Dene wü ngü te
Wü Mürü Tima ka Yesu
ngbü mere sidi nga Yesu
Masere si-ngü
Buku ne, Luka ba kpah me-ye. Engu ba züka tofo ngü teka Yesu ne kpah me-ye. Ngü de gbü buku ne, ah ka-ye fï bü du tofo ngü, de te Luka ba teka ngü ka Yesu ne. Ah kpo te gogo ka Yesu agbü kpï, anü akoro te wü ngü te wü *mürü tima ka Yesu du ngbü mere sidi nga Yesu ne. Angü *Nzïla Wazi Me to ta wazi fü ewü, fü ewü akpo da endoro, da emala ngü ka Yesu fü wü kpara. Wüh kpo de ngü la agbü Yerüsalema, anü akoro di agbü *Yudaya bete *Samarïya. Fü ewü andoro akoro te adu sü füh kotö ne ꞌburu (Wü Mürü Tima 1:8).
Luka de te ba buku ne, ah ta de kpara, te ewü ngbü endoro de wü Pawülü. Dela si-ngü te nih ngbü etanga gbü wü gara sü, te Luka ngbü emala ngü teka wü Pawülü la, ah mala de, gü ba, “Wüh mere bane,” amba, ah ngbü emala, gü ba, “A mere ngü bane, anga bala,” (Wü Mürü Tima 16:10-17; 20:5–21:18 bete 27:1–28:16). Luka ngbü emala ngü la da eto te-ye gbügbü. Kükürü de, angü engu ta ladü de wü Pawülü, gbü lakï te ngü la ngbü emere te-ye tete. Ah ge baka te Luka di ta ladü ake Pawülü, fü engu angbü ele ta-ngü te Pawülü gbü wü lakï te Pawülü di tete na gbü ku agbü *Rüma ne, zalü anü akoro gbü sïkpï te wüh mörö Pawülü tete na (2 Timoteyo 4:11).
Wü ngü te mü ena amaka gbü buku ka wü Mürü Tima, wüh dene.
Sapïta 1 Wü mürü tima ka Yesu reke te-wü teka amala ngari Yesu
Sapïta 2:1–8:3 Wü mürü tima ka Yesu mala ngari Yesu gbü Yerüsalema
Sapïta 8:4–12:25 Wü mürü tima ka Yesu mala ngari Yesu agbü nga nzö sü ka Yudaya ake Samarïya
Sapïta 13–28 Pawülü mala ngari Yesu agbü mere bi wü nga nzö sü füh kotö ne
Sapïta 13–14 Gina ndondoro ka Pawülü teka amala ngari Yesu
Sapïta 15:1-35 Ngü ka mabiti ka wü mürü tima ka Yesu agbü Yerüsalema
Sapïta 15:36–18:22 Eꞌbaꞌbasu ndondoro ka Pawülü teka amala ngari Yesu
Sapïta 18:23–21:16 Ebabata ndondoro ka Pawülü teka amala ngari Yesu
Sapïta 21:17–28:31 Ngü ka Pawülü te wüh i engu agbü ku
11Wayi bala, enga wüna Teyofile, ngü ta te ma ba gbü gina köcökpa ka-ra ne, ah de nga ngü ta te Yesu kpo de tima ka-ye, da erï wü kpara di, 2zalü koro gbü sïkpï te engu go tete agbü kpï. Amba, o engu go agbü kpï la de, ah to rïrï fü wü *mürü tima ka-ye ta te engu fe ewü la, gbü wazi ka *Nzïla Wazi Me, teka tima te ewü ena amere sidi nga ye. 3Angü fütanga kpi kaka-na, engu ngbü ekoro da esere te-ye fü wü mürü tima ka-ye la teka sïkpï teke ꞌbasu, teka fü ewü awu, gü ba, ni zükü gbü kpi eyi fanü. Ah ngbü kpah da erï ewü de ngari Me.
4Gbü gara sïkpï, o wü Yesu ngbü eyi tundu de wü kpara ka-ye la, fü engu ayia ato rïrï fü ewü, gü ba, “Yi mere e ayia agbü Yerüsalema sene de. Ah le fü yi angbü sene, acï nga ngü ta te Wüba gü ba, ni ena ato fü yi ne. Ah de Nzïla Wazi Me, ba e te ma mala nganga na fü yi, gü ba dene, 5‘*Yüwane to ta *babatïza fü yi de ngu kükürü, amba sidi ne, Me ena ato babatïza fü yi, fü ah ato kpah wazi ka Nzïla Wazi ye fü yi.’ Ngü la ena amere te-ye fanü fütanga sïkpï mba cüküꞌdaye.”
Dene ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye,
teka tima te ewü ena amere sidi nga ye
Marako 16:19-20; Luka 24:50-53
6Fütanga ngü la, fü wü *kpara ka Yesu abiti te-wü edede, ayi-tata, gü ba, “Mere kpara, sïkpï te ye ena ato wazi fü ani, wü di enga *Yïsarayele, teka fü ani aliki wü vügü ka-ani tete, ah ena adi elaye?” 7Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Ngü ka sïkpï la, ah de ngü ka-yi nda de. Kükürü de, angü ngü la, ah ka-ye de ngü ka Wüba, angü ah wu ngü ka sïkpï engu la ka-ye me-ye. 8Amba nda-yi, sidi nga sïkpï mba cüküꞌdaye, yi ena amaka wazi ka *Nzïla Wazi Me, te ena akoro angbü gbü nzö yi. Ah ena ato wazi fü yi teka adi emala nga ra di fü wü kpara. Yi ena akpo de ngü la gbü Yerüsalema sene, kpah agbü nga nzö sü ka *Yudaya, *Samarïya, zalü koro di agbü adu sü füh kotö ne ꞌburu.”
9Te Yesu mala ngü la fü wü kpara ka-ye nza tete, ꞌduwa fü Me adu aza engu gbü jia ewü, ago di kpaka ye agbü kpï. Wüh du wu engu tïne de, ka sangu te koro gba engu gbü jia ewü. 10O wüh ngbü la fï bü eceka kpï agbü kpï, fü ewü agü jia wü, gbo! te wü kpara ꞌbasu, de bu bongo te wü. 11Fü wü kpara la amala ngü fü ewü, gü ba, “De-yi wü kpara ka *Galïlaya, yi ngbü erü fï bü da eceka kpï agbü kpï de bala, teka ngü ka Yesu, de te Me za engu, go di agbü kpï ne? Fanü fanü, te gara, engu ena adu akoro füh kotö ne kpah bala.”
12Dela ngü te mere te-ye kpa füh da de ïrï ye Olïve ne.
Dene ngü ka kpara te za tima gbü nga Yuda Keriyota
Fütanga gogo ka Yesu agbü kpï ne, fü wü kpara ka Yesu ayia kpa füh da la, adu agbü Yerüsalema, angü sü la ka-ye gbamari ede mere kötï la. 13Te wüh du koro agbü Yerüsalema, fü ewü anü arï kpa esambü te di ga füh kiri ye, angü ah de kambü te ewü ngbü gbügbü na. Wüh ta de wü Petero, *Yüwane, *Yakobo, Anderïya, *Fïlïpo, Toma, Batülümayo, Matayo, *Yakobo ye Alofaya, bete Sïmüna1:13 Sïmüna engu la, ah de kpara ta te mere gü teka tö ka-wü ne. be kpah te *Yuda ye Yakobo. 14Gbü wü sïkpï ꞌburu, wüh ngbü ta ebiti te-wü, da eku gba fü Me de maguma wü biringbö. Wü di enga ni ye Yesu kpah ladü de ewü kpala, bete *Marïya ni ye Yesu, de wü gara würüse, ta te ewü ngbü endoro de ewü.
15Gbü gara sïkpï, fü wü *kpara ka Yesu ayia abiti te-wü baka wü kpara kama biri teke biri (120). Fü Petero ayia esüka ewü, amala ngü fü ewü, gü ba, 16-17“Wü di enga wüna, ma ele amala gara ngü fü yi teka ngü ka *Yuda Keriyota, angü ah le de nih fe gara kpara dada na. Yi wu siti ngü kaka kpo. Angü ah ta de biri kpara esüka nih, te Yesu fe engu ta teka tima kpah baka nih. Fü ah adu afü te-ye vügü ka Yesu, agü tatamu, fü wü marajümïya azoro. Te di bala, ah le de nih fe gara kpara dada, baka ngü ta te wüh ba gbü *Ngari Me tekaka. Angü *Nzïla Wazi Me mala ngü kaka ta eyi gügü gömö Miri *Davidi.”
18-19Petero mala bala, angü wü kpara agbü Yerüsalema je eyi ꞌburu, ga, Keriyota kpi eyi teka siti ngü ka-ye. Wüh to ta jiase fefe teka ngü ka Yesu. Te engu kpi tete, fü ewü aza jiase la, ase sü di, teka adi eti wü kpara gbügbü na. Amba engu ta de gina kpara te nzönzö tï gbü sü engu la, angü ah kpi, fü bubu na asü, fü nzanza na akoro etanü ꞌdaaa. Teka ngü la, fü ewü agü ïrï sü la gbü mö ka-wü, gü ba, “Akela damu”, baka e te wüh gü ba, “Sü ka ngüte”.
20Fü Petero adu amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Angü Davidi ba ngü teka Keriyota gbü gara ci ka-ye, gü ba, ‘Ah le fü sü kaka afü te-ye ndama, biri kpara mere e angbü kpala kpo fï de.’1:20 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 69:25. Gara gü ba, ‘Ah le fü gara kpara aza tima dada na.’1:20 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 109:8.21-22Te di bala, wü di enga wüna, ah le de ngü la mere te-ye fanü. Ah le fü ani afe gara kpara da Keriyota, teka ale ta-ngü te ani gbü tima ka-ani, da emala nga züzükü ka Miri Yesu ne fü wü kpara. Ah le kpara de te ani ngbü ta endoro de wü Yesu tundu de ewü, o Yesu ngbü ta la endoro de tima ka-ye füh kotö sene ne, akpo gbü sïkpï te *Yüwane to babatïza tete fefe, zalü koro di gbü sïkpï te engu yia tete esüka ani, go agbü kpï.”
23Te wüh je ngü la bala, fü ewü afe wü kpara ꞌbasu, *Yüsefa Barasaba,1:23 Gara ïrï Yüsefa la de Yüsito. ake Matatïya. 24Fü ewü ayia ayi-ta Me, gü ba, “Ako Me, mü wu ngü te di emaguma wü kpara ꞌburu. Esüka wü kpara de ꞌbasu ne, ah tï fü mü agü tamu mene kpara te mü fe engu eyi, 25teka fü engu aza tima da Keriyota, teka amala ngari mü, angü Keriyota kpi ce tima la eyi.”
26Esüka ïrï wü kpara ꞌbasu de te wüh fe ewü ne, fü ewü aza ïrï kpara te Me fe eyi esüka ewü. Fü ïrï Matatïya akoro bü me-ye. Fü engu erï esüka wü *mürü tima ka Yesu nzükpa de füh ye biri ne.
2Dene ngü te Nzïla Wazi Me to wazi tete fü wü kpara ka Yesu
1Te koro gbü sïkpï teke ꞌbasu de füh ye nzükpa (50), fütanga sïkpï te Yesu zükü tete gbü kpi, sïkpï la, ah ka-ye de mere sïkpï ka karama ka wü *Yïsarayele, te wüh ngbü eï *Petekosïta ne. Fü wü *kpara ka Yesu abiti te-wü ꞌburu, kpah ba e te ewü ngbü emere gügü ne. 2Wüh te eje de, fü giri e angbü ewü gbu gbu gbu gbu bane, baka mere wege. Fü giri e la awü gbü mere kambü, de te ewü ngbü gbügbü na ne ꞌburu. 3Fü ewü awu e te ngbü eci aci ba mi-wa, te koro baya esüka ewü, ngbü kpah gbü nzö ewü biri biri ꞌburu. 4Fü *Nzïla Wazi Me asi emaguma ewü ꞌburu. Fü ewü akpo da emala ngari Me fü wü kpara, gbü wü gara ganzi mö, te ewü je gügü la de, angü Nzïla Wazi Me to wazi la fü ewü me-ye.
5Gbü sïkpï la, mere bi wü kpara koro ta ngbü agbü Yerüsalema, teka karama la. Wüh de wü gara wü di enga Yïsarayele, te ewü yia gbü nga nzö sü füh kotö ne ꞌburu, teka aku gba fü Me agbü Yerüsalema. 6Te wüh je giri e la bala, fü mere bi wü kpara la aci, akpe akoro gbü sü la, teka awu ngü, te ngbü emere te-ye de kpala. Fü ngü la aga gbü jia ewü afa sü, angü wüh ngbü eje ngü de te wü kpara ka Yesu ngbü emala la, gbü wü mö ka-ewü biri biri ꞌburu. 7-11Fü komö ewü agu ka ngü la ꞌduwa agu. Angü wü kpara la koro te nga nzö sü füh kotö ne ꞌburu. Gara ewü ka-wü cu wü di enga Yïsarayele, gara ewü de *ganzi kpara, te ewü le adi emere gele ka wü Yïsarayele. Wü gara kpara yia agbü Parutiya, gara gbü Madayï, gara gbü Elama, gara gbü Mesopotamïya. Gara ewü de wü kpara ka *Yudaya, gara yia gbü Kapadokïya, gara gbü Potïyü, gara gbü Asïya. Gara koro agbü Fïrïgïya, gara gbü Pafïlïya, gara gbü *Ezepeto, gara gbü Libiya, gbamari ede Kurene. Gara ewü de wü kpara ka *Rüma, gara ewü de wü kpara ka Kürete bete wü kpara te ewü koro gbü sü ka wü Arabï. Fü ewü akpo da eyi-ta tete-wü, gü ba, “Apa! De bane neh ene ngü ne? Wü kpara, te ewü ngbü emala ngü la, wüh ꞌburu de wü kpara ka *Galïlaya. Amba ah mere baye, te ani ngbü eje wü kpeke ngü ka Me de gömö ewü la, zu bü cu gbü wü mö ka-ani kpikpi ye kpikpi ye ne?”
12Fü ngü la aga te nga jia wü kpara la ꞌburu. Fü ewü angbü tïne bü de yitangü gömö ewü bü ꞌdaaa, gü ba, “Apa! Mene ngü de bala ne ngbü egü tïne fe? Si-ngü la ena adi baye? Ah de wazi ka Me de? Me mere ngü la me-ye de?”
Dene ngü te Petero mala fü wü kpara la, gü ba,
Yesu de kpara te Me tima teka aküwa ani
13Esüka wü kpara te ewü je ngü la, wü gara kpara ngbü efala wü *kpara ka Yesu la nda-wü afala, gü ba, “Ho! Wü kpara la ngbü eküya ka-wü aküya de fï de?”
14Petero, fü yi ayia te nga yi nzükpa de füh ye ꞌbasu ne le ꞌburu tikpi. Fü mü akpo emala ngü fü mere bi wü kpara la, de mere ri mü kpa tikpi, gü ba dene, “De-yi, wü di enga wüna, wü di enga Yïsarayele, ngü de te ma ele amala fü yi ne, ah le fü yi aje si-ngü la, awu mbi mbi mbi. 15Yi ngbü efï nda-yi, gü ba, wü kpara ne küya aküya de fï? Aꞌa, ah bala nda de, angü dene la bü lö-ra menewa ka kpurutokokpï. Wüh ngbü eküya gügü kpurutokokpï bala aküya fanü? 16Ngü de te a ngbü emere ne, a maka wazi ka *Nzïla Wazi Me, kpah baka ngü ta te Me mala nganga na gügü, gömö *mürü dofo Yüwele, 17gü ba, ‘Dene ngü te ni, Me, ena amere gbü sïkpï, te ni ena atima kpara ka-ni füh kotö ne tete. Gbü sïkpï la, ni ena ato wazi ka Nzïla Wazi ni fü wü kpara ka-ni ꞌburu. Wü jaji komoko de wü jaji würüse, wüh ena angbü emala ngari ni fü wü kpara de wazi ka Nzïla Wazi ni la, baka wü mürü dofo ka Me. Nzïla Wazi ni ena angbü esere ngari ni fü wü kaꞌdörö de wü kovo gbü roto. 18Ni ena ato wazi ka Nzïla Wazi ni fü wü kpara ka tima ka-ni, wü komoko de wü würüse ꞌburu, teka fü ewü angbü emala ngari ni fü wü bu wü di. 19Gbü sïkpï la, ni ena amere wü lara ngü gbe, gara kpa tikpi agbü kpï kpala, gara füh kotö kpakine. Wüh ena awu e ba ngüte, de wa, bete nguwa te gba sü kpuuu! 20Ra ena afü te-ye ba biti. Fe ena afü te-ye kpah afü didiki baka ngüte la. Fütanga ngü la, ni ena akoro füh kotö ne ba Mere Miri. 21Te di bala, mene wü kpara te ewü ena aku gba fü ni, de ni küwa ani, wüh ena aküwa ꞌduwa me-wü.’2:21 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yüwele 2:28-32. Dela ngü ta te Me mala gömö mürü dofo Yüwele, teka wazi ka Nzïla Wazi Me, ba e te yi wu de enatikine.”
22Fü Petero adu amala kpah gara ngü fü wü kpara la, gü ba dene, “Wü di enga wüna, yi je la ngü de te ma le amala fü yi ne. Kpara te Me tima fü yi, teka aküwa yi, ah ka-ye de Yesu.2:22 Yesu de kpara ka Nazareta. Ah le ta de yi wu ngü la mbi, angü Me to ta wazi fefe, teka aküwa wü mürü keke, kpah da emere mere bi wü gara kpeke wü ngü di. Ah mere wü ngü la cu gbü jia yi, gbü Yerüsalema sene. Ngü la rï gbü nzö yi la de? 23Me tima Yesu eyi fü yi, fü yi aza nda-yi engu, ato fü wü siti kpara, teka fü ewü abere engu, amörö füh *rü gbegbete. Dela ꞌburu kaje te Me fe ta me-ye, reke eyi gügü baka fïngangü ka-ye. 24Amba Me le de engu ngbü esa wazi ka kpi nda de, fü ah ayia azükü engu gbü kpi la asidi.
25-30Miri *Davidi mala ngü ka züzükü ka Yesu la ta eyi gügü. Angü Nzïla Wazi Me gü tamu ngü la eyi fefe me-ye, gü ba, ‘Me ena atima Mere Miri füh kotö ne teka aküwa wü kpara.’ Angü Me kïna kïna fefe ta eyi, gü ba, ‘Te gara, ni, Me, ena aza gara kundu kundu ye, ao engu Mere Miri baka ye.’ Te di bala, Davidi ba ngü teka Yesu gbü gara ci ka-ye, gü ba dene,
‘Wüba Me, ma wu eyi, gü ba, mü ladü ake ra.
Mü tï ace ra nda-mü de.
Gbü wü sïkpï ꞌburu, mü ngbü eto wazi fere.
Ma ngbü de mere tadu teka ngü ka-mü.
Ma gbo nga ïrï mü, de ci de koko mini.
Te ma ena akpi, ma tï akpe cürü kpah de.
Angü mü le ra de maguma mü ꞌburu.
Mü tï ace ra gbü kpi nda-mü de.
Küte ra tï azi gbü tö kpah de.
Mü mala ngü la eyi fere, gü ba, “Mü ena azükü ra gbü kpi.”
Mü ena aza ra, ago di kpaka mü agbü kpï kpala.
Fü nih angbü de nih ma de mere tadu fï mere badi.’2:25-30 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 16:8-11.
Dela ngü ta te Davidi ba gbü *Ngari Me, teka ngü ka Yesu.”
Fü Petero adu amala kpah gara ngü fü wü kpara la, gü ba dene, “Wü di enga wüna, yi wu cu me-yi, gü ba, kundu nih Davidi ne kpi ta eyi gügü, fü ewü ati engu gbü mbükü. Zalü akoro enatikine dene, mbümbükü fï bü ladü esüka nih sene. Ah zükü gbü kpi nda de. 31Te ah bala, ngü te engu mala, gü ba, ‘Me tï ace ni gbü kpi de ne,’ si-ngü gbü ngü la neh baye? Davidi mala ngü la teka ngü ka-ye nda de. Ah mala neh teka da? Ah mala ngü la de wazi ka Nzïla Wazi Me, teka ngü ka *Kurisito, Mere Miri te Me ena atima sidi nga ye. Me gü tamu ngü ka Mere Miri la fefe eyi gügü, fü engu amala ngü kaka la, gü ba, ‘Me tï ace engu gbü kpi de. Küküte tï azi gbü tö kpah de.’ 32Mere Miri la, ah ka-ye de Yesu, angü biri kpara te Me zükü engu gbü kpi, ah ka-ye duu Yesu kpikpi ye. Yesu zükü gbü kpi fanü, angü a wu ngü la cu de jia a.
33Fütanga ngü la, fü Me aza Yesu, anü di, ao ba Mere Miri gbü kokpa ka-ye agbü kpï kpala. Fü engu ato wazi ka Nzïla Wazi ye fefe, kpah ba e te engu mala. Enatikine, Yesu tima Nzïla Wazi ye eyi gbü nzö a dene. Fü a amaka wazi gbü ngü la, teka amala ngü kaka fü yi gbü mö ka-yi biri biri ꞌburu, kpah ba e te yi ngbü eceka enatikine ne. 34-35Angü Davidi ba ta kpah gara ngü, te Nzïla Wazi Me sere fefe, gü ba,
‘Me mala ngü fü Miri ka-ni, gü ba dene,
“Ye ngbü gbü kokpa ka-ni sene.
Angü ni fe ye, o eyi Mere Miri.
Te di bala, ye ena angbü gbü nzö wü kpara ꞌburu!
Angü ni ena ao wü vügü ka-ye ꞌburu esa lö ye!” ’2:34-35 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 110:1.
Yi efï nda-yi, gü ba, Davidi de kpara te Me za, go di agbü kpï? Aꞌa. Ah bala de. Amba ah mala ta ngü la teka Yesu.
36De-yi, wü di enga wüna, wü *Yïsarayele, dela ngü te ma le amala fü yi enatikine. Yesu ka-ye de kpara te Me tima engu teka aküwa nih. Nda-yi, yi mörö engu, amba Me ce engu gbü kpi la nda de! Ah o engu kpah eyi Mere Miri gbü nzö wü kpara füh kotö ne ꞌburu.”
37Te mere bi wü kpara la je ngü te Petero mala de bala, fü maguma ewü akolo ꞌduwa tuu! Fü ewü ayi-ta Petero de wü gara wü bu ye la, gü ba, “Apa! Wü di enga wüna, kpara ena amere tïne dene neh baye?” 38Petero, fü mü ayia amala ngü fü ewü, gü ba, “Yi fü maguma yi efü, adu ale ngü ka Yesu Kurisito, de yi za *babatïza te ïïrï na. Fü Me aboro *siti ngü ka-yi, ato Nzïla Wazi ye fü yi. 39Angü dela ngü te Me kïna te-ye di gügü, gü ba, ‘Ni ena aküwa wü kpara ꞌburu, te ni fe ewü, ba wü kpara ka-ni ne.’ Ah mala ngü la eyi, teka yi de wü di yi, kpah teka wü kpara, te ewü ngbü gbü wü gara sü nengete ne ꞌburu.”
40Fü Petero amala kpah gara bi wü ngü fü ewü, gü ba, “Fanü fanü, Yesu ka-ye de kpara te Me tima teka aküwa ani.” Fü ah amala ngü la fü ewü kpekpeke, gü ba, “Wü le ngü ka Yesu, teka fü wü aküwa esaka mere kuru, te Me ena ato fü siti wü kpara füh kotö ne te gara.”
41Fü mere bi wü kpara esüka wü kpara, te ewü ngbü eje ngü gömö Petero la, ayia ato maguma wü fü Yesu. Fü wü Petero ato babatïza fü ewü, wü kpara la ta kutu bata gbü sïkpï engu la. 42Fü wü kpara la ao maguma wü, teka angbü eje rïrï gömö wü *mürü tima ka Yesu. Fü ewü angbü engbü tundu de wü di enga ni wü, de maguma wü biringbö, gbü wü sïkpï ꞌburu. Fü ewü angbü ezü wü e ka-wü ꞌburu tundu, kpah da ebiti te-wü tundu, teka adi eku gba fü Me, da egbo nga ïïrï na.
43Ta gbü wü sïkpï la, fü wazi ka *Nzïla Wazi Me asi emaguma wü mürü tima ka Yesu. Fü ewü angbü eküwa wü mürü keke, kpah da emere mere bi wü gara kpeke ngü. Teka ngü la, fü wü kpara angbü ecu ngü ka-ewü. 44Wü *kpara ka Yesu la, ngbü ta engbü ka-wü ꞌburu tundu, da ebiti wü e ka-wü ꞌburu tundu, teka adi ele ta-ngü di esüka wü. 45Gbü wü ngü la, wüh ngbü kpah ecïnzï gara wü e ka-wü, teka agafa jiase la fü wü bu wü biri biri ꞌburu, baka te cïnga ka-ewü di ladü. 46Gbü wü sïkpï ꞌburu, wüh ngbü ebiti te-wü kpa etambasü ka *Mere Kambü ka Me. Fü ewü angbü ezü wü e ka-wü esüka wü ꞌburu de tadu, kpah de züka maguma, da egbo nga ïrï Me. 47Fü ngü ka-ewü la angbü ereke gbü jia wü kpara ꞌburu efa sü. Teka ngü la, gbü wü sïkpï ꞌburu, fü Me angbü eto wü gara kpara esüka ewü, te engu fe teka aküwa.
3Dene ngü ka wü Petero ake komoko de lö ye walawala
1Gbü gara sïkpï,3:1 Ngü la mere te-ye baka lö-ra bata ka tamurago. fü wü Petero ayia ake *Yüwane, anü kpa etambasü ka *Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema, teka agbo nga ïrï Me kpala. 2Wüh te ekoro emö ꞌbaranga ka tambasü la,3:2 Wüh gü ïrï mö nga ꞌbaranga ka tambasü ka Me la, möngïtï te su fa sü. fü ewü amaka gara komoko de lö ye walawala, gbamari ede möngïtï la. Angü, gbü wü sïkpï ꞌburu, komoko la ngbü engbü ede möngïtï kpala, da eyo e te wü kpara, de te ewü ngbü ekoro erï gbü ꞌbaranga la. Wüh ngbü ebï engu ganzi, eo kötö kpala, angü ah tï anü nü nda de, kü baka e te ewü yaka engu tete. 3Te komoko la wu wü Petero ake Yüwane yia eyi erï kpala, fü engu ayia ayo e te ewü. 4Fü wü Petero ake Yüwane arü, angbü eceka engu de kpeke jia. Fü Petero amala ngü fefe, gü ba, “De-ye deyï, ye ceka la ani akine.” 5Fü komoko la ae jia ye, angbü eceka ewü kpah de kpeke jia, angü ah fï nda-ye, gü ba, ni ena amaka mba e esaka ewü.
6Fü Petero amala ngü fefe, gü ba, “Mü efï nda-mü gü ba, jiase ladü esaka ra? Aꞌa, jiase nda ma. Amba gara e ladü esaka ra sene, te ma ena ato fü mü. Ma emala fü mü, te ïrï Yesu,3:6 Yesu ka-ye de kpara ka Nazareta. Miri te Me tima fü nih ne, mü yia eyia tikpi, de mü nü nü!” 7Fütanga ngü la, fü Petero azoro kpa komoko la ka kokpa, ae engu tikpi. Bü kece bane de, fü Me ato wazi gbü lölö na. 8Cinzili, fü komoko la aviti, arü füh lö ye, akpo ꞌduwa enü nü, da eviti de tadu, da egbo nga ïrï Me. Fü ewü arï tïne de wü Petero tundu kpa etambasü ka Mere Kambü ka Me. 9Fü mere bi wü kpara awu engu, te ngbü enü nü, da egbo nga ïrï Me, de mere tadu te ye. 10Fü wü kpara la awu, gü ba, komoko la, ah de komoko ta te ani ngbü ewu da eyo e te wü kpara, de lö ye walawala ne. Fü komö ewü ayia agu teka ngü la.
Dene ngü te Petero mala fü wü kpara,
teka komoko, te engu küwa de wazi Yesu ne
11Ngü ka komoko la ga gbü jia wü kpara la ꞌburu, fü ewü aci akpe anü kpaka wü Petero kpala,3:11 Wü Petero ngbü ebiti te-wü gbü sü te wüh eï, gü ba, “Yafu ka Solomona” ne. teka aceka ngü la cu de jia wü, angü komoko la ce tïne nga wü Petero nda de.
12Te Petero wu ngü la bala, fü ah amala ngü fü mere bi wü kpara la, gü ba, “De-yi, wü di enga wüna, wü di enga *Yïsarayele, ah mere baye? Ngü ka komoko te küwa ne, ga gbü jia yi fa sü bala? Yi ngbü efï nda-yi, gü ba, kpara küwa engu neh de tete-a? Anga a maka mere wazi la, angü a de züka wü kpara gbü jia Me? Aꞌa, ah bala de. Komoko ne küwa ka-ye duu teka wazi ka Yesu! 13Mere Me3:13 Petero gü ba, “Ah de Mere Me te di de vüngüte ka wü kundu nih, wü Abarayama, Yïsaka bete Yakobo, te to wazi la fü Yesu.” to wazi la fü Yesu kükürü de, angü ah tima engu me-ye. Amba nda-yi, yi le ngü kaka ta de, fü yi azoro engu, anü di engagira Miri *Pïlatü, de ah mörö engu. Pïlatü le ta ace kpa tete, angü ah maka siti ngü kaka de. Yi le nda-yi ꞌburu ꞌburu de. 14Yesu ka-ye de züka kpara, te Me tima fü yi, amba yi le engu nda-yi de. Yi le ta nda-yi bü Baraba, siti kpara te ngbü emörö wü kpara ne, de Miri Pïlatü ce kpa tete na fü ani, da Yesu. 15Miri te Me tima fü nih, teka aküwa nih ne, yi mörö engu ta me-yi. Dela züka ngü? Me le ngü la nda de, fü ah ayia azükü engu gbü kpi la. Nda-a, a wu ngü la cu de jia a.
16Yi wu komoko ne de? Ah tï ta eyi anü nü bala? Ah maka wazi la baye baye? Yesu to wazi fefe me-ye! Angü ah to maguma ye eyi fü Yesu, fü Yesu aküwa engu!
17Wü di enga wüna, tïtïne, ma wu eyi, gü ba, ngü ta te yi mere de wü mere *kovo ka-yi, te yi mörö Yesu tete na ne, yi mere ta ngü la bala, angü yi wu si-ngü la mbi mbi de. 18Amba Me mere ngü la bala me-ye, teka areke ngü, baka ngü ta te engu mala gömö wü *mürü dofo ta gügü ne ꞌburu, gü ba, ‘*Kurisito te ni ena atima füh kotö ne, ah ena azü cïnga bala.’
19Wü di enga wüna, yi fü maguma yi efü. Yi du, yi le ngü ka Yesu, teka fü Me aboro wü *siti ngü ka-yi, fü ah adu aküwa yi, afü yi ba wü di ye. 20Te di bala, yi ena amaka mere tadu gbü sïkpï te Yesu ena adu akoro tete na. Yesu ena adu füh kotö ne fanü, angü engu de *Kurisito te Me fe engu eyi gügü, teka aküwa nih.
21Enatikine, Yesu Kurisito ngbü engbü ka-ye agbü kpï. Ah le de engu ngbü ka-ye kpala, zalü akoro di gbü sïkpï te Me fe me-ye. Gbü sïkpï la, engu ena adu akoro füh kotö ne, teka areke wü ngü ꞌburu toto, baka te Me mala ta gömö wü mürü dofo ka-ye ne.
22*Müse mala ta ngü ka Yesu, gü ba, ‘Mere Me ena atima gara mürü dofo fü wü, gbü nguwa wü, te ena amala ngü ka Me fü wü kpah baka ni. Ah le de wü je wü ngü ka Me ꞌburu gögömö. 23Te mü je ngü kaka de, wüh ena amörö mü asidi!’3:23 Yi ena amaka ngü la gbü buku ka Manda nga Rïrï 18:15, 18, 19. Dela ngü ta te Müse mala teka Yesu.
24Fütanga Müse, fü Samüwele amala kpah nga wü ngü la de wü bu ye wü *mürü dofo ꞌburu. Ngü ta te wüh mala nganga la, ah de ngü ka Yesu te ngbü emere te-ye gbü wü sïkpï ne.
25Wü di enga wüna, ah le de yi fü maguma yi enatikine. Ah le de yi le ngü, ta te Me mala fü wü kundu nih, gömö wü mürü dofo ne. Ah le de yi je rïrï ka Me, angü yi de wü nguwa *vüngüte kaka. Angü Me mala ta fü *Abarayama, gü ba, ‘Ni ena aküwa nguwa wü kpara füh kotö ne ꞌburu, bü teka ngü ka kundu wü, Abarayama.’3:25 Yi ena amaka ngü la gbü Gina Ngü 22:18; 26:4.26Wü di enga wüna, ma le amala fü yi enatikine, gü ba, kpara te Me tima füh kotö ne teka aküwa nih ne, ah ka-ye de Yesu. Ah tima engu kpaka nih, wü di enga Yïsarayele feke, teka fü engu ato wazi fü nih ꞌburu, teka fü nih ace wü siti ngü ka-nih, adu ale ngü kaka.”
Dela ngü ta te wü Petero mala, teka ngü ka komoko de lö ye walawala, te engu küwa ne.
4Dene ngü te wü mere kpara ka Yïsarayele yi-ta wü Petero di,
teka komoko te ewü küwa ne
1Baka te wü Petero ake *Yüwane ngbü la bü erï mere bi wü kpara etambasü *Mere Kambü ka Me la, fü wü *kovo ka Me, ayia de wü marajümïya ka-wü, de gara wü bu wü, wü *Saduke,4:1 Wü kovo ka Me la ꞌburu, wüh le rïrï ka wü Saduke, gü ba, wü kpara te ewü kpi akpi, wüh tï azükü gbü kpi tïne de. Wüh kpi eyi fï mere badi. Te di bala, wü Saduke la, wü le ngü ka Yesu de de de! akoro kpala. 2Fü wü mere kpara la aje ngü de te wü Petero ngbü erï wü kpara di ne. Fü ngü la ake te ewü afa sü, angü wü Petero ngbü emala ngü ka Yesu, gü ba, engu zükü gbü kpi eyi fanü. 3Teka ngü la, fü wü kpara la ayia azoro wü Petero, agü agbü ku, teka acï nga kpï te ena aseke baka egambi, fü ani adu akolo ngü ka-ewü, angü ah koro tïne eyi tamurago.
4Amba mere bi wü kpara, te yi ngbü eje ngü gömö wü Petero ne, yi kpe cürü nda-yi de, fü yi ayia ato maguma yi fü Yesu. Te di bala, wü komoko de te ewü to maguma wü fü Yesu ne, wüh ꞌburu baka wü kpara kutu ꞌburuve (5,000).
5Te kpï seke tete kpurutokokpï la, fü wü angbe cögbörö wü *kovo ka wü Yïsarayele bete wü *mürü rïrï, te ewü di agbü Yerüsalema kpala ne, ayia abiti te-wü ꞌburu, teka akolo ngü ka wü Petero la. 6Wüh de wü Anasï, te di de mürü kpökpö ka wü *kovo ka Me, bete Kayafa, de wü Yüwane, de wü Alekezanda, te ewü di ꞌburu gbü nguwa mürü kpökpö la.
7Fü ewü aza wü Petero ake Yüwane, akoro di engagira wü mere kpara la, fü ewü akpo da eyi-ta ewü kpekpeke, teka ngü ka komoko te ewü küwa, etambasü Kambü ka Me la, gü ba, “De-wü deyï, wü maka wazi teka aküwa komoko la di, neh kaye? E-to wazi la fü wü neh da?”
8Fü wazi ka *Nzïla Wazi Me asi emaguma Petero. Fü engu ayia amala ngü fü wü mere kpara la, gü ba, “De-yi, wü mere kpara ka-a ne, 9yi le ayi-ta a enatikine, teka züka ngü de te a mere fü kpara de lö ye walawala ne, gü ba, komoko la küwa neh baye baye ya? 10Te di bala, dene ngü te ma ele amala fü yi enatikine, kpah fü wü di enga *Yïsarayele ꞌburu. Kpara te küwa komoko de te rü engagira yi, de soko ye ꞌburu mbi ne, ah ka-ye de Yesu,4:10 Yesu ka-ye de kpara ka Nazareta. angü engu to wazi la fü a me-ye. Angü Yesu ka-ye de *Kurisito de te Me tima teka aküwa nih ne. Nda-yi, yi le engu ta de, fü yi abere engu füh *rü gbegbete. Amba Me zükü engu gbü kpi la eyi.
