye. Ah ra kötï te gara de wü di enga ni ye nda de.”
13Fü komö Agara ayia agu. Fü ah afï, gü ba dene, “De bane ne ngü ne? Ma ena aküwa aküwa? Ma wu dene eyi cu Me de? Me wu cïnga ra eyi fanü fanü.” 14Fütanga ngü la, fü ewü adu angbü eï du-kpa-ngu, te Agara kpe edede la, gü ba, Bïrï-Laroyi. Ah baka e te Agara gü ba, “Bïrï te Me wu cïnga ni gbügbü na.” Enatikine du-kpa-ngu la fï ladü ezengba Kadesa ake Berede.
15Fütanga ngü la, fü Agara ayia afere nga ye, adu kpa gba Abarama. Fü engu ayia ayaka enga ye la. Fü Abarama agü ïrï mbarase la, Ïsïmayile, kpah ba e te Me mala fü Agara.
16Dela ngü ta te wüh yaka Ïsïmayile tete na. Wüh yaka engu ta, o re ka Abarama koro eyi ꞌburu teke bala de füh ye maꞌdiya (86).
17Dene si-ngü ka matï esa basa, te Me mala fü Abarama
1Fütanga ngü la, fü re afü ba re nzükpa de füh ye bata, o re ka Abarama koro eyi ꞌburu ba re teke bala nzükpa de füh ye menewa (99). Fü Me adu akoro agü tamu ye fü Abarama, amala ngü fefe, agü ba, “Abarama, mü wu kpo, gü ba, ma de Me, te ma di de mere wazi. Mü lala gbü nga ra, fü mü angbü emere fï bü züka ngü gbü jia ra. 2Ma ena angbü emere fü mü kpah fï bü züka ngü, baka ta te ma mala fü mü te enga gina ne, angü mü tïne eyi de *vüngüte ka-ra. Ma ena ato wazi fü mü, de wü kundu mü, fü ewü abï ye, asibi asibi füh kotö ne afa sü.”
3Te Abarama je ngü la, fü ah abuka gbüra ye kötö, agbo nga ïrï Me. 4-5Fü Me arü amala gara ngü fü Abarama, gü ba dene, “Dene kpeke ngü, de te ma ena amere fü mü, angü ma eyi de vüngüte ka-mü. Ma ena afü ïrï mü de Abarama ne, fü ewü angbü eï mü tïne Abarayama, angü ma ena ato wazi fü mü, fü wü kundu mü asibi te gara, akoro mere bi nguwa wü kpara. 6Wü kundu mü la ena abï ye, fü ewü asibi asibi afa sü. Fü mere bi nguwa wü miri akoro gbü ewü. 7Baka te nih nzö ngüte eyi ake nih ma, wü kundu mü ena angbü kpah de vüngüte ka-ra fütanga kö mü. Fü ngü la angbü bala, fï mere badi. Fü yi alala, angbü emere fï bü ngü ka-ra. Fü ra angbü eceka kpï fütanga yi. 8Tö ka wü *Kanana, de te mü ngbü gbügbü na la mba takü ne, ma ena ato te gara ꞌburu fü yi, de wü kundu mü, teka fü ewü angbü gbügbü fï mere badi. Fü ra angbü eceka kpï fütanga yi me-ra.”
9Fü Me adu kpah, amala gara ngü fü Abarayama, gü ba, “De-mü Abarayama, ah le de mü lala fï te ngü ka-ra, de wü kundu mü sidi nga mü ꞌburu, fï mere badi. 10Dene eyi gele, te ma to fü yi, teka fü yi adi emere, de wü kundu mü la ꞌburu. Ah le de wü komoko ꞌburu di etï esa *basa. 11Te yi mere bala la, ngü la ena agü tamu ngü fü wü kpara, gü ba, yi de wü vüngüte ka-ra fanü. 12Wü kpara gbü nguwa mü ꞌburu di etï kpa esa *basa, be kpah te wü labï ka-mü ꞌburu. Ngü la, ah kpo enatikine, de ah nü kpa engagira nü. Wü jaji komoko ꞌburu, de te wüh ena ayaka ewü, te ewü ra koro eyi sïkpï ꞌbajena la, wüh di eza ewü, egü gbü basa. 13-14Mene kpara te le atï esa basa de, ah mere e adu angbü ba mürü mü tïne de. Angü ah ce da eje rïrï ka-ra eyi kpo. Te yi ngbü eyi da etï esa basa la, ngü la ena agü tamu ngü fü wü kpara ꞌburu, gü ba, yi de wü vüngüte ka-ra fanü. Fü ngü la angbü bala fï mere badi.”
15Fü Me adu amala ngü fü Abarayama, gü ba, “Teka wara mü de Sarayï ne, ma ena afü kpah ïïrï na, de wüh di eï engu tïne Sara. 16De-ra Me, ma ena ato wazi fefe na, fü ah bï ye komoko fü mü. Fü ra ato mere wazi fefe na afa sü, fü ah angbü ata ye mere bi nguwa wü kpara. Fü wü miri akoro kpah ꞌburu guguvu na.”
17Fü Abarayama angbü fï bü de gbüra ye kötö, da egbo nga ïrï Me. Fü Abarayama angbü efï ngü la. Fü ah angbü emü zo emaguma ye, gü ba, “Ngü la ena amere te-ye, neh baye baye? Ani gbe ka-ani eyi ꞌbasu mini ake Sara ne. Ni ena adu abï ye tïne sidi sidi, o re ka-ni koro tïne eyi kama biri ne (100), fanü fanü? Te re ka Sara koro kpah eyi teke bala de füh ye nzükpa ne (90), engu ena adu abï ye tïne, neh mbi mbi baye baye?”
18Fü Abarayama adu afï nga gara ye ye, te Agara, egba Ezepeto, bï fü ye ne. Fü ah ayi-ta Me, gü ba, “Anga Ïsïmayile? Ye to wazi fefe na nda-ye de?” 19Fü Me amala, gü ba, “Ngü te ma mala fü mü ne, mü je mbi mbi de? Gina wara mü, Sara ne, ena abï ye komoko fü mü. Fü mü agü ïïrï na Yïsaka.17:19 Si-ngü gbu ïrï de Yïsaka ne, gü ba, ah mü zo. Yïsaka ena adi emere ngü ka vüngüte ka-nih de esüka nih de nih ma ne, duu me-ye. Ma ena ato wazi fü wü kundu ye Yïsaka fï mere badi. 20Amba teka Ïsïmayile, ma je gba ka-mü, te mü ku tekaka ne kpah eyi. Ma ena ato kpah wazi fefe na. Ïsïmayile ena abï wü jaji komoko, baka e nzükpa de füh ye ꞌbasu. Fü ewü angbü ꞌburu wü miri. Fü wü kundu ye na abï ye, asibi kpah afa sü. Fü nguwa ewü akoro ba mere kpeke nguwa wü kpara füh kotö ne. 21Te di bala, kpara te ena adi de vüngüte ka-ra, ah de Yïsaka, te Sara ena abï engu ne. Ah de Ïsïmayile nda de. Ma ngbü emala fü mü kpekpeke, gü ba, Sara ena abï Yïsaka engu ne, fütanga re ngbee biringbö.” 22Dela ngü ta te Me mala fü Abarayama, gü ba, “Yïsaka ena adi de vüngüte ka-ni.” Te Me mala ngü la nza tete, fü ah ayia anü sü ka-ye.
23-27Fü Abarayama adu amere wü ngü de te Me mala fü ye la, kpah nde ꞌduwa gbü ra la. Fü ewü ayia anü atï esa *basa, de wü ye ye Ïsïmayile, de wü komoko ka-ye, bete wü labï ka-ye ꞌburu, ewü te wüh bï ewü kpa gba ka, bete ewü te engu se esaka wü ganzi kpara ne.
Dela ngü ka Abarayama, ta te tï esa basa, o re kaka-na koro eyi ba re teke bala nzükpa de füh ye menewa (99). Re ka Ïsïmayile ta nda-ye ngbee nzükpa de füh ye bata. Wüh tï ake Abarayama esa basa ꞌburu gbü ra biringbö. Wü komoko ka Abarayama tï kpah ꞌburu gbü biri ra la.
18Dene ngü te Me mala fü Abarayama, gü ba, Sara ena abï ye
1Gbü gara ra, fü Me adu kpah agü tamu ye fü Abarayama. Dela o Abarayama ngbü ta la fï engbü ede mere rü ka Mamare ne. Etü ra engu la, Abarayama ngbü ta efe te-ye esa mbula gugu ka-ye. 2Engu ga, ni ceka kpï bane de, gbo! te wü komoko bata, te ewü ngbü ekoro kpakaka na. Wü kpara la, ah ka-ye ta de wü Me, bete wü malayïka ka-ye ꞌbasu. Amba Abarayama wu bala nda-ye de. Fü Abarayama ayia kürrrü, akpe anü amaka ewü kpa te kaje, agü mandï fü ewü, 3gü ba, “Mandï fü ye, mere kpara. Wü mere e anye sü gba ni sene bü bala de! Wü ngbü la mba cüküꞌdaye feke. 4Wü nü, wü ngbü la mba kötö, de wüh koro de enga ngu fü wü, teka fü wü azürü lö wü di. De wü du, wü ngbü, wü efe mba te-wü esa rü sene, 5teka fü ewü akoro mba de enga e-mazü fü wü, fü wü amaka la mba wazi feke. Fü wü adu anü sü ka-wü, angü wü koro maka labï ka-wü eyi dene.” Fü ewü ayia ale ngü la, gü ba, “Wayi, ah de züka ngü.”
6Fü Abarayama ayia akpe de woro agbü gugu, kpaka Sara, gü ba, “Ye yia eyia kere, de ye za züka zu, de ye mere kümü fü wü mere kpara de bata ne.” 7Fü Abarayama adu kpah, akpe de woro kpa gbü ꞌbaranga ka wü nü ne, aza enga yiti kpala te zege azege de so ye vürü vürü, anü di, ato fü labï ka-ye, de engu mörö kere, ah zï fü wü ngba ka-ni la. 8Te wüh zï wuru la nza tete, fü Abarayama adu aza e-mazü la, kpah bete gara wuru te wüh mere de ngu-ka nü, anü di, areke, ao cu me-ye engagira wü ngba la. Fü Abarayama ayia tïne, adu angbü kpa esa rü ede ewü sela, emere ngü ewü.
9Fü wü ngba la adu ayi-ta Abarayama, gü ba, “Wara ye, Sara, ladü sela?” Fü Abarayama alügü ngü, gü ba, “Sara ladü kpa esa gugu kpane.” 10Fü mere ewü la ayia amala ngü fü Abarayama, gü ba, “Mere züka ngü ladü, te ma le amala fü mü. Sara ena amaka bu, fü ah abï ye komoko. Ma wu eyi, gü ba, te ma ena adu akoro sene, gbü mene re te ena akoro ne, Sara ena adi de mbarase la eküte ye.”
Amba Sara, te mü ngbü ka-mü kpa esa gugu de kpala, mü je ngü la eyi. 11-12Te Sara je ngü la tete, fü ah ayia atï de zo. Kükürü de, angü wü Abarayama ake Sara gbe ka-wü ta nda-wü eyi fa sü. Re ka Sara, ta te ena abï ye, guru sü ka-ye nda kpah eyi. Fü Sara afï nga ngü, agü ba dene, “Ni gbe tïne eyi bane, watï ni, Abarayama, gbe kpah eyi ne. Ni ena amaka ye la neh mbi mbi baye baye?”
13-14Fü Me amala ngü fü Abarayama, gü ba, “Ah mere baye te Sara ngbü emü zo, gü ba, ‘Ni ena abï ye neh mbi mbi baye?’ ne. Ah fï nda-ye, gü ba, baka te ni gbe tïne eyi, ngü la ena afa Me? Wazi Me fa ka-ye sü! Angü ngü biringbö te ena afa Me nda ma! Ni ngbü emala fü ye fanü fanü, gü ba, gbü mene re te ena akoro ne, Sara ena abï ye komoko.” 15Fü Sara acere nga ye, agü ba, “Ni mü zo nda-ni de.” Fü Me amala fefe, gü ba, “Ye mü zo di bü eyi.” Dela ngü ta te Me mala fü Sara.
Dene ngü te Abarayama ndaꞌba te-ye di teka Sodomo
16Fütanga ngü la, fü wü ngba de bata la ayia angbü enü to kpa gbü Sodomo. Fü Abarayama ayia agï nga wü ngba la, anü di kpa te kaje la. Fü Me ayia aceka kpï bane, awu Sodomo nengete. 17Fü ah angbü efï nga ngü kpa emaguma ye, gü ba, “Ni ena angbü ewo ngü, te ni le amere ne, eküte Abarayama, neh teka ne? 18Ah le de ni mala nga ngü la fefe na, angü engu de züka kpara ka-ni, te ni kïna kïna fefe na, gü ba, ‘Wü kundu ye na ena asibi afa sü, fü ewü angbü kpah de mere wazi esaka ewü ne. Kpah bala, ni ena aküwa nguwa wü kpara füh kotö ne nde ꞌburu te ngü kaka-na,’ ne. 19Engu kpah de kpara te ni fe engu, o, teka de ah rï wü jaji ka-ye, bete wü kpara ka-ye nde ꞌburu, teka fü ewü angbü eje rïrï ka-ni. Te di tïne eyi bala ne, ni ena amere wü ngü ꞌburu fü Abarayama, kpah baka ngü ta te ni mala fefe na.”
20Fü Me arü amala ngü fü Abarayama, agü ba, “Ni je nga wü lara bi wü *siti ngü ka wü kpara ka Sodomo ake Gomora, te ewü le ngü ka-ni nda-wü ꞌburu ꞌburu de, ne eyi. 21Te di bala, ni ena anü kpala, teka aceka ngü la cu me-ni de jia ni. Te ngü la ngbürü bala fanü fanü la, ni ena acuru sü ka-ewü la, amörö ewü ꞌburu nde asidi.” 22Fü Me ayia atima wü *malayïka ka-ye de ꞌbasu ne, de wüh nü kpa gbü Sodomo. Fü wü Me adu angbü ka-wü ꞌbasu wü ꞌbasu ake Abarayama ciki sela.
23Fü Abarayama ayia amala ngü fü Me, gü ba, “Mere kpara, mba enga yitangü ka-ra ladü, te ma ele ayi-ta mü di. Te züka wü kpara ladü agbü Sodomo kpala, te ewü mere siti ngü nda-wü de la, mü ena amörö ewü, adünda de wü siti kpara la, kpah ꞌburu nde asidi? 24Mere kpara, ma endaꞌba te-ra fü mü, gü ba, te mü maka züka wü kpara kpala, te ewü di baka e teke ꞌbasu de füh ye nzükpa la, mü ena acuru Sodomo kpah acuru? Mü tï ace da ecuru sü la, teka ngü ka züka wü kpara la, de? 25Angü ah tï te mü ena amörö züka wü kpara la, adünda de wü siti ewü de. Ah ena angbü tïne kpah ba e, te ewü di de siti wü kpara la. Wayi Me, mü ngbü erï wü kpara füh kotö ne ꞌburu me-mü, de wüh di emere züka ngü. Te di bala, ma wu eyi, gü ba, mü tï amere siti ngü la bala de.” 26Me gü ba, “Ah mbi. Te ma maka züka wü kpara kpala, ba e teke ꞌbasu de füh ye nzükpa la, ma tï acuru sü la tïne de.”
27Fü Abarayama adu kpah afüwa te-ye, ayi-ta Me, gü ba, “Mere kpara, ma de kükürü e gbü jia mü ba tö. Ma ena angbü embü mü de bala, neh teka ne? Mba gara enga yitangü ka-ra kpah ladü, te ma ele ayi-ta mü di. 28Anga te mü maka züka wü kpara bü ngbee teke ꞌbasu de füh ye ꞌburuve, gara ꞌburuve tïne eyi ma la. Mü ena acuru sü la fï bü acuru, teka wü kpara ngbee ꞌburuve, de te ewü di ma la?” Me gü ba, “Ah mbi. Te ma maka züka wü kpara baka e teke ꞌbasu de füh ye ꞌburuve la, ma curu sü la tïne de.”
29Fü Abarayama adu kpah andaꞌba te-ye, aku gba fü Me, gü ba, “Anga te ye maka ewü bü ngbee teke ꞌbasu la?” Me gü ba, “Te ni maka züka wü kpara bü ngbee teke ꞌbasu la, ni tï acuru sü la de.”
30Abarayama gü ba, “Mere kpara, te ni mala kpah mba gara ngü la, ah mere e asiti te ye de. Anga te ye maka bü ngbee teke biri de füh ye nzükpa la?” Me gü ba, “Te ni maka züka wü kpara kpah bü ngbee ba e teke biri de füh ye nzükpa la, ni tï acuru sü la tïne de.”
31Fü Abarayama adu kpah ayi-ta Me, gü ba, “Mere kpara, ni de töndö kpara, ni ena agü fü ye, dene tïne neh fe? Anga te ye maka züka wü kpara bü ngbee baka e teke biri la?” Me gü ba, “Te ni maka züka wü kpara baka e teke biri la, ni tï acuru sü la tïne de.”
32Fü Abarayama adu kpah, ayi-ta ngü, gü ba, “Mere kpara, ye mere e aza ngü ne baka siti ngü de. Du ngü ka-ni ngbee biringbö, te ni ena amala fü ye. Anga te ye maka ewü bü ngbee ba e nzükpa la?” Me gü ba, “Ni ena awu ngü la. Te ni maka züka wü kpara baka e nzükpa la, ni tï te ni ena acuru sü la de. Ni ena ace da ecuru sü la, teka züka wü kpara la. ꞌDuwa te ewü koro te nzükpa nda-wü de la, ni ena acuru sü la acuru.”
33Dela ngü ta te Me mala ake Abarayama, teka ngü ka Sodomo. Te wüh mala ngü la nza tete, fü Me ayia anü sü ka-ye. Fü Abarayama ayia adu kpa ekötï.
19Dene ngü ta te Me mere agbü Sodomo
1Etamurago la, fü wü *malayïka de ꞌbasu, ta te Me tima ewü ne, anü akoro agbü *Sodomo. Fü ewü amaka Loto, te ngbü ka-ye emöngïtï ꞌbaranga ka mere kötï la. Te Loto wu ewü tete, fü ah awu, gü ba, wüh ka-wü de wü ganzi kpara. 2Fü ah agü mandï fü ewü, amala ngü fü ewü, gü ba, “Wü mere kpara, ah tï eyi fü wü alügü nga wü, adu ara kpa gba ni, teka de wüh to mba ngu, fü wü atökö te-wü? De wü ra agba ni sene, teka fü wü ayia gügü kpurutokokpï, anü sü ka-wü.” Wüh gü ba, “Aꞌa. Ngü ma. Ani ena ara ka-ani bü te ngambasü sene.” 3Fü Loto amala ngü fü ewü kpekpeke, agü ba, “Te ah bala la, ah ena adi esiti. Wü koro, de wü ra kpa gba ni.” Fü ewü adu tïne ale. Fü ewü ayia anü de wü Loto agba ka. Fü wü kpara ka Loto amere kümü fü ewü. Fü ewü ayia azü.
4Fütanga ngü la cüküꞌdaye, o wüh go ra kötö la de, fü wü komoko de gbü Sodomo la aze, afü kere ewü, kerekere gbaa. Wüh koro te nga wü gbü Sodomo sela ꞌburu, wü kaꞌdörö de wü cögbörö kpara. 5Fü ewü akpo da eï ï, gü ba, “Loto! Loto! Wü komoko, de te ewü koro tïne kpaka ye ne, wüh mbi mbi neh kaye? Ye za ewü, de ye koro de ewü kpaka ani kpakine, de ani o ewü ekürüfe ani ba würüse tete.” 6Te Loto je ngü la tete, fü ngü la asiti tete ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü engu ayia kürrrü, aü möngïtï, akoro kpa etanü, adu ani möngïtï de kürüfe ye. 7Fü engu amala ngü fü ewü, gü ba, “Wü di enga ni ni, wü kpara la, wüh de wü ngba ka-ni. Wü mere e amere mene siti ngü de bala eküte ewü de. 8Wü di ni, wü jaji würüse, ladü sene ꞌbasu, te watï ewü di ma. Te ni ena ato wü jaji würüse la fü wü, fü wü ao ewü ekürüfe wü la, ah reke de? Wü mere e akpülü wü ngba ka-ni de ꞌbasu ne de, angü dela wü kpara ka-ni, te ewü koro kpaka ni.” 9Fü wü komoko ka Sodomo la, alügü ngü, gü ba, “Ye ngbü emala dela mene ngü de baye? Ye koro sene ba ganzi kpara. Ye ena angbü kpah da eto rïrï fü ani? Ye ka te-ye emöngïtï asidi, angü ani ena amere ye enatikine, afa nda wü kpara la!” Fü ewü akpo enzi Loto emöngïtï asidi, da ededere engu eküte möngïtï, ba e te ewü ena akuru möngïtï la akuru.
10Fü wü malayïka la ayia aü möngïtï, agbeke Loto, adu di kpaka wü, kpa esambü la, adu ani möngïtï. 11Fü wü malayïka la ayia ani jia siti wü kpara ka Sodomo la ꞌburu, ꞌduwa ndunga! Wüh ceka kpï nda-wü tïne de. Fü ewü angbü egïrï möngïtï tïne agïrï. Fü ewü ace ngü la, ayia adu agba wü.
12Fü wü malayïka la ayia ayi-ta Loto, gü ba, “Wü gara wü mürü ye kpah ladü gbü Sodomo sene? Te wüh ladü la, de ye nü enü, de ye biti ewü, de wü jaji ka-ye, de wügiri ye ꞌburu. De ye za ewü, ye kpe de ewü gbü Sodomo sene asidi. 13Angü Me tima ani teka acuru sü ne, teka mere bi siti ngü ka wü kpara de sene, te ewü ngbü emere ne. Ani ena acuru sü ka Sodomo ne acuru enatikine, asiti ꞌburu nde.”
14Te Loto je ngü la tete, fü engu ayia anü amala ngü la fü wü jaji komoko de ꞌbasu, ta te ewü dara wü di ye ne. Fü Loto akoro amala ngü fü ewü, gü ba, “Wü yia eyia kere kere, de wü kpe go ka-wü kpa gbü gara sü, angü Me ena acuru sü ne enatikine.” Amba wügiri ye Loto de ꞌbasu la le aje ngü la nda-wü de. Ngü la du ngbü ka-ye gbü jia ewü, ba e te Loto ngbü egbo kala la. Fü Loto ayia adu ka-ye. Fü kpï ayia aseke.
15Fü wü malayïka la angbü fï bü emala ngü fü Loto kpekpeke, gü ba, “Kere kere! Mü yia eyia! Mü za wü wara mü, de wü di mü ꞌbasu la, fü mü akpe de ewü, angü yi ena akpi de wü siti wü kpara ka Sodomo, te Me ena ato mere kuru te ewü enatikine ne.” 16Fü Loto adu angbü ka-ye nda la kpah fï bü ejiji. Amba gbü wü ngü la ꞌburu, Me le ta fï bü eyi, teka ale ta-ngü te Loto. Fü wü malayïka ka Me de ꞌbasu la ayia ale kpa Loto, ake wara ka, bete wü jaji kaka-na de ꞌbasu ne, aba esa kpïrï wü, afaka gö! Fü ewü ayia akpe de ewü.
17Fü wü malayïka la amala ngü fü ewü, agü ba, “Yi le woro kere kere, angü yi ena akpi! Yi mere e arü gbamari sene de! Yi mere e aceka kpï sidi nga yi kpah de! Yi le fï bü woro, zalü te yi ena akoro tete, kpa füh wü angbe cögbörö da de kpane, teka fü yi aküwa.” 18Fü Loto alügü ngü fü ewü, gü ba dene, “Mere kpara, 19te wü da de kpala di bü nengete ne, ani ena akoro akoro kpala? Siti ngü ne ena amaka ani etüngba, fü ani akpi de? Wü de züka kpara, te wü küwa ani eyi. Te di bala ne, de wü du kpah, wü le mba ta-ngü te ani. 20Wü wu enga ꞌbaranga ꞌdongoni de kpane eyi? Wü tï ale de ani kpe, nü ngbü kpala? Angü ah mba gbamari, ani tï eyi akpe akoro kpala mba kere, fü ani aküwa. Wü tï ace ꞌbaranga la de? Angü ah ka-ye mba ꞌdongoni.” 21Wü malayïka la gü ba, “Wayi, ani le eyi. Ani ena ace ꞌbaranga la ace, ani curu de. 22Te di tïne eyi bala ne, ye kpe ekpe kpala kere kere, angü ani tï amere gara ngü la de, zalü te wü ena akpe akoro kpala feke.” Fü wü Loto ayia akpe.
Dela si-ngü te wüh gü ïrï ꞌbaranga la tete, Sügara, angü Loto mala ta, gü ba dene, “Dela kpah mba enga ꞌbaranga ꞌdongoni.”
23Fü Loto akpe akoro kpa gbü Sügara. Ah kpe koro kpala kpurutokokpï, o ra te ekoro. 24Fü Me atima wa kpa gbü kpï, te ngbü ekolo etïtï kötö ꞌduwa mbïï mbïï mbïï! Fü wa la angbü etïtï kpa gbü Sodomo ake Gomora, angbü ecuru sü, enü di ꞌduwa hawuu! 25Fü wa la anza wü kpara de wü e, kpah de mene wü e, te wüh ru kpa gbü yï ne, ꞌduwa ꞌbuti ꞌbuti! Fü tanguwa wü kpara, de wü e gbü Sodomo ake Gomora, anza ꞌduwa anza ꞌburu ꞌburu!
26Wü malayïka la mala ta ngü eyi fü wü Loto, gü ba, “Te wü te ekpe la, wü mere e arü, aceka kpï kpa fütanga wü de.” Amba wara Loto, ta te mü ngbü ekpe sidi nga wü watï mü ne, fü mü ayia ka-mü, aceka kpï kpa sidi. Fü würüse la afere te-ye ꞌduwa ciki sela, akoro ba mere teme, bubu ba ngütü avuturu la.
27Fü Abarayama ayia kpurutokokpï la, anü kpa te sü ta te engu yi-ta Me, teka Sodomo tete na ne. 28Fü Abarayama arü aceka kpï to kpa gbü Sodomo. Fü ah ayia awu mere siti nguwa kpala saꞌdi! te gbala sü ꞌduwa yere! baka nguwa ndi la!
29Dela ngü ta te Me curu sü ka Sodomo ake Gomora tete, de mere wa ne. Me küwa ta bü duu Loto, angü ah fï ta nga ngü mürü ka-wü ake Abarayama ne.
Dene ngü ka Loto de wü di ye
30Fütanga ngü la, fü mere cürü akpo angbü emere Loto. Fü engu adu afï, gü ba dene, “Te ni ngbü gbü Sügara sene, ni ena akpi akpi.” Fü engu ayia aza wü di ye, wü jaji würüse de ꞌbasu ne, anü de ewü kpa füh wü da. Fü ewü ayia angbü ka-wü kpa gbü wü gö kpala.
31Gbü gara sïkpï, fü gina ye Loto ayia amala ngü fü enga ni ye, gü ba dene, “Ye ceka la, wö ani te egbe enza dene. Ani ena amere neh baye, te biri komoko di gbü sü ne, te ena aza ani, teka fü ani abï ye, baka wü bu ani ne, ma ne? 32Te di bala ne, ah le de ani kpürü fï, ato fü wö ani, de ah nzö, ah küya di. Te ah küya eyi la, fü ani ara ekükürüfe, teka fü ani amaka ye. Angü tanguwa ani ena anza nza.”
33Etamurago la, fü ewü aza fï, ato fü wö wü. Fü ah anzö fï ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü fï azoro engu. Fü gina yeye na, ayia anü ara ekükürüfe na. Fü ewü angbü ake di. Amba Loto, mü wu ta, gü ba, dene ye ni ne, nda-mü de, ka fï te mü.
34Kpurutokokpï la, fü gina ye Loto la adu kpah amala ngü fü enga ni ye, gü ba dene, “Enga ni ni deyï, ani ngbü esikine eyi ake wö ni. Enatikine, ah le de ani to kpah mere fï fü wö ani, teka fü ye anü ara ekükürüfe na me-ye, kpah baka nda-ni de esikine ne. Fü ani abï ye de wü wö ani, angü tanguwa ani ena anza.” 35Fü ewü adu kpah, aza mere fï, ato fü wö wü. Te fï zoro engu tete, fü yeye na, jaji ne, anü kpah, ara ekükürüfe na. Amba Loto, mü wu ngü la nda-mü kpah fï de, ka fï te mü.
36Fü wü jaji würüse la ayia amaka bu ꞌbasu mini. 37Fü lakï ka-ewü ka yayaka ayia akoro. Fü gina jaji würüse la ayia ayaka enga ye, jaji komoko. Fü ewü agü ïïrï na Müwaba. Müwaba de mere gina kundu ye nguwa wü kpara, te wüh ngbü eï ewü Müwaba ne. 38Fü enga ni ye na de sidi ne, ayia abï nda-ye ye, kpah ye komoko, agü ïïrï na Benami. Benami de mere gina kundu ye nguwa wü kpara te wüh ngbü eï Amona ne.
Dela ngü ta te Loto bï wü ye di, eküte wü di ye, wü jaji würüse de ꞌbasu ne.
20Dene ngü ka wü Abarayama ake Abi-Meleke
1Fütanga ngü la, fü Abarayama ayia ace sü ka Mamare, adu angbü enü edebu sü, to gbü kokpa, ade gugu ka-ye esüka wü Kadesa ake Sura, angbü sela. Fütanga ngü la, fü ah ayia anü angbü agbü Gerara. 2Fü Abarayama ayia afiti wü kpara gbü Gerara sela, gü ba dene, “Angü Sara ka-ye nda de enga ni ni.” Miri ka Gerara ta ladü de ïrï ye Abi-Meleke. Fü Abi-Meleke ayia aje nga Sara. Fü engu atima wü kpara ka-ye, de wüh nü, wüh za Sara, koro di fü ni.
3-4O Abi-Meleke ngbü ake Sara la de, fü Me ayia akoro kpakaka na gbü roto, amala ngü fefe, gü ba, “De-mü, Abi-Meleke, mü kpi ka-mü ne eyi akpi dene, teka ngü ka würüse de te mü za ne. Ah de *siti ngü, angü würüse la, ah de kükürü würüse nda de. Ah ka-ye da wara Abarayama. Te di bala, ngü la siti gbü jia ra eyi fa sü! Ma kïna yi eyi, de wü kpara ka-mü ꞌburu, gü ba, yi tï abï ye tïne de!” Abi-Meleke gü ba, “Mere kpara, ye ena amörö tanguwa ani, anza, neh teka ne? Ni ngbü ake würüse la nda-ni la de! 5Amba Abarayama fiti ni me-ye, gü ba, ‘Sara ka-ye nda de enga ni ni.’ Fü Sara amala kpah bala, ga, ‘Abarayama ka-ye de enga ni ni.’ Te di bala, ni ena awu ngü la ta, mbi mbi neh baye baye, gü ba, engu de wara Abarayama? Ni ka-ni de züka kpara, angü wü Abarayama fiti ni me-wü. Amba ni mere siti ngü ake di nda-ni la kpah de.” 6Me gü ba dene, “Mü mala zu ngü. Ma wu kpo, ga, mü wu ta, gü ba, würüse la de wara Abarayama, ne de. Kpah bala, mü ngbü ake würüse la de, angü ma tïrï kaje fü mü me-ra. 7Te di bala ne, ah le de mü za würüse la, mü lügü engu fü Abarayama. De mü yi-ta Abarayama, de ah ku gba fere teka mü. Angü ah ka-ye de *mürü dofo ka-ra. Te mü lügü wara ka eyi fefe na la, ah ena angbü de tadu. Fü ah aku gba fere, teka fü ra aküwa mü. Amba, te mü lügü Sara enatikine fü watï ye na de la, mü ena akpi, de wü kpara ka-mü nde ꞌburu.” Dela ta ngü te Me mala fü Abi-Meleke gbü roto.
8Kpurutokokpï la, fü Abi-Meleke ayia abiti wü cögbörö kpara ka-ye, amala nga roto la fü ewü. Fü mere cürü ayia arï te ewü. 9Fü Abi-Meleke ayia atima ngü gbü nga Abarayama. Te Abarayama koro tete, fü Abi-Meleke ayia amala ngü fefe, gü ba, “Abarayama deyï, ye fiti ni, gü ba, würüse ne de enga ni ni, neh baye baye? Ye mere de ni de bala, neh ene ngü ne? Ye za mere kuru ne, koro di fü ani bane, neh teka ne? Ni mere ta fü ye mbi mbi ne ngü ne? Kpara emere ngü bala ꞌba amere na? 10Ye mere mene ngü la bala, neh teka ne?”
11Abarayama gü ba, “Ni cere nga wara ni bala kükürü de, angü ni ngbü efï, gü ba, wü kpara de gbü sü ne, wüh fï nga ngü ka Me nda-wü de. Ni fï, ga, wüh ena amörö ni, teka aza wara ni ne. 12Ah nda ngbürü fanü, Sara ka-ye nda de enga ni ni, te wö ani bï engu guvu gara würüse. Fü ni adu aza engu wara ni tete. 13Angü, ta gügü, Me mala ngü fü ni, de ni ce gba wö ni, de ni nü, ni ngbü agbü ganzi tö. Teka ngü la fü ni angbü ejiji tikpi tikpi, ba e dene. Te di bala, fü ni amala fü wara ni, gü ba, ‘Gbü wü sü ꞌburu, te ani ena akoro tete, ye mere e amala, gü ba, “Ni de watï ni,” ne de. Ye cere nga ni acere, gü ba, “Ni ka-ni nda-ni de enga ni ni.” Angü dela mba ngü, te ena ale ta-ngü te ni, fü ni küwa.’ ”
14Fü Abi-Meleke aza wü kambiliki, wü yiti, bete wü labï, ayia ato fü Abarayama. Fü ah ayia kpah aza Sara, alügü fefe na. 15Fü Abi-Meleke amala ngü fü Abarayama, gü ba, “Nzö sü de te ye ngbü eceka dene ꞌburu, ah esaka ni. Te ye maka mene sü, te ereke gbü jia ye la, de ye o gba ye gbügbü na.”
16Fü Abi-Meleke adu amala ngü fü Sara, agü ba, “Ye ceka la mere bi wü e, de te ni to fü enga ni ye la, ah ena akoro akoro ꞌburu ba jiase kutu biri (1000). Ni to wü e la ꞌburu, teka fü wü kpara awu, gü ba, dürü ngü, ta te ni dürü eküte ye ne, ah nza eyi. Angü ah ta de dürü ngü ka-ye nda de. Ah ta de dürü ngü ka-ni.”
17-18Fü Abarayama adu aku gba fü Me teka wü Abi-Meleke, de Me küwa ewü. Angü Me kïna ta wü Abi-Meleke, de wü wara ye eyi ꞌburu, gü ba, wüh tï abï ye tïne de. Amba, baka te Abi-Meleke lügü Sara tete na, fü Abarayama ayia aku gba fü Me, fü ewü adu abï ye.
21Dene ngü teka yayaka ka Yïsaka
1Fü Me ayia ato wazi fü Sara, kpah baka e, ta te engu mala fü Abarayama te enga gina ne. 2-5Fü Sara ayia amaka bu. Fü lakï kaka-na teka ayaka, ayia akoro, kpah baka ngü ta te Me mala fü ewü ne. Sara bï ye la fü Abarayama tïne gbü gbe ye, o re ka Abarayama koro eyi ꞌburu kama biri (100). Fü mbarase la ara akoro sïkpï ꞌbajena. Fü Abarayama ayia aza engu, agü esa *basa, angü dela gele ka-ewü, baka e ta te Me mala fü ewü ne. Fü Abarayama ayia agü ïrï mbarase la, Yïsaka.21:2-5 Yïsaka baka e te ewü ga, ah mü zo.
6-7Fü Sara adu angbü de mere tadu, teka ye, de te engu bï ne. Fü engu angbü emü zo, gü ba, “Me de mere e! E-wu ta, gü ba, ma ena abï ye bane, neh da? De te ma gbe tïne eyi ne! Ceka la eceka! Ngü te Me mala ne koro eyi ngbürü bala! A bï ye eyi ake Abarayama tïne gbü gbe a dene!” Fü Sara ayia abï ci, gü ba,
“Me to mere tadu eyi fere!
Ma bï ye komoko eyi fanü fanü dene!
Te yi ena aje ngü ne, yi koro ꞌburu,
de nih mü zo ka tadu de nih ma!”
Dene ngü te Sara liki wü Agara ake Ïsïmayile
8Fü Yïsaka ayia aga. Fü ni ye na ayia atïrï ka tete. Gbü sïkpï te Yïsaka ce ka tete na la, fü wö ye na ayia amere mere karama, teka ngü la. Angü dela ta gele ka-ewü. 9Fü Sara aceka kpï bane, awu Ïsïmayile, enga Agara,21:9 Agara de egba Ezepeto. Ïsïmayile de enga Agara, te ewü bï ta ake Abarayama. te du ngbü efala Yïsaka afala. 10Fü Sara asü ꞌduwa asü kpaaa! de gü eküte Ïsïmayile. Fü ah amala ngü fü Abarayama, gü ba, “Ape! Ni mbü tïne eyi, esaka labï ne ake enga ye! Ye liki ewü eliki. Kükürü de, angü Yïsaka ena aza e-nga-kpa ye, te gara me-ye, fütanga kö ye. Ïsïmayile tï aza e-nga-kpa ye nda ꞌburu ꞌburu de! Ye liki engu eliki!” 11Fü ngü la asiti te Abarayama ꞌduwa ba-neh-ene-la, angü Ïsïmayile kpah de yeye na.
12-13Fü Me akoro amala ngü fü Abarayama, gü ba, “Abarayama deyï, ye mere e afï nga ngü, teka Agara ake Ïsïmayile de, angü ni ena aceka kpï fütanga ewü me-ni. Ye mere kpah baka e te Sara ngbü ele la. Ïsïmayile ena ago angbü nengete, kpa gbü gara sü. Fü ni ato wazi fefe na, teka ngü ka-ye. Fü ah abï wü ye, asibi asibi. Fü ni afü wü di Ïsïmayile ba mere nguwa wü kpara, gbü nzö wü kpikpi wü. Amba mene wü kundu kundu ye, te ni mala nga ewü fü ye ne, wüh ena abï ewü gbü nguwa *Yïsaka. Angü ni fe ka-ni Yïsaka.”
14Fü Abarayama ayia gügü kpurutokokpï, aza wü e-mazü, bete mere kölökö, de ngu gbü ye, ayia ato fü Agara. Fü engu ayia ato kaje fü wü Agara ake Ïsïmayile, gü ba, “Wü yia eyia, wü go, wü ngbü kpa te gara sü nengete.” Fü wü Agara ayia ago ka-wü kpa gbü gü, to anga Bïrï-Saba. Fü ewü angbü ejiji gbü sü la.
15Fü ngu de te Abarayama to fü ewü gbü kölökö ne ayia anza. Fü gümü ngu ayia akpo angbü emere ewü. Mbarase yia ekpi akpi ka gümü ngu. Fü ngü la ayia ake te ni ye na. Fü ah ayia ace Ïsïmayile esa rü sela. 16Fü ah ayia anü angbü ka-ye mba canza kpa engagira nü. Fü ah akpo angbü endaꞌba te-ye, gü ba, “Ööö, enga ni te ekpi! Ni ena amere dene baye? Ni le aceka jia enga ni, te ena akpi ka gümü ngu, ne de.” Fü engu atï ꞌduwa eku mere gba.
17Fü Me ayia aje gba, te Ïsïmayile ngbü eku kpa esa rü la. Fü ah ayia atima *malayïka ka-ye kpaka Agara, de ah mala ngü fefe na, gü ba, “Agara deyï, ah de ne ngü ne? Ye mere e akpe cürü de, angü Me je gba ka enga ye, de te ngbü eku kpa esa rü de kpala, ne eyi. 18Enga ye tï akpi nda de. Me ena ato wazi fefe na, fü ah abï mere bi nguwa wü kpara. Te di bala, ye mere e akpe cürü de. Ye yia eyia, de ye du, ye e engu tikpi, angü ah ena küwa.” 19Fü Me ayia agü tamu gara du-kpa-ngu, te di kpala fü Agara. Fü Agara ayia aceka kpï bane, awu du-kpa-ngu la. Fü ah ayia aza mere kölökö la, anü ase ngu la gbügbü cere! Fü ah adu di, ato fü Ïsïmayile. Fü Ïsïmayile ayia anzö ngu la, fü ah ayia tïne aküwa.
20-21Fü Me angbü fï ele ta-ngü te Ïsïmayile. Fü Ïsïmayile ayia aga, akoro mere komoko. Engu ta de kpara te ngbü emörö wü nü de dïrï ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ni ye na ayia ase würüse fefe na, kpah egba Ezepeto. Angü Agara ta kpah de egba Ezepeto. Fü ewü ao kötï ka-wü kpa etü gü, agbü Parana.
Dene ngü te wü Abarayama reke ezengba wü ake Abi-Meleke
22Abi-Meleke ta de miri ka wü Feleseto. Gbü gara sïkpï, fü Abi-Meleke aza gara mere kpara ka wü marajümïya ka-ye, de ïrï ye Fïkola. Fü ewü ayia ake di, anü amaka Abarayama kpa gbü Bïrï-Saba. Fü Abi-Meleke amala ngü fü Abarayama, gü ba, “Mere kpara, ma wu kpo, ga, Me ladü ake mü. Ah ngbü eto wazi fü mü, gbü wü ngü ꞌburu, de te mü ngbü emere ne. 23Te di bala, ma ngbü ele de mü kïna kïna te ïrï Me, ga, mü tï te gara, adu afiti ra tïne de. Mü tï afiti wü di ra, de wü kundu ra tïne kpah ꞌburu nde de. Ah le de mü kïna kïna te ïrï Me bala. Angü ma mere züka ngü eyi fü mü. Te di bala, de mü mere kpah züka ngü fere, de wü kpara ka-ra, gbü sü ne ꞌburu.” 24Abarayama gü ba, “Wayi, ni le ngü la eyi.”
25Fü Abarayama ayia amala gara ngü fü Abi-Meleke, gü ba, “Gara enga ngü kpah ladü, te ngbü eke te ni, angü wü kpara ka-ye za du-kpa-ngu ka-ni, de te wü kpara ka-ni jï ne eyi.” 26Miri Abi-Meleke gü ba, “Amba ni wu mene kpara, de te mere ngü la, nda-ni de. Ni je ngü la kpah bü eyi gömö ye dela. Angü ye ce ta da emala ngü la fü ni gügü, teka ne? Te ah bala, ani ena areke ngü la enatikine.” 27Fü Abarayama ayia aza wü kambiliki, bete wü yiti, ato fü Abi-Meleke. Fü ewü ayia anzö ngüte ake di.
28Fü Abarayama adu kpah aza gara wü kambiliki ba e lorozi, areke ewü, ao kpikpi wü. 29Te Abi-Meleke wu ngü la bala, fü ah amala ngü fü Abarayama, gü ba, “Ngü teka wü kambiliki de lorozi de kpane, neh mbi mbi baye?” 30Abarayama gü ba, “Ma to wü kambiliki la eyi fü mü. Mü za ewü eza, teka fü wü kpara awu, gü ba, ma jï ta du-kpa-ngu la me-ra.” Fü Abi-Meleke ayia ale ngü la. 31-32Fü wü Abi-Meleke ayia alügü nga wü, adu de wü mere kpara ka wü marajümïya ka-ye, agba wü.
Dela si-ngü, de te wüh gü ïrï sü la tete, gü ba, Bïrï-Saba. Angü dela sü ta te wü Abarayama nzö ngüte tete ake Abi-Meleke.
33Fütanga wü ngü la, fü Abarayama ayia aza gara züka rü, aru gbü Bïrï-Saba sela. Fü engu ayia agbo nga ïrï Mere Me, te ngbü engbü fï mere badi ne. 34Fü Abarayama ara kötï gbü sü ka wü Feleseto sela teka mere bi wü re.
22Dene ngü te Me re maguma Abarayama di
1Fütanga ngü la, te Yïsaka ga koro tete mba memere, fü Me ayia are maguma Abarayama. Fü Me akoro aï Abarayama, gü ba, “Abarayama! Abarayama!” Fü Abarayama ayia ale ngü, gü ba, “Waye!” 2Fü Me amala ngü fefe, gü ba, “Mü za ye mü de Yïsaka, te mü le engu fa sü ne, fü mü anü di agbü tö ka wü Morïya, teka fü mü awa engu amörö, acuru fere baka laꞌbï. Sü de te ma le de mü mere ngü la tete, ma ena agü tatamu na fü mü. Sü engu la ena adi kpa füh mere da de kpala.” Fü Abarayama ayia ale ngü la. Fü kpï ayia aseke.
3Kpurutokokpï la, fü Abarayama ayia anü da egïrï cï-wa, teka acuru Yïsaka fefe na fü Me, de mere fïngangü emaguma ye. Fü ah ayia aza cï-wa la, ai ao füh dongï ka-ye. Fü Abarayama ayia ake Yïsaka, bete wü labï ka-ye ꞌbasu, abe kpah te dongï la, anü agbü sü, de te Me mala nganga na fefe na ne.
4Fü ewü anü, anü, anü, ara te kaje ꞌbasu. Fü Abarayama ayia aceka kpï, awu sü de te Me mala nganga na ne, nengete kpa engagira ye kpala. 5Fü Abarayama ayia amala ngü fü wü labï ka-ye de ꞌbasu ne, gü ba, “Wü ngbü nda-wü sene, de wü dongï ka-ni ne. Ani enü me-ani ake ye ni, kpa füh da de kpala, teka aku gba fü Me. Fü ani adu akoro.”
6Fü Abarayama ayia aza cï-wa, de te engu ena acuru kö Yïsaka fefeh na ne, ao gbü nzö Yïsaka, de ah bï. Fü Abarayama aza nda-ye nye-wa bete mere maguruma. Fü ewü ayia anü sü ake ye ye. 7Te wüh ngbü enü tete, fü Yïsaka ayia ayi-ta wö ye, gü ba, “Wüba,” Fü Abarayama ale ngü, agü ba, “Waye, ye ra, ah mere baye?” Yïsaka gü ba, “Wüba, ma bï cï-wa eyi dene. Nye-wa kpah eyi ladü ne. Anga kambiliki de te nih ena awa, amörö fü Me ne, di nda neh kaye?” 8Fü Abarayama alügü ngü fü ye ye, gü ba, “Enga ra, Me ladü. Ah ena ato kambiliki fü nih me-ye.” Fü ewü angbü fï bü enü ka-wü.
9Te wüh nü koro tete kpa gbü sü, de te Me mala nganga fü Abarayama ne, fü Abarayama ayia abiti teme, afa e ba *cangalï la. Fü ah ayia andrü cï-wa la ezeze na. Fü ah adu azoro Yïsaka, ai gö gö gö! Fü ah abï engu, ao kpa füh cï-wa la. 10Fü ah ayia ato kpa ye, aza mere maguruma ka-ye, de ni wa Yïsaka, amörö di. 11Te Abarayama yia za maguruma tete, de ni wa Yïsaka, fü Me ayia aï engu kpa gbü kpï, gü ba, “Abarayama! Abarayama!” Fü Abarayama ayia ale ngü. 12Fü Me amala ngü fefe, agü ba, “Mü mere e amörö ye mü de. Ma wu eyi kpo, gü ba, mü le eyi ato ye mü, te di de kporo maguma mü ne, fere. Ma wu kpah eyi kpo, gü ba, mü le ngü ka-ra eyi fanü fanü de maguma mü ꞌburu.”
13Fü Abarayama ayia, de ni ceka kpï bane de, gbo! te mere moko kambiliki, te didi ngïlï angïlï. Didi lala eyi gbü wü rü. Fü Abarayama ayia anü agbi di kambiliki la, gbü rü la asidi. Fü ah adu aza kambiliki la, anü amörö, acuru fü Me da ye ye la. 14Dela si-ngü de te Abarayama gü ïrï sü la tete, gü ba, Yakova Yire. Ah ba e te wüh gü ba, “Me ena ato e fere me-ye.” Akoro enatikine, wü kpara ngbü emala, gü ba, “Mere Me ena ato e fü ani gbü sü la kpah bala.”
15Te Abarayama curu kambiliki la nza tete, fü Me adu kpah aï engu, 16gü ba, “Abarayama, mü je la ngü ka-ra, te ma emala fü mü ne. Ma wu eyi kpo, gü ba, mü ngbü eje ngü ka-ra aje. Angü mü le tïne eyi ato ye mü fere, te di fü mü ba kporo maguma mü ne. Te di eyi bala ne, de-ra Me, ma kïna kïna eyi te ïrï ra, 17gü ba, ma ena ato wazi fü mü afa sü, teka de wü kundu mü sibi asibi fa sü, akoro ba wü küfara, anga zu-tö. Fü ewü adi ba kpeke wü kpara, adi eza sü esaka wü vügü ka-wü. 18Ma ena aküwa nguwa wü kpara füh kotö ne ꞌburu, teka ngü ka wü kundu mü la. Dela ngü te ma ena amere fü yi, angü mü le ngü ka-ra eyi.”
19Te Me mala ngü la nza tete, fü wü Abarayama ayia ake Yïsaka, adu kpa esangü da, kpaka wü labï ka-wü, te ewü ngbü ecï nga ewü la. Fü ewü ayia alügü nga wü, adu agbü Bïrï-Saba, angbü kpala.
Dene ïrï wü jaji ka enga ni ye Abarayama
20Fütanga ngü la, fü Abarayama aje ngü, gü ba, “Gara enga ni ni de ïrï ye Nayora ne, gina wara ka de ïrï ye Mïleka ne, bï wü jaji eyi fefe.” 21Ïrï wü jaji, de te Mïleka bï ewü ne, ïrï gina de Uca, ïrï wü gara de wü Buza, Kemule,22:21 Kemule bï ta gara ye de ïrï ye Arama.22Kesede, Azo, Piledasa, bete Yidirafa, 23be kpah te Betuwele. Betuwele engu la ta de wö ye Rebeka. Dela ïrï wü jaji, de te Mïleka bï fü Nayora, enga ni ye Abarayama. Wü jaji la ta ꞌburu ꞌbajena.
24Fü Nayora abï kpah gara wü jaji bala, ake gara wara ye, de ïrï ye Ruma ne. Ïrï wü jaji la ta de Teba, Gama, Tasa, bete Maka. Dela ꞌburu ïrï wü jaji ka Nayora, enga ni ye Abarayama.
23Dene ngü teka mbükü Sara, wara Abarayama
1Fü Sara ayia agbe, o re kaka koro tïne eyi ꞌburu kama biri teke biri de füh ye lorozi (127). Fü engu ayia akpi. 2Ah kpi kpa gbü Eberone,23:2 Ta gbü wü re la, wüh ngbü eï Eberone, gü ba, Kiriyota-Aruba. gbü tö ka wü *Kanana. Fü Abarayama aku gba kö wara ye sela ꞌduwa ba-neh-ene-la.
3Fü Abarayama ayia afï nga ngü teka sü te ni ena ati wara ni gbügbü, angü ta gbü wü re la, wüh ngbü ta eti kpara duu gbü gö da. Fü Abarayama ayia gbü gba sela, anü kpaka wü di enga Ete, amala ngü fü ewü, gü ba, 4“Wü ceka eceka, tïtïne wara ni kpi eyi. Ni gbü sü ka-wü sene ba ganzi kpara, te ni ngbü engbü sene mba takü. Te di bala ne, ni ena anü ati wara ni, neh to kaye? Wü tï eyi ato mba enga sü fü ni, fü ni ati engu gbügbü na?” 5Fü wü di enga Ete la alügü ngü fefe na, gü ba, 6“Mere kpara, ye gbü jia ani ba mere kpara ka Me. Te di bala ne, ye ceka kpah bü mene sü de te ena atï te nga jia ye, fü ye ati wara ye gbügbü na. Kpara te ena atïrï sü te ye nda ma.” 7Fü Abarayama ayia akö ca-e engagira wü di enga Ete la asidi, adu amala ngü fü ewü, gü ba, 8“Te wü le ngbürü eyi de ni ti wara ni sene la, wü yi-ta Efürona, ye Cowara, 9de engu to sü ka-ye kpa füh mere da, te wüh ngbü eï, ga Makepela, de gö ye ne, fere. Mere da engu la, ah ladü to kpa enzö yï kaka-na la. De wü yi-ta Efürona, de engu mala ngü la cu de komö ye, gbü jia wü ꞌburu. Fü ni adu tïne, ato jiase fefe na, kpah baka e te engu ngbü ele. Fü ni anü ati wara ni kpala.”
10Baka te Abarayama ngbü emala ngü la tete, amba Efürona ta kpah ladü esüka wü bu ye, wü di enga Ete, gbü sü ka mabiti ka-wü, emö ꞌbaranga sela. Fü Efürona ayia amala ngü fü Abarayama, gbü jia wü bu ye la kpah ꞌburu, gü ba, 11“Wayi, mere kpara, ah nda ngbürü bala, ni ena ato da ka-ni la, de wü gö ye la, nde ꞌburu fü ye kükürü. Ni to eyi fü ye, de ye ti wara ye gbügbü na, kpah gbü jia wü mürü ni dene ꞌburu.” 12Fü Abarayama adu kpah, akö ca-e engagira wü di enga Ete la. 13Fü Abarayama adu alügü ngü fü Efürona kpah ꞌduwa gbü jia wü kpara la, gü ba, “Ah bala de. Ni ena ato jiase, ase sü la di, fü ah angbü tïne sü ka-ani tete. Ye za jiase ne eza.” 14Fü Efürona alügü ngü fefe, gü ba, 15“Te ah bala la, ah mbi. Ah le de ani reke ngü la, teka de ani o fïngangü ka-ani ꞌburu biringbö. Te ye le eyi ato jiase fü ni la, ah le de ye to mbürükü se kama bala (400). Ngü ka jiase la, ah de mere ngü nda kpah de. Ye eza nda-ye bü sü la, de ye ti wara ye gbügbü na.” 16Fü Abarayama ayia ale ngü ka Efürona la. Abarayama ngbü etanga jiase la, ba e ta te wüh ngbü etanga jiase, gbü mene wü re engu ta de kpala. Fü engu ato ngbürükü se kama bala (400) fü Efürona, kpah ꞌduwa ce baka e, ta te Efürona mala nganga gbü jia wü kpara ne.
17-20Fü Abarayama ayia ati wara ye, gbü tö ka wü Kanana sela, gbü sü te wüh ngbü eï, ga, Makepela ne. Ah ti engu gbü gö da, angü gele ta gbü mene wü re la ka-ye bala.
Dela ngü ka sü ta te Abarayama se esaka wü di enga Ete, te wüh ngbü eï, ga, Makepela, te di ede Mamare to kpa fügö ne. Abarayama se ta sü la de wü gö da, de wü rü de gbü sü la ꞌburu. Ah se ta sü la esaka Efürona, de mere bi jiase, gbü jia wü di enga Ete, de wü angbe cögbörö kpara ka-wü nde ꞌburu. Fü sü la adu angbü tïne fï badi, sü ka Abarayama, te engu ngbü eti wü mürü ye gbügbü na.
24Dene ngü teka Rebeka, wara Yïsaka
1Me ngbü ta eto wazi fü Abarayama, fü ah angbü emere wü ngü di, gbü wü re kaka ꞌburu, te engu mere füh kotö ne.
Fütanga ngü la, fü Abarayama adu tïne agbe afa sü. Fü Abarayama akpo angbü efï ngü teka ye ye, Yïsaka, te ga koro eyi mere komoko ne. Ah le ta eyi de Yïsaka za würüse. Amba Abarayama le de Yïsaka za egba ganzi kpara nda de, angü gele ka wü kpara, ta gbü wü re la, ka-ye nda da eza te-wü esüka wü de wü mürü wü. Wüh za ta te-wü de wü ganzi kpara kpo de. Fü Abarayama angbü efï nga ngü, ga, ni ena amere dene, neh baye, teka fü ani amaka züka würüse fü ye ni, te ni ce tö ka-ani ta eyi gügü, go ra kötï eyi nengete kpa gbü tö ka wü *Kanana de kpakine ne.
2-4Fü Abarayama ayia aï mere kpara ka tima ka-ye, te ngbü gbü nzö wü bu ye ꞌburu. Engu ta de diri kpara ka tima ka Abarayama, teka mere bi wü re fa sü, angü ah ngbü tïne eceka kpï fütanga mere bi wü e ka Abarayama ꞌburu me-ye. Fü Abarayama ayia amala ngü fü mürü tima ka-ye la, gü ba, “Ma le amala ngü fü mü, teka würüse te ma le ase fü Yïsaka. Ma le de Yïsaka za egba ganzi kpara de. Te di bala, ma ele de mü yia, mü nü kpa gbü sü ka-a, te wü di enga wüna ngbü tete. Fü mü aceka würüse kpala, te di gbü nguwa a. Fü mü ase, adu akoro de engu fü Yïsaka. Amba ah le de mü kïna kïna de ïrï Mere Me, te ngbü gbü nzö wü kpara ꞌburu ne. Mü kïna te mü, gü ba, ‘Ni ena amere wü ngü, de te ma mala fü ni ne.’ Kpah bala, mü kïna lö ra, gü ba, ‘Ni tï aza würüse fefe gbü nguwa ganzi kpara de.’ ” 5Fü mürü tima la alügü ngü fefe, gü ba, “Anga te würüse engu le ago agbü Kanana kpakine de, teka sü te mo amo la? Te ah bala la, ni ena amere baye? Ni ena adu aza Yïsaka, ago di kpala, teka fü ah aza würüse engu la?” 6Fü Abarayama agü ba, “Aꞌa, ah bala fï de! Mü mere e aza ye ra, adu di kpala fï de. 7Angü Mere Me mala ta me-ye, gü ba, ‘Ma yia, de ma ce gba a, gbü sü te wüh bï ra tete, de ma go kpakine.’ Fü Me akïna kïna, gü ba, ‘Ni ena ato tö ka wü Kanana ne fü wü kundu ra.’ Te di bala, te ye ra ena ace sü ne, adu angbü nengete kpala la, ah esiti. Mü ena amaka züka würüse fefe na, angü Me ena atima *malayïka ka-ye, fü ah atï fü mü engagira nü. Fü ah ale ta-ngü te mü. Fü mü amaka züka würüse, ase, adu di fü Yïsaka. 8Amba, te würüse engu le teka adu ake mü agbü Kanana akine nda de la, de mü ce engu, fü mü adu ka-mü kpakine. Ngü tï amere mü gbü kïna, de te mü kïna te-mü di la de. Te ngü engu kpala kpah baye la, mü mere e aza Yïsaka, adu de engu kpala kpo fï de.” 9Fü mere mürü tima la ayia akïna lö Abarayama, gü ba, “Ni ena amere wü ngü, de te ye mala fü ni ne, kpah ꞌburu bala.”
10Fütanga ngü la, fü mere mürü tima la adu areke te-ye, aza wü kamele ka Abarayama nzükpa. Fü ah aza kpah gara bi wü e esaka Abarayama, ayia ao füh wü nü la, teka anü ase würüse la di. Fü ewü ayia anü, anü, akoro nengete, agbü tö ka Padanarama, gbü gara ꞌbaranga de ïrï ye Arana, ta te enga ni ye Abarayama, de ïrï ye Nayora, ra ta kötï gbügbü na ne.
11Te mere mürü tima ka Abarayama nü koro tete gbü ꞌbaranga la, nga tamurago, gbü lö-ra te wü würüse ngbü ekoro ese ngu tete, fü ah anü de wü kamele ka-ye la, kpa ede du-kpa-ngu la. Fü ah amala ngü fü wü kamele la, de wü ra kötö. 12Fü mürü tima ka Abarayama la ayia aku gba fü Me, gü ba, “Wayi, Me, te mü di de *vüngüte ka Abarayama, mü ü kaje fere enatikine, de ngü de te ma koro tüngüngü na ne mere te-ye fere, baka e te mere kpara ka-ra ngbü ele ne. Mü mere ngü fü mere kpara ka-ra ba mürü, angü mü de vüngüte kaka-na. 13-14Mü gara tamu würüse, de te mü fe engu, o eyi ba wara Yïsaka tete ne. Angü ma rü eyi de füh du-kpa-ngu ne. Wü würüse, de te ewü ngbü ekoro ese ngu gbü du-kpa-ngu ne, mene würüse te ma ena ayo ngu tete na, te ah to ngu eyi fere, bete mere bi wü kamele ka-ra ne la, amba dela eyi würüse, te mü fe engu, o eyi wara Yïsaka tete na. Te mü mere ngü la fere bala la, amba mü zu de vüngüte ka mere kpara ka-ra.”
15Te mürü tima la ngbü la bü emala ngü la bala de, ah gü ba, ni ceka kpï bane de, gbangbara! te gara jaji würüse, te ngbü ekoro de bütü-ngu gbü nzö ye, ase ngu. Ïrï jaji würüse engu la de Rebeka. Ah de ye Betuwele, enga ni ye Abarayama. 16Rebeka ta de züka jaji würüse, te reke gbü jia wü kpara fa sü. Ah za komoko ta nda la de. Fü Rebeka ayia akoro ase ngu gbü bütü-ngu ka-ye, ayia angbü edu.
17Te mürü tima la wu Rebeka te ngbü edu bala, fü engu ayia akpe de woro, akoro kpakaka na, amala ngü fefe na, gü ba, “Ye to la mba ngu gbü bütü-ngu ka-ye la, de ni nzö.” 18Fü Rebeka alügü ngü fefe, gü ba, “Ye nzö enzö, mere kpara.” Fü Rebeka ayia bü wö! ae bütü-ngu la, azoro esaka ye. Fü mürü tima la ayia anzö ngu la. 19Sidi nga ngu, de te engu nzö la, fü Rebeka ayia amala ngü fefe, gü ba, “Ni ena ato ngu fü wü kamele ka-ye la, de wüh nzö te nga wü ꞌburu.” 20Fü Rebeka ayia atökö ngu la gbü bütü-ngu ka-ye ꞌburu gbü mere gada, te wüh ngbü eto ngu fü wü nü gbügbü. Fü Rebeka akpe adu kpa füh du-kpa-ngu, ase gara ngu. Fü ah angbü enda nga ye, da ese ngu fï bala. Fü wü kamele anzö ngu te nga wü la ꞌburu. 21Fü komö mürü tima la ayia agu ka ngü la. Fü engu angbü eceka Rebeka, da efï nga ngü, gü ba, “E-ena adi dela würüse te Me fe engu fü Yïsaka, teka gba ka-ni ne, de?”
22Te wü kamele nzö ngu tï tete, fü mürü tima la ayia aza mere züka mafe,24:22 Mafe de e te wü würüse ngbü eto gbü gü wü. te wüh mere gbü *diki-se, ato fü Rebeka, de ah to gbü gü ye. Fü engu adu aza wü kengbe, te wüh mere kpah gbü diki-se, ato te kpakpa na. 23Fü engu ayi-ta Rebeka, gü ba, “Ye neh mbi mbi de ye da? Te ani nü de wü kpara ka-ni, bete wü nü ka-ni ne, kpa gba wü la, ani tï eyi amaka mba sü ara tete?” 24Rebeka gü ba, “Ïrï wö ni de Betuwele, ye Nayora. 25Wü koro ekoro de wü nü ka-wü la ꞌburu, de ani nü kpa ekötï. Wü ena amaka sü ka rara kpa gba ani kpala, te ena atï de wü kpara la, de wü nü ꞌburu. Wüh ena ato kpah zü-e fü wü nü la. Wü koro ekoro.” 26-27Fü mürü tima la adu angbü de mere tadu te ye, angü würüse la de kundu ye enga ni ye Abarayama. Fü engu agü ba, “Gbo nga e ngbü te ïrï Me, te di de vüngüte ka mere kpara ka-ra ne! Angü ah ngbü emere züka ngü ka vüngüte fü Abarayama, baka ngü ta te engu mala fefe na gügü ne. Amba Me ce ngü la nda de. Teka ra, Me za ra, gü tamu kaje fere teke teke! Fü ra anü akoro eyi kpah te gba wü di enga eyï mere kpara ka-ra.”
28Fü Rebeka akpe adu kpa ekötï, amala nga ngü la fü ni ye. 29-30Gara enga ni ye Rebeka ta ladü kpala, de ïrï ye Labana. Fü Labana ayia aje kpah ngü, de te Rebeka mala la. Fü ah awu kpah wü züka mafe, bete wü züka kengbe, te mürü tima ka Abarayama la to gbü kpa Rebeka ne. Fü ah aje kpah wü ngü, te mürü tima la mala fü Rebeka ne. Te Labana je ngü la bala, fü ah ayia amü ꞌduwa de woro, anü kpa füh du-kpa-ngu la, teka awu komoko la cu de jia ye. 31Te Labana koro kpaka wü mürü tima la, fü engu amala ngü fü ewü, gü ba, “Mere kpara, ye kpakine baka kpara te Me le ye fa sü. Ye rü te kaje neh teka ne? Wü koro ekoro, ani nü kpa ekötï, angü ni reke sü teka wü eyi. Mba enga sü kpah ladü teka wü nü ka-ye, fü ewü ara tete.” 32Fü mürü tima ka Abarayama la ayia, de wü kpara gbü nga ye, anü de wü Labana kpa ekötï.
Te wüh koro kpa ekötï, fü Labana ayia amala ngü fü wü labï ka-ye, gü ba, “Wü furu wü e füh gü wü kamele la asidi, de wü za züka gü, wü to fü wü kamele la, de wüh zü. De wü za kpah ngu, ato fü wü kpara la, de wü zürü küte wü di.” 33Fütanga ngü la, fü ewü adu aza e-mazü, akoro di, ato fü wü ngba la. Fü mürü tima la amala ngü fü Labana, gü ba, “Aꞌa, ani tï azü kümü nda-ani la de. Ni le amala la si-ngü, te wüh tima ni tete, koro di gba wü ne, fü wü feke.” Fü Labana alügü ngü fefe na, gü ba, “Ye mala ngü engu la emala.”
34Fü mürü tima la ayia areke te-ye, akpo emala ngü fü wü Labana, gü ba, “Ni de kpara ka tima ka Abarayama, te di de afudu wö ye ne. 35Angü Me to wazi fü Abarayama eyi fa sü. Abarayama koro tïne eyi mere kpara, de mere bi wü e esaka ye. Me to mere bi se, wü labï, wü nü, ba wü kambiliki, de wü yiti, abe kpah te wü dongï, de wü kamele eyi fefe na fa sü. 36Kpah bala, Sara bï ye komoko kpah eyi fü Abarayama, tïne gbü gbe ye dene. Fü Abarayama ayia ato mere bi wü e ka-ye la kpah eyi, ace ao ꞌburu fü ye ye la. 37Fü Abarayama ayia atima ni, gü ba, ‘Ni koro, ni se würüse fü ye ni la kpakine. Ni mere e, ase würüse la fü ye ni esüka egba wü Kanana, te ani ngbü gbü sü ka-ewü ne, de. 38Ni nü kpa gbü sü ka nguwa wö ani kpakine, de ni ceka jaji würüse la gbü nguwa wö ani.’ Fü ni, mürü tima, ayia akïna kïna, ga, ni ena amere ngü la ꞌburu kpah bala, baka e te mere ka-ni mala la. 39Ni yi-tata ta kpah eyi, ga, ‘Anga te würüse la le teka adu agbü tö ka wü Kanana nda de, angü sü mo amo la?’ 40Fü Abarayama amala fü ni, gü ba, ‘Me, de te ni, Abarayama, le ngü kaka-na ne, engu ena atima malayïka ka-ye engagira nü, de ah ü kaje fü ni, fü ni afe züka würüse fü ye ni gbü nguwa ani. 41Amba te wü mürü ni le, gü ba, “Jaji würüse engu mere e adu ake ni kpa gbü Kanana de la,” ngü ma, kïna engu de te ni kïna te-ni di ne, tï arï gbü nga ni nda de.’
42Baka te ni nü koro füh du-kpa-ngu mari ede ꞌbaranga de kpane ne. Fü ni arü, aku gba fü Me, gü ba, ‘Wayi bala Me, ye de vüngüte ka mere kpara ka-ni, Abarayama! Ah le de ye ü kaje fü ni, de ni maka würüse fü ye mere kpara ka-ni. 43Angü ni rü eyi de füh du-kpa-ngu ne, teka amala ngü fü gara jaji würüse te ena akoro, ase ngu. Ni ena ayi-tata, de ah to ngu fü ni, de ni nzö. 44Te jaji würüse engu la le eyi ato ngu fü ni, de wü kamele ka-ni ꞌburu la, dela eyi jaji würüse, te ye fe, de ah di wara Yïsaka, ye mere kpara ka-ni ne.’ Dela gba ka-ni tïne, te ni ku fü Me.
45Kpah bü baka te ni ngbü la eku gba fü Me bala, fü ni awu Rebeka, te ngbü ekoro de bütü-ngu gbü nzö ye. Fü ah akoro kürrrü! anü kpa füh du-kpa-ngu, akpo angbü ese ngu. Fü ni ayia amala ngü fefe na, gü ba, ‘Ye to ngu fü ni, de ni nzö.’ 46Fü engu ayia kere, ae bütü-ngu la, azoro esaka ye. Fü ah ayia ato ngu la, fü ni anzö. Fü ah adu kpah, ase ngu, ato fü wü kamele ka-ni ꞌburu. 47Fü ni ayia ayi-tata, gü ba, ‘Ye neh ye da?’ Engu gü ba, ‘Ni de ye Betuwele, te di de ye Nayora, enga ni ye Abarayama,’ ne. Te ni je ngü la bala, fü ni ayia aza mafe ne, ato fefe, teka de engu to gbü gü ye. Fü ni aza kpah wü kengbe, de engu to gbü kpa ye. 48Fü ni adu agbo nga ïrï Me afa sü, angü engu zu de vüngüte ka mere kpara ka-ni. Teka ne de, angü Me gü tamu kaje la me-ye fü ni, fü ni akoro amaka tangbase ne, de wüh za te-wü ake Yïsaka, angü engu de mürü ye Abarayama fanü fanü.”
49Fü mürü tima la adu ayi-ta ewü, gü ba, “Wü je ngü, de te ni mala la eyi? Te di bala, wü ena alügü ngü fü mere kpara ka-ni, agü neh fe? Wü tï amere ngü la fefe, baka e te engu ngbü ele? Ah le de wü mala züka ngü emala fü mere kpara ka-ni, te wü le eyi ato jaji würüse ne, fü ye mere kpara ka-ni aza engu wara ye tete la. Amba te wü le de la, de wü mala emala fü ni mbölö, teka de ni wu mene ngü, te ni ena amere.” 50Fü wü Labana ake Betuwele alügü ngü, gü ba, “Gara ngü gömö a, te a ena amala nda ma, angü ngü la koro ka-ye kpaka Me. 51A ena ato Rebeka ato fü yi. Mü ena aza engu aza, anü di, ato fü ye Abarayama wara ka tete, baka e te Me mala.”
52Te mürü tima la je ngü la bala, fü engu ayia abu nzökuta ye kötö, agbo nga ïrï Me. 53Fü engu ayia aza mere bi wü züka e, ato fü Rebeka, baka wü tüngü, wü ꞌbiri, wü kengbe, de wü bongo. Fü ah adu kpah aza mere bi wü se, ato fü wü di enga ni ye Rebeka, bete ni ye na. 54Te ngü la nza tete, fü mürü tima la adu tïne, azü e de wü kpara ka-ye. Fü ewü ayia ara sela.
Te kpï seke tete, fü mürü tima la ayia ayi-ta wü di enga ni ye Rebeka, gü ba, “Wü ce kaje fü ani, de ani lügü nga ani, du kpaka mere kpara ka-ani, enatikine.” 55Fü ewü amala ngü fefe, gü ba, “Te enga ni ani ena angbü la mba de wü ani sene, teka sïkpï nzükpa feke, fü wü ayia tïne, ago de ewü la, ah ena adi esiti?” 56Mürü tima la gü ba, “Yi mere e atïrï kaje fere enatikine de, angü Me le ta-ngü te ra eyi me-ye, fü ra ayia amere ngü, de te wüh tima ra tüngüngü ne. Te di bala ne, yi ce kaje fere, de ma yia enatikine, de ma du kpaka mere kpara ka-ra.” 57Wüh gü ba, “Te ah bala la, ani ena aï Rebeka, ayi-tata teka ngü la feke. Fü ani aje ngü la gögömö.”
58Fü ewü ayia aï Rebeka, ayi-tata, ga, “Rebeka, enga ni ani deyï, ye le eyi ayia enatikine, ago de wü komoko ne agbü Kanana, teka fü ye mere kpara ka-ewü aza ye wara ye tete?” Rebeka gü ba, “Wayi, ni le eyi ago de ewü kpala enatikine.” 59Te wüh je ngü la cu gömö Rebeka bala, fü ewü aci ꞌburu ale, gü ba, “Rebeka go ka-ye ego de ewü.” Fü ewü ayia eto kpah gara mere würüse, kpara ka tima ka ni ye Rebeka, de ah nü, ah di emere tima fü Rebeka.
60Fü wü mürü ye Rebeka amala ngü fefe, agü ba,
“Tangbase ka-a, Me to mere wazi fü mü, ꞌduwa ba-neh-ene-la.
Fü mü abï wü ye ba ca e kötö ne.
Fü wü di enga mü la amere kpeke,
adi egü gü da efa wü vügü ka-wü.
Me to wazi la fü mü bala.”
61Fü wü Rebeka ayia de wü würüse ka tima ka-ye, te Labana to, alï füh wü kamele. Fü ewü ayia go, de wü kpara ka tima ka Abarayama, agbü Kanana.
62Gbü wü sïkpï la, Yïsaka go ngbü ka-ye gbü gara sü, gbü tö ka wü Kanana sela, te wüh ngbü eï, gü ba, Negebe ne, ede du-kpa-ngu de ïrï ye Bïrï-Laroyi ne. 63Gbü gara ra bane, fü Yïsaka ayia etamurago, anü da endoro egbere lö ye. Engu ga, ni ceka kpï bane de, gbo! te wü kpara te ewü ngbü egboko ekoro füh mere bi wü kamele. Fü ah ayia anü, teka de ani maka te-ani de wü kpara la.
64Wü Rebeka ngbü ta ekoro dela me-wü. Fü Rebeka ayia aceka kpï bane, awu Yïsaka nengete. Fü Rebeka ayia akö füh kamele ka-ye ne kötö. 65Fü ah ayia ayi-ta mürü tima ka Abarayama, gü ba, “Kpara de te ngbü ekoro de kpala, da enü mbi de ani de kpakine, ah de neh da?” Mürü tima la gü ba, “Dela Yïsaka, watï ye ne.” Fü Rebeka ayia aza mere kpa bongo, abuka gbüra ye, ani di. 66Fü mürü tima la ayia anü kpaka Yïsaka kpala. Fü ah atï te nga ngü te mere te-ye de kpala, amala ꞌburu fü Yïsaka, gü ba, “Ni koro de wara ye eyi dene.” 67Fü Yïsaka ayia angbü de mere tadu. Fü ah ayia aza Rebeka, adu di, ao gbü gugu, ta te ni ye na, Sara, ngbü gbügbü na ne, wara ye tete. Fü Yïsaka ale Rebeka ꞌduwa cu afa sü. Te di bala, fü jia Yïsaka adu alofo, fütanga kö ni ye la, teka ngü ka Rebeka.
25Dene ngü teka wü kundu ye Abarayama
1Gara wara Abarayama ta kpah ladü de ïrï ye Ketura. 2Ah bï ta bi wü jaji komoko fü Abarayama. Ïrï wü jaji la de Zïmerana, Medana, Mïdïyana Yisibaka, Süwa bete Yokosana. 3Fü Yokosana ayia abï nda-ye wü Seba ake Dedana. Fü Dedana abï nda-ye nguwa wü kpara, de te wüh ngbü eï ewü, wü Asura, wü Letusima, bete wü Lumina ne. 4Fü Mïdïyana, ye Abarayama ne, ayia abï nda-ye wü Efa, Efere, Anoka, Abida, bete Eleda. Dela ꞌburu ïrï wü jaji guvu Ketura, de wü ata ye na, te di de gara wara Abarayama ne.
5-6Te Abarayama di ta la de jia ye ne, engu to ta kpah mere bi wü e eyi fü wü di ye, de te engu bï ewü ake Ketura bete Agara ne. Fü Abarayama ayia amala ngü fü ewü, gü ba, “Ah reke pe, te wü ena akö wü e ka-wü la, ayia ago di to kpa fügö. Te wü ngbü gbamari ede Yïsaka sene la, ah tï de, angü sü ꞌbe de.” Fütanga kö Abarayama, Yïsaka za wü e-nga-kpa wö ye la ꞌburu me-ye.
7-8Abarayama kpi ta, o re kaka koro eyi ꞌburu kama biri teke bata nzükpa de füh ye ꞌburuve (175), o engu gbe tïne eyi fa sü. 9-10Fü Yïsaka ake Ïsïmayile ayia ati engu gbü gö da kpa gbü Makepela.25:9-10 Makepela la, ah gbamari ede Mamare. Dela ta sü te Abarayama se ta gügü esaka Efürona, ye Cowara, enga wü Ete. Dela ta gö da, te Abarayama ti wara ye, Sara, gbügbü na ne. Wüh ti engu kpah ede biki Sara sela.
11Fütanga kö Abarayama, fü Me adu ato mere wazi fü Yïsaka, kpah ba e ta te engu to fü Abarayama ne. Gbü wü re la, Yïsaka ngbü ta ka-ye fï bü ede du-kpa-ngu, de ïrï ye Bïrï-Laroyi ne.
12Dene ïrï wü di Ïsïmayile, mbarase ta te Abarayama bï ake gara wara ye, de ïrï ye Agara25:12 Agara ta de egba Ezepeto. ne. 13Ïrï gina ye Ïsïmayile ta de Nebayota. Fü Ïsïmayile adu kpah abï wü Kedara, Adabele, Mibisama, 14Misima, Duma, Masa, 15Adada, Tema, Yeturu, Nafïsa, bete Kedema. 16Dela ꞌburu ïrï wü di Ïsïmayile. Wüh ꞌburu wü jaji komoko nzükpa de füh ye ꞌbasu. Fü ewü aga akoro ꞌburu baka nga nzö nguwa wü kpara, nzükpa de füh ye ꞌbasu. Fü ewü adi egü ïrï wü kötï ka-wü, kpah ꞌburu te nga nguwa wü la. 17-18Wü di Ïsïmayile la ra kötï ka-wü ta ezengba wü Avïla ake Sura, ede kaje ka Asura, mari ede *Ezepeto to kpa fügö. Fü ewü angbü da ememere wü gü esüka wü, de wü gara wü kundu ye Abarayama ne. Fü re ka Ïsïmayile ayia akoro ꞌburu kama biri teke biri nzükpa de füh ye lorozi (137), fü engu ayia akpi.
19Dene ngü teka wü di Yïsaka, ye Abarayama, te ewü bï ake Sara.
20Yïsaka za ta wara ye, de ïrï ye Rebeka ne,25:20 Rebeka ta de ye Betuwele, gbü nguwa wü Aramïya, te ewü ra kötï kpa gbü Padanarama ne. Labana ta de enga ni ye Rebeka. o re kaka koro eyi ba re teke ꞌbasu (40). 21Fü Yïsaka ara akoro ake Rebeka baka wü re teke biri, wüh bï ye fï de. Fü Yïsaka angbü eku gba fü Me kpekpeke, de Me to ye fü ani ake wara ni. Fü Me ayia aje gba ka Yïsaka la. Fü Rebeka ayia amaka bu. Fü ewü angbü de mere tadu ake watï ye teka ngü la.
22Fütanga ngü la, fü wü ye de guvu Rebeka la akpo angbü eto mere kuru tete na, angü ah wu de, gü ba, ah de wü dadase. Fü Rebeka ayia amala ngü, gü ba, “Si-ngü gbü ngü ne, neh mbi mbi baye?” Fü Rebeka ayia ayi-ta Me, teka de Me sere si-ngü la. 23Fü Me amala ngü fefe, gü ba, “Si-ngü la, ah bane. Ye de guvu mü la, ka-ye wü dadase, ꞌbasu mini wü jaji komoko. Wüh ena akoro ba nguwa wü kpara ꞌbasu. Fü ewü angbü emere gü esüka wü ake enga ni ye. Fü wazi gara na afa kiri ye ka. Mene engu, te ena akoro te enga gina ne, ena angbü eje ngü gömö mene de sidi ne.” Dela ngü ta te Me mala fü Rebeka, teka wü dadase, te engu ena abï ne.
24Fü bu Rebeka ayia andri. Fü Rebeka ayia ayaka wü jaji la ꞌbasu mini, ꞌburu wü jaji komoko. 25-26Gina ye la, ah ta de mbe kpara, küküte na ngbü de su te ye rurrru, baka su eküte nü la. Fü mene te koro sidi ne azoro lö enga ni ye, gina ne, gö! Wüh gü ïrï gina ye la, Esawu.25:25-26 Ngü te wüh gü ïrï gina ye la tete Esawu, angü ah de mbe kpara. Fü ewü agü ïrï sidi ye la, *Yakobo.25:25-26 Ngü te wüh gü ïrï sidi ye la tete, Yakobo ne, angü engu zoro lö gina. Yïsaka bï ta wü jaji la, o re kaka koro eyi teke bata (60).
27Fü wü jaji la agere, akoro wü komoko. Esawu ta de kpara te ngbü emörö wü nü ꞌduwa ba-neh-ene-la. Yakobo nda-ye de kpara te ngbü engbü ka-ye bü ekötï, da emere wü tima ka kötï. 28Fü Yïsaka ale ngü ka ye ye, de Esawu ne, cu afa sü, teka so, ta te engu ngbü ezü esakaka na ne. Fü Rebeka ale nda-ye di ngü ka enga ye, de Yakobo ne, kpah afa sü.
29Gbü gara sïkpï, Yakobo ngbü ta ega fïrïnda ka-ye. Fü Esawu adu akoro kpa da endoro ka-ye agbü gü ne, de mere tala te ye. 30Te Esawu je se fïrïnda, te enga ni ye ngbü ega la, fü engu ayia ayo fïrïnda la eküte enga ni ye, gü ba, “Enga wüna, mü tökö la mba fïrïnda ka-mü la akine, ma la, angü ma kpi ka-ra tïne akine ka tala eyi.”25:30 Si-ngü de ta te ewü fü ïrï Esawu tete, ga, ïïrï na tïne de Edomo, teka ngü la. Angü ah yi fïrïnda de te diki adiki esaka enga eyï. Ngü gbü Edomo ka-ye nda baka e te wüh ena agü, ga, Diki-e.31Fü Yakobo ayia alügü ngü fü enga ni ye, gü ba, “Mü efï nda-mü, gü ba, ma ena ato fïrïnda ka-ra fü ni bü kükürü bala? Te mü le de ma to fïrïnda ka-ra ne fü ni la, mü ena amere gara ngü fere feke. Ah le de mü mala emala, gü ba, ma ena adi tïne de gina me-ra fü ni, teka fü ra amaka wazi, ta te mü ena amaka ne. Angü mü ka-mü de gina fere. Ma wu eyi, gü ba, sidi nga kö wö nih, mü ena angbü me-mü de mere kpara. Fü Me ato mere wazi fü mü, baka te engu to fü wü wö nih, de wü kundu nih gügü ne.” 32Esawu gü ba, “Ma ena angbü ba mere kpara la, neh elaye, te ma eyia eyi ekpi akpi ka tala ne?” 33Fü Yakobo amala ngü fefe, gü ba, “Te mü le eyi la, de mü kïna te-mü ekïna tïtïne, teka fü ra agü fïrïnda ka-ra ne fü mü.” Fü Esawu ayia akïna te-ye, gü ba, “De-mü Yakobo, mü fere tïne eyi ba gina. Fütanga kö wö nih, mü ena angbü mere kpara me-mü.” 34Fü Yakobo ayia aza kümü de fïrïnda, ato fü Esawu. Fü Esawu ayia azü. Fü ah ayia anzö ngu, ayia anü sü ka-ye. Ah fï nga ngü la kpah de. Dela ngü ta te Esawu fala ngü ka mere wazi ka Me, te Me le ato fefe na ne.