11Yesu engu ne, ah de kpara te Me tima teka aküwa nih. Yi le engu nda-yi de. Ah ba ngü ta te wüh ba gbü *Ngari Me, gü ba, ‘Wü gara kpara ngbü ta ejï Mere Kambü ka Me. Fü ewü amaka gara mere rü, te ewü le nda-wü de. Fü ewü ace rü la asidi. Tïtïne rü ta te ewü ce la, Me du o tïne eyi mere kpeke rü de wazi ye, te wü bu ye na ngbü engbü ꞌburu eküküte.’4:11 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 118:22. Yi ka-yi baka wü kpara la, angü yi le Yesu nda-yi de. 12Angü Yesu ka-ye de Mere Miri te Me tima teka aküwa nih. Gara kpara te tï aküwa nih nda ma, ꞌduwa Yesu kpikpi ye. Angü Me tima engu füh kotö ne teka ngü la. Gara kaje nda ma.”
13Te wü mere kpara gbü mabiti la je ngü gömö wü Petero ake Yüwane de bala ne, fü ngü la aga gbü jia ewü afa sü. Angü wüh wu eyi, gü ba, wü Petero de wü kükürü kpara, te ewü gïrï ngü fa sü nda-wü kpah de. Amba te wüh rü engagira ani, wü angbe cögbörö kpara ne, cürü te ewü nda ma. Fü wü kpara la awu, gü ba, wü Petero de wü kpara ta te ewü ngbü endoro de wü Yesu. 14Wüh le ta alügü ngü fü ewü kpekpeke, gü ba, “Ngü ka-wü la ꞌburu de wu,” amba dada ma, angü komoko de te küwa ne, ah rü fï bü ede wü Petero sela, fü komö ewü agu ka lümü.
15Fü wü mere kpara la amala ngü fü wü Petero de wüh nü kpa etanü, teka fü ani aro la mö teka ngü ka-ewü la. Fü ewü akpo da emala ngü esüka ewü, 16gü ba, “Ööö, tïtïne ani ena amere de wü kpara la neh baye, teka atïrï ewü da emala ngü ka Yesu fü wü kpara? Wü kpara gbü Yerüsalema sene ꞌburu wu eyi, gü ba, wü kpara ne küwa komoko la me-wü. Te ani ena acere nga ngü la, gü ba, ‘Ah de wu la,’ wü kpara ꞌburu ena amü ani! 17Te di bala, ah le de ani mala ngü fü ewü kpekpeke, teka fü ewü ace da erï wü kpara de ngü ka Yesu, angü te ani mere bala de la, nga-ngü ka Yesu ena abaya esüka wü kpara ꞌburu.”
18Fü ewü adu aï wü Petero kpaka wü kpa esambü, ato rïrï fü ewü kpekpeke, gü ba, “Wü mere e adu amala nga Yesu fü wü kpara tïne kpo fï de.” 19Te wü Petero ake Yüwane je ngü la bala, fü ewü alügü ngü fü ewü, gü ba, “Ah le de wü fï nga ngü la cu me-wü. Angü Me mala fü ani, de ani mala nga Yesu fü wü kpara ꞌburu. Te ani ce ngü ka Me, adu amere ngü ka-wü la, ngü la, ah ena adi de züka ngü? 20Amba cu de-ani, ani tï ace da emala nga Yesu fü wü kpara nda-ani de, angü ani wu wazi kaka cu de jia ani, fü ani aje ngü gögömö na cu de güje ani.”
21Te wü mere kpara je ngü la bala, fü ngü la ake te ewü afa sü. Fü ewü amala ngü fü wü Petero kpekpeke. Fü ewü adu ace kpa te ewü, angü da ewü teka ato kuru te wü Petero nda ma. Kpah bala wüh wu eyi, gü ba, wü kpara ꞌburu ngbü egbo nga ïrï Me, angü komoko la küwa eyi de wazi ka Yesu.
22Dela ngü ta te wü Petero mere, te ewü küwa gara komoko de wazi ka Yesu. Ngü la ga gbü jia wü kpara fa sü, angü komoko la koro ta ka-ye eyi mere kpara. Re kaka nye teke ꞌbasu eyi.
Dene gba te wü kpara ka Yesu ku fü Me
23Te wü mere *kovo la ce kpa te wü Petero ake Yüwane tete, fü wü Petero ayia anü kpaka wü bu wü, wü *kpara ka Yesu, amala nga ngü te wü mere kpara mala fü ewü ne ꞌburu. 24Te wü bu ye Petero je ngü la bala, fü ewü aci akpo da eku gba fü Me, gü ba, “Wayi bala Mere Miri Me, ah gbo nga ïrï mü, angü mü mere kpï ake tö, de mere *yï-ngu, kpah de wü e gbü ewü ꞌburu me-mü. 25-26Mü wu ngü te ngbü emere a sene kpo. Mü wu ngü ka wü angbe cögbörö kpara, te ewü le amere eküte a, ne kpah kpo. Ah baka ngü ta te kundu a, *Davidi,4:25-26 Davidi de züka kpara ka Me ta gügü. ba gbü *Ngari mü, gü ba, ‘Wü mere kpara biti te-wü teka agïrï siti mani. Wü miri ka wü *ganzi kpara reke te-wü tundu teka amere gü eküte Mere Me, be kpah te Miri de te engu fe ne. Ngü ka-ewü la, ah de töndö ngü kükürü! Wazi ewü teka amere gü eküte Me nda ma.’4:25-26 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 2:1-2.27Ngü ta te Davidi mala ne, ah mere te-ye ta eyi bala fanü. Angü Miri Anïtïpa *Erode ake Miri *Pïlatü4:27 Gara ïrï Pïlatü de Pondiyo. de wü bu wü, yia ta, biti te-wü kpah de wü mere kpara ka-nih, wü di enga Yïsarayele. Wüh mere ngü la cu gbü Yerüsalema sene, fü ewü amere gü eküte Yesu, te di de mbarase ka-mü, ta te mü fe engu ao ba Miri ne. 28Fü ewü abere engu füh *rü gbegbete. Amba ngü de te ewü mere la, ah de wü ngü te mü le me-mü, gü ba, ah mere te-ye bala, gbü wazi ka-mü.
29Kpah bala, Mere Me, wü mere kpara biti te-wü enatikine teka amere gü eküte a. Mü wu la cïnga te ewü le ato te a teka tima ka-mü, de mü to wazi fü a, teka de a ce ngü ka cürü, adu ai maguma a, teka amala ngari mü fü wü kpara. 30Mü to wazi fü a, teka fü a aküwa wü mürü keke, kpah da emere wü gara mere kpeke ngü, te ena aga gbü jia wü kpara, teka fü ewü awu, gü ba, mü tima Yesu me-mü. Mü tima a kpah me-mü, te a di de wü kpara kaka-na ne.”
31Te wüh yi-ta Me nza tete, fü sü de te ewü ngbü tete na la akpo da eyiki te-ye. Fü *Nzïla Wazi Me ayia asi emaguma ewü ꞌburu. Fü ewü akpo da emala ngari Me fü wü kpara tïne cu de wazi.
Dene ngü ka lele de te wü kpara ka Yesu
ngbü egafa wü e ka-wü di esüka wü
32Wü mere bi wü kpara de te ewü to maguma wü fü Yesu ne, wüh ngbü ta tundu de maguma wü ꞌburu biringbö, kpah de fïngangü ka-wü biringbö. Kpara biringbö esüka ewü te ena amala ngü fü wü bu ye, gü ba, “Dene e ka-ni, wü mere e amofo de,” ne, ah nda ma. Angü wüh biti wü e ka-wü la, o fü wü ꞌburu tundu, angbü ele ta-ngü te wü bu wü di. 33Wü *mürü tima ka Yesu ngbü ta emala nga Miri Yesu fü wü kpara cu de mere wazi fa sü, gü ba, engu zükü eyi gbü kpi fanü. Fü Me angbü kpah ele ta-ngü te ewü efa sü, da eto wazi fü ewü. 34Biri kpara esüka ewü ta te lakï e, fü ah angbü nda-ye gbü cïnga, nda ma. Angü wü kpara ꞌburu ta te ewü di de mere bi e esaka wü, baka wü yï, anga mere bi wü kambü, anga ne e ne, wüh ngbü ta ecïnzï gara wü e ka-wü la, angbü eza jiase la, ekoro di, 35eto fü wü mürü tima ka Yesu. Fü ewü angbü eye süka jiase la esüka wü de wü bu wü, tenga cïnga ka-wü te di ladü.
36Gara kpara ta kpah ladü esüka ewü de ïrï ye *Yüsefa. Ah de enga Yïsarayele, gbü nguwa *Levi, te wüh bï engu ta gbü tö ka Kupuriyo. Wü kpara ka Me to ta gara ïrï fefe na, Baranaba. Ah ba e te ewü gü ba, kpara te eto wazi fü wü bu ye. 37Fü komoko la anü acïnzï gara sü ka-ye biringbö, aza jiase la, ato kpah ꞌburu fü wü mürü tima ka Yesu.
5Dene ngü ka Petero ake Ananïya
1Gara komoko ta ladü esüka wü *kpara ka Yesu de ïrï ye Ananïya, ïrï wara ka de Safïra. Te komoko la wu züka ngü ta te Baranaba mere la, fü ewü ayia ake wara ye, areke fïngangü ka-wü, teka acïnzï gara sü ka-wü, de ani to jiase la fü wü *mürü tima ka Yesu, kpah ba nda wü Baranaba. 2Te wü Ananïya cïnzï sü ka-wü la, fü ah aza bete jiase la, anü di fü wü mürü tima ka Yesu, gü ba, “Jiase te wüh se sü ka-ani di ꞌburu dene.” Amba de, wüh ce dudu ka-wü eyi fü wü. Wara ka, mü wu ngü la kpah eyi reke areke.
3Te Ananïya koro de jiase la kpaka wü Petero, fü Petero arü ayi-tata, gü ba, “Apa, Ananïya! *Satana fiti mü bala, neh teka ne? Angü jiase de te mü maka gbü sü ka-mü te mü cïnzï ne, mü wo gara eyi, fü mü adu asu wu fü *Nzïla Wazi Me, gü ba, jiase ꞌburu dene? Mü mere bala teka ne? 4Sü la, ah ka-mü de? Baka te mü cïnzï sü la, jiase engu na, ah de nda-mü de? Mü fï ngü la emaguma mü teka asu wu bala, neh teka ne? Mü ngbü efï, gü ba, mü fiti dela a, wü kpara? Aꞌa, mü fiti ka-mü dela Me.”
5Ananïya, te mü je ngü la bala, fü mü atï ciki sela, yofee! mü kpi eyi! Te wü kpara je ngü la bala, fü ewü angbü ꞌburu de mere cürü te wü teka wazi ka Me la. 6Fü wü kaꞌdörö ayia agaga kökö de bongo, abï, anü di, ati.
7Fütanga ngü la mba cüküꞌdaye,5:7 Ngü la mere te-ye ta sidi nga lö-ra bata te Ananïya kpi tete. fü wara Ananïya ayia akoro. Amba ah wu ngü de te mere watï ye ne nda-ye de. 8Fü Petero ayi-tata, gü ba, “De-ye deyï, sü ka-wü ne, wü cïnzï ta de jiase baka e te watï ye mala la fanü? Ye mala la ngü ne fü ni.” Safïra gü ba, “Wayi, jiase engu na ngbürü bala.” 9Fü Petero adu amala ngü fefe, gü ba, “Yi fï ngü la esüka yi kpala reke neh baye? Mü le afiti Nzïla Wazi Me, kpah baka nda watï mü? Mü je la ngü te ma ena amala fü mü. Wü kpara te ewü ti watï mü ne, wüh ladü gbamari emöngïtï sela. Wüh ena akoro tïtïne, abï kö mü, anü di, ati kpah ba nda watï mü la.”
10Safïra, te mü je ngü la bala, fü mü ayia atï kötö, akpi ciki eri lö Petero sela. Fü wü kaꞌdörö arï amaka kökö gbele! kötö sela, ah kpi eyi! Fü ewü abï kökö na, anü di, ati kpah ede mbükü watï ye.
11Dela ngü ta te mere wü Ananïya ake Safïra, teka ngü ka mani. Fü ngü la ato mere cürü fü wü kpara ka Yesu ꞌburu, kpah de wü gara kpara te ewü je nga ngü la bala.
Dene ngü ka cïnga, te wüh to te wü mürü tima ka Yesu
12-14Ta gbü wü sïkpï la, wü kpara ka Yesu ngbü ebiti te-wü etambasü ka *Mere Kambü ka Me5:12-14 Wü kpara ka Yesu ngbü ebiti te-wü esa Yafu ka Solomona. agbü Yerüsalema. Ngü ka-ewü ngbü ta ereke gbü jia wü kpara efa sü, amba cürü kpah ladü. Wü kpara te ewü to maguma wü fü Yesu de ne, le arï gbü ngü ka-ewü la de. Amba mere bi wü kpara ladü, te ewü ngbü eje ngü ka Miri Yesu gömö ewü, wü komoko de wü würüse. Fü ewü adu ato maguma wü fü Yesu.
Wü *mürü tima ka Yesu ngbü ta eküwa wü mürü keke, da emere wü gara kpeke wü ngü gbü jia wü kpara efa sü. 15Teka ngü la, fü wü kpara akpo ta da ebï wü mürü keke ka-wü füh wü kaꞌda ka-ewü, enü di, eo ewü edere kaje te Petero ngbü efü tete, gü ba, “Te Petero ena afü te kaje la, kukuru na ena akoro füh wü mürü keke la, de wüh küwa.” 16Fü mere bi wü kpara, te ewü ngbü gbü wü nzö kötï ede Yerüsalema la, akpo da eza wü mürü keke, de wü mene kpara te *siti wü di enga me ngbü emere ewü, enü de ewü agbü Yerüsalema kpala, teka fü wü mürü tima ka Yesu aküwa ewü. Fü ewü angbü eküwa kpah ꞌburu.
17Te wü mürü kpökpö ka wü mere *kovo ka Me, de wü bu ye, wü *Saduke, te wüh je ngü la bala, fü ewü angbü de mere kanga, da ekpü wü mürü tima ka Yesu teka ngü la. 18Fü ewü ayia azoro wü mürü tima ka Yesu la, agü agbü ku.
19Ah te ekoro gbü biti, fü Me ayia atima gara *malayïka ka-ye, anü aü möngïtï ka kambü ka ku la, aza wü mürü tima la, akoro di kpa etanü, amala ngü fü ewü, gü ba, 20“Wü nü enü kpa etambasü *Mere Kambü ka Me la, de wü ngbü fï bü da emala ngü ka Yesu fü wü kpara, teka fü ewü aküwa.”
21Fü wü mürü tima aje rïrï ka malayïka la areke areke. Gügü kpurutokokpï, fü ewü ayia anü kpa etambasü Mere Kambü ka Me. Fü ewü akpo da erï wü kpara kpala, ba e te malayïka mala fü ewü.
Wü mürü kpökpö de wü Saduke la, yi wu ngü la nda-yi de. Fü ewü ayia abiti te-wü, de wü angbe cögbörö *kovo ka wü *Yïsarayele ꞌburu, teka agïrï siti ngü ka wü mürü tima ka Yesu. Fü ewü atima wü kpara teka anü kpa esambü ka ku, aza wü mürü tima ka Yesu, akoro de ewü engagira ani. 22Amba te wü kpara la nü koro agbü kambü ka ku kpala, nzaawö! wüh maka wü mürü tima la nda-wü de. Fü ewü adu kpaka wü mere kpara ka-wü gbü mabiti la, amala nga ngü la fü ewü, 23gü ba, “Ööö, kpara koro kpala ne, a maka wü möngïtï la ꞌburu, te wüh ni eyi ani reke areke, wü kpara te ewü eceka kpï fütanga wü kpara ka ku, wüh ꞌburu ladü te sü ka-wü emöngïtï. Amba, baka te ani ü möngïtï la, ani maka biri kpara kpa esambü kpala nda-ani de.” 24Te mere kpara ka wü marajümïya, de wü mürü gele ka Me, je ngü la bala, fü ngü anza gömö ewü. Fü ewü angbü de mere fïngangü, da eyi-ta tete-wü, gü ba, “Angü wü kpara la dürü neh baye baye?”
25Fütanga ngü la, fü gara kpara akoro amala fü ewü, gü ba, “Wü mere kpara deyï, wü je la ngü ne. Wü kpara de te wü zoro ewü esikine ne, wüh ladü kpa etambasü ka Mere Kambü ka Me, da erï wü kpara kpala.” 26Fü mere kpara ka wü marajümïya ayia de wü kpara ka-ye, anü kpa etambasü ka Mere Kambü ka Me, azoro wü mürü tima la, teka alügü ewü engagira wü mere kpara. Amba wüh mere ewü esiti de, angü wüh ngbü ekpe cürü, angü wü kpara ena asötö ani, amörö de teme.
27Te wüh za wü mürü tima ka Yesu la, koro di tete, fü ewü ao ewü engagira wü mere kpara gbü mabiti la, fü mürü kpökpö akpo da emala ngü fü ewü kpekpeke, 28gü ba, “Wü le ao lïya ka ngüte komoko la gbü nzö ani neh teka ne? Ani mala ngü fü wü ta kpekpeke, de wü mere e adu arï wü kpara de ïrï komoko la tïne de. Wü je ngü la de, neh teka ne? Tïtïne, ngü ka-wü de te wü ngbü erï wü kpara di ne, ah wü eyi gbü Yerüsalema ꞌburu.”
29Fü wü Petero ayia alügü ngü fü wü mere kpara la, gü ba, “Wü mere kpara deyï, ah le de ani mere rïrï ka Me. Angü te ani ce ngü kaka, teka adu aje ngü ka-wü, wü kpara ka füh kotö ne, ah esiti. 30Nda-wü, wü de wü kpara ta te wü zoro Yesu, fü wü abere engu füh *rü gbegbete, amörö. Fü Me5:30 Petero gü ba, “Ah de Mere Me, te di de vüngüte ka wü kundu ani te mere ngü la me-ye.” ayia azükü engu gbü kpi la. 31-32Ani wu ngü la cu de jia ani, fü ani angbü emala nganga fü wü kpara de wazi *Nzïla Wazi Me. Me ngbü eto Nzïla Wazi ye la fü ani me-ye, angü ani ngbü eje rïrï kaka. Me za Yesu, o Mere Miri kpa gbü kpï kpala gbü kokpa ka-ye. Ah tima ta engu kpaka ani, wü di enga Yïsarayele, teka aü jia ani de ani fü maguma ani, teka fü ni, Me, aboro *siti ngü ka-ani. Te di bala, ah le de wü fü maguma wü, du le ngü ka Yesu la.”
33Te wü mere kpara la je ngü la bala, fü ngü la ake te ewü afa sü. Wüh gü ba, “Ah le de ani mörö wü Petero asidi.”
34Gara kpara biringbö ta ladü esüka ewü gbü mabiti la, de ïrï ye Gamaliyele. Ah ka-ye de *Farusi. Ah kpah de *mürü rïrï, te wü kpara ꞌburu ngbü ecu ngüngü na. Fü Gamaliyele ayia, arü tikpi, amala ngü fü wü bu ye la, de wüh za wü mürü tima ka Yesu la, nü di kpa etanü, teka fü ani aro mö esüka ani teka ngü ka-ewü. 35Fü Gamaliyele adu amala ngü fü wü bu ye la, gü ba, “De-yi, wü di enga wüna, yi ceka te-yi ꞌbe, teka ngü de te yi ele amere fü wü kpara la. 36Yi fï la nga ngü ka Tewuda tane, te yia o te-ye ba mere kpara, fü mere bi wü kpara ayia ale ngü kaka, baka wü kpara kama bala (400) ne. Amba, te engu kpi, fü wü kpara ta te ewü le ngü kaka ne, akpe ka-wü, abaya ꞌburu. Fü ngü kaka anza bü bala. Gara ngü te du mere te-ye fütanga ngü la, ah nda ma. 37Fütanga ngü la, gbü re te miri to rïrï teka atanga wü kpara, fü gara kpara ka Galïlaya de ïrï ye Yuda ayia akoro kpah de nda-ye ngü. Fü mere bi wü kpara ale ngü kaka. Te engu kpi, fü ngü kaka anza, kpah de wü kpara ka-ye ꞌburu. 38-39Te di bala, wü di enga wüna, yi fï nga ngü ka wü *kpara ka Yesu ne, mbi mbi mbi. Tïtïne mere kpara ka-ewü kpi eyi. Te ngü ka-ewü di de kükürü ngü ka füh kotö ne la, ngü la ena anza ka-ye anza de tete-ye, baka ngü ka wü Tewuda ake Yuda ne. Amba te ngü la di zu de ngü ka Me fanü fanü la, yi tï amörö tima la nda-yi de. Te di bala, yi ele agü gü kpaka Me? Nih ce kpa te ewü ace.”
40Fü wü mere kpara la adu ale ngü la gömö Gamaliyele. Fü ewü adu aï wü mürü tima ka Yesu la, asüma ewü de juru, ato rïrï fü ewü kpekpeke, gü ba, “Wü mere e adu arï wü kpara de ngü ka Yesu, tïne kpo fï de.” Fü ewü ace kpa te ewü. Fü ewü anü.
41Fü wü mürü tima ka Yesu la ayia gbü sü ka mabiti sela, ago agba wü de mere tadu te wü. Kükürü de, angü Me le fü ani amaka cïnga teka ngü ka Yesu. 42Gbü wü sïkpï ꞌburu, wüh ngbü emala ngü ka Yesu fü wü kpara kpa etambasü *Mere Kambü ka Me, kpah kpa gba wü gara kpara, gü ba, “Yesu de *Kurisito te Me tima engu teka aküwa wü kpara.” Wüh ce ngü la nda-wü kpo fï de.
6Dene ngü ka wü kpara lorozi, te wüh fe ewü,
teka ale ta-ngü te wü mürü tima ka Yesu
1Ta gbü wü sïkpï la, wü *kpara ka Yesu ngbü esibi efa sü. Fü siti ngü ayia akoro esüka ewü, angü gara ewü, de te ewü ngbü emala ngü *Giriki ne, wüh kpo edi ngü te wü kpara ka Yerüsalema,6:1 Wü kpara ka Yerüsalema, wüh de kpara te ewü ngbü emala ngü Ebere. gü ba, “Te wüh ngbü egafa wü e fü wü würüse wökö la, nda-ani wü wökö maka wü e mbi mbi de.”
2Fü wü *mürü tima ka Yesu, ewü nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, ayia aje ngü la bala. Fü ewü abiti te-wü de wü gara kpara ka Yesu la ꞌburu, amala ngü fü ewü, gü ba, “Wü di enga wüna, nda-a, ah le de a lala te tima, ta te Miri Yesu to fü a ne. Angü te a ena ace da erï wü kpara de ngari Me, adu alala teka ngü ka magafa e la, ah esiti! 3Teka ngü la, ah le fü yi afe wü gara kpara teka tima la, kpeke wü kpara de te wazi ka *Nzïla Wazi Me si emaguma ewü, te ewü wu ngü kpah eyi awu mbi mbi mbi. Yi fe wü kpara baka lorozi, teka fü a ace tima ka magafa e la esaka ewü. 4Nda-a tima ena adi nda-ye teka adi eku gba fü Me, kpah da emala ngari Me fü wü kpara.”
5Fü fïngangü la areke gbü jia wü kpara ka Yesu la ꞌburu. Fü ewü ayia afe gara kpara de ïrï ye Setefanü, te to maguma ye ꞌburu fü Me. Wazi ka Nzïla Wazi Me si kpah eyi emamaguma. Wüh fe kpah *Fïlïpo, de wü Porokoro, Nikanora, Tïmüna, Parumena, bete Nikola, te di de *ganzi kpara ne.6:5 Nikola ta de kpara ka Atïyokïya te fü te-ye du le gele ka wü Yïsarayele.6Te wüh fe wü kpara la tete, fü ewü aza ewü, ao engagira wü mürü tima ka Yesu. Fü wü mürü tima ka Yesu ao kpa wü gbü nzö ewü, teka fü Me ato wazi ye fü ewü, gbü tima ka-ewü ka magafa e la.
7Fütanga ngü la, ngari Me ngbü fï bü da ewü gbü Yerüsalema ꞌburu. Wü kpara ka Yesu ngbü kpah esibi efa sü. Gara wü mere *kovo ka wü Yïsarayele ngbü ta kpah bü eto maguma wü fü Yesu fanü.
Dene ngü ka Setefanü engagira wü angbe cögbörö kpara
8Setefanü ta de biri kpara esüka ewü, de te wüh fe ewü teka tima ka magafa e ne. Ah ta de kpeke kpara te Me to wazi fefe. Ah ngbü kpah emere tima ka Me de wazi fa sü, kpah da eküwa wü mürü keke, da emere gara wü kpeke ngü gbü jia wü kpara.
9Gbü gara sïkpï, fü gara wü di enga *Yïsarayele6:9 Wü kpara la ngbü ta ebiti te-wü kpa esambü ka biti-te, te wüh eï, gü ba, kambü ka wü labï te ewü ce kpa te ewü. Gara ewü koro agbü Kurene, gara agbü Alekezandarïya, gara agbü Sïlïsïya, gara agbü Asïya. te ewü le ngü ka Yesu de, fü ewü ayia akpo ega yïkï gömö Setefanü teka ngü ka Yesu. 10Amba gbü yïkï ka-ewü la, wüh tï afa engu nda-wü de, angü Setefanü ngbü elügü ngü fü ewü de wazi ka *Nzïla Wazi Me.
11Te wü kpara la wu bala, fü ewü ayia amere mani, ase wü gara kpara de jiase, de wüh nü su wu eküte Setefanü, gü ba, “Ah ka-ye de siti kpara! Ani maka ta engu te ngbü efala Me! Ah ngbü kpah efala *Müse, ta te to *Rïrï ka Me fü ani ne!” 12Fü ngü ake te mere bi wü kpara afa sü. Fü wü angbe cögbörö *kovo ka wü Yïsarayele aje ngü te ewü mala la, fü ngü la ake te ewü kpah afa sü. Fü ewü atima wü kpara teka azoro Setefanü, akoro di engagira ani. 13Fü ewü aï kpah wü gara kpara, de wüh koro, wüh mala nga siti ngü ka Setefanü engagira ani gbü mere mabiti. Fü wü kpara la ayia amala ngü de wu eküte Setefanü, gü ba, “Siti ngü ka komoko la fa sü! Ah ngbü fï bü da emala siti ngü te Mere *Kambü ka Me ka-ani ne, bete *Rïrï ka Müse, 14gü ba, ‘Yesu6:14 Yesu ka-ye de kpara ka Nazareta. ena afü ngü la ꞌburu. Ah ena amürü Mere Kambü ka Me ka-ani ne amürü. Ah ena afü kpah Rïrï ka Me, de ta te *Müse to fü ani ne, teka ato nda-ye rïrï.’ ”
15Te wü mere kpara gbü mabiti la je ngü la bala, fü ewü akpo da eceka Setefanü kpekpeke, de siti maguma. Fü ewü awu gbüra Setefanü te ngbü eci baka nda *malayïka ka Me.
71Fü mürü kpökpö ka wü mere *kovo la adu ayi-ta Setefanü, gü ba, “Ngü de te ewü mala eküte ye ne, ah fanü?”
2Fü Setefanü alügü ngü fefe, gü ba, “Wü wüba, de wü di enga wüna, ngü la bala nda de! Yi fï nga ngü ta te Me mere fü wü kundu nih ne mbi mbi mbi. Ngü la kpo ta gügü eküte mere kundu ye kundu nih de ïrï ye *Abarayama ne. Angü Mere Me koro ta, sere te-ye fü Abarayama de mere wazi ye. Ah mere ngü la, o Abarayama koro eyi ngbü gbü tö ka *Kanana sene? Ah bala de! Ah mere ngü la, ta te engu ngbü nengete agbü tö ka Mesopotamïya.7:2 Ngü la mere te-ye o Abarayama nü agbü Arana la de.3Fü Me amala ngü fefe, gü ba, ‘Ye yia eyia, de ye ce gba ye, de wü mürü ye, de ye go ngbü agbü gara ganzi sü, te ni ena agü tatamu fü ye.’ 4Fü Abarayama ayia gbü sü la, anü angbü ka-ye agbü gara sü de ïrï ye Arana. Fü wö ye na ayia akpi kpala. Fütanga ngü la, fü Me ayia aza wü Abarayama, anü akoro de ewü sene, gbü tö ka Kanana, de te nih ngbü gbügbü na ne. 5Amba te engu koro sene, Me to sü fefe gbü tö ne ꞌburu ꞌburu de. Amba, ah kïna kïna fefe, gü ba, ‘Te gara, ni ena ato tö ne ꞌburu fü wü, de wü kundu ye, teka fü wü angbü gbügbü fï mere badi.’ Gbü sïkpï te Me mala ngü la tete, o Abarayama bï ye nda la de.
6Fü Me adu amala kpah gara ngü fü Abarayama, gü ba, ‘Ni ena ato wü jaji fü ye. Te gara, wü kundu ye ena ayia sene, anü akoro agbü gara tö nengete, angbü kpala baka wü ganzi kpara. Wü kpara gbü tö la ena afü ewü ba wü labï ka-wü, ato cïnga te ewü teka wü re kama bala (400). 7Fütanga ngü la, ni, Me, ena adu aküwa wü kundu ye esaka wü kpara, te ena ato cïnga te ewü la, angü ni ena adu ato kuru fü nguwa siti wü kpara la. Fü wü kundu ye adu ayia gbü sü ka-ewü kpala, alügü nga wü, adu akoro gbü tö ka wü Kanana sene. Fü ewü agbo nga ïrï ni, da emere ngü ka-ni gbü sü ne.’ Dela ngü te Me mala fü Abarayama. 8Fü ah adu ato rïrï fefe, gü ba, ‘Ah le de wü tï esa *basa, de wü nguwa ye ꞌburu, angü wü de nguwa *vüngüte ka-ni, Me.’7:8 Mü ena amaka ngü la gbü Gina Ngü 17:9-14. Fütanga ngü la, fü Abarayama abï *Yïsaka. Fütanga sïkpï ꞌbajena, fü ah agü Yïsaka kpa esa basa, kpah ba ngü ta te Me mala fefe. Fütanga ngü la, fü Yïsaka abï *Yakobo, agü engu kpah esa basa. Fü Yakobo abï wü kundu nih, ewü nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, fü ah agü ewü kpah ꞌburu esa basa.
9Gara ye Yakobo de ïrï ye *Yüsefa ne, wü di enga ni ye na ngbü ta ekpü engu efa sü. Fü ewü ayia azoro Yüsefa, acïnzï engu fü wü gara kpara. Fü wü kpara la aza engu labï tete, anü di agbü *Ezepeto. Amba gbü wü ngü la ꞌburu, Me ngbü ta tundu ake di. 10Fü Me aküwa engu gbü wü cïnga ka-ye la ꞌburu, ato kpah wazi fefe, teka fü ngü kaka areke gbü jia miri ka Ezepeto. Fü miri la aza Yüsefa, ao engu mere kpara gbü nzö wü kpara ka Ezepeto ꞌburu. Fü Yüsefa akpo da ekö ndo, ebiti gbü kafa ka miri, angü ah wu eyi, gü ba, tala ena akoro.
11Fütanga ngü la, fü mere kpïrï tala ayia atï agbü tö ka Ezepeto ꞌburu, kpah bete nda Kanana. Wü kpara zü cïnga ta fa sü. Te di bala, wü Yakobo de wü di ye, te ewü ngbü ta agbü Kanana de sene, wüh maka ta biri e-mazü fü wü bane kpo de. 12Fü Yakobo aje, gü ba, ‘Ndo ladü agbü Ezepeto kpala.’ Fü ah atima wü di ye teka anü ase ndo la. Te Yüsefa wu ngü la, ah sere te-ye fü wü di enga ni ye nda de. Fü wü di enga ni Yüsefa la adu de ndo ka-wü la kpaka wö wü. 13Fütanga ngü la, fü ndo la ayia anza. Fü tala adu kpah amere ewü. Fü wö ewü adu kpah atima ewü agbü Ezepeto, teka ase gara ndo. Te wüh koro kpala, fü Yüsefa ayia asere te-ye fü ewü, gü ba, ‘Ni de enga ni wü, ta te dürü’ ne. Fü miri ka Ezepeto adu aje, gü ba, wü di enga ni ye Yüsefa koro eyi. Fü engu ayia ato sü fü ewü agbü Ezepeto kpala. 14Teka ngü la, fü Yüsefa adu atima kpara, teka anü aza wö ye, Yakobo, adu akoro di agbü Ezepeto, be kpah te wü kpara ka-ye kpala ꞌburu. Wüh ta ꞌburu wü kpara teke bata nzükpa de füh ye ꞌburuve (75). 15-16Fü wü Yakobo ayia anü akoro angbü agbü Ezepeto, zalü koro di gbü sïkpï te engu kpi tete. Te Yakobo kpi tete, fü ewü aza kökö, adu di agbü Kanana sene. Fü ewü ati engu agbü sü ka mbükü ta te Abarayama se.7:15-16 Wü ti Yakobo ta gbü sü te Abarayama se teka ati wara ye gbügbü. Mü ena amaka ngü la gbü Gina Ngü 23 bete Gina Ngü 50:12-14.Nda wü di Yakobo, wüh ti ewü ta agbü Sekeme, gbü sü te wüh se ta esaka wü di enga Amüra. Mü ena amaka ngü la gbü Yosuwa 24:32, bete Gina Ngü 33:18-20. Fütanga ngü la, fü wü di Yakobo akpi kpah agbü Ezepeto kpala. Fü ewü aza kö ewü, akoro di, ati kpah gbü *Kanana sene.
17-19Fütanga ngü la, fü wü kundu nih angbü ta agbü Ezepeto kpala, teka mere bi re. Fü ewü asibi kpala afa sü. Fü gara to miri ayia angbü gbü nzö wü Ezepeto. Fü miri la akpo angbü emere wü kundu nih sisiti, angü toto ïrï eyi teka züka ngü, ta te Yüsefa mere ne. Fü ah ayia afü wü kundu nih ba wü labï ka-ye, ato rïrï fü ewü, gü ba, ‘Wü za wü di wü, wü jaji komoko, wü sötö agbü ngu, de wüh kpi kpala.’
Fütanga ngü la, fü sïkpï ta te Me mala nganga na fü Abarayama, gü ba, ‘Ni ena aküwa wü kundu ye esaka wü vügü tete’ ne, ayia akoro gbamari. 20ꞌDuwa fü ewü abï mere kundu nih de ïrï ye *Müse, te Me fe engu, o ba züka kpara ka-ye ne. Fü ewü awo Müse esambü ka wü wö ye teka fe bata. 21Fütanga fe bata la, fü cürü ayia arï te wü wö ye na. Fü ewü aza Müse engu, anü di, ao kpa ede mere ngu. Fü gara ye miri, jaji würüse, anü amaka Müse kpa eküte ngu kpala. Fü ah aza engu, adu di, aga cu baka enga ye tete. 22Fü Müse aga, angbü egïrï ngü esüka wü jaji ka Ezepeto. Fü ah akoro kpeke komoko, te wu ngü fa sü, kpah baka wü di enga Ezepeto.
23Te re ka Müse koro tete teke ꞌbasu, fü ah ayia afï ngü emaguma ye, gü ba, ‘Ni ena anü aceka ngü ka wü di enga ni ni, wü di enga *Yïsarayele.’ 24Te engu koro kpala, fü ah awu gara kpara ka Ezepeto, te ngbü emï gara enga Yïsarayele. Fü Müse ayia akoro teka ale ta-ngü te enga ni ye la. Fü ah amï enga Ezepeto la, amörö ka. 25Müse fï ta nda-ye, gü ba, wü di enga ni ni, wü di enga Yïsarayele, ena awu, gü ba, ‘Me tima ni me-ye, teka aküwa ani,’ amba, wüh wu ngü la bala nda-wü de.
26Baka egambi la, fü Müse adu amaka wü di enga Yïsarayele ꞌbasu, te ewü ngbü emï te-wü. Fü ah ayia teka aye süka ewü. Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, ‘Wü di enga ni ni, wü ngbü emere gü esüka wü bala teka ne? Wü de wü di enga ni de?’ 27Fü kpara te ngbü emï kiri ye ne, ayia amala ngü fü Müse, gü ba, ‘De-ye deyï, e-o ye ba miri gbü nzö ani neh da? 28Ye ele amörö ni, kpah baka e te ye mörö enga Ezepeto esikine ne?’ 29Te Müse je ngü la bala, fü cürü arï tete. Fü ah ayia akpe ka-ye, anü angbü agbü tö ka wü Mïdïyana. Fü engu aza würüse kpala, abï wü jaji komoko ꞌbasu. Fü ah angbü agbü tö ka wü Mïdïyana kpala teka mere bi wü re.