26Dene ngü ka Yïsaka ake Abi-Meleke
1Gbü gara re, fü mere kpïrï tala26:1 Tala la, ah kpah baka engu de ta te tï o Abarayama di la ladü de jia ye. adu kpah atï gbü *Kanana, fü Yïsaka ayia anü kpaka Miri Abi-Meleke, te di de miri ka wü Feleseto gbü Gerara sela. 2Fü Yïsaka ayia afï nga ngü, gü ba, ni le anü agbü *Ezepeto, angü e-mazü ladü kpala. Fü Me akoro amala ngü fü Yïsaka, gü ba, “Mü mere e akpe ago ka cürü agbü Ezepeto la de. Mü ngbü fï bü sela, angü ma ena agü tatamu züka sü fü mü me-ra. 3Ah le de mü ngbü sela, angü te mü mere bala la, ma ena angbü ake mü, da eto wazi fü mü. Ma ena ato mere tö ka wü Kanana ne fü mü, de wü kundu mü. Fü yi angbü sela fï mere badi. Ma ena amere mere züka ngü fü yi ꞌburu, kpah baka e ta te ma kïna kïna di fü Abarayama ne. 4Ma ena ato wazi fü wü kundu mü, fü ewü abï wü jaji, asibi asibi afa sü, ba wü küfara. Fü ra ato sü ne ꞌburu fü ewü. Ma ena aküwa nguwa wü kpara füh kotö ne ꞌburu, teka ngü ka wü kundu mü la. 5Ma ena angbü de wü yi, fü ra amere wü züka ngü fü yi ꞌburu teka ngü ka wö mü, Abarayama. Teka ne de, angü Abarayama ta de kpara te ngbü eje rïrï ka-ra, da emere wü ngü de te ma ngbü emala fefe na ne ꞌburu kpini kpini.” 6Te Yïsaka je wü ngü, te Me mala fefe na la, fü engu angbü fï agbü Gerara kpala.
7Gbü gara sïkpï, fü wü kpara ka Gerara angbü eyi-ta Yïsaka teka wara ka, Rebeka ne, angü Rebeka su ta fa sü. Fü cürü ayia amere Yïsaka. Ah gü ba, “Te ni mala, gü ba, ‘Rebeka de wara ni’ la, e-wu neh da, wü kpara la ena amörö ni, fü ewü adu aza Rebeka.” Fü Yïsaka ayia alügü ngü fü ewü, gü ba, “Rebeka ka-ye de enga ni ni.” 8Fü Yïsaka ayia ayiri gbü Gerara sela teka mere bi wü sïkpï.
Gbü gara sïkpï, fü Miri Abi-Meleke ayia aceka kpï te görö kambü ka-ye bane, gbo! te wü Yïsaka, te ewü ngbü etanü, emere wutu ka-wü ake Rebeka. 9Fü Abi-Meleke ayia atima ngü fü wü Yïsaka, de ah koro kere. Fü Yïsaka ayia akoro. Fü Abi-Meleke amala ngü fü Yïsaka, gü ba, “Ni wu eyi, gü ba, Rebeka ka-ye de wara ye. Amba si-ngü de te ye cere nga Rebeka di te ani, gü ba, ‘Angü Rebeka ka-ye de enga ni ni ne,’ neh mbi mbi baye? Ye fiti ani bala, neh kü teka ne?” Yïsaka gü ba, “Ni mala ngü la bala ka cürü. Angü, te ni mala, gü ba, ‘Rebeka de wara ni la,’ e-wu neh da? Wüh ena amörö ni teka ngü kaka-na.” 10Fü Abi-Meleke amala ngü fü Yïsaka, gü ba, “Ye mere ngü la bala fü ani, neh teka ne? Anga ta te gara kpara esüka ani ena anü ta, agïrï Rebeka würüse tete na la ya? Ngü la ena adi ta de *siti ngü ka da? Angü ngü la de siti ngü gbü jia Me. De bane Me ena ato ta kuru te ani teka ngü la.” 11Fü Abi-Meleke ayia awu, gü ba, cürü ngbü emere Yïsaka me-ye. Fü ah adu amala ngü fü wü kpara ka-ye ꞌburu, gü ba, “Wü mere e amere siti ngü fü wü Yïsaka de. Mene kpara te ena akpülü ewü ake wara ye la, wüh ena amörö engu ꞌduwa amörö.”
12Gbü re ka mere tala la, fü Yïsaka ayia asö yï ka-ye gbü tö ka Gerara la. Fü engu aru wü e gbügbü na. Fü Me ato mere wazi gbü yï kaka-na la. Fü wü e kaka la arï afa sü. Fü engu ayia amaka mere langba ndo afa sü le. Amba nda wü bu ye na rï mbi mbi de. 13Fü Me angbü fï bü eto wazi fü Yïsaka efa sü. Fü wü e kaka-na, ba e-mazü, angbü esibi tïne fï bü efa sü. Fü Yïsaka adu akoro tïne kpeke kpara, de mere bi wü e esaka ye, 14ba wü kambiliki, wü yiti, bete wü labï. Fü wü kambiliki, de wü yiti kaka-na la, angbü ezu ꞌduwa efa sü. Te wü kpara ka Feleseto du wu, gü ba, Yïsaka maka mere bi wü e eyi ne, fü ewü ayia angbü ekpü engu, teka wü e de esakaka la. 15Fü ewü afï nga wü du-kpa-ngu, ta te Abarayama, wö ye Yïsaka jï, o engu di la de jia ye ne. Fü ewü akpo asiti wü du-kpa-ngu la, ani ewü ꞌburu asidi, teka wü nü ka Yïsaka ena adi enzö.
16Baka te züka ngü la ngbü emere te-ye tete fü Yïsaka bala, fü Miri Abi-Meleke ayia gbü gara sïkpï, amala ngü fü Yïsaka, gü ba, “Wazi ye fa nda-ani tïne eyi, angü ye tïne eyi de mere bi wü e esaka ye. Te di bala ne, sü ka-ani be tïne de. Ah reke areke te ye ena ayia akö wü e ka-ye, ago angbü di kpa gbü gara sü.” 17Fü Yïsaka ayia akö wü e ka-ye, ago angbü ka-ye to kpa fügö, te nga ze ka Gerara kpala.
18Fü Yïsaka adu afï nga wü du-kpa-ngu, ta te wü kpara ka Abarayama ngbü jï gügü, fü wü kpara ka Feleseto ayia ani ne. Fü wü kpara ka Yïsaka adu aoro wü du-kpa-ngu la, areke te nga wü ꞌburu. Fü Yïsaka agü ïrï wü du-kpa-ngu la kpah ꞌburu, gegege baka e ta te wö ye na gü te enga gina ne. 19Fü wü kpara ka Yïsaka ayia ajï gara du-kpa-ngu, ede ze ta te ewü ra kötï te nganga na ne. Fü ewü ayia amaka ngu, te ngbü edü ꞌduwa kpulu kpulu kpulu bane. 20Te wü kpara, de te ewü ngbü ta eceka kpï fütanga wü nü ka wü kpara ka Gerara ne, wu ngu te ngbü edü de bala, fü ewü akpo angbü ewü nga de wü kpara ka Yïsaka, gü ba, “Ngu la ka-ye ngu ka-ani.” Dela si-ngü te Yïsaka gü ïrï du-kpa-ngu la tete, gü ba, Eseke, te gü ba, “Mawü Nga”.
21Fü wü kpara ka Yïsaka adu kpah ajï gara du-kpa-ngu. Fü wü kpara ka Gerara adu kpah akpo de nga, da eyi-ta komö wü kpara ka Yïsaka. Fü Yïsaka ayia agü ïrï du-kpa-ngu la, gü ba, Sitena, te gü ba, “Makpü”.
22Fü Yïsaka ayia ace sü la, ago angbü ka-ye kpa gbü gara sü. Fü ah adu kpah ajï gara du-kpa-ngu kpala. Fü wü kpara ka sü la angbü emala, gü ba, “Ngu la ka-ye ngu ka Yïsaka.” Wüh mala siti ngü fefe na nda-wü de. Fü Yïsaka ayia agü ïrï du-kpa-ngu la, gü ba, Robota, te gü ba, “Zö-ngbüngbü”. Yïsaka gü ba, “Me to mere züka gu sü eyi fü ani, teka fü ani ago ara kötï gbügbü na, da emaka wü züka ngü.” Fü wü Yïsaka ayia angbü sela.
23Gbü gara re, fü wü Yïsaka ayia adu angbü ka-wü agbü Bïrï-Saba, gbü sü ta te wö ye na o kötï tete na gügü ne. 24Te wü Yïsaka koro kpala, fü Me ayia akoro agü tamu ye fefe gbü biti la, gü ba, “Mü mere e akpe cürü wü kpara ka sü ne nda-mü de. Angü de-ra, Me, te ma di de *vüngüte ka wö mü ne, ma ena angbü fï bü ake mü. Ma tï ace mü nda-ra de. Ma ena ato wazi fü mü, de wü kundu mü, teka ngü ka wö mü, Abarayama. Fü ewü abï ye, asibi asibi, baka ngü ta te ma mala fefe na ne.” 25Fü Yïsaka ayia areke sü kpala, teka angbü egbo nga ïrï Me gbügbü na. Fü engu ayia kpah, ao kötï ede sü la. Fü wü kpara kaka-na akpo kpah egïrï sü teka ajï du-kpa-ngu ka-wü tete na.
Dene ngü te wü Yïsaka nzö ngüte di ake Miri Abi-Meleke
26Gbü gara sïkpï, fü Miri Abi-Meleke ayia akoro kpaka Yïsaka, agbü Bïrï-Saba sela. Wüh koro ta de wü mere kpara ka-ye, wü Azata, mere kpara te ngbü eto fïngangü fefe na, bete Fïkola, mere kpara ka wü marajümïya kaka.
27Fü Yïsaka ayia amala ngü fü ewü, gü ba, “De-wü deyï, mere bi fe ni wu wü tïne de. Wü koro afa nga ni kpakine neh teka ne? Wüh koro teka aliki ani gbü sü ne, baka engu de tane?” 28Wüh gü ba, “Ah bala de. Ani mere ta ngü la bala, angü sü be teka ani de wü ye ꞌburu ne nda de. Amba enatikine ani koro bü mba aceka ye. Ani wu eyi tïtïne, gü ba, Me to wazi fü ye eyi cu fa sü. Te di bala ne, ani ele de ani nzö ngüte de wü ye. Amba ani le de ye kïna kïna, 29gü ba, ‘Ni tï amere siti ngü fü ani de.’ Angü ani mere ta siti ngü fü ye nda-ani kpah de. Ani mala ta fü ye, de ye ce sü ka-ani gbü züka ngü. Te di bala, ah le de ye kïna te-ye ekïna, angü ani wu eyi kpo, gü ba, Me le ye fa sü.” 30Fü Yïsaka ayia angbü de tadu. Fü ah amala ngü fü wü kpara ka-ye, de wüh mere wü e-mazü fü ewü. Fü ewü ayia azü wü e la, kpah da enzö wü e de ewü ꞌburu gbü sü biringbö.
31Te kpï seke tete, kpurutokokpï la, fü ewü ayia anzö *ngüte esüka wü, kpah baka e te ewü mala esikine ne. Fü Yïsaka ayia agï nga ewü, ace kpa te kaje. Fü ewü ayia ago agba wü, gbü züka ngü mürü.
32Gbü ra engu la, fü wü kpara ka Yïsaka adu akoro amala ngü fefe, gü ba dene, “Ani maka ngu gbü du-kpa-ngu, de te ani ngbü ejï ne eyi.” Fü ngü ayia areke te Yïsaka afa sü. 33Fü Yïsaka ayia agü ïrï du-kpa-ngu la, Saba, baka e te wüh gü ba, “Kïna”. Ah gegege ba ïrï ta te Abarayama gü te du-kpa-ngu, te engu jï gbü sü la. Dela si-ngü de te wüh ngbü eï sü la tete enatikine, gü ba, Bïrï-Saba ne.
Dene ngü teka wü egba ganzi kpara, te Esawu za ewü wara ye tete
34Te re ka Esawu koro tete ba e teke ꞌbasu, fü engu ayia ase wü würüse ꞌbasu, ꞌburu wü egba ganzi kpara gbü nguwa wü Ete. Ïrï gina wara ka ta de Yudïta.26:34 Ïrï wö ye Yudïta de Beri. Ïrï eꞌbaꞌbasu würüse nda ta de Basemata.26:34 Ïrï wö ye Basemata de Elono.35Fü ngü la asiti ta gbü jia wü wö ye na, Yïsaka ake ni ye na, Rebeka afa cu sü. Angü gbü gele ka-ewü, wüh tï aza te-wü de wü ganzi kpara de.
27Dene mani te Yakobo maka wazi di esaka wö ye
1Fütanga wü ngü la, fü Yïsaka agbe tïne afa sü. Jijia na du ceka kpï mbi mbi nda tïne de. Gbü gara ra, fü Yïsaka ayia aï gina ye ye, de Esawu ne, de ah koro kpaka ni. Fü Esawu ayia ale ngü, akoro kpaka wö ye. 2Yïsaka gü ba dene, “Wayi, Esawu, enga ra, ma gbe nza ka-ra tïne eyi dene. Sïkpï ka kpi ka-ra kpah eyi gbamari. 3-4Te di bala, ah le de ma ce wazi ka-ra, te Me to fere ne, fü mü, angü mü de gina ye ra, teka fü mü angbü mere mürü kötï fütanga kö ra. Te di bala, de mü za dïrï ka-mü, mü nü, mü gïrï la nü, de mü mörö, fü ra azü ka fele. Te mü mörö nü engu eyi la, de mü fe züka wü so la, de mü zi reke areke. Te ma zü nza eyi la, ma ena ato wazi ka-ra ꞌburu fü mü. Fü ra asü ngüsü esatïkpa mü, teka fü mü amere kpeke.” Fü Esawu ayia anü sü kpa gbü gü, teka agïrï wü nü la, amörö.
5Amba de, Rebeka, mü je ngü de te Yïsaka ngbü emala fü Esawu ne, nda-mü eyi. Te Rebeka wu, gü ba, Esawu nü sü eyi agbü gü ne, 6fü ah ayia kere, akpe anü, agïrï *Yakobo, amala ngü fefe, gü ba dene, 7“Enga ni, ni ngbü tïtïne dene, fü ni aje ri wö ye, te engu ngbü emala ngü fü Esawu, gü ba, ‘Ni ele ato wazi ka-ni, te Me to fü ni, fefe, de ah ngbü ba mere mürü kötï fütanga ni, angü ah de gina ye ni.’ Ah atima Esawu, de ah nü agbü gü, ah gïrï so fü ni feke, teka fü ni ato wazi la fefe na. 8Te di eyi bala ne, enga ni, dene mani te ye ena amere, afiti wö ye di, teka fü engu ato wazi la fü ye, fü ye angbü ba mere mürü kötï me-ye. 9Ye nü enü kpa gbü sü te wü meme ngbü ezü e tete na, de ye za wü di enga meme kpala ꞌbasu. Fü ye amörö ewü, akoro de so ewü fü ni, teka fü ni azï züka wuru gbügbü fü wö ye. Wuru engu la, ah ena adi de wuru te wö ye ngbü ele ngüngü na efa sü, de te engu mala nganga na fü Esawu ne. 10Amba ye ena aza wuru engu me-ye, anü di fü wö ye, de engu zü, angü wö ye ena afï nda-ye, gü ba, dela eyi wuru de te Esawu zï koro di fü ni ne, angü jijia tïne eyi ma. Fü engu ato wazi ka-ye la tïne ꞌburu fü ye.”
11-12Yakobo gü ba dene, “Anga te wö ni ena ao kpa ye eküte kpa ni, atala la, ni ena amere baye? Angü su de eküte kpa Esawu ne, fa ka-ye nda-ni ne ka. Te di bala, wö ni ena awu teke, gü ba, dela ka-ye kpa ni, ah de kpa Esawu nda de. Fü ngü ka-ni, Yakobo, asiti gbü jia wö ni ꞌduwa afa sü. Ah ena aza ni ba mürü wu, fü mamaguma asiti tïne eküte ni afa sü. Fü engu ao komö ye gbü nga ni. Dela ena adi züka ngü?”
13Rebeka gü ba, “Ye mere e akpe cürü de. Te ngü la du fü te-ye, mere te-ye bala la, komö wö ye tï arï gbü nga ye nda de. Ngü la ena angbü gbü nzö ni. Ye nü enü, ye zoro nda bü wü di enga wü meme la, de ye du di, fü ye amere ngü engu la, ba e te ni mala fü ye la.”
14Fü Yakobo ayia anü azoro wü di enga meme ꞌbasu, amörö ewü, akoro de so ewü, ato fü ni ye. Fü Rebeka ayia azï ꞌduwa züka wuru, te di ꞌduwa mene ngütü de te watï ye ngbü ele efa sü ne. 15Fü Rebeka ayia aza züka bongo gbü nga Esawu, te di ta kpa esambü la, ato fü Yakobo, de engu to te ye, teka fü sese angbü kpah ba se Esawu. 16Fü Rebeka adu aza kpah konü wü meme la, agbala, ai, ao eküte kpa Yakobo, be kpah te ngüngürü na, angü su ta eküküte baka nda Esawu nda ma. 17Fü Rebeka ayia aza kümü, bete züka wuru engu, de te engu zï la, ato fü Yakobo, de engu nü di fü wö ye.
18Fü Yakobo aza e-mazü la, anü di fü wö ye, aï wö ye. Fü Yïsaka ayia ale ngü, gü ba, “Wayi enga ra, mü de neh da?” 19Yakobo gü ba, “Ah de-ni, Esawu, gina ye ye ne. Ni mere ngü tïne, te ye mala nganga fü ni ne eyi. So de te ye mala nganga na ne eyi dene. Ye yia eyia tikpi, de ye zü. Fü ye adu tïne ato wazi ka-ye la fü ni.” 20Fü wö ye na alügü ngü, gü ba, “Enga ni, ye mere ngü ye, amaka so la, akoro di kpah bü kere de bala, neh fe ya?” Yakobo gü ba, “Amba Me, te di de *vüngüte ka-ye ne, le ta-ngü te ni me-ye. Fü ni ayia amörö nü la mba kere dene tüngü la.”
21Yïsaka gü ba, “Ye koro la mari kpa ede ni akine, de ni tala küte ye. Fü ni awu tete, gü ba, ye ngbürü de ye ni, Esawu, fanü fanü.” 22Fü Yakobo ayia aka te-ye, akoro gbamari ede wö ye. Fü wö ye na atala küküte, aceka, fü ah amala fefe, gü ba, “A! Dene bane ne ngü ne? Angü ri mü akine baka ri Yakobo. Amba kpa mü nda di ba nda Esawu la.” 23Yïsaka tï ta awu, gü ba, dela Yakobo ne de, angü jijia na ni ka-ye ta eyi. Te engu tala kpa Yakobo, maka su tete, ba su te kpa Esawu ne, fü ah afï nda-ye, gü ba, “Wayi, dela eyi de Esawu fanü. Ni ena ato wazi ka-ni la ato fefe.”
24Fü Yïsaka adu kpah ayi-ta ngü, gü ba, “Mü mala la ngü fere fanü fanü. Mü ngbürü de Esawu fanü?” Yakobo gü ba, “Wayi, wüba, ma ngbürü de Esawu fanü.” 25Yïsaka gü ba, “Ah mbi. Mü to e-mazü la eto, de ma zü. Fü ra adu ato wazi ka-ra, te Me to fere, fü mü.” Fü Yakobo ayia ato e-mazü la fü wö ye. Fü wö ye na azü. Fü Yakobo aza kpah fï, ato fü wö ye, anzö.
26Te Yïsaka zü e la nza tete, engu gü ba, “Enga ra, mü ka te-mü, gbamari kpakine, de ma faka mü.” 27Fü Yakobo ayia aka te-ye, akoro gbamari kpaka wö ye. Fü wö ye na ayia afaka engu, ayia aje se bongo de eküküte na ne. Fü ah ayia awu, gü ba, dela ngbürü eyi ye ni, Esawu ne. Fü Yïsaka ayia ato wazi ka-ye fü Yakobo, gü ba, “Enga ra, se mü akine gbooo, gegege ba se züka fu-ndo kpa gbü yï, te Me to wazi ye eyi gbügbü na. 28Ma eyi-ta Mere Me, de ah to wazi fü mü fï bü bala. Me to wazi teka de agö di elï füh wü e ka-mü, de wüh ga reke areke. Me to wazi, de ndo de gbü yï ka-mü la rï arï, de jia ye jete jete bala. Me to wazi, de wü rïrü ka-mü la rï arï rudu rudu. 29Me to wazi, fü mü angbü ba mere mürü kötï, kpah baka miri gbü nzö wü di enga ni mü ꞌburu. Fü ewü angbü eje ngü ka-mü. Me to wazi fü mü, teka fü mü angbü gbü nzö nguwa wü kpara ꞌburu. Fü nda-mü wazi afa nda-ewü le ꞌburu. Fü ewü angbü nda-wü esatïlö mü. Mene kpara te ena afala mü, Me ena akïna engu. Mene kpara te ah ena angbü egbo nga ïrï mü, da eyi-ta Me tüngü mü la, Me ena angbü kpah ake di.” Dela ngü de te Yïsaka ku gba di fü Me, de ah mere fü Yakobo.
30Te Yïsaka ku gba de wü ngü la teka Yakobo nza tete, fü Yakobo ayia anü sü ka-ye. Yakobo kpah bü te enü sü bane, Esawu du koro kpah eyi. 31Fü Esawu ayia aza so, de te engu du koro di ne, azï areke areke. Fü ah aza akoro di fü wö ye. Te engu koro de e la kpaka wö ye, ah gü ba, “Wüba, ma koro eyi. Mü yia eyia tikpi, de mü zü so ka-mü, de te ma zï, koro di fü mü ne, teka fü mü ato wazi ka-mü fere.” 32Wö ye na gü ba, “Mü neh da?” Esawu gü ba, “Ah de-ni Esawu, gina ye ye ne.” 33Fü Yïsaka akpo angbü eyï, gbi gbi gbi, teka ngü la. Fü ah ayi-ta ngü, gü ba, “Te ah bala la, anga mene kpara, te koro tïne de so fere ne, ah nda de neh da? Angü ma zü so kaka-na la tïne kpah eyi. Ma to wazi ka-ra kpah eyi fefe na. Me ena adi ka-ye tïne eyi ake di, fü ah angbü ba mere mürü kötï me-ye. Tïtïne mba gara kaje, te wüh ena adu afü ngü la gbügbü na, nda tïne eyi ma.”
34Te Esawu je ngü de te wö ye mala la, fü engu aba rere ꞌduwa kpa tikpi, “Wuuwu! Wuuwu! Wüba! Anga de-ra! Mü to nda-ra wazi kpah eto!” 35Yïsaka gü ba, “Ye ni, gara kaje kpala, te ni ena ato nda-ye gbügbü na ne, nda tïne eyi ma. Angü enga ni ye koro fiti ni bü tïtïne dene, fü ni ato wazi ka-ni ne eyi fefe na. Tïtïne ah ena angbü baka mere mürü kötï fütanga kö ni, tïne me-ye. Da ngü la adu afü nda tïne eyi ma.” 36Esawu gü ba, “Amba wüh gü ïïrï Yakobo nda-wü kü mbi, angü engu de mürü wu. Engu fiti ta ra kpah te enga gina, za wazi ka-ra, ka gina ye ne ka! Mü ceka la! Engu du fiti mü kpah eyi, fü mü ayia ato wazi ka Me, ta te mü yia eto fere ne, tïne fefe!”27:36 Si-ngü gbü ïrï de Yakobo ne gü ba, “Kpara te zoro lö kiri ye.” Dela ngü mani teka kpara te ngbü efiti fiti. Fü Esawu adu kpah andaꞌba te-ye fü wö ye, gü ba, “Wö ni deyï, gara mba du wazi ladü, te ye ena ato fü ni, anga ah nda ma?” 37Yïsaka gü ba dene, “Ye ni deyï, ni mala eyi, gü ba, Yakobo ena angbü tïne me-ye ba miri ka-wü, de wü kundu ye fï mere badi. Fü wü e gbü yï kaka-na ꞌburu adi erï efa sü. Gara ngü kpala te lakï mba, te ni ena adu amere tüngü ye ne tïne eyi ma.” 38Esawu gü ba, “Wüna! Amba wüba, wazi esaka mü, te mü ena ato fü kpara nda bü ngbee biringbö? Ma le de mü to nda-ra wazi kpah eto.” Fü Esawu akpo angbü eku tïne fï bü mere siti gba, enü di.
39Fü Yïsaka adu amala ngü fü Esawu, gü ba dene, “Amba ngü ka-mü ena adi bane. Mü ena ao gba mü gbü sü, te wü e tï aga tete de. Agö lï te sü la mbi mbi kpah de. 40Mü ena adi mürü gü. Fü mü angbü efa te-mü esaka wü vügü ka-mü de te-dü ka-mü. Enga ni mü ena angbü gbü nzö mü. Te di bala, gara sïkpï ladü, te yi ena agü gü ake di. Fü mü ayia ka-mü, ace engu.” Dela ngü ta te Yïsaka mala fü Esawu.
Dene ngü ka Yakobo, te kpe ngbü agbü Padanarama
41Fütanga ngü la, fü Esawu adu angbü ekpü Yakobo tïne afa sü, teka ngü ta te wö ewü to wazi ka-ye fü Yakobo ne. Fü Esawu angbü efï ngü, teka de ni mörö Yakobo, amba ah ngbü ekpe cürü teka wö ye. Fü ah angbü efï ngü emaguma ye, gü ba, “Ah mbi! Angü wö ani gbe nza ne eyi dene de. Te engu kpi eyi la, ni ena amörö enga ni ni, Yakobo, asidi.”
42Te Rebeka je ngü, te Esawu ngbü efï de bala, fü ah ayia aï Yakobo, amala ngü fefe, gü ba, “Enga ni deyï, ngü de te ye mere fü enga ni ye ne, ah ti ngü la eyi guvu ye. Ah ngbü eo jia ye teka sïkpï, te wö ye ena akpi tete na, de ni mörö ye asidi. 43Enga ni, te di bala ne, ye yia eyia, ye nü agbü Padanarama, kpa gba loko ye, de ïrï ye Labana ne, teka aküwa te-ye. 44Ye go, ye ngbü ka-ye kpala, zalü te maguma enga ni ye ena agu. 45Te mamaguma gu eyi la, toto na ena adu aïrï teka ngü, ta te ye mere engu di la. Te ni wu eyi bala la, ni ena atima ngü fü ye, fü ye adu akoro kpakine. Dela ngü te ni ngbü emala fü ye, enga ni, angü, te Esawu mörö ye la, wüh ena adu kpah amörö engu. Te di bala, ngü la ena ato mere cïnga. Angü ah ena adi de mere siti ngü, te wü di enga ni ena akpi anza ꞌduwa ꞌbasu mini, gbü ra biringbö.”
46Fü Rebeka ayia anü kpaka Yïsaka, afiti engu, gü ba, “Ni mbü ka-ni tïne gbü ngü ka wü wara Esawu, wü egba ganzi kpara ne eyi. Wüh je ngü nda-wü de. Te Yakobo ena aza würüse kpah gbü egba ganzi kpara, baka Esawu la, ah ena adi esiti! Ni ena akpi ka-ni akpi, teka ngü ka wü egba ganzi kpara la! Te di bala, ani ena amere dene mbi mbi baye?”
281Te Yïsaka je ngü la tete, fü ngü la atï gbü jijia na ꞌduwa kürrrü. Angü ta gbü wü sïkpï la, wü kpara za te-wü de wü ganzi kpara nda-wü de. Wüh ngbü eza te-wü ka-wü gbü mürü. Fü Yïsaka ayia aï *Yakobo, amala ngü fefe na, gü ba, “Enga ra, ma le teka de mü za würüse esüka wü egba ganzi kpara gbü *Kanana sene kpo fï de. 2Ma ele de mü yia eyia, de mü nü kpa gbü nguwa wü ni mü agbü Padanarama, de mü za würüse kpala esüka nguwa wü ni mü la. 3Me di de mü kpala, de ah to bi wü jaji fü mü. De wü jaji la bï wü ye, sibi asibi. Fü ewü aga akoro mere bi nguwa wü kpara. 4Me di de yi, de wü kundu mü la, fï mere badi, kpah baka e te engu di de a ake wüba ta gügü ne. Tö ka wü Kanana, te nih ngbü gbügbü na enatikine ba wü ganzi kpara ne, te gara Me ena ato tö engu fü yi, de wü kundu mü. Angü Me mala ta ngü la fü Abarayama gügü, gü ba, ‘Ni ena ato tö ne fü wü kundu ye.’ ” 5Fü Yakobo ayia anü sü kpala. Dela ta ngü te Yïsaka tima Yakobo tete agbü Padanarama, kpaka loko ye, de ïrï ye Labana ne.28:5 Labana ta de kpara gbü nguwa wü Aramïya, ye Betuwele. Engu ta de enga ni ye Rebeka, te di de ni ye Yakobo ake Esawu ne.
6-7Fütanga ngü la, fü Esawu ayia aje ngü la, gü ba, “Wö ni tima Yakobo eyi, de ah nü, ah za würüse agba wü loko ani agbü Padanarama. Angü ah le de Yakobo za egba ganzi kpara de. Yakobo le ngü la kpah eyi. Ngü la areke kpah eyi te wö ni ake ni ni. Wö ni ku gba kpah eyi fü Me, de ah di de Yakobo, da eto wazi fefe na.” 8Teka ngü la, fü Esawu ayia awu, gü ba, te ah bala la, amba wü wö ni ake ni ni le ngü ka wü wara ni, wü egba ganzi kpara ne, nda-wü de. 9Te di bala, fü Esawu ayia anü kpaka afudu ye, de ïrï ye Ïsïmayile ne, teka aza gara würüse kpala, teka de ngü la reke gbü jia wü wö ni. Fü Ïsïmayile ayia ato ye ye de ïrï ye Malata28:9 Malata ta de enga ni ye Nebayota. ne, de Esawu za engu. Malata ta de ebabata wara Esawu.
Dene roto te Yakobo roto agbü Betele
10Baka te Yakobo ayia tete agba wö ye, gbü Bïrï-Saba, enü agbü Padanarama ne, fü ah anü, anü, ara te kaje. 11Fütanga sïkpï ꞌbasu, fü ah akoro agbü gara sü kpala. Fü ra ayia atï. Yakobo gü ba, “Wayi, te ah bala la, ni ena ara sene.” Fü ah aza mere ngbürükü teme, ayia ao esa nzö ye, atï ara.
12Te engu ngbü era tete, fü ah aroto mere siti ꞌbeꞌbe, te yia kü kpa tikpi, ngbüüü kötö. Gbü roto la, fü ah awu wü *malayïka ka Me, te ewü ngbü enü füh ꞌbeꞌbe la, ekoro da edu. 13Fü Me arü nda-ye tikpi, te adu mö ꞌbeꞌbe la, da emala ngü fü Yakobo, gü ba, “Ma de Me, te ma di de *vüngüte ka wü wö mü, wü Abarayama ake Yïsaka. Ma ena ato züka ngü fü mü, angü tö de te mü era fefeh na ne, te gara, ma ena ato fü yi, de wü kundu mü fütanga mü, teka fü yi angbü gbügbü fï mere badi. 14Fü wü kundu mü abï wü jaji, asibi asibi baka zu-tö. Fü ewü ao gba wü gbü nzö wü sü ꞌburu, zalü akoro to kpa fügö, kpa kati, de wü debu-sü ꞌburu. Fü wü kpara awu züka ngü, te ma ena amere fü mü la. Fü wü kpara la akpo angbü eku gba fere, teka de ma to wazi fü ani, kpah baka e te ma to fü yi, de wü kundu mü la. 15Ma ena ao jia ra eküte mü, angü siti ngü ena amere mü. Ma ena adi eo jia ra te mü, gbü wü sü te mü ena angbü enü gbügbü na ꞌburu. Fü ra aza mü te gara, adu akoro di kpah gbü sü ka wö mü sene. Ma tï ace mü de. Wü ngü de te ma mala fü mü la, ma ena amere amere ꞌburu.” Dela ngü te Me mala fü Yakobo gbü roto.
16-17Fü Yakobo ayia azükü gbü roto ka-ye la. Fü cürü angbü emere engu ꞌduwa ba-neh-ene-la. Ah gü ba, “Ata! Dene sü te wüh ekpe akpe, angü Me ladü gbü sü ne fanü fanü. Ni wu ta bala nda-ni de. Sü ne ena adi de gba mere Me, amba ah ena adi de kaje te enü agbü kpï.”
18Te kpï seke tete, kpurutokokpï la, fü Yakobo ayia abiti wü teme, afa, ao nzüüü bala. Fü ah adu aza teme, de te engu o nzö ye fefeh na ne, ao ga füh mene ewü de te engu fa la, ba *cangalï fü Mere Me. Fü ah adu aza mü, atökö füh teme la, gü ba, te gara, te ni ena adu akoro tete na, ni ena awu, gü ba, dene sü te Me gü tamu ye tete fü ni. 19Fü Yakobo ayia agü ïrï sü la, ga Betele,28:19 Wüh gü ïrï sü la ta gügü de Luza. ba e te wüh gü ba, “Gba Mere Me”. 20Fü Yakobo ayia akïna kïna fü Me, gü ba, “Wayi bala, Me, mü mala eyi, gü ba, ‘Ni ena angbü eceka kpï fütanga ra, gbü sü ꞌburu te ma ena angbü endoro gbügbü. Ni ena ato kpah e-mazü fere. Fü ni ato kpah bongo, fü ra adi eto te ra. 21Fütanga wü ngü la, ni ena aza ra, alügü gbü sü ka wü wö ra zözö.’ Te di bala, ma ena angbü egbo nga ïrï mü fï mere badi, angü mü de *vüngüte ka-ra fanü fanü. 22Gbü wü e te mü ngbü eto fere ꞌburu, ma ena adi eza tari-e la, elügü fü mü. Te mü to fere baka e nzükpa la, ma ena aza nda-mü biri, alügü fü mü. Dela kïna te ma kïna fü mü enatikine. Teka ngü la, fü ra aza wü teme, afa baka e dene, teka fü ra angbü efï nga ngü la fï mere badi.”
29Dene ngü ka kokoro ka Yakobo agbü Padanarama
1Fütanga ngü la, fü *Yakobo ayia anü, anü teka mere bi wü sïkpï. Fü ah anü akoro gbü tö ka Padanarama, 2kpa füh du-kpa-ngu te di ede Arana, te di mba ce edere sü gbü gü. Bi wü kambiliki ta ladü, te ewü ra kötö gbü wü da-sü bata, ede du-kpa-ngu la. Angü dela ta du-kpa-ngu, de te wü nü ka wü kpara ka Arana ngbü enzö ngu ꞌburu gbügbü na sela. 3Wüh ngbü ta eni mö du-kpa-ngu la de mere siti teme, angü wü nü ka gü ena adoto jijia na, asiti. Fü wü kpara, de te ewü ngbü eceka kpï fütanga wü nü ka-wü la, adi ekoro ebiti te-wü ꞌburu feke, teka fü ewü adi ewara mere siti teme engu la emö du-kpa-ngu la asidi. Fü ewü adu ato ngu fü wü nü ka-wü. Te wü nü nzö ngu eyi la, fü ewü adu kpah, awara teme la, alügü te nga ye, ani emö du-kpa-ngu la, angü biri kpara tï awara teme engu la kpikpi ye ne nda de.
4Te Yakobo koro tete kpa füh du-kpa-ngu la, fü engu amala ngü fü wü kpara, te ewü ngbü ecï wü nü ka-wü la, gü ba, “Wü di enga ni ni deyï, ïrï sü ka-wü ne, neh baye?” Fü ewü alügü ngü, gü ba, “Ïrï sü ka-ani ne de Arana.” 5Yakobo gü ba, “Te di bala ne, wüh wu Labana ye Nayora ne kpo?” Wüh gü ba, “Ani wu engu kpo.” 6-9Fü Yakobo ayia angbü de tadu. Fü ah amala ngü, gü ba, “Engu ladü mbi?” Wüh gü ba, “Engu ladü mbi. Gara e tete na ꞌburu ma.” Fü Yakobo aceka kpï, awu mere bi wü kambiliki la, te ewü ra ngbü kötö ede du-kpa-ngu la. Fü ah ayia ayi-ta wü kpara la, gü ba, “Si-ngü de te wüh biti wü kambiliki ne tete sene, etü ra ne, neh ene? Te wüh ena ato ngu fü ewü, fü ewü anzö, fü ewü adu alügü ewü, teka fü ewü adu azü e la, ah mere baye?” Wü kpara la gü ba, “Ani ngbü la ecï nga wü bu ani, angü wüh ena akoro ꞌburu feke, teka fü ani awara mere teme de emö du-kpa-ngu la.”
Te Yakobo ngbü la bü emala ngü la fü ewü bala, wüh te eceka de, gara jaji würüse te ekoro de wü kambiliki ka-ye. Fü wü kpara la amala ngü fü Yakobo, gü ba, “Ye ceka la jaji würüse te ngbü ekoro la, ah de mbarase ka Labana. Ïïrï na de Rayele. Ah ngbü ekoro de wü kambiliki ka wö ye, angü ah ngbü eceka kpï fütanga ewü me-ye.” 10-12Te Yakobo wu, gü ba, dela müka ni, te ngbü ekoro de wü kambiliki ka loko ni ne, fü engu ayia amala ngü fü Rayele, gü ba, “Angü ni de enga akara ye, de ïrï ye Rebeka ne.” Fü Yakobo ayia atï te Rayele, afaka engu. Fü ah angbü eku gba tete ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü Yakobo ayia kürrrü, anü awara teme emö du-kpa-ngu la, teka de wü kambiliki ka loko ni la nzö ngu.
Fü Rayele ayia amü de woro, adu kpa ekötï, amala nga ngü la fü wö ye, gü ba, “Gara jaji komoko koro eyi, de ïrï ye Yakobo, gü ba, ni de enga enga ni ye.”
13Te Labana je ngü la, gü ba, loko ni koro eyi, fü engu ayia de woro, anü amaka Yakobo, atï tete, afaka engu, adu de engu kpa ekötï. Fü Yakobo ayia atï te nga-ngü de te engu koro di ne, amala ꞌburu fü loko ye. 14Fü Labana ayia amala ngü fü Yakobo, gü ba, “Ye zu de loko ni, te ye koro guvu ni.” Fü Yakobo ayia angbü gba loko ye sela teka fe biringbö.
Dene ngü te Yakobo za wü di Labana ꞌbasu mini wara ye tete
15Fütanga fe biringbö la, fü Labana awu, gü ba, Yakobo de kpeke kpara, te ngbü emere tima mbi mbi mbi. Fü Labana amala ngü fü Yakobo, gü ba, “Yakobo deyï, angü tima, de te ye ngbü emere fü ni sene ne, ngbü ele ta-ngü te ni ꞌduwa ba-neh-ene-la. Te di eyi bala ne, ni ele ato e fü ye da tima la. Ni wu ngbürü kpo, gü ba, ye zu de loko ni ne, amba kpara tï amere tima bü kükürü bala de. Te di bala, ah le de ye mala nga mene e, te ye ngbü ele, de ni to fü ye, da tima te ye ngbü emere fü ni ne.”
16Labana, mü ta de wü di mü, wü jaji würüse ꞌbasu. Ïrï gina de Leya, ïrï jaji engu nda de Rayele. 17Jia Leya ka-ye ta mba fi fi fi bane. Gbüra Rayele reke nda-ye areke ngüra ngüra bala. 18Yakobo ngbü ta ele Rayele ka-ye nda cu efa sü. Baka te Labana mala ngü fefe, gü ba, “E te ni ena ato fü ye da tima neh ene?” ne, fü Yakobo ayia amala ngü fü Labana, gü ba, “Loko ni, ni ngbü ele de ye to ye ye Rayele ne fü ni, wara ni tete. Ni ena amere tima fü ye teka wü re lorozi.” 19Labana gü ba, “Ah de züka ngü, te ni ena ato ye ni fü ye, angü ni le ato ye ni fü ganzi kpara nda-ni de. Te di bala, ye ngbü engbü gba ni sene, de ye mere tima la.” 20Fü Yakobo ayia angbü gba Labana sela, da emere tima la teka wü re lorozi. Wü re de lorozi la, ga gbü jia Yakobo nda kpo de, angü engu le ta Rayele cu fa sü.
21Te wü re de lorozi la nza tete, fü Yakobo amala ngü fü Labana, gü ba dene, “Loko ni deyï, ye to wara ni eto, de ni ngbü ake di. Angü tima te ye to fü ni ne nza eyi.” 22Fü Labana ayia ale ngü la. Fü engu ayia amere mere siti karama, aï mere bi wü kpara, de wüh koro gbü karama la. 23Te ra tï tete, gbü sïkpï ka karama la, fü Labana ayia amere mani, aza gina ye ye de Leya ne, anü de engu, ato fü Yakobo da Rayele. Amba Yakobo, mü wu bala nda-mü de. Fü Yakobo ayia angbü ake Leya. 24(Fü Labana ayia ato gara labï ka-ye, jaji würüse, de ïrï ye Zerïfa fü Leya, da ah di ele ta-ngü tete.)
25Te kpï seke tete, Yakobo ga, ni ceka kpï bane de, gbo! te Leya! Ah de Rayele nda de! Fü maguma Yakobo ayia anzu ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ah anü amaka Labana, amala ngü fefe, gü ba dene, “Ye mere de ni de bane neh ene ngü ne? Ye mere mani fü ni bala teka ne? Ni mere ta tima teka wü re de lorozi ne, nda-ni teka Rayele. Ni mere ta tima la teka Leya?” 26Fü Labana alügü ngü fü Yakobo, gü ba, “Ni ena aza jaji, ato fü komoko, ace gina, ao neh mbi mbi baye baye? Dela gele ka-ani nda de. 27Ah ba ngü de, te ye le eyi la, de ye cï nga karama ka Leya, te ena anza feke. Angü wüh ena amere karama la teka mere bi sïkpï ba e lorozi. Te karama la nza eyi la, fü ni adu aza Rayele, ato kpah fü ye, wara ye tete. Fü ye adu kpah amere gara tima fü ni teka wü re lorozi.” 28Fü Yakobo ale ngü la.
Te karama ka Leya nza tete, fü Labana adu kpah aza Rayele, ato engu fü Yakobo, wara ka tete. 29(Fü Labana ayia kpah ato gara labï ka-ye, jaji würüse, de ïrï ye Bïla ne, fü Rayele, de ah di ele ta-ngü tete.) 30Fü Yakobo ayia kpah, angbü ake Rayele. Fü Yakobo ale Rayele nda tïne ꞌduwa, afa Leya ka. Fü Yakobo adu kpah amere tima teka Rayele, teka wü re lorozi.