30Fütanga re teke ꞌbasu, fü Me7:30 Ta te Setefanü mala ngü la, ah gü ba, “Malayïka ka Me koro kpaka Müse.” Si-ngü la ka-ye bane, angü Me gü tamu ye fü Müse baka te-wa. Wü di enga Yïsarayele gü ba, te-wa la, ah baka malayïka ka Me. ayia akoro kpaka Müse, amala ngü fefe. Me koro ta kpaka Müse ne, o engu di gbü tö ka-nih de sene? Ah bala de! Ah koro kpaka Müse nengete agbü tö ka wü Mïdïyana kpala, o Müse ngbü ta endoro agbü gü, eküte mere da de ïrï ye *Sïnayï. Ah bala de? Fü Müse ayia awu e ba te-wa, te ngbü ecï eküte gara enga rü mbele mbele mbele mbele bane. 31Fü ngü la aga gbü jia Müse afa sü. Fü engu ale ta de ni ka te-ni gbamari, teka de ni wu e la mbi mbi mbi. Te ah koro gbamari ede rü la, fü ah aje ri Me te ngbü emala ngü fefe, gü ba, 32‘Ma de Mere Me, te di de *vüngüte ka wü kundu mü, wü Abarayama, Yïsaka, Yakobo, de wü bu wü.’ Te Müse je ngü la bala, fü küküte akpo angbü eloꞌböka, da eyï ka cürü. Ah tï fü engu aceka kpï kpala tïne de. 33Fü Me amala ngü fefe, gü ba, ‘Müse deyï, mü gbi kamaka gbü lö mü asidi, angü sü de te mü rü tete ne, ah ka-ye de sü ka-ra. 34Dene ngü te ma le amala fü mü. Ma wu cïnga, de te wü kpara ka-ra ngbü ezü agbü Ezepeto kpala, ne eyi. Ma je gba ka-ewü la kpah eyi. Te di bala, fü ra akoro dene, teka aküwa ewü. De-mü Müse, mü yia eyia enatikine, angü ma le atima mü agbü Ezepeto, teka aküwa wü kpara ka-ra la.’ Dela ngü ta te Me mala fü Müse.”
35Fü Setefanü adu amala kpah gara ngü fü wü mere kpara gbü mabiti la, gü ba, “Wü di enga wüna, yi fï nga ngü la mbi mbi mbi. Müse engu la, wü kundu nih le engu ta de. Wüh fala ta engu, gü ba, ‘E-o ye baka miri gbü nzö ani neh da?’ Amba ah ka-ye de kpara te Me tima fü ewü, teka aküwa ewü. Me du o engu miri gbü nzö ewü fanü. Fü ah ato mere wazi fefe teka ngü la.7:35 Gbü ngü te Setefanü mala, ah gü ba, “Me to wazi fü Müse esaka malayïka ka-ye.”36Fü Müse ayia amere mere bi wü talara ngü gbü jia miri ka wü Ezepeto, teka de ah ce kpa te wü kundu nih. Fü Müse ayia aza ewü agbü Ezepeto kpala asidi, akoro di kpa era mere *yï-ngu. Fü ah amere gara kpeke ngü, angü ah mala ta bü ngü fü mere yï-ngu la, de ah ye süka ye, ce kaje, teka fü wü kundu nih akö ngu la kpa etangu tete. Fü ngu la aye süka ye fü ewü kpah fanü. Fü ewü angbü endoro de wü kpara ka-nih la, kpa gbü gü kpala teka re teke ꞌbasu, kpah da emere mere bi wü kpeke ngü gbü jia ewü.
37Ah ta kpah de Müse engu te mala ngü fü wü di enga Yïsarayele, gü ba, ‘Te gara Me ena atima gara *mürü dofo fü wü, kpara gbü nguwa wü, te ena amala ngari ni, Me, fü wü, kpah baka ni, Müse.’ 38Müse ngbü kpah gbü nzö wü kundu nih, ta te ewü ngbü agbü gü kpala, eküte mere da de ïrï ye Sïnayï ne. Fü Me amala ngü fü Müse kpa füh da kpala, ato *Rïrï ka-ye fefe. Fü Müse adu ato Rïrï la fü wü kundu nih. Fü wü kundu nih angbü da esere Rïrï la fü wü di wü, zalü akoro di eküte nih enatikine.
39Wü di enga wüna, yi fï nga ngü la mbi mbi mbi. Wü kundu nih le ta ngü ka Müse eyi fanü fanü? Wüh le ngü kaka nda-wü de. Wüh je rïrï kaka kpah de. Wüh gü ba, ani le adu agbü Ezepeto. 40Baka te Müse du koro kpa füh da la kere de ne, fü ewü ayia amala ngü fü *Arona, te di de enga ni ye Müse, gü ba, ‘Ye reke faranda fü ani, teka de wü me ka faranda la tï engagira ani. Angü Müse de te za ani agbü Ezepeto, koro di de sene ne, ah dürü ka-ye eyi fï! Anga ngü te mere engu kpa füh da kpala, ah de neh ene? Ani wu nda-ani de, anga engu dene neh kaye ya?’ 41Fü ewü areke faranda ka-wü baka kuru enga yiti la. Fü ewü aza wü nü, awa, amörö, teka ato laꞌbï tete fefe. Fü ewü ayia amere mere karama teka faranda ka-wü, te ewü reke de kpa wü la. Fü ewü angbü tïne de mere tadu teka ngü ka-wü la.
42Wü di enga wüna, dela si-ngü te Me fü ta kürüfe ye fü wü kundu nih tete. Angü ah to rïrï fü ewü ma. Wüh ngbü fï bü da emere ngü kaka de maguma wü ꞌbasu ꞌbasu, de wü di wü, de wü kundu wü sidi nga wü. Te di bala, fü Me ayia ace ewü, gü ba dene, ‘Wayi, ah ꞌbe, wü nü enü, wü sama faranda ka-wü la. Wü ku gba fü *siti wü di enga me de wü küfara, anga wüh ena ale ta-ngü te wü ale ya?’ Fü Me amala gara ngü fü ewü, gömö gara *mürü dofo ka-ye, gü ba, ‘De-wü, wü di enga Yïsarayele, ni le ngü ka-wü de. Kükürü de, angü wü le ngü ka-ni kpah de, kpah baka wü kundu wü, ta te ewü ndoro de wü Müse agbü gü, teka re teke ꞌbasu ne. Wü kundu wü ngbü fï bü da emere ngü ka-ni de maguma wü ꞌbasu ꞌbasu. Wüh za mere bi wü nü, awa, gü ba, ani ngbü eto fü ni, Me. Amba ah bala de! 43Maguma ewü ngbü fï bü teka wü faranda ka-wü, de wü di enga me.7:43 Ïrï wü di enga me te ewü ngbü esama la, gara de Moloko, gara de Refana. Wüh reke ta wü faranda ka-wü la, angbü ebï esaka wü, teka fü ewü angbü esama ngü fü ewü, da emere gele ka-ewü agbü gü kpala. Dela *siti ngü ta te wü kundu wü ngbü emere. Nda-wü, wü kundu ewü sidi nga ewü, wü kpah de kpara ka maguma ꞌbasu ꞌbasu. Wü ce ngü ka faranda la kpah de, wü ngbü fï bü enü di kpa engagira nü. Teka ngü la, ni, Me, ena aliki wü agbü tö ka-wü asidi. Wü vügü ka-wü ena azoro wü, anü de wü agbü gara sü nengete, kpa ekere *Babïlona kpala.’7:43 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Amüsa 5:25-27. Dela ngü te Me mala fü wü kundu nih, angü wüh le rïrï te ni, Me, to fü ewü gömö Müse ne nda-wü de.
44Wü di enga wüna, dene ngü te ma le amala fü yi teka *Mere Kambü ka Me. Ah le kpah de yi je si-ngü la mbi mbi mbi. Ta te wü kundu nih ngbü endoro agbü gü de wü Müse ne, Mere Kambü ka Me ladü? Ah ma! Wüh ngbü ta egbo nga ïrï Me, da emere gele kaka, gbü enga *gugu te ewü ngbü ebï esaka wü, endoro di ne. Wüh mere gugu la ta gbü konü, baka ngü te Me mala fü Müse, angü ah sere ta kuru gugu la fefe gbü roto. 45Fü ewü angbü endoro di balaaa. Fü ewü akpi ꞌburu agbü gü kpala. Fü wü di wü angbü kpah egbo nga ïrï Me gbü gugu la. Fütanga ngü la, fü mere kpara ka-ewü de ïrï ye *Yosuwa aza ewü, akoro de ewü gbü tö dene. Fü Me aliki wü nguwa wü kpara, ta te ewü ngbü sene, wü mürü tö ne, engagira ewü. Fü ewü adu ao gba wü sene. Gbü wü re la, wü kundu nih ngbü fï bü da egbo nga ïrï Me gbü gugu la. Wüh ngbü kpah emere ngü la zalü koro di gbü re, ka Mere Miri *Davidi.
46Angü Davidi ta de kpara te ngü kaka reke gbü jia Me areke fa sü. Fü fïngangü ayia akoro gbü nzö Davidi, fü engu ayia ayi-ta Me, de ah le fü ni, de ni jï mere kambü fü ye, teka de wü di enga Yïsarayele di egbo nga ïrï ye gbügbü na. 47Me le ngü la fefe nda de. Ah gü ba, ‘Kpara te ena ajï kambü fü ni, ah ena adi de ye ye, *Solomona.’ Fü Solomona adu ajï Mere Kambü ka Me me-ye, sidi nga wö ye.
48Wü di enga wüna, yi fï nga ngü la mbi mbi mbi. Kambü de te wü kpara füh kotö ne jï de kpa wü ne, Mere Me te ngbü kpa gbü kpï ne, ah ena adu angbü gbügbü fanü? Me mala ngü la me-ye gügü, gömö gara mürü dofo ka-ye, gü ba dene, 49‘Kpï ka-ye baka kpökpö ka-ni, te ni ngbü engbü fefeh na. Kotö ka-ye de sü te ni ngbü eo lö ni fefeh. Te di bala, wü ena ajï fü ni ne kambü ne ya? 50Angü wü e füh kotö ne ꞌburu, ni mere ta me-ni.’7:50 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 66:1-2. Dela ngü te Me mala teka Mere Kambü te wü kundu nih jï fefe.”
51Fü Setefanü adu amala gara ngü fü wü mere *kovo gbü mabiti la, gü ba dene, “Wü mere kpara ka-ra, yi gü ba, ma de siti kpara, te ma ngbü efala *Mere Kambü ka Me, kpah de *Rïrï ka Me, te Müse to fü nih. Amba Rïrï ka Me la, yi ngbü eyi eje fanü? Yi de wü mürü kögö-nzö! Yi le ngü ka Me ꞌburu ꞌburu de! Yi kpah baka wü kundu yi, te ewü le ngü ka *Nzïla Wazi Me ꞌburu de ne! 52Angü wü kundu yi ngbü ta eto cïnga te wü mürü dofo ꞌburu, de te ewü ngbü emala ngari Me fü ewü ne. Kpah bala, wü kpara te ewü sere ngü fü ewü, gü ba, ‘Me ena atima züka kpara ka-ye teka aküwa wü,’ wüh mörö ewü kpah asidi. Enatikine Me tima züka kpara la eyi fü yi, fü yi aza engu, amörö kpah asidi. 53Wayi, Rïrï ta te Me to fü Müse7:53 Setefanü gü ba, “Me to rïrï la fü Müse gömö wü malayïka.” ne, wüh rï yi de ngü la ma! Yi le nda-yi de!”
Dela ngü te Setefanü mala fü wü angbe cögbörö kpara gbü mabiti, teka lïya te ewü le ao gbü nzönzö.
54Te wü mere kpara la je ngü la bala, fü maguma ewü ayia asiti afa sü. Fü ewü akpo angbü ezü komö wü de gü. 55Fü Nzïla Wazi Me ato wazi fü Setefanü, fü ah ae jia ye kpa tikpi, fü ah awu wazi ka Me te lofo sü gbü jia ye, bete Yesu te rü ede kpökpö ka Me gbü kokpa. 56Fü ah amala ngü fü wü mere kpara la, gü ba, “Yi ceka la, ma wu kpï te ü te-ye! Fü Yesu arü gbü kokpa ka Me!”
57Te wü kovo gbü mabiti la je ngü te Setefanü mala de bala ne, fü ewü akpo da eba rere kpa tikpi, da eni güje wü de jikpa wü. Fü ewü aci ꞌburu, akpe atï fefeh na, 58-60azoro engu, aza, akoro di kpa edere sü, akpo da esötö engu de teme, teka amörö. Fü Setefanü ayia aku gba fü Me, gü ba, “Akoo, Miri Yesu, mü za kuru ra kpaka mü!” Fütanga ngü la, fü ah atï de nzökuta ye kötö, aku gba de mere ri ye, gü ba, “Miri Yesu, mü mere e ao lïya, gbü nzö wü kpara la, teka ngü ne, de.” Te engu mala ngü la bala, fü ah ace kpa te-ye, akpi.
Dela ngü ka kpi ka Setefanü. Wü kpara ta te ewü ngbü gbü mabiti la, wüh ꞌburu de wü züka bongo te wü. Te di bala, wü kpara ta te ewü sötö engu de teme ne, wüh gbi züka bongo ka-wü la, za o esaka gara jaji komoko de ïrï ye Sawula, angü wü bongo la ena asiti. Ngü ka kpi ka Setefanü la reke ta gbü jia Sawula areke, angü engu le ta kpah eyi de wüh mörö Setefanü amörö asidi.
8Dene ngü ka cïnga te Sawula to te wü kpara ka Yesu
1-3Gbü sïkpï te wüh mörö Setefanü tete, fü gara wü *kpara ka Yesu ayia aza kö Setefanü anü di ati. Fü ewü angbü eku gba tekaka de mere cïnga te wü fa sü.
Gbü sïkpï la, fü wü angbe cögbörö *kovo ka wü Yïsarayele akpo da eto cïnga te wü kpara ka Yesu, agbü Yerüsalema efa sü. Sawula, fü mü ato te-mü kpah teka asiti tima ka Yesu. Te di bala, fü mü akpo angbü egïrï wü kpara ka Yesu biri biri kpa gba wü, wü komoko de wü würüse, adi ezoro ewü, egü agbü ku. Fü cürü arï te wü kpara ka Yesu. Fü ewü akpe ka-wü, abaya agbü nga nzö sü ka *Yudaya bete nda *Samarïya. Amba nda wü *mürü tima ka Yesu, ewü nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, wüh ngbü nda-wü fï bü agbü Yerüsalema.
Dene ngü te wü Fïlïpo ake Petero mere agbü Samarïya
4Wü *kpara ka Yesu ta agbü Yerüsalema, te ewü kpe baya gbü wü gara sü ne, angbü endondoro da emala ngü ka Yesu, gbü wü sü de te ewü kpe ngbü gbügbü na ne ꞌburu. 5Fü *Fïlïpo anü nda-ye agbü *Samarïya. Fü ah anü akoro cu gbü mere kötï8:5 Ïrï mere kötï la kpah de Samarïya. kpala, akpo da emala ngü ka Yesu fü wü kpara, gü ba, “Yesu de *Kurisito, te Me tima teka aküwa ani.” 6-8Fü ah akpo da emere mere bi wü kpeke ngü gbü jia ewü, da eküwa mere bi wü mürü keke, te küte ewü kpi akpi, bete ewü te lö ewü di walawala. Ah ngbü kpah eliki *siti wü di enga me guvu wü gara kpara asidi. Fü siti wü di enga me la angbü ekpe de mere rere gömö wü mini. Fü wü kpara gbü mere kötï la angbü de mere tadu teka ngü la. Fü mere bi ewü adu ale ngü ka Yesu, te ewü je gömö Fïlïpo ne, de maguma wü biringbö.
9Gara komoko ta ladü kpala de ïrï ye Sïmüna. Ah ka-ye ta de mürü kuwa. Ah ngbü ta eo te-ye ba mere kpara, angü ngü ka kuwa kaka la ngbü ega gbü jia wü kpara ka Samarïya efa sü. 10Wü kpara gbü kötï la ngbü ta ꞌburu eje ngü kaka la kpekpeke. Wüh ngbü efï ta ngü, gü ba, “Wazi komoko la baka nda Me.” 11Teka mere bi wü re, wü kpara ngbü ta fï bü da eje ngü kaka la, angü ah ngbü ta emere wü lara ngü ka talara gbü jia ewü, de kuwa ka-ye la.
12Te *Fïlïpo koro kpala, fü ah akpo da emala ngü ka Yesu Kurisito fü wü kpara, gü ba, dene, “Me tima Yesu füh kotö ne teka aküwa ani. Te wü to maguma wü fefe, Me ena afü wü ba wü kpara ka-ye.” Fü mere bi wü kpara ayia ale ngü gögömö na la. Fü ewü aza *babatïza, wü komoko de wü würüse mini. 13Sïmüna, fü mü ale kpah ngü la. Fü ewü ato babatïza fü mü kpah baka nda wü bu mü. Fü engu adu kpah alala fütanga Fïlïpo. Fü ah angbü eceka bi wü kpeke ngü, de te Fïlïpo ngbü emere de wazi ka *Nzïla Wazi Me ne, fü ngü la angbü ega gbü jijia.
14Fütanga ngü la, fü wü *mürü tima ka Yesu agbü Yerüsalema ne aje ngü, gü ba, gara wü kpara agbü Samarïya le ngü ka Yesu eyi. Te di bala, fü ewü atima wü Petero ake *Yüwane kpaka ewü kpala, teka awu si-ngü la mbi mbi mbi. 15-17Te wü Petero ake Yüwane yia nü koro kpala, fü ewü awu, gü ba, wü kpara la to maguma wü eyi fü Yesu fanü. Fïlïpo to *babatïza ta fü ewü kpah eyi de ïrï Yesu. Amba ngü te lakï, wüh maka ta Nzïla Wazi Me nda-wü la de. Te di bala, fü wü Petero ayia ao kpa wü gbü nzö wü kpara la ꞌburu, ayi-ta Me, de ah to Nzïla Wazi ye fü ewü. Fü Me ato wazi ka Nzïla Wazi ye fü ewü gbü sïkpï la fanü.
18Te Sïmüna wu, gü ba, wü kpara de te wü Petero o kpa wü gbü nzö ewü ne, wüh maka Nzïla Wazi Me eyi, fü ah ayia aza jiase, anü di kpaka wü Petero, de ni to fü ewü, 19gü ba, “Wü to wazi la fü ni kpah baka nda-wü, teka te ni o kpa ni gbü nzö gara kpara la, de ah maka kpah Nzïla Wazi Me.”
20Petero, fü mü alügü ngü fefe, gü ba, “Dene ne siti fïngangü ne? Mü fï nda-mü, gü ba, wüh ngbü ese wazi ka Me la ase de jiase? Mü ena akpi de wü jiase ka-mü la ꞌburu, anü agbü wa! 21Ngü ka-mü gbü tima ka-a ne nda ma, kükürü de, angü fïngangü ka-mü siti gbü jia Me fa sü! 22Mü ce *siti ngü ka-mü la, de mü fü maguma mü. Mü ndaꞌba te-mü fü Me, de ah boro siti ngü ka-mü la emaguma ye asidi. 23Angü, ma wu eyi, gü ba, siti fïngangü sibi eyi emaguma mü fa sü, angü ku ka *Satana zoro mü eyi, gö!”
24Fü Sïmüna andaꞌba te-ye fü wü Petero, gü ba, “Wü yi-ta Me fü ni me-wü, teka de wü ngü de te wü mala fü ni ne, ah mere e amere ni bala de.”
25Dela ngü ta te wü Petero ake Yüwane mere agbü mere kötï ka Samarïya kpala. Wüh ngbü ta erï wü kpara, da emala ngari Yesu fü ewü. Te wüh mere ngü la nza tete, fü ewü ayia alügü nga wü, edu agbü Yerüsalema, fï da emala ngü ka Yesu fü wü kpara, gbü mere bi wü jürü kötï ka Samarïya.
Dene ngü ka Fïlïpo ake mere kpara ka Etïyopïya
26Fütanga ngü la, fü gara *malayïka ka Me ayia akoro kpaka *Fïlïpo, amala ngü fefe, gü ba, “Ye yia sene, de ye le mere kaje ka Gaza, te nü kpa edebu sü gbü kokpa bane.”8:26 Kaje la yia ta agbü Yerüsalema, fü agbü gü, gbü sü te kötï di tete ma.27Te Fïlïpo je ngü la bala, fü ah ayia anü akoro kpa te kaje la. Fü ah anü amaka te-ye ake gara kpara8:27 Komoko la ka-ye ta kpah ꞌbanga. ka Etïyopïya,8:27 Tïtïne nga nzö sü ka Etïyopïya la, ah de Südanï. te ngbü enü te kaje la de arabïya8:27 Arabïya la, ah de arabïya te wü nü ngbü egbeke me-wü. ka-ye. Komoko la ka-ye de mere kpara, te ngbü emere tima fü miri ka Etïyopïya.8:27 Miri ka Etïyopïya la, ah ta de würüse de ïrï ye Kandake. Ah de kpara te ngbü eceka kpï fütanga jiase. Ah nü ta agbü Yerüsalema, teka agbo nga ïrï Me gbü *Mere Kambü ka Me kpala. 28Fü ah angbü ego agba ye. Fü Fïlïpo awu engu te ngbü gbü arabïya ka-ye, da etanga *Ngari Me gbü buku ka Yïsaya. 29Fü *Nzïla Wazi Me amala ngü fü Fïlïpo, gü ba, “Ye nü enü, ye koro gbamari ede arabïya la.”
30Fïlïpo, fü mü ayia akpe akoro gbamari ede arabïya la. Fü mü aje ngü de te komoko la ngbü etanga gbü Ngari Me ne. Fü ah ayi-ta komoko la, gü ba, “Ngü de te ye ngbü etanga ne, ye wu sisi na eyi mbi?” 31Komoko la gü ba, “Te wüh sere si-ngü la fü ni de la, ni ena awu neh baye? Ye lï elï kpakine, de ye sere si-ngü la fü ni.”
32Ngü ta te komoko la ngbü etanga gbü Ngari Me ne, ah gü ba, “Wüh zoro komoko la, nü di, amörö, baka te wüh ngbü emörö *kambiliki. Te wüh ngbü emere engu sisiti bala, ah nga ka-ye tï, baka kambiliki te wüh ngbü ewa. 33Kpara te ye süka ngü kaka mbi mbi nda kpah ma. Wüh to lümü fefe bü kükürü bala. Wüh yia mörö engu asidi. Kpara te ena alügü siti ngü la gbü nzö ewü nda kpah ma.”8:33 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 53:7-8.
34Te kpara ka Etïyopïya la tanga wü ngü la bala, fü ah ayi-ta Fïlïpo, gü ba, “Ye sere la si-ngü ne fü ni. *Mürü dofo te ba ngü la ngbü emala ngü la neh teka ngü ka da? Ah ngbü emala nga ye, anga nga gara kpara?” 35Fïlïpo gü ba, “Wüh ba ngü la teka Yesu.” Fü ah adu akpo da emala ngü ka Yesu fefe ꞌburu, gü ba dene, “Yesu kpi bala, teka aküwa ani gbü *siti ngü ka-ani.”
36Baka te wüh ngbü la fï bü enü, fü ewü anü amaka ngu. Fü kpara ka Etïyopïya la amala ngü fü Fïlïpo, gü ba, “Ceka la, ngu di bü dene. Te ye ena ato *babatïza fü ni la, ah ena adi esiti?” 37Fïlïpo gü ba, “Te ye to maguma ye eyi ꞌburu fü Yesu la, ye tï eyi aza babatïza.” Mere kpara la gü ba, “Wayi, ni to maguma ni eyi ꞌburu fü Yesu Kurisito, angü ah de Ye Me.” 38Fü engu arü de arabïya ka-ye. Fü ewü akö ꞌbasu mini ake Fïlïpo, arï agbü ngu. Fü Fïlïpo ato babatïza fefe.
39Te wüh koro kpa füh gümba, yïrrrï! fü *Nzïla Wazi Me aza Fïlïpo, adürü di gbü jia kpara ka Etïyopïya la asidi! Ah du wu engu tïne de. Fü kpara ka Etïyopïya la ayia ale fï bü kaje ka-ye, de mere tadu te-ye, ego ago.
40Fïlïpo, fü mü awu te-mü ꞌduwa agbü gara sü de ïrï ye Azoto. Fü ah akpo da endoro gbü wü kötï kpala biri biri ꞌburu, da emala ngari Me fü wü kpara. Fü ah anü zalü akoro agbü Kayïsarïya, angbü ka-ye kpala.
9Dene ngü ka Yesu te sere te-ye fü Sawula
1-2Gbü wü sïkpï la, Sawula, mü ngbü fï bü agbü Yerüsalema, da emere wü *kpara ka Miri Yesu kpala sisiti, da emala ngü fü ewü kpekpeke, gü ba, “Ni ena amörö wü ꞌburu amörö.” Fü ah adu afï, gü ba, “Te ah bala la, ni ena amaka gara ewü agbü Damaseke kpala.” Fü ah ayia anü kpaka mere kpara füh kpökpö, ayi-tata, de ah to köcökpa fü ni, teka de ni nü, sere fü wü mere *kovo ka wü *Yïsarayele agbü Damaseke, fü ni amaka wazi, teka adi ezoro wü kpara ka Miri Yesu kpala di. Te ah de wü komoko, anga wü würüse la, fü ni azoro ewü ꞌburu, adu di agbü Yerüsalema.
3Te engu maka köcökpa la, fü ah ayia anü agbü Damaseke. Te engu nü koro gbamari ede mere kötï la, fü wazi Me ayia alofo sü edede na ꞌburu raaa! 4Gbuuu! Wazi Me la nzi Sawula eyi, gbo kötö! Fü ah aje kpah ri kpara te ngbü emala ngü fü ye, gü ba, “Sawula, Sawula, ah mere baye, te mü ngbü eto cïnga te ra de bane ne?” 5Sawula gü ba, “Mere kpara, mü neh da?” Fü ri kpara la alügü ngü, gü ba, “Ah de-ra Yesu, kpara te mü ngbü eto cïnga tete na ne.” 6Fü Sawula akpo da eloꞌböka ka cürü, gü ba dene, “Mere kpara, ni ena amere baye?” Miri Yesu gü ba, “Ma fe mü eyi teka amere tima ka-ra. Mü yia eyia tikpi, mü nü agbü Damaseke kpala. Tima te ma ena ato fü mü ne, ma ena asere fü mü kpala.”
7-8Fü Sawula ayia arü tikpi, aü jia ye, amba ah tï aceka kpï nda tïne de. Wü kpara de te ewü ngbü enü de ewü ne, rü nda-wü fï bü edede sela, wazi ewü teka amala ngü tïne ma, ka cürü. Angü wüh ngbü eje bü ri kpara, de te ngbü emala ngü ne, amba wüh wu küte kpara engu nda-wü de. Fü ewü ayia azoro kpa Sawula, agbeke, anü di agbü Damaseke. 9Fü Sawula ara agbü Damaseke kpala sïkpï bata, ah ceka kpï de, ah zü e kpah de.
10Gara *kpara ka Yesu ta ladü agbü Damaseke kpala de ïrï ye Ananïya. Fü Miri Yesu akoro asere te-ye fefe gbü roto, amala ngü fefe, gü ba, “Ananïya! Ananïya!” Fü Ananïya ayia ale ngü, gü ba, “Wayi, mere kpara, ni dene.” 11Fü Miri Yesu amala fefe, gü ba, “Mü yia eyia, mü nü kpa gba gara kpara de ïrï ye Yuda, te di gbü mere kaje, te wüh eï, gü ba, kaje mbiimbi. Te mü koro eyi kpala la, de mü yi-ta ngü ka gara kpara de ïrï ye Sawula,9:11 Sawula ta de kpara ka Tarasu. angü ah ngbü kpala da eku gba fere. 12Angü ah roto mü eyi, te mü koro rï kpakaka, fü mü ao kpa mü gbü nzönzö, teka de jijia na ü.” 13Ananïya gü ba, “Atï, mere kpara! Ma je nga siti ngü ka komoko la gömö mere bi wü kpara eyi fa sü, gü ba, engu ngbü ememere wü kpara ka-mü, agbü Yerüsalema de kpala ne esiti. 14Tïtïne, ah maka köcökpa eyi esaka wü angbe cögbörö kpara, teka azoro wü kpara ꞌburu, de te ewü le ngü ka-mü ne.” 15Fü Miri Yesu amala ngü fefe, gü ba, “Mü nü enü. Mü kpe cürü de, angü ma fe engu eyi, ao *mürü tima ka-ra tete, teka amala ngü ka-ra fü mere bi wü kpara, te nga nzö wü sü füh kotö ne, wü *ganzi kpara, de wü miri ka-wü, be kpah te wü di enga *Yïsarayele. 16Engu ena amaka mere bi cïnga, teka tima ka-ra la te gara, amba ngü la, ma ena agü tatamu fefe me-ra.”
17Te Ananïya je ngü te Miri Yesu mala fü ye la, fü ah ayia anü. Te engu koro kpa gba Yuda kpala, fü ah amaka Sawula, amala ngü fefe, gü ba, “Enga ni ni Sawula, Miri Yesu, de te sere te-ye fü ye te kaje, o ye ngbü enü de kpakine ne, ah tima ni me-ye kpaka ye dene.” Fü Ananïya ao kpa ye gbü nzönzö, gü ba dene, “Yesu le eyi de jia mü du ü te-ye. Ah le kpah eyi de mü maka wazi ka *Nzïla Wazi Me.”
18Baka te Ananïya ngbü la bü emala ngü de bala ne, bü kece bane, fü gara e te di baka ko-si la, ayia gbü jia Sawula, atï kötö. Raaa! fü jia Sawula aü te-ye. Fü ah akpo eceka kpï. Fü engu ayia tikpi. Fü Ananïya ayia ato *babatïza fefe. 19Fütanga ngü la, fü ewü ayia ato zü-e fefe. Fü ah ayia azü. Fü wawazi adu akoro.
Dela ngü ta te Sawula fü maguma ye tete. Fü engu ayia angbü de wü kpara ka Yesu agbü Damaseke kpala.
Dene ngü te mere Sawula agbü Damaseke
20-22Fütanga ngü la, fü Sawula akpo da erï kpa esa wü *kambü ka biti-te ka wü Yïsarayele agbü Damaseke kpala, teka amala ngü ka Yesu fü ewü. Fü engu angbü erï ewü, gü ba, “*Kurisito te Me tima füh kotö ne, teka aküwa ani, ah ka-ye de Yesu.” Fü wü gara kpara ale ngü ka Yesu gögömö na. Amba gara ewü le ngü ka Yesu nda-wü de. Fü Sawula angbü ega yïkï de ewü, gü ba, “Yesu de Ye Me fanü.” Fü ngü la ayia aga gbü jia wü kpara la ꞌburu. Fü ewü akpo da eyi-ta tete-wü, gü ba, “Apa! Dene komoko te ngbü ta ezozoro wü *kpara ka Yesu, eto cïnga te ewü, agbü Yerüsalema ne de? Engu koro de sene ne kpah bü teka azoro wü kpara la, anü de ewü engagira wü mere kpara agbü Yerüsalema de? Tïtïne, ah du mere baye, te ngü la du fü te-ye de bala ne?” Sawula, fü mü angbü fï bü da emala ngari Yesu fü ewü, enü di kpa engagira nü. Fü ngü la ake te wü mere *kovo ka wü Yïsarayele gbü Damaseke de sela ne afa sü, angü ah ngbü emala ngü la kpekpeke de wazi ka Me, gara ngü te wüh ena alügü fefe nda ma.
23Fütanga mere bi sïkpï, fü gara wü di enga Yïsarayele agbü Damaseke kpala, ayia abiti fïngangü ka-wü ꞌburu tundu, teka agïrï kaje de ani mörö Sawula asidi. 24Fü ewü akpo angbü efete Sawula, biti de ra mini, emöngïtï ꞌbaranga ka mere kötï la, teka de ani zoro Sawula, amörö. Amba wü gara kpara wu ngü la nda-wü eyi. Fü ewü azi ngü la, anü di, amala fü Sawula. 25Te wü kpara de te ewü le ngü ka Yesu gömö Sawula ne, je ngü la tete, fü ewü amaka kaje teka aküwa engu. Fü ewü ayia gbü biti, aza Sawula, ato gbü mere kuwu, ato engu te görö ꞌbaranga ka mere kötï la ferrre, kpa ekere e kpa kötö kpala.
Dela ngü te Sawula küwa esaka wü kpara ka Damaseke tete. Fü engu ayia anü sü agbü Yerüsalema.
Dene ngü te mere Sawula agbü Yerüsalema
26Te Sawula koro agbü Yerüsalema, ah le ta de ni ngbü tundu de wü kpara ka Yesu de kpala. Amba wü *kpara ka Yesu ngbü ꞌburu de cürü te wü, gü ba, Sawula to maguma ye fü Yesu nda de, ah ngbü efiti ani ka-ye afiti.
27Te Baranaba wu ngü la bala, fü ah ayia aza Sawula, akoro di kpaka wü *mürü tima ka Yesu. Fü ah amala nga Sawula fü ewü, gü ba, “Wü kpe cürü de. Komoko ne to maguma ye eyi fü Yesu fanü. Te engu ngbü enü tete agbü Damaseke, fü Miri Yesu akoro asere te-ye fefe, amala wü ngü fefe na. Teka ngü la, ah du fü maguma ye eyi. Fütanga ngü la, fü engu akpo da emala ngü ka Miri Yesu fü wü kpara agbü Damaseke kpala kpekpeke de mere wazi.”
28Te wü kpara ka Yesu je ngü la bala, fü ewü adu ale ngü ka Sawula. Fü Sawula akpo da engbü de wü kpara ka Yesu agbü Yerüsalema ne tïne tundu, da endoro de ewü, angbü emala ngü ka Miri Yesu fü wü kpara kpekpeke.
29Fü Sawula akpo da enü kpaka wü gara wü di enga *Yïsarayele9:29 Wü di enga Yïsarayele te Sawula ga yïkï de ewü, ah de ewü te wüh ngbü emala ngü Giriki ne. da erï ewü de ngari Yesu, kpah da ega yïkï de ewü. Fü ngü la ake te wü kpara la. Fü ewü akpo da egïrï kaje teka amörö engu. 30Te wü bu Sawula wu ngü la bala, fü ewü aza engu, anü di agbü Kayïsarïya. Fü ewü ato kaje fefe, de ah adu agba wü, agbü Tarasu. Fü engu anü angbü kpala.
Dene ngü te Petero mere agbü Luda
31Gbü wü sïkpï la, wü *kpara ka Yesu ngbü ta ziii, ewü de te ewü di agbü nga nzö sü ka *Yudaya, *Galïlaya, bete nda *Samarïya ne ꞌburu. *Nzïla Wazi Me ngbü kpah da eto wazi fü ewü. Teka ngü la, fü ewü asibi afa sü. Fü ewü angbü ecu ngü Me, da emere wü züka ngü te reke gbü jijia.
32Petero, mü ngbü ta nda-mü da endondoro gbü nga nzö wü sü la ꞌburu, da eto wazi fü wü *kpara ka Yesu.
Gbü gara sïkpï, fü Petero ayia anü akoro agbü Luda, teka aceka wü kpara ka Yesu de kpala. 33Fü engu amaka gara komoko kpala de ïrï ye Ayïnïya. Ayïnïya ngbü era ta kötö teka re ꞌbajena, angü küküte na kpi akpi. 34Te Petero wu komoko la bala, fü ah amala ngü fefe, gü ba, “Ayïnïya, Yesu Kurisito küwa mü eyi! Mü yia eyia tikpi, mü gara darara ka-mü.” Petero bü te emala ngü la bala, cukuru! komoko yia eyi tikpi. 35Te wü kpara agbü mere kötï ka Luda bete Sarona wu ngü la bala, fü mere bi ewü afü maguma wü, adu ale ngü ka Yesu.
Dene ngü te Petero mere agbü Yapo
36Gara würüse ta ladü de ïrï ye Tabïta,9:36 Ïrï de Tabïta ne, gbü ngü Giriki, ah de Doruka. Si-ngü gbü ïrï Tabïta la gü ba, Egba-gbadu. agbü mere kötï de ïrï ye Yapo. Würüse la to ta maguma ye eyi fü Yesu. Ah ngbü ta emere mere bi wü züka ngü, da ele ta-ngü te wü mürü cïnga. 37Gbü wü sïkpï la, fü keke azoro engu. Fü ah akpi. Fü ewü azürü küküte, aza kökö, ao gbü kambü te di ga füh kiri ye.
38Fü wü *kpara ka Yesu agbü Yapo la aje nga Petero, gü ba, engu ladü agbü Luda, te di gbamari ede Yapo sela. Fü ewü atima wü kpara ꞌbasu kpaka Petero, andaꞌba te-wü fefe, gü ba dene, “Ako, mere kpara! Ani ngbü eyi-ta ye, de ye koro kpaka ani mba kere.” 39Te Petero je ngü la bala, fü ah ayia bü ꞌduwa, anü tundu de wü kpara la, agbü Yapo.
Te wüh koro agbü Yapo kpala, fü ewü aza Petero arï di kpa esambü, te wüh o kö Tabïta gbügbü na ne. Fü Petero amaka mere bi wü würüse wökö kpala, te ewü ngbü eku gba. Te wüh wu Petero, te rï gbü nga wü ne, fü ewü aci ꞌburu akoro kpakaka de gba gömö wü, da esere wü bongo ta te Tabïta tükü, to fü ewü, o engu di la de jia ye ne. 40Fü Petero ayia amala ngü fü wü kpara la ꞌburu, de wüh koro kpa etanü, ace ni kpikpi ni. Te wü kpara la koro ꞌburu kpa etanü, fü Petero abu nzökuta ye kötö, aku gba fü Me. Fü ah adu afü te-ye kpaka kövö la, amala ngü fefe, gü ba, “Tabïta! Mü zükü ezükü, mü yia tikpi!” Fü Tabïta ayia aü jia ye, awu Petero. Fü ah ayia angbü tikpi füh kaꞌda. 41Fü Petero azoro kpakpa, ae engu tikpi. Fü ah aï wü würüse wökö, bete wü gara kpara ka Yesu ne, alügü ꞌburu kpa esambü. Fü ewü amaka Tabïta, ede Petero sela, te ngbü eyi tikpi.
42Fü nga ngü la awü, abaya gbü mere kötï ka Yapo sela ꞌburu. Fü mere bi wü kpara adu ato maguma wü fü Miri Yesu, teka ngü la.
43Dela ngü ta te Petero mere agbü Yapo. Fü ah angbü kpala teka mere bi sïkpï. Ah ngbü ta engbü agba gara komoko de ïrï ye Sïmüna, kpara te ngbü ereke wü konü, adi ecïnzï.
10Dene ngü ka Petero ake Koroneliyo
1-2Gara kpara ta ladü agbü mere kötï ka Kayïsarïya, de ïrï ye Koroneliyo. Engu ta de züka kpara te le ngü ka Me fa sü, amba ah ka-ye de enga *Rüma. Engu ta kpah mere kpara ka wü marajümïya ka wü Rüma.10:1-2 Wü marajümïya te Koroneliyo ngbü gbü nzö ewü ne, ah de ewü de te wüh eï, gü ba, wü marajümïya ka Ïtalïya. Gbü wü sïkpï ꞌburu, Koroneliyo ngbü eku gba fü Me, de wü kpara kpa gba ye ꞌburu. Ah ngbü kpah da ele ta-ngü te wü mürü cïnga.
3Gbü gara sïkpï, fü Koroneliyo angbü eku gba fü Me. Fü ah ayia awu gara *malayïka ka Me, te koro kpakaka baka e gbü roto la. Fü malayïka la aï engu, gü ba, “Koroneliyo.” 4Fü Koroneliyo aceka jia malayïka la, fü cürü arï tete afa sü. Fü ah amala ngü fü malayïka la, gü ba, “Baye, mere kpara?” Fü malayïka la amala ngü fefe, gü ba, “Koroneliyo, Me je gba ka-mü eyi. Züka ngü de te mü ngbü emere fü wü mürü cïnga ne, ah reke kpah gbü jia Me fa sü. Te di bala, engu fï nga mü eyi, teka asere gara züka ngü fü mü. 5-6Tïtïne, ah le de mü tima gara wü kpara ka-mü agbü Yapo kpala, teka agïrï gara komoko de ïrï ye Petero. Engu ngbü engbü agba Sïmüna,10:5-6 Sïmüna la ta de kpara te ngbü ereke wü konü. de te gba ka di gbamari ede mere *yï-ngu ne. Te wüh maka engu la, de wüh mala ngü fefe, de ah koro kpaka mü sene, angü ah ena asere ngü la fü mü me-ye.” 7Te malayïka ka Me la mala ngü la nza tete, fü ah ayia anü sü ka-ye.
Fü Koroneliyo ayia aï wü *mürü tima ka-ye ꞌbasu, bete gara marajümïya ka-ye biringbö, te le ngü ka Me kpah fa sü. 8Fü Koroneliyo amala nga wü ngü de te malayïka ka Me la mala fü ye ne ꞌburu, fü wü kpara ka-ye la. Fü ah adu atima ewü agbü Yapo, teka anü aï Petero.
9Baka egambi la, etü ra, o wü kpara la di eyi gbamari da ekoro agbü Yapo, Petero, fü mü ayia anü,10:9 Sü ta te Petero nü ku gba fü Me tete ne, ah ka-ye ta kpa füh nzö kambü te di sele sele. teka aku gba fü Me kpikpi mü. 10Fü tala akpo emere engu. Baka te wüh ngbü la bü ezï e-mazü fefe, fü ngü akpo angbü emere te-ye gbü jijia na baka roto la. 11Gbü roto la, fü ah awu kpï te ü te-ye. Fü gara e angbü ekö kpala, baka mere bongo, te wüh i wü dedere na bala ꞌburu de ku bane. Fü e la angbü ekö kötö. 12Fü ah awu mere bi wü lara wü nü gbü e la, mene ewü te ewü endoro füh lö wü, mene ewü te ewü egbeke te-wü agbeke, de wü mene ewü te ewü di de mbula wü ne, wüh ngbü ꞌburu gbü e la. 13Fü Petero aje ri kpara te wü, gü ba, “Petero, Me mala ngü fü ye, gü ba dene, ‘Ye yia eyia, ye zoro gara wü e la, ye mörö, ye zü.’ ” 14Te Petero je ngü la bala, fü ngü la aga gbü jijia. Fü ah alügü ngü, gü ba, “Ööö, mere kpara, siti wü e de bala, ni zü ewü nda-ni la kü de.” Ah mala bala, angü gara wü nü la, gele ka wü *Yïsarayele le de wüh zü so ewü de. 15Fü ri kpara la adu kpah awü, gü ba, “Enga ra, mü mere bala de. Wü e ꞌburu de te Me mere ewü ne, mü mere e adi eceka ewü gbü jia mü baka wü siti e de.” 16Ngü la ngbü mere te-ye fü Petero bala du bata. Fü e la alügü te-ye, adu agbü kpï. 17Fü ngü la aga gbü jia Petero afa sü. Fü ah angbü eyi-ta tete-ye, teka ngü de te engu wu baka roto ne, anga sisi na neh baye ya?
Amba kpah bü gbü lö-ra engu la, wü kpara, de te Koroneliyo tima ewü ne, koro eyi, rü emöngïtï, 18da eyi-ta ngü gü ba, “Gara kpara de ïrï ye Petero ne, ah la sene?”
19Petero, baka te mü ngbü la bü efï nga roto ka-mü ne, fü *Nzïla Wazi Me amala ngü emaguma mü, gü ba, “Petero, mü je la ngü, te ma ele amala fü mü ne. Gara wü kpara koro eyi sene, wüh ngbü egïrï mü. 20Mü yia eyia, mü kö kpaka ewü kpala, fü mü anü de ewü. Mü mere e aceka ewü ba *ganzi kpara de, angü si-ngü de te mü ngbü egïrï gbü roto ne, ah dela. Ma tima wü kpara la kpaka mü me-ra.”
21Fü Petero ayia akö kpaka wü kpara la, amala ngü fü ewü, gü ba, “Wü ngbü egïrï kpara de ïrï ye Petero ne? Wayi, kpara engu de te wü ngbü egïrï ne, ah de ni, ni dene.” 22Fü ewü alügü ngü fefe, gü ba, “Mere kpara ka-ani, de ïrï ye Koroneliyo ne, tima ani me-ye kpaka ye. Engu ka-ye de enga *Rüma, ah kpah de mere kpara ka wü marajümïya. Amba engu ka-ye de züka kpara, te le ngü ka Me fa sü. Wü Yïsarayele ꞌburu ngbü ele ngü kaka. Ah tima ani kükürü de, angü gara *malayïka ka Me koro kpakaka, mala ngü fefe, de ah tima wü kpara kpaka ye, teka fü ye anü amala ngari Me fü ni.”
23Te Petero je ngü la bala, fü ah aza wü kpara la, ato kpa esambü, areke sü rara fü ewü. Fü ewü ara kpala. Te kpï seke tete, fü ewü ayia ale kaje de wü kpara la tundu, anü kpaka Koroneliyo. Gara wü *kpara ka Yesu agbü Yapo kpala tï ta kpah gbü nga wü Petero, fü ewü anü de ewü. Fü ewü anü, anü, ara te kaje biringbö.
24Baka egambi la, fü wü Petero anü akoro agbü Kayïsarïya. Koroneliyo, mü ngbü eyi de wü mürü mü, bete wü züka awuba mü, de te mü ï ewü ne, ecï nga wü Petero agba mü kpala. 25Petero te ekoro arï agba Koroneliyo, fü Koroneliyo ayia bü kere, anü amaka te-wü ake di, abu nzökuta ye kötö engagira Petero, teka acu ngüngü na. 26Amba Petero, mü le ngü la nda-mü de. Fü mü ayia ae Koroneliyo, da emala ngü fefe, gü ba, “Ye yia eyia tikpi! Ye mere e amere bala de! Angü ni kpah de kpara baka ye!”
27Fü Petero akpo da ero mö ake di. Fü ewü adu arï kpa esambü. Fü Petero amaka mere bi wü kpara gbe, te ewü biti te-wü kpa esambü kpala. 28Fü Petero ayia amala ngü fü ewü, gü ba, “Wü wu eyi, gü ba, teka ngü ka gele ka Me gbü nguwa ani, wü Yïsarayele, ah tï ta te ani ena angbü de wü ganzi kpara baka wü ne de. Ani tï ta arï kpa esambü ka-wü ne kpah de. Amba Me sere ngü la eyi fü ni, gü ba, ‘De-ni Me, ni le nguwa wü kpara ꞌburu, kpah baka e te ni le ani, wü di enga Yïsarayele.’ Te di bala, de-ni, Petero, ni tï aceka wü baka ganzi kpara tïne kpah de. 29Teka ngü la, baka te ye tima wü kpara teka anü aï ni ne, ni ga yïkï de. Fü ni ayia bü ꞌduwa de wü kpara la, atï te kaje, akoro dene. Tïtïne, ni ele ayi-ta ye, teka si-ngü de te ye ï ni di ne, de ye mala fü ni.”
30Fü Koroneliyo ayia alügü ngü fü Petero, gü ba, “Wayi, mere kpara, ekere-sikine colo, gbü lö-ra bata, te fele-ra, ni ngbü ta esambü ka-ni sene, da eyi-ta Me. Ni te eceka kpï bane de, gbo! te *malayïka ka Me, baka kpara te to bu bongo te ye, te ngbü eci aci gbele gbele bane. Fü malayïka la akoro, arü engagira ni, 31amala ngü fü ni, gü ba, ‘De-ni deyï, Me wu eyi, gü ba, ni le ngü ka-ni eyi de maguma ni fanü. Gba ka-ni, te ni ngbü eku fü ni ne, ni je eyi, be kpah te wü letangü, de te ni ngbü emere fü wü mürü cïnga ne. Te di bala, ni, Me, fï nga ni eyi, teka asere gara züka ngü fü ni. 32Ah le de ni tima wü kpara ka-ni etima, agbü Yapo kpala, teka anü aï ye, de ye koro kpaka ni sene. Angü ye ngbü era agba Sïmüna, de te gba ka di gbamari ede mere yï-ngu ne.’ 33Te ni je bala, fü ni ayia bü kere, atima wü kpara kpaka ye. Wayi, ye mere eyi züka ngü, angü ye koro eyi dene. Te di bala, ani biti te-ani eyi ꞌburu engagira Me dene, teka aje ngü ka Me, de te engu tima ye di fü ani ne.”
34Petero, fü mü ayia arü amala ngü fü wü Koroneliyo, gü ba, “Tïtïne ma wu eyi, gü ba, Me ngbü eceka nguwa wü kpara gbü jia ye ꞌburu biringbö. 35Angü, ma wu eyi, gü ba, mene kpara te le ngü ka Me de maguma ye, da emere wü ngü te reke areke gbü jijia, Me ena aküwa engu aküwa, anga te engu di de enga Yïsarayele, anga ganzi kpara.
36Dene ngü te Me le de ma mala fü yi enatikine. Ah de ngü ka Yesu Kurisito, te Me tima engu füh kotö ne, teka aküwa nih. Fanü fanü, ah tima engu kpaka a, wü di enga Yïsarayele feke, teka asere ngü la fü a. Amba ngü ka Yesu ka-ye teka wü kpara ꞌburu, angü Yesu de Mere Miri gbü nzö nguwa wü kpara füh kotö ne ꞌburu. 37Ngü ka Yesu la,10:37 Petero gü ba, Ngü ka Yesu mere te-ye gbü tö ka-ani, wü Yïsarayele. Ah kpo gbü nga nzö kötï ka Galïlaya. yi je gügü de? Ma fï, ga, yi je ngü la ta eyi. Ah kpo ta gbü wü sïkpï te *Yüwane ngbü erï dofo fü wü kpara tete, teka de wüh ce wü *siti ngü ka-wü, fü ewü aza *babatïza ne. 38Fütanga ngü la, fü Yesu10:38 Petero gü ba, Yesu ka-ye de kpara ka Nazareta. akoro, akpo de nda-ye tima te Me tima engu di ne. Angü Me to ta *Nzïla Wazi ye fefe na. Fü engu akpo da endoro gbü tö ka-a ꞌburu, da emere wü züka ngü, da eküwa wü kpara, te ewü ngbü gbü ku ka *Satana ne. 39Dela wü ngü ꞌburu de te Yesu ngbü mere, te a wu cu de jia a ne.
Fü wü mere *kovo ka-a agbü Yerüsalema ayia azoro engu, abere eküte *rü gbegbete, amörö. 40-41Amba Me ce ngü la bala nda de! Gbü *ebabata sïkpï, fü Me adu azükü Yesu gbü kpi la. De-a, de te a di de wü kpara kaka ne, a wu eyi, gü ba, engu zükü eyi gbü kpi fanü, angü a ngbü de ewü, fü a azü e kpah cu de ewü, fütanga kpi kaka. Amba wü gara kpara wu engu nda-wü de, angü Me sere engu fü ewü de. Ah sere engu ꞌduwa nzö fü a, wü kpara kaka, angü engu fe a teka ngü la me-ye gügü.
42Fü Yesu adu ato rïrï fü a, teka de a mala nga ngü ka-ni la fü wü kpara ꞌburu, angü engu de kpara te Me o eyi baka Mere Miri, teka akolo ngü ka wü kpara ꞌburu, mene ewü de te ewü kpi eyi akpi ne, kpah de nih, de te nih di la ezükü ne.
43Wü *mürü dofo ka Me ꞌburu, ta te ewü ngbü emala ngü ka Me fü wü kundu a ne, wüh mala kpah ngü ka Yesu. Te di bala, ah le de yi to maguma yi fefe, teka fü Me aboro siti ngü ka-yi teka ngü kaka-na.”
44O Petero ngbü la bü emala ngü la, fü Nzïla Wazi Me ayia arï emaguma wü Koroneliyo de wü kpara kpa esambü ka-ye la ꞌburu, angü wüh to maguma wü eyi fü Yesu fanü. 45-46Te Nzïla Wazi Me rï emaguma wü Koroneliyo tete, fü ewü akpo da egbo nga ïrï Me gbü wü gara ganzi mö, te ewü je gügü de. Fü ngü la aga gbü jia wü kpara ka Yapo, ta te ewü koro de wü Petero ne, afa sü. Kükürü de, angü wü Koroneliyo ka-wü de wü *ganzi kpara, amba Nzïla Wazi Me to wazi fü ewü kpah eyi baka nda-ani.
47Fü Petero ayia amala ngü fü wü bu ye, gü ba, “Wü ceka la, tïtïne wü kpara ne maka Nzïla Wazi Me eyi kpah baka ani dene, gara ngü kpah ladü te ena atïrï ewü? Wüh tï ato babatïza fü ewü de?” 48Fü Petero amala ngü la fü wü bu ye la kpekpeke, de wüh mere e atïrï ewü de. Fü ewü ayia ato babatïza fü wü Koroneliyo, de wü kpara la ꞌburu, de ïrï Yesu.
Fütanga ngü la, fü wü Koroneliyo ayia ayi-ta Petero, de ah ngbü kpaka ani mba teka sïkpï cüküꞌdaye. Fü Petero ayia ale.
11Dene ngü ta te Petero mala agbü Yerüsalema,
teka ngü ka wü Koroneliyo
1Fütanga ngü la, fü wü *mürü tima ka Yesu de wü gara wü kpara kaka, te ewü di agbü Yerüsalema de kpala ne, aje, gü ba, “Petero to *babatïza eyi fü wü gara *ganzi kpara, angü wüh le ngü ka Yesu eyi kpah baka ani.” 2Gara ewü ta ladü te fïngangü ka-ewü di ka-ye la fï bü teka ngü ka gele ka-wü, ka *Yïsarayele. Teka ngü la, ngü ka wü ganzi kpara la reke gbü jia ewü nda de. Te di bala, te Petero du koro tete agbü Yerüsalema, fü wü kpara la ayia akpa ngü kaka la, 3gü ba, “Petero deyï, ye ceka la, ngü ka-ye la reke de! Ye ngbü engbü de wü ganzi kpara, kpah da ezü e de ewü, neh baye? Dela siti ngü!”
4Fü Petero ayia akpo amala nga wü ngü de te mere te-ye fü ye ne, kpï ꞌburu fü ewü, 5gü ba, “Wü di enga wüna, o ra di ta agbü Yapo kpala, gbü gara sïkpï, ma ngbü eyi-ta Me. Fü Me ayia agü tamu gara ngü fere baka roto bane. Ma wu gara e baka mere bongo bane, te wüh i dedere na ꞌburu de ku. Fü e la akö agbü kpï kpala, akoro gbamari ede ra. 6Fü ra ayia aceka kpï gbü e la. Fü ra awu mere bi lara wü nü, ewü te ewü endoro füh lö wü, mene ewü te ewü egbeke te-wü agbeke, de wü mene ewü te ewü di de mbula wü, wüh ngbü ꞌburu gbü e la. 7Fü ra ayia aje ri kpara te mala ngü fere, gü ba, ‘De-ra deyï, Me mala, gü ba, ma yia eyia, ma zoro gara wü e la, ma mörö, de ma zü.’ 8Te ma je ngü la bala, ma le nda-ra de, fü ra alügü ngü, gü ba, ‘Ööö, mere kpara, siti wü e de bala ne, ma zü ewü nda-ra la kü de!’ 9Fü ri kpara la adu kpah awü agbü kpï, gü ba, ‘Ma mere bala de. Wü e ꞌburu de te Me mere ewü ne, ma mere e adi eceka ewü gbü jia ra baka siti e de.’ 10Fü ngü la amere te-ye fere bala anda nga ye du bata. Fü e la alügü te-ye alï ka-ye adu agbü kpï.
11Bü gbü lö-ra engu la, ma te eceka de, wü kpara bata koro eyi, eyi-ta ra, gbü kötï de te ma ngbü era gbügbü na ne. Wü kpara la, gara enga *Rüma, de ïrï ye Koroneliyo, tima ewü me-ye kpaka ra.11:11 Wü kpara la yia agbü Kayïsarïya, teka anü kpaka Petero.12Fü *Nzïla Wazi Me amala ngü fere, gü ba, ‘Ah le de ma nü ꞌduwa tundu de wü kpara la. Ma mere e akpe cürü de, angü ni tima wü kpara la kpaka ra me-ni.’ Teka ngü la, fü ra ayia anü de ewü. Wü kpara maꞌdiya, de te a koro de ewü agbü Yapo ne, a nü ta de ewü ꞌburu agba Koroneliyo agbü Kayïsarïya kpala. Wüh tï kpah eyi asere ngü la fü yi.
13Te a koro kpala, fü Koroneliyo amala ngü fü a, gü ba dene, ‘*Malayïka ka Me koro kpaka ni, mala ngü fü ni, gü ba, “Ah le de ni tima wü kpara agbü Yapo teka aï ra, de ma koro kpaka ni, 14angü ma ena amala wü ngü de te ena aküwa ni, de wü kpara gba ni ne, ꞌburu fü ni.” ’ 15Te ma je ngü la bala, fü ra akpo da emala ngü ka Yesu fü ewü. O ra ngbü la bü emala nga ngü la, ꞌduwa fü Nzïla Wazi Me arï emaguma ewü, kpah baka e ta te rï emaguma nih te enga gina ne. 16Teka ngü la, fü ra ayia akpo da efï nga ngü, ta te Miri Yesu mala fü nih ne. Angü engu gü ba, ‘*Yüwane to ta babatïza fü nih de ngu kükürü, amba sidi ne, Me ena ato babatïza fü nih, de Nzïla Wazi Me.’ 17Baka te Me le ngü ka wü Koroneliyo eyi de bala, fü ah ayia ato Nzïla Wazi ye fü ewü, kpah baka ta te engu to fü nih, o nih to ta maguma nih fü Miri Yesu tete na ne, ma ena atïrï ewü neh baye? Te di bala, fü ra adu aza ewü baka wü di enga wüna.”
18Te wü kpara gbü Yerüsalema je ngü ka Petero la bala, fü ewü anga ngbiii, adu ace ngü ka yïkï ka-wü la. Fü ewü akpo da egbo nga ïrï Me, gü ba, “Wayi bala! Me de mere wazi! Lele kaka fa sü! Angü ah le eyi fü wü *ganzi kpara afü maguma wü, aküwa fï mere badi!”
Dene ngü ka wü kpara ka Yesu agbü Atïyokïya
19Ta te wü kpara kpo da eto cïnga te wü *kpara ka Yesu, fütanga kpi ka Setefanü ne, fü wü kpara ka Yesu la ayia agbü Yerüsalema, akpe abaya ka-wü ꞌburu edere sü, ka cürü. Fü gara ewü akpe anü angbü ka-wü agbü gara nga nzö wü sü nengete nengete.11:19 Gara ewü kpe ngbü agbü nga nzö sü ka Fonïsïya, wü gara agbü Kupuriyo, gara agbü Atïyokïya. Fü ewü akpo da emala ngü ka Yesu fü wü kpara de kpala. Amba wüh mala ngü ka Yesu fü wü kpara ka sü la de, wüh ngbü emala nzö fü wü di enga ni wü, wü di enga *Yïsarayele, te wüh ngbü engbü gbü wü sü la. 20Fü gara wü kpara ka Yesu11:20 Wüh de wü kpara ta te ewü bï ewü agbü Kupuriyo gara ewü agbü Kurene ne. la akpe anü akoro agbü Atïyokïya. Fü ewü akpo da emala ngü ka Miri Yesu fü wü kpara ka Atïyokïya, te ewü di de wü di enga *Yïsarayele nda-wü de ne, angü wüh ka-wü de wü *ganzi kpara, wü di enga *Giriki. 21Fü Miri Yesu angbü eto wazi fü ewü teka tima la. Fü mere bi wü kpara ka Atïyokïya la afü maguma wü, adu ara fü Miri Yesu.
22Te wü kpara ka Yesu agbü Yerüsalema je ngü la bala, fü ewü ayia atima Baranaba kpaka ewü, agbü Atïyokïya kpala, teka awu si-ngü la mbi mbi mbi. 23-24Angü Baranaba ka-ye ta de züka kpara, te to maguma ye ꞌburu fü Miri Yesu. *Nzïla Wazi Me si kpah emamaguma fa sü. Te Baranaba nü koro agbü Atïyokïya kpala, fü ah awu, gü ba, wü kpara la, Me to wazi ye eyi fü ewü fanü. Fü Baranaba angbü de mere tadu teka ngü la. Fü ah akpo da erï ewü de ngari Me, kpah da eto wazi fü ewü, teka de wüh rü kpekpeke gbü ngü ka Yesu de maguma wü biringbö. Teka ngü la, fü mere bi wü kpara agbü Atïyokïya angbü eto maguma wü fü Yesu.
25Te di bala, fü Baranaba adu afï nga Sawula, gü ba, “Engu ka-ye de kpeke kpara, te tï eyi ale ta-ngü te ni gbü tima la.” Fü ah ayia agbü Atïyokïya, anü agbü Tarasu, teka agïrï Sawula kpala. 26Te engu nü maka Sawula agbü Tarasu kpala, fü ah aza engu, adu ake di agbü Atïyokïya, teka ale-ta ngü te ye, da erï wü kpara la. Fü ewü angbü agbü Atïyokïya teka re biringbö, da ebiti te-wü de wü kpara ka Yesu de ta kpala ne. Fü ewü angbü erï wü mere bi wü kpara la de ngari Me. Gbü wü re engu la, wü kpara agbü Atïyokïya kpala, kpo ta da eï wü *kpara ka Yesu la, gü ba, wü kpara ka *Kurisito.
27Kpah gbü wü re la, fü gara wü kpara ka Yesu ayia agbü Yerüsalema, anü akoro agbü Atïyokïya kpala. Wüh de wü kpara te Nzïla Wazi Me ngbü emala ngü gömö ewü, baka wü *mürü dofo ta gügü ne. 28Fü *Nzïla Wazi Me ayia asere ngü fü gara *mürü dofo esüka ewü de ïrï ye Agobo. Fü Agobo ayia amala ngü la fü wü kpara ka Yesu ꞌburu, gü ba, “Mere kpïrï tala ena atï agbü tö ka *Yudaya ꞌburu.”11:28 Ngü ka kpïrï tala la mere ta te-ye fanü, gbü re te Kalodïyo ngbü miri ka Rüma tete.29Te wü kpara ka Yesu agbü Atïyokïya je ngü la bala, fü ewü abiti te-wü, afï ngü, gü ba, “Ah le de ani biti mba e, ba e te wazi ani di ladü, teka fü ani atima fü wü di enga ni ani, wü kpara ka Yesu agbü Yudaya de kpala ne, teka ale ta-ngü te ewü.” 30Fü ewü adu abiti wü e la kpah ꞌburu, baka ngü te ewü mala la. Fü ewü atima esaka wü Baranaba ake Sawula, de wüh nü di, ato fü wü mere kpara gbü tima ka Yesu agbü Yudaya de kpala.
12Dene cïnga ta te Miri Agiripa Erode to te wü kpara ka Yesu
1Ta gbü wü re la, fü Miri Agiripa *Erode akpo da eto cïnga te wü *kpara ka Yesu agbü Yerüsalema. 2Fü ah ayia atima wü marajümïya ka-ye teka amörö *Yakobo enga ni ye *Yüwane wü di Zebedayo ne. Fü wü marajümïya la aza mere maguruma, anü awa ngürü Yakobo di.
3-4Fü ngü la areke te wü mere kpara ka wü *Yïsarayele afa sü. Te Miri Agiripa wu ngü la bala, fü ah adu kpah azoro Petero, agü agbü ku. Fü ah aza wü marajümïya nzükpa de füh ye maꞌdiya, aye süka ewü bala bala, teka de wüh ceka kpï fütanga Petero mbi mbi mbi, angü ah ena akpe. Wüh ngbü mere ngü la ta, gbü sïkpï ka *Pasïka. Dada te wüh ena akolo ngü ka Petero gbü wü sïkpï la nda ma. Te di bala, Miri Agiripa, fü mü afï ngü, gü ba, “Te ah bala la, ni ena akolo ngü ka Petero gbü jia wü kpara ꞌburu sidi nga Pasïka.” 5Petero, mü tïne eyi agbü ku kpala, esaka wü marajümïya, te ewü ngbü efete mü. Amba wü kpara ka Yesu ngbü nda-wü fï bü eyi-ta Me kpekpeke teka ngü kaka.
6Gbü biti, de te kpï ena aseke, fü Miri Agiripa akolo ngü ka Petero tete na ne, Petero, wüh i mü tïne eyi gö! de nyarï, o esüka wü marajümïya ꞌbasu, de te ewü ngbü efete mü ne. Fü mü atï ka-mü era ara. Wü gara marajümïya ngbü ta nda-wü emöngïtï kambü ka ku la sela.
7Bü kece bane de, fü *malayïka ka Me ayia akoro. Fü sü aci, alofo raaa! kpa esambü ka ku la. Fü malayïka la akoro amofo Petero, azükü engu, gü ba, “Petero! Petero! Mü yia eyia kere!” Fü nyarï de te wüh i kpakpa di ne, ayia afuru te-ye, atï kötö. 8Fü malayïka adu amala ngü fefe, gü ba, “Ye i ku etadu ye, de ye to kamaka ka-ye gbü lö ye.” Fü Petero amere wü ngü la kpah ꞌburu bala. Fü malayïka adu amala ngü fefe, gü ba, “Ye to mere bongo ka-ye la te ye, de ye fa nga ni.” 9Fü Petero ayia afa nga malayïka la, teka akoro agbü kambü ka ku la kpa etanü. Petero ngbü ta efï nda-ye, gü ba, “Ngü de te malayïka ngbü emere fü ni ne, ah de zu ngü nda de, ah ka-ye de roto.”
10Fü wü Petero ayia ake malayïka la, anye gina wü marajümïya, te ewü ngbü efete engu ne, bete eꞌbaꞌbasu ewü. Fü ewü anü akoro te mere siti möngïtï12:10 Mere möngïtï ka kambü ka ku la, wü reke gbü se. ka tambasü kambü ka ku la, de te ngbü enü agbü mere kötï ne. Te wüh nü koro kpala, fü mere möngïtï de te ewü ni gö ne, ayia aü te-ye ndaaa bü de tete-ye. Fü wü Petero akoro ka-wü kpa etanü, anü sü ka-wü te gara kaje. Petero, mü te eceka de, yïrï! malayïka la dürü ka-ye eyi.
11Fü fïngangü ka Petero adu alügü te-ye mbi. Fü ah awu, gü ba, “Fanü fanü, Me tima malayïka ka-ye me-ye, teka aküwa ni esaka Miri Agiripa, kpah esaka wü mere kpara ka wü Yïsarayele, te ewü ngbü ta ele amörö ni asidi ne.”
12Te Petero wu, gü ba, ni küwa eyi fanü ne, fü ah adu afï ngü, ayia anü ka-ye agba *Marïya, ni ye Marako.12:12 Gara ïrï Marako de Yüwane. Angü gbü kötï la, mere bi wü kpara ka Yesu ngbü ta ebiti te-wü kpala, da eyi-ta Me teka ngü ka Petero. 13Fü Petero anü akoro kpala, o wüh ni möngïtï ka ꞌbaranga eyi. Fü ah akpo da ekü möngïtï ꞌbaranga la, teka de ni rï kpala.
Gara jaji würüse, de ïrï ye Rüda, ngbü ta emere tima kpala. Te Rüda je giri möngïtï la, fü ah akpe akoro, teka awu kpara de te ngbü ekü möngïtï la. 14Fü ah aje ri Petero teke, awu gü ba, ah de engu. Fü ah angbü de mere tadu, teka ngü la, dada te engu ena aü möngïtï tïne ma, ka tadu. Fü ah akpe alügü nga ye adu kpa esambü, teka amala nganga fü wü kpara la, gü ba, “Petero koro eyi! Ah ladü emöngïtï sela!”
15Te wü kpara la je ngü, de te Rüda mala fü ewü bala ne, fü ngü la ake te ewü. Fü ewü amala fefe, gü ba, “Rüda deyï, ye röfö aröfö!” Fü Rüda adu amala ngü la fü ewü kpekpeke, gü ba, “Ni su wu de! Ah de Petero fanü fanü!” Te wüh je bala, fü ewü adu afï ngü, gü ba, “Te ah bala, ah kpi eyi! Dela ka-ye tïne kukuru na!”
16Fü Petero angbü fï bü ekü möngïtï, ah ce nda de. Fü ewü akoro aü möngïtï la bane, gbo! te Petero, te rü ngbü eyi emöngïtï sela fanü. Fü ngü la aga gbü jia ewü afa sü.
17Fü Petero arï kpaka ewü kpa esambü la. Fü ah atata ewü de kpa ye, de wüh nga anga. Fü ah akpo da emala nga wü ngü, de te Me mere fü ye ne, gü ba, “Me tima *malayïka ka-ye, fü ah aza ni kpa esambü ka ku kpala, akoro di kpa etanü, ato kaje fü ni dene.” Fü Petero adu amala fü ewü, gü ba, “Ah le de wü mala nga ngü la fü *Yakobo, enga ni Yesu, bete wü gara kpara ka Yesu ꞌburu.” Te engu mala ngü la nza tete, fü ah ayia akoro kpa etanü, anü ka-ye, awo te-ye agbü gara sü.
18Te kpï seke tete, wü marajümïya, ta te wüh ngbü efete Petero kpa esambü ka ku ne, te eceka de, yïrï! Petero nda tïne ma. Fü nzö ewü afü ka. Fü ewü angbü de mere cürü. Fü ewü agïrï engu ma, wüh maka engu nda-wü de.
19Te Miri Agiripa *Erode je ngü la bala, fü ngü asiti tete. Fü ah amala ngü fü wü kpara ka-ye, de wüh gïrï Petero. Baka te wüh gïrï engu ma, fü Miri Agiripa aï wü marajümïya, ta te ewü ngbü efete Petero ne, ayi-ta ewü kpekpeke teka ngü kaka. Amba ngü te ewü ena alügü fefe nda ma. Fü Miri Agiripa ayia ato rïrï fü wü bu ewü, de wüh mörö ewü amörö.
Dela ngü ta te Petero küwa esaka Miri Agiripa Erode tete.
Dene ngü ka kpi ka Miri Agiripa Erode
20Fütanga ngü la, fü Miri Agiripa *Erode ayia agbü *Yudaya sela, anü agbü Kayïsarïya, angbü kpala.
Wü mere kötï de ïrï wü Tera ake Sïdona ne, wüh ta gbamari ede tö ka Yudaya, te di esa rïrï ka Miri Agiripa Erode. Wü kpara ka Tera ake Sïdona, wüh ta de wü kpara te ewü ngbü ese e efa sü. Wüh sö e nda-wü de. Wüh ngbü ta ese zü-e ka-wü, esaka wü kpara ka Yudaya.
Gbü gara sïkpï, fü gara ewü ayia amere gara ngü, te ke te Miri Agiripa Erode fa sü. Fü mamaguma ayia asiti eküte ewü. Te wü kpara la wu ngü la bala, fü ewü ayia akoro kpaka Miri Agiripa, teka areke ngü esüka wü. Te di bala, fü ewü anü te enga gina fi me-wü kpaka Balaseto, mere kpara ka miri, andaꞌba te-wü fefe, de ah nü me-ye, ah mala nga ani fü miri. 21Fü Miri Agiripa ale ngü la, ato sïkpï fü ewü, de ani biti te-ani de ewü, teka areke ngü la.
Ah te ekoro gbü sïkpï de te ewü reke de ewü ne, fü wü kpara abiti te-wü gbe. Fü Miri Agiripa ayia ato bongo ka-ye ka miri te ye, angbü füh kpökpö ka-ye ka miri. Fü engu ayia arü amala ngü te siti esüka wü la tïne mbölö, gbü jia wü kpara la ꞌburu. 22Te mere bi wü kpara la je ngü la bala, fü ewü akpo da ecu ngüngü na, da eba rere kpa tikpi, gü ba, “Wayi, mere kpara, ri ye, te ye mala fü ani ne, ah baka nda Me!” Wüh mala ngü la bala, de ngü türü tete.
23Amba bü gbü lö-ra la, fü *malayïka ka Me akoro akïna Miri Agiripa fü kpi, angü Miri Agiripa le fü wü kpara adi egbo nga ïrï ni, efa nda Me ka. Teka ngü la, fü mere siti keke ayia amere Miri Agiripa, angü wü jürü sürü rï me-wü guguvu, azüfa nzanza ꞌburu. Fü ah ayia akpi.
24Gbü wü re la, fü ngari Me angbü fï bü ebaya, enü anü gbü wü gara sü ꞌburu. Fü mere bi wü kpara angbü eto maguma wü fü Yesu.
25Te wü Baranaba ake Sawula nza tima ka-wü gbü Yerüsalema tete, fü ewü ayia ale kaje, adu agbü Atïyokïya. Fü ewü aza Marako,12:25 Gara ïrï Marako de Yüwane. adu de ewü.