Dene ngü teka wü di Yakobo
31Fütanga ngü la, fü Yakobo adu aza wü wara ye la, angbü de ewü. Engu ngbü ta ele Rayele efa Leya di ka. Te Me wu, gü ba, Yakobo le ta Leya mbi mbi de ne, fü Me ato wazi fü Leya de ah di ebï ye. Fü Rayele angbü nda-ye bala, ah bï ye nda de. 32Fü Leya ayia abï gina enga ye, jaji komoko. Fü ah amala ngü, gü ba, “Me wu cïnga ni eyi, fü engu ayia ato wazi fü ni, abï ye dene. Angü watï ni ena adu ale ni, teka ye de te ni bï fefe na ne.” Fü ah ayia agü ïrï mbarase la Rübena teka ngü la.
33Fütanga gina ye la, fü Leya abï kpah gara ye, jaji komoko. Fü ah amala ngü, gü ba, “Me wu eyi, gü ba, watï ni le ni de, fü engu ayia ato gara ye komoko, fü ni dene.” Fü ah ayia agü ïrï mbarase la Sïmïyona, teka ngü la.
34Fütanga engu la, fü Leya adu kpah abï gara ye komoko. Fü ah amala ngü, gü ba, “Watï ni ena adu tïne, ale ni, angü ni bï wü jaji komoko fefe na eyi bata dene.” Fü ah agü ïrï mbarase la *Levi teka ngü la.
35Fü Leya adu kpah abï gara ye komoko. Ah gü ba, “Ni gbo nga ïrï Me fa sü, angü engu to gara ye komoko kpah eyi fü ni.” Fü ah ayia agü ïrï mbarase la *Yuda teka ngü la.
301Baka te Rayele wu, gü ba, ni bï ye de ne, fü engu adu angbü ekpü tïba ye de Leya ne tïne efa sü. Fü Rayele ayia amala ngü fü Yakobo, gü ba, “Watï ni deyï, ye to ye eto fü ni. Te ah bala de la, ni ena akpi ka cïnga.” 2Fü maguma Yakobo ayia anzu eküte Rayele. Engu gü ba, “Ho! Ni ena ato ye fü ye, ne mbi mbi baye baye, te ni di de Me kpah de ne? Ah ka-ye de ngü ka Me, te le, ga, ye mere e abï ye de ne.” 3Rayele gü ba, “Te ah bala, ah le de ye za labï ka-ni, de ïrï ye Bïla ne, de ye ngbü ake di, teka de ah bï wü ye, fü ni aga ewü cu me-ni, ba wü di enga ni.” Fü Yakobo ayia ale ngü la.
4Fü Rayele aza labï ka-ye la, ato fü Yakobo würüse tete. Fü Yakobo ayia angbü ake Bïla. 5Fü Bïla ayia abï ye komoko fü Yakobo. 6Fü Rayele ayia amala ngü, gü ba, “Gba ka-ni, te ni ku fü Me ne, Me je eyi. Engu mere ngü, de te ni ngbü endaꞌba te-ni di fefe, ne eyi. Fü engu ayia ato ye komoko fü ni ne.” Fü ah agü ïrï mbarase la Dana, teka ngü la.
7Fütanga gina ngü la, fü Bïla adu kpah abï gara ye komoko fü Yakobo. 8Fü Rayele amala ngü, gü ba, “Ni ngbü ta eo siti maguma eküte enga ni ni, teka te ni bï ye de ne. Amba tïtïne labï ka-ni, Bïla, bï wü ye kpah eyi, fü ni adi ega ewü fü watï ni.” Fü ah ayia agü ïrï mbarase la Nafatalï, teka ngü la.
9Te Leya wu ngü de te Rayele mere la, fü ah afï, gü ba, “Dela züka ngü. Ni ena amere kpah bala, angü ni du bï gara ye nda-ni tïne de.” Fü engu adu aza labï ka-ye de ïrï ye Zerïfa ne, ato kpah fü watï ye. 10Fü Zerïfa ayia abï ye komoko fü Yakobo. 11Fü Leya ayia agü ïrï mbarase la Gada, baka e te wüh gü ba, “Me ngbü de ra zözö.”
12Fütanga engu dela, fü labï ka Leya adu kpah abï gara jaji komoko fü Yakobo. 13Leya gü ba, “Ni ngbü de mere tadu emaguma ni. Angü wü bu ni ena amala ꞌburu, gü ba, ni tïne eyi gbü mere tadu.” Fü ah agü ïrï mbarase la Asera, teka ngü la.
14Te kpïrï zü koro tete, fü gina mbarase ka Leya de ïrï ye Rübena ne, ayia anü kpa gbü gü. Fü engu anü amaka gara rïnga kpala, ah de rïnga te di baka cagbürara.30:14 Ïrï rïnga engu de mandraka. Ta gügü, gbü mene wü re la, wü kpara ngbü emala, ga, ah de rü te würüse kötï ena amere, teka fü watï ye na angbü ele engu efa sü. Wü gara wü kpara emala, ga, ah de rïnga ka bï ye. Fü Rübena ayia aza rïnga la, akoro di, ato fü ni ye. Te Rayele wu rïnga ne tete, fü engu ayia amala ngü fü Leya, gü ba, “Rïnga de te Rübena koro di fü ye ne, ye to kpah nda-ni.” 15Leya gü ba, “Ape! Ye gbene komoko esaka ni kpah eyi. Watï ni du le ni tïne de, teka ngü ka-ye. Ye le dene kpah agbene rïnga ka-ni?” Fü Rayele amala ngü fü Leya, gü ba, “Te ye le eyi teka ato rïnga ka-ye la fü ni la, ni ena ale, teka de watï ni nü ra enatikine gbü biti ne, kpaka ye.” Fü Leya ayia aza rïnga la, ato fü Rayele.
16Etamurago la, fü Yakobo ayia kpa gbü yï ka-ye la, edu kpa ekötï. Fü Leya ayia anü amaka watï ye kpa te kaje la, amala ngü fefe na, gü ba, “Watï ni deyï, enatikine ye ena ago ara gbü nga ni, angü Rayele le kpah eyi bala, angü rïnga ka-ni, de te enga ni maka kpa gbü gü ne, ni to kpah eyi fefe.” Fü wü Yakobo ayia adu ake Leya, ayia ara tïne gbü biti la kpakaka na kpala.
17Fü Leya ayia aku gba fü Me, de ah to gara ye fü ni. Fü Me ayia aje gba ka Leya. Fü ah ato wazi fefe na. Fü Leya ayia abï kpah gara mbarase, jaji komoko. Fü wü di enga Leya akoro ꞌburuve, ꞌburu wü jaji komoko. 18Leya gü ba “Ngü te ni mere, ta te ni za labï ka-ni, to fü watï ni ne, reke gbü jia Me eyi. Fü Me ayia ato züka ngü fü ni ne, teka ngü la.” Fü ah ayia agü ïrï mbarase ka-ye la Yïsakara, teka ngü la.
19Fütanga engu dela, fü Leya adu kpah abï gara ye komoko, fü Yakobo. 20Fü ah amala ngü, gü ba, “Me to züka takpa eyi fü ni. Akpo enatikine, anü kpa engagira nü, watï ni ena angbü egbo nga ïrï ni, angü ni bï bi wü jaji komoko fefe na eyi ꞌburu maꞌdiya dene.” Fü ah ayia agü ïrï mbarase ka-ye la Zebulona, teka ngü la.
21Fütanga engu la, fü Leya adu kpah abï gara mbarase, tïne jaji würüse. Fü engu agü ïïrï na Dina.
22Rayele, mü ngbü ta fï eku gba fü Me, teka de ah to ye fü ni. Fü Me ayia afï nga Rayele, aje gba kaka-na la. Fü Me ayia ato wazi fü Rayele. 23-24Fü Rayele ayia abï ye komoko. Fü ah amala ngü, gü ba, “Ah de züka ngü. Me za lümü gbü jia ni eyi. Ni ena aku gba fü Me, de ah to kpah gara jaji komoko fü ni.” Fü ah ayia agü ïrï mbarase ka-ye la *Yüsefa, teka ngü la.
Dene mani te Yakobo maka mere bi wü nü di esaka Labana
25-26Fütanga ngü te Rayele bï Yüsefa tete, fü Yakobo ayia afï nga ngü, gü ba, “Tïtïne tima de te ni mere teka wü re nzükpa de füh ye bala, teka wü wara ni de ꞌbasu ne, ah nza eyi. Te di bala, ni le eyi aza ewü, adu de ewü kpa gba ani.” Fü ah ayia amala ngü fü Labana, gü ba, “Wügiri ni deyï, ni yia eyi elügü nga ni, adu agba ani. Ye ce wü wara ni, de wü jaji ka-ni, teka de ni go de ewü agba ani, angü ye wu bü kpo, gü ba, tima, ta te ye to fü ni ne, ni mere nza eyi. Te di bala, lakï tï eyi dene, teka fü ni aza wü wara ni, de wü di ni, ago di agba ani.”
27Fü Labana alügü ngu fefe, gü ba, “Enga ni, ye mere e ace ni bala de. Tima ka-ye reke fü ni fa sü, angü ngü la, ni gïrï cu agïrï de kuwa, gü ba, Me to wazi fü ni de bane ne, teka ngü ka-ye. 28Te di bala ne, ah reke fa sü te ye ena angbü la fï bü sene, da emere tima fü ni. De ye mala ngü mene wü e, te ye ngbü ele de ni to fü ye da tima la.”
29-30Yakobo gü ba, “Ye mala zu ngü! Angü Me to wazi fü ye teka ngü ka-ni fanü. Ye wu kpah bü kpo, gü ba, ni mere tima eyi fü ye reke fa sü. Wü nü ka-ye sibi tïne kpah eyi fa sü, angü ta te ni koro la de ne, wü nü ka-ye sibi bala nda-wü de. Amba tïtïne dene, ni eyi de mere bi wü jaji esaka ni. Te ni ena angbü fï bü emere tima fü ye kükürü bala la, ni ena ato fü wü jaji ka-ni neh ene e ne?”
31Labana gü ba, “Ah mbi. Te ah bala la, mene e te ye ngbü ele, de ni to fü ye, teka tima la, ah de neh ene?” Yakobo gü ba, “Enga ngü mba ladü, te ni ngbü ele de ye mere fü ni. Te ye mere ngü engu la eyi fü ni la, fü ni adu angbü emere tima, da eceka kpï fütanga wü nü ka-ye, baka e ta te enga gina ne. 32Ngü te ni ngbü ele de ye mere fü ni ne, ah ba e dene. Te wü nü ka-ye la te ebï wü ye la, de ye di eto gara wü di enga nü ka-ye la fü ni. Te ah di de wü di enga meme la, de ye to mene ewü te ewü ena adi de tere te wü ne. Te ah di de wü kambiliki la, de ye to mene ewü de küte wü ꞌburu bïbïrï bïbïrï ne, teka fü ewü adi ꞌburu nda-ni. Dela ngü de te ni le de ye mere fü ni, teka tima te ni mere fü ye ne. 33Te ani mere bala la, ah ena adi de züka ngü. Ni tï afiti ye gbü ngü la de, angü te ye koro maka mene wü meme te tere di te wü ma, anga enga kambiliki de küte wü bïbïrï de la, ah le de ye wu, gü ba, ni zi ewü eyi azi.” 34Labana gü ba, “Ah mbi. Ngü la ngbü ba e te ye mala la.”
35Fü Labana afï nga gara mani. Fü ah ayia kere de woro, anü kpa te sü te wü nü kaka ngbü ezü e tete ne. Fü ah ayia aye süka wü meme ka-ye, akö ewü de tere te wü ne ꞌburu. Fü ah ayia amere kpah bala teka wü kambiliki, akö ewü de bïbïrï ne kpah ꞌburu. Fü engu akö wü nü de te engu fe ewü la, ato ewü fü wü di ye, wü jaji komoko. 36Fü ah amala ngü fü ewü, de wüh nü de wü nü la nengete, angü ni le de wü nü la bï küte ewü de wü bu wü ne tïne de. Angü te wüh bï küte wü la sene la, ah ena adi ꞌburu nda Yakobo. Fü wü jaji ka Labana ayia akö wü nü la, anü de ewü teka wü sïkpï bata, teka de süka ewü ngbü nengete. Fü Yakobo angbü nda-ye fï bü eceka kpï fütanga du wü nü la sela.
37Te Yakobo wu mani de te Labana mere la, fü engu ayia afï nga gara mani, te fa nda Labana la ka. Fü ah ayia anü kpa gbü gü, ade wü yi rü. Fü engu aza wü rü la, asoko ko ewü asidi, ace wü gara, de ah ngbü laꞌbu laꞌbu, teka de wü nü la di eceka. 38Fü Yakobo ayia akö wü rü la, anü de ewü, ao mari, ede sü te wü meme ka Labana ngbü ekoro enzö ngu tete na, angü wü meme la ngbü elüwa sela. 39Angü, te wüh ngbü elüwa bala, da eceka tere wü rü la, wüh ena angbü ebï wü ye ka-wü ꞌburu de tere te wü baka e la. 40Fü Yakobo adu akö wü kambiliki ka-ye, ao ewü mari ede meme ka Labana, te ewü di ꞌburu nde bïbïrï ne, teka wü kambiliki la di ebï wü di enga wü kpah ꞌburu bïbïrï. Fü Yakobo adu amaka mere bi wü meme, de wü kambiliki, teka ngü la. Fü engu akö wü nü ka-ye la, ao kpikpi ye, teka wüh ena angbü endoro de nda Labana.
41Fü Yakobo angbü emere ngü la kpah fï bü bala. Te Yakobo wu mene wü meme, te ewü zege azege la, fü engu adi eza wü rü de tere te wü la, eo kpa ede ngu la, teka de wü meme la di ewu. 42Te ah de mene wü meme, te kürü akürü la, ah o wü rü la kpala nda de. Teka ngü la, fü wü di enga meme, te ewü di kpekpeke, de wazi ewü ne, angbü ꞌburu nda Yakobo. Amba mene ewü te wazi ewü di ma ne, ꞌburu nda Labana. 43Teka ngü la, fü wü nü ka Yakobo azu, afa tïne cu sü. Fü Yakobo akoro tïne kpeke kpara, de mere bi wü e esaka ye. Wü e la, ah de wü kambiliki, wü meme, kpah de wü gara wü e, ba wü kamele, wü dongï, abe kpah te wü labï.
31Dene ngü teka Yakobo ake Labana
1-2Fütanga ngü la, fü *Yakobo ayia awu kpo, gü ba, ngü ka-ni du reke gbü jia wügiri ni, Labana ne, baka ta te enga gina ne, nda tïne de. Fü Yakobo adu kpah aje ngü te wü jaji ka Labana ngbü emala, gü ba, “Wü mere bi wü nü, de wü e ꞌburu te di esaka Yakobo ne, ah ꞌburu de wü e ka wö ani. Angü wö ani du ce wü e la esaka Yakobo bala, neh teka ne? Ani wu eyi, gü ba, Yakobo ngbü fï bü efiti wö ani, da ekö wü e kaka la.”
3Baka te Yakobo ngbü efï nga ngü la bala, fü Me ayia akoro amala ngü fü Yakobo, gbü roto, gü ba “De-mü Yakobo, ma ele de mü yia eyia, tïtïne, mü lügü nga mü, mü du kpa gba wö mü, agbü tö ka wü *Kanana. Ma ena adi ake mü.”
4Te ngü la mere te-ye bala, fü Yakobo ayia aï wü wara ye de ꞌbasu ne, Rayele ake Leya, de wüh koro kpaka ni, gbü sü te ni ngbü eceka kpï fütanga wü nü ka-ni tete na. 5Fü ah amala ngü fü wü wara ye la, gü ba, “Ma wu eyi, gü ba, wö yi le ra, ba e ta te enga gina ne, nda tïne de. Te di eyi bala ne, ah ba ngü kpah de, angü Me, te di de *vüngüte ka wü wüba ne, ladü. Engu ngbü ele ta-ngü te ra ne me-ye. 6Yi wu kpah kpo, gü ba, tima de te ma ngbü emere fü wö yi ne, ma ngbü emere cu de wazi ra ꞌburu. 7Fü wö yi angbü emere mani de ra, adu angbü emala ngü fere ꞌbasu ꞌbasu bala? Fü ah angbü kpah efüfü ngü ka wü e, de te engu mala nganga, gü ba, ‘Ni ena ato fere ne,’ fï bü afüfü. Ngü ma! Me ka-ye ladü! Amba züka ngü te Me tïrï engu, ah mere siti ngü de ra de. 8Angü wö yi mala eyi, gü ba dene, ‘Ni ena ato mene wü di enga wü meme de tere wü ne, ꞌburu fere.’ Fü Me ato wazi fü wü meme, fü ewü angbü ebï wü di enga wü kpah ꞌburu de tere te wü. Te wö yi wu bala, fü ah adu afü ngü la, gü ba, ‘Ni ena adi eto fere mene wü di enga meme de küte ewü lambe lambe.’ Baka te engu fü ngü la bala, fü wü meme adu angbü ebï wü di enga wü kpah ꞌburu de küte ewü lambe lambe. 9Dela si-ngü te Me za mere bi wü meme ka wö yi la, to ewü ꞌburu fere ne.
10Ta gbü gara biti, gbü lakï te wü meme ngbü elüwa tete, fü ra ayia aroto roto. Fü ra awu wü meme, te ewü ngbü elüwa. Wü moko meme la, wüh ꞌburu ewü de tere te wü. 11Fü Me amala ngü fere gbü roto la, gü ba, 12‘Ma ceka eceka! Wü moko meme ꞌburu, de te ewü ngbü elüwa la, wüh ka-wü ꞌburu de tere te wü. Wü mene la ena azu wü di enga wü kpah ꞌburu de tere te wü. Dela ngü te ni, Me, mere me-ni. Kükürü de, angü ni wu mani de te Labana ngbü emere de ra la eyi.’
13Gbü roto la, fü Me amala kpah gara ngü fere, gü ba, ‘De-ra Yakobo, ni de Me, ta te ni sere te-ni fere agbü Betele, gbü sü te ma za teme, fü ra afa *cangalï, fü ra adu kpah akïna kïna fü ni, Me, gü ba, “Ma ena adi ecu ngü ni, Me, fï mere badi.” Te di bala, ah le de ma yia eyia, de ma ce gba Labana, fü ra adu agbü sü ka-a, kpa gbü Kanana.’ Me mala ta ngü fere gbü roto la bala.”
Dela ngü ta te Yakobo mala fü wü wara ye, teka wü roto ka-ye la.
14Fü wü Rayele ake Leya ayia alügü ngü, gü ba, “Ah mbi, dela ka-ye züka ngü. Ani go ka-ani ego agbü Kanana. Teka ne de, angü gara e-nga-kpa kpala, te wö ani ena ato fü ani nda ma. 15Ani ka-ani gbü jia wö ni tïne eyi ba ganzi kpara la. Ah se ani ka-ye nda eyi asidi, kö jiase ka-ye, züfa nza eyi ꞌburu. 16Mere bi wü nü, bete wü mene wü e, te Me za esaka wö ani, to fü ye ne, wü e la tïne kpah eyi ꞌburu nda-ani, de wü di enga ani. Te di bala, ani yia eyia, de ani go agbü Kanana, ba e te Me mala fü ye la.”
17-18De te Yakobo je ngü la bala, fü engu ayia kürrrü, angbü ereke te-ye gbü zi. Fü ah ayia abiti wü e ka-ye ꞌburu, te engu ena ago di agbü Kanana ne. Fü ah adu kpah, abiti wü yiti, de wü kambiliki ka-ye, te engu maka de sela ne, atima ewü ꞌburu kpa engagira nü. Fü ah ao wü wara ye, de wü di ye ꞌburu füh wü kamele, de wüh nü di.
19-20Wü Yakobo ngbü reke te-wü ꞌburu esalakumu, angü Labana ena atïrï ani. Fü ewü angbü ecï nga sïkpï te Labana ena anü tete agbü gü, awete kala wü kambiliki ka-ye. Te Labana nü sü tete kpala, fü wü Yakobo ayia akpe ka-wü sidi nganga na la. Fü Rayele ayia kpah amere mani, azi faranda ka wö ye, te wüh mï gbü se ne, akpe di mini. Wü Yakobo de wü wara ye fiti ta Labana baka e dela. 21Fü ewü ayia akolo sü, anü akö ngu de ïrï ye Efürata ne. Fü ewü anü akoro kpa gbü gara sü, te di kpa eze da, to anga Gïlada. Fü ewü ayia ade gugu, angbü sela.
22Fütanga sïkpï ꞌbasu, fü Labana adu aje nga wü Yakobo, gü ba, “Wüh kpe eyi!” 23Fü Labana ayia akö wü di enga ni ye, anü afa nga wü Yakobo. Fü ewü afa nga Yakobo baaala, fü ewü anü amaka ewü gbü sïkpï lorozi. 24Amba Me mala ta ngü fü Labana gbü roto, gbü biti engu de te kpï seke la, gü ba, “Labana deyï, te ye fa nga Yakobo, maka eyi la, ye mere e awü nga ake di de, angü engu de vüngüte ka-ni. Te ye mere engu esiti la, ye ena awu ngü.”
25Baka te wü Labana nü maka wü Yakobo tete agbü Gïlada, fü ewü anü ade nda-wü gugu kpah mba gbamari ede nda wü Yakobo sela.
26Te wü Labana maka wü Yakobo tete, fü ah ayia amala ngü fü Yakobo, gü ba, “Ye mere mani de ni bala, neh kü teka ne? Ye kö wü di ni, kpe de ewü bü baka wü kpara, te wüh zoro ewü gbü gü, neh teka ne? Dela ngbürü zu ngü fanü fanü na? 27Ye ce ta emala nga ye fü ni de, neh teka ne? Wü zi te-wü bü zïrrrï, akpe, anü sü, neh teka ne? Te ni ena awu ta kpo, gü ba, wü yia eyi, ego ago la, de bane ni ena amere mere siti karama, fü wü kpara, teka fü wü ago gbü züka ngü. 28Ye ceka la, baka te wü yia kpe ka-wü bü bala, ni sü de, gba ngüsü emaguma wü kundu ni, de wü di ni ne. De bala ne töndö ngü ne? 29Te ni ena aroto ta gbü biti ne de la, de bane ni ena amere ye ta ꞌduwa asiti, teka ngü ka-ye la. Amba Me, te di de *vüngüte ka wö ye ne, koro, mala ngü fü ni, gü ba, ‘Te ni maka ye la, ni mere e awü nga ake ye de.’ 30Ah mbi! Baka te ye yia ka-ye nda eyi, edu kpa gba wü wö ye, teka gümü ewü ne, anga si-ngü de te ye zi faranda ka-ni tïne tete ne, ah de neh ene ya?”
31Fü Yakobo ayia alügü ngü fefe na, gü ba, “Ngü te ni ce da emala ngü ni fü ye tete ne, kükürü de, angü ni kpe cürü, gü ba, ye ena aza wü di ye, atïrï ewü de wazi. Dela si-ngü de te ni mala nga ani tete na fü ye de ne. 32Amba teka faranda ka-ye la, de-ni Yakobo, ni zi faranda ka-ye nda-ni de. Te wüh maka faranda ka-ye la ngbürü eyi esaka biri kpara esüka wü kpara ka-ni sene la, de wüh za kpara la, wüh mörö engu asidi. Te di bala ne, ye gïrï kpï egïrï kpo kpo kpo kpah gbü jia wü kpara ka-ye la, gbü wü gugu ka-ani ne biri biri ꞌburu. Mene e te ye ena amaka, te di de e ka-ye la, de ye za ꞌduwa aza, ye koro di gbü jia wü di enga ni ani, de te ye koro de ewü ne.” Amba Yakobo, mü wu ta, gü ba, Rayele zi faranda la me-ye ne, nda-mü de.
33Fü Labana ayia akpo angbü egïrï faranda ka-ye ne. Fü ah arï kpa gbü gugu ka Yakobo, agïrï kpï kpala ma. Fü ah adu kpah, arï agïrï kpï gbü gugu ka Leya, de nda wü labï ꞌbasu ne, wü Bïla ake Zerïfa kpah bi ma. Ah maka faranda ka-ye nda kpah de. Fü ah anü kpah agïrï agbü gugu ka Rayele. 34-35Amba Rayele za ta faranda engu la, wo ka-ye esa gara mere bongo.31:34-35 Dene bongo te ewü ngbü eï füh gü kamele. Fü ah ayia angbü ka-ye gaa fefeh na, da ecï nga wö ye. Te wö ye na rï kpa gbü nganga na la, fü engu ayia agü mandï fü wö ye ciki da ye. Fü ah amala ngü fü wö ye, gü ba, “Wö ni deyï, maguma ye mere e anzu eküte ni de. Si-ngü te ni yia tikpi, agu mandï fü ye de ne, angü ni ngbü ei ku.” Fü Labana agïrï kpï sela, ayiri ayiri, ah maka faranda ka-ye nda kpah de.
36Fü maguma Yakobo ayia anzu eküte Labana. Fü ah akpo angbü ewü nga ake di, gü ba, “Angü de bala neh ene ngü ne? Mene *siti ngü de te ni mere fü ye ne, ah mbi mbi de ne ngü ne? Te ye fa nga ani, koro di zalü de kpakine, ba e te ani di tïne wü mürü zi ne? 37Baka te ye gïrï kpï gbü wü e ka-ani sene ꞌburu ne, ye maka biri e ka-ye eyi gbügbü na? Te ye maka e engu eyi la, de ye za eza, ye koro di, ye o engagira wü di enga ni ye, de wü nda-ni wü kpara sene, teka de wüh ye süka ngü de esüka ani ne kere. 38-39De-ni Yakobo, ni mere ta tima fü ye, mbü di ambü teka wü re teke biri. Fü wü nü ka-ye ayia ta asibi afa sü ne, ꞌburu teka ngü ka-ni. Wü tima ta te ye to fü ni, teka wü nü ka-ye ne, ni mere eyi ꞌburu mbi. Siti ngü te ni mere gbü tima la, ah de neh ene? Ni mörö ta süka gara wü nü ka-ye, zü eyi? Baka te siti wü nü ngbü ta ezoro süka wü nü ka-ye ne, ni ngbü ta eza nda-ni nü, eo dada na. Te mürü zi koro, zi süka wü nü ka-ye la, fü ni adi kpah eza nda-ni eo dada na. Ni mere ta dela siti ngü? 40Ni mbü ta ka tima ka-ye la cu fa sü! Ra ngbü ta ecucuru ni, fü zü angbü kpah emere ni gbü biti! Ra gbü jia ni gbü biti kpah ma, teka tima la! 41Bi wü re ta te ni mere gba ye, baka wü re teke biri ne (20), fï bü gbü wü cïnga bala! Ni mere ta tima fü ye, teka wü wara ni de ꞌbasu la, teka wü re nzükpa de füh ye bala (14). Fütanga ngü la, fü ni adu kpah amere tima fü ye, teka ngü ka wü nü, teka wü re maꞌdiya. Fü ye angbü ta kpah fï bü da efiti ni, enda nganga, da efüfü ri ye fü ni ꞌbasu ꞌbasu. 42Amba gbü mere bi wü ngü la ꞌburu, Me ngbü ta fï bü ake ni, angü engu de *vüngüte ka-ni, kpah baka wü wö ni, Abarayama ake Yïsaka ne. Te Me ena di ta ake ni de la, de bane ye liki ni eyi gügü, de kpa ni kükürü. Me wu cïnga de te ye to ta eküte ni ne eyi ꞌburu nde. Engu wu züka tima, ta te ni mere fü ye, ne kpah eyi. Dela si-ngü de te Me koro kpaka ye tete esikine gbü biti, gbü roto, amala ngü fü ye kpekpeke ne.”
43Fü Labana ayia alügü ngü fü Yakobo, gü ba, “Enga ni, ani mere e awü nga de, angü ni ena amere tïne dene neh baye ya? Angü wü jaji würüse ꞌbasu, de esaka ye la ꞌburu wü di ni, abe kpah te wü jaji, de te ewü bï ewü fü ye la, wüh kpah ꞌburu de wü kundu ni ne. Wü nü bete wü gara wü e de esaka ye la, ka-wü kpah ꞌburu wü e ka-ni. Gara ngü te ni ena amere nda ma! Angü wazi ni, te ni ena aza wü e la, adu di kpah ma! 44Te di bala, ah le de ani mörö kambiliki emörö esüka ani, fü ani azü ake ye, teka areke ngü de ezengba ani ne di. Ani za kpah mere teme de ani rükü, o, de ah gü tamu kïna de esüka ani ne fü wü kpara.”
45Fü Yakobo ayia ale ngü engu la. Fü ah aza mere ngbürükü teme, arükü, ao, teka de ani di efï nga ngü, de te ani reke esüka ani la tete. 46Fü ah adu amala ngü fü wü kpara ka-ye, de wüh biti wü teme, wüh fa, wüh o gbü sü biringbö nzüüü. Fü ewü angbü ezü e de wü kpara ka Labana la, ede wü teme bala la. 47Fü Yakobo ayia agü ïrï mere teme, te wüh rükü la, gü ba, Galede.31:47 Galede, gbü mö ka wü Yakobo, ah ba e te wüh gü ba, “Teme te gü tamu ngü fü wü kpara.” Fü Labana ayia agü ïrï wü teme te wüh fa biti la, Yegara-Saduta,31:47 Yegara-Saduta, gbü mö ka wü Labana, ah baka e te wüh gü ba, “Teme te gü tamu ngü fü wü kpara.”48gü ba, “Mere bi teme te ani fa ne, ena agü tamu ngü fü wü kpara, gü ba, ani reke ngü ezengba ani eyi.” 49-50Fü Labana amala gara ngü fü Yakobo, gü ba dene, “Me ladü, te ena adi ewu mene wü ngü de te ye ena angbü emere eta kuru jia ni ne. Te ye ngbü emere wü di ni la esiti, anga te ye nü za kpah gara wü würüse ka-ye la, ye wu, gü ba, Me ladü te ngbü eceka ye de wü ngü la.” Fü ah adu kpah, agü ïrï sü la Mizipa, teka ngü la.
51Fü Labana adu kpah amala gara ngü fü Yakobo, gü ba, “Dene ngü te ani ena areke ezengba ani enatikine. Angü wü teme te wüh fa ewü dene ne, bete mere teme, te wüh rükü o dene, 52wüh ena aye zengba tö ka-mü ake nda-ra, fï mere badi. Mü tï aguru sü, anü atï de gü gbü nzö ra, gbü nda-ra sü de. Ma tï kpah aguru sü, anü atï de gü gbü nzö mü, gbü nda-mü sü de. 53Me ladü, ah ena aceka ngü ka-ani la me-ye. Angü engu de vüngüte ka wü wö nih, wü Abarayama ake Nayora.” Fü Yakobo ayia akïna kïna kpah baka e la, te ïrï Me te di de vüngüte ka wö ye na, Yïsaka ne.
54Fü Yakobo ayia aza nü, awa amörö fü Me. Fü engu ayia aï wü kpara ka-ye. Fü ewü ayia akoro azü e la de wü kpara ka Labana gbü sü la. Fü ewü ara sela zalü akoro kpurutokokpï.
55Gügü kpurutokokpï la, fü Labana ayia afaka wü Leya ake Rayele, de wü kundu ye, ayia asü ngüsü emaguma ewü ꞌburu. Fü ah ayia alügü nga ye, adu kpa gba ye.
32Dene ngü teka Yakobo ake Me
1Fütanga wü ngü la, fü wü *Yakobo ayia de wü kpara ka-ye, atï te kaje, edu agbü *Kanana. Fütanga bi sïkpï, fü ewü anü akoro agbü tö ka wü Kanana. Fü ewü akoro ede gara ngu kpala. Fü ewü ayia ade gugu ka-wü, angbü sela. Yakobo gü ba, ni ceka kpï bane de, gbangbara! te mere bi wü *malayïka ka Me, te ewü di ka-wü kpah sela. 2Te Yakobo wu wü malayïka la, fü ah angbü de mere tadu, gü ba, “Me tima wü malayïka ka-ye la, teka ale ta-ngü te ani.” Fü ah ayia agü ïrï sü engu la Manayïma,32:2 Manayïma ba e te ewü gü ba, wü da-sü ka wü kpara te ewü biti te-wü, angbü ka-wü sela. teka ngü ka wü malayïka la.
3Fü wü Yakobo ayia angbü la mba takü gbü Manayïma sela. Fü Yakobo ayia afï nga enga ni ye, Esawu, de tane, ta te sü gü, teka mani, ta te ni mere fefe. Fü engu ayia atima süka wü kpara ka-ye kpa engagira nü, kpaka Esawu, ede da de ïrï ye Seyira, gbü tö ka Edomo ne, 4gü ba dene, “Te wü nü maka Esawu la, de wü mala fefe, gü ba, ‘Mere kpara deyï, de-ni Yakobo, enga ni ye, ni tima ngü fü ye me-ni. Mere bi wü re te nye sü ne, ni ngbü ta la fï kpa gba loko ani, Labana. 5Tïtïne ni du koro eyi dene, de mere bi wü kpara, bete wü nü fütanga ni. Ni tima ngü ne fü ye, teka de ye ce wü *siti ngü, ta te ni mere fü ye ne, ꞌburu asidi. Fü ye aza ni ba enga ni ye.’ ”
6Fü wü kpara ka Yakobo ayia anü amaka Esawu. Fü ewü atï te ngari Yakobo la, amala ꞌburu fefe. Fü ewü adu amala ngü la ꞌburu fü Yakobo, gü ba, “Ani nü maka Esawu eyi. Fü ani amala ngü la ꞌburu fefe. Te engu je ngü la, fü ah ayia angbü ereke te-ye teka akoro kpakine. Engu kpala eyi te kaje enü kpaka ye, de mere bi wü komoko gbü nga ye, baka e kama bala (400).” 7Te Yakobo je ngü la tete bala, fü mamaguma ayia agürü. Fü ah aza wü kpara de gbü nga ye ne, kpah de wü nü ꞌburu, aye süka ewü ꞌbasu, aza gara ewü, atima kpa engagira nü, aza gara ewü, ao kpa sidi. 8Ah ngbü efï, gü ba, te Esawu koro teka amörö ani la, de engu mörö gara ewü, de gara ewü la küwa.
9Fü Yakobo ayia aku gba fü Me, gü ba “Wayi bala Me, mü de *vüngüte ka wü wüba, Abarayama ake Yïsaka. Mü je gba ka-ra. Mere kpara, mü je gba ka-ra, angü mü mala ta cu me-mü, teka de ma ce gba Labana, ma du kpa gbü tö te wüh bï ra gbügbü, kpaka wü mürü ra. Fü mü amala kpah, gü ba, ‘Ni ena angbü fï tundu ake ra,’ ne. 10Te di bala, Me, ma de siti kpara. Ma tï ta amaka züka ngü, baka te mü mere fere, ato mere bi wü e enatikine fere, ne de. Kükürü de, angü baka ta te ma koro kö Yürüdene ne, e ta te di esaka ra bü duu ngbangba te ma ngbü endoro di. Tïtïne dene, ma ngbü tïne eyi edu de mere bi wü kpara, abe kpah te wü nü, fütanga ra, baka e te ma ye süka ewü eyi de ꞌbasu ne. 11Ako Me, ma koro engagira mü dene, ayi-ta mü, teka de mü le-ta ngü te ra, de ma küwa esaka enga wüna. Cücürü na ngbü eyi emere ra amere, angü engu ena akoro, amörö a anza, de wü jaji, de wü ni ewü ꞌburu. 12Wayi, Me, mü tata engu eküte ra atata. Mü fï la nga kïna, ta te mü kïna tüngü ra, gü ba, ‘Ni ena angbü fï ake ra ne, fü ni ato wazi fere, teka de wü kundu ra bï wü ye, sibi asibi baka zu-tö, te ewü tï atanga de,’ ne.” Dela ta gba te Yakobo ku fü Me, kpa gbü Manayïma kpala, teka cürü enga ni ye.
13Fü Yakobo ayia ara ciki era ngu sela. Fü ah ayia afï nga gara ngü, gü ba, ah le de ni fe mba gara wü nü ka-ni, teka atima ewü engagira nü fü Esawu, baka takpa fefe na. Wü nü ta te engu tima ewü ne, wüh bane. 14Wü ca meme kama ꞌbasu (200), wü moko meme teke biri, wü ca kambiliki kama ꞌbasu (200), wü moko kambiliki teke biri, 15wü yï kamele, bete wü di enga wü teke biri de füh ye nzükpa, wü ca yiti teke ꞌbasu, wü moko yiti nzükpa, wü ca dongï teke biri, wü moko dongï nzükpa. 16Fü Yakobo adu aza wü nü la, aye süka ewü, te nga nguwa wü nü la. Fü ah aza wü labï ka-ye, ao gbü nguwa wü nü la biri biri ꞌburu, atima ewü kpa engagira nü. Fü ah amala ngü fü wü labï la, de wüh di enü biri biri de zengba wü. Wüh mere e anü ꞌburu te sü biringbö de.
17Fü Yakobo adu amala gara ngü fü mene labï, te tï engagira nü de gina wü nü la, gü ba, “Te Esawu maka ye, fü ah ayi-ta ye, gü ba, ‘Ye neh de kpara ka da? Ye ngbü enü neh kaye? Mürü mere bi wü nü ne, neh da?’ la, 18de ye lügü ngü fefe na, gü ba dene, ‘Mere kpara deyï, ni de labï ka Yakobo, enga ni ye. Wü mere bi wü nü ne ꞌburu kaka, te engu tima ewü fü ye. Ah to ewü eyi fü ye ba takpa, angü ye de mere enga ni ni. Amba Yakobo engu ladü kpa sidi kpala ekoro.’ ” 19Fü Yakobo amala ngü la fü wü labï la, te nga wü biri biri kpah ꞌburu bala, gü ba, “Dela ngü te wü ena amala fefe na, te wü maka te-wü la. 20Wü mala ngü fefe, gü ba, ‘De-ni, Yakobo, labï ka-ye, ni ladü sidi kpala ekoro.’ ” Yakobo to ta mere bi wü züka wü e de bala, teka de sü reke mba eküte Esawu, de engu boro wü siti ngü, ta te ni mere engu di ne. 21Te Yakobo tima mere bi wü nü la tete bala fü Esawu, fü Yakobo ayia ara ka-ye ciki kpa gbü Manayïma sela.
22Fü Yakobo ayia gbü biti la, aza wü wara ye de bala ne, bete wü di ye de nzükpa de füh ye biri ne, atima ewü kpa eta ngu.32:22 Ïrï ngu la de Yaboka.23Fü ah adu kpah aza wü gara e ka-ye ꞌburu, atima kpa eta ngu. 24Fü Yakobo ace te-ye, angbü nda-ye ciki sela kpikpi ye, ah kö ngu nda de.
Te Yakobo ngbü ta tete kpala, fü gara komoko ayia akoro, atï te Yakobo, akama de gü. Fü ewü akama te-wü, da efüfü te-wü fï bü bala, zalü te kpï kpo ngbü eseke tete. 25Te komoko la wu tete, gü ba, ni tï agbo Yakobo kötö nda-ni de ne, fü engu ayia amï nzö-ku Yakobo kpööö, afu ka! 26Fü Yakobo azoro komoko la kpah fï, gö gö gö! Fü komoko la amala ngü fü Yakobo, gü ba, “Ye ce kpa te ni! Kpï seke eyi!” Yakobo gü ba, “Te ye le de ni ce kpa te ye la, de ye sü ngüsü emaguma ni. Ni tï ace kpa te ye de. ꞌDuwa te ye ena asü ngüsü ye emaguma ni feke, fü ni adu ace kpa te ye, fü ye anü.” 27Komoko la gü ba, “Ïrï ye neh da?” Yakobo gü ba, “Ïrï ni de Yakobo.” 28Komoko la gü ba, “Ni fü ïrï ye tïne eyi, *Yïsarayele. Kükürü de, angü ye de kpeke kpara, ye mere wü kpara füh kotö ne, fa eyi. Ye mere ni, Me, fa kpah eyi!” 29Yakobo gü ba, “Mere kpara deyï, ye gü la kpah nda-ye ïrï ye fü ni.” Fü komoko la amala ngü, gü ba, “Ye le aje ïrï ni neh teka ne? Ni tï agü ïrï ni fü ye nda-ni de, angü wü kpara tï aje ïrï ni nda-wü de.” Fü kpara la adu tïne, asü ngüsü emaguma Yakobo. Fü ah ayia anü sü ka-ye. 30Fü Yakobo adu awu, gü ba, amba kpara te ani kama te-ani ake di ne, ah ka-ye de Me. Fü ah ayia agü ïrï sü la tïne Penuwele, angü ni wu Me eyi de cu jia ni, amba ni kpi nda-ni de. 31Fü kpï ayia aseke. Fü Yakobo ayia ace Penuwele sela, anü sü. Ah ngbü enü tïne jigbi jigbi, teka nzö-ku ye te fu la.
32Dela si-ngü gbü gele ka wü di enga Yïsarayele, te ewü le azü nzö-ku de gbü ku nü di de ne, angü komoko la mï ta nzö-ku Yakobo.
33Dene ngü te Yakobo ake Esawu reke zengba wü di
1Kpurutokokpï la, fü *Yakobo ayia akö ngu, anü amaka wü wara ye, de wü di ye kpa eta ngu kpala. Fü ewü ale kaje, angbü enü tïne gbü sü biringbö. Fü Yakobo aceka kpï bane de, gbangbara! te wü Esawu, te ewü ngbü ekoro, de mere bi wü komoko fütanga ye, baka e kama bala (400). Te engu wu bala, fü cürü akpo angbü emere engu. Fü ah amala ngü fü wü di ye, de wüh ngbü la de wü ni ewü sela feke. 2Fü ah adu amala ngü fü wü Bïla ake Zerïfa, de wü di enga wü, de wüh tï nda-wü fütanga ni. De Leya tï nda-ye, de wü di enga ye fütanga ewü. Fü wü Rayele adu atï nda-ye duu sidi ake *Yüsefa. 3Fü Yakobo atï nda-ye engagira nü, fü ewü anü maka te-wü ake Esawu. Fü Yakobo ayia atï abuka gbüra ye kötö du lorozi, da efüwa te-ye fü Esawu ꞌduwa ba-neh-ene-la.