13Dene ngü te wüh fe Baranaba ake Sawula, tima ewü di
1Esüka wü *kpara ka Yesu agbü Atïyokïya de kpala ne, gara wü kpeke kpara ta ladü te *Nzïla Wazi Me ngbü emala ngü gömö ewü, baka wü *mürü dofo ka Me ta gügü ne. Wüh kpah de wü *mürü rïrï, te ewü wu da erï wü bu wü de ngari Me ereke areke. Ah ta de wü Baranaba, Sïmïyona,13:1 Wüh gü ta gara ïrï te Sïmïyona, gü ba, Bïrï-kpara. Lukiya,13:1 Lukiya de kpara ka Kurene. Manayï13:1 Manayï de kpara ta te wüh ga tundu ake Miri Anïtïpa Erode. bete Sawula.
2Gbü gara sïkpï, fü wü kpara ka Yesu abiti te-wü, teka aku gba fü Me. Fü ewü *aꞌbï te-wü, wüh zü e de, teka amaka wazi esaka Me. Fü Nzïla Wazi Me amala ngü fü ewü, gü ba, “Ni fe wü Baranaba ake Sawula eyi, teka anü amala ngü ka Yesu agbü wü gara sü. Ah le de wü o kpa wü gbü nzö ewü, teka ato wazi fü ewü gbü tima la.” 3Fü wü kpara ka Yesu la adu aꞌbï te-wü, aku gba fü Me teka wü Baranaba ake Sawula. Fü ewü ao kpa wü gbü nzö ewü, ato kaje fü ewü, teka fü ewü anü amala ngü ka Yesu agbü gara wü sü.
Dene ngü ka Baranaba ake Sawula agbü Kupuriyo
4Fü *Nzïla Wazi Me asere ngü fü wü Baranaba ake Sawula, de wüh nü agbü Selukiya, te di era mere *yï-ngu. Fü ewü ayia akoro kpala, adu alï gbü *zabu, teka anü sü kpa eta ngu, agbü Kupuriyo. 5Marako13:5 Gara ïrï Marako de Yüwane. nü ta de ewü tundu, teka ale ta-ngü te ewü gbü tima la. Fü ewü anü akoro kpa eta ngu agbü Salami, te di de gara mere kötï ka Kupuriyo. Fü ewü akpo da emala ngü ka Yesu fü wü kpara, agbü wü *kambü ka biti-te ka wü Yïsarayele kpala. 6Fü ewü andoro, da emala ngü ka Yesu fü wü kpara gbü wü sü ka Kupuriyo kpala ꞌburu, zalü koro di agbü Pafü.
Te wüh nü koro agbü Pafü, fü ewü amaka gara enga *Yïsarayele kpala, de ïrï ye Elima.13:6 Gara ïrï Elima de Barayesu. Si-ngü gbü ïrï Elima gü ba, mürü kuwa. Ah ka-ye de mürü kuwa, te ngbü efiti wü kpara, gü ba, ni de mürü dofo te ni ngbü emala ngü ka Mere Me.
7-8Ïrï miri ka Kupuriyo la ta de Serezeyo Pawülü. Engu kpah de kpara te wu ngü fa sü. Te miri la je, gü ba, wü Baranaba ake Sawula ladü sela, da emala ngari Me fü wü kpara ne, fü ah aï ewü kpaka ye, angü ah le kpah de ni je ngari Me gömö ewü. Fü ngü la ake te Elima, mürü kuwa la, kpürrrü! Kükürü de, angü miri ngbü ta eje ngü gögömö na. Fü Elima akpo da ega yïkï de wü Baranaba, angü ah le de miri le ngü ka Yesu la nda de.
9Sawula, te wüh ngbü eï mü gbü ngü *Rüma, gü ba, Pawülü ne, fü Nzïla Wazi Me ayia ato wazi fü mü. Fü mü ayia aceka mürü kuwa la kpekpeke. Fü mü awü nga fefe, 10gü ba, “De-ye deyï, ye de ye *Satana! Ye de muruyi! Ye de vügü ka ngü ka Me! Ye kpah de wü bi siti mani gbü nzö ye! Ye ena ace da esiti tima ka Me neh elaye? 11Teka ngü la, ye je la ngü ne. Tïtïne, Me ena ato kuru te ye. Fü jia ye ani teka wü sïkpï mba cüküꞌdaye.” Pawülü, mü bü te emala ngü la anza de, mbirrri! sü tï gbü jia Elima eyi! Fü ah akpo da ejiji bü da ye sela, egïrï kpara te ena azoro kpa ye, teka ale ta-ngü te ye.
12Te miri wu ngü la bala, fü ah ayia ato maguma ye fü Yesu, angü ngü ka Yesu, de te wü Baranaba ake Pawülü ngbü erï wü kpara di ne, ga gbü jijia na eyi fa sü.
Dene ngü ka Pawülü ake Baranaba agbü Pïsïdïya
13Fütanga ngü la, fü wü Pawülü ayia de wü bu ye agbü Pafü sela, anü alï gbü *zabu, akö ngu kpa eta ngu, anü akoro agbü Peruga, te di agbü tö ka Pafïlïya. Te wüh koro kpala, Marako,13:13 Gara ïrï Marako de Yüwane. fü mü ayia ace nda-mü nga wü bu mü ka, adu ka-mü agbü Yerüsalema. 14Fü wü Pawülü ayia agbü Peruga, anü akoro agbü gara sü de ïrï ye Atïyokïya, te di gbü tö ka Pïsïdïya. Ah de Atïyokïya ta te ewü yia gbügbü te enga gina ne nda de. Ah te ekoro gbü *sïkpï ka Me, fü ewü ayia arï kpa *esambü ka biti-te ka wü Yïsarayele kpala, angbü kötö, teka aje ngari Me.
15Fü gara wü *kovo ayia esüka wü bu wü, atanga ngü gbü *Ngari Me du ꞌbasu.13:15 Ngari Me te wüh tanga la, wüh tanga gara gbü Rïrï ta te Müse ba, gara gbü köcökpa ka wü mürü dofo. Fü wü kovo la ayia ayi-ta wü Pawülü, gü ba, “Wü di enga ni ani, te gara ngü ladü kpaka wü, te ena ato wazi fü ani la, de wü mala emala fü ani.”
16Fü Pawülü ayia arü tikpi, ae kpa ye fü wü kpara, de wüh nga anga. Fü ah adu amala ngü fü ewü, gü ba, “De-yi wü di enga wüna, wü di enga Yïsarayele, kpah de wü di enga wü gara kpara, te yi le ngü ka Me ne, yi je la ngü de te ma le amala fü yi ne. 17Mere Me fe ta wü kundu nih, wü di enga *Yïsarayele ne, me-ye, fü ah anzö *ngüte de ewü. Fütanga ngü la, o wüh ngbü ta agbü ganzi tö, agbü *Ezepeto, fü engu ayia ato wazi fü ewü, fü ewü asibi kpala afa sü. Fü ah aküwa ewü esaka miri ka Ezepeto de mere wazi ka-ye. 18Fü ah aza ewü, anü di agbü gü. Baka te wüh ngbü agbü gü, da ejiji kpala teka re teke ꞌbasu ne, Me ngbü fï bü tundu de ewü, da ele ta-ngü te ewü.
19Fütanga ngü la, fü Me ayia aza ewü, anü akoro di agbü tö ka *Kanana. Fü ah ato wazi fü ewü, de wüh mömörö wü mürü tö la, te ewü di ta baka nguwa wü kpara lorozi. Fü ah aza tö ka wü kpara la, ato fü wü kundu nih, de wüh ngbü gbügbü na fï badi. 20Ah mere wü ngü la bala, akpo gbü wü re de te engu fe kundu nih *Abarayama, zalü akoro gbü wü re te ewü za tö ka Kanana la tete, angbü gbügbü. Ngü la ꞌburu za mere bi wü re baka kama bala, teke ꞌbasu de füh ye nzükpa (450).
Fütanga ngü la, fü Me aza wü gara kpara, ao baka wü jürü miri gbü nzö ewü, zalü akoro di gbü re ka *mürü dofo Samüwele. 21Gbü wü re ka mürü dofo Samüwele la, fü wü kundu nih ayia ayi-ta Me, de ah to mere miri, te ena angbü gbü nzö ani ꞌburu. Te Me wu bala, fü ah aza Sawula,13:21 Sawula de enga Yïsarayele, gbü nguwa Benzamina. ye Kisi, ao engu mere miri. Fü ah angbü gbü nzö ewü teka wü re teke ꞌbasu. 22Fütanga ngü la, fü Me ayia ace Miri Sawula, teka siti ngü kaka. Fü ah adu aza *Davidi, ao mere miri gbü nzö wü kundu nih. Fü Me amala ta ngü teka ngü ka Davidi, gü ba, ‘Wayi, ni maka Davidi13:22 Davidi ka-ye de ye Yese. eyi, ah ena amere wü ngü de te ni le ne ꞌburu me-ye, angü ni le engu de maguma ni ꞌburu.’ 23Fü Me akïna te-ye fü Davidi, gü ba, ‘Ni ena ao gara miri esüka wü kundu ye te gara, teka aküwa wü di enga Yïsarayele ꞌburu.’ Wü di enga wüna, Miri ta te Me mala nganga na ne, engu de Yesu, angü engu de kundu kundu ye Davidi fanü, te Me tima engu füh kotö ne, teka aküwa nih ꞌburu.
24O Yesu kpo de tima ka-ye la de, *Yüwane Mürü Babatïza ngbü ta emala fü wü di enga Yïsarayele ꞌburu, gü ba, ‘Ah le de wü fü maguma wü, teka fü ni ato *babatïza fü wü.’ 25Fütanga ngü la, o tima ka Yüwane yia enza tete, fü engu adu amala ngü fü wü kpara la tïne mbölö, gü ba, ‘Wü ngbü efï tüngü ni, egü neh fe ya? Wü efï nda-wü, gü ba, ni de kpara de te wü ngbü ecï nganga, teka aküwa ani ne? Aꞌa, ah de ni nda de. Amba wü je la ngü de te ni emala fü wü ne. Kpara la ena akoro sidi nga ni. Ni baka labï kaka te ngbü ereke kaje fefe. Ni be teka tima la nda-ni de, angü engu de mere kpara te fa ni ka.’ Kpara ta te Yüwane ngbü emala nganga la, ah ka-ye de Yesu.
26Wü di enga wüna, wü di enga Yïsarayele, kpah de wü *ganzi kpara te yi le ngü ka Me ne, nih nda-nih de wü kpara, de te Me sere ngü ka-ye la fü nih, gü ba, ‘Yesu tï eyi aküwa nih nzö me-ye.’
27Wü mere kpara ka-nih, de wü gara kpara ka Yerüsalema ne, wüh le ngü ka Yesu ta nda-wü de. Fü ewü amörö engu asidi. Ngü ta te wü *mürü dofo ba teka ngü ka Yesu ne, wü mere kpara la ngbü ta etanga ngü la cu me-wü gbü wü sïkpï ka Me ꞌburu, amba wüh wu si-ngü la nda-wü de. Te di bala, wüh le ngü ka Yesu de. Fü ewü akolo ngü kaka, gü ba, ‘Ah le de wüh mörö engu asidi.’ Amba ngü te wüh mere la, ah tï kpini de ngü ta te wü mürü dofo ka Me ba ne. 28Baka te wüh maka siti ngü ka Yesu, teka fü ewü amörö engu tete na nda-wü de ne, fü ewü adu ayi-ta Miri *Pïlatü, de ah mala fü wü marajümïya ka-ye, de wü mörö engu. 29Fü wü marajümïya la aza engu, anü di, amörö. Fü ewü amemere wü lara ngü eküküte. Te Yesu kpi tete, fü wü kpara kaka aza kökö na, anü di, ati, baka ta te wü mürü dofo ba gbü *Ngari Me ne. 30Amba gbü wü ngü la ꞌburu, fü Me adu azükü engu gbü kpi la. 31Fü Yesu akpo da esere te-ye fü wü kpara ka-ye, de te ewü ngbü ta endoro de ewü, te kpo gbü *Galïlaya, zalü akoro agbü Yerüsalema ne. Fü ah angbü de ewü bala teka bi wü sïkpï. Enatikine dene, wü kpara la ngbü eyi emala nga Yesu fü wü bu wü, wü di enga Yïsarayele, gü ba, ‘Yesu zükü gbü kpi eyi fanü.’
32Wü di enga wüna, dene ngü te a le amala fü yi enatikine, angü Me kïna te-ye ta eyi fü wü kundu nih, gü ba, ‘Te gara, ni ena atima Miri teka aküwa wü.’ 33-34Ngü la, Me mere eyi fü nih enatikine fanü, angü ah tima Yesu eyi teka aküwa nih. *Davidi ba ta ngü ka Miri la gbü eꞌbaꞌbasu ci ka-ye, gü ba, ‘Me mala fü Miri la, gü ba, “Ye de Ye ni. Enatikine, ni sere ngü la eyi fü wü kpara ꞌburu, gü ba, ni de Wö ye.” ’13:33-34 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 2:7. Me du mala kpah gara ngü gömö gara mürü dofo, gü ba, ‘Züka ngü ta te ni mala, gü ba, ni ena ato fü Davidi ne, züka ngü la ni ena amere fü wü amere.’13:33-34 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 55:3. Teka ngü ka züzükü ka Yesu gbü kpi, 35Davidi ba ngü la eyi mbölö gbü gara ci ka-ye, gü ba, ‘Wayi bala Me, ni wu eyi, gü ba, ye tï ace züka kpara ka-ye gbü kpi nda de. Küküte tï azi gbü tö kpah de.’13:35 Mü ena amaka ngü la gbü Ci ka wü Davidi 16:10.36Te di bala, yi efï nda-yi, gü ba, Davidi mala ta ngü la cu teka ye? Aꞌa, ah mala ngü la teka ye nda de, angü te Davidi mere ta tima, te Me to fü ye, nza tete ne, fü ah akpi. Fü ewü ati engu ede mbükü wü kundu ye. Fü küküte azi ciki gbü mbükü sela. 37Amba, kpara de te kökö zi de, ah ka-ye de Yesu. Angü Me zükü ka-ye duu engu kpikpi ye gbü kpi.
38-39Wü di enga wüna, dene ngü te ma le amala fü yi enatikine, gü ba, kpara te tï aküwa yi gbü wü *siti ngü ka-yi, ah ka-ye de Yesu, de te a ngbü emala nganga fü yi ne. Angü Me ena aboro siti ngü ka-yi la teka ngü kaka. Te mü to maguma mü fü Yesu la, Me ena aceka mü baka züka kpara ka-ye. Yi efï nda-yi, gü ba, te ani ngbü emere wü *Rïrï ka Müse biri biri ꞌburu la, ngü ka-ani ena areke gbü jia Me? Aꞌa, Rïrï ka Müse tï aküwa yi nda de.
40Te di bala, wü di enga wüna, yi ceka te yi ꞌbe! Yi mere e ace ngü, de te a ngbü emala fü yi ne, de. Angü, te yi ce la, yi küwa nda-yi de. Ah kpah baka ngü ta te Me mala gömö wü mürü dofo ka-ye, gü ba dene, 41‘De-wü, wü kpara te wü le ngü ka-ni de ne, wü ceka la, ni ngbü emere mere kpeke ngü gbü wü sïkpï ka-wü ne, amba wü le ngü ka-ni la nda-wü de. Wü kpara ena asere ngü la fü wü mbölö. Wü tï aje kpah de. Fü wü akpi ka-wü anza, teka ngü ka kögö-nzö ka-wü la.’ ”13:41 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Abakuka 1:5.
Dela ngü ta te Pawülü mala fü wü kpara kpa *esambü ka biti-te la.
42Te Pawülü mala ngü la nza tete, fü ewü ayia ake Baranaba, akoro esambü ka biti-te la kpa etanü. Fü wü kpara la ayi-ta ewü, de wüh du, wüh koro kpah gbü gara sïkpï ka Me, teka amala fï bü ngü la bala fü ani.
43Fütanga mabiti la, fü mere bi wü kpara ayia agï nga wü Pawülü ake Baranaba. Gara ewü de wü di enga Yïsarayele, gara ewü de wü ganzi kpara, te ewü le ngü ka Me. Fü wü Pawülü ake Baranaba akpo da erï ewü de ngü ka Me, de wüh rü kpekpeke, teka fü Me ato wazi fü ewü, de *züka maguma ye.
44Te koro gbü *sïkpï ka Me sidi nga engu la, fü mere bi wü kpara gbü mere kötï la ayia ꞌburu, abiti te-wü kpa esambü ka biti-te, teka aje ngari Me gömö wü Pawülü. 45Te wü gara wü *Yïsarayele wu mere bi wü *ganzi kpara kpa esambü ka biti-te ka-wü la, fü ngü la ato kanga emaguma ewü. Fü ewü akpo da ega yïkï de wü Pawülü, kpah da esoko ewü, teka ngü ka wü ganzi kpara la.
46Fü wü Pawülü ake Baranaba adu amala ngü fü ewü kpekpeke, gü ba, “De-wü, wü di enga Yïsarayele, ah le ta de ani mala ngü ka Yesu ne fü wü te enga gina, teka fü wü aküwa fi me-wü. Amba wü le ngü la nda-wü ꞌburu ꞌburu de. Te di tïne eyi bala ne, ah mbi te ani ena ace wü, anü ka-ani amala ngü ka Yesu fü wü ganzi kpara. 47Angü, ngü ta te Me mala fü ani, wü di enga Yïsarayele ne, ah gü ba, ‘De-ni Me, ni o ani, wü di enga Yïsarayele, eyi baka ze-wa fü wü ganzi kpara, de ani mala ngü ka-ni, Me, fü ewü, zalü akoro di gbü adu sü füh kotö ne, teka de wüh küwa.’ ”13:47 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 49:6.
48Baka te wü ganzi kpara je ngü la bala, fü ngü la areke te ewü, fü ewü angbü de mere tadu. Fü ewü akpo da egbo nga ïrï Me, teka ngü ka Yesu la. Fü wü kpara ꞌburu, de te Me fe ewü teka aküwa ne, ayia ato maguma wü fü Yesu.
49Fütanga ngü la, fü ngari Me akpo da ewü gbü nga nzö wü sü la ꞌburu. 50Amba ngü la ngbü eke ka-ye te wü Yïsarayele ake. Fü ewü ayia anü kpaka wü gara wara wü mere kpara, de te ewü le ngü ka Me ne. Fü ewü akpo da esiti fïngangü ka-ewü, bete nda wü cögbörö kpara ka kötï la, de wüh to cïnga te wü Pawülü ake Baranaba, kpah teka aliki ewü gbü kötï ka-ani sela asidi. 51Te di bala, fü wü Pawülü ake Baranaba ayia abunda zu-tö ka kötï la esatïlö wü asidi, teka asere fü ewü, gü ba, Me ena akolo ngü ka-ewü me-ye. Fü ewü ayia ka-wü, anü sü agbü Ïkoniyo.
52Wü *kpara ka Yesu agbü Atïyokïya ne ce ngü ka Me nda-wü de, wüh lala ka-wü fï bü te ngü ka Yesu. Fü *Nzïla Wazi Me angbü eto wazi fü ewü. Fü ewü angbü ka-wü fï bü de mere tadu.
14Dene ngü ka wü Pawülü ake Baranaba agbü Ïkoniyo
1Te wü Pawülü ake Baranaba koro tete agbü Ïkoniyo, fü ewü arï kpa *esambü ka biti-te ka wü Yïsarayele, kpah ba e te ewü ngbü emere gbü wü gara sü ꞌburu ne. Fü ewü amala ngü ka Yesu fü wü kpara kpala kpekpeke. Fü mere bi wü kpara, wü di enga *Yïsarayele, kpah de wü kpara ka sü la, afü maguma wü, ale ngü ka Yesu. 2Amba gara wü di enga Yïsarayele le ngü ka Yesu nda-wü de. Fü ewü ayia anü kpaka mere bi wü kpara ka sü la, akpo da esiti fïngangü ka-ewü eküte wü Pawülü ake Baranaba. 3Amba wü Pawülü ake Baranaba kpe cürü ngü la nda-wü de. Fü ewü angbü fï bü agbü Ïkoniyo kpala teka mere bi sïkpï, da emala ngü ka Miri Yesu fü wü kpara kpala kpekpeke, gü ba, “Me tima Yesu eyi teka aküwa ani, teka *züka maguma ye.” Te di bala, fü Yesu angbü eto wazi fü ewü, fü ewü angbü ememere kpeke wü ngü ka talara, teka asere fü wü kpara, gü ba, ngü de te ani ngbü emala ne, ah de zu ngü ka Me fanü fanü.
4Teka ngü la, fü mere yïkï akoro esüka wü kpara gbü kötï la afa sü. Fü gara ewü ale ngü ka wü Pawülü. Amba gara ewü le nda-wü fï bü ngü ka wü di enga Yïsarayele, de te ewü le ngü ka Yesu de ne. 5Fü wü gara wü di enga Yïsarayele ayia abiti te-wü, de wü kpara ka sü la, de te ewü le ngü ka wü Pawülü de ne, kpah de wü mere kpara ka-ewü, teka asötö wü Pawülü ake Baranaba, amörö de teme. 6-7Te wü Pawülü ake Baranaba wu ngü la bala, fü ewü akpe ka-wü, anü sü agbü tö ka wü Lïkoniya. Fü ewü akpo da endoro gbü tö la, da emala ngari Me fü wü kpara agbü Lïsïtera bete Derebe, de wü gara jürü kötï ede ewü kpala ꞌburu.
Dene ngü ka wü Pawülü ake Baranaba agbü Lïsïtera
8Fü wü Pawülü amaka gara komoko agbü Lïsïtera kpala, de lö ye walawala. Ah tï anü nü de, angü wüh bï engu ta kü bala. 9Gbü gara sïkpï, o Pawülü ngbü emala ngari Me fü wü kpara agbü Lïsïtera kpala, fü komoko la angbü eje ngari Me gögömö na. Fü Pawülü ayia eceka engu kpekpeke, awu ꞌduwa teke, gü ba, komoko la le ngü ka Me eyi de maguma ye biringbö. Te di bala, wazi ka Me tï eyi areke lölö na. 10Fü Pawülü ayia amala ngü fü komoko la de mere ri ye, gü ba, “De-mü, mü yia eyia, mü rü tikpi füh lö mü!” Pawülü bü te emala ngü la bala de, fü komoko la ayia aviti cinzili! arü füh lö ye, akpo ꞌduwa da enü nü.
11Te mere bi wü kpara la wu ngü de te Pawülü mere ne, fü ngü la aga gbü jia ewü. Fü ewü amala ngü gbü mö ka wü Lïkoniya, gü ba, “Apa! Wü me fü te-wü, koro eyi baka wü kpara, endoro esüka ani füh kotö sene!” Angü wüh fï nda-wü, gü ba, wü Pawülü de me wü kundu ani. Amba ngü de te wüh mala la, wü Pawülü je ngü la nda-wü de, angü wüh mala ngü la gbü ngü mündü ka-wü, ka Lïkoniya. 12Fü ewü agü ïrï Baranaba, gü ba, “Zeyo”, te di de miri ka wü me ka-wü. Fü ewü agü nda Pawülü, gü ba, “Ereme”,14:12 Wü kpara la fï, gü ba, Zeyo ka-ye de miri ka wü me ꞌburu. Ereme ka-ye de me te ngbü baka ri Zeyo, te ngbü emala ngü fü wü kpara. angü Pawülü ngbü ta emala wü ngü ne me-ye.
13Fü mürü gele ka me, Zeyo14:13 Mürü gele la ngbü ta emere tima ka-ye gbü mere kambü ka me Zeyo, te di ede möngïtï ꞌbaranga la. ne, adu afï nga gara ngü, gü ba, “Ah le de ani to laꞌbï fü wü me ne.” Fü ah ayia aza wü yiti, teka awa fü wü Pawülü. Fü ah ai wü yi-rü gbü ngürü wü yiti la areke areke. Fü ah ayia aï wü kpara, abiti, teka de wüh za wü nü la, wüh nü di, ato laꞌbï tete fü wü Pawülü, baka te ewü ngbü eto fü wü me ka-wü, Zeyo ne.
14Te wü Baranaba ake Pawülü je ngü la bala, fü ngü la asiti te ewü ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ewü ayia asörö bongo ka-wü, akpo da ele woro esüka wü kpara la, da emala ngü de mere ri wü, 15gü ba, “Akoo, de-yi, wü di enga ni a, yi fï ngü la, amere bala teka ne? Yi mere e amere ngü bala de! A de wü me nda-a de! A kpah de wü kükürü kpara baka yi. A koro nda-a teka amala zu ngü ka Mere Me fü yi, de yi ce ngü ka wü di enga me de bala asidi. De yi fü maguma yi, adu ale ngü ka Mere Me. Angü Me engu ne, ah de zu Me, te engu mere kpï ake tö bete ngu, de wü e gbü ewü ꞌburu me-ye. 16Gbü wü re ta gügü ne, Me ce ta nguwa wü kpara füh kotö ne ꞌburu, angbü emere wü gele ka-wü kpikpi wü kpikpi wü, ba e te ewü le, angü wüh wu ngü kaka ta nda-wü la de. 17Amba, gbü wü ngü la ꞌburu, Me ngbü fï bü da emere züka ngü ka-ye fü ewü, teka fü ewü awu ngü ka-ni tete. Fü ah angbü eto agö fü ewü, kpah da eto wazi fü wü e ka-ewü agbü yï, de wüh kö, adi erï, teka de wüh di emaka zü-e gbügbü na, adi engbü de mere tadu.” 18Fü wü Pawülü ambü ambü da emala ngü fü wü kpara la, amba wü kpara la le ace ngü ka-wü la nda-wü kpah de. Fü wü Pawülü angbü fï bü da emala ngü la fü ewü kpekpeke, gü ba, “Wü mere e ato laꞌbï fü ani de.” Fü wü kpara la adu ace ngü la, abaya ka-wü.
19Gbü gara sïkpï, fü gara wü di enga Yïsarayele ayia agbü Atïyokïya, te di gbü tö ka Pïsïdïya, bete Ïkoniyo, akoro agbü Lïsïtera. Fü ewü akpo da emala mere bi wü siti ngü eküte wü Pawülü, da esiti fïngangü ka mere bi wü kpara la. Fü wü kpara la ayia aza teme, akpo da esötö Pawülü di, teka amörö. Fü ewü asötö Pawülü bala, agbo gbülüküsü kötö! Fü ewü agbeke engu baka kö e la, anü di, ace mba canza ede mere kötï kpala. Wüh fï nda-wü, gü ba, ah kpi eyi.
20Fü wü *kpara ka Yesu akoro abiti te-wü ede Pawülü sela. Wüh te eceka de, cukuru! Pawülü zükü eyi! Fü engu ayia arü tikpi, adu de ewü agbü mere kötï. Kpurutokokpï la, fü ewü ayia ka-wü ake Baranaba, anü sü agbü Derebe.
Dene ngü te wü Pawülü ake Baranaba du tete
agbü Atïyokïya gbü tö ka Sïrïya
21Te wü Pawülü ake Baranaba koro tete agbü Derebe, fü ewü angbü da emala ngü ka Yesu fü wü kpara de kpala. Fü mere bi wü kpara ayia ato maguma wü fü Yesu afa sü.
Fütanga ngü la, fü wü Pawülü ake Baranaba ayia ka-wü kpala, adu agbü Lïsïtera, akoro gbü Ïkoniyo bete Atïyokïya te di gbü tö ka Pïsïdïya ne. 22Fü ewü angbü eto wazi fü wü *kpara ka Yesu gbü wü sü la biri biri ꞌburu, da emala wü ngü fü ewü, gü ba, “Ah le de wü rü kpekpeke, da elala gbü ngü ka Yesu. Angü füh kotö ne, ani ena amaka mere bi cïnga afa sü. Amba te ani rü kpekpeke la, te gara ani ena amaka tadu, agbü sü ka Me agbü kpï.”
23Fü ewü ayia afe wü kpara, ao gbü nzö wü kpara ka Yesu gbü wü sü la biri biri ꞌburu, baka wü *kovo. Fü ewü ayia *aꞌbï te-wü, da eyi-ta Me, teka ace ewü esaka Mere Me, de Me ceka kpï fütanga ewü me-ye, angü wüh to maguma wü eyi fefe na.
24-25Fütanga ngü la, fü wü Pawülü ake Baranaba ayia gbü tö ka Pïsïdïya, anü akoro agbü Peruga, te di gbü tö ka Pafïlïya. Fü ewü amala ngü ka Yesu fü wü kpara de agbü Peruga de kpala. Fü ewü adu kpah anü sü, akoro agbü Atalïya. 26Fü ewü ayia agbü Atalïya kpala, alï gbü *zabu, ago agbü gina Atïyokïya, te di nda-ye gbü tö ka Sïrïya ne, angü ah de sü ta te wü kpara ka Yesu tima ewü tete, teka anü amala ngü ka Yesu gbü wü gara sü, baka e ta te ewü mere.
27Te wüh koro agbü Atïyokïya kpala, fü ewü abiti wü kpara ka Yesu ꞌburu, amala nga wü ngü, de te Me mere fü ani, gü ba, “Me ü kaje eyi fü mere bi wü *ganzi kpara, de wüh to maguma wü fü Yesu.” 28Fü ewü angbü de wü kpara ka Yesu agbü Atïyokïya kpala teka mere bi fe.
Dela ngü ta te wü Pawülü ake Baranaba mere, gbü gina ndoro ka-wü, te ewü nü teka amala ngü ka Yesu tete ne.
15Dene ngü ka mere mabiti agbü Yerüsalema
1Gbü wü sïkpï la, o wü Pawülü ake Baranaba ngbü tete agbü Atïyokïya kpala, fü gara wü di enga *Yïsarayele ayia agbü *Yudaya, akoro agbü Atïyokïya. Fü ewü akpo da erï wü *kpara ka Yesu de kpala ne de siti rïrï, gü ba, “Te wü le eyi aküwa la, ah le de wü mere wü gele ka *Müse ꞌburu, baka matï esa *basa, de wü gara na.”
2Te wü Pawülü ake Baranaba je ngü la bala, fü ngü la asiti te ewü afa sü. Fü ewü akpo da ega mere yïkï de wü kpara la. Te di bala, fü wü kpara ka Yesu de gbü Atïyokïya la ayia abiti te-wü, afe wü Pawülü ake Baranaba, bete wü gara kpara. Fü ewü ayia atima ewü agbü Yerüsalema, teka amala nga ngü la fü wü *mürü tima ka Yesu, bete wü gara *kovo de kpala ne, teka awu fïngangü ka-ewü gbü ngü la. 3Fü wü kpara ka Yesu la ayia agï nga wü Pawülü, zalü akoro di kpa te mere kaje.
Fü wü Pawülü ale kaje, afü kpuru agbü tö ka Fonïsïya bete *Samarïya. Fü ewü angbü enü da enye kpaka wü kpara ka Yesu gbü wü kötï, te ewü di te kaje la, da emala fü ewü, gü ba, “Mere bi wü *ganzi kpara kpo eyi da efü maguma wü, ele ngü ka Yesu.” Fü ngü la angbü eto mere tadu fü wü gara kpara ka Yesu gbü wü sü la ꞌburu.
4Te wü Pawülü nü koro tete agbü Yerüsalema kpala, fü wü mürü tima ka Yesu, de wü gara kpara ka Yesu, bete wü kovo ka-wü, aza ewü de mere tadu. Fü wü Pawülü akpo da emala nga tima ka Me, te ani ngbü emere ne ꞌburu fü ewü, gü ba, “Mere bi wü ganzi kpara to maguma wü eyi fü Yesu.” 5Amba wü gara *Farusi ta ladü kpala, te ewü le ngü ka Yesu, amba fïngangü ka-ewü ka-ye fï bü teka ngü ka gele ka-wü, ka Yïsarayele. Te wü Farusi la je nga wü ganzi kpara la bala, fü ngü la asiti gbü jia ewü. Fü ewü ayia amala ngü, gü ba, “Te wü ganzi kpara la to maguma wü eyi fü Yesu fanü la, ah le de wüh gü ewü ꞌburu esa basa, de wüh mala fü ewü kpekpeke, teka de wüh di kpah emere *Rïrï ka Müse ꞌburu.”
6Te di bala, fü wü mürü tima, de wü mere kpara ka Yesu, ayia abiti te-wü, agïrï si-ngü te wü Farusi mala, teka wü ganzi kpara la, mbi mbi mbi. 7Sidi nga bi wü mö, de te ewü ro füh ngü la, Petero, fü mü ayia arü tikpi, amala ngü fü ewü, gü ba, “Wü di enga wüna, yi wu eyi, gü ba, Me fe ra ta gügü, esüka yi, teka de ma mala ngü ka Yesu fü wü ganzi kpara, teka de wüh je ngü la, adu ato maguma wü fefe. 8Kpah bala, Me wu ngü te di emaguma wü kpara ꞌburu. Fü ah asere ngü la mbölö, gü ba, ‘Ni le ngü ka wü ganzi kpara eyi.’ Teka ngü la, fü ah ato *Nzïla Wazi ye fü ewü, kpah baka te engu to fü nih ne. 9Angü ah ye süka nih de ewü nda de. Fü ah ayia afü ewü kpah ba wü züka kpara ka-ye, angü wüh to maguma wü eyi fü Yesu. 10Amba tïtïne, ngü te Me mala teka wü ganzi kpara ne, yi le afü ngü ka Me la, neh teka ne? Yi le aza mere rïrï ka gele la, ao gbü nzö wü kpara ka Yesu baka e la, neh teka ne? Angü rïrï la, wazi wü kundu nih, ta teka amere rïrï la di ne, nda kpah ma. Nih de enatikine ne, wazi nih teka amere rïrï la mbi mbi nda kpah ma. Te di eyi bala ne, yi le ato kuru te wü ganzi kpara de rïrï la neh teka ne? Dela züka ngü? 11Nda-nih, wü di enga Yïsarayele, nih wu eyi, gü ba, Miri Yesu wu cïnga nih eyi, fü ah aküwa nih teka *züka maguma ye. Enatikine ah kpo eyi da eküwa wü ganzi kpara kpah bala. Amba yi le ngü la de, neh teka ne?”
12Te wü kpara gbü mabiti la je ngü te Petero mala de bala ne, fü ngü anza gömö ewü ꞌburu. Fü ewü angbü tïne bü eje ngü gömö wü Baranaba ake Pawülü. Fü wü Baranaba akpo da emala nga wü kpeke ngü ka talara, te ewü ngbü emere esüka wü ganzi kpara gbü wazi ka Me, ne ꞌburu fü ewü.
13Te wü Baranaba mala nga wü ngü la nza tete, fü *Yakobo, enga ni ye Yesu ne, ayia, amala ngü fü wü kpara la ꞌburu, gü ba, “Wü di enga wüna, yi je la ngü te ma emala ne! 14Sïmüna Petero mala nga ngü, de te Me kpo ngbü emere fü wü ganzi kpara ne, eyi fü nih mbölö, gü ba, Me fe wü gara ganzi kpara la kpah eyi me-ye, teka de wüh fü maguma wü, adu ale ngü ka-ni, Me. 15Ngü la tï kpah eyi kpini de ngü, ta te wü *mürü dofo ba gbü *Ngari Me, teka ngü ka wü ganzi kpara ne, 16gü ba, ‘De-wü deyï, wü ngbü engbü de cïnga, neh teka ngü ka nguwa Miri *Davidi, te ewü di ba miri ka-wü tïne de ne? Me mala eyi fü wü, gü ba dene, “Te gara ni ena atima gara miri fü wü, te ena adi zu de kundu ye Davidi fanü fanü. Ni, Me, ena ao engu mere miri gbü nzö wü. 17Ni ena amere ngü la bala, teka de nguwa wü kpara füh kotö ne ꞌburu fü maguma wü, du ra fü ni, Me. Angü ni fe kpah gara wü ganzi kpara eyi, de wüh ngbü baka wü kpara ka-ni.” ’ 18Dela ngü ta te Me sere fü wü kundu nih eyi gügü, gömö wü mürü dofo ka-ye.”
19Fü Yakobo adu kpah amala gara ngü fü wü bu ye la, gü ba, “Te di bala, dene ngü te ma ele amala fü yi, teka ngü ka wü ganzi kpara, de te ewü to maguma wü eyi fü Yesu ne. Nih mere e ambü ewü de mere bi wü rïrï ka gele ka-nih, ka wü Yïsarayele ne, tïne de. 20Amba, ah le fü nih ato rïrï fü ewü ngbee bata. Wüh mere e amere gele ka wü me ka wü kundu wü de. Wüh mere e amere waza de. Wü nü de te wüh emörö ewü da efüfürü ngürü ewü ne, wüh mere e azü de, angü ah de ngüte gbü ye. Wüh mere e azü ngüte wü nü kpah de.15:20 Yakobo mala bala kükürü de, angü gele ka wü Yïsarayele le de kpara zü ngüte nü de. Te mü zü ngüte nü la, yi tï adünda te-yi de ewü tïne de. Nih ba ngü la fü ewü gbü köcökpa, 21angü dela ngü te *Müse ba fü nih, wü di enga Yïsarayele, gbü *Rïrï ka Me. Nih ngbü eyi etanga wü rïrï la gbü wü *sïkpï ka Me ꞌburu, kpa *esambü ka biti-te ka-nih. Kpah bala, gbü nga nzö wü sü ꞌburu, te wü kpara ka-nih ngbü tete, wüh ngbü eyi esere si-ngü gbü wü rïrï la fü wü kpara mbölö.”