4Fü Esawu ayia amü de mere woro, akpe atï te enga ni ye, afaka, akpo angbü eku gba eküküte. Fü Yakobo ayia kpah de gba. 5Fü Esawu aceka kpï, awu wü würüse, de wü jaji. Fü ah adu ayi-ta Yakobo, gü ba dene, “Mere bi wü kpara, te ewü ngbü efa nga ye, wü würüse de wü jaji ne, wüh de wü da?” Yakobo gü ba, “Mere kpara deyï, dela wü wara ni, bete wü jaji ka-ni, te Me to fü ni.” 6Fü wü Bïla ake Zerïfa ayia akoro, de wü jaji ka-wü, agü mandï fü Esawu, kpah da efüwa te-wü fefe na. 7Fü wü Leya akoro kpah de nda-ye wü di enga ye, amere kpah bala. Fü wü Rayele adu akoro nda-ye ake Yüsefa tïne sidi, amere kpah bala.
8Fü Esawu ayi-ta Yakobo, gü ba dene, “Enga ni ni deyï, ani maka te-ani te kaje de wü kpara, de mere bi wü nü esaka wü. Ngü engu la neh baye?” Fü Yakobo alügü ngü fefe, gü ba, “Ni tima wü nü la kü me-ni fü ye ba takpa, teka de maguma ye gu eküte ni, teka fü ye adu ale ni.” 9Esawu gü ba, “Enga ni ni deyï, ni tï aza wü nü la de, angü mere bi wü nü kpah ladü esaka ni. Wü nda-ani la ti eyi. Wü nda-ye la ngbü fü ye.” 10Fü Yakobo adu kpah andaꞌba te-ye fefe, gü ba, “Mere kpara, te ye le ni eyi la, de ye za mba takpa la eza. Baka te ni wu ye enatikine ne, ni ngbü eyi de mere siti tadu emaguma ni, baka e te ni wu Me la. Teka ne de, angü ni wu kpo, gü ba, ye le ni eyi de maguma ye ꞌburu. 11Te di bala ne, ni ngbü endaꞌba te-ni fü ye, de ye za mba wü nü, de te ni to fü ye la, angü Me le ta-ngü te ni de wü e la me-ye.” Fü Yakobo angbü eso Esawu kpah fï bü bala, zalü fü Esawu ayia ale ngü ka wü nü la.
12Fü Esawu amala ngü fü enga ni ye, gü ba, “Te ah bala la, de ani nü enü kpa ekötï. Angü ni ena agï nga wü.” 13-14Fü Yakobo alügü ngü fefe, gü ba, “Mere kpara deyï, ah mbi. Amba ye nü nda-ye enü kpa engagira nü. Ani ena afa nga ye ferrre, angü wazi wü jürü wü jaji, de wü di enga nü ne, tï te ewü ena anü kere kere de. Te di bala, ani ena anü nda-ani ferrre, angü wü nü ena akpi. Ni ena afa nga ye zalü akoro di agba ye, agbü Seyira la.” 15Esawu gü ba dene, “Te ah bala la, ni ce gara wü komoko ka-ani fü ye, de wü nü de ewü.” Fü Yakobo alügü ngü fefe na, gü ba, “Ye nü enü de wü komoko ka-ye la ꞌburu engagira nü, angü gara e te ena emere ani nda ma. Ani ena afa nga wü.” 16Fü Esawu ayia ale ngü la. Fü ah ayia anü sü kpah ꞌduwa gbü ra engu la, edu agbü Seyira.
17Fü Yakobo adu ayia nda-ye, de wü wara ye, de wü jaji ka-ye sidi. Fü ewü anü akoro kpa gbü gara sü kpala, te wüh ngbü eï, gü ba, Sukota. Fü ah ayia ade wü gugu, angbü ka-ye takü gbü sü la.33:17 Dela si-ngü de te wüh gü ïrï sü la tete Sukota. Ah ba e te ewü ga, wü gugu. Fü ewü angbü sela mba cüküꞌdaye. 18-20Fü ewü ayia ace Sukota, akö Yürüdene kpa eta ngu, anü akoro gbü gara ꞌbaranga de ïrï ye Sekeme, te di gbü tö ka wü *Kanana kpala. Fü ah ayia ao kötï to kpa gbü gü, kpa ede ꞌbaranga la. Fü sü la areke te Yakobo ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ah ayia anü kpaka wü di enga Amüra, wü kpara ka Sekeme, ase sü la esaka ewü de mere bi jiase. Fü Yakobo ayia areke sü sela, teka angbü egbo nga ïrï Mere Me gbügbü na. Fü ah ayia agü ïrï sü la Ele-Loyi-Yïsarayele, baka e te wüh gü ba, Me de *vüngüte ka wü *Yïsarayele.
Dela ngü ta te wü Yakobo yia ce Padanarama, ayia ago angbü ka-wü gbü tö ka-wü, agbü Kanana ne.
34Dene ngü teka Dina, mbarase ka Yakobo
1Fü wü *Yakobo ayia angbü gbü Sekeme sela, teka mere bi wü re. Fü wü jaji kaka ayia agegere sela.
Gbü gara sïkpï, fü ye Yakobo, jaji würüse de ïrï ye Dina ne, ayia anü aceka wü bu ye jaji würüse gbü sü la, wü egba Sekeme. 2Gara enga Sekeme ta la kpala, jaji komoko de ïrï ye kpah Sekeme, te di ta ye miri ka sü de sela, gbü nguwa wü Ivo. Fü Sekeme ayia awu Dina. Fü Dina ayia asu gbü jijia na efa sü. Fü engu ayia atï te Dina, agbene engu, angbü ake di de wazi. 3Fü gümü Dina adu angbü emere engu tïne ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ah ayia afiti Dina. Fü Dina ago angbü agba ka na kpala, angü ah ale Dina cu fa sü.
4-5Fü Yakobo ayia aje, gü ba, Sekeme gbene ye ni, Dina ne eyi. Fü engu ayia anga ka-ye tïïï, ah mala ngü ꞌduwa kpo de. Angü engu ngbü ta ecï nga wü di ye, te ewü ngbü ta endoro, eceka kpï fütanga wü kambiliki agbü gü ne.
Fü Sekeme ayia anü kpaka wö ye, te di de miri ka sü la, amala ngü fefe na, gü ba, “Wö ni deyï, jaji würüse de ïrï ye Dina ne su gbü jia ni fa sü. Ni ngbü ele de ye nü kpaka wö ye na, ayi-tata fü ni, teka de ni se engu.” 6Fü wö ye Sekeme ayia anü akoro kpaka Yakobo, teka ayi-ta Dina fü ye ye. 7Te wüh ngbü emala ngü engu la tete, fü wü di Yakobo ayia adu akoro amaka ewü. Fü ewü ayia aje, gü ba, angü Sekeme gbene enga ni ani, Dina, eyi. Fü ngü la ayia ake te ewü ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ewü amala ngü, gü ba, “De bala ne töndö ngü ne? Sekeme to lümü gbü nzö ani, de wö ani ꞌburu. Dela eyi siti soko eküte ani, wü di enga *Yïsarayele!”
8Fü wö ye Sekeme angbü efüwa te-ye fü wü Yakobo fï bü bala, gü ba, “Yakobo deyï, ye ni le ase mbarase ka-ye, Dina ne, wara ye tete na, angü ah ngbü ele engu cu efa sü. Te di bala la, ah le de wü le ngü la ale, 9angü te ani za te-ani esüka ani de wü la, ah ena adi de züka ngü. Te wü le de ani za egba wü la, ani ena ace kpah egba ani, fü wü kpara gbü nga wü angbü eza. Fü za-te de esüka ani de bala, areke ngü mürü ka-ani ꞌduwa ba-neh-ene-la. 10Wü ena angbü gbü sü ka-ani, gbü Sekeme sene gbü gu sü. Fü ani ato wü sü de sela kpah ꞌburu fü wü. Fü wü angbü endondoro de wü nü ka-wü gbügbü na, ba e te wü ngbü ele. Fü wü angbü kpah emaka mere bi wü züka wü ngü gbü sü ka-ani ne.” 11Fü Sekeme ayia amala ngü fü wügiri ye, Yakobo, gü ba, “Ni ngbü ele tangbase ka-wü ne efa sü. Wü le fü ni, de ni za te-ani ake di. Ni ena ato wü e te wü ngbü ele ne nde ꞌburu fü wü. 12Te wü ngbü ele di kpah bü mere bi jiase la, ngü ma. Ni ena ato ka-wü ato, angü ni ngbü ele Dina efa sü.”
13Fü ngü la asiti ka-ye ta eküte wü di Yakobo cu afa sü, angü Sekeme to mere lümü eyi eküte enga ni ani. Fü ewü ayia afï nga gara mani, afiti Sekeme di, 14gü ba, “Ani tï ato enga ni ani fü ye nda-ani de, angü wü tï esa *basa nda-wü de. Te ani le ngü la bala la, ah ena ato mere lümü fü nguwa ani. 15Amba, te wü le eyi de ani di eza te-ani esüka ani la, de wü komoko gbü nguwa wü ꞌburu di etï esa basa, baka e te di gbü gele ka-ani ne. 16Te wü le eyi amere ngü la bala la, amba ani tï eyi ato wü egba ani, fü wü adi eza. Fü wü di ani, wü jaji komoko, adi kpah eza egba wü. Te ani mere eyi bala la, fü ani adu angbü tïne de wü gbü mürü. 17Te wü le de la, ngü ma. Ani ena aza tangbase ka-ani, fü ani anü sü ka-ani.” Amba wüh mala ngü la bala nda-wü de mani.
18Fü ngü ka-ewü la ayia areke eküte wü Sekeme ake wö ye ꞌduwa ba-neh-ene-la. 19-20Fü Sekeme ayia kpah ꞌduwa bü kere, amere ngü la, ba e te ewü mala la, teka ne de, angü ah le ta Dina cu fa sü. Fü wü Sekeme ayia anü kpa te sü te wü kpara ngbü ebiti te-wü tete, ayia amala ngü fü wü kpara gbü nguwa wü ꞌburu, de wüh koro, teka aro mö gbü ngü engu la. Fü wü cögbörö wü kpara ka-ewü akoro, anga angbü tïïï, da eje ngü gömö Sekeme. Wüh ngbü eo lümü tete, angü engu ta de mere kpara esüka ewü.
21Fü Sekeme amala ngü fü wü kpara la, gü ba, “Wü di enga ni ni deyï, wü kpara ne, wüh de züka wü kpara. Ah le de ani le fü ewü, teka de wüh ngbü gbü sü ka-ani sene. Fü ewü angbü kpah endoro de wü nü ka-wü, ba e te ewü ngbü ele. Angü tö ka-ani memere. Ah tï eyi aza ani de ewü ꞌburu. Te ani ena angbü kpah eza te-ani ezengba ani de ewü la, ah ena areke ta kpah afa sü. 22Enga ngü te ni ena amala fütanga ngü la fü wü, ah dene, te wü kpara la ngbü ele de ani mere, teka fü ani angbü tïne de ewü, ba wü kpara biringbö, gbü mürü ne. Ah de ngü teka fü wü komoko ka-ani ꞌburu adi etï esa *basa. 23Te di eyi bala ne, ah le de ani mere ngü engu la, kpah baka e te ewü mala la, teka fü wü mere bi wü nü ka-ewü, de wü mere bi wü e ka-ewü la, adu angbü tïne kpah ꞌburu ba nda-ani.” 24Fü wü kpara ka sü la ayia ꞌburu, ale ngü la. Fü wü komoko gbü sü la ayia ꞌburu, anü atï esa basa gbü ra biringbö.
25-26Fütanga sïkpï ꞌbasu, o wüh di la fï bü etökö wangü te ka te wü, fü gara wü di Yakobo ꞌbasu de ïrï wü Sïmïyona ake *Levi ayia akö wü dü ka-wü, de wü mere maguruma ka-wü, ayia azi te-wü, anü atï de gü gbü nzö wü kpara la gbü ïrï-to. Fü ewü amörö wü Sekeme ake wö ye, bete wü komoko gbü sü la le ꞌburu. Da ewü te ewü ena amere gü nda ma, angü wüh ꞌburu de ka te wü. Fü ewü aza enga ni wü, Dina, agba wü Sekeme la, adu de engu kpa ekötï.
27Fü wü gara wü di Yakobo ayia anü kpah kpa gbü ꞌbaranga la, atï te wü e ka wü kpara te ewü mörö ewü la, akö le ꞌburu, teka lümü te Sekeme to gbü nzö enga ni ewü ne. Kpara te ena atïrï kaje, atata ewü nda ma, angü wü komoko gbü sü la kpi nza eyi ꞌburu. 28-29Fü ewü ayia akö wü nü ka-ewü, ba wü yiti, wü kambiliki bete wü dongï, abe kpah te wü würüse, de wü jaji, de wü e ka-ewü nde ꞌburu, ayia anü sü di.
30Te Yakobo je ngü la tete, fü ngü la ayia asiti tete ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ah amala ngü fü wü Sïmïyona ake Levi, gü ba dene, “De-wü deyï, wü mere de bane neh ene ngü ne? Wü za mere siti lïya, koro di eyi gbü nzö ani dene. Wü kpara ka *Kanana de wü kpara ka Pereze ena akpü ani tïne ꞌduwa sürü sürü. Wü ceka la eceka! Baka te ani be kpah de ne, te wü kpara ka wü sü la ena adünda te-wü, atï de gü gbü nzö ani la, ani ena amere neh mbi mbi baye?” 31Wü Sïmïyona ake Levi gü ba, “Wö ani deyï, ye ngbü efï ta de ani mere baye? Ye ceka mere siti lümü te jaji komoko la to gbü nzö enga ni ani ne! Ani ena ace ngü la fefe na ta bü bala, neh baye baye?”
35Dene ngü te Me mala fü Yakobo,
te engu go koro tete agbü Betele
1Fütanga ngü la, fü Me ayia agü tamu ye fü *Yakobo agbü Sekeme kpala. Fü ah amala ngü fefe, gü ba, “Yakobo deyï, ma le de mü ce sü ne, fü mü ayia ago angbü agbü Betele, gbü sü ta te ma sere te-ra fü mü, o mü ngbü ekpe esaka enga ni mü, Esawu ne. Te mü koro kpala, ah le de mü reke sü, teka fü mü angbü egbo nga ïrï ra tete na.”
2-3Te Yakobo je ngü la tete bala, fü engu adu amala ngü la fü wü wara ye, de wü di ye, be kpah te wü kpara gbü nga ye, gü ba, “Ani le eyi ayia ago angbü agbü Betele. Fü ni areke sü teka angbü egbo nga ïrï Mere Me gbügbü na kpala, angü Me de kpara te ngbü ele ta-ngü te ni me-ye, kü gügü, o ni ngbü ta ekpe cürü enga ni ni tete, zalü akoro di dene. Engu ngbü kpah eceka kpï fütanga ni, gbü wü sü te ni ngbü endoro tete ne ꞌburu. Te di bala, ah le de wü kö wü e ka wü faranda, te ewü ngbü emere fü wü me ka wü kundu wü ne, de wü sötö ꞌburu asidi. Te wü mere eyi bala, de wü du wü zürü se wü di enga me la eküte wü ꞌburu asidi. Fü wü adu ato to bongo, areke te-wü, teka anü agbü Betele, angbü egbo nga ïrï Mere Me kpala.”
4Te wü kpara ka Yakobo je ngü la bala, fü ewü ayia akö wü faranda ka wü di enga me ka-wü la, ato ꞌburu fü Yakobo. Fü ewü agbigbi kpah wü gara wü e ba di, te ewü to gbü güje wü, ato ꞌburu fü Yakobo. Fü Yakobo ayia ajï mere du kpa esa rü agbü Sekeme la, abu ewü, de wü faranda, ꞌburu gbügbü. Fü ah ayia ani nga ewü gö gö gö!
5Fü wü Yakobo ayia ace Sekeme, akpo angbü enü agbü Betele. Fü Me ato mere cürü guvu wü kpara ka Sekeme, fü ewü ace kaje fü wü Yakobo anü sü ka-wü. Wüh liki nga ewü nda-wü de.
6Fü wü Yakobo anü, anü akoro kpa gbü Betele,35:6 Wü kpara ka Kanana ngbü ta eï sü engu la, gü ba, Luza. te di ta kpah gbü tö ka wü *Kanana sela. 7Fü Yakobo ayia areke sü, teka angbü egbo nga ïrï Me gbügbü sela. Angü dela ta sü te Me gü tamu ye fefe na tete, o engu ngbü ta ekpe esaka enga ni ye ne.
8Baka te wü Yakobo go ngbü tïne eyi sela, gara würüse de ïrï ye Debora ayia akpi. Ah ta de mürü tima ka Rebeka, ni ye Yakobo. Rebeka koro ta de engu kü gügü agbü Padanarama. Fü ewü ayia ati würüse la esa gara rü gbü Betele sela. Fü ewü agü ïrï rü engu la Alünü-Bakuta, baka te wüh gü ba, “Rü ka cïnga.”
9Baka te Yakobo yia tete agbü Padanarama, du ngbü gbü Betele ne, fü Me adu kpah agü tamu ye fefe na sela toto, ayia ato wazi fefe na kpah baka engu tane. 10-11Fü Me amala ngü fefe, gü ba, “Yakobo deyï, ma de Me, te ngbü gbü nzö wü e füh kotö ne ꞌburu. Wüh ngbü ta eï mü Yakobo, amba enatikine wüh ena adi eï mü tïne *Yïsarayele. Ma to wazi eyi fü mü, de mü bï wü ye füh kotö, sibi asibi. De wü kundu mü bi wü jaji sibi kpah asibi, teka de nguwa yi ga koro mere bi nguwa wü kpara, de wü angbe cögbörö miri esüka wü. 12Tö ta te ma gü ba, ma ena ato fü wü wö mü, wü Abarayama ake Yïsaka ne, ma to kpah eyi fü yi, de wü kundu mü, te wüh ena abï ewü ne.” 13Te Me mala ngü la nza tete bala, fü engu ayia ꞌduwa, anü sü ka-ye.
14Fü Yakobo ayia aza mere teme, arükü, ao mbi gbü sü, te Me gü tamu ye tete fefe na la. Fü ah adu kpah aza fï, bete mü, ayia atökö füh teme la, acu ngü Mere Me di.
15Dela si-ngü te Yakobo gü ta ïrï sü engu la tete, ga, Betele, angü Me gü ta tamu ye fefe na gbü sü la eyi du ꞌbasu.
Dene ngü teka kpi ka Rayele.
16Fü wü Yakobo ayia ace Betele, angbü enü agbü Beteleme,35:16 Ta gbü wü re la, wüh ngbü ta eï Beteleme de Efarata. o Rayele di ta de bu ye. Baka te ewü di la bü te kaje, enü ne, fü lakï ka Rayele ayia akoro teka ayaka. Fü bu Rayele angbü ekeke ꞌduwa ba-neh-ene-la. 17Te bu Rayele ngbü fï da emere engu bala ne, fü würüse de te ngbü eyaka wü jaji ne, ayia amala ngü fefe na, gü ba, “Ye mere e akpe cürü de, angü ye ena ayaka ye komoko.” Fü Rayele ayia ayaka ye komoko kpah baka ngü la, fü wawazi akpo angbü enza. 18Baka te Rayele yia ekpi tete, fü ah ayia agü ïrï mbarase ka-ye la Benoni, te gü ba, “Mere siti kuru.” Amba Yakobo du gü nda-ye, gü ba, Benzamina, te gü ba, “Mbarase te ni o maguma ni tete.” 19Fü Rayele ayia akpi. Fü ewü ayia ati engu ciki sela, edere kaje te ngbü enü agbü Beteleme ne. 20Fü Yakobo ayia aza mere siti teme, ao füh mbükü Rayele. Fü teme la ayia angbü fï füh mbükü sela.
21Fütanga ngü la, fü Yakobo ayia sela, anü akoro agbü gara sü de ïrï ye Migidale-Edere. Fü engu ayia ade gugu, angbü sela.
22Fütanga ngü la, fü Rübena, te di de gina ye Yakobo ne, ayia anü ara ake Bïla, wara wö ye ne. Fü Yakobo ayia aje ngü la. Fü maguma Yakobo ayia anzu teka ngü la cu afa sü.
Dene ïrï wü di Yakobo
Wü di Yakobo ta te wüh bï ewü agbü Padanarama ne, wüh ta nzükpa de füh ye biri. Fü ewü ayia akoro ꞌburu nzükpa de füh ye ꞌbasu de wü Benzamina. 23Leya bï ta wü di enga ye ꞌburu maꞌdiya. Gina ye Yakobo ta de Rübena. Fütanganga na tïne wü Sïmïyona ake *Levi, *Yuda, Yïsakara, bete Zebulona. 24Dene ïrï wü di enga Rayele, wüh ta ngbee ꞌbasu, wü *Yüsefa ake Benzamina. 25Bïla bï ta nda-ye wü ye kpah ngbee ꞌbasu, wü Dana ake Nafatalï. 26Zerïfa bï nda-ye wü ye ta kpah ngbee ꞌbasu, wü Gada ake Asera. Dela ꞌburu ïrï wü di Yakobo.
Dene ngü teka kpi ka Yïsaka
27Fütanga ngü la, fü Yakobo ayia aje ngü, gü ba, wö ni, Yïsaka, gbe tïne eyi fa sü. Fü Yakobo ayia anü akoro kpakaka kpa gbü Mamare, gbü ndama ka Abarayama ta gügü ne. 28-29Fü Yïsaka ayia akpi. Ah kpi ta gbü gbe ye, o re kaka koro eyi ꞌburu kama biri teke bala (180). Fü wü didi, wü Yakobo ake Esawu, ayia ati engu ciki gbü Mamare sela, gbü gö da ta te wüh ti wü wö ye na, Abarayama, gbügbü na ne.
361Dene si-ngü teka wü di Esawu, de wü kundu ye, te wüh eï ewü, gü ba, wü Edomo ne.
2Wü wara Esawu ta ꞌburu bata. Ewü de ꞌbasu ne ta de wü egba ganzi kpara, te engu za ewü agbü *Kanana. Ïrï gara ta de Ada,36:2 Ïrï wö ye Ada ta de Elono, gbü nguwa wü Ete. ïrï gara nda ta Olibama.36:2 Ïrï wö ye Olibama ta de Ana gbü nguwa wü Ivo. Ïrï wö ye Ana ta de Zibeyona.3Ïrï ebabata wara Esawu ta de Basemata,36:3 Basemata ta de enga ni ye Nebayota. te wö ye na di ta de Ïsïmayile, afudu ye Esawu ne.
4Wü wara Esawu la bata mini bï ta ye eyi fefe na. Enga Ada ta de Elifaza. Enga Basemata nda de Rüwele. 5Wü di enga Olibama nda-wü de Yewusu, Yalama, bete Kora. Dela ta ꞌburu ïrï wü di Esawu, te wüh bï agbü Kanana.
6Fütanga wü ngü la, fü Esawu ayia akö wü wara ye, de wü di ye, de wü kpara gbü nga ye, abe kpah te wü nü ka-ye, de wü e ka-ye ꞌburu, ayia ace Kanana, anü sü ka-ye kpa gbü gara sü te di nengete ede wü *Yakobo. 7Kükürü de, angü sü, de ta te ewü ra kötï tete sela ake Yakobo ne, be ta fü ewü, teka wü mere bi wü nü ka-ewü la, nda tïne de. 8Dela si-ngü ta te Esawu yia ce Kanana tete, ago angbü ka-ye kpa füh wü rüvü, kpa te nga nzö kötï ka Seyira, te wüh ngbü kpah eï, gü ba, Edomo ne.
9Dene ïrï wü kundu ye Esawu, te engu di de mere kundu ye nguwa wü kpara ka Edomo ne, te ewü go ngbü kpa füh wü rüvü, te nga nzö kötï ka Seyira ne. 10-13Enga Ada, de ïrï ye ta Elifaza ne, bï wü ye ta ꞌburu ꞌburuve. Ïrï wü jaji la ta de Temana, Omara, Zefo, Gatama, bete Kenaza. Eꞌbaꞌbasu wara Elifaza de ïrï ye Timina ne, bï nda-ye enga ye ngbee biringbö, de ïrï ye Amaleke. Enga Basemata, de ïrï ye Rüwele ne, bï nda-ye wü di ye bala. Ïrï wü jaji la ta de Nata, Zera, Sama bete Mïza. 14Olibama bï ta nda-ye wü jaji bata. Ïrï wü jaji la ta de Yewusu, Yalama, bete Kora. Olibama ta de ye Ana, ye Zibeyona.
15-16Dene ïrï wü di Esawu, te ewü du koro cögbörö nga nzö nguwa wü kpara. Gina ye Esawu ta de ïrï ye Elifaza ne, ah ta de wö ye nga nzö nguwa wü kpara lorozi, te ewü ngbü gbü Edomo. Wüh ta de wü Temana, wü Omara, wü Zefo, wü Kenaza, wü Kora, wü Gatama, bete wü Amaleke. Dela ta ꞌburu wü nga nzö nguwa wü kpara de ta te Elifaza bï ewü me-ye. Wüh ngbü ta eï ewü, gü ba, wü Edomo, angü wüh ra ta kötï agbü tö ka Edomo. Elifaza ta de enga Ada, wara Esawu.
17Rüwele ta nda-ye de wö ye nguwa wü kpara bala. Wü de wü Nata, wü Zera, wü Sama, bete wü Mïza. Dela ta ꞌburu nga nzö nguwa wü kpara ta te Rüwele bï ewü. Rüwele ta de enga Basemata, wara Esawu.
18Gara wara Esawu, ta de ïrï ye Olibama ne, bï ta nda-ye nguwa wü kpara bata. Wüh ta de wü Yewusu, wü Yalama, bete wü Kora. Dela ta ꞌburu ïrï nguwa wü kpara te Olibama, enga Ana, bï koro di.
19Dela, ꞌburu ïrï wü kundu ye Esawu, te ewü di de nga nzö nguwa wü kpara, te wüh ngbü eï ewü, gü ba, wü Edomo. Wüh ta ꞌburu wü angbe cögbörö wü miri gbü nzö nguwa wü la.
Dene ïrï wü kundu ye Seyira
20-22Seyira36:20-22 Seyira de ïrï kpara, ah kpah de ïrï sü. ta de mere kundu ye nguwa wü kpara, ta te ewü ngbü gügü gbü Edomo, o wü Esawu de wü kpara gbü nga ye go koro, o kötï kpala la de ne. Seyira ta de kpara gbü nguwa wü Ori. Ah ta de wü di ye ꞌbajena. Ïrï wü jaji la ta de Lotana, Sübala, Zibeyona, Ana, Disono, Ezere, Disana, abe kpah te tangbase ka-ewü, de ïrï ye Timina. Ye Seyira, de ïrï ye Lotana ne, ta de wü di ye ꞌbasu, wü Ori ake Emana.
23Ye Seyira, de ïrï ye Sübala ne, ta de wü di ye ꞌburuve. Ïrï wü jaji la ta de Alavana, Manata, Ebala, Sefo bete Onama.
24Gara ye Seyira, de ïrï ye Zibeyona ne, ta de wü di ye ꞌbasu, wü Aya ake Ana. Ana ta de mbarase te nü maka gara ngu, te di wangü, o engu ngbü ta eceka kpï fütanga wü nü ka wö ye kpa gbü gü.
25Mene ye Seyira, de ïrï ye Ana ne, bï ta wü jaji ngbee ꞌbasu. Gara de ye komoko, de ïrï ye Disono, bete jaji würüse de ïrï ye Olibama.
26Mene ye Seyira, de ïrï ye Disono ne, bï ta wü jaji komoko bala, de ïrï wü Emadana, Esebana, Yitarana, bete Kerana.
27Mene ye Seyira, de ïrï ye Ezere ne, bï ta wü jaji komoko bata, de ïrï wü Bilana, Zavana, bete Akana.
28Mene ye Seyira, de ïrï ye Disana ne, bï ta wü jaji komoko ngbee ꞌbasu, de ïrï wü Uca ake Arana.
29-30Dela ꞌburu ïrï wü kundu ye Seyira, te di ta gbü nguwa wü Ori ne. Wü di Seyira ta de lorozi la, wüh ta de wü miri gbü nga nzö nguwa wü, gbü tö ka Seyira sela.
Dene wü miri ka Edomo
31Dene ïrï wü angbe cögbörö miri, te ewü ngbü zoro sü gbü nzö nguwa wü kpara ka Edomo ta ꞌburu. Wü kpara ka Edomo la o ta nda-wü mere miri kü gügü, o wü kpara ka *Yïsarayele o nda-wü mere miri la de. 32Gina mere miri ka Edomo ta de Bela, ye Beyora, kpara ka Dinaba. 33Fü Bela ayia akpi. Fü ewü adu kpah afe gara mere miri, ao dada na. Ïïrï ta de Yobaba, ye Zera, kpara ka Büzara. 34Fü Yobaba ayia kpah akpi. Fü ewü adu kpah afe gara mere miri, ao dada na, de ïrï ye Üsama, kpara ka Temana. 35Fü Üsama akoro kpah akpi. Fü ewü adu kpah afe gara mere miri, ao dada na, de ïrï ye Adada, ye Bedada, kpara ka Avïta. Adada sö ta gü ezengba wü de wü nguwa wü kpara ka Mïdïyana, agbü tö ka wü Müwaba. Fü engu ayia afa wü kpara ka Mïdïyana la ka. 36Fü Adada adu kpah akpi. Fü ewü adu kpah aza gara mere miri, ao dada na, de ïrï ye Samala, kpara ka Masareka. 37Fü Samala ayia kpah akpi. Fü ewü aza kpah gara mere miri, ao dada na, de ïrï ye Sawüla, kpara ka Robota.36:37 Robota ta ede mere ngu.38Fü Sawüla ayia kpah akpi. Fü ewü adu kpah aza gara mere miri, ao dada na, de ïrï ye Balanana, ye Akabora. 39Fü Balanana ayia kpah akpi. Fü ewü adu kpah aza gara mere miri, ao dada na, de ïrï ye Adara, kpara ka Pawu. Ïrï wara Adara ta de Metabele, enga Matarede te ïrï ni ye na di de Mezaba ne. Dela ïrï wü angbe cögbörö wü miri ta te ewü zoro sü gbü Edomo ne.
40Dene ïrï nguwa wü kpara te Esawu bï ewü. Ah de wü Timina, wü Alava, wü Yetete, 41wü Olibama, wü Ela, wü Pinona, 42wü Kenaza, wü Temana, wü Mibizara, 43wü Magadiyele, de wü Yirama. Dela ꞌburu ïrï nga nzö nguwa wü kpara, te ewü di ta mere nguwa wü kpara gbü Edomo ne. Wüh ꞌburu de wü kpara guvu Esawu, angü engu ta me-ye de gina kpara, gbü nguwa wü kpara ka Edomo. Fü ewü angbü egü ïrï wü sü, te ewü go ngbü gbügbü na ne, te ïrï nguwa ewü la.
37Dene ngü ka roto ka Yüsefa
1Wü Yakobo ngbü ta ejiji de wü di ye, gbü tö ka wü *Kanana, kpah baka wü kundu wü tane. 2-3Ambadu ye Yakobo ta ladü de ïrï ye *Yüsefa, te Yakobo ngbü ele ngü kaka, efa nda wü gara wü di enga ni ye la ꞌburu. Angü ah bï engu tïne gbü gbe ye. Te re ka Yüsefa koro tete baka e nzükpa de füh ye lorozi, fü Yakobo ayia aza züka bongo de züka tere te ye, ato fü Yüsefa.
Wü gara wü di enga eyï Yüsefa, wü di enga Bïla ake Zerïfa, wüh ngbü ta eceka kpï fütanga wü kambiliki ka wö wü. Fü Yüsefa angbü de ewü tïne ba mbarase fütanga ewü. Fü wü di enga ni ye Yüsefa la angbü emere siti ngü. Fü Yüsefa adu angbü emala nga siti ngü ka wü di enga ni ye la ꞌburu fü wö ye.
4Fü wü di enga ni ye Yüsefa awu, gü ba dene, wö ani le Yüsefa ka-ye fa sü ne. Fü ngü la ayia asiti te ewü afa sü. Fü ewü akpo angbü ekpü Yüsefa ꞌduwa sürü sürü. Wüh le amala züka ngü fefe nda-wü tïne de.
5-7Ta gbü gara biti biringbö, fü Yüsefa ayia aroto. Fü ah akoro amala nga roto la fü wü di enga ni ye, gü ba dene, “Wü di enga ni ni deyï, ni roto roto gbü biti ne, te ani ngbü ewa ndo. Fü ani adi ezï wü ndo la, da ei ewü baka i-ndo. Fü nda-ni i-ndo ne ayia ae te-ye arü mbiii tikpi. Fü nda-wü i-ndo la akoro ꞌburu, angbü ezuru engagira nda-ni la, baka kpara te ecu ngü mere miri la.” Te wü di enga ni ye na je nga roto kaka-na la bala, fü ngü la ayia asiti te ewü afa sü. 8Fü ewü akpo emala ngü, gü ba, “Ho! Ye ngbü ele afü te-ye, angbü mere miri gbü nzö ani, fü ani adi nda-ani ꞌburu esa lö ye? Ye ngbü emala te komö ye de bala neh ene ngü ne?” Teka ngü la, fü wü di enga ni ye na adu akpü engu tïne ꞌduwa afa sü, teka ngü te engu mala. Wüh gü ba, “Ah ngbü ecu ngü ye de bala ne, neh teka roto ka-ye la?”
9Fütanga ngü la, fü Yüsefa adu kpah aroto gara roto. Gbü roto la, fü ah awu wü ra ake fe, bete wü küfara nzükpa de füh ye biri, te ewü yia koro ꞌburu engangagira, angbü ecu ngüngü. 10Fü ah adu kpah amala nga roto la fü wö ye, de wü di enga ni ye ꞌburu. Te wö ye na je ngü la bala, fü mamaguma ayia asiti eküte Yüsefa, gü ba, “De-ye deyï, dela bala neh ene roto ne? Ye efï nda-ye, gü ba, ni ena ayia cu me-ni, de wü ni ye, de wü di enga ni ye ꞌburu, acu ngü ye fanü fanü?” 11Fü wü di enga ni ye na ayia ati ngü la fï emaguma wü. Fü wö ye na angbü fï bü da efï ngü la emaguma ye.
Dene ngü te wü di enga ni ye Yüsefa cïnzï engu di
12Gbü gara ra, fü wü di enga ni ye Yüsefa ayia agbü sü ka-wü, de ïrï ye Eberone ne, aza wü kambiliki ka wö wü, anü di agbü gara sü de ïrï ye Sekeme.
13Fütanga ngü la, fü Yakobo ayia aï Yüsefa kpaka ye, amala ngü fefe, gü ba dene, “Yüsefa deyï, ni ele atima ye kpaka wü di enga ni ye kpa gbü Sekeme.” Yüsefa gü ba, “Wayi, ni le eyi.” 14Yakobo gü ba, “Ye nü enü, ye ceka wü di enga ni ye, de ye du, ye mala mene ngü te ngbü emere ewü de kpala, de wü kambiliki ne, fü ni, teka fü ni aje gömö ye.” Fü Yüsefa ayia sela, anü aceka wü di enga ni ye agbü Sekeme.
15Te engu koro tete agbü Sekeme kpala, ah maka wü di enga ni ye de. Fü ah angbü endondoro da egïrï ewü. Fü gara komoko akoro amaka engu kpala, ayi-tata, gü ba dene, “De-ye deyï, ah mere baye te ye ngbü endoro de bane? Ye ngbü egïrï neh ene?” 16Yüsefa gü ba dene, “Ni ngbü egïrï wü di enga ni ni. Wüh ngbü de wü kambiliki ka wö ani neh to kaye?” 17Fü komoko la alügü ngü fefe, gü ba dene, “Ni je ngü te ewü ngbü emala, gü ba, ‘Ani le anü agbü Dotana.’ Ah ba e te ewü nü sü eyi kpala la.” Fü Yüsefa ayia kpah bü ꞌduwa ayia, anü afa nga ewü, amaka agbü Dotana kpala.
18-20Fü wü di enga ni ye Yüsefa ayia aceka kpï, awu engu nengete te ngbü ekoro. Fü ewü akpo angbü emere e, nzürrrü! da emala, gü ba, “Yi ceka la! Mürü roto la kpah te ekoro de kpala. Te ah koro eyi la, ah le de nih mörö engu amörö, aza kökö na, asö agbü diri du-kpa-ngu. Fü nih adu amala fü wö ye na, gü ba dene, ‘Siti nü zoro engu eyi, züfa ꞌburu.’ Fü nih awu la ngü gbü roto kaka-na la!”
21Fü Rübena, te di de gina enga ni ewü ne, ayia aje ngü la. Fü ngü la ayia asiti tete afa sü. Fü ah adu afï nga kaje te ni ena aküwa Yüsefa tete na. 22Fü ah ayia amala ngü fü ewü, gü ba dene, “De-wü deyï, ah tï fü ani amörö engu amörö de, angü engu de enga ni ani. Te ah bala la, ani za bü engu, ani gü agbü diri du-kpa-ngu. Fü engu akpi ka-ye kpala de tete-ye.” Amba Rübena ngbü emala ngü la ka-ye nda de mani, angü fïngangü kaka gü ba, te ani gü engu eyi kpala la, fü ni adu aza engu, alügü kpaka wö ni.
23Te Yüsefa koro tete kpaka ewü la, fü ewü ayia bü riii, atï tete, azoro engu gö! Fü ewü ayia agbi züka bongo kaka-na, de tere te ye la, asidi. 24Fü ewü ayia aza engu, anü di, agü agbü diri du-kpa-ngu, te ngu di ta gbügbü na ma.
25Fü ewü adu angbü ezü kümü ka-wü. Wüh te eceka kpï bane de, gbangbara! te wü Arabï te ewü ngbü ekoro to kpa fügö, agbü Gïlada, de wü e ka-wü, baka wü *rü de züka se wü, de wü gara wü züka wü e ka-wü, te ewü enü di, acïnzï agbü *Ezepeto. Wüh ngbü bï wü e la ta ꞌburu füh wü kamele ka-wü.
26Fü *Yuda, gara enga ni ye Yüsefa ne, ayia awu wü Arabï la. Fü ah amala ngü fü wü di enga ni ye, gü ba dene, “Te ani mörö enga ni ani ne amörö, fü ani acere nga kökö na eküte wö ani la, ani ena amaka gbügbü na neh ene? 27Te ah nda bü fïngangü ka-ni la, ah le de ani nü enü, za engu, acïnzï asidi fü wü kpara te ewü ekoro ne. Fü ani aza jiase ka-ani la. Angü engu de enga ni ani. Te ani mörö engu la, ah ena adi esiti.” Fü ewü ale ngü la te nga wü ꞌburu.
28Te wü Arabï koro tete kpaka ewü sela, fü ewü ayia kere, anü agbeke Yüsefa kpa gbü du la, adu di, ato fü wü Arabï la. Fü wü Arabï la ayia ato mere bi jiase fü ewü, baka teke biri. Fü ewü aza Yüsefa yo! atafa di agbü Ezepeto.
29Fütanga ngü la, fü Rübena adu anü akoro füh du-kpa-ngu la, aceka kpï bane, yïrï! Yüsefa nda ma! Fü ngü la asiti tete ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ah ayia agbürü bongo te ye, asörö traaa! de mere siti gba. 30Fü ah ayia alügü nga ye, adu kpaka wü di enga ni ye, ayi-ta ewü, gü ba dene, “Anga mbarase agbü du la nda tïne eyi ma! Ni ena amere baye?” Wü di enga ni ye la le ngü nda-wü de.
31Fütanga ngü la, fü ewü ayia aza meme, amörö. Fü ewü aza bongo ka Yüsefa, ayili gbü ngüte meme la, 32aza, adu di, agü tatamu fü wö wü, gü ba, “Wö ani deyï, ani maka bongo ne kötö to kpane de ngüte te ye. Ye ceka la bongo engu mbi mbi mbi. Ah ena adi neh bongo ka da? Ah de bongo ka ye ye de?” 33Fü Yakobo ayia awu bongo ka Yüsefa teke. Fü ah atï ꞌduwa de gba, gü ba, “Wuuwu! Ye ra, Yüsefa, e-dene bü bongo ka-mü fanü fanü na? Siti nü zoro mü, sösörö mü eyi luru luru, du züfa mü eyi fere dene na? Ma ena amere baye?” 34Fü ah ayia asösörö bongo te ye ꞌburu ꞌburu. Fü ah adu aza kala bongo ka cïnga, ato te ye. Fü ah aku gba kö ye ye la bala, teka mere bi sïkpï.
35Fütanga mere bi sïkpï la, fü wü didi, wü jaji komoko de wü jaji würüse, ayia akoro ꞌburu kpakaka na, teka agu mamaguma, de engu ce ngü ka cïnga la tïne asidi. Fü Yakobo alügü ngü fü ewü, gü ba dene, “Ni le ngü ka-wü la de. Ni ena aku gba ye ni la bala, zalü te ni ena akpi, ago agbü tö.” Fü wö ye Yüsefa angbü fï bü eku gba kökö na bala.
36Baka te wü Arabï la za Yüsefa, nü di agbü Ezepeto, fü ewü anü acïnzï engu fü gara mere kpara ka wü marajümïya kpala de ïrï ye Potifara.
38Dene ngü ka Yuda ake Tamara
1Gbü gara sïkpï, fü *Yuda ayia ace wü wö ye de wü di enga ni ye, anü angbü agbü gara sü de ïrï ye Adulama. Fü ah ajï gba ye ta ede gba gara komoko de ïrï ye Ïra. 2Te Yuda ngbü kpala, fü engu ayia awu gara jaji würüse kpala, egba *Kanana. Fü Yuda ayia ase engu wara ye tete na.38:2 Ïrï wö ye würüse la de Suwa.3Fü wara ka la ayia abï ye komoko. Fü Yuda agü ïïrï na Ere. 4Fü wara ka-na adu kpah abï gara ye komoko. Fü ah agü ïïrï na Onana. 5Fü ewü adu ayia sela, anü angbü agbü gara sü de ïrï ye Keziba. Fü wara ka-na adu abï kpah gara ye komoko. Fü ah agü ïïrï na Sela.
6Fü Ere ayia aga, akoro mere komoko. Fü Yuda ayia ase züka jaji würüse fefe na, de ïrï ye Tamara. 7Amba Ere, mü ka-mü ta de siti kpara gbü jia Me fa sü. Fü Me ayia amörö mü asidi, teka *siti ngü ka-mü la.
8Fü Yuda ayia aï Onana, amala ngü fefe na, gü ba dene, “Ye ni deyï, ye za bende ye ne eza, fü ye abï ye eküküte na, de ah ngbü da enga ni ye te kpi ne.” 9Te Onana je ngü la, gü ba, “Ye de te ani ena amaka ake bende ni ne, ah ena adi ka-ye ye gina enga ni ni te kpi ne,” fü ngü la ayia asiti tete na afa sü. Teka ngü la, te Onana dünda sü rara ake Tamara, engu le ato ye guvu Tamara nda de. Fü ah angbü etökö ngu ye la kötö. 10Fü ngü la asiti gbü jia Me ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü Me ayia amörö Onana kpah asidi.
11Fü mere siti cürü ayia arï te Yuda teka ngü la. Fü Yuda afï nga ngü, gü ba dene, “Ngü ladü gbü nga würüse la, angü wü di ni de ꞌbasu ne kpi eyi ꞌburu esa ngüngü. Tïtïne adu ye ni komoko eyi ngbee biringbö dene. Te ni za würüse la, to kpah fefe na, wara ka tete la, ye ni ne ena akpi ka-ye kpah akpi, ba wü di enga ni ye, te ewü kpi ne.” Angü ah wu, gü ba dene, Me mörö wü di ni me-ye, teka siti ngü ka-ewü, te ewü ngbü emere ne, nda de.
Te di bala, fü Yuda ayia amala ngü fü Tamara gbü mani, gü ba dene, “Ye ni, Sela ne, ah ka-ye nda la mba jaji. Ah tï fü ah aza würüse nda la de. Ye cï la nganga na feke, zalü te engu ena aga, akoro memere. Te di bala, ye du la edu, ye ngbü agba wö ye, baka würüse wökö ka-ani, zalü te ye ni la ena aga tete.” Fü Tamara, fü mü ayia adu angbü agba yi kpaka wö mü.
12Fütanga wü re la, fü wara Yuda ayia akpi. Fü Yuda aku gbagba na, teke mere bi sïkpï. Fütanga ngü la, fü Yuda ayia amala ngü fü awuba ka-ye, Ïra, gü ba dene, “Ani nü enü agbü Timena, teka awete kala wü kambiliki ka-ani.” Fü ewü ayia areke te-wü teka anü ka-wü kpala.
13Tamara, mü ka-mü ta gbü lakï la, fï agba wü wö mü ba würüse wökö. Fü mü aje ngü, gü ba dene, “Wügbi ni yia eyi teka anü agbü Timena, awete kala wü kambiliki ka-ye kpala.” 14Fü Tamara ayia afï nga ngü, gü ba dene, “Wügbi ni fiti ni ka-ye afiti. Ah mala ngü fü ni de mani. Tïtïne yeye na ga koro eyi mere komoko. Ah le ato ni fefe na, wara ka tete fï de. Ah ce ni ka-ye eyi ace. Te di bala ne, ni ena abï ye ake da? Te ah bala, nda-ni mani kpah ladü, te ni ena amere. Ni ena anü, afete engu te kaje. Fü ani amaka ye ake di.”
Fü Tamara ayia ꞌduwa, agbi bongo ka giri eküte ye ne asidi, adu aza züka bongo ka-ye, abu eküte ye, abuka nzö ye de gbüra ye di ꞌburu. Fü ah ayia anü kpa te kaje ka Timena, angbü te di kaje, te enü agbü Enayima. Fü ah angbü efete Yuda kpala.
15Te Yuda koro tete na, fü ah ayia aceka kpï, awu gara würüse te ngbü te kaje. Fü ah afï, gü ba, würüse la ngbü egïrï wü komoko, angü ah ngbü ewo gbüra ye esa bongo. 16Te di bala, fü Yuda ayia anü akoro kpaka würüse la, amala ngü fefe, gü ba dene, “De-ye deyï, ni ngbü ele de ani ngbü ake ye.” Yuda, mü wu, gü ba dene, dela Tamara, wara ye ni ne, nda-mü de.
Te Tamara je ngü te Yuda mala fefe na de bala, fü ah ayi-ta Yuda, gü ba dene, “Te di bala, ye ena ato fü ni neh ene?” 17Yuda gü ba dene, “Te ye le eyi fü ani angbü ake ye la, te ni koro eyi kpa gbü Timena la, ni ena atima enga meme fü ye.” Tamara gü ba, “Züka ngü. Te di bala ne, amba mene e te ye ena ace fü ni, fü ah angbü esaka ni, fü ni awu, gü ba, ye mala ngü la eyi fanü fanü ne, ah de neh ene?” 18Yuda gü ba, “Te di bala, ye ngbü ele de ni to fü ye neh ene?” Tamara gü ba, “Ye za e gbü kpa ye, ba tüngü, de ye za kpah ku nyarï ka-ye, te ye gü gbü ngürü ye la, de ye to fü ni, bete ngbangba ka-ye la, teka fü ni aza ao kpaka ni sene. Te ye tima enga meme la eyi fü ni fanü fanü la, ni ena alügü wü e ka-ye la.” Fü Yuda aza wü e la, ato fefe na. Fütanga ngü la, fü Tamara ayia anü ake Yuda, fü Yuda awu engu würüse tete na.
19Fü Tamara ayia alügü nga ye, adu kpa ekötï. Fü ah ayia agbi züka bongo te ye ne, ao, adu aza bongo ka giri, ato alügü eküte ye. Fü ah adu angbü kpah ba würüse wökö. Amba gbü ngü la, Tamara maka bu ka-ye nda-ye eyi.
20Fü Yuda adu anü akoro agbü Timena. Fü ah aza enga meme la, ayia atima esaka Ïra, de engu du di fü würüse la. Fü ah amala ngü fü Ïra, gü ba dene, “Ye to enga meme fü würüse la, de ah lügü wü e ka-ni, ta te ni ce o kpakaka na ne.” Te Ïra nü koro agbü Enayima kpala, ah maka würüse la nda de. 21Fü ah ayi-ta wü kpara, gü ba dene, “Würüse de terane, te ngbü eto te-ye fü wü komoko te kaje ne, ah neh kaye?” Wüh gü ba, “Ani wu würüse, te ye mala nganga na la, nda-ani de.” 22Te Ïra du maka Yuda tete, fü ah amala ngü fefe, gü ba dene, “Ni maka würüse la nda-ni de. Ni yi-ta wü kpara kpala ꞌburu. Wüh gü ba, ‘Ani wu würüse, te ngbü eto te-ye fü wü komoko ne, nda-ani de.’ ” 23Yuda gü ba, “Ngü ma. Dene ngü ka-ani nda de, angü ni tima meme eyi fefe, ye maka engu nda de. Te di bala, wü e ka-ni la ngbü kpah engbü ꞌburu kpakaka na kpala, angü wü kpara ena amü ani.”
24Fütanga fe bata, fü Yuda ayia aje ngü, gü ba dene, “Tamara mere siti ngü eyi! Ah eyi de bu ye. Angü ah du fü te-ye eyi baka würüse mürü küla, adi eto te-ye fü wü komoko.” Te Yuda je ngü bala, fü ah ayia atima ngü kpala, gü ba dene, “Te ah eyi bala fanü fanü la, ah le de wüh za Tamara, wüh gü agbü wa, de engu curu, akpi de wü ye la asidi.” 25Baka te ewü je ngü te Yuda tima la, fü ewü ayia aza Tamara, anü di, de ani gü agbü wa. Fü Tamara ayia amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Kpara te to ye guvu ni ne, wü e kaka-na dene. Wü za la wü e la, wü nü di, agü tatamu na fü wügbi ni, Yuda, de ah ceka la.” Fü ewü ayia ace kpa te Tamara. Fü ewü ayia aza wü e la, anü di kpaka Yuda. 26Yuda ga, ni ceka kpï bane de, gbo! te wü e ka-ye! Te Yuda wu ngü la, fü ah ayia kürrrü, amala ngü fü ewü, gü ba, “Aꞌa! Tamara mere siti ngü nda de! Ah de-ni, Yuda, ni dürü ngü la eyi me-ni, angü ni le ato Tamara fü ye ni, Sela, de.” Fütanga ngü la, Yuda du ngbü ake Tamara ba würüse tete nda tïne de.
27Fütanga ngü la, fü lakï ka Tamara ayia atï teka ayaka. Amba wü ye de guvu Tamara ne ka-wü nda wü dadase. 28Fü gara mbarase ayia ato kpa ye etanü. Fü würüse te ngbü eyaka wü jaji ne, ayia kere, ai diki ku te kpakpa na, gü ba, “Dela eyi gina.” 29Fü mbarase ayia alügü kpa ye asidi. Fü gara mbarase ayia aluru sü, akoro. Fü würüse la ayia agüka, gü ba dene, “Ah du luru sü, koro fi me-ye neh baye baye?” Fü ewü agü ïrï mbarase la Pereze, baka e te wüh gü ba, “E-luru-sü”. 30Fütanganga na, fü engu de diki ku te kpa ye ne, adu tïne, amü akoro. Fü ewü agü ïïrï na Zera. Ah ba e te wüh gü ba, “Diki-e”.
Dela ngü ta te mere Yuda ake wara wü di ye, ta te ewü kpi ne. Angü Yuda bï wü Pereze ake Zera eküte Tamara.
39Dene ngü ta te mere Yüsefa agbü Ezepeto
1Baka ta te wü di enga ni ye *Yüsefa cïnzï engu fü wü Arabï ne, fü wü Arabï la aza engu anü di agbü *Ezepeto. Fü ewü anü kpah acïnzï engu fü Potifara, te di de mere kpara ka wü marajümïya ka mere miri ka Ezepeto. Fü Potifara ayia aza Yüsefa, adu di agba ye.
2Fü Yüsefa angbü agba Potifara, kpah baka labï kaka-na. Amba Me ce Yüsefa kpikpi ye nda de. Me ngbü fï bü da ele ta-ngü te Yüsefa, da eto wazi fefe. Teka ngü la, fü tima ka Yüsefa, te engu ngbü emere de kpala ne, angbü enü ka-ye ꞌburu mbi. 3Te Potifara wu, gü ba, Me ngbü eto wazi gbü tima te Yüsefa ngbü emere ne ꞌburu me-ye, 4fü ngü ka Yüsefa angbü ereke gbü jia Potifara ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü Potifara afe Yüsefa, ao ba züka kpara ka tima ka-ye, gbü nzö wü gara kpara ka tima ka-ye ekötï la ꞌburu. Fü ah ace ngü ka wü e ka-ye kpah ꞌburu nde esaka Yüsefa. 5Baka te Potifara o Yüsefa baka mere kpara teka wü ngü ka-ye bala ne, fü Me ato wazi gbü wü e ka Potifara ekötï la ꞌburu, teka ngü ka Yüsefa. 6Te di bala, Potifara du fï nga ngü teka wü e ka-ye la tïne de, angü ah wu eyi, gü ba, Yüsefa ladü. Fü Potifara angbü tïne de mere tadu, da ezü tïne bü nzïa e.
Yüsefa ka-ye ta de züka jaji komoko, te su asu. Ngü kaka-na reke gbü jia wü kpara fa sü. 7Fü ngü Yüsefa ayia areke kpah gbü jia wara Potifara. Fü wara Potifara angbü eceka Yüsefa ꞌduwa de gügümü na te ye. Gbü gara ra, fü wara Potifara afiti Yüsefa, gü ba dene, “Yüsefa deyï, ni ngbü ele de ani nü ngbü la mba ake ye.” 8Amba ngü la tï ta gbü jia Yüsefa nda de. Fü Yüsefa alügü ngü fefe, gü ba dene, “Aꞌa, bala de. Ye ceka la, tïtïne mürü kötï ne fï nga wü ngü de gba ye ne nda tïne de, angü ni ladü sene. Engu ce wü ngü ka-ye eyi ꞌburu esaka ni. 9Wazi wü e kaka de ekötï ne, tïne ꞌburu esaka ni. Gara e biringbö te engu tïrï te ni nda ma. Nzö de-ye, angü ye de wara ka. Te engu ngbü emere züka ngü fü ni bala la, ah ena areke neh baye, te ni ena amere siti ngü, de bala fü mere kpara ka-ni? Te ni mere ngü la bala, ah ena adi de mere *siti ngü gbü jia Me.” Amba würüse la le ngü te Yüsefa mala la nda de. 10Gbü wü sïkpï ꞌburu, fü würüse la angbü fï da ekpülü Yüsefa de biri ngü ka-ye la, gü ba, “Yüsefa deyï, ani ngbü ake ye.” Fü ah afiti Yüsefa bala ma. Yüsefa le ngü kaka la nda de. Fü Yüsefa ace ka-ye fï bü kpo da engbü ake di.
11Gbü gara ra, fü Yüsefa arï angbü ka-ye kpa esambü, da emere tima ka-ye. Gbü sïkpï la, gara wü bu ye, wü kpara ka tima sela ꞌburu ma. Ah ngbü ka-ye bü kpikpi ye. Fü würüse la akoro amaka engu kpikpi ye bala. 12Te würüse la wu bala, fü ah ayia ꞌduwa, atï eküte Yüsefa, azoro bongo kaka-na gö! gü ba dene, “Ani ngbü engbü ake ye tïtïne sene.” Baka te Yüsefa wu bala, fü ah ayia agbürü te-ye kpüla! amü akoro kpa etanü, ace bongo ka-ye ciki esaka würüse la sela.
13Te würüse la wu, gü ba dene, Yüsefa kpe eyi kpa etanü, ce bongo ka-ye, o eyi esaka ni ne, fü ah afï nga gara mani ka-ye kere. 14-15Fü ah ayia aba rere, de mere gba kpa tikpi, aï gara wü mürü tima ka watï ye ꞌburu kpaka ye, amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Yi ceka la ngü ka enga *Ebere ne! Engu koro sene tïtïne dene, agbene ra, gü ba dene, ‘Ni le awu ra würüse tete.’ Ma le nda-ra de! Fü ra ayia ꞌduwa, aba rere kpa tikpi. Te engu wu bala, fü ah ayia amü akoro kpüla kpa etanü, ace bongo ka-ye, ao de esaka ra ne. Ako! Mbarase la! Watï ra za engu, koro di sene, neh teka ne? Teka ato lümü gbü jia ra?” 16Fü würüse la ayia aza bongo ka Yüsefa la, ao, gü ba dene, “Te watï ni du koro eyi la, ah ena aceka ngü gbü ngü la me-ye.”
17Fütanga ngü la, fü mürü kötï adu akoro. Fü wara ka la ayia kpah bü kere, anü amala nga ngü la fefe, gü ba dene, “Watï ni deyï, ye ceka la bü ngü ka labï, enga Ebere ne, ta te ye se engu, de ah mere tima sene ne. Ah koro fütanga ye ne, avi jia ni ꞌduwa ba-neh-ene-la! 18Fü ni ayia aku gba, da eba rere. Fü cürü arï tete na. Fü ah ayia de woro, amü akoro kpa etanü, ce bongo ka-ye ciki ede ni kötö sela. Bongo engu, ah dene!”
19Te mürü kötï je ngü la bala gömö wara ye, fü mamaguma ayia asiti. 20Fü ah ayia anü azoro Yüsefa, ai engu, agü agbü ku, gba mere miri sela. Fü Yüsefa angbü agbü ku kpala. 21Te di bala, fü Me angbü ele ta-ngü te Yüsefa, angü Me ngbü ele engu de maguma ye ꞌburu. Fü Me angbü engbü ake Yüsefa, da eto wazi fefe na agbü ku kpala. Fü ngü ka Yüsefa ayia areke gbü jia mere kpara ka ku la afa sü. 22Fü mere kpara la ayia kpah, aza Yüsefa, ao gbü nzö wü kpara ka ku la ꞌburu. Fü Yüsefa angbü eceka kpï fütanga wü tima gbü ku sela tïne ꞌburu me-ye ereke areke. 23Wü e ka ku ꞌburu, te Yüsefa ngbü eceka kpï fütanga ewü ne, mere kpara ka ku la du fï nga ewü nda tïne de. Angü engu wu eyi, gü ba, Me ladü ake Yüsefa, da eto wazi fefe, gbü wü ngü de te engu ngbü emere ne ꞌburu.
40Dene ngü te mere te-ye fü Yüsefa agbü ku
1Ta gbü wü lakï la, wü gara mere kpara ka tima ka mere miri ka wü *Ezepeto ta ladü ꞌbasu. Gara biringbö, tima kaka-na ta teka adi eza ndüꞌba ka miri, anü di fefe na de e-manzö gbü ye. Nda gara nda teka adi eza ambata de züka türü-e, enü di fü miri.
Gbü biri sïkpï, fü wü kpara de ꞌbasu la ayia amere *siti ngü gbü jia miri ka Ezepeto la. 2Fü ngü la ayia asiti gbü jia miri la ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü mamaguma ayia asiti eküte wü kpara ka-ye la. 3Fü miri ayia aza ewü, agü agbü ku, kpah gbü sü te wüh gü *Yüsefa gbügbü na ne. 4Fü mere kpara ka wü marajümïya la ayia amala ngü fü Yüsefa, gü ba dene, “Yüsefa deyï, ye di eceka kpï fütanga wü mere kpara ka miri la.” Fü wü kpara la ara agbü ku kpala bala teka mere bi sïkpï.
5Gbü gara biti, fü wü kpara ka miri de ꞌbasu la ayia aroto. Si-ngü ta gbü wü roto ka-ewü la ꞌburu kpikpi ye kpikpi ye.
6Kpurutokokpï la, fü Yüsefa ayia anü kpaka wü kpara la. Fü ah akoro amaka ewü da efï nga ngü ꞌduwa ba-neh-ene-la. 7Fü Yüsefa ayia amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Ah mere neh baye te wü ngbü bü tïïï, de mere siti fïngangü de bane? E-mere wü neh ene?” 8Wüh gü ba, “Ani ngbü bala kükürü de, angü ani roto roto gbü biti ne. Ani ngbü efï, gü ba, ngü ladü gbü wü roto la. Amba kpara te ena amala nga si roto la fü ani nda ma.” Yüsefa gü ba, “Te di bala, wü mala nga roto ka-wü la amala fü ni. Ni ena ayi-ta Mere Me, fü engu asere si roto ka-wü la fü ni. Angü Me de kpara te ngbü esere ngü fü wü kpara ꞌburu.”
9Dela ꞌduwa, fü mene te ngbü eto e-manzö fü miri ne, ayia amala nga nda-ye roto fü Yüsefa, gü ba dene, “Ni roto gbü biti ne, te ni wu mere siti rïrü. 10Rïrü engu la, yakpakpa na bata. Fü rü la ayia ayi. Ni te eceka de, gbo! te rïrï na te mbe, ngbü ngbaaa bane. 11Te ni wu e la bala, fü ni awu ndüꞌba ka mere miri ne esaka ni. Fü ni ayia akolo rï-rü la, angbü da efï ngungu na. Fü ni ayia atökö gbü ndüꞌba la, aza, anü di, ato fü mere miri, kpah fï baka tima ka-ni, ta te ni ngbü emere ne. Dela roto ka-ni te ni roto ne, ah bala.”
12Fü Yüsefa ayia amala si-ngü gbü roto kaka la fefe na, gü ba dene, “De-ye deyï, roto ka-ye la, ngü gbügbü na bane. Yakpa rü de te ya bata la, wüh baka sïkpï bata. 13Angü fütanga sïkpï bata, miri ena ayia aï ye engagira ye, amala ngbanga ka-ye. Fü ah ace siti ngü ka-ye la ꞌburu. Fü ah adu alügü ye gbü tima ka-ye, ta te ye ngbü emere ne. Fü ye adu kpah adi eto e-manzö fefe na.”
14Fü Yüsefa adu arü amala gara ngü fü komoko la, gü ba dene, “De-ye deyï, te ye du koro eyi kpa gba mere miri kpala, te ngü la mere te-ye eyi fanü la, ye di efï nga ni. To ye mere e aïrï te ni de. Te ye ena anü amaka miri la, ye mala nga ni fefe, de engu ce kpa te ni, gbü ku sene asidi. 15Teka ne de, angü wüh gü ni gbü ku sene bü kükürü bala. Ni mere siti ngü nda-ni de. Siti wü kpara zoro ni ka-wü nda-wü me-wü, ta te ni ngbü agbü sü ka-ani to kpa fügö ne. Fü ewü ayia akoro de ni gbü Ezepeto sene, acïnzï ni asidi. Baka te ni ngbü sene, fü ewü ayia aza ni, agü gbü ku bü kükürü dene. Te di bala, si-ngü te ni ngbü di gbü ku sene, ah de neh ene? De ye mala nga ngü la fü mere miri, de ah fï nga ngü teka ni.”
16Fü mene kpara te ngbü emere ambata fü mere miri, ayia aje ngü de te Yüsefa mala fü kiri ye, gü ba, roto kaka-na la de züka ngü gbü ye ne. Fü ah ayia amala nga nda-ye roto fü Yüsefa, gü ba dene, “Ni roto nda-ni te ni bï wü kuwu bata gbü nzö ni, de ambata gbü ye, 17kpah de mere bi wü türü-e. Fü ni angbü enü de wü e la fü mere miri. Baka te ni ngbü enü tete, fü mere bi wü lu akoro, adoro wü e de gbü nzö ni la, anza ꞌburu.”
18Fü Yüsefa ayia amala nga nda-ka roto la, gü ba dene, “De-ye deyï, nda-ye roto la, ngü gbügbü bane. Wü kuwu de bata, te ye bï gbü nzö ye la, ah de wü sïkpï bata. 19Fütanga sïkpï bata, mere miri ena aï ye engagira ye, amala ngbanga ka-ye. Fü ah amörö ye, agï kö ye te rü etikpi. Fü wü lu akoro angbü edoro kö ye la. Dela ngü gbü roto ka-ye la.”
20Kpah bala, fütanga sïkpï bata, fü sïkpï ka mere miri, ta te wüh yaka engu gbügbü ayia kpah atï. Fü miri ayia amere karama teka sïkpï la. Fü ah ayia aï wü angbe cögbörö wü kpara ka-ye ꞌburu. Fü ewü ayia akoro gbü karama la. Fü miri ayia atima wü kpara agbü ku, aza wü kpara ka-ye de ꞌbasu ne, akoro di engagira ye, de wü angbe cögbörö kpara ka-ye la. 21Fü mere miri ayia alügü mene kpara ka-ye, te ngbü eto e-manzö fü ye ne, gbü tima ka-ye, kpah baka e te Yüsefa mala ne. 22Fü mere miri ayia aza mene kpara ka ambata ne, amörö engu, aza kökö, agï te rü, kpah gegege baka ngü te Yüsefa mala fü ewü la. 23Amba kpara te to e-manzö fü miri ne, du fï nga Yüsefa nda de. Ah mala ngari Yüsefa fü mere miri kpah de, angü toto ïrï ka-ye teka ngü la eyi.
41Dene ngü te Yüsefa mala nga roto ka mere miri ka Ezepeto di
1Fütanga re ꞌbasu, fü mere miri ka *Ezepeto ayia aroto te engu rü ngbü kpa era mere ngu, de ïrï ye Nile ne. 2Fü ah aceka kpï, awu züka wü yiti lorozi, te ewü ꞌbo gegere ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ewü akoro era ngu la, angbü da ezü e ka-wü. 3Fü gara wü yiti kpah lorozi, te ewü kürü akürü, jogo jogo bala, ayia akoro kpah, efa nga wü bu wü era ngu sela. 4Fü ewü de jogo jogo ne, ayia atï te wü züka ewü la, azüfa, anza ꞌburu. Fütanga ngü la, fü mere miri la ayia azükü gbü roto la.
5Fü mere miri la adu kpah, atï ara. Fü gara roto adu kpah akoro gbü nzönzö. Fü ah aroto nzö-ndo lorozi, ꞌburu eküte lö-ndo biringbö. Fü nzö-ndo la azï jia ye areke afa sü ꞌburu mudu. 6Fü wü gara lö-ndo lorozi adu kpah akö, ao nzö ye kpah lorozi. Amba mene nzö-ndo lorozi de sidi la, yavü ka-wü ayavü, ce bü caca na. 7Fü wü ca-ndo la adu atï te züka nzö-ndo la, azüfa ewü, anza ꞌburu.
Dela wü roto ka mere miri te roto. Fü ah ayia azükü gbü roto ka-ye la.
8Te kpï seke tete na, fü mere miri la adu angbü efï ngü ꞌduwa efa sü. Fü ah ayia aï wü mürü landri de wü mürü talara ꞌburu. Fü ah ayia amala nga wü roto la ꞌburu fü ewü. Fü ah adu ayi-ta ewü, de wüh sere nga si wü roto ka wü yiti, de wü ndo la, fü ni. Fü wü kpara la agïrï si wü roto la ma, wüh maka sisi nda-wü de. Fü ngü ka roto la angbü fï bü esiti fïngangü ka miri la, angü roto la fa wü kpara la eyi ꞌburu.
9Fü kpara te ngbü eto e-manzö fü miri ne ayia aje ngü la. Fü ngü ka *Yüsefa ayia atï emamaguma, teka ngü ta te wüh gü ewü tete agbü ku ne. Fü ah ayia anü amala ngü fü mere miri, gü ba, “Wayi, mere miri ka-ani, ni de siti kpara. Angü ni mere siti ngü ta eyi fü ye. 10Mere miri deyï, baka te ye kö ani, ake kpara ka ambata, gü agbü ku ne, 11roto koro ta gbü nzö ani ꞌbasu mini kpala. Kpara ka ambata, roto nda-ye roto kpah kpikpi ye, nda-ni kpah kpikpi ye. 12Te ani roto roto la, gara enga *Ebere ta ladü agbü ku kpala, te ti de mürü tima ka mere kpara ka wü marajümïya ka-ye la. Fü enga Ebere la ayia amala nga si wü roto ka-ani la ꞌburu fü ani. 13Fü wü ngü te ta engu sere fü ani la, ayia amere te-wü fü ani kpah ꞌburu bala. Angü ye za ni, alügü da tima ka-ni, baka ta te enga gina. Fü ye aza kpara ka ambata, agï engu, emörö te rü. Wü ngü la mere te-wü kpah ꞌburu fanü baka ta te enga Ebere la mala fü ani. Dela ta ngü te mere te-ye, te ani roto tete agbü ku kpala.”
14Te mere miri je ngü la bala, fü ah adu afï nga ngü, gü ba, te enga Ebere sere nga si roto ka kpara ka-ni reke areke bala la, ah tï asere nga si nda-ni roto ne de? Fü ah ayia ꞌduwa, atima wü kpara ka-ye kpa gbü ku la, aï Yüsefa. Fü ewü akpe de woro, anü amaka Yüsefa agbü ku la. Fü ewü aza engu, adürü nzönzö areke areke. Fü ewü aza züka bongo, ato tete, akoro de engu kpaka mere miri ka Ezepeto la.
15Fü mere miri la ayia amala ngü fü Yüsefa, gü ba dene, “Ni roto gbü biti ne. Gbü fïngangü ka-ni, roto la de ngü gbü ye. Amba gara kpara, de te ena asere si roto la fü ni, nda ma. Fü ewü ayia amala nga ye fü ni, gü ba, ‘Ye tï eyi asere si-ngü gbü roto.’ Fü ni ayia aï ye dene teka ngü la.” 16Yüsefa gü ba dene, “Wayi bala, miri ka-ni, te Me le eyi la, ah ena asere si roto ka-ye la fü ni, angü ni tï asere si roto la fü ye, de tete-ni, de. Amba ni wu, gü ba, Me tima züka ngü eyi fü ye gbü roto ka-ye la, te ena agu maguma ye.”
17Fü miri ayia amala nga roto la fü Yüsefa, gü ba dene, “Ni roto bala, te ni rü ngbü era mere ngu Nile ne. 18Fü wü yiti lorozi, te ewü ꞌbo, gegere agegere ꞌduwa ba-neh-ene-la, fü ewü ayia akoro da ezü e ka-wü füh gümba, era mere ngu la. 19Ni te edu awu kpala de, fü wü gara ewü, te ewü kürü akürü, kpah lorozi, koro kpah eyi. Ni wu wü yiti, te ewü kürü siti bala, gügü la fï de. 20Fü siti wü yiti la ayia atï te züka wü bu wü la, azüfa ewü ꞌburu. 21Te wü siti yiti la züfa wü bu wü la nza tete na, wüh ꞌbo koro memere kpah de. Wüh kürü ka-wü fï bü akürü, jogo jogo te nga wü la. Fütanga ngü la, fü ni ayia azükü.
22Fü ni adu aroto kpah te biri lö-ndo yaba nzö ye lorozi. Fü ah azï jia ye ꞌburu mudu tete. 23Fü ni adu kpah awu gara lö-ndo, de nzö ye kpah lorozi. Amba mene nzö-ndo la yavü ayavü, ce bü caca. 24Fü ca-ndo la ayia azüfa wü züka ndo la ꞌburu, anza ka.
Dela roto te ni roto. Fü ni amala nga roto la fü wü mürü talara ꞌburu. Fü roto la afa ewü ꞌburu. Kpara esüka ewü te ena asere si roto la fü ni nda ma.”
25Fü Yüsefa ayia amala ngü fü mere miri la, gü ba, “Mere kpara deyï, wü roto de te ye roto ꞌbasu la, si-ngü gbü ewü ka-ye ngbee biringbö. Me wu eyi, gü ba, gara ngü ladü kpa engagira nü, te ni, Me, ena amere. Fü ah akoro amala nga ngü la ꞌburu gbü roto ka-ye la, teka fü ye areke te-ye, angbü nzo. 26Wü züka yiti de lorozi, de wü züka nzö-ndo la, wüh ka-wü de wü züka wü re lorozi, te ena akpo enatikine. Si-ngü ka-ewü ꞌburu biringbö. 27Teka siti wü yiti, de siti wü nzö-ndo la, wüh de siti wü re ka kpïrï tala, kpah lorozi, te ena akoro fütanga züka wü re la. 28Si-ngü gbü ewü kpah ꞌburu biringbö, baka te ni mala fü ye la.
Dela ngü te Me sere fü ye, teka ngü de te Me ena amere kpa engagira nü. 29Mene wü re de te ewü ena akpo enatikine baka wü re lorozi ne, ah ena adi ꞌburu de züka wü re, te wü kpara ena angbü de mere bi wü zü-e esaka wü afa sü, gbü Ezepeto sene. 30-31Fütanga ngü la, fü mere siti kpïrï tala ayia atï gbü nzö wü kpara ka Ezepeto sene kpah ꞌburu. Siti tala la ena amere wü kpara kpah de wü re lorozi. Fü wü kpara angbü de mere cïnga. Fü ewü angbü efï nga züka wü e, ta te ewü ngbü emere gbü züka wü re la ma. Wüh fï nganga, maka de, angü zü esaka ewü tïne ma. Fü mere siti cïnga la ayia afü kere wü kpara kerekere gbaa. 32Ngü de te ye roto roto la tete dü ꞌbasu ne, ah kükürü de, angü Me ngbü emala ngü la kpekpeke, gü ba, ‘Ngü te ni ena amere la, ah tï ayiri nda tïne de.’ ”
Dela ngü te Yüsefa mala fü mere miri ka Ezepeto la, teka roto kaka-na.
33Fü Yüsefa adu, andaꞌba te-ye, ato fïngangü fü mere miri la, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ah ena areke afa sü, te ye ena areke te-ye mbi mbi mbi, gbü züka wü re de lorozi ne, teka mere kpïrï tala te ena akoro ne. Te di bala, ah le de ye gïrï züka kpara ka-ye, te jijia mba amba, teka fü ye afe engu, ao gbü nzö wü kpara ka-ye ꞌburu. Fü kpara la angbü mere kpara fütanga ye. 34Ah ena adi bü nzö engu kpikpi ye ne de. Ah le de ye fe kpah wü gara kpara, ao ewü fütanganga na, gbü nzö wü gara kötï ka-ye biri biri ꞌburu, de wüh di ele ta-ngü te mere kpara la. Fü wü kpara la angbü ebiti wü e, eo gbü kafa ka-ye, ace ao bala, teka siti tala te ena akoro. Te ah de lakï ka ndo, anga lakï gara zü koro me-ye la, ah le de kpara ye süka e ka-ye la gbü wü ꞌburuve, de ah za süsüka na biringbö, ah to fü ye. Fü ye aza ao, teka aküwa wü kpara gbü mere kpïrï tala te ena akoro. 35Ah le de wü kpara di ebiti mere bi wü zü gbü kafa ka-ye bala, gbü wü re de lorozi ne ꞌburu. Fü ewü adi eceka kpï fütanga wü zü la aceka mbi mbi mbi ereke areke. Fü ah angbü kpala, 36angü mene gara re lorozi, de te ena akoro sidi nga engu la, ah ena adi tïne siti wü re. Te ye mere bala la, wü kpara ena angbü ekoro, adi emaka wü e ꞌburu kpaka ye. Fü ewü aküwa esaka mere kpïrï tala la. Dela ngü te ni fï, gü ba, ah tï atï de ye mere bala.”
Dela ta fïngangü te Yüsefa to fü mere miri ka Ezepeto, teka kpïrï tala te ena atï gbü nzö wü kpara ne.
Dene ngü te mere miri o Yüsefa tete, mere kpara gbü Ezepeto
37Fütanga ngü te Yüsefa mala fü mere miri la, fü ngü la ayia atï gbü jia miri ꞌduwa kpini. Fü wü angbe cögbörö kpara kaka-na ale kpah ngü la bala. 38Fü miri adu amala ngü fü wü angbe cögbörö kpara ka-ye la, gü ba dene, “Züka ngü! Wü ceka la komoko la! Engu de kpeke kpara, te Me to wazi fefe na me-ye. Ni ena aza engu, ao kpara te ena adi ebiti wü e la me-ye gbü Ezepeto sene. Angü ani tï amaka kpeke kpara bakaka la nda-ani de.”
39Fü mere miri la adu amala ngü fü Yüsefa, gü ba dene, “Yüsefa deyï, ni wu eyi, gü ba, ye de kpeke kpara, te ye wu ngü eyi fa sü, angü Me gü tamu ngü, de te ena amere te-ye kpa engagira nü, ne eyi fü ye. 40Te di bala, ni ele ao ye fütanga ni, teka fü ye angbü gbü nzö wü sü ka-ni ne ꞌburu, de wü kpara ka-ni ngbü ꞌburu esaka ye.”
41-42Fütanga ngü la, fü mere miri la ayia ꞌduwa, aza tüngü ka miri ka-ye, ato te jikpa Yüsefa. Fü ah amala ngü fefe na, gü ba, “Tïtïne, ni o ye eyi mere kpara gbü sü ka-ni ne ꞌburu.” Fü ah adu kpah aza mere bi züka wü bongo ka-ye, ato fü Yüsefa. Fü ah aza züka mangbaꞌda gbü diki-se, agü gbü ngüngürü na. 43Fü ah aza arabïya, te wü nü ngbü egbeke, ato kpah fü Yüsefa. Te wü kpara wu Yüsefa da enü de arabïya la, fü ewü angbü ꞌburu da emï koko, de wü karayi, da egbo nga ïrï Yüsefa di.
44Fü miri la adu amala ngü fü Yüsefa, gü ba dene, “Yüsefa deyï, ni o ye eyi fütanga ni. Kpara gbü Ezepeto sene, te ena amere ngü eta kuru jia ye, ena adi ma. Ni to wazi eyi fü ye, teka amere tima la di ꞌburu. Gara kpara te ena ayi-ta ye, gü ba, ‘Ye mere ngü bala, neh teka ne?’ ne, ah ena adi kpah ma. Te kpara le amere ngü sene la, ah ena ayi-ta ye feke. Dela ngü te ni, mere miri, mala me-ni bala.”
45Fü mere miri la adu agü ïrï Yüsefa tïne Zafenata-Paneya, te di de ïrï ka wü Ezepeto. Fü ah adu aza gara jaji würüse de ïrï ye Asenata, ato fü Yüsefa, de ah ngbü wara ka tete. Asenata ta de ye gara mere kpara, de ïrï ye Potifera.41:45 Potifera ta de kpara te di de mürü gele ka Ono.
46Dela ngü ta te mere miri ka Ezepeto fe Yüsefa tete, ao engu gbü nzö wü sü ka-ye ꞌburu, o re ka Yüsefa di ta la bü ngbee teke biri de füh ye nzükpa. Fü Yüsefa angbü endoro te nga nzö wü kötï ka Ezepeto la ꞌburu, da eceka tima ka ndo, te wüh ngbü ebiti gbü wü sü la tïne ꞌburu me-ye.
47-48Fü wü Yüsefa akpo de tima ka-wü la, angbü da endoro, da ebiti wü zü la, angü wü kpara mere zü ta gbü wü re la ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü wü e arï tïne ꞌduwa ba sirimbi la. Fü e angbü kötö ꞌduwa faaa! Fü wü kpara angbü eto wü e la, fü wü Yüsefa angbü ebiti gbü wü kafa ka mere miri, te wüh jï te nga wü nzö kötï la ꞌburu. Fü wü Yüsefa angbü emere tima la kpini kpini bala, teka wü re lorozi la ꞌburu. 49Fü wü kafa la asi ꞌburu de wü e gbü wü gbe gbe gbe, dada te wüh ena atanga nda tïne ma.
50-52Gbü züka wü re lorozi la, fü Yüsefa ayia abï wü jaji komoko ꞌbasu ake wara ye, Asenata ne. Fü Yüsefa agü ïrï gina ye ye la Manase, gü ba, “*Siti ngü ta te wü di enga ni ni mere ni di ne, ni ce eyi fü ewü ꞌburu.” Fü engu adu agü ïrï eꞌbaꞌbasu na la Efürayïma, gü ba, “Me to wazi eyi fü ni. Ni sibi eyi gbü sü, ta te ni maka mere cïnga tete na ne.”
53Fü mene züka wü re de lorozi la ayia anza. 54-55Fütanga ngü la, fü mere siti kpïrï tala ayia atï gbü nzö wü kpara, kpah baka ngü ta te Yüsefa mala ne. Fü tala la angbü eyükü sü gbü sü ka wü Ezepeto ꞌduwa ayükü. Fü ah atï kpah gbü nzö wü kpara te nga wü gara sü füh kotö la nde ꞌburu. Fü wü kpara ka Ezepeto aci ꞌburu de gba. Fü ewü akpo angbü enü kpaka miri, angbü eku gba fefe na teka e-mazü. Angü e-mazü ka-ye duu gbü kafa ka mere miri ka Ezepeto la. Fü miri la angbü etima ewü kpaka Yüsefa, gü ba, “Wü nü, wü se e esaka Yüsefa la, teka fü wü aküwa.” 56Te Yüsefa wu bala, fü ah ayia aü mö wü kafa, akpo da ecïnzï wü e la fü wü kpara. 57Fü gara wü kpara agbü wü gara sü angbü kpah ekoro da ese wü e kpaka Yüsefa gbü Ezepeto sela, angü tala tï ta te nga wü sü füh kotö ne ꞌburu.
42Dene ngü ka wü Yüsefa de wü di enga ni ye
agbü Ezepeto
1Ta gbü wü re ka mere kpïrï tala la, wü *Yakobo, wö ye *Yüsefa, ngbü ka-wü ta fï agbü tö ka wü *Kanana kpala. Baka te mere kpïrï tala la tï tete, fü tala la azoro sü, akoro agbü tö ka Kanana kpah ꞌburu. Fü tala la angbü emere wü Yakobo agbü Kanana kpala ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü Yakobo ayia aje ngü, gü ba, “Ndo ladü agbü *Ezepeto.” Fü ah ayia amala ngü fü wü di ye, gü ba dene, “Wü di ni deyï, ah mere neh baye, te wü ngbü bü eceka kpï, da ekpi tala de bane ne? 2Wü yia eyia, wü nü agbü Ezepeto, wü se mba ndo, adu di, fü ani ezü ka tala te ani ke. Angü ni je eyi, gü ba, ndo ladü agbü Ezepeto kpala.”
3Fü wü didi ayia ale ngü la. Fü ewü ayia baka wü kpara nzükpa, anü agbü Ezepeto, teka ase ndo. 4Amba Yakobo le de Benzamina, te di de zu enga ni ye Yüsefa ne, mere e anü gbü nga wü di enga ni ye la nda de, angü gara siti ngü ena amere engu te kaje. 5Fü wü di Yakobo la anü amaka te-wü de wü gara wü bu wü, te ewü ngbü kpah enü ase nda-wü jia ndo agbü Ezepeto la. Angü mere tala la tï gbü tö ka Kanana kpah ꞌburu.
6Amba Yüsefa, mü ka-mü ta mere kpara fütanga mere miri ka Ezepeto la. Mü kpah me-mü de kpara te ngbü ecïnzï wü ndo la. Wü kpara ꞌburu, te ewü ngbü enü ese ndo ne, ngbü ekoro kpaka Yüsefa feke. Te di bala, fü wü di enga ni ye na ayia akoro kpah kpakaka na, teka ase ndo ka-wü. Fü ewü ayia abu nzökuta wü engagira Yüsefa, angbü ecu ngüngü. Amba wüh wu ta, gü ba, Yüsefa de enga ni ani, ne nda-wü de.
7-9Fü Yüsefa ayia awu wü di enga ni ye teke. Fü ah angbü eceka ewü, te ewü ngbü ebuka gbüra wü, da ecu ngü ye ne. Fü ah afï nga roto ka-ye, ta te engu roto ne, amaka. Fü ah ayia amere mani, afü te-ye fü ewü baka ganzi kpara, da emala ngü fü ewü gbü mö ka wü Ezepeto. Fü gara kpara angbü efü ngü la, gbü mö ka wü *Ebere. Fü Yüsefa angbü emala ngü fü ewü ꞌduwa kuwa kuwa bala, gü ba dene, “Yi koro neh kaye?”
Fü ewü alügü ngü, gü ba dene, “Ani koro ka-ani agbü Kanana, agïrï mba enga ndo, ase.” Yüsefa gü ba dene, “Yi ngbü esu ka-yi wu! Yi de wü mürü mani! Yi koro sene de mani, awu tö ka-a ne, teka adu amala nganga na fü wü vügü!”
10Wüh gü ba dene, “Mere kpara, ah bala de. Ani koro ka-ani bü nzö teka ase ndo. Ani de wü mürü mani nda-ani de. 11Ani ka-ani ꞌburu de wü di kpara biringbö. Ani de züka wü kpara. Fanü fanü, ani su wu de.”
12Yüsefa gü ba dene, “Wü ngbü esu ka-wü dela wu! Wü ka-wü nda-wü wü mürü mani fanü! Wü ena adu amala nga tö ka-ani ne fü wü vügü ka-ani!”