22Fü ngü de te Yakobo mala la ayia areke te wü *mürü tima, de wü *kovo, bete wü gara kpara ka Yesu ꞌburu. Fü ewü ayia afï ngü, afe wü kpara ꞌbasu, teka atima ewü agbü Atïyokïya de wü Pawülü ake Baranaba, de wüh nü, wüh sere ngü la mbölö fü wü kpara ka Yesu de kpala ne. Fü ewü afe wü Barasaba15:22 Gara ïrï Barasaba de Yuda. ake Sïla, te ewü di ba mere kpara esüka wü bu wü.
23Fü wü Yakobo aba köcökpa, teka ato esaka ewü, gü ba, “De-a, wü mürü tima ka Yesu, de wü kovo kaka gbü Yerüsalema de sene, a ba köcökpa ne fü yi me-a, wü ganzi kpara, de te yi le ngü ka Yesu, agbü Atïyokïya, Sïrïya, bete Sïlïsïya ne. A to mandï fü yi de ïrï Miri Yesu, angü yi de wü di enga ni a fanü. 24A je, gü ba, wü gara kpara, de te ewü yia kpaka a sene, koro kpaka yi kpala ne, kpo eyi da esiti fïngangü ka-yi. Wüh gü ba, te yi le ngü ka Yesu fanü la, ah le de yi tï kpah esa *basa, afü te-yi ba wü di enga Yïsarayele? Ngü la ka-ye wu! Angü wü ngü de te ewü ngbü mala fü yi la, a to rïrï la fü ewü me-a nda-a de. 25Teka ngü la, a biti te-a eyi, fü a afe wü gara kpara, teka atima ewü kpaka yi kpala, te ewü ena anü tundu de wü Baranaba ake Pawülü, te ewü di de wü züka wü di enga ni a. 26Angü a wu eyi, gü ba, wü Baranaba ake Pawülü ce te-wü eyi akpi, teka tima ka Miri ka-nih Yesu Kurisito. 27A fe wü Barasaba ake Sïla, tima ewü eyi kpaka yi dela, teka de wüh mala si-ngü, te a ba fü yi ne, cu me-wü mbölö. 28Angü *Nzïla Wazi Me to fïngangü la fü a me-ye, gü ba, a mere e ato mere tiri ngü gbü nzö yi de, angü ngü la ena anza wazi yi gbü tima ka Me. Te di bala, dene wü rïrï te a to fü yi, wüh ngbee bata. 29Yi mere e amere gele ka wü me ka wü kundu yi de. Yi zü ngüte nü kpah de. Wü nü te ewü ngbü efüfürü ngürü ewü afüfürü ne, yi mere e azü kpah de. Yi mere e angbü emere waza de. Te yi ce da emere siti wü ngü de bala eyi la, ah ena areke afa sü. Dela wü ngü te a ba fü yi gbü köcökpa ne, ah bala. Me di de yi kpala.”
30Fü wü Pawülü ayia ake Baranaba de wü Barasaba bete Sïla, aza köcökpa la, anü di agbü Atïyokïya. Te wüh nü koro agbü Atïyokïya, fü ewü abiti wü kpara ka Yesu de kpala ꞌburu, aza köcökpa la, ato fü ewü, fü ewü atanga. 31Te wüh tanga köcökpa la esüka wü, fü ngü la atürü te wü kpara ka Yesu la ꞌburu, angü köcökpa la reke fïngangü ka-ewü eyi gbü tima ka Me.
32Fü wü Barasaba ake Sïla ayia angbü eto ngari Me fü ewü teka mere bi lö-ra. Fü wü ngü, de te ewü ngbü emala fü wü kpara la, angbü eto mere wazi fü ewü, angü Nzïla Wazi Me ngbü emala ngü la gömö ewü me-ye.
33Fütanga mere bi sïkpï, fü wü Barasaba ayia teka adu agba wü, agbü Yerüsalema. Fü wü kpara ka Yesu agbü Atïyokïya ayia agï nga ewü, arü te kaje. Fü ewü anü sü de gu ngü emaguma wü. 34Fü Sïla adu angbü ka-ye ciki kpala. 35Amba wü Pawülü ake Baranaba ngbü engbü nda-wü agbü Atïyokïya sela, de mere bi wü bu wü, da erï wü kpara ka Yesu, kpah da emala ngü ka Miri Yesu fü wü kpara kpala.
Dene ngü te wü Pawülü ye süka wü tete ake Baranaba
36Fütanga ngü la, Pawülü, fü mü ayia amala ngü fü Baranaba, gü ba, “Ah tï fü ani adu la gbü wü mere kötï ꞌburu, de ta te ani ngbü mala ngü ka Yesu fü wü kpara gbügbü na ne, aceka la wü di enga ni ani de kpala, anga wüh gbü ngü ka Me kpala neh baye ya?” 37Baranaba gü ba, “Wayi, amba ah le de ani za Marako, teka de ah le ta-ngü te ani.” 38Fü Pawülü amala fefe, gü ba, “Aꞌa! Ah tï fü ani aza Marako gbü nga ani de, angü ah kpe ce ani ta agbü Pafïlïya, gü ba, ni le andoro de wü ani gbü tima de.” 39Te Pawülü mala ngü la fü Baranaba bala, fü mere yïkï akoro esüka ewü teka ngü la. Fü ewü ayia aye süka wü. Baranaba, fü mü aza Marako, alï gbü *zabu, fü yi anü ka-yi agbü Kupuriyo.
40Fü Pawülü afe nda-ye Sïla, teka de ani nü ake di. Fü wü *kpara ka Yesu agbü Atïyokïya ayi-ta Me, de Me di de ewü. 41Fü ewü ayia anü ka-wü, angbü endoro gbü nga wü sü, te di gbü wü tö ka Sïrïya bete nda Sïlïsïya, teka ato wazi fü wü kpara ka Yesu de kpala ne.
16Dene ngü ka Timoteyo te kpo da endoro de wü Pawülü
1Fütanga ngü la, fü wü Pawülü anü akoro gbü tö ka Lïkoniya, akpo da endoro, anü akoro agbü Derebe. Fü ewü ayia anü sü, akoro agbü Lïsïtera, teka aceka wü *kpara ka Yesu de kpala, da eto wazi fü ewü. Amba gara jaji komoko ta ladü agbü Lïsïtera kpala, de ïrï ye Timoteyo, te to maguma ye eyi fü Yesu. Ni ye na de egba *Yïsarayele, te to maguma ye kpah eyi fü Yesu, amba wö ye na ka-ye de enga *Giriki. 2Wü kpara ka Yesu agbü Lïsïtera bete Ïkoniyo ngbü ta emala nga züka ngü kaka, da egbo nga ïïrï na efa sü. 3Te wü Pawülü nü koro kpala, fü ewü amaka te-wü de wü Timoteyo. Fü Pawülü ale de ni za engu, teka fü ani angbü endoro de ewü, da emala ngari Yesu. Te di bala, fü Pawülü ayia aza Timoteyo, agü esa *basa, baka gele ka wü Yïsarayele, teka fü wü di enga *Yïsarayele ale ngü ka Timoteyo baka enga ni wü. Angü wü kpara gbü wü nga nzö sü la ꞌburu wu ta eyi kpo, gü ba, wö ye Timoteyo de enga Giriki.
4Fü wü Pawülü angbü endoro gbü nga nzö wü sü la ꞌburu, kpah da esere ngü ka köcökpa, de te wü *mürü tima ka Yesu agbü Yerüsalema ba fü wü bu wü, wü kpara ka Yesu ne. Angü wüh ba ngü la fü ewü, gü ba, “Wü *ganzi kpara, de te ewü le ngü ka Yesu eyi ne, wüh mere e adi embü ewü de mere bi rïrï ka gele ka wü di enga Yïsarayele tïne de.” 5Fü wü kpara ka Yesu gbü wü sü la, angbü fï bü da emaka wazi, kpah da esibi efa sü te nga wü sïkpï biri biri ꞌburu.
Dene ngü te sere te-ye fü Pawülü baka roto agbü Türüwa
6Gbü gara sïkpï, wü Pawülü le ta anü amala ngü ka Yesu gbü nga nzö wü sü ka Asïya. Amba *Nzïla Wazi Me le fü ewü anü to kpala de. Te di bala, fü ewü anye sü agbü tö ka Fïrïgïya bete nda Galatïya. 7Fü ewü anü, anü akoro gbamari ede Mïsïya. Wüh le ta afü agbü tö ka Bïtunïya, amba Nzïla Wazi Me le de wüh nü kpala kpah de. 8Te di bala, fü ewü afü kpuru agbü tö ka Mïsïya, anye sü ka-wü, akoro agbü kötï de ïrï ye Türüwa. Kötï la gbamari ede mere *yï-ngu.
9Te wüh nü koro agbü Türüwa kpala, gbü biti la, fü ngü asere te-ye fü Pawülü baka roto la. Fü ah awu gara komoko ka Makedoniya, te rü tikpi, da eï ye, gü ba, “Pawülü deyï, ye koro ekoro kpaka ani agbü Makedoniya kpakine, teka ale ta-ngü te ani!” 10Kpurutokokpï la, fü a ayia bü ꞌduwa agïrï kaje, teka anü agbü Makedoniya. Angü a wu eyi teke, gü ba, Me ngbü eï a me-ye, teka de a nü amala ngü ka Yesu fü wü kpara gbü tö engu la.
Dene ngü te Ludiya to maguma ye tete fü Yesu
11Fütanga ngü la, fü a ayia agbü Türüwa, alï gbü *zabu anü ꞌduwa mbiii, akoro agbü Samütürake. Baka egambi la, fü a ayia sela anü akoro agbü Neyapoli. 12Fü a ayia tïne gbü Neyapoli sela de lö a, anü akoro agbü Fïlïpoyi, te di de mere kötï gbü tö ka Makedoniya. Bi wü kpara ka *Rüma koro ta ngbü kpala, angü sü la ta esaka ewü. Fü a ayia anü angbü kpala teka bi sïkpï.
13Te koro gbü *sïkpï ka Me, fü a ayia anü andoro ede mere ngu, te di gbamari ede mere kötï la. Kükürü de, angü a fï nda-a, gü ba, wü di enga Yïsarayele ngbü ebiti te-wü kpala, teka aku gba fü Me. Te a koro kpala, fü a amaka wü gara würüse, te ewü biti te-wü kpala. Fü a akpo da emala ngü ka Yesu fü ewü. 14Gara würüse ta ladü esüka ewü de ïrï ye Ludiya, te di kpara ka Tïyatïra. Tima kaka, ah de kpara te ngbü ese wü züka nze bongo, da ecïnzï fü wü kpara. Ah kpah de kpara te le ngü ka Me fa sü, amba ah ka-ye de egba *ganzi kpara. Fü Pawülü ayia amala ngü ka Yesu fefe na. Te Ludiya je ngü de gömö Pawülü ne, fü Me ato wazi fefe, teka fü engu ato maguma ye ꞌburu fü Miri Yesu. 15Fütanga ngü la, fü a ayia ato *babatïza fü Ludiya de wü kpara gba ye ꞌburu. Fü Ludiya ayia amala ngü fü a, gü ba, “Te a wu eyi, gü ba, ni to maguma ni eyi fü Yesu fanü fanü la, de a koro ekoro, a nü, a ra agba ni.” Fü ah alala fï bü te ngü la, fü a adu ale. Fü engu eceka kpï fütanga a areke afa sü.
Dene ngü te wüh gü wü Pawülü tete gbü ku
16Gbü gara sïkpï, o kpara ngbü enü kpa te sü, te wüh ngbü eku gba fü Me tete, fü a anü amaka gara jaji würüse, te *siti wü di enga me ngbü eto wazi fefe, fü ah angbü emala wü ngü de te ena amere te-ye te gara. Amba jaji würüse la ka-ye de labï. Mere bi jiase de te engu ngbü emaka gbü tima la, wü mere kpara kaka ngbü eza ꞌburu me-wü. 17Fü jaji würüse la ayia atï gbü nga a de wü Pawülü, da emala ngü kpa tikpi de mere ri ye, gü ba, “Wü ceka la wü kpara ne, wüh de wü mürü tima ka Mere Me! Wüh ngbü esere fü ani nga kaje, de te wü kpara ena aküwa tete.” 18Ah ngbü mere ngü la bala teka mere bi sïkpï. Fü ngü la ayia ake te Pawülü. Fü ah ayia afü te-ye, amala ngü fü siti wü di enga me la kpekpeke, gü ba, “De-yi, siti wü di enga me, ma ngbü emala fü yi, te ïrï Yesu Kurisito, de yi koro guvu würüse la asidi!” Pawülü bü te emala ngü la de, ꞌduwa fü siti wü di enga me la ayia akoro guvu würüse la asidi.
19-20Te wü mere kpara ka würüse la wu, gü ba, siti wü di enga me la ce labï ka-ani eyi, ani tï amaka jiase esasaka tïne de, fü ngü la ake te ewü afa sü. Fü ewü ayia azoro wü Pawülü ake Sïla, agbeke ewü de wazi, anü di engagira wü mere kpara, amala fü ewü, gü ba, “Wü kpara ne, wüh de wü di enga Yïsarayele, wüh ngbü emere siti ngü, da esiti fïngangü ka wü kpara gbü mere kötï ka-ani sene. 21Angü, wüh ngbü erï wü kpara de gele ka-wü. Gele la, ah tï fü ani, wüh di enga *Rüma, amere nda-ani de. Dela züka ngü?”
22Fü ngü la ake te mere bi wü kpara. Fü ewü akpo da emere gü fü wü Pawülü ake Sïla. Te wü mere kpara la wu bala, fü ewü ato rïrï fü wü marajümïya, de wüh gbi bongo eküte wü Pawülü ake Sïla, teka asüma ewü de juru. 23Fü ewü aza juru, asüma wü Pawülü bü bala-ööö, aza ewü agü gbü ku. Fü wü mere kpara la amala ngü kpekpeke fü mere marajümïya, de te ngbü eceka kpï fütanga kambü ka ku ne, de ah fete ewü mbi mbi mbi.
24Te mere marajümïya la je ngü la bala, fü ah ayia aza wü Pawülü, anü de ewü, agü gbü adu guvu kambü ka ku la. Fü ah aza faka rü te ewü ba, mü wü görö gbügbü ne, ato lö wü Pawülü ake Sïla gbügbü na, ai de nyarï gö gö gö! angü wüh ena akpe kpe.
25Fü wü Pawülü ake Sïla akpo angbü eku gba fü Me, da ebï ci, kpah da egbo nga ïrï Me agbü ku kpala. Fü wü gara kpara ka ku la angbü eje ngü la. Ah te ekoro etü biti de, 26kugbu kugbu! kugbu kugbu! mere yiki-tö kpo eyi emere te-ye! Fü yiki-tö la ayükü ri kambü ka ku la, ao tïne bü koco koco. Fü wü möngïtï ka kambü ka ku la aü te-wü ꞌburu, angbü mböömbö. Fü wü nyarï, de te wüh ngbü i wü kpara ka ku di ne, afufuru te-wü kpah ꞌburu.
27Fü mere marajümïya la ayia azükü, awu, gü ba, wü möngïtï ꞌburu ü te-wü eyi. Fü ah afï, gü ba, wü kpara ka ku ne kpe eyi ꞌburu. Fü ah ayia agbi mere maguruma ka-ye, teka de ni mörö te-ni di asidi.
28Te Pawülü wu bala, fü ah ayia amala ngü fefe, de mere ri ye, gü ba, “Ye mere e amörö te-ye de. Ani ꞌburu ladü!” 29Fü mere marajümïya la ayia ayo lamba, aza esaka ye, akpe arï kpa esambü ka ku, anü atï engagira wü Pawülü ake Sïla, andaꞌba te-ye fü ewü, da eyï ayï ka cürü gbö gbö gbö! 30Fü ah aza ewü kpala, akoro di kpa etanü, adu ayi-ta ewü, gü ba, “Akoo, wü mere kpara, ni ena amere baye, teka fü ni aküwa?” 31Fü wü Pawülü alügü ngü fefe, gü ba, “Ah le de mü to maguma mü fü Miri Yesu, fü mü aküwa, de wü kpara gba mü ꞌburu.” 32Fü wü Pawülü ake Sïla akpo da emala ngü ka Miri Yesu fü mere marajümïya la, de wü kpara gba ye ꞌburu.
33-34Te wü Pawülü mala ngü ka Yesu fü ewü nza tete, fü mere marajümïya la, ayia aza wü Pawülü ake Sïla anü di kpa gba ye, aza ngu, azürü jia ka te ewü la ꞌburu. Fü wü Pawülü ato *babatïza fefe de wü kpara kaka la ꞌburu.
Fütanga ngü la, fü mere marajümïya la ayia ato zü-e fü ewü azü. Fü ah angbü tïne de tadu, de wü kpara gba ye la ꞌburu, angü wüh to maguma wü eyi fü Me.
35Te kpï seke tete, fü wü mere kpara ka wü Rüma, gbü mere kötï la, ayia atima wü gara komoko ka-wü kpaka mere marajümïya la, amala fefe, gü ba, “Ye ce kpa te wü kpara la, de wüh nü ka-wü enü.” 36Fü mere marajümïya la ayia anü, amala ngü la fü wü Pawülü, gü ba, “Wü mere kpara tima ngü fü ni sene, teka de ni ce kpa te wü. Te ah bala, wü tï eyi anü ka-wü. Me di de wü te kaje.”
37Te Pawülü je ngü la bala, fü ah amala ngü fü wü marajümïya, de te wüh tima ewü ne, gü ba, “Ngü la tï bala de! Kükürü de, angü ani de wü di enga Rüma. Wüh kolo ngü ka-ani mbi mbi de. Wüh mï ani bü kükürü, to lümü te ani gbü jia wü kpara ꞌburu, fü ewü aza ani, agü gbü ku. Wüh mere ani cu bala teka ne? Enatikine, wüh fï nda-wü, gü ba, ani ena ace kpa te ani bü gbü zi, fü ngü la anza bü bala? Dela züka ngü? Te wü mere kpara la le de ani nü la, ah le de wüh koro, ato kaje fü ani cu me-wü.”
38Fü wü marajümïya la, adu de ngü te wü Pawülü mala ne, amala fü wü mere kpara, de te tima ewü ne. Te wü mere kpara la je, gü ba, wü Pawülü ake Sïla ka-wü de wü di enga Rüma ne, fü ngü la ato mere cürü fü ewü. 39Te di bala, fü wü mere kpara la akoro afüwa te-wü fü wü Pawülü, teka de wüh ce siti ngü la fü ani. Fü ewü adu andaꞌba te-wü fü wü Pawülü, de wüh ce mere kötï la. Fü wü mere kpara la ayia ace wü Pawülü, anü sü ka-wü.
40Baka te wü Pawülü ake Sïla koro gbü ku la tete, fü ewü adu anü ka-wü kpa gba Ludiya, teka eceka wü *kpara ka Yesu de kpala ne. Fü ewü amala ngü fü wü kpara ka Yesu la, de wüh rü kpekpeke gbü ngü ka Me. Fü ewü ayia ka-wü gbü Fïlïpoyi sela, anü sü agbü gara sü.
17Dene ngü ka Pawülü ake Sïla agbü Tesalonika
1Te wü Pawülü yia agbü Fïlïpoyi kpala, fü ewü anü akoro agbü Afipoli. Fü ewü ayia sela, anü akoro agbü Apoloniya. Fü ewü anü fï bala, akoro tïne agbü Tesalonika, angü *kambü ka biti-te ka wü Yïsarayele ta ladü sela. 2-3Gbü *sïkpï ka Me, fü Pawülü ayia arï kpa esambü ka biti-te la, ba e te engu ngbü emere gbü wü sü ꞌburu. Fü ah akpo da ero mö teka *Ngari Me de wü kpara kpala, gü ba, “Wüh ba ta gbü Ngari Me, gü ba, ‘Ah le de *Kurisito, te Me ena atima teka aküwa ani ne, zü cïnga, de ah kpi, fü ah azükü gbü kpi la.’ Te di bala, Yesu, de te ni ngbü emala nganga fü wü ne, engu me-ye de Kurisito engu la.” Fü Pawülü angbü emala ngü ka Yesu la fü ewü mbölö mbölö bala, te nga wü sïkpï ka Me bata. 4Fü gara wü di enga *Yïsarayele la ayia ale ngü ka Yesu gömö wü Pawülü ne. Kpah bala, mere bi wü *Giriki, de bi wü gara wara wü kovo, gbü mere kötï la, ayia ato kpah maguma wü ꞌburu fü Yesu. Fü ewü adu angbü ebiti te-wü, da emere ngü ka Me tïne tundu de wü Pawülü ake Sïla.
5Fü ngü la ayia ato mere siti kanga fü gara wü di enga Yïsarayele, de te ewü le ngü ka Yesu de ne, angü mere bi wü *ganzi kpara to maguma wü eyi fü Yesu, teka ngü ka wü Pawülü. Fü ewü akpo tïne bü ebiti wü siti kpara, de te ewü ngbü emaka te kaje, eto siti fïngangü guvu ewü, de wüh zoro wü Pawülü, amï. Fü ewü aci abiti te-wü, akpo da emere siti ngü, da eba rere, endoro di gbü mere kötï la ꞌburu. Fü ewü anü akoro de ngü ka-wü la, zalü agba gara kpara de ïrï ye Yasona, agbü sü te wü Pawülü ngbü engbü tete. Fü ewü arï kpa esambü la, agïrï wü Pawülü, teka azoro ewü, anü di engagira wü mere kpara ka Tesalonika.
6-7Wüh maka wü Pawülü kpala nda-wü de. Fü ngü la ake te-wü. Fü ewü ayia azoro tïne bü wü Yasona bete wü gara *kpara ka Yesu, anü de ewü engagira wü mere kpara ka mere kötï la, kpah da eba mere rere kpa tikpi, gü ba, “Wü siti kpara, te ewü ngbü esiti fïngangü ka wü kpara füh kotö ne ꞌburu, tïtïne wüh koro eyi sene, kpo da esiti fïngangü ka-ani. Wüh le aje rïrï ka mere miri ka-ani, *Kayïsara, ne de! Wüh gü ba, gara miri ka-ani ladü, de ïrï ye Yesu! Yasona le ngü ka wü kpara la kpah eyi! Fü ah aza ewü, wü ngba tete kpa gba ye!”
8Fü ngü de te wü kpara la mala eküte wü Pawülü, teka ngü ka Miri Kayïsara ne, ayia ato mere fïngangü fü wü mere kpara ka Tesalonika, kpah de mere bi wü kpara te ewü je ngü la. 9Fü wü mere kpara la ayia akuru jiase gbü nzö wü Yasona, de wü bu ye la ꞌburu. Fü wü Yasona ato jiase la, teka areke ngü ka wü Pawülü di. Wü mere kpara la gü ba, “Wü Pawülü yia eyia kere, nü sü ka-wü agbü gara sü. Angü ani ena ato kuru te wü to.”
Dene ngü ka Pawülü ake Sïla agbü Bereya
10Fütanga ngü la, te sü tï tete, fü wü kpara ka Yesu ayia bü gbü biti la, aza wü Pawülü ake Sïla, agï nga ewü te kaje ka Bereya. Fü wü Pawülü anü, anü, akoro agbü Bereya kpala. Ah te ekoro gbü *sïkpï ka Me, fü ewü anü arï kpa *esambü ka biti-te ka wü Yïsarayele de kpala ne, teka amala ngü ka Yesu fü wü kpara. 11Wü di enga Yïsarayele de agbü Bereya ne, ngü ka-ewü ka-ye kpikpi ye, ah baka mene ewü agbü Tesalonika ne nda de. Angü wüh ngbü nda-wü eje ngü ka Yesu gömö wü Pawülü ne, de mere tadu. Gbü wü sïkpï ꞌburu, fü ewü angbü etanga Ngari Me, da egïrï si-ngü gbügbü kpo kpo kpo, teka awu, gü ba, anga ngü ka Yesu, te wü Pawülü ake Sïla ngbü emala la, ah de zu ngü ka Me fanü fanü ya? 12Teka ngü la, fü mere bi wü kpara esüka ewü ayia ato maguma wü fü Yesu, kpah de wü di enga *Giriki mini, wü komoko, de wü würüse, kpah de wü gara wü wara wü kovo ka Bereya la.
13Fütanga ngü la, fü wü di enga Yïsarayele agbü Tesalonika la aje, gü ba, wü Pawülü ngbü emala ngü ka Yesu fü wü kpara agbü Bereya. Fü ngü la ayia ake te ewü. Fü ewü ale kaje, anü akoro agbü Bereya kpala, akpo esiti fïngangü ka mere bi wü kpara, da ekpülü ewü, teka de wüh mere gü fü wü Pawülü.
14-15Teka ngü la, fü wü kpara ka Yesu agbü Bereya la, ayia kere, aza Pawülü, anü di te kaje ka mere *yï-ngu. Fü gara ewü agï nganga bala, zalü akoro di agbü Atenayï, ace engu kpala. Te wüh koro kpala, fü Pawülü aba köcökpa, ato esaka ewü, de wüh za du di fü wü Sïla ake Timoteyo, teka de wüh fa nga ni kere agbü Atenayï kpala. Angü, ah ce ta ewü ciki agbü Bereya.
Dene ngü ka Pawülü agbü Atenayï
16Fü Pawülü angbü agbü Atenayï kpala, da ecï nga wü Sïla ake Timoteyo. Fü ah ayia anü andoro gbü mere kötï la. Fü ah awu mere bi wü faranda, te wü kpara ka Atenayï ngbü eo gba wü. Te Pawülü wu wü e la bala, fü ngü la ato mere cïnga emamaguma afa sü. 17Teka ngü la, fü Pawülü akpo angbü emala nga Yesu fü wü kpara agbü Atenayï kpala. Gbü wü *sïkpï ka Me, ah ngbü erï kpa *esambü ka biti-te, da ega yïkï teka ngü ka Yesu de wü di enga Yïsarayele, kpah de wü *ganzi kpara, de te ewü le ngü ka Me ne. Gbü gara wü sïkpï, fü engu angbü enü kpah agbü sü ka se-e, teka angbü emala ngü ka Yesu fü wü kpara, de te engu ngbü emaka ewü de kpala ne, 18agü ba, “Yesu de Ye Me, te koro füh kotö ne, teka aküwa nih. Wüh mörö ta engu, fü Me adu azükü engu gbü kpi la.”
Wü gara kpeke kpara, te ewü wu ngü fa sü, ta ladü agbü Atenayï kpala.17:18 Wü e-wu-ngü la, wüh ngbü eï gara ewü, wü Epikure, gara ewü de wü Setowa. Te wü kpara la je ngü te Pawülü mala la, fü ngü la ayia aga gbü jia ewü afa sü. Fü ewü akpo da emala ngü esüka wü, gü ba, “Apa! Mürü mö la ngbü egü neh fe ya?” Wü gara emala nda-wü, gü ba, “Komoko la ngbü emala dela ngü ka wü ganzi me fü ani de?” 19Teka ngü la, fü ewü aï Pawülü, de ah nü, ah mala ngü la gbü jia wü e-wu-ngü ꞌburu, te ewü biti te-wü, gbü sü ka biti-te ka-wü, de ïrï ye Ariyopago ne.
Te Pawülü koro kpaka ewü kpala, fü ewü amala fefe, gü ba, “To rïrï ka-ye, de te ye ngbü erï wü kpara di ne, ani le aje ngü la gömö ye, cu de güje ani. 20Angü ngü de te ye ngbü emala la, ani je gügü la de. Ah ga gbü jia ani fa sü. Te di bala, ani le awu la sisi na mbi mbi mbi.” 21Wüh mala ngü la bala kükürü de, angü mene ngü te reke gbü jia wü kpara ka Atenayï la, kpah de wü ganzi kpara, te ewü koro ngbü de kpala fa sü ne, ah ka-ye bü teka adi eje to ngü, te ewü je gügü la de, kpah da ero mö teka wü ngü la esüka wü, teka adi ereke fïngangü ka-wü di, baka nga-ngü la.
22-23Fü Pawülü ayia arü tikpi, engagira mere bi wü kpara la, amala ngü fü ewü, gü ba, “De-yi wü kpara ka Atenayï, baka te ma koro sene, ma ngbü ndoro eyi gbü mere kötï ka-yi sene ꞌburu. Fü ra awu mere bi faranda te yi ngbü reke, o gba yi sene, gbe gbe gbe. Fü ra awu, gü ba, yi le ngü ka wü di enga me ka-yi la, cu de maguma yi. Fü ra anü awu gara faranda, te yi ba e o tete, gü ba, ‘Faranda la, ah de nda me, de te ani wu ngü kaka nda-ani de.’17:22-23 Wüh ba e eküte gara faranda, gü ba, “Faranda ka Me te ani wu ngü kaka de,” angü bi wü me ka-ewü ladü, de ïrï wü kpikpi ye kpikpi ye. Te di bala, mene te wüh wu ïïrï na mbi mbi de, wüh ena areke nda-ka faranda, aba e eküküte bala.
Wü di enga wüna, dene si-ngü te ma koro tete sene, teka amala ngü ka Me, de te yi wu ngü kaka-na de, ne fü yi, teka fü yi adu awu ngü kaka mbi mbi mbi. 24Angü Me te ma ngbü emala nganga fü yi dene ne, ah de Mere Me, ta te mere kotö ne me-ye, de wü e gbü ye ꞌburu. Engu de Mere Miri agbü kpï, zalü koro di füh kotö sene ꞌburu. Te di bala, yi ngbü efï, gü ba, Me ngbü engbü gbü wü mere kambü, de te wü kpara ngbü ejï fefe na ne? 25Yi ngbü efï, gü ba, Me de mürü cïnga, te ani ena angbü eto e fefe na? Gara e biringbö, te Me le esaka nih nda ma! Engu ngbü eküwa nih, de wü e füh kotö ne ꞌburu me-ye, da eto wazi ye fü nih, teka fü nih angbü ememere wü ngü di. 26Engu o wü kpara füh kotö ne ꞌburu me-ye. Ta gügü, ah mere gina kpara ngbee biringbö, mere kundu nih de ïrï ye *Adama ne. Fü Me ato wazi fefe, teka de ah bï mere bi nguwa wü kpara, de wüh baya, angbü füh kotö ne ꞌburu. Ah reke kpah wü nga nzö sü, de te nguwa wü kpara la ena angbü gbügbü na, biri biri ꞌburu. 27Me mere wü ngü la bala, teka de wü kpara wu ngü ka-ni, Me, de wüh le kpah ngü ka-ni de maguma wü. Te di bala, ah fanü, Me eyi ladü tundu de nih biri biri ꞌburu. 28Ah kpah baka gara ci ka-yi, te yi ngbü ebï, gü ba, ‘Nih ngbü engbü dene ꞌburu teka ngü ka Me, da endondoro, engbü füh kotö sene.’ Wüh bï ta kpah gbü gara ci, gü ba, ‘Nih ꞌburu de wü di Me.’
29Te di bala, baka te nih di eyi de wü di Me fanü fanü ne, nih mere e afï, agü ba, Mere Me te di agbü kpï ne, ah baka wü e, de te wüh ngbü ereke gbü wü rü, anga gbü se, anga gara e, de te wü kpara ngbü ereke te nga fïngangü ka wü, ne de. 30Baka ta te wü kpara wu ngü ka Me nda-wü mbi mbi la de ne, Me to kuru te ewü kpah de. Amba enatikine Me ngbü eyi emala ngü fü wü kpara te nga wü sü füh kotö ne ꞌburu, teka de wüh fü maguma wü, ace siti gele ka-wü, adu ale ngü ka-ni, Me, de maguma wü biringbö. 31Angü, ah fe sïkpï eyi biringbö, te engu ena akolo ngü ka wü kpara füh kotö ne ꞌburu mbi mbi mbi, ato kuru te ewü teka *siti ngü ka-ewü. Ah ce ngü la eyi esaka gara kpara ka-ye, ta te engu fe gügü, teka tima la. Angü Me sere ngü kaka ta eyi, gbü jia wü kpara ꞌburu, gü ba, kpara te ni fe engu, ah dene. Angü ta te wü kpara mörö engu ne, Me du zükü engu gbü kpi la.”
32Te mere bi wü kpara la je ngü la gömö Pawülü, gü ba, Me zükü gara kpara eyi gbü kpi ne, fü gara ewü akpo angbü emü engu. Fü wü gara angbü emala nda-wü, gü ba, “Ani ena adu aje si-ngü, teka ngü ka züzükü gbü kpi la, mbi mbi mbi gömö ye kpah toto, gbü gara sïkpï.”
33Te di bala, fü Pawülü ayia ace ewü sela, anü sü ka-ye. 34Amba wü gara kpara ta ngbürü ladü, te ewü le ngü ka Yesu la gömö Pawülü. Esüka wü kpara la, gara de Diyonisiyo, mere kpara ka kötï la, be kpah te gara würüse de ïrï ye Damarïya.
18Dene ngü ta te mere te-ye agbü Korïnito
1Fütanga ngü la, fü Pawülü ayia ace Atenayï, teka anü agbü gara kötï de ïrï ye Korïnito.18:1 Atenayï bete Korïnito ꞌbasu mini ꞌburu wü kötï gbü tö ka wü Giriki.2Fü engu ayia amaka gara enga *Yïsarayele kpala, de ïrï ye Akuwila.18:2 Wüh bï ta Akuwila engu gbü gara tö de ïrï ye Potïyü. Te enga gina, Akuwila ngbü ta engbü agbü *Rüma. Amba teka rïrï de ta te mere miri ka wü Rüma de ïrï ye Kalodïyo to, gü ba, wü di enga Yïsarayele yia gbü Rüma ꞌburu asidi ne, fü Akuwila ayia ace Rüma, ake wara ye, de ïrï ye Pïrïsïla ne, ago ka-wü agbü Korïnito. 3Fü Pawülü anü amaka wü Akuwila agbü Korïnito kpala. Fü ah ayia angbü ka-ye kpaka ewü, angbü etükü e de ewü, teka amaka jiase, adi ezü e di, angü tima kaka ta kpah matükü wü e18:3 E ka-ewü te ewü ngbü etükü gbü konü ne, ah ka-ye de gugu. gbü konü baka nda-ewü la. 4Amba gbü wü *sïkpï ka Me ꞌburu, fü Pawülü angbü enü kpa *esambü ka biti-te ka wü di enga Yïsarayele, teka adi emala ngü ka Yesu fü ewü, de wü *ganzi kpara kpah mini, teka de wüh to maguma wü fü Yesu.
5Sidi nga ngü la, fü wü Sïla ake Timoteyo ayia agbü Makedoniya, akoro kpaka Pawülü de letangü fefe.18:5 Mü ena amaka ngü la gü buku ka Fïlïpoyi 4:14-16. Teka ngü la, fü Pawülü adu ace tima ka matükü e gbü konü ne, adu angbü tïne bü emala ngü ka Yesu fü wü kpara te nga wü sïkpï ꞌburu, da esere fü wü di enga Yïsarayele, gü ba, “Yesu de *Kurisito te Me tima engu füh kotö ne, teka aküwa ani.” 6Amba wü di enga Yïsarayele le ngü la nda-wü ta de. Wüh ngbü ga yïkï fefe teka ngü la. Fü ewü angbü emala wü siti ngü fefe, da esoko engu. Teka ngü la, fü engu abunda zu-tö gbü bongo ka-ye, teka asere fü ewü, gü ba, Me le ngü ka-ewü la de. Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Te wü ce kaje ka *küküwa eyi la, ah de ngü ka-wü, ah de ngü ka-ni nda de. Amba Me ena ato kuru fü wü ato. Angü ni mala ngü la eyi fü wü. Baka te wü le ngü la de ne, akpo enatikine, anü kpa engagira nü, ni ena anü amala ngü la fü wü ganzi kpara.”
7Fü Pawülü ace ewü, ayia ago ka-ye, angbü agba gara ganzi kpara, de ïrï ye Tito Yüsito. Engu ta kpara te le ngü ka Me. Gba ka ta gbamari ede *kambü ka biti-te ka wü di enga Yïsarayele la. 8Fü gara enga Yïsarayele, mere kpara ka kambü ka biti-te la, de ïrï ye Kürisipü ne, ayia ale ngü ka Miri Yesu, de wü kpara gba ye ꞌburu. Te di bala, fü mere bi wü gara kpara ka Korïnito ayia aje ngü ka Yesu gömö Pawülü. Fü ewü ayia ato maguma wü fü Yesu. Teka ngü la, fü ewü ayia ato *babatïza fü ewü.