13Wüh gü ba dene, “Mere kpara deyï, ani endaꞌba te-ani fü ye. Ani su wu nda-ani de. Ani ka-ani ꞌburu de wü di kpara biringbö. Wö ani bï ani ta baka wü kpara nzükpa de füh ye ꞌbasu. Fü gara enga ni ani biringbö ayia adürü. Ambadu ka-ani ladü kpa ekötï, kpaka wö ani, agbü Kanana kpala.”
14Yüsefa gü ba dene, “Wü ngbü fï bü esu wu, neh teka ne? Ni wu eyi, gü ba, wü de wü mürü mani! 15-16Te ah bala, ni ele awu ngü ka-wü la mbi mbi mbi. Ni ena aza wü, agü ꞌburu agbü ku. Fü ni awu la ngü ka-wü la. Angü wü mala eyi fü ni, gü ba dene, ‘Gara enga ni ani kpah ladü kpaka wö ani kpala.’ Te di bala, ni ele awu enga ni wü la cu de jia ni feke. Gara süka wü biringbö nü za engu, koro di fü ni. Te ah koro de engu eyi la, fü ni awu, gü ba, wü mala eyi zu ngü fanü fanü. Fü ni ace kpa te wü. Te ah du koro de la, amba wü ka-wü de wü mürü mani.” Fü Yüsefa akïna lö mere miri ka wü Ezepeto la, gü ba, “Te yi koro de engu de la, yi du agbü Kanana kpah de. Yi ena angbü gbü ku sene, zalü te ma ena awu enga ni yi la cu de jia ra.” 17Fü Yüsefa ayia aza ewü, agü agbü ku. Fü ewü ara kpala sïkpï bata.
18Fütanga sïkpï bata la, fü Yüsefa atima kpara de wüh za ewü, koro de ewü engagira ni. Fü ah arü amala ngü fü ewü, gü ba dene, “De-wü deyï, ni ele aküwa wü, angü ni ka-ni de kpara ka Me. Te di bala, ni ele ngü biringbö de wü mere, fü ni ace kpa ni te wü. 19Ni le de gara süka wü biringbö ngbü ciki gbü ku sene. Fü gara wü la ayia ago de ndo fü wü kpara ka-wü de kpa ekötï la, de wüh zü ka tala. 20Te wü du koro eyi kpa ekötï la, de wü za enga ni wü engu la, du di fü ni kpakine. Te ni wu mbarase la eyi cu de jia ni la, ni ena awu, gü ba, ngü ka-wü eyi fanü, fü ni ace kpa te wü.” Te wüh je ngü la, fü ewü ayia ꞌburu ale ngü la.
21Fütanga ngü la, fü ewü akpo da ero mö esüka wü sela, gü ba dene, “Yi ceka la! Mere kuru koro kpah eyi eküte nih dene! Maguma Me siti eyi eküte nih, teka mere *siti ngü, ta te nih mere eküte Yüsefa ne. Angü ah ku gba ta te-ye eyi fü nih ma, nih le ngü tete na de. Nih wu cïcïnga na kpah de. Dela eyi mere siti dürü ngü ka-nih, te nih mere.” 22Fü Rübena ayia amala ngü fü wü di enga ni ye la, gü ba dene, “Ni mala ta fü wü eyi, gü ba dene, ‘Ani mere e amere siti ngü fü mbarase la de.’ Wü le aje ngü, de ta te ni mala fü wü ne, ꞌburu ꞌdö de. Enatikine ani maka mere siti kuru eyi gbü ngü la.”
23Yüsefa, mü ngbü eje ngü, de te wü di enga ni mü ngbü emala esüka wü, la nde ꞌburu. Amba wüh wu bala nda-wü de, angü Yüsefa ngbü emala ngü fü ewü ꞌburu gbü ganzi mö. Fü gara kpara angbü efü ngü la fü ewü. 24Te Yüsefa je ngü de te ewü ngbü emala la, fü zikiꞌdi gba ayia amo engu. Fü ah ayia afü kpa ekere e, angbü eku gba kpala, angü wüh ena awu ngura gbü jia ni wu. Fü ah aku gba kpala baaala, ayia atüka te-ye, adu kpaka wü di enga ni ye. Fü ah adu aza gara süka ewü de ïrï ye Sïmïyona ne, ai engu gbü jia ewü sela, agü agbü ku. Fü ah ace kpa te wü bu ye na.
Dene ngü teka dudu ka wü di enga ni ye Yüsefa agbü Kanana
25Fütanga ngü la, fü Yüsefa ayia amala ngü fü wü mürü tima ka-ye, gü ba dene, “Wü nü enü, wü cö ndo gbü wü kombo ka wü kpara ne, de wü to kpah gara e-mazü fü ewü teka kaje.” Amba Yüsefa le aza jiase esaka wü di enga ni ye la nda de. Fü ah afï nga mani, amala fü wü kpara ka-ye la, gü ba, “Wü kpara ka-ni deyï, te wü za jiase ka wü kpara la eyi la, de wü za jiase la, lügü fü ewü zïrrrï, gbü mani, gbü kombo, gbü jia ndo ka-ewü la.” Fü wü kpara ka Yüsefa la adu amere kpah bala.
26Fü wü di enga ni ye Yüsefa ayia abï jia ndo ka-wü gbü wü kombo la, ao füh wü dongï ka-wü, angbü ego di kpa ekötï.
27Te wüh ngbü ego tete na, fü sü atï te ewü te kaje. Fü gara süka ewü ayia afuru mö kombo ka-ye, teka acö jia ndo, ato fü dongï ka-ye. Ah ga, ni ceka kpï de, gbo! te jiase ka-ye gbü jia ndo la. 28Fü ah adu amala ngü fü wü di enga ni ye, gü ba dene, “Wü di enga ni ni deyï, wü ceka la! Nda-ni jiase, de te ni se ndo di ne, ka-ye ladü dene!” Fü ewü aci ꞌburu angbü eyï ayï ka cürü. Maguma ewü tïne kpo ma. Fü ewü agü ba dene, “Ata! Me mere fü ani de bane neh ene ngü ne?”
29Fü ewü ayia ago akoro kpa ekötï, kpaka wö wü, agbü *Kanana. Fü ewü ayia amala nga ngü la ꞌburu fü wö wü, gü ba dene, 30“Wö ani deyï, ngü mere ani agbü Ezepeto kpala fa sü. Komoko de kpala, te di de mere kpara ka wü Ezepeto, te ngbü ecïnzï ndo ne, ngbü emala ngü fü ani ꞌduwa kuwa kuwa bala. Ah gü ba, ‘Ani de siti wü kpara. Ani koro gbü mani, awu sü ka-ani.’ 31Ani gü ba, ‘Ah bala de. Ani de mürü mani nda-ani de. Ani de züka wü kpara, te ani yia cu agba wö ani. 32Ani ꞌburu wü di kpara biringbö, angü wüh bï ani ꞌburu nzükpa de füh ye ꞌbasu. Fü gara enga ni ani ayia adürü. Amba gara na ladü kpa ekötï akine.’ 33Mere kpara la gü ba dene, ‘Ni ele awu ngü te ani mala ne cu de jia ni. Te ah bala la, ni ele fü Sïmïyona angbü ciki kpala, de du ani ne lügü nga wü, du de jia ndo fü wü kpara ka-ani kpa ekötï, teka tala.’ 34Ah gü ba dene, ‘Te ani du koro eyi kpa ekötï kpakine la, de ani za enga ni ani, Benzamina ne, du koro di, teka fü ni awu engu cu de jia ni. Te ni wu engu eyi la, fü ni ale, gü ba, ngü ka-ani, ka-ye fanü. Fü ni adu ace kpa te Sïmïyona, teka fü ani adu tïne, angbü ese wü e-mazü ka-ani ba e te ani ngbü ele.’ Dela ngü de te mere kpara ka wü Ezepeto la mala fü ani kpala. Fü ani ayia alügü nga ani, adu akoro dene.” Dela ngü te wü di enga ni ye Yüsefa mala fü wö wü.
35Baka te ewü kpo ngbü eü wü kombo ka-wü, teka afü jia ndo la gbü wü gara e ne, wüh te eceka de, gbo! te jiase ka-ewü, ta te ewü se ndo di ne, ka-wü ꞌburu ladü te nga wü biri biri ꞌburu. Te wüh wu jiase la, fü ewü angbü de mere cürü te wü, de wü wö wü ꞌburu.
36Fü wö ewü, Yakobo, ayia amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Yi ceka la bü mere siti cïnga de eküte ra ne! Yüsefa dürü kpah eyi! Sïmïyona dürü kpah eyi! Yi yia kpah eza Benzamina esaka ra asidi! Ma ena amere ngü ra tïne neh fe? Yi ena aza engu, adu di kpala, amere de engu neh ene? Ööö! Wüh le amörö wü di ra ne anza fere le ꞌburu?”
37Fü Rübena ayia amala ngü fü wö ye, gü ba dene, “Wö ni deyï, ah bala de. Ye to Benzamina esaka ni, de ni ceka kpï fütanganga na me-ni. Ye fï nga ngü de. Angü engu tï akpi de. Ni ena adu de engu, akoro di kpaka ye akine. Te ni du koro de engu de la, de ye za wü di ni de ꞌbasu ne, ye mörö ewü asidi dada na.” 38Yakobo gü ba dene, “Aꞌa! Ni le bala de! Ye ni Benzamina nü de! Angü ni ewü bï ewü ngbee ꞌbasu ake Yüsefa. Yüsefa kpi kpah eyi. Dudu esaka ni ngbee biringbö dene. Te siti ngü mere engu esaka wü kpa te kaje la, ni ena amere dela tïne neh baye? Engu dela, ni ena akpi tïne ka mere cïnga de? Ye ni, Benzamina, tï anü de wü kpala de! Ni mala eyi dela!”
43Dene ngü ka Yüsefa ake Benzamina
1-2Fütanga ngü la, fü wü *Yakobo ayia angbü ezü ndo, ta te wüh koro di agbü *Ezepeto ne, anza. Amba mere kpïrï tala la ka-ye fï ladü. Fü Yakobo ayia amala ngü fü wü di ye, gü ba dene, “Wü di ni deyï, wü du la kpah edu agbü Ezepeto, teka ase gara jia ndo, adu di fü ani.”
3Fü *Yuda ayia amala ngü fü wö ye, gü ba dene, “Ani ena amere neh baye? Angü mere kpara de ka wü Ezepeto la mala ta ngü fü ani eyi kpekpeke, gü ba dene, ‘Te ani le adu kpaka ni kpala la, ah le de ani za enga ni ani, Benzamina, du di kpo. Te engu ma la, de ani mere e adu akoro kpala tïne de.’ 4Te di bala la, te ye le eyi de ani du kpah, ase gara ndo kpala la, ah le de ani nü tïne de wü Benzamina. 5Te ye le de la, ani tï te ani ena anü kpala kpikpi ani nda-ani kpah de, angü komoko la mala ta ngü fü ani eyi ꞌduwa kpekpeke, gü ba dene, ‘Te ani du kpala kpikpi ani la, ah ena adi esiti.’ ”
6Yakobo gü ba dene, “Anga yi mala nga enga ni yi fefe na, neh teka ne? Te engu di ka-ye ta kpa ekötï akine ne. Dela siti ngü! Yi to mere cïnga te ra bala, neh teka ne?” 7Wüh gü ba dene, “Wö ani deyï, komoko la ngbü ta eyi-ta ani ꞌduwa kpini kpini, teka wü ngü de kpa gba ani kpakine ne ꞌburu, gü ba dene, ‘Wö ani ladü de jia ye? Anga gara enga ni ani kpah ladü?’ Te mere kpara yi-ta ngü bala la, de ani nga tïne bü anga? Ani wu ta neh kpo, gü ba, engu ena ayi-ta ani teka Benzamina, de ani du koro de engu? Ani wu bala de. Dela si-ngü te ani mala nganga na tete na ne.”
8Fü Yuda ayia amala ngü fü wö ye, agü ba dene, “Wö ani deyï, ye ce kaje fü Benzamina, de ani nü de ewü, ase ndo, angü ani ena akpi anza de wü jaji ka tala. 9Ni ena adi eceka kpï fütanga Benzamina me-ni, zalü te ani ena adu akoro de ewü kpaka ye akine. Te ni du koro de engu de la, de lïya engu la ngbü tïne gbü nzö ni fï mere badi. 10Te di bala, ah le de ani nü ꞌduwa anü enatikine, angü ani du ra eyi fa sü dene. Te ye ena angbü ta etïrï engu de la, de ani nda nga ani agbü Ezepeto dene eyi du ꞌbasu.”
11Yakobo gü ba dene, “Te ah bala la, ah le de wü mere wü ngü bane. Wü za wü züka wü e, te di kpa gbü sü de sene ne, ba *se-mü, bete züka wü rï-rü, de wü gara rü ka wuru de se ye, bete kölökö ka wü. Dela wü e te ewü ena aza, anü di, ato fü mere kpara la, baka takpa ka-wü fefe na. 12Wü za kpah mere bi jiase, teka ase ndo di. Fü wü aza kpah gara jiase, da engu ta te wüh lügü gbü kombo ka-wü ne. E-wu neh da, wü kpara la mere ngü la gbü ïrï-to. 13Kpah bala, ah le de wü za enga ni wü, Benzamina, eza gbü nga wü. De wü yia ꞌduwa enatikine, anü agbü Ezepeto, kpaka komoko la. 14Mere Me di de wü, de gbüra wü reke gbü jia komoko la areke, de mamaguma gu eküte wü agu. Fü ah alügü enga ni wü, de te engu zoro, tïrï o de kpala ne. Kpah bala, Me gu mamaguma, de engu mere e ato kpa ye te Benzamina kpah de. Wü nü enü, Me ladü. Te wü kpara le amörö Benzamina la, wüh mörö emörö.”
15Fü wü di Yakobo ayia ꞌduwa kere, aza wü takpa la, areke ꞌburu, aza kpah jiase, ta te wüh lügü fü ewü gbü kombo ne, bete gara jiase, te ewü ena ase ndo di. Fü ewü ayia tïne de wü Benzamina, anü agbü Ezepeto.
Te wüh koro kpala, fü ewü anü kürrrü, asere te-wü kpaka *Yüsefa. 16Te Yüsefa wu Benzamina esüka wü di enga ni ye la, fü ah ayia amala ngü fü mere mürü tima ka-ye la, gü ba dene, “Ye wu eyi, wü komoko ne, wüh de wü ngba ka-ani. Ye za ewü, ye du de ewü kpa ekötï. De ye nü, ye za mere siti yiti, ye wa, de wüh mere fü ani. Angü ani ena azü e ka tü-ra enatikine de ewü.” Amba wü di enga ni ye Yüsefa wu engu nda-wü la fï de. Ah gbü jia ewü ka-ye ba ganzi kpara la. 17Fü mürü tima ka Yüsefa la ayia aza ewü, anü de ewü kpa gba Yüsefa, kpah baka ngü te engu mala fefe na la.
18Te wüh koro te möngïtï ꞌbaranga ka Yüsefa, fü mere cürü akpo arï te wü, angü wüh ngbü efï, gü ba dene, “Wüh ngbü efiti ani, arï de ani kpala, teka azoro ani gbü ïrï-to, akö wü nü ka-ani ꞌburu, adu afü ani, ao labï ka-wü tete. Ani wu de, anga maguma ewü ngbü esiti te ani ne, teka jiase ka-ewü, ta te ewü lügü fü ani gbü jia ndo ne?” 19Fü ewü ayia ace te-wü, arü ka-wü ciki emöngïtï ꞌbaranga la, gü ba, te ani rï kpala la, wüh ena azoro ani.
Fü ewü amala ngü fü komoko ka Yüsefa la, gü ba dene, 20“Mere kpara, mba enga ngü ladü kpaka ani cüküꞌdaye, te ani le amala fü ye. Ani koro ta sene, ase ndo. Te ani se ndo la, fü ani alügü nga ani, angbü ego, 21fü sü atï te ani, fü ani ara te kaje. Gbü biti la, fü ani ayia afuru mö kombo ka-ani ciki gbü sü la, teka ato ndo fü wü nü ka-ani. Fü ani ayia amaka jiase, ta te ani se ndo di, ne ꞌburu da ye, gbü kombo ka-ani. Jiase la, ani za du koro di kpah eyi esaka ani sene. 22Ani du koro dene kpah de gara jiase, ase gara ndo di, angü ani wu mene kpara, de ta te o jiase la gbü kombo ka-ani, ne nda-ani de.”
23Fü komoko la alügü ngü fü ewü, gü ba dene, “Ngü ma. Wü kpe cürü de. Angü jiase de ta te wü se ndo di de sene ne, ah ka-ye nda ladü esaka ni. E-wu neh da, ah ena adi dela Mere Me, te za jiase la me-ye, lügü gbü kombo ka-wü la.” Te wüh je ngü la bala, fü ewü ayia arï anü kpa ekötï la. Fü komoko la ayia anü aza Sïmïyona, akoro di fü ewü.
24Fü wü mürü tima la ase ngu, ato fü ewü, fü ewü azürü lö wü di. Fü ewü ato kpah e fü wü nü ka-ewü, azü. 25Fü wü di enga ni ye Yüsefa ayia aza wü takpa ka-wü, te ewü koro di fü mere kpara la, ao nzo, angü wüh wu eyi, gü ba, “Ani ena azü e enatikine gbü ra ne, de wü mere kpara la.” 26Etü ra la, fü Yüsefa adu akoro agba ye. Fü wü di enga ni ye na ayia akoro kpakaka na la, afüwa te-wü, abuka gbüra wü kötö, acu ngüngü na. Fü ewü aza wü takpa la, ato fefe na. 27Fü Yüsefa agü mandï fü ewü, ayi-ta ewü, gü ba dene, “Yi ꞌburu mbi? Wö yi, ta te yi mala nganga, gü ba, ah gbe eyi ne, ah kpah ladü mbi?” 28Fü ewü alügü ngü, gü ba dene, “Wayi, mere kpara, engu ladü mbi.” Fü ewü adu kpah abuka gbüra wü, acu ngüngü na.
29Fü Yüsefa ayia aceka kpï, awu Benzamina, te di de zu enga ni ye guvu ni ye ne. Fü engu ayi-ta ewü, gü ba dene, “Dela enga ni yi, de ta te yi mala nganga na ne?” Fü ah ayia amala ngü fü Benzamina, gü ba dene, “Enga ra, Me di de mü.” 30Fü cïnga Benzamina ayia arï tete ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ngura akpo angbü ekoro gbü jijia. Fü ah ayia sela bü ferrre, arï kpa esambü ka-ye ka rara, angbü eku gba kpala. 31Nganga yiri kpah de, fü ah adu atüka te-ye, aza ngu, azürü gbüra ye di, adu kpah akoro angbü kpaka ewü kpala. Fü ah adu amala ngü fü wü mürü tima ka-ye, gü ba dene, “Wüh koro de e-mazü ekoro fü ani.”
32-33Fü wü kpara kaka-na akö da-ngbüngbü, ado areke teka e-mazü la. Fü ewü aza mere züka da-ngbüngbü la, agü fi fü gina ewü. Fü ewü adu agü nda wü gara la fï bala, te nga re ka-ewü, zalü akoro di te ambadu. Fü ngü la ayia aga gbü jia ewü ꞌduwa ba-neh-ene-la, wüh gü ba, “Komoko ne wu ani te nga re ka-ani, neh baye baye?”
Fü wü mürü tima ka Yüsefa akoro de e-mazü la. Fü ewü ato nda Yüsefa kpah kpikpi ye. Fü ewü adu ato nda wü di enga ni ye kpah kpikpi ye. Fü ewü ato nda wü gara wü kpara ka Ezepeto la kpah kpikpi ye. Angü wü kpara ka Ezepeto zü e te sü biringbö de wü *Ebere nda-wü de, angü gele ka wü Ebere gbü jia ewü esiti.
34Fü Yüsefa adu aza kpah nda-ye züka so, de te engu ngbü ezü ne, ato fü wü di enga ni ye la, te nga ewü ꞌburu. Ah to nda Benzamina ꞌduwa gbe,43:34 Wüh gü ba, Yüsefa to ta so fü Benzamina, fa nda wü di enga ni ye na la, du ꞌburuve. fa nda wü di enga ni ye la ka. Fü ewü azü e la, asika di ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ewü ato kpah fï, fü ewü anzö. Fü ewü ayia angbü tïne de mere tadu ka fï gbü jia wü la.
44Dene ngü te Yüsefa re maguma wü di enga ni ye di
1Fütanga ngü la, fü *Yüsefa ayia afï nga gara mani. Fü ah amala ngü fü mürü tima ka-ye la, gü ba dene, “Ani ena amere gara mani fü wü kpara la. Ye nü enü, ye kö kombo ka ewü la ꞌburu, de ye nü di, ye cö ndo gbügbü na ꞌburu gbe gbe gbe. Te wüh to jiase eyi fü ye la, de ye za, ye o lügü gbü wü kombo ka-ewü, te nga ye biri biri ꞌburu. 2De ye nü, ye za kpah mere züka ndüꞌba ka-ni, de ye wo gbü ndo gbü kombo ka jia ndo ka ambadu ewü la.” Fü mürü tima ka Yüsefa la ayia amere wü ngü, de te engu mala fefe na la, kpah ꞌburu bala. Fü kpï ayia aseke.
3Kpurutokokpï la, fü wü di enga ni ye Yüsefa ayia areke te-wü, akö wü kombo ka-wü, ao füh wü nü ka-wü. Fü ewü ayia agü mandï fü wü Yüsefa, ayia ace ewü, atï te kaje, ego.
4Kpah baka nga ngü ne, fü Yüsefa ayia aï mürü tima ka-ye la, amala ngü fefe na, gü ba dene, “De-ye deyï, ye kpe ekpe, ye fa nga wü kpara la. Te ye maka ewü eyi la, de ye mala ngü, to cürü guvu ewü, gü ba dene, ‘Wü mere dela bala neh ene ngü ne? Baka te ani mere fü wü züka ngü, wü du mere nda-wü siti ngü fü ani, neh baye baye? 5Wü nü zi ndüꞌba ka mere kpara ka-ni, neh teka ne? Te ndüꞌba la di ka-ye nda kü ndüꞌba kaka, te engu ngbü enzö e ka-ye gbügbü, da ewu wü ngü gbügbü na ne? Wü mere dela eyi ꞌduwa *siti ngü, te tï de!’ ” Dela ngü te Yüsefa mala fü mürü tima ka-ye la.
6Fü komoko la ayia ale woro fütanga ewü, anü amaka ewü kpa te kaje la. Fü ah ayia amala ngü fü ewü, gü ba dene, “De-wü deyï, ah mere neh baye te wü zi e ka mere kpara ka-ni, akpe anü sü di ne?” 7Te wüh je ngü la bala, fü ewü ace te-wü, arü, alügü ngü fefe na, gü ba dene, “Apa! Mere kpara! Mü mala de bala mene ngü de baye? A de mürü zi nda-a de. A zi e ka-yi nda-a kpah de. 8Mü ceka la, jiase ta te a maka gbü kombo ka-a ne, a du koro di sene. A mala nganga fü mü de? Te di bala ne, a ena adu azi kpah e ka mere kpara baka e la, neh baye baye? 9Te ah bala la, mü koro ekoro, agïrï kpï gbü wü kombo ka-a ne. Te mü maka ndüꞌba la eyi gbü kombo ka gara kpara esüka a la, engu me-ye de mürü zi, de ye mörö engu asidi! Fü wü du a ne adu angbü tïne ꞌburu labï ka-yi.” 10Mürü tima la gü ba dene, “Wayi, yi mala eyi mbi! Ma ena agïrï kpï gbü wü kombo la agïrï. Amba ma ena aza bü nzö mürü zi, te ma ena amaka ndüꞌba la gbü kombo kaka-na ne, te ma ena adu de engu kpikpi ye, ao labï ka-a tete. Wü bu ye na ago ka-wü fï ago agba wü.”
11Fü ewü ayia ꞌduwa, abï wü kombo ka-wü, ao kötö. Fü ewü atï te mö ewü, afufuru ꞌburu asidi, de mürü tima la koro gïrï kpï gbügbü na. 12Fü mürü tima ka Yüsefa la akpo angbü egïrï kpï gbü wü kombo ka-ewü la, biri biri ꞌburu. Ah kpo te gina ewü, zalü koro di te Benzamina, te di de ambadu ewü ne. Ah te ekoro te nda Benzamina, fü ah ayia aceka kpï bane, gbo! te ndüꞌba gbü kombo kaka-na. 13Te wü di enga ni ye na wu ndüꞌba ka mere kpara la gbü e ka Benzamina, fü ewü aci ꞌburu de gba, atï te bongo ka-wü eküte ewü ne, angbü esösörö. Fü ewü adu akö wü kombo ka-wü la ꞌburu, ao alügü kpah füh wü nü ka-wü, alügü nga wü, adu ꞌburu agba Yüsefa.
14Te wüh du koro kpala, wüh maka Yüsefa, te ngbü ka-ye fï ekötï sela. Fü ewü ayia ꞌburu, atï kötö, da efüwa te-wü fü Yüsefa. 15Fü Yüsefa ayia amala ngü fü ewü, gü ba dene, “De-wü deyï, wü mere de bala neh ene ngü ne? Ngü la gbü jia wü kpala baka züka ngü? Ni ka-ni de mürü talara. Me gü tamu ngü la eyi, fü ni awu akine.” 16Fü *Yuda ayia amala ngü fü Yüsefa, gü ba dene, “Mere kpara, ngü gömö ani, te ani ena amala fü ye ne, ah tïne ma. Ye wu la mba cïnga ani. Ani de siti wü kpara. Ani fï, gü ba, Me to kuru fü ani, teka siti ngü te ani mere gügü ne. Te di bala, gara ngü te ani ena amala nda ma. Ye gu la maguma ye agu. Ani ena angbü ꞌburu sene ba wü labï ka-ye. Angü ani kpah ꞌburu baka mbarase te wüh maka e la gbü kombo kaka-na ne.” 17Yüsefa gü ba dene, “Aꞌa, ngü la tï gbü jia ni nda de. Ni ele aza ka-ni nzö kpara, de te zi e ka-ni ne, ao sene. Te di bala, wü bu ye na ena ayia ka-wü ꞌburu, ago kpa ekötï kpaka wö wü. Angü dela ngü ka-ewü nda de.”
18Fü Yuda ayia aka te-ye gbamari engagira Yüsefa, amala ngü fefe, gü ba dene, “Mere kpara deyï, gara enga ngü mba ladü sene gömö ni, te ni le amala fü ye. Te di bala, maguma ye mere e asiti eküte ni de. Teka ne, angü ye ka-ye cu baka mere miri. 19-20Ngü te ni le amala fü ye ne, ah dene. Mere kpara, baka ta te ani koro sene te enga gina ne, ye yi-ta ta ani, gü ba, ‘Wö ani ladü?’ Ani gü ba, ‘Wayi engu ladü. Engu gbe tïne eyi fa sü.’ Ye gü ba dene, ‘Anga gara enga ni ani ladü?’ Ani gü ba, ‘Wayi, gara enga ni ani kpah ladü kpaka wö ani kpala. Ni ewü bï ewü ta ngbee ꞌbasu. Fü ah ayia akpi ka-ye. Amba gara enga ni ye na la kpi ka-ye kpah eyi ne. Wö ani du o maguma ye tïne bü duu te engu de biringbö la. Ah le engu kpah fa ani ꞌburu, angü ah bï engu tïne gbü gbe ye.’ 21Ye gü ba, ‘Te ah bala la, de ani nü, ani za engu, du koro di, de ni wu engu cu de jia ni.’ 22Ani gü ba, ‘Mere kpara deyï, mbarase la tï ace wö ani de. Te ah ce engu bü eyi la, wö ani ena akpi ꞌduwa akpi. Angü wö ani ngbü eo maguma ye ꞌburu tete.’ 23Ye gü ba dene, ‘Te ani le akoro de enga ni ani la de la, ani mere e adu akoro kpakine de.’ 24Fü ani ayia alügü nga ani, adu akoro kpaka wö ani kpa ekötï. Fü ani amala ngari ye la kpah ꞌburu fefe na. Amba wö ani le ta de mbarase la nü kpakine nda de.
25Amba baka te jia ndo ka-ani la nza tete, fü wö ani ayia amala ngü fü ani, gü ba dene, ‘Ani lügü nga ani elügü, adu kpakine, ase mba gara e-mazü fü ani.’ 26Fü ani amala ngü fefe na, gü ba dene, ‘Ani tï adu kpikpi ani nda-ani de, ꞌduwa te engu le eyi de ani nü de wü Benzamina, ta te ye mala nganga na ne, angü ye mala ta ngü fü ani kpekpeke, gü ba dene, “Te ani za engu, du koro di de la, de ani mere e adu akoro kpaka ni sene kpah de.” ’ 27Wö ani gü ba dene, ‘Te ani za engu eyi, anü di kpakine, gbü *Ezepeto sene la, de ani ceka kpï fütanganga na mbi mbi mbi. Angü wara ni, Rayele, bï ewü ta fü ni ngbee ꞌbasu. 28Gara dürü ta kpah eyi. Anga siti nü zoro engu me-ye ya? Ni wu de. 29Baka te engu dene lakï tïne eyi bü me-ye ne, ani le kpah eyi, eza engu esaka ni asidi, neh teka ne? Ngü la ena ato mere cïnga te ni efa sü, angü ni gbe ka-ni nza eyi dene. Fanü te siti ngü nü mere engu kpah eyi la, ni ena akpi ka-ni tïne bü akpi ka cïnga.’ Dela ngü te wö ani mala fü ani, teka ngü ka enga ni ani ne.
30-31Te di bala, te ani du koro bü kpikpi ani kpaka wö ani la, ah ena adi de züka ngü? Te wö ani wu engu esüka ani de la, engu ena akpi ka-ye ka cïnga. Angü mamaguma le mbarase la fa sü. Amba te wö ani kpi la, siti ngü la ena angbü gbü nzö ni, Yuda. 32Angü ni mala ta fü wö ani, gü ba dene, ‘Ah le de engu ce kpa te mbarase la, de ah nü de wü ani, angü de-ni Yuda, ni ena adi eceka kpï fütanganga na me-ni. Te ni du koro de engu de la, de siti ngü la ngbü gbü nzö ni, fï badi.’
33Te ngü la mere te-ye eyi kpah bala la, ni le adu awu mere cïnga ka wö ni nda-ni de. Te di bala, ni efüwa te-ni fü ye, te ah tï eyi la, de ye ce la mba kpa te mbarase ne, de engu du de wü di enga ni ye kpaka wö ani. Ye za tïne bü ni, ye o dada na sene, teka de ni ngbü tïne me-ani labï ka-ye. 34Angü, te ah bala de la, ni tï adu kpala, angbü eceka cïnga, te wö ani ena akpi di ne, nda-ani de!
Mere kpara, dela ngü te ni, Yuda, ngbü endaꞌba te-ni di fü ye.”
451Te *Yüsefa je ngü te *Yuda mala la, fü ngü la ayia ato mere cïnga tete afa sü. Dada na, te engu ena atüka te-ye ma. Fü ah adu amala ngü fü wü kpara ka *Ezepeto, de te ewü ngbü de ewü kpa esambü la ꞌburu, gü ba, “Wü koro kpa etanü. Wü ce ani de wü kpara ne kpikpi ani,” angü ah le eyi agü tamu ye fü wü di enga ni ye. Fü wü kpara ka Ezepeto la ayia akoro ka-wü ꞌburu kpa etanü, anü sü ka-wü, ace wü Yüsefa, ao de wü di enga ni ye sela kpikpi wü. 2Fü Yüsefa ayia aku mere gba de ri ye kpa tikpi. Fü wü kpara ka Ezepeto, te ewü di ta de kpa etanü la, ayia aje riri na la. Fü ewü akpe amala ngü la fü mere miri.
3Fü Yüsefa ayia tïne amala ngü fü wü di enga ni ye, gbü mö ka-wü, gü ba dene, “Wü di enga wüna, dene de-ra Yüsefa!” Fü ah ayi-ta ewü kpekpeke, gü ba, “Wö ni zu ladü ezükü fanü fanü na? Engu kpala mbi? E te mere wö ni kpala, neh ene?” Te wüh wu, gü ba, engu de Yüsefa, fü maguma ewü ayia akolo ꞌduwa tuu! Fü ewü anga ꞌduwa tïïï. Da ngü te ewü ena alügü fefe na tïne ma, ka cürü, bete lümü.
4Te Yüsefa wu, gü ba, maguma wü di enga ni ni kolo eyi, fü ah adu amala gara ngü fü ewü, gü ba dene, “Wü ka te-wü gbamari kpa ede ni akine.” Fü ewü ayia, aka te-wü gbamari. Fü engu adu amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Ma dene zu enga ni yi fanü fanü, ta de te yi cïnzï ra fü wü ganzi kpara ne. Fü wü kpara la aza ra, akoro di, de kpa gbü Ezepeto de kpakine. Fanü fanü, dene de-ra. 5Yi mere e, afï nga ngü la tïne de. Lümü mere e amere yi kpah de. Angü dela ngü te Me mere e ka-ye me-ye, eküte ra. Ah tima ra engagira nü agbü Ezepeto kpakine, teka de ma küwa mere bi wü kpara gbü kpïrï tala ne. 6Yi wu eyi, gü ba, tala ne mere wü kpara eyi, de re ꞌbasu dene. Amba du wü siti re ka tala la ladü, ꞌburuve, kpa engagira nü. Gbü wü re de ꞌburuve la, wü kpara tï asö e, anga aru gara e kpo de. 7Te di bala, Me tima ra sene, de ma mere mere kpeke ngü, aküwa nih, de mere bi wü kpara, gbü mere siti tala la, angü nguwa nih ena akpi anza ka tala la. 8Amba si-ngü te ma koro di sene, ah teka siti ngü, ta te yi mere ra di ne, nda de. Me tima ra ka-ye nda me-ye kpakine. Me to kpah mere wazi eyi fere, du o ra kpah eyi mere kpara ka miri, te miri ngbü eje riri na, da ece wü ngü ka-ye ꞌburu esasaka na. Angü Me o ra mere kpara gbü nzö wü kpara ka Ezepeto sene ꞌburu.”
9Fü Yüsefa ayia amala ngü fü wü di enga ni ye, gü ba, “Wü yia eyia kere, wü du kpaka wö ani. De wü mala fü wö ani, gü ba dene, ‘De-ni Yüsefa, ni tima ri ni dene me-ni. Ni ka-ni ladü kpakine. Me za ni, o eyi baka mere kpara, gbü nzö wü kpara ka Ezepeto ꞌburu. Te di bala, ah le de engu yia kpala eyia kere, de ah go kpaka ni, agbü Ezepeto kpakine. 10Ah kö wü kpara ka-ye, wü di ye, de wü kundu ye, de wü nü ka-wü, de wü gara wü e te di esaka ewü kpala ꞌburu, koro di kpakine, teka fü ewü angbü gbamari ede ni sene. Ah koro kere, ah mere e amere kuru de, angü züka sü ladü ede ni kpakine, de ïrï ye Gosene, te ewü ena ago angbü gbügbü na. 11Te wü go ngbü eyi gbü Gosene la, ni ena angbü eceka kpï fütanga wü me-ni, gbü mere kpïrï tala ne. Angü du re ka kpïrï tala la ladü kpa engagira nü baka wü re ꞌburuve. Ah le de wü go de wü wö ani, ngbü gbamari sene, angü wü ena akpi anza ka tala. Dela ri ni, Yüsefa, te ni tima fefe na.’ ”
12Fü Yüsefa adu amala ngü fü Benzamina, de wü gara wü di enga ni ye la ꞌburu, gü ba dene, “Yi ceka la ra zalü kpo kpo kpo, teka fü kuru ra atï gbü jia yi. Kuru ra tï gbü jia yi kpala, baka kuru Yüsefa, la fï de? 13Te di bala, yi du kpala, yi mala nga ngü, te yi wu de sene, ꞌburu fü wö nih, gü ba, ‘Ma ladü agbü Ezepeto kpakine, ba mere kpara de mere bi wü e esaka ra.’ Amba ah le de yi za engu, du koro di kpakine kere.”
14Fü Yüsefa ayia afaka Benzamina de gba. Benzamina, fü mü atï afaka enga ni mü kpah de gba. 15Fü Yüsefa akpo afaka wü di enga ni ye la, te nga ewü biri biri ꞌburu, fï de gba. Fü ewü adu tïne, angbü ero mö esüka wü de tadu.
16Fü mere miri ka Ezepeto aje ngü la, gü ba dene, “Wü di enga ni ye Yüsefa koro eyi kpaka Yüsefa sela.” Fü mere miri la ayia angbü de mere tadu te ye, de wü angbe cögbörö kpara ka-ye ꞌburu. 17Fü mere miri la ayia aï Yüsefa, amala ngü fefe, gü ba dene, “Yüsefa deyï, züka ngü, te wü di enga ni ye koro eyi kpaka ye sene. Ye mala ngü fü ewü, de wüh lügü nga wü agbü *Kanana. 18De wüh za wö wü, de wü kpara ka-wü kpala, du koro de ewü ꞌburu kpaka ani, agbü Ezepeto sene. Angü ni ena ato züka sü fü ewü, gbü Ezepeto sene. Fü ewü angbü amaka mere bi e-mazü gbü sü la. Fü ewü angbü engbü de mere tadu. 19Ye mala kpah fü ewü, gü ba, wü mere arabïya, te wü nü ngbü egbeke agbeke ne, ladü esaka ni. Wüh ena aza wü arabïya la, adu di kpala, akö wü wö wü, de wü würüse, de wü jaji ꞌburu gbügbü na, teka adu de ewü kpakine. 20Wüh mere e afï nga wü e de kpa gbü Kanana la de. Wüh ena akoro amaka züka wü e agbü Ezepeto kpakine afa sü. Angü ni me-ni de mere miri ka wü kpara ka Ezepeto.” Dela ngü te mere miri la mala fü Yüsefa, de ah mala fü wü di enga ni ye.
21Fü Yüsefa ayia amere ngü la, kpah baka e de te mere miri mala la. Fü Yüsefa aza wü arabïya, ato fü wü di enga ni ye. Ah to kpah wü e-mazü teka fü ewü azü te kaje. 22Fü Yüsefa aza kpah züka bongo, ato fü ewü. Fü ah ayia aza nda Benzamina, ato ꞌburuve. Fü ah aza kpah mere bi jiase ato kpah fefe na. 23Fü ah akö mere bi züka wü e, atima fü wö ye. Fü engu aza ndo, de wü gara e-mazü, ato, de wü wö ni di ezü te kaje. Fü ah aza wü e la, ao ꞌburu füh wü nü. Ah ta de mere bi wü nü baka teke biri. 24Fü Yüsefa ayia atima wü di enga ni ye la, gü ba dene, “Wü nü enü mbi, de wü du koro kere. Amba wü mere e awü nga te kaje de.”
25Fü wü di enga ni ye Yüsefa ayia gbü Ezepeto sela, alügü nga wü, adu. Fü ewü anü bala, zalü akoro ekötï agbü Kanana, kpaka wö wü. 26Fü ewü ayia amala nga ngü de kpala ꞌburu fü wö wü, gü ba dene, “Wö ani deyï, enga ni ani, Yüsefa, ka-ye ladü. Ah kpi nda de. Engu ka-ye ladü agbü Ezepeto kpala. Wüh o engu tïne eyi, mere kpara fütanga mere miri ka Ezepeto. Engu ngbü eyi gbü nzö wü kpara ka Ezepeto ꞌburu.” Te *Yakobo je ngü la bala, fü mamaguma ayia agürü ꞌduwa wööö! Fü ah afï ngü, gü ba, “Wüh ngbü esu ka-wü nda-wü wu! Wüh ngbü efiti ni dela afiti!” 27Fü ewü atï te ngari Yüsefa, amala ꞌburu fü wö wü. Baka te Yakobo du wu wü arabïya de te Yüsefa tima, abï wü ne, fü maguma mü adu agu. Fü ah adu afï, gü ba, ngü la eyi fanü. 28Fü ah ayia amala ngü, gü ba dene, “Wayi, ma wu eyi, gü ba, ngü la ena adi fanü. Ye ra, Yüsefa kpi nda de. Te ah bala, ma ena anü anü agbü Ezepeto, awu ye ra la cu de jia ra, o ra kpi la de dene.”
46Dene ngü ka wü Yakobo, te ewü go agbü Ezepeto
1Fütanga ngü la, fü wü *Yakobo ayia areke te-wü, de wü di ye, aza wü e ka-wü, ao ꞌburu gbü wü arabïya, ta te mere miri ka wü *Ezepeto tima ne. Fü ewü ayia aza wü wara wü, de wü jaji, ao kpah ꞌburu gbü wü arabïya, ayia atï te kaje, ego agbü Ezepeto, kpah de wü nü ka-wü ꞌburu. Fü ewü anü bala, akoro agbü gara sü kpala, de ïrï ye Bïrï-Saba. Fü ewü ayia ara sela. Fü Yakobo ayia amörö nü sela teka agbo nga ïrï Mere Me di, kpah baka e ta te wö ye na mere de sela.
2Fü Me ayia amala ngü fü Yakobo gbü roto, gü ba dene, “Yakobo deyï, 3-4Mü je la ngü ka-ra, te ma emala fü mü ne, angü ma de Mere Me, te di de *vüngüte ka wö mü. Mü mere e akpe cürü, teka ago angbü agbü Ezepeto, ne de. Angü ma ena afete yi te kaje, zalü akoro di kpala. Ma ena angbü kpah fï de wü yi agbü Ezepeto kpala. Fü ra ato wazi fü wü di mü kpala, fü ewü abï ye, asibi afa sü ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ewü akoro mere nguwa wü kpara. Fü ra adu alügü ewü te gara, adu akoro di kpah gbü *Kanana sene. Amba teka mü Yakobo, mü ena akpi ciki agbü Ezepeto kpala, esaka *Yüsefa. Fü ah areke da mü me-ye.” Dela ngü ta te Me mala fü Yakobo gbü roto agbü Bïrï-Saba. 5-6Fü wü Yakobo adu ayia gbü Bïrï-Saba sela. Wü didi na za ta engu, de wü jaji, de wü würüse ka-wü, o ꞌburu gbü wü arabïya, de te miri ka Ezepeto tima ne. Fü ewü ayia akö wü nü ka-wü, angbü enü agbü Ezepeto. 7Wü kpara ta te ewü go de wü Yakobo agbü Ezepeto ne, ah de wü didi, de wü wara wü didi, wü kundu ye wü jaji komoko, de wü jaji würüse.
8Dene ïrï wü di *Yakobo Yïsarayele, de wü kundu ye, ta te engu go ngbü de ewü agbü Ezepeto. 9Mene wü jaji guvu Leya, wüh dene. Rübena, te di de gina ye Yakobo, de wü di ye bala, wü Anoka, Palu, Ezerone, bete Karumi. 10Sïmïyona, de wü di ye maꞌdiya, wü Yemüwele, Yamina, Üwada, Yakina, Zowara, be kpah te Sawüla, ta te engu bï ake egba Kanana ne. 11*Levi, de wü di ye bata, Gerusona, Kowata, bete Merari. 12*Yuda, de wü di ye bata, wü Sela, Pereze, bete Zera. Amba wü Ere ake Onana kpi ka-wü ta eyi ꞌbasu mini ciki agbü Kanana. Baka te wüh ngbü agbü Ezepeto kpala, fü Pereze ayia aga akoro mere komoko. Fü ah ayia abï wü di ye ꞌbasu, wü Ezerone ake Amula. 13Yïsakara, de wü di ye bala, wü Tola, Puva, Yobo, bete Simerona. 14Zebulona, de wü di ye bata, wü Serede, Elono, bete Yelele. 15Dela ꞌburu wü di Yakobo ta te engu bï agbü Padanarama ake mene wara ye, Leya ne. Gara enga Leya ta kpah ladü, jaji würüse de ïrï ye Dina. Wü di Yakobo, ta te engu bï ake Leya, wü de wü jaji guvu wü ꞌburu teke biri nzükpa de füh ye bata (33).
16Dene ïrï wü di enga Zerïfa. Gada, de wü di ye lorozi, wü Zifeyona, Agï, Suni, Ezebone, Eri, Arodi, bete Areli. 17Asera, de wü di ye ꞌburuve, wü Yimena, Yiseva, Yisevi, Beriya, be kpah te jaji würüse de ïrï ye Sera. Beriya bï kpah nda-ye wü jaji ꞌbasu, wü Ebere ake Malekiyele. 18Wü di Yakobo, ta te engu bï ake Zerïfa,46:18 Zerïfa ka-ye ta kpara ka tima ka Leya, te wö ye na, Labana, to me-ye fefe na. de wü ye guvu wü ta ꞌburu nzükpa de füh ye maꞌdiya (16).
19Dene ïrï wü di enga Rayele, mene wara Yakobo, ta te Yakobo le engu fa sü ne. Rayele bï ye fefe na ngbee ꞌbasu, wü Yüsefa ake Benzamina. 20Baka ta te Yüsefa ngbü agbü Ezepeto kpala ne, ah za ta egba kpara ka Ezepeto, de ïrï ye Asenata.46:20 Asenata ta de ye Potifera, ta te di de mürü gele ka Ono ne. Fü ewü ayia abï ye ake di kpah ꞌbasu, wü Manase ake Efürayïma. 21Benzamina, mü bï nda-mü wü jaji ta nzükpa, wü Bela, Bekere, Asebele, Gera, Namana, Eyi, Rosi, Mupima, Upima bete Arada. 22Dela ꞌburu wü di ye Yakobo, ta te engu bï ake Rayele ne. Wü di enga Rayele, de wü jaji guvu wü ꞌburu nzükpa de füh ye bala (14).
23Dene ïrï wü di enga Bïla,46:23 Bïla ka-ye ta mürü tima ka Rayele te wö ye na Labana to fefe na. Dana ake ye ye de Usima. 24Nafatalï, de wü di ye bala, wü Yasele, Guni, Yezere, bete Silema. 25Dela ꞌburu wü di Yakobo ta te engu bï ake Bïla. Wü di enga Bïla, de wü jaji guvu wü ta ꞌburu lorozi (7).
26Wü di Yakobo, de wü kundu ye na, ta te ewü go de ewü agbü Ezepeto ne, wüh ꞌburu teke bata de füh ye maꞌdiya (66). Ah du koro tïne teke bata de füh ye lorozi ne (67) de Yakobo engu na. 27Baka te ewü koro, dünda te-wü de wü Yüsefa agbü Ezepeto ne, fü ewü ayia akoro ꞌburu baka wü kpara teke bata de füh ye nzükpa (70). Angü Yüsefa za ta gara egba kpara ka Ezepeto sela. Fü ewü ayia abï ye ake di ꞌbasu.46:27 Wü kpara ta te wü Yakobo go de ewü agbü Ezepeto ne, wüh tanga wü labï de wü kpara ka tima, nda-wü de.
Dene ngü ka wü Yakobo, de wü di ye, agbü Ezepeto
28Ta te wü Yakobo nü koro tïne gbamari ede Ezepeto ne, fü Yakobo ayia atima Yuda kpa engagira nü kpaka Yüsefa, teka amala ngü ani fefe, teka de ani nü maka te-ani agbü Gosene. 29Te Yüsefa je ngü la, fü ah ayia ꞌduwa, alï gbü arabïya ka-ye, anü de woro, akoro agbü Gosene, amaka wö ye. Fü Yüsefa atï te wö ye, afaka, da eku gba eküküte na ꞌduwa ba-neh-ene-la. 30Fü wö ye na amala ngü fefe, gü ba dene, “Ye ra, Yüsefa, ma wu mü eyi cu de jia ra dene. Ah de mere züka ngü. Ma fï ta, gü ba, mü kpi ka-mü ta eyi gügü. Ma wu mü eyi dene. Ngü ma, te ma kpi ka-ra tïtïne la, ma tï afï ngü tïne de.”
31Fü Yüsefa ayia amala ngü fü wü di enga ni ye, de wü kpara gbü nga wö ye la ꞌburu, gü ba dene, “Wü di enga ni ni deyï, ni yia eyi, teka anü amala nga wü fü mere miri, gü ba dene, ‘Wü wö ni, de wü kpara gbü nga ye koro eyi sene. 32Wüh koro eyi de wü e ka-wü ta de kpa gbü Kanana ne ꞌburu, baka wü kambiliki, wü meme, de wü yiti fa sü, angü wüh ka-wü de wü mürü wü nü.’ Dela ngü de te ni ena anü amala fü mere miri tïtïne.” 33Fü Yüsefa amala kpah gara ngü fü wü di enga ni ye, gü ba, “Te miri ï wü kpaka ye, yi-ta wü, gü ba dene, ‘Tima ka-wü neh ene la?’ 34De wü mala kpah fefe na la, gü ba dene, ‘Ani de wü mürü wü nü, angü dela tima ka wü kundu ani ta gügü.’ Te wü mala eyi bala la, miri ena ale ale fü wü angbü gbü Gosene sene, angü wü kpara ka Ezepeto le wü mürü nü adi engbü ede mere kötï ka-wü nda-wü kpo de.”
471-2Fütanga ngü la, fü *Yüsefa ayia aza süka wü di enga ni ye ꞌburuve, anü de ewü kpaka miri, teka amala nga wü wö ye, te ewü koro ne. Te wüh koro kpaka miri la, fü Yüsefa amala ngü fefe na, gü ba dene, “Wayi, mere miri, wü di enga ni ni, de wü wö ni, de ta te ewü di agbü *Kanana ne, wüh koro eyi ꞌburu sene. Wü wara wü, de wü jürü jaji, de wü nü ka-wü, abe kpah te wü e ka-wü ꞌburu, wüh eyi ꞌburu ladü agbü Gosene.” 3-4Miri gü ba, “Wayi, ah reke ꞌduwa ba-neh-ene-la, te wü wö ye, de wü di enga ni ye go koro eyi sene.”
Fü miri ayia ayi-ta wü di enga ni ye Yüsefa, gü ba dene, “Tima ka-wü neh ene?” Wüh gü ba, “Ani de wü kpara, te ani eceka kpï fütanga wü nü, angü dela tima ka wü kundu ani kü ta gügü. Ani ele la mba enga sü gbü *Ezepeto sene, teka angbü gbügbü, de wü nü ka-ani mba takü, angü mere siti tala tï eyi agbü Kanana. Sü te wü nü ka-ani ena adi ezü e tete na, nda tïne kpah ma. Ani ele ta angbü la mba gbü Gosene sene. Ah ena atï atï fü ye?”
5-6Fü mere miri la amala ngü fü Yüsefa, gü ba dene, “Ah mbi. Baka te wü wö ye, de wü di enga ni ye, go koro eyi sene ne, ni to sü fü ewü eyi gbü Gosene sene, de wüh o kötï ka-wü gbügbü na. Te di bala, ah le de ye ceka züka sü te reke areke, ao ewü gbügbü na. Ni ele kpah de ye fe gara ewü, te jia ewü mba amba, fü ewü adi eceka kpï fütanga wü nü ka-ni.”
7Fütanga ngü la, fü Yüsefa adu aza wö ye, anü ake di kpaka miri. Te wüh koro kpala, fü *Yakobo ayia agü mandï fü miri, gü ba dene, “Me di de ye, de ah to wazi fü ye.” 8Fü miri ayi-tata na, gü ba, “Mere kpara deyï, re ka-ye neh eyi fe?” 9Yakobo gü ba dene, “Re ka-ni koro eyi baka e kama biri teke biri de füh ye nzükpa (130). Amba re la ka-ye bü de bi wü ngü gbü ye, tadu gbügbü nda ma. Ah koro baka re ka wü kundu ani tane kpah de.” 10Te Yakobo yia, ngbü ego tete, fü ah adu kpah amala ngü fü mere miri, gü ba, “Me di de ye, de ah to wazi fü ye. Ye ngbü ka-ye engbü, ani tadu eyi.” Fü wü Yüsefa adu ake wö ye, akoro kpa ekötï. 11Fü Yüsefa adu anü aceka züka sü, ato fü wü wö ye, de wü di enga ni ye, gbü Gosene sela, kpah baka ngü te mere miri mala fefe na ne.
Dela ngü ta te Yüsefa mere, te wü wö ye, de wü di enga ni ye go koro maka engu tete agbü Ezepeto. 12Fü Yüsefa angbü eto e-mazü fü wü wö ye, de wü di enga ni ye, de wü kpara gbü nga ewü la ꞌburu.
Dene ngü te Yüsefa mere gbü mere kpïrï tala,
ta te tï agbü Ezepeto ne
13Fütanga ngü la, fü siti tala la adu angbü emere wü kpara ka Ezepeto, de wü kpara ka Kanana tïne ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü tala angbü euru ewü tïne ꞌduwa efa sü. E te mü ena awu ba e-mazü, gbü sü la tïne kpo ma. 14Fü wü kpara aci ꞌburu, angbü enü kpaka Yüsefa, adi ese ndo. Fü Yüsefa angbü ebiti jiase ka ndo la ꞌburu, eo ao. Fü ah angbü enü di, eto fü miri. 15Fü jiase ayia anza esaka wü kpara ka Ezepeto, bete wü kpara ka Kanana ꞌburu.
Baka te jiase nza esaka wü kpara la ꞌburu, fü ewü ayia anü kpaka Yüsefa, akpo angbü endaꞌba te-wü fefe na, gü ba dene, “Ani ena amere baye? Jiase nza esaka ani eyi! Ye ceka la cïnga te ani! Ah le de ye le la mba ta-ngü te ani de e-mazü, angü ani ena akpi ka tala.” 16Fü Yüsefa alügü ngü fü ewü, gü ba dene, “Te jiase nza esaka wü eyi la, de wü nü, wü koro de wü nü ka-wü, adi ese e-mazü di.” 17Fü ewü ayia adu kpa ekötï, angbü eza wü nü ka-wü, baka wü kambiliki, wü meme, wü yiti, kpah de wü dongï, de wü gara wü nü, ekoro di, adi ese ndo di kpaka Yüsefa.
18Fütanga re biringbö, fü ewü adu kpah akoro kpaka Yüsefa, ayi-tata, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ani ena amere tïne eyi baye? Te jiase nza esaka ani, de wü nü ka-ani kpah eyi ꞌburu de bane? E te ani ena ato fü ye, teka ndo tïtïne nda tïne ma! Ani ena amere baye? Angü tala la ngbü fï bü emere ani dene! Du e te lakï esaka ani tïne bü ngïrï ani kükürü, bete tö ka-ani. Amba gara e gbü tö la nda tïne kpah ma. 19Ye mere e ace ani akpi ka tala de! Ye to la mba enga ndo fü ani, de ani zü. Te gara kaje tïne ꞌburu ꞌburu ma la, de ye za tïne ani, de wü tö ka-ani ꞌburu. Fü ani angbü tïne wü labï ka miri, teka e-mazü, angü ani ena akpi, anza ka tala. Wü yï ka-ani fere te-wü tïne ꞌburu zugu dene. Te ah bala, ye to mba enga nguwa ndo fü ani, teka fü ani anü aru gbü wü yï ka-ani.” 20Fü Yüsefa ayia ale. Fü ah ayia ase wü yï esaka wü kpara ka Ezepeto ꞌburu fü mere miri.
Dela ngü ta te Yüsefa mere, gbü wü re ka mere kpïrï tala, ta te ngbü emere wü kpara agbü Ezepeto ne. 21Fü ah aza wü kpara la, te nga wü sü gbü Ezepeto sela, ao ꞌburu baka wü labï ka mere miri. 22ꞌDuwa yï ka wü mene wü mürü gele, te Yüsefa se nda de. Angü miri ngbü ta eto e-mazü fü ewü me-ye kükürü. Teka ngü la, wü mürü gele la cïnzï wü yï ka-wü, teka e-mazü nda-wü de.
23Fü Yüsefa ayia aza ndo, ato fü wü kpara ka Ezepeto, gü ba dene, “De-wü deyï, ni se wü, de wü yï ka-wü, tïne eyi ꞌburu. Tïtïne dene, ni o wü tïne eyi ꞌburu wü labï ka mere miri. Wü yï ka-wü la ꞌburu, ah tïne nda mere miri. Te di bala, nguwa ndo dene, wü du di, wü ru gbü yï ka mere miri la. 24Te ndo la rï eyi la, de wü za bebete na, akoro di, ato fü mere miri. Fü wü aza gara na, ao nguwa tete. Amba dudu na la, wüh zü azü. Wü je ngü la eyi?” 25Wüh gü ba, “Wayi, mere kpara, ye mere züka ngü eyi fü ani ꞌduwa ba-neh-ene-la. Te di bala, ani ena angbü tïne wü labï ka mere miri, fï mere badi.”
26Fü Yüsefa ayia ao ngü la baka rïrï, gbü nzö wü kpara ka Ezepeto ꞌburu. Dela si-ngü te ngü la ngbü enatikine tete gbü Ezepeto baka rïrï, te gü ba, “Te mü maka ngulu ka ndo ꞌburuve la, mü ena ato ngulu biri fü miri, ace du nda-mü bala la fü mü.” Amba rïrï la, ah teka wü kükürü kpara, ah teka wü mürü gele nda de, angü Yüsefa se ta yï ka wü mürü gele nda de. Ah za ewü, o baka wü labï kpah de.
Dene ngü te Yakobo mala teka kpi ka-ye
27Fütanga mere kpïrï tala la, wü *Yakobo Yïsarayele ngbü ka-wü ta fï agbü *Ezepeto, gbü sü de ïrï ye Gosene ne. Fü ewü amaka mere bi züka wü gara e kpala afa sü. Fü ewü abï kpah wü jaji kpala, fü ewü asibi afa sü. 28Fü Yakobo amere agbü Ezepeto kpala, ꞌburu baka wü re nzükpa de füh ye lorozi, zalü fü re kaka-na anü akoro ꞌburu baka kama biri teke ꞌbasu de füh ye lorozi (147).
29-30Te Yakobo Yïsarayele wu, gü ba, re ka-ni eyi mari fü ni akpi, fü ah ayia atima ngü fü ye ye, Yüsefa, de ah koro kpaka ni. Fü Yüsefa ayia akoro kpaka wö ye. Fü Yakobo amala ngü fefe na, gü ba dene, “Yüsefa deyï, ni eyi mari teka akpi. Te ye le ngü ka-ni eyi fanü fanü la, de ye mere e ati kö ni gbü Ezepeto sene de. Ye za kö ni, du di, ti agbü Kanana, kpa gbü sü, ta te wüh ti wü wö ani tete na ne. Ni ele de ye kïna lö ni, gü ba, ‘Ni ena amere ngü la bala.’ ” Yüsefa gü ba, “Wayi, ni le eyi amere ngü ka-ye, de te ye mala la.” 31Yakobo gü ba, “De ye kïna lö ni ekïna!” Fü Yüsefa ayia akïna lö wö ye kpah bala. Fü Yakobo ayia ari te-ye, agbo nga ïrï Me ciki füh ngbaga ka-ye, te engu ngbü era fefeh na ne. Fü Yüsefa ayia adu kpa gba ye.
48Dene ngü te Yakobo yi-ta Me di, teka wü Efürayïma ake Manase
1Fütanga ngü la, fü Yüsefa aje ngü, gü ba dene, “Wö ni eyi de keke.” Fü *Yüsefa ayia de wü di ye, wü Manase ake Efürayïma, anü aceka wö ye.
2Te wü Yüsefa koro tete kpala, *Yakobo, mü ngbü era ka-mü ara kötö ka keke la. Fü ewü anü amala ngü fefe, gü ba dene, “Wü Yüsefa koro eyi aceka ye.” Fü Yakobo atüka te-ye, ayia angbü tikpi. 3Fü ah amala ngü fü Yüsefa, gü ba dene, “Ta gügü, o ra di gbü sü de ïrï ye Betele,48:3 Wüh gü ïrï sü la ta gügü de Luza. gbü *Kanana ne, fü Me, te di de mere mürü wazi ne, ayia agü tamu ye fere, gü ba, ‘De-ni Me, ni ena adi fï ake ra. 4Fü ni ato wazi fere, teka fü ra abï bi wü jaji. Fü wü di ra asibi afa sü, akoro baka mere bi nguwa wü kpara. Te gara, ni ena ato tö ka wü Kanana ꞌburu fü wü kundu ra, teka fü ewü angbü gbügbü fï mere badi.’ Dela ngü ta te Me mala fere agbü Betele.48:4 Ta gügü wüh ngbü eï Betele, Luza.
5Tïtïne sïkpï ka-ra eyi mari fü ra akpi. Te ma kpi eyi la, wüh ena aza wü e-nga-kpa ra, aye süsüka, ato ꞌburu fü wü di ra. Wüh tï ato fü wü kundu ra nda-wü de, angü ah de gele ka nguwa nih. Te di bala, Yüsefa, ye ra, ma ngbü efï ngü teka wü di mü de ꞌbasu ne, wü Efürayïma ake Manase, te yi bï ewü o ra koro gbü *Ezepeto sene la de ne. Tïtïne dene, ma ele fü ewü angbü tïne kpah baka wü di ra, teka fü ewü aza kpah e-nga-kpa ra gbü nga ra, baka wü gara wü di ra ne. 6Wü gara wü di mü te wüh ena abï ewü sidi ne, wüh tï aza e-nga-kpa ra nda-wü de. Wüh ena aza nda-wü e-nga-kpa, gbü nga wü Efürayïma ake Manase. Dela ngü te ena amere te-ye, teka wü Efürayïma ake Manase.
7Si-ngü te ma mere ngü la tete na bala, ah teka ngü ka ni mü, Rayele, angü ma le engu fa sü. Ah kpi ta eyi gügü, agbü Kanana. Dela o nih yia tete agbü Padanarama, teka anü agbü Beteleme.48:7 Ta gügü wüh ngbü eï Beteleme, Efarata. Te engu kpi tete ne, ma ngbü de mere cïnga fa sü, fü ra ayia ati engu ciki te kaje.”
8-10Fü Yakobo ayia aceka kpï, awu wü di Yüsefa de ꞌbasu ne, wü Efürayïma ake Manase, te ewü rü mba canza bane. Amba ah wu ewü reke mbi mbi nda de, angü engu gbe ka-ye tïne eyi fa sü. Jijia na tï aceka kpï mbi mbi kpah de. Fü ah adu ayi-ta Yüsefa, gü ba dene “E-rü ngbü nda-wü de kpala, neh wü da?” Yüsefa gü ba, “Dela wü di ni, de te Me to fü ni agbü Ezepeto sene ne.” Yakobo gü ba dene, “Ye za ewü, ye koro de ewü gbamari fü ni, teka de ni sü ngüsü emaguma ewü.” Fü Yüsefa ayia aza ewü, akoro de ewü gbamari kpaka wö ye. Fü wö ye na ayia afaka ewü, aza ewü, ao eri lö ye. 11Fü ah amala ngü fü Yüsefa, gü ba dene, “Yüsefa deyï, ta te ye dürü tete na ne, ni ngbü efï nda-ni, gü ba dene, ye dürü eyi fï badi. Ni tï adu wu ye tïne kpo de. Amba Me mere fü ni nda bü züka ngü. Enatikine dene, ni du wu ye tïne eyi, kpah de wü di ye mini, baka e dene.” 12Fü Yüsefa ayia amala ngü fü wü di ye la, de wüh yia tïne eri lö kundu wü sela asidi. Fü engu ayia atï abuka gbüra ye kötö, acu ngü wö ye.
13Fü Yüsefa adu aza wü di ye la, aka de ewü, alügü kpah kpaka wö ye, teka de ah sü ngüsü emaguma ewü. Ah za Manase o gbü kokpa ka wö ye, angü engu de gina. Fü ah aza Efürayïma, ao gbü kamisü, angü engu de jaji. 14Fü Yakobo ayia ayïngï kpa ye, adu aza nda kokpa, ao gbü nzö Efürayïma, jaji ne. Fü ah adu aza nda kamisü, ao gbü nzö Manase. 15Fü Yakobo aku gba fü Me, teka wü Yüsefa de wü di ye la, gü ba dene, “Me, mü de *vüngüte ka wü wüba, Yïsaka, ake *Abarayama. Mü kpo ngbü eceka kpï fütanga ra kü gügü, gbü ra ta te wüh bï ra tete na, zalü akoro di dene. 16Mü ngbü eküwa ra gbü wü siti ngü ꞌburu. Tïtïne ma ngbü eyi-ta mü teka wü jaji ne, wü Efürayïma ake Manase, de mü to wazi fü ewü, de wüh bï wü ye, de nguwa a sibi asibi, anü kpa engagira nü fï mere badi. Teka de ïrï wü wö a, wü Abarayama ake Yïsaka, mere e adürü de.”
17-18Baka te Yüsefa wu wö ye, te o kpa ye ka kokpa gbü nzö jaji ne, ngü la tï gbü jijia na nda de. Fü ah amala ngü, gü ba, “Wö ni deyï, ah bala de. Ah le de ye o kpa ye ka kokpa ne gbü nzö Manase, angü Manase me-ye de gina fü Efürayïma.” Fü Yüsefa ayia ta, de ni za kpa wö ni ka kokpa ne, de ni o gbü nzö Manase. 19Fü wö ye na ayia atïrï kpa ye ka-ye gbere! ao kpa ye la fï gbü nzö Efürayïma, gü ba, “Ye ni, ni wu kpo! Manase nda ngbürü de gina me-ye fanü. Wü jaji la ꞌbasu mini ena angbü ba wü mere kpara, de mere bi wü di wü, te ewü ena asibi afa sü. Amba ngü ka Efürayïma ena afa nda Manase afa, fü wü kundu ye na akoro mere bi nguwa wü kpara.”
20Dela ngü ta te Yakobo to wazi di fü wü Efürayïma ake Manase, te engu o Efürayïma tete engagira nü fü gina enga ni ye ne. Fü ah mala ngü, gü ba, “Te wü bu wü ena awu züka ngü, de te Me to fü wü ne, wüh ena angbü eku gba fü Me, gü ba dene, ‘Me di eto kpah züka ngü fü ani, baka e ta te engu to fü wü Efürayïma ake Manase ne.’ ”
21Fü Yakobo amala ngü fü Yüsefa, gü ba dene, “Ni wu eyi, sïkpï ka kpi ka-ni koro eyi mari. Ni wu kpah eyi, gü ba, fütanga ni, Me ena adi fï bü de wü. Fü engu aza wü te gara, alügü ꞌburu agbü Kanana, angü dela sü ka wü kundu ani ta gügü, te Me to fü ani ne. 22Te di bala ne, ni ena aza gara mere züka sü, agbü Kanana la, ato fü ye, Yüsefa. Sü la, ni za ta esaka wü di enga Amora gbü gü, de te-dü, bete keze. Ni ena ato sü la fü ye, Yüsefa, angü ye eyi de mere kpara gbü nzö wü di enga ni ye la ꞌburu. De sü la ngbü esaka ye, de wü di ye, de wü kundu ye, fï mere badi.”
49Dene adu ngü te Yakobo mala teka wü di ye
1Fü *Yakobo ayia aï wü di ye la ꞌburu kpaka ye, gü ba dene, “Wü koro la ꞌburu, wü biti te-wü kpakine, de ni mala wü ngü de te ena amere te-ye fü wü te gara, te Me ena alügü wü tete agbü *Kanana ne.”
2Te wü di *Yakobo Yïsarayele koro tete ꞌburu, fü ah akpo angbü ebï ci ka-ye, gü ba dene,
“Wü di Yakobo, yi biti te-yi gbü sü biringbö sene,
teka aje ngü ka-ra, ka wö yi.
3Rübena, mü de gina ye ra.
Mü ta baka wazi ra.
Ma bï mü ta o ra di la kpah kpekpeke.
Mü ngbü ta gbü nzö wü di enga ni mü ꞌburu.
Wazi mü fa ta nda-wü kpah afa.
4Rübena, mü de gina ye ra.
Wazi mü ta baka mere ngu te ngbü ego ago.
Tïtïne mü mere *siti ngü eyi.
Wazi mü nza eyi enatikine!
Rübena, mü mere siti ngü eyi.
Wazi mü tï afa nda wü di enga ni mü tïne de.
Angü mü ngbü eyi ake wara wö mü.
Mü to lümü eyi gbü jia wö mü!
5Sïmïyona ake *Levi, yi de mürü gü!
Yi za maguruma ka-yi mere gü di!
Sïmïyona ake Levi, yi de mürü gü!
6Sïmïyona, ma tï arï gbü ngü ka-yi la nda-ra de!
Yi ngbü emörö wü kpara, angü maguma yi esiti!
Levi, ngü ka-yi la, de ngü ka-ra nda de.
Yi ngbü esiya ka te wü kpara bü kükürü!
7Sïmïyona, ma le ngü ka-yi la nda-ra de.
Nguwa yi ena abaya gbü wü sü ka-nih ꞌburu.
Levi, Me ena ato kuru te yi ka ngü la.
Nguwa yi ena aye süka ye jürü jürü.
8*Yuda, mü de kpeke kpara.
Wü di enga ni mü ena adi ꞌburu agbo nga ïrï mü.
Wü di enga ni mü ena ecu ngü mü.
Wü vügü ka-mü ena angbü ꞌburu esa lö mü.
9Yuda, mü de kpeke kpara.
Yuda, mü ka-mü baka kami.
Kami te nü mörö nü ka-ye,
te za so ka-ye, go di.
Fü ah ra kötö eme so ka-ye.
Kpara te ena akpülü engu nda ma.
Yuda, mü de kpeke kpara.
Kpara te ena akpülü mü kpah ma.
10Yuda, mü de kpeke kpara.
Wü di mü ena angbü miri fï badi.
Wü di mü ena aza ngbangba ka miri esaka wü fï badi.
Angü Mere Miri te Me ena atima fü nih,
ah ena adi de kundu kundu mü.
Mere Miri te ena angbü gbü nzö wü kpara ꞌburu.
Nga nzö nguwa wü kpara ꞌburu ena aje rïrï kaka-na.
11Wü kpara ꞌburu ena angbü de tadu, teka ngü ka Miri la,
Mere Miri, Mere Miri ena akoro.
Sü ena areke de mere bi zü gbü ye.
Wü e ena arï rudu rudu,
fü ewü asibi afa sü.
12Mere Miri, Mere Miri ena akoro.
Wü kpara ena azü e asika nde.
Fü ewü angbü fï bü de mere tadu!
Wü nü ena asibi, fü wü kpara adi ezü fï bü so.
13Zebulona, mü ena angbü era mere ngu.
Mere bi *zabu ena adi ekoro kpaka mü.
Sü ka-mü ena akpo era ngu la,
akoro zalü agbü sü ka wü Sïdona.
14Yïsakara, mü baka gbï.
Sü ka-mü reke te mü fa sü.
Mü baka gbï te ngbü ebiti wü e gbü nze ye.
Angü mü fe te-mü nda-mü de.
15Yïsakara, sü ka-mü reke te mü fa sü.
Mü fü te-mü labï gbü sü ka-mü.
Mü ngbü emere tima efa sü.
Mü fe te-mü kpah de.
16Dana, mü de kpeke kpara.
Wü kundu mü ena asibi, akoro mere nguwa wü kpara.
Miri te ena angbü gbü nzö nguwa mü.
Ah ena aye süka ngü ka wü kpara mbi mbi mbi.
17Dana, mü baka enga kpürü te ngbü edere kaje,
da ecï nü te ngbü ebï kpara te kaje.
Kpürü ena ade tambu lö nü la.
Fü kpara de te di fefeh na, ayere atï kötö.
18Me, ma ngbü eo jia ra kpaka mü.
Mü ena aküwa a esaka *siti ngü ka-a.
Mü ena akoro areke wü sü ꞌburu.
19Gada, wü mürü gü ena akoro,
atï de gü gbü nzö mü.
Amba mü ena adu amï ewü ꞌburu.
Fü mü aliki nga ewü, anü di.
20Asera, mü ena adi emaka mere bi zü.
Fü ndo ka-mü adi erï ꞌburu ba mudu.
Zü ena afa esaka mü sü,
de züka wü türü e, baka e ka wü miri.
21Nafatalï, ngü ka-mü reke fa sü.
Mü ka-mü baka mügara.
Mü ena ale mere woro da eviti kpa etikpi.
Nafatalï, mü ena abï wü jaji, te ewü ena asu kpah baka mü.
22Yüsefa, mü de kpeke kpara.
Mü baka züka rü te erï efa sü.
Rïrü te wüh ru era ngu.
Rïrü te ngbü erï gbeee, rudu rudu.
23Yüsefa, mü de kpeke kpara.
Wü vügü ka-mü koro, tï gü gbü nzö mü.
Fü ewü alofo mü de wü keze ka-wü.
Yüsefa, amba mü kpe cürü nda-mü de.
24Yüsefa, mü de kpeke kpara.
Mü i maguma mü gö gö gö!
Yüsefa, mü zoro dïrï ka-mü gö!
Mü fa wü vügü ka-mü eyi.
Yüsefa, mü de kpeke kpara.
Me to wazi la me-ye fü mü.
Me ka-ye de mere wazi.
Me ngbü eceka kpï fütanga nguwa nih ꞌburu,
Baka kpara te eceka kpï fütanga kambiliki ka-ye.
Yüsefa, Me di de mü.
Me to wazi ka-ye fü mü.
Me ka-ye de mürü wazi.
Me ngbü eküwa wü kpara,
te ewü ngbü eto te-wü fefe na.
25Yüsefa, Me di de mü.
Me ka-ye de *vüngüte ka-nih.
Me to agö fü mü de ah lï.
Me to ngu fü mü, te tï anzürü gbü karanga de.
Yüsefa, Me di de mü.
Me to wazi fü wü wara yi.
Wü wara yi ena abï wü jaji gbe gbe gbe.
Wü di yi la ena aga ꞌburu kpeke wü kpara.
26Yüsefa Me di de mü.
Me to wazi fü wü di mü.
Me to wazi gbü yï ka-mü,
de wü e ka-mü di erï efa sü!
Yüsefa, Me di de mü.
Me to züka wü e ka-ye fü mü.
Züka ngü ka Me ngbü fü mü fï badi, baka da.
Yüsefa, Me o mü eyi gbü nzö wü di enga ni mü ꞌburu.
27Benzamina, mü de kpeke komoko.
Mü ngbü emere ngü baka siti nü.
Benzamina, mü ena angbü ezü so, biti de ra mini!
Kpara te ena amofo e ka-mü nda ma.”
28Dela ci ka Yakobo, te engu bï, da esara wü di ye di. Ah bï ci la teka ewü biri biri ꞌburu, kpah te nga ngü ka-ewü. Wü di Yakobo nzükpa de füh ye ꞌbasu la, wüh ꞌburu wü kundu ye nguwa wü kpara nzükpa de füh ye ꞌbasu.
Dene ngü ka kpi ka Yakobo
29-30Fütanga ngü la, fü Yakobo adu amala ngü fü wü di ye, gü ba dene, “Tïtïne, ni gbe nza eyi. Ni eyi gbamari teka akpi. Te ni kpi eyi la, de wü bï kö ni, du di gbü sü ka-ani, agbü Kanana. Fü wü ati ni gbü mbükü, kpa gbü sü ka wü kundu ani kpala, gbü gö da de ïrï ye Makepela,49:29-30 Makepela ka-ye to kpa fügö ede Mamare. te wüh ngbü eti wü kundu ani gbügbü na ne. Angü sü de kpala, Abarayama, ta te di de kundu ani ne, se me-ye esaka Efürona, enga Ete. Engu se sü la ta me-ye, de wüh di eti wü kpara ka-ani gbügbü na. 31Angü wüh ti kundu ani Abarayama ake wara ye, Sara, ta gbü sü la. Wüh ti wö ni, Yïsaka, ake wara ye, Rebeka, kpah sela. De-ni Yakobo, ni ti mene wara ni, de ïrï ye Leya ne, kpah sela. 32Teka ngü la, ah le de wü za kö ni, nü di, ti kpah kpala, angü dela sü ka kundu ani, ta te engu se esaka wü Ete ne.” 33Yakobo mala ngü la ta bala fü wü di ye. Fü ah adu ara kötö, ace kpa te ye, akpi.
501Te *Yüsefa wu, gü ba, wö ni kpi eyi, fü ah ayia atï afaka kö wö ye esangü ye de mere gba. 2Fütanga gba te engu ku la, fü ah anü aï wü kpara, te ewü ngbü ereke kövö, amala ngü fü ewü, de wüh koro de rü, teka areke kö wö ni di, angü ah ena azi. Fü wü kpara la ayia akoro de rü la. Fü ewü angbü efuru rü la te kö *Yakobo baaala, 3zalü teka fe biri de tü ye, angü gele ka rü engu la, ah ka-ye bala. Fü kö Yakobo angbü baaala, ah zi nda de. Fü wü kpara ka *Ezepeto akoro, aku gba kö *Yakobo Yïsarayele, teka fe ꞌbasu de tü ye, da ecu ngüngü ba mere miri la. Wüh le ati kökö kere de, angü gele ka wü Ezepeto ka-ye bala.
4-5Te wüh ku gba Yakobo nza tete na, fü Yüsefa ayia anü kpaka wü kovo ka miri, gü ba dene, “Ani ku gba wö ni nza eyi. Ni ele ati kökö na. Gbü ra te wö ni yia akpi tete na, engu mala ngü fü ni, de ni kïna te-ni, gü ba dene, ‘Te ni kpi eyi la, de-ni Yüsefa, ni za kö ni, adu di, ati agbü *Kanana, gbü sü ta te ni, Yakobo, reke kpala.’ Fü ni ayia akïna lölö na eyi, teka amere ngü la bala. Te di bala, dene ngü te ni ele amala fü miri, de miri le fü ni, teka fü ni aza kö wö ni, anü di, ati agbü Kanana. Fü ni adu kpakine.”
6Fü wü kpara la ayia anü kpaka miri, amala ngari Yüsefa la kpah bala ꞌburu fefe na. Fü miri ayia ale ngü la, gü ba dene, “Ni le eyi fü Yüsefa, de engu za kö wö ye, ah du di agbü Kanana, kpah baka kïna kaka, te engu kïna la.”
7-9Fü Yüsefa ayia areke te-ye, aza kö wö ye, anü di agbü Kanana. Fü mere bi wü kpara ayia agï nga kö Yakobo, anü di agbü Kanana kpala. Ah ta de wü cögbörö wü kpara ka Ezepeto ꞌburu, bete wü marajümïya, te ewü lï füh wü nü, de wü arabïya ka-wü. Wü kpara ka Yüsefa, de wü di enga ni ye na, bete wü kpara gbü nga wö ye na nü kpah eyi ꞌburu, ce bü wü jürü wü jaji, de wü nü ka kötï ka-ewü, agbü Gosene sela. Dela ta ꞌburu wü kpara, te ewü nü gï nga kö Yakobo agbü Kanana.
10Fü ewü ayia atï te kaje, anü, anü, anü zalü akoro gbamari kpa ede ngu de ïrï ye Yürüdene. Fü ewü akoro füh gara da de ïrï ye Atada. Fü ewü ara sela sïkpï lorozi, da eku gba kö Yakobo ꞌduwa ba-neh-ene-la. 11Fü wü kpara de gbü sü la ayia awu wü Ezepeto, te ewü ngbü eku gba ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ewü, ayia afü ïrï sü la, gü ba, “Abele-Masïrïyïma,” te gü ba, gba ka wü Ezepeto. Sü engu la gbamari ede Yürüdene.
12-14Fü wü di Yakobo aza kö wö wü, abï anü di, ati agbü Makepela, gbü sü, ta te engu mala nganga na fü ewü ne. Sü la ka-ye gbamari to kpa fügö, ede Mamare. Angü Abarayama, te di de kundu ye Yakobo ne, se ta sü la me-ye esaka Efürona, teka fü ewü adi eti ani gbügbü na. Fü ewü ayia ati Yakobo kpala.
Te wüh ti Yakobo tete na, fü wü Yüsefa ayia de wü di enga ni ye, de wü kpara de te ewü gï nganga na, koro di agbü Kanana ne ꞌburu, ayia alügü nga wü, adu agbü Ezepeto.
Dela ngü ta te mere te-ye teka kö Yakobo, te wü di ye na bï kökö na, du di, ti agbü Kanana, gbü sü, ta te wüh ngbü eti wü kundu wü gbügbü na ne.
Dene ngü ka Yüsefa de wü di enga ni ye
15Fütanga ngü la, fü wü di enga ni ye Yüsefa adu angbü de mere siti fïngangü emaguma wü, gü ba, “E-wu neh da, Yüsefa ti ngü, ta te ani mere engu di esiti ne, eyi emaguma ye. Baka te wö ani kpi eyi ne, engu ena adu afü te-ye, amere ani esiti.”
Fü cürü akpo angbü emere ewü ꞌduwa ba-neh-ene-la. 16Fü ewü ayia atima tima kpaka Yüsefa, gü ba, “Dene ngari wö ani, ta te engu mala, ce o fü ye, te engu yia akpi tete na ne. Ah gü ba, 17‘Yüsefa deyï, ye mere e ao ngü, ta te ani mere ye di ne, emaguma ye eküte ani, teka adu amere ani fütanga ni esiti de.’ Te di eyi bala ne, ani ngbü endaꞌba te-ani fü ye teka ngü la, de ye wu cïnga ani, angü ani ꞌburu wü kpara ka Me, kpah baka wö ani tane.” Te Yüsefa je ngü la bala, fü engu ayia atï ꞌduwa de gba.
18Fü wü di enga ni ye Yüsefa ayia akoro kpakaka na la, atï abuka gbüra wü ꞌburu kötö, andaꞌba te-wü, gü ba, “Mere kpara, ani tïtïne dene eyi ꞌburu wü kpara, te ani di esaka ye.” 19Fü Yüsefa adu arü amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Yi mere e akpe cürü de. Ma tï ato kuru te yi, teka *siti ngü ka-yi, ta te yi mere fere ne de. Angü dela tima ka Me. 20Yi mere ta siti ngü ngbürü eyi fere ne, amba Me du fü ngü la eyi, o ba züka ngü tete fü nih ꞌburu, de ma koro kpakine, teka aküwa mere bi wü kpara. 21Yi mere e akpe cürü de. Ma ena adi kpah fï eceka kpï fütanga yi, de wü kpara ka-yi ꞌburu.”
Dela wü ngü ta te Yüsefa mala fü wü di enga ni ye de züka maguma ye, kpah de züka ri ye. Te wü di enga ni ye na je ngü la bala, fü maguma ewü adu agu.
Dene ngü ka kpi ka Yüsefa
22Fütanga ngü la, fü Yüsefa angbü agbü Ezepeto kpala, de wü mürü ye la ꞌburu. Fü re ka Yüsefa ayia akoro ꞌburu kama biri de füh ye nzükpa (110). 23Fü Yüsefa ayia awu wü di Efürayïma, de wü kundu ye Efürayïma, cu de jia ye. Kpah bala ye Manase, de ïrï ye Makira ne, bï kpah nda-ye wü jaji ꞌburu, o Yüsefa di la ladü de jia ye. Fü Yüsefa agü ïrï te wü jaji la kpah ꞌburu me-ye. Fü ah angbü eceka kpï fütanga ewü.
24Fü Yüsefa ayia agbe. Fü sïkpï kaka-na ayia akoro gbamari teka akpi. Fü Yüsefa ayia amala ngü fü wü di ye, de wü di enga ni ye, gü ba dene, “Sïkpï ka-ni koro kpah eyi, teka fü ni akpi. Amba, ni wu eyi, gü ba, Me ena adi de wü. Te gara kpala, Me ena adu kpah alügü wü agbü tö ka-ani, agbü Kanana. Angü Me kïna kïna ta eyi bala, fü wü kundu ani, wü *Abarayama, Yïsaka, bete Yakobo, gü ba, ‘Ni, Me, ni ena ato tö ka wü Kanana la fü wü, de wü kundu wü.’ ” 25Fü Yüsefa amala ngü la fü wü di ye la, gü ba dene, “Wü kïna te-wü ekïna tïtïne, gü ba, ‘Te gara, te Me ena alügü ani agbü Kanana la, ani ena aza biki ni, adu di, ati kpala.’ ” Fü ewü ayia ale ngü la, akïna te-wü fefe na kpah bala.
26Fütanga ngü la, fü Yüsefa ayia ace kpa te ye, akpi, o re kaka koro eyi ꞌburu kama biri de füh ye nzükpa (110).
Fü wü kpara te ewü ereke kövö ayia aza rü ka-wü, akoro di, afuru eküte kö Yüsefa, angü ah ena azi zi. Fü ewü aza kökö, ao gbü sanduku, ayia ani mömö na ani. Amba wüh ti engu la de. Fü kö Yüsefa angbü agbü Ezepeto sela, ecï nga re, de te Me ena alügü wü di enga Yïsarayele tete na, agbü Kanana ne.
Adu ngü ka Yüsefa ta bala.