9Gbü gara biti, fü Miri Yesu ayia asere te-ye fü Pawülü gbü roto, amala ngü fefe, gü ba, “Mü kpe cürü de. Mü di fï bü emala ngü ka-ra fü wü kpara. Mü mere e ace de. 10Angü ma ena angbü eto wazi fü mü, da ele ta-ngü te mü. Kpara biringbö te ena amofo mü, ato cïnga te mü, nda ma. Angü wü kpara ka-ra, te wüh ena ato maguma wü fere gbü Korïnito sene, wüh fa sü.”
11Teka ngü la, fü Pawülü ayia angbü agbü Korïnito kpala re biringbö de tü ye, da erï wü kpara de ngü ka Yesu.
12Fütanga ngü la, fü wü di enga Yïsarayele, te ewü le ngü ka Yesu de ne, ayia abiti te-wü, azoro Pawülü, anü di engagira Miri Galiyo, te mere miri ka wü *Rüma o engu me-ye, de ah di eceka kpï sidi nga tö ka wü *Giriki ꞌburu. 13Fü ewü angbü eto moto te Pawülü engagira Miri Galiyo, gü ba, “Komoko ne ngbü erï wü kpara, de wüh di emere ngü ka Me, te wü gara kaje, te rïrï ka gele ka-ani le de.”
14Fü Pawülü ayia arü tikpi ta de ni lügü ngü, fü Galiyo ayia akolo ngü gögömö na, gü ba, “De-yi, wü di enga Yïsarayele, yi je la ngü te ma ele amala fü yi ne. Te yi ena akoro ta de komoko ne engagira ra sene, teka siti ngü te engu mere la, de bane ma tï eyi aje ri yi. 15Amba ngü ne, ah teka ngü ka ïrï wü me, bete gele ka-yi, ka wü di enga Yïsarayele. Te di bala ne, ah le de yi reke ngü ka-yi la me-yi esüka yi. Nda-ra, ma le arï gbü wü ngü de bala nda-ra de.” 16Fü ah ayia aliki ewü sela asidi.
17Teka ngü la, fü wü kpara ka Korïnito ayia azïnga eküte wü di enga Yïsarayele. Fü ewü atï te Sosotene te di de mere kpara ka kambü ka biti-te ka wü di enga Yïsarayele ne, amï engu ciki engagira Galiyo sela. Fü Galiyo ayia afü tarinzö ye fü ewü. Ah fï nga ngü ka-ewü, te ewü ngbü emï Sosotene di, la kpah de.
18Fü Pawülü adu angbü gbü Korïnito sela, de wü *kpara ka Yesu, teka mere bi sïkpï. Gbü gara sïkpï, fü Pawülü ayia ato mandï fü ewü, teka adu agba ye, agbü Atïyokïya, te di gbü tö ka Sïrïya.
Ngü ka dudu ka Pawülü agbü Atïyokïya
Fü Pawülü ayia gbü Korïnito sela, de wü Pïrïsïla ake Akuwila, anü akoro agbü Kekureya, teka agïrï *zabu, te ena aza ani, anü di agbü tö ka Sïrïya. Te wüh di la agbü Kekureya kpala ne, fü Pawülü ayia adürü su-nzö ye, angü ah kïna ta kïna fü Me,18:18 Gbü gele ka wü Yïsarayele, te mü kïna kïna, gü ba, ni ena ato laꞌbï fü Me la, mü ena adürü su-nzö mü asidi. gü ba, ni ena anü ato laꞌbï fü Me agbü Yerüsalema. Fü ewü amaka zabu sela, ayia anü di, zalü akoro agbü Efeso.
19-21Te wü Pawülü koro tete agbü Efeso, fü engu ayia arï kpa *esambü ka biti-te ka wü Yïsarayele de kpala. Fü ah akpo da emala ngü ka Yesu fü wü kpara kpala. Fü wü kpara la ayia ayi-tata, teka de engu ngbü mba kpaka ani sela, teka bi sïkpï. Amba Pawülü le bala de, angü fïngangü kaka gü ba, ah le de ni koro agbü Yerüsalema feke, teka areke ngü ka kïna ka-ni la. Fü ah ayia ato mandï fü ewü, gü ba, “Te Me le la, ni ena adu akoro kpaka wü sidi.” Fü Pawülü ayia amaka gara zabu sela, anü sü di agbü Sïrïya. Fü wü Pïrïsïla ake Akuwila ayia angbü nda-wü ciki gbü Efeso sela.
22Fü Pawülü ayia anü akoro agbü Kayïsarïya. Fü engu ayia akö gbü zabu sela, teka anü ato mandï fü wü kpara ka Yesu agbü Yerüsalema. Fü ah adu ayia sela, anü sü agba ye, agbü Atïyokïya.
23Sidi nga ngü la mba cüküꞌdaye, fü ah adu ayia kpah gbü Atïyokïya sela, teka anü andoro gbü tö ka Galatïya bete nda Fïrïgïya. Fü ah angbü erï wü kpara ka Yesu, da eto wazi fü ewü gbü wü sü la ꞌburu.
Dene ngü ka Apolo agbü Efeso
24Gbü wü sïkpï la, fü gara enga Yïsarayele de ïrï ye Apolo ayia akoro agbü Efeso. Wüh bï engu ta agbü Alekezandarïya. Engu ta de kpara te wu da ero mö ereke areke. Kpah bala, engu wu ngü gbü *Ngari Me reke kpah areke. 25Ah wu ngü ka Yesu kpah kpo. Fü ah angbü erï wü kpara de ngü ka Yesu la ereke kpah areke. Amba ah wu ngü ka *Nzïla Wazi Me mbi mbi de. Ngü ka *babatïza te engu wu, ka-ye bü mene babatïza, ta te *Yüwane ngbü eto fü wü kpara ne.
26Gbü gara sïkpï, Apolo ngbü kpah emala ngari Me fü wü kpara, gbü *kambü ka biti-te agbü Efeso kpala. Fü wü Pïrïsïla ake Akuwila ayia aje ngü kaka-na la. Fü ewü ayia aza engu, anü di kpa gba wü, teka amala ngü ka Yesu fefe na tïne mbi mbi mbi.
27Fütanga ngü la, fü Apolo ale de ni nü agbü tö ka wü *Giriki, amala ngü ka Yesu kpala. Fü wü kpara ka Yesu de gbü Efeso la ayia ale ta-ngü tete gbü ngü la. Fü ewü ayia aba köcökpa, ato fü wü kpara ka Yesu de agbü tö ka wü Giriki la, de wüh za engu gbü mürü, baka zu kpara ka Miri Yesu.
Fü Apolo ayia anü sü agbü Korïnito, te di gbü tö ka wü Giriki. Te engu koro agbü Korïnito kpala, fü ah akpo da eto wazi fü wü kpara, de te ewü to maguma wü eyi fü Yesu, teka *züka maguma ka Me ne. 28Fü wü Apolo angbü da ega yïkï de wü di enga Yïsarayele de kpala, esüka bi wü kpara. Fü ah angbü eza ngü gömö ewü ꞌburu ka, de kpeke wü ngü te engu ngbü emala, gü ba, “Fanü fanü, Yesu de *Kurisito te Me tima engu füh kotö ne, teka aküwa wü kpara ꞌburu.”
19Dene ngü ka Pawülü agbü Efeso
1Te Apolo ngbü eto ngari Me tete agbü Korïnito ne, dela o Pawülü ngbü nda-ye la fï bü da endoro gbü tö ka Galatïya bete Fïrïgïya. Fü ah ayia kpala, anü akoro agbü Efeso, amaka wü gara kpara ka Me kpala. 2Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “Ta te wü fü maguma wü tete ne, wü maka *Nzïla Wazi Me eyi?” Fü ewü alügü ngü, gü ba, “Aꞌa, ani je nga ngü ka Nzïla Wazi Me nda-ani la de.” 3Fü Pawülü ayi-ta ewü, gü ba, “Te di bala, wü za *babatïza, neh baye baye?” Fü ewü alügü ngü fefe, gü ba, “Wüh to babatïza fü ani baka nda *Yüwane tane.” 4Fü Pawülü ayia amala ngü fü ewü, gü ba, “Yüwane ngbü ta eto babatïza fü wü kpara teka asere, gü ba, wüh fü maguma wü eyi. Yüwane mala kpah fü wü di enga *Yïsarayele, gü ba, ‘Ah le de wüh le ngü ka kpara, de te Me ena atima engu sidi nga ni ne.’ Kpara engu la, ah de Yesu.”
5Te wü kpara la je ngü de te Pawülü mala la, fü ewü adu ato babatïza fü ewü te ïrï Miri Yesu. 6Fü Pawülü ayia ao kpa ye gbü nzö ewü. Fü Nzïla Wazi Me akoro arï emaguma ewü, ato wazi fü ewü. Fü ewü akpo da ero mö gbü wü ganzi mö, te wüh je ngü gbügbü na de, da emala ngari Me baka wü *mürü dofo. 7Wü kpara la, wüh baka wü komoko nzükpa de füh ye ꞌbasu.
8Fütanga ngü la, fü Pawülü akpo da erï kpa *esambü ka biti-te ka wü di enga Yïsarayele, angbü erï wü kpara de ngü ka Yesu kpekpeke, gü ba, “Yesu de Miri te Me tima engu teka aküwa ani.” Ah ngbü mere ngü la bala teka fe bata, fü gara wü di enga *Yïsarayele la adu ale ngü ka Yesu, te engu ngbü emala fü ewü la. 9Amba gara wü di enga Yïsarayele la, nzö ewü ka-ye kpekpeke, wüh le ngü ka Yesu la nda-wü de. Fü ewü angbü emala bi wü siti ngü teka ngü ka Yesu la, gbü jia wü bu wü. Teka ngü la, fü wü Pawülü ayia de wü kpara, te ewü le ngü ka Yesu la, ace *kambü ka biti-te ka wü di enga Yïsarayele la. Fü ewü akpo angbü ebiti te-wü agba gara komoko de ïrï ye Türanü. Fü Pawülü angbü erï ewü de ngü ka Yesu kpala te nga sïkpï ꞌburu, kpah de wü *ganzi kpara, te ewü le adi eje ngü la gögömö na ne. 10Ah ngbü mere ngü la sela bala teka re ꞌbasu. Teka ngü la, fü bi wü kpara, te ewü ngbü gbü tö ka Asïya, wü di enga *Yïsarayele de wü di enga *Giriki ne, ayia aje ngü ka Yesu gömö Pawülü areke areke.
Dene wazi ka Me te Pawülü mere kpeke ngü di agbü Efeso
11Gbü wü sïkpï la, Me ngbü to ta wazi fü Pawülü fa sü, fü ah angbü emere wü kpeke ngü. Fü komö wü kpara angbü egu kaka-na ꞌburu agu. 12Wü gara ne, te wüh za bü mba bongo19:12 Bongo ka Pawülü la, ah de bongo te engu ngbü ei te nzö ye, anga etadu ye da emere tima di ne. ka Pawülü, nü di, to fü wü mürü keke la, fü wü keke ka-ewü la angbü enza. Anga te ah di de *siti wü di enga me, te ewü ngbü emere ewü me-wü la, fü ewü angbü kpah ece wü kpara, teka wazi ka Me gbü bongo la.
13-14Wü gara wü di enga *Yïsarayele ta ladü lorozi. Wüh ta ꞌburu wü di gara *mürü gele ka wü Yïsarayele, de ïrï ye Sekeva. Fü ewü angbü endoro gbü nga nzö sü la, da emala fü wü kpara, gü ba, ani tï eyi aliki siti wü di enga me guvu wü kpara. Te wüh je nga ngü de te Pawülü ngbü emere ne, fü ewü afï, gü ba, ani ena akpo kpah adi eliki wü di enga me de ïrï Miri Yesu, baka nda Pawülü. Fü ewü ayia amala ngü fü gara wü di enga me, gü ba, “Ani emala fü wü de ïrï Miri Yesu, te Pawülü ngbü emala ngü kaka ne, de wü koro guvu kpara ne asidi.” 15Fü wü di enga me la alügü ngü fü ewü, gü ba, “Ani wu ngü ka Yesu kpo. Ani wu ngü ka Pawülü kpah kpo. Amba de-wü, wü nda-wü neh wü da?” 16Fü komoko ta te wü di enga me ngbü emere engu ne, ayia atï te ewü, amimiki ewü, agbogbofo ewü ꞌduwa ba-neh-ene-la. Fü ah asösörö bongo eküte ewü ꞌburu anza ka. Fü ewü ayia akpe aküwa esasaka sela tïne ꞌburu ngïrïmu, de wü ka eküte wü. 17Fü wü di enga Yïsarayele, de wü di enga *Giriki, ta te ewü ngbü engbü agbü Efeso ne, ayia aje ngü la. Fü cürü ayia amere ewü. Fü ewü akpo da ecu ngü ka Miri Yesu afa tïne cu sü.
18Fütanga ngü la, fü mere bi wü kpara, te ewü le ngü ka Yesu, ayia akoro, akpo da emala nga *siti ngü ka-wü, ta te wüh ngbü emere, gü ba, ani le eyi ace wü siti ngü la. 19Mere bi ewü ta wü mürü rü, de wü mürü kuwa. Fü ewü aza wü rü ka-wü, kpah de wü buku19:19 Wü buku la, wüh ba wü si-ngü de rïrï ka gele ka wü gara rü gbügbü na, kpah de wü ngü te mü ena asama rü la di. ka talara ngü ka-wü la, akoro di, acuru gbü jia wü kpara ꞌburu. Se-ngba wü buku de te wüh curu la fa ta sü.19:19 Ah baka jiase kutu teke ꞌbasu nzükpa (50,000).
20Dela wü kpeke ngü te Me mere agbü Efeso. Fü ngü ka Me angbü ega, da ebaya. Teka ngü la, fü mere bi wü kpara ayia ato maguma wü fü Yesu. Fü ngü la angbü kpah eto wazi fü wü *kpara ka Yesu, fü ewü angbü erü kpekpeke.
21Fütanga wü ngü la, fü *Nzïla Wazi Me ayia amala ngü emaguma Pawülü, de engu nü ndoro agbü tö ka Makedoniya bete nda *Giriki, de ah nü sü kpah agbü Yerüsalema. Te di bala, fü Pawülü adu afï, gü ba, “Te ni nü eyi agbü Yerüsalema la, ah le de ni nü sü agbü *Rüma.”19:21 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Rüma 15:22-32.22Te di bala, fü ah ayia atima wü Timoteyo ake Ereseto, te ewü di de wü kpara, te ewü ngbü ele ta-ngü tete gbü tima ka Me ne, de wüh nü agbü Makedoniya. Fü engu ayia angbü nda-ye la mba takü gbü Efeso sela, gbü tö ka Asïya.
Dene ngü te Demetïriyo mere agbü Efeso
23Fütanga ngü la, fü wü kpara ka Efeso ayia akpo aso mere ngü, da eba rere de gü, teka ngü ka Yesu. 24Angü gara mürü boro ta ladü de ïrï ye Demetïriyo. Engu ngbü ta emï wü kuru e gbü se, gü ba, ah de kuru me ka-ani, te di de me würüse, de ïrï ye Arïtemisi. Wüh ngbü ta emaka mere bi jiase gbü tima ka-wü la, de wü bu ye. 25Gbü gara sïkpï, fü Demetïriyo ayia aï wü *mürü tima ka-ye abiti, kpah de wü gara wü bu ye, te ewü ngbü emere tima la de ewü ne ꞌburu. Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, “De-wü deyï, wü wu ꞌburu kpo, gü ba, ani ngbü emaka jiase ka-ani, gbü wü kuru me Arïtemisi, de te ani ngbü emï ne. 26Tïtïne, wü je ngü, de te komoko de ïrï ye Pawülü, ngbü emala ne eyi. Engu gü ba, wü kuru e, de te ani ngbü ereke de kpa ani ne, ah de wü e, de te wü kpara ena angbü egbo nganga na, ne de. Te di bala, ah fiti mere bi wü kpara eyi de ngü ka-ye la. Angü ngü la wü eyi gbü Efeso sene, kpah gbü nga nzö sü ka Asïya ne ꞌburu. 27Teka ngü la, e-wu neh da, wü kpara ena aceka wü kuru e, de te ani ngbü emere ne, ba töndö e, fü ewü adu ace da ese. Wü gara ne, wüh ena adu akpa ngü mere kambü ka me Arïtemisi ka-ani de sene ne, gü ba, ah ka-ye kükürü e. Amba ah le de wü kpara ka Asïya, de wü kpara gbü gara tö ꞌburu, di ecu ngü me ka-ani, Arïtemisi la!”
28Te wü kpara la je ngü la bala, fü maguma ewü ayia anzu. Fü ewü akpo da eba rere, gü ba, “Me ka-ani, Arïtemisi ne, ka-ye kpekpeke fa wü gara me ꞌburu!” 29Fü wü kpara gbü kötï la aci ꞌburu, azïnga, da eba rere de gü. Fü ewü ayia azoro wü Gayü ake Arïsïtarekü, te ewü di de wü kpara ka Makedoniya, te ewü ngbü endoro de wü Pawülü ne. Fü ewü azoro ewü gö! angbü egbeke ewü de woro, enü di agbü mere sü ka biti-te ka-wü.
30Te Pawülü je ngü la tete, fü engu ale ta de ni nü, ni mala ngü fü bi wü kpara, de te ewü biti te-wü la. Amba wü gara kpara ka Yesu du tïrï engu ta me-wü. 31Kpah bala, wü gara cögbörö kpara ka kötï la, ta te ewü di de wü awuba ye Pawülü ne, ayia atima ngü fefe, gü ba, engu nü kpala de. Teka ngü la, Pawülü du nü ta de.
32Fü wü kpara la alala fï bü te rere ka-wü la, gbü sü ka biti-te kpala. Fü ewü angbü emala wü ngü gömö wü ꞌburu kpikpi ye kpikpi ye. Teka ngü la, wü kpara tï awu si-ngü la mbi mbi de, anga wüh biti te-wü sela neh teka ne ya? Angü wüh ngbü ꞌburu bü da eba rere, da emala wü ngü faaa! 33Te di bala, fü cürü ayia arï te wü di enga *Yïsarayele. Fü ewü ayia afe gara kpara de ïrï ye Alekezanda, de ah nü, ah rü engagira mere bi wü kpara la, de ah mala ngü ka-ani fü wü kpara la. Gbü ngü la, fü Alekezanda ayia arü tikpi, amere kpa ye fü wü kpara la, de wüh nga anga, teka de ni mala ngü fü ewü mbi mbi mbi. 34Amba baka te wü kpara la wu ꞌburu kpo, ga, engu kpah de enga Yïsarayele, te le ngü ka Arïtemisi de ne, fü ewü akpo da eba rere, da emala ngü, gü ba, “Me ka-ani, Arïtemisi ne, ka-ye kpekpeke fa wü gara me ꞌburu!” Fü ewü angbü eba rere, da emala ngü la bala teka lö-ra ꞌbasu.
35Fü mere kpara ka Efeso la ayia akoro amala ngü fü ewü kpekpeke, de wüh nga anga. Te wüh nga tete, engu gü ba, “De-yi, wü kpara ka Efeso, kpara ka kpara wu kpo, gü ba, mere kambü te wü kpara ngbü egbo nga Arïtemisi gbügbü ne ladü gba nih, gbü Efeso sene. Yi wu kpah kpo, gü ba, da ka me, Arïtemisi, ta te tï kü agbü kpï ne, ah kpah bü ladü esüka nih sene. 36Angü gara kpara te ena aga yïkï gbü ngü la nda ma! Te di bala, ah le de yi nga anga tïïï. Yi mere e adi emere wü ngü bü ꞌdaaa bala ne de. 37Teka ngü ka wü komoko de ꞌbasu ne, wüh zi e esambü ka me ka-nih de. Wüh fala me ka-nih, Arïtemisi ne, kpah de. Yi zoro ewü koro di sene, neh teka ne? 38Te di bala, te wü kpara la mere siti ngü fü wü Demetïriyo, de wü bu ye la, ah le de wüh koro de ngü ka-wü la engagira miri, gbü sïkpï, te engu o, teka adi ekolo ngü gbügbü na ne, de wüh sere ngü la fefe te züka kaje. 39Anga te yi le amere gara ngü teka ngü ne la, ah le de nih ï wü kpara ka kötï ne ꞌburu, de wüh biti te-wü teka aje si-ngü la mbi mbi mbi, fü ewü akolo ngü gbügbü na. 40Amba ngü de te yi zïnga di enatikine ne, ma le ngü la nda-ra de! E-wu neh da, gara kpara ena anü amala nga ngü la fü mere miri ka wü *Rüma, te ngbü gbü nzö nih ne. Si-ngü de te yi ngbü emere ne nda ma. Ah ka-ye bü töndö ngü kükürü. Te wüh yi-ta nih la, ngü de te nih ena alügü mbi bane ne, ena adi kpah ma.”
41Te mere kpara ka kötï la mala ngü ka-ye nza tete, fü ah ayia amala ngü fü wü kpara la, de wüh baya sela asidi, go agba wü.
Dela ngü ta te mere te-ye agbü Efeso.
20Dene ngü ka ndoro ka Pawülü agbü Makedoniya bete tö ka wü Giriki
1Fütanga ngü ka rere te mere te-ye agbü Efeso la, fü Pawülü ayia abiti wü *kpara ka Yesu de gbü Efeso la ꞌburu. Fü ah arï ewü de wüh i maguma wü, arü kpekpeke sidi nga ni, gbü tima ka Me. Fü ah agü mandï fü ewü, ayia ale kaje, anü sü agbü Makedoniya. 2Fü engu angbü endoro agbü Makedoniya, da eto wazi fü wü kpara ka Yesu kpala, kpah da erï ewü de mere bi wü ngü gbü *Ngari Me.
Fütanga ngü la, fü Pawülü ayia ace Makedoniya, anü akoro agbü tö ka wü *Giriki. 3Fü ah angbü agbü tö ka wü Giriki kpala teka fe bata. Fütanga fe bata la, fü ah ale ta de ni guru sü de *zabu agbü Sïrïya de, ꞌduwa fü ah ayia aje nga gara wü di enga *Yïsarayele kpala, gü ba, wüh ngbü efete engu te kaje la. Teka ngü la, fü ah ayia alügü nga ye, adu agbü Makedoniya, de lö ye.
4Wü kpara ta te wüh ngbü egï nga Pawülü ne, ah de wü Süpatere ye Pïra, te di de kpara ka Bereya, bete Arïsïtarekü ake Sekundu, te ewü di ka-wü wü kpara ka Tesalonika, bete Gayü ake Timoteyo, wü kpara ka Derebe, be kpah te Tïkïko ake Torofimü wü kpara ka Asïya. 5Wü kpara la tï nda-wü engagira nü, anü acï nga a agbü Türüwa. 6Amba nda-a ake Pawülü, a nü sü agbü Fïlïpoyi. Fü a azü *Karama ka Pasïka kpala. Fütanga sïkpï ka Pasïka la, fü a ayia alï gbü *zabu, anü, anü, teka sïkpï ꞌburuve. Fü a anü akoro agbü Türüwa, amaka te-a de wü bu a kpala. Fü a angbü de ewü gbü Türüwa sela, teka sïkpï lorozi.
Dene ngü te Pawülü mere agbü Türüwa
7Ah te ekoro gbü *sïkpï ka Me, etamurago, fü a abiti te-a de wü *kpara ka Yesu agbü Türüwa kpala, teka azü zü-e ka Me. Fü Pawülü ayia akpo emala ngari Me fü a. Fü ah aro mö fü a baaala, zalü akoro etü biti. Ah mere ngü la bala, angü ah ngbü efï, gü ba, ni ena ayia gügü kpurutokokpï, anü sü ka-ni. 8Kambü ta te a biti te-a gbügbü ne, ah ngbü ga füh kiri ye kpa tikpi. Wüh siya ta mere bi lamba kpa esambü la, teka de ah lofo sü. 9Gara jaji komoko ta ladü kpala, de ïrï ye Yutiko. Ah ngbü ede görö ka kambü kpa tikpi la. Pawülü, mü ce mö nda-mü fï de. Fü ra ayia azoro jia mbarase la, fü mü ayia kpa gbü ebabata kambü kpa tikpi la, atï gbiii! kpa kötö. Wüh te enü, ae engu tikpi ne de, gbülüküsü! Mbarase la kpi eyi!
10Te Pawülü wu bala, fü ah ayia akö kpa kötö kpala, anü ara abuka füh kö mbarase la, afaka engu, amala ngü fü wü kpara, gü ba, “Baye? Yi eku gba teka ne? Yi kpe cürü de. Mbarase ne kpi nda de!”
11Fü Pawülü alï, alügü nga ye, adu kpah kpa esambü, aza ambata akukuru, fü ewü azü de wü kpara la. Fü Pawülü adu angbü kpah eto ngari Me fü wü kpara la, zalü koro di emözekpï. Kpurutokokpï la, fü engu ayia sela, anü sü ka-ye.
12Fü ewü ayia aza jaji komoko, te Pawülü zükü engu gbü kpi ne, adu di kpa ekötï. Angü ah zükü gbü kpi eyi fanü fanü. Fü ngü la ato mere wazi fü wü kpara ka Yesu la ꞌburu.
Dene ngü ka nünü ka-a agbü Mileto
13Fütanga ngü la, fü Pawülü amala ngü fü a, de a lï nda-a gbü *zabu, anü kpa engagira nü agbü Asosa. Angü de-ni, Pawülü, ni ena anü nda-ni de lö ni, amaka a kpala. 14Te Pawülü nü maka a agbü Asosa, fü a aza engu gbü zabu, teka anü ara agbü Mitilene. 15Kpurutokokpï la, fü a ayia gbü Mitilene de zabu, anü akoro agbü Kiyo, ara kpala. Fü kpï aseke, fü a ayia gbü Kiyo sela, anü akoro agbü Samose, ara kpala. Kpurutokokpï la, fü a adu ayia gbü Samose sela, anü akoro agbü Mileto. 16Angü Pawülü gü ba, ni ena anü mbiimbi, teka fü ni akoro kere agbü Mileto. Ni le afü agbü Efeso de, angü kaje la ena aza mere bi sïkpï. Ni le anü bala, teka fü ni akoro agbü Yerüsalema kere, o mere sïkpï ka tari-e, de te wüh ngbü eï *Karama ka Petekosïta ne, koro la de.
Dene adu ngü ka Pawülü fü wü kpara ka Yesu agbü Efeso
17Te a nü koro tete agbü Mileto, fü Pawülü ayia atima ngü fü wü *kovo gbü tima ka Yesu agbü Efeso, de wüh yia kere, akoro kpaka ni gbü Mileto sela.
18Te wü kovo ka Efeso la koro tete kpaka a, fü Pawülü arü amala fü ewü, gü ba, “Wü di enga wüna, yi wu ngü ka-ra eyi kpo. Akpo gbü sïkpï te ma koro tete esüka yi, gbü tö ka Asïya sene, 19ma ngbü emere tima ka Miri Yesu baka labï kaka. Ma o te-ra baka mere kpara nda-ra de. Ma ngbü ta de mere fïngangü emaguma ra, fü ra amaka kpah mere cïnga, teka ngü ka wü bu ra, wü di enga *Yïsarayele, te ewü le ngü ka Yesu de ne. Angü wüh ngbü fï bü da egïrï mani teka amere siti ngü fere. 20Te di bala, yi wu kpah eyi, gü ba, ma kpe cürü wü ngü la nda-ra de. Ma ngbü fï bü da erï yi de ngari Me. Ma ngbü emere ngü la gbü jia wü kpara ꞌburu, kpah agba yi biri biri ꞌburu. Ma cere mba ngü biringbö te yi nda-ra de. 21Ma ngbü emala ngü la mbölö fü wü di enga Yïsarayele, kpah fü wü *ganzi kpara, gü ba, ah le de wüh ce *siti ngü ka-wü, wüh du, wüh je ngü ka Me. De wüh to kpah maguma wü fü Miri ka-nih Yesu Kurisito.
22Wü di enga wüna, dene ngü te ma ele asere fü yi enatikine. Ma ngbü enü agbü Yerüsalema dene, angü *Nzïla Wazi Me mala ngü la fere me-ye. Amba ngü de te ena amere ra de kpala ne, ma wu nda-ra de. 23Ngü de te ma wu, ah dene. Gbü wü mene kötï ꞌburu, de te ma ngbü ekoro gbügbü ne, Nzïla Wazi Me ngbü emala fere, gü ba, te gara wüh ena angbü ei ra gbü ku, da eto mere cïnga te ra. 24Amba gbü jia ra, te ma ena akpi, ah ba mere ngü de. Angü, te ma ena amere tima, de te Miri Yesu to fere ne areke areke, zalü akoro di gbü adu sïkpï ka-ra la, ngü ka kpi mere e de. Angü Yesu le de ma mala ngü ka-ni fü wü kpara ꞌburu, gü ba, Me ena aküwa ewü teka *züka maguma ye.
25Ma ngbü ta endoro esüka yi sene, da emala ngü ka Yesu, te Me tima engu Miri ka-nih ne. Amba tïtïne, ma wu eyi, ga, yi tï adu awu ra tïne de. 26-27Ma sere kaje te Me ena aküwa wü kpara gbügbü, teka ngü ka Yesu ne, eyi ꞌburu fü yi. Ma cere mba ngü biringbö te yi nda-ra de. Teka ngü la, ma ngbü emala fü yi enatikine dene zu ngü. Te biri kpara esüka yi ce ngü ka Me, fü ah akpi gbü dürü ngü ka-ye la, ah de ngü kaka. Ah de ngü ka-ra nda tïne de, angü ma sere ngü la eyi fü yi.
28Te di bala, yi ceka te-yi mbi. Yi ceka kpï kpah sidi nga wü bu yi, wü *kpara ka Yesu ne. Angü Nzïla Wazi Me o yi eyi ba mere kpara gbü nzö ewü, ba wü kpara, te ewü eceka kpï sidi nga wü kambiliki. Angü Me se wü kpara la eyi cu de *ngüte Ye ye, Yesu Kurisito. 29Ma wu eyi, gü ba, sidi nga ra, gara siti wü kpara ena akoro kpaka yi, baka siti wü nü, agïrï kaje teka asiti fïngangü ka wü kpara ka Yesu, de siti rïrï. 30Kpah bala, gara wü kpara ena ayia cu esüka yi, adi efiti wü bu wü, de wüh ce ngü ka Yesu, du le siti rïrï ka-ani la. 31Te di bala, yi ceka te-yi mbi, da efï nga ngü ta te ma ngbü erï yi di ne. Angü teka re bata, ma ngbü ta erï yi de ngari Me, cu de ngura, ra de biti mini, teka de yi lala gbü ngü ka Me de maguma yi biringbö.
32Enatikine, ma ngbü ece ngü ka-yi esaka Me, de ah ceka kpï sidi nga yi me-ye. Ma emala fü yi, gü ba, ah le de yi ngbü da eje ngü kaka, angü ah to ngü la fü yi de züka maguma ye. Angü ngü ka Me la ena ato wazi fü yi, fü ah aküwa yi fï mere badi.
33Nda-ra, ma mere siti ngü fü yi ꞌburu ꞌdö de. Ma ngbü ta de gümü wü e ka-yi kpah de. Kpara biringbö esüka yi de jiase, anga bongo ka-ye, esaka ra nda ma. 34Yi wu eyi kpo, gü ba, ma ngbü ta emere tima cu de kpa ra dene, teka amaka wü e di fere, be kpah te wü kpara de te a ngbü endoro de ewü ne. 35Ma ngbü mere tima kpekpeke bala, teka asere fü yi mbölö, ga, ah le de yi mere tima kpekpeke kpah baka nda-ra, teka fü yi amaka wü e fü yi, kpah teka ale ta-ngü te wü mürü cïnga di. Kpah bala, ah le de yi fï nga ri Miri ka-nih Yesu Kurisito, ta te mala fü nih, gü ba, ‘Tadu ka kpara te eto e, fa nda mene kpara, te wüh ngbü eto e fefe na.’ ”
36Te Pawülü mala ngü la nza tete bala, fü ewü aci ꞌburu, abu nzökuta wü kötö, aku gba fü Me. 37Sidi nga ngü la, fü ewü ango ꞌburu de mere gba, da etïtï eküte Pawülü, da efaka engu, teka ato adu mandï ka-wü fefe na. 38Ngü te to mere cïnga fü ewü, ah de ngü ka Pawülü, te engu mala fü ewü, gü ba, “Wü tï adu awu ni tïne de ne.”
Fü wü kpara ka Efeso la ayia agï nga Pawülü, zalü akoro di kpa era ngu. Fü a alï de wü Pawülü gbü *zabu anü sü agbü Yerüsalema.
21Dene ngü ka nünü ka Pawülü agbü Yerüsalema
1Baka te a ce wü kpara ka Efeso la tete, fü a alï gbü *zabu, anü akoro agbü Kose, ara kpala. Kpurutokokpï la, fü a ayia sela, anü akoro agbü Rode. Fü a ara sela. Fü kpï aseke, fü a ayia agbü Rode sela, anü akoro agbü Patara. 2Fü a ace zabu la kpala, amaka gara zabu, te ngbü enü agbü Tera.21:2 Tera de mere kötï gbü tö ka Fonïsïya. Fü a ayia alï gbügbü, anü sü. 3Fü a anü, anü, anü, akoro gbamari ede Kupuriyo. Fü a ace Kupuriyo gbü kamisü, ale kaje, anü agbü Sïrïya. Fü a anü akoro agbü Tera, akö gbü zabu la kötö, angü wüh yia ekö wü e de gbügbü na la sela.
4Fü a ara gbü Tera sela, teka sïkpï lorozi, angü a koro maka wü *kpara ka Yesu te ewü di kpah ladü sela. Fü *Nzïla Wazi Me amala ngü fü Pawülü gömö gara wü kpara la, gü ba, ah le de engu nü agbü Yerüsalema de, angü siti ngü ena amere engu kpala. Amba Pawülü le ngü la bala nda de.
5Fütanga sïkpï lorozi la, fü a ayia sela teka anü sü agbü Yerüsalema. Dela de, fü wü kpara ka Yesu la ayia akö te-wü ꞌburu, de wü wara wü, bete wü jaji, anü agï nga a kpa eküte ngu kpala. Te a nü koro de ewü kpala, fü a abu nzökuta a kötö, aku gba fü Me era ngu sela. 6Te a gü mandï esüka a ꞌburu nza tete, fü a aye süka a de ewü, wüh te ego nda-wü kpa gba wü, fü a alï nda-a gbü *zabu, anü sü.
7Fü a ayia gbü Tera sela, anü akoro agbü Potolemayï. Fü a anü ato mandï fü wü di enga ni a, wü kpara ka Yesu, de sela ne. Fü a angbü de ewü teka sïkpï biringbö. 8Te kpï seke tete, fü a ayia aza nü sela balaaa, zalü anü akoro agbü Kayïsarïya. Fü a anü ara agba *Fïlïpo, te ngbü emala ngü ka Yesu fü wü kpara de kpala ne. Fïlïpo engu ne, ta kpah biri kpara esüka wü kpara lorozi, ta te wüh fe ewü, teka ale ta-ngü te wü *mürü tima ka Yesu ne.21:8 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka wü Mürü Tima ka Yesu 6:1-6.9Ah ta de wü di ye bala, ꞌburu wü jaji würüse, te Nzïla Wazi Me ngbü emala ngü gömö ewü, baka wü *mürü dofo ta gügü ne. 10Fü a angbü gbü Kayïsarïya sela, teka mere bi sïkpï.
Fütanga ngü la, fü gara mürü dofo ka Me, de ïrï ye Agobo, ayia agbü tö ka *Yudaya akoro sela. 11Fü ah anü akoro kpaka a, kpa gba Fïlïpo kpala. Fü ah ayia aza ku ka Pawülü, te engu ngbü ei etadu ye ne. Fü ah ayia ai wü lö ye de wü kpa ye di, amala ngü, agü ba, “Dene ngü te Nzïla Wazi Me ele asere fü wü. Kpara de te ni za ku de etatadu ne, wü di enga *Yïsarayele ena azoro engu agbü Yerüsalema, ai engu kpah bala, ato engu fü wü di enga *Rüma.”
12Te a je ngü la bala, fü sü asiti te a. Fü a ayia, de wü kpara ka Yesu de agbü Kayïsarïya ne ꞌburu, endaꞌba te-a fü Pawülü, teka de ah mere e anü agbü Yerüsalema tïne de. 13Fü Pawülü ayia alügü ngü fü a, gü ba, “Baye? Yi ngbü eku gba da eto cïnga emaguma ra de bala teka ne? De-ra Pawülü, ma eyi nzo, teka azü cïnga, teka ngü ka Yesu. Te wüh i ra gbü ku, anga te wüh le amörö ra amörö la, ma kpe cürü de!” 14Fü a ambü de Pawülü teka ngü la ma, fü Pawülü afa a, aza ngü gömö a ka. Fü a adu amala tïne bü fefe, gü ba, “Wayi, ngü de te Me ele amere fü ye, ah mere tïne emere.”
15Fütanga ngü la, fü a ayia areke te-a, adu ace wü Fïlïpo, teka anü sü agbü Yerüsalema. 16Fü wü gara kpara ka Yesu gbü Kayïsarïya la ayia agï nga a, anü di agba gara komoko de ïrï ye Mïnasüna, kpara ka Kupuriyo, te to maguma ye fü Yesu ta gügü. Fü a anü ara kpala, angü gba ka kpa etüngba, te kaje ka Yerüsalema.
Dene ngü ka Pawülü de wü kovo ka tima ka Yesu
agbü Yerüsalema
17Te a nü koro agbü Yerüsalema, fü wü di enga ni a, wü *kpara ka Yesu de kpala ne, aza a de tadu afa sü.
18Te kpï seke, fü a ayia de wü Pawülü anü agba *Yakobo, enga ni ye Yesu, angü engu de mere kpara gbü nzö wü *kovo gbü tima ka Yesu gbü Yerüsalema sela. Fü wü bu ye na abiti te-wü kpah ꞌburu kpala. 19Fü Pawülü agü mandï fü ewü. Fü ah ayia akpo angbü emala nga wü ngü, de te Me ngbü emere fü ye, gbü tima ka-ye, ka Me, esüka wü *ganzi kpara ne ꞌburu.
20Te wü mere kpara la je ngü de gömö Pawülü ne, fü ewü angbü de tadu, da egbo nga ïrï Me. Fü ewü adu afü te-wü, amala ngü fü Pawülü, gü ba, “Wayi, enga ni ani, ye wu eyi, gü ba, mere bi wü di enga *Yïsarayele to maguma wü eyi fü Yesu, gbü tö ka *Yudaya sene. Wüh ngbü eyi ꞌburu emere wü *Rïrï, ta te Me to fü ani esaka *Müse ne, mbi mbi mbi, ereke areke. 21Amba wü gara kpara ngbü esu wu eküte ye, gü ba, ye le *Rïrï ka Müse nda-ye de. Fü ye angbü erï wü di enga Yïsarayele, te ewü ngbü gbü tö ka wü ganzi kpara ne, gü ba, wüh ce da emere wü rïrï ka gele ka-ani la ace. Wüh mere e agü wü jaji ka-wü esa *basa kpah de. Fü ngü la angbü eke te ewü efa sü. 22Tïtïne, ani ena amere baye, te wü kpara la ena aje, gü ba, ye koro eyi sene la? 23Te di bala, ngü te ani ena amala fü ye tïtïne, ah ele de ye mere bala, teka areke fïngangü ka-ewü, fü ewü awu, gü ba, ye ce Rïrï ka Müse nda-ye de. Angü gara wü di enga Yïsarayele ladü sene bala, te ewü ngbü *eꞌbï te-wü, da eku gba fü Me. 24Tïtïne, sïkpï te wüh ena adürü nzö wü gbügbü tï eyi. Te di bala, ah le de ye nü de ewü kpa gbü *Mere Kambü ka Me, fü ye amere gele teka areke ngü ka-ye di. Fü ye ato jiase me-ye, ase wü nü, te wüh ena awa fü Me, teka wü kpara bala la ꞌburu, bete ye, teka gele la. Fü wü adürü nzö wü tundu de ewü, teka ngü ka gele te wüh mere nza la. Te ye mere bala la, wü kpara ꞌburu ena awu, gü ba, ngü de te wüh ngbü emala eküte ye ne, ah ka-ye de wu, angü ye ngbü emere Rïrï ka Müse amere.
25Amba teka ngü ka wü ganzi kpara, de te ewü to maguma wü eyi fü Yesu ne, ani to ta rïrï eyi fü ewü gbü köcökpa gügü, gü ba, ‘Wüh mere e amere gele ka wü me ka wü kundu wü de. Wüh mere e amere waza de. Wüh zü ngüte wü nü kpah de. Wü nü de te wüh emörö ewü, da efüfürü ngürü ewü ne, wüh mere e azü kpah de, angü ah de ngüte gbü ye.’ Amba fanü fanü, mere bi wü gara rïrï ka gele ka-ani, wü di enga Yïsarayele ne, wü ganzi kpara la tï ambü te-wü teka wü ngü la nda-wü de.”
Dela ngü te wü mere kpara ka Yesu agbü Yerüsalema mala fü Pawülü. Fü Pawülü ayia ale ngü la.
Dene ngü te mere Pawülü etambasü Mere Kambü ka Me
gbü Yerüsalema
26Kpurutokokpï la, fü Pawülü ayia de wü kpara bala la, anü kpa etambasü *Mere Kambü ka Me. Fü ewü akpo da emere gele teka areke ngü ka-wü tundu de ewü. Fü Pawülü anü asere ngü la fü wü *mürü gele, gü ba, gele la ena anza sidi nga sïkpï lorozi. Angü gbü sïkpï la, wüh ena akoro de wü nü, teka fü wü mürü gele awa, teka anza ngü ka gele la di.
27Te sïkpï lorozi la yia enza tete, fü wü Pawülü ayia anü kpa etambasü Mere Kambü ka Me. Fü gara wü di enga *Yïsarayele, te ewü koro agbü Efeso,21:27 Efeso de mere kötï gbü tö ka Asïya. ayia awu Pawülü kpa etambasü Mere Kambü ka Me kpala. Fü ngü la ake te ewü. Fü ewü akpo da eto ngü guvu wü bu wü. Fü ewü ayia aci ꞌburu atï te Pawülü, azoro engu, 28da eba rere, gü ba, “Akoo, wü di enga Yïsarayele! Yi go woro akine, ale ta-ngü te a! Komoko de te ngbü esiti ïrï nih, da esoko nih, wü di enga Yïsarayele, kpah da ekpa ngü *Rïrï ka Müse, bete Mere Kambü ka Me ka-nih ne, ah dene! Ah ngbü endondoro gbü wü nga nzö sü ꞌburu, da esiti nzö wü kpara de siti rïrï ka-ye la. Enatikine, ah koro kpah eyi sene! Ah za wü gara ganzi kpara, koro de ewü eyi etambasü Mere Kambü ka Me sene! Yi wu eyi, gbü ngü kaka de bala, ah ngbü ele asiti *nzïla sü ka Me ka-nih dene!” 29Wüh mala ngü la bala, angü wüh wu Pawülü te ewü ngbü endoro ake Torofimü, te di de kpara ka Efeso ne, gbü mere kötï sela. Fü ewü afï nda-wü, gü ba, Pawülü za engu, rï di eyi kpa esambü ka Me. Fü ngü la ake te ewü afa sü. Amba ah ka-ye de wu! Pawülü mere ngü bala nda de.
30Fü rere ayia awü. Fü sü ayiki ꞌduwa ayiki. Fü wü kpara ꞌburu angbü ekpe enü gbü sü la. Fü ewü atï te Pawülü, azoro engu, agbeke kpa etanü, ani wü möngïtï ka Mere Kambü ka Me la ꞌburu ani. 31Fü wü kpara la akpo da emimiki Pawülü, teka de ani mörö engu amörö asidi.
Fü mere kpara ka marajümïya ka wü *Rüma ayia aje ngü la, gü ba, wü kpara ka Yerüsalema ꞌburu kpo eyi da emere gü. 32Fü mere kpara la ayia bü ꞌduwa kere, aza wü marajümïya ka-ye, akpe de ewü agbü sü la. Te mere bi wü kpara la wu engu de wü marajümïya gbü nga ye, fü ewü ace da emï Pawülü.
33Fü mere kpara la akoro azoro Pawülü, amala ngü fü wü komoko ka-ye, de wüh i engu de wü nyarï ꞌbasu. Fü ah akpo da eyi-ta wü kpara la teka ngü ka Pawülü, gü ba, “Komoko ne neh da? Ah mere ne siti ngü ne?” 34Fü wü kpara la akpo da eba rere bü ꞌdaaa. Gara ewü emala gara ngü. Gara ewü emala kpah gara ngü. Teka ngü la, mere kpara la tï aje si-ngü la mbi mbi de. Fü ah adu amala ngü fü wü komoko ka-ye, de wüh za Pawülü, nü di agbü sü ka wü marajümïya.
35Sü ka wü marajümïya la ka-ye ta kpa füh da. Te ewü nü koro de Pawülü te kaje, te wüh ngbü elï tete kpa tikpi kpala, fü mere bi wü kpara la adu azïnga. Fü ewü akpo da egïrï da wü, teka agbürü Pawülü esaka wü marajümïya la de wazi, de ani mörö. Fü wü marajümïya ayia abï Pawülü esaka wü, angü wü kpara la ena amörö engu. 36Fü mere bi wü kpara la alala fï bü gbü nga ewü, da eba rere, gü ba, “Wüh mörö engu amörö! Wüh mörö engu amörö!”
Dene ngü te Pawülü mala engagira
wü kpara te ewü zoro engu ne
37Te wü marajümïya la za Pawülü, nü koro di kpa etikpi kpala, fü Pawülü amala ngü fü mere kpara ka wü marajümïya la, gü ba, “Ni le ta amala ngü fü ye.” Fü mere kpara la agüka, angü Pawülü mala ngü la gbü ngü *Giriki. Fü mere kpara la ayi-tata, gü ba, “Ye je ngü Giriki kpo? 38Ye neh da? Ye de enga *Ezepeto, ta te kpo de gü eküte ani, te kö bi siti wü kpara gbü nga ye kutu bala, (4,000) arï di agbü gü, ne de?” 39Pawülü, gü ba, “Aꞌa, ah bala de. Ni ka-ni de enga Yïsarayele. Wüh bï ni ta agbü Tarasu.21:39 Tarasu de mere kötï agbü tö ka Sïlïsïya. Ni ngbü eyi-ta ye, de ye le fü ni, fü ni amala mba enga ngü fü wü kpara, te ewü le amörö ni ne.” 40Fü mere kpara la ale de engu mala ngü la.
Dela de, Pawülü, fü mü ayia arü tikpi füh da la, amere kpa mü fü wü kpara de wüh nga anga. Fü wü kpara la ayia anga ꞌduwa ngbiii! Fü Pawülü ayia akpo da ero mö fü ewü gbü ngü *Ebere, te di de mö ka-ewü, ka wü di enga Yïsarayele ne.
221Pawülü gü ba, “Wü di enga wüna, yi je la ngü de te ma emala ne.” 2Te wü kpara la je, gü ba, Pawülü ngbü ero mö fü ani, gbü ngü *Ebere, te di de mö ka-ani, wü di enga Yïsarayele ne, fü ewü adu anga tïne ꞌduwa anga ꞌburu ngbiii, eda güje wü kpakaka. Fü Pawülü adu amala ngü fü ewü, gü ba, 3“Ma zu de enga *Yïsarayele. Wüh bï ra ta agbü Tarasu,22:3 Tarasu de mere kötï agbü tö ka Sïlïsïya. amba ma ga cu gbü Yerüsalema sene. Kpeke e-gü-tamu-ngü, de ïrï ye Gamaliyele ne, gü tamu ngü ta fere cu me-ye. Ah ngbü ta egü tamu rïrï ka gele ka wü kundu nih fere. Gümü ngü ka Me fa ta te ra sü, kpah baka nda-yi, te yi ngbü emere de enatikine ne. 4Teka ngü la, fü ra angbü eto cïnga te wü kpara, de te wüh ngbü efa nga Miri Yesu ne, efa sü, baka te ma ena amörö ewü amörö. Ma ngbü ta ezozoro wü komoko de wü würüse, te ewü le ngü ka Yesu ne, ꞌburu, egü agbü ku. 5Mere kpara ka wü *mürü gele bete wü gara cögbörö *kovo tï eyi amala nga ra fü yi, gü ba, ngü la ka-ye fanü. Angü wüh to ta köcökpa esaka ra me-wü, teka fü ra anü di agbü Damaseke, azoro wü di enga Yïsarayele, de te ewü to maguma wü fü Yesu ne, adu de ewü gbü Yerüsalema sene, teka ato kuru te ewü.
6Baka te ma nü koro gbamari ede Damaseke, etü ra, fü ra awu gara e, te yia ci gbü jia ra baka ülele ka mügbara la. 7Te e la ci tete gbü jia ra, fü ra ayia atï gbuuu! kötö. Fü ra aje ri kpara, te ngbü emala ngü fere, gü ba, ‘Sawula, Sawula, mü ngbü eto cïnga te ra bala, neh teka ne?’ 8Te ma je ngü la, fü ra ayi-ta kpara la, gü ba, ‘Mere kpara, mü de neh da?’ Fü kpara la alügü ngü fere, gü ba, ‘Ni de Yesu,22:8 Yesu ka-ye de kpara ka Nazareta. de te ma ngbü eto cïnga tete na ne.’ 9Wü kpara de te a ngbü endoro de ewü ne, wu e de te ci ne eyi. Amba ri kpara de te ngbü ero mö fere ne, wüh je nda-wü de. 10Fü ra ayi-ta ngü, gü ba, ‘Mere kpara, ma ena amere baye?’ Fü Miri Yesu amala ngü fere, gü ba, ‘Ma yia eyia tikpi, ma nü agbü Damaseke, angü wü ngü de te ma ena amere ne, wüh ena asere fere ꞌburu kpala.’
11Teka e de te ci gbü jia ra gbele gbele ne, ma du ceka kpï tïne de. Fü wü kpara, ta te a ngbü enü de ewü ne, azoro kpa ra, agbeke ra, anü de ra agbü Damaseke.
12Gara komoko ta ladü agbü Damaseke kpala, de ïrï ye Ananïya. Ah de kpara te le ngü ka Me, da eje wü rïrï kaka ꞌburu. Ah kpah de kpara, te wü di enga Yïsarayele de kpala le ngü kaka fa sü. 13Fü Ananïya akoro amaka ra, arü gbamari ede ra, amala ngü fere, gü ba, ‘Sawula, enga wüna, jia mü ü te-ye eü.’ Ah bü te emala ngü la enza de, bü ꞌduwa, fü jia ra aü te-ye, raaa! Fü ra awu engu. 14Fü Ananïya adu amala kpah gara ngü fere, gü ba, ‘Mere Me fe ra eyi. Te di bala, fü engu asere ngü, te engu le de ma mere ne. Ah fe ra kpah teka awu Miri Yesu, *E-küwa-nih, de jia ra, kpah teka eje riri na. 15Kükürü de, angü ah le de ma ngbü emala nga Yesu fü wü kpara ꞌburu, baka ngü de te ma wu cu de jia ra ne.’ 16Fü Ananïya adu amala tïne fere, gü ba, ‘Ma ngbü ecï nga ne? Ah le de ma yia eyia kere, ma ku kpah gba fü Miri Yesu, de ah boro *siti ngü ka-ra. Fü ra aza *babatïza te ïïrï na.’
17-18Fütanga ngü la, fü ra ayia adu akoro agbü Yerüsalema. Gbü gara sïkpï, fü ra ayia anü kpa etambasü *Mere Kambü ka Me, teka aku gba fü Me. Fü Miri Yesu ayia asere te-ye fere, baka ngü gbü roto. Fü ah amala ngü fere, gü ba, ‘Ma yia eyia gbü Yerüsalema sene kere asidi! Angü ngari ni, te ma ena angbü emala fü wü di enga Yïsarayele agbü Yerüsalema ne, wüh tï ale nda-wü de.’ 19Fü ra alügü ngü fefe, gü ba, ‘Wayi, mere kpara, amba ah le ta de wüh le ngü te ma ngbü emala fü ewü ne, angü wüh wu eyi kpo, gü ba, ma ngbü ta ekpü wü kpara ka-mü, fü ra angbü endondoro *esambü ka biti-te, gbü wü nga nzö sü ꞌburu, da egïrï wü kpara ta te ewü to maguma wü fü mü, Yesu, ne, da emiki ewü, egü agbü ku. 20Kpah bala, o wüh ngbü ta emörö züka kpara ka-mü, de ïrï ye Setefanü22:20 Mü ena amaka ngü ka kpi ka Setefanü gbü buku ka wü Mürü Tima ka Yesu ne 7:57–8:3. ne, ma ta kpah ladü kpala. A ngbü ta emere ngü la de ewü, angü ta te wüh ngbü esötö engu de teme ne, wü kpara la gbi ta züka bongo ka-wü, ce o esaka ra, de ma ceka kpï fütanganga.’ 21Fü Miri Yesu amala ngü fere, gü ba, ‘Ma yia eyia, angü ni ena atima ra agbü wü gara sü nengete, teka amala ngari ni fü wü *ganzi kpara.’ ”
22-23Fü wü kpara la aje ngü de gömö Pawülü la, zalü te adu ngü de te engu nü, gü ïrï wü ganzi kpara. Fü ngü la asiti te ewü, angü wüh le ngü ka wü ganzi kpara nda-wü de. Fü ewü akpo esösörö bongo ka-wü, da ecö tö, ebu kpa tikpi, da eba rere, gü ba, “Ah le de wüh nza ngü ka komoko la anza! Wüh mörö engu amörö! Ah tï fü engu aküwa kpo fï de!”
Dene ngü ka Pawülü ake mere kpara
ka wü marajümïya ka wü Rüma
24Te mere kpara ka wü marajümïya, te di gbü nzö ewü ꞌburu, wu, gü ba, maguma wü kpara la siti eyi eküte Pawülü fa sü ne, fü ah ayia ato rïrï fü wü marajümïya ka-ye, de wüh za Pawülü, nü di agbü ꞌbaranga ka-wü. Te wüh rï tete kpala, fü ah adu amala fü ewü, de wüh süma Pawülü de juru, teka de ah mala si-ngü, de te wü kpara ngbü ebu komö wü tete na la, mbi mbi mbi. 25Fü wü marajümïya ayia ai Pawülü, aza juru, de ani süma engu di. Fü Pawülü amala ngü fü gara kpara fütanga mere ewü la, gü ba, “Apa! Ah mere baye? Te ni di de kpara ka *Rüma, wü ena asüma ni, o wüh ye süka ngü ka-ni la de, teka ne? Rïrï ka-ani, wü Rüma mala bala?”
26Te mere kpara la je ngü la bala, fü ah ayia anü amala ngü la fü mere kpara ka-ye, gü ba, “Ye ceka te-ye ꞌbe! Angü komoko la ka-ye de enga Rüma!”
27Te mere kpara la je ngü la bala, fü cürü ayia arï tete. Fü ah ayia anü ayi-ta Pawülü, gü ba, “Ye mala la zu ngü fü ni. Ye de enga Rüma fanü?” Fü Pawülü alügü ngü fefe, gü ba, “Wayi, ni de enga Rüma fanü.” 28Mere kpara ne gü ba, “De-ni bane, ni to mere bi jiase teka afü te-ni, akoro enga Rüma.” Fü Pawülü alügü ngü fefe, gü ba, “Amba nda-ni, wüh bï ni nda-wü kü enga Rüma.”
29Baka te wü marajümïya, de te ewü le ta asüma Pawülü, je, gü ba, engu de enga Rüma ne, fü ewü ayia ace engu. Fü cürü arï kpah te mere kpara ka-ewü teka ngü la. Angü kpara te di de kpara ka Rüma, wüh tï ai engu gbü ku bü kükürü bala ne de.
Dene ngü ka Pawülü engagira wü mere kovo
30Te kpï seke tete, mere kpara ka wü marajümïya la ngbü fï bü egïrï si-ngü ka Pawülü, te siti te wü di enga *Yïsarayele ne. Te di bala, fü engu atima ngü fü wü angbe cögbörö *kovo ka wü Yïsarayele, de wüh biti te-wü. Fü engu ayia aza Pawülü anü di engagira ewü.
231Te wüh za Pawülü, koro di engagira angbe cögbörö wü *kovo ka wü Yïsarayele tete, fü Pawülü ayia ae jia ye, angbü eceka wü kovo la kerrre. Fü ah adu amala ngü fü ewü, gü ba, “Wü di enga ni ni, ni wu eyi emaguma ni, gü ba, ni ngbü emere tima ka Me de maguma ni biringbö.” 2Fü ngü la ake te mere kovo, te di de mürü kpökpö ka wü Yïsarayele, de ïrï ye Ananïya ne. Fü engu ayia amala ngü fü wü kpara, te ewü di gbamari ede Pawülü ne, de wüh be gbügbüra. 3Fü Pawülü amala ngü fefe, gü ba, “De-mü, mü de siti mürü mani! Ngü ma! Me ena amï mü me-ye! Mü gü ba, ani ngbü eye süka ngü ka-ra tenga *Rïrï ka Me, fü mü adu amala ngü fü wü kpara ka-mü de wüh be ra? Rïrï ka Me mala bala?”
4Fü ewü amala ngü fü Pawülü, gü ba, “De-ye! Ye ngbü esoko mere kpara füh kpökpö ne, neh teka ne? Ye wu de, gü ba, Me o engu me-ye?” 5Fü Pawülü alügü ngü fü ewü, gü ba, “Wü di enga ni ni, ni dürü adürü. Wü ce siti ngü ka-ni. Angü ni wu ta de, gü ba, ah de mere kpara füh kpökpö. Angü fanü fanü, wüh ba ta gbü *Ngari Me, gü ba, ‘Mü mere e afala mere kpara ka-mü de.’ ”23:5 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Gogo ka wü Yïsarayele 22:28.
6Fü Pawülü ayia aceka wü kovo la, fü ah awu teke, ga, gara wü kpara de wü *Saduke, gara ewü de wü *Farusi. Fü Pawülü ayia amala ngü de mere ri ye, gü ba, “Wü di enga ni ni, ni de Farusi. Wü wö ni kpah de wü Farusi. Si-ngü te wüh ï ni engagira wü enatikine, ah ka-ye bü teka ngü te ni ngbü eo emaguma ni, gü ba, wü kpara te ewü kpi eyi akpi, ena adu kpah azükü ne.”
7Baka te Pawülü mala ngü la bala, fü mere yïkï ayia akoro esüka wü Saduke de wü Farusi. 8Kükürü de, angü wü Saduke fï nda-wü, gü ba, wü kövö tï azükü gbü kpi nda-wü de. Wüh ngbü kpah efï, gü ba, wü *malayïka ka Me nda-wü ma. Kuru kpara kpah ma. Amba wü Farusi ngbü ele wü ngü la nda-wü ꞌburu ale. 9Fü ewü akpo angbü emala ngü esüka wü de rere. Fü wü gara Farusi ayia arü tikpi, amala ngü de gü fü wü Saduke, gü ba, “Ani wu siti ngü ka Pawülü nda-ani de. E-wu neh da, malayïka sere ngü la fefe me-ye!” 10Fü ngü la akoro baka gü esüka wü kpara la. Fü ewü akpo da egbegbeke Pawülü esüka wü.
Te mere kpara ka wü marajümïya ka wü *Rüma wu ngü la bala, fü cürü arï tete. Fü ah adu afï, gü ba, te ni ce Pawülü fï esüka ewü sela la, wü kpara la ena asösörö engu esüka wü jürü jürü. Teka ngü la, fü ah amala ngü fü wü marajümïya ka-ye, de wüh nü, wüh za Pawülü esaka wü kpara la sela de wazi asidi, anü di agbü ꞌbaranga ka wü marajümïya.
11Gbü biti la, fü Miri Yesu akoro asere te-ye fü Pawülü, amala ngü fefe, gü ba, “Pawülü deyï, ye kpe cürü de, ye rü kpekpeke. Angü, ye mala ngü ka-ni fü wü kpara ka Yerüsalema eyi, amba ah le fü ye anü kpah agbü Rüma, amala ngü ka-ni fü wü kpara de kpala ne.”
Dene mani ka wü di enga Yïsarayele teka amörö Pawülü
12Te kpï seke tete, fü wü gara wü di enga *Yïsarayele ayia abiti te-wü, aro mö, agïrï kaje de ani mörö Pawülü asidi. Fü ewü ayia akïna te-wü, gü ba, “Ani tï azü e, anga anzö e, kpah de, zalü te ani ena amörö Pawülü.” 13Wü kpara te ewü ngbü emere mani la, wüh nye wü kpara teke ꞌbasu anye.
14Te di bala, fü wü kpara la ayia anü kpaka mere kpara füh kpökpö, de wü angbe cögbörö wü kovo ka wü Yïsarayele, amala ngü fü ewü, gü ba, “Ani kïna te-ani eyi teka ngü ka Pawülü. Ani tï azü e de, zalü te ani ena amörö engu feke. 15Te di bala, ah le de wü mere mani bane. Wü tima ngü fü mere kpara ka wü marajümïya, de ah za Pawülü, du koro di engagira wü, teka fü wü agïrï ngü kaka, aye süsüka mbi mbi mbi. Amba nda-ani, ani reke te-ani eyi ꞌburu nzo. Te wüh te ekoro de engu la, fü ani amörö engu ciki kpa te kaje kpala.” Dela ngü te wü kpara la mala fü wü mere *kovo ka wü Yïsarayele, teka ngü ka Pawülü. Fü wü mere kpara la ayia ale.
16Amba gara loko ye Pawülü ta ladü gbü sü la. Fü ah ayia aje ngü la gömö wü kpara. Fü mbarase la ayia akpe anü kpa gba wü marajümïya, amala ngü la fü Pawülü agbü ku kpala.
17Te Pawülü je ngü la bala, fü ah ayia aï gara mere marajümïya te di sela ne, amala ngü fefe, gü ba, “Ah le de ye za jaji komoko ne, nü di kpaka mere kpara ka-wü, angü mba gara kpeke ngü ladü, te engu le amala fefe.”
18Fü marajümïya la aza mbarase la, anü di kpaka mere kpara ka-wü, amala ngü fefe, gü ba, “Kpara ka ku, de ïrï ye Pawülü ne, ï ni kpaka ye. Fü ah amala fü ni, de ni za mbarase ne, koro di kpaka ye sene, angü mba gara kpeke ngü ladü, te engu le amala fü ye.”
19Fü mere kpara la ayia azoro kpa mbarase la. Fü ewü anü mba canza edere sü kpikpi wü. Fü ah amala ngü fefe, gü ba, “Ngü te ye le amala fü ni ne, ye mala emala.” 20Fü mbarase la amala ngü fefe, gü ba, “Gara wü di enga Yïsarayele ngbü eyi emere mani kpala, gü ba, ani ena ayi-ta ye teka fü ye aza Pawülü egambi, adu akoro di engagira wü mere kpara, teka fü ewü agïrï ngü kaka, akolo mbi. 21Amba ah le de ye mere e ale ngü ka-ewü la de, angü mere bi wü kpara baka teke ꞌbasu, wo te-wü eyi te kaje, da ecï nga Pawülü teka amörö. Wüh kïna te-wü eyi, gü ba, ‘Ani tï azü e anga anzö e de, zalü te ani ena amörö engu feke.’ Wüh ngbü tïne bü ecï nga ngü kpaka ye.” 22Te mere kpara ka wü marajümïya la je ngü la bala, fü ah amala ngü fü jaji komoko la, gü ba, “Ye nü enü. Ye mere e angbe nga ngü, te ye mala fü ni ne, fü wü gara kpara tïne de.”
23-24Bü ꞌduwa dela, fü mere kpara ka wü marajümïya la ayia aï wü mere marajümïya ka-ye ꞌbasu, amala ngü fü ewü, gü ba, “Ah le de yi biti wü marajümïya ka-yi,23:23-24 Mere kpara gü ba, ah le de wüh za marajümïya kama ꞌbasu, de wü gara ewü te ewü ngbü ego woro füh wü nü, teke bata de füh ye nzükpa, be kpah te wü gara kpara te ewü wu da esö dü, kama ꞌbasu. baka kama bala teke bata de füh ye nzükpa, teka agï nga Pawülü kpaka Miri Felikisi, agbü Kayïsarïya. Yi za gara nü de engu lï fefeh, anü di. De yi yia sene gbü lö-ra menewa ka biti. Yi ceka ꞌbe, angü wüh ena amere engu esiti.”
25Fü mere kpara ka wü marajümïya la adu aba köcökpa fü Miri Felikisi, gü ba, 26“Wayi, mere kpara, Felikisi, de-ra Kalodïyo Lïsïya, ma to mandï fü mü cu fa sü. 27Komoko, de ïrï ye Pawülü, te ma ngbü etima engu fü mü ne, wü di enga Yïsarayele zoro engu. Wüh le ta amörö engu amörö. Amba te ma je, gü ba, engu de kpara ka *Rüma ne, fü ra ayia de wü marajümïya ka-ra, anü aküwa engu esaka ewü. 28Baka ta te ma le awu si-ngü de te wü Yïsarayele zoro engu teka amörö tete ne, fü ra aza engu akoro di engagira wü mere kpara ka-ewü. 29Fü ra adu awu, gü ba, si-ngü de te wüh zoro engu tete na ne, ah de ngü te tï fü ewü amörö engu, anga agü engu agbü ku tete ne, nda de. Ah ka-ye de gara kükürü ngü teka rïrï ka gele ka-ewü. 30Fütanga ngü la, fü ewü amala fere, gü ba, gara wü di enga Yïsarayele la ngbü egïrï kaje teka amörö engu asidi. Teka ngü la, fü ra aza engu, atima fü mü dela. Fü ra amala kpah fü wü kpara te ewü ngbü eto ngbangbanga la, gü ba, ah le fü ewü anü de ngü kaka la engagira mü, teka fü mü akolo ngü la me-mü.” Dela köcökpa te mere kpara ka wü marajümïya tima fü Miri Felikisi.
31Fü wü marajümïya amere ngü la ꞌburu, baka te wüh mala fü ewü. Fü ewü aza Pawülü gbü biti la, anü di zalü akoro agbü Atipatirisi. 32Te kpï seke tete, fü wü marajümïya de te ewü ngbü enü nda-wü de lö wü ne, ayia adu kpa sidi, ace bü mene ewü te ewü di füh nü ne, de wüh za Pawülü nü sü di kpaka miri. 33Te wüh nü koro agbü Kayïsarïya, fü wü marajümïya ato köcökpa la fü Miri Felikisi. Fü ewü ace Pawülü kpah esasaka kpala, ayia ka-wü ago agbü Yerüsalema.
34Fü Miri Felikisi ayia atanga köcökpa la, fü ah ayi-ta Pawülü, gü ba, “Sü ka-wü to kaye?” Pawülü gü ba, “Ni de kpara ka Sïlïsïya.” 35Fü miri adu amala ngü fefe, gü ba, “Ni ena adu aje ngü ka-ye, te wü kpara de te ewü to ngbanga ye ne koro eyi la.” Fü ah adu amala ngü fü wü kpara ka-ye, de wüh o Pawülü agbü mere kambü23:35 Mere kambü la, Gina Miri Erode jï ta me-ye. te wüh ngbü ekolo ngü ka wü kpara gbügbü na ne.
24Dene ngü ka Pawülü engagira Miri Felikisi
1Sidi nga sïkpï ꞌburuve, fü mere kpara füh kpökpö ka wü di enga *Yïsarayele, de ïrï ye Ananïya ne, ayia de gara wü *kovo ka-ye, anü agbü Kayïsarïya. Wüh za kpah gara kpara de ïrï ye Teretulu, te wu da emala ngü mbi mbi mbi, teka amala nga siti ngü ka Pawülü, engagira Miri Felikisi.
2Te wüh koro kpaka Felikisi tete, fü Felikisi aï Pawülü engagira ye. Fü Teretulu ayia akpo angbü eto ngbanga Pawülü, gü ba, “Akoo, mere kpara, mü de züka miri ka-a. Ah teka züka ngü ka-mü, fü kpara angbü engbü enatikine ziii dene. Kükürü de, angü mü ngbü ereke wü ngü gbü tö ka-a sene ꞌburu ꞌbe, teka mere bi wü re dene. 3A ngbü de mere tadu teka züka ngü ka-mü la, da egbo nga ïrï mü te nga sïkpï ꞌburu. 4Amba ma le asiti lö-ra ka-mü afa sü kükürü de. Teka ngü la, ma ngbü endaꞌba te-ra fü mü, de mü je la mba enga ngü, te a le amala fü mü, teka ngü ka komoko ne.
5Fanü fanü komoko ne, ah de siti kpara, te to mere ba-nzö fü wü kpara. Angü ah ngbü esiti fïngangü ka wü di enga *Yïsarayele, gbü nga nzö sü füh kotö ne ꞌburu me-ye. Engu kpah mere kpara esüka wü kpara, te ewü le ngü ka siti kpara de ïrï ye Yesu ne. 6A maka engu da egïrï kaje, teka asiti ngü gbü *Mere Kambü ka Me ka-a, agbü Yerüsalema ne. Fü kpara azoro engu. A le ta akolo ngü kaka baka ngü te rïrï ka-a ngbü ele. 7Amba Lïsïya, mere kpara ka wü marajümïya ne, fü mü ayia arï gbü ngü la, agbürü engu esaka a de wazi. 8Fü Lïsïya ato rïrï fü a, de a koro de ngü la kpaka mü sene. Te mü yi-tata, mü ena awu kpah teke, gü ba, ngü kaka de te a mala fü mü ne, ah de zu ngü.”
9Dela ngü te Teretulu mala fü Miri Felikisi, teka ngü ka Pawülü. Fü wü kovo ka wü di enga Yïsarayele la ango ꞌburu bala, gü ba, ah de zu ngü.
10Fütanga ngü la, fü Felikisi ato kaje fü Pawülü, de ah mala la nda-ye ngü. Fü Pawülü ayia akpo emala ngü, gü ba, “Wayi, mere kpara, ma wu eyi, gü ba, mü ngbü eyi miri gbü nzö a sene, teka mere bi wü re. Mü wu da ekolo ngü ka wü kpara ereke areke. Te di bala, ma kpe cürü de. Ma ena amala nga ngü ka-ra fü mü de tadu, angü ma wu eyi, gü ba, mü ena aye süka ngü la mbi.
11Mere kpara, ma yiri agbü Yerüsalema nda-ra de. Ma koro mba tïtïne dene, teka aku gba fü Me. Ma ra kpala ngbee sïkpï nzükpa de füh ye ꞌbasu. Te mü ena ayi-ta wü gara kpara la, mü tï eyi awu, gü ba, ma su wu de. 12Wü kpara ne maka la ra, da ega yïkï de wü kpara etambasü Kambü ka Me la, neh elaye? Wüh maka ra da esiti fïngangü ka wü kpara kpa *esambü ka biti-te, anga agbü gara sü, ꞌburu ꞌburu kpah de. Angü ma mere ngü bala nda-ra la kü de. 13Amba wü kpara la ngbü eto ngbanga ra fü mü bü kükürü bala? Wü siti ngü de te ewü ngbü emala eküte ra la, ah ka-ye ꞌburu de wu! Ngü de te ena asere fü mü, gü ba, ngü ka-ewü la de zu ngü ne, ah nda ma!
14Ngü te di fanü, ah dene. Ma le ngü ka mere Me kpah baka wü wö a, de wü kundu a. Amba nda-ra, ma le ngü ka Yesu kpah eyi, te wü *kovo ne gü ba, ah de töndö ngü ne. Amba ngü ka Yesu la, ah de töndö ngü nda de. Wü ngü ꞌburu te *Müse ba gbü *Rïrï ka Me, ma ele kpah ale. Wü ngü te wü *mürü dofo ba gbü *Ngari Me, ma ele kpah ale, de maguma ra ꞌburu baka nda wü kpara ne. 15Ma ngbü eo jia ra kpah te sïkpï, te Me ena azükü wü kpara gbü kpi ꞌburu tete, züka ewü bete siti ewü, kpah baka nda wü kpara ne. 16Teka ngü la, ma ngbü eo to ra ꞌburu teka adi emere züka ngü gbü jia Me, kpah gbü jia wü kpara füh kotö ne.
17Teka mere bi wü re, ma ngbü endoro agbü wü sü ka wü *ganzi kpara. Ma du koro gbü Yerüsalema mba tïtïne dene, teka ale ta-ngü te wü mürü cïnga gbü nguwa a, kpah teka ato takpa fü Me, gbü *Mere Kambü kaka agbü Yerüsalema. 18Fü wü kpara ne anü amaka ra kpa etambasü Mere Kambü ka Me, o ra reke te-ra nza eyi teka tima la. A ngbü de wü kpara gbe nda-a de, a mere gü kpah de, a ba rere kpah de, a mere siti ngü ꞌburu ꞌburu de.
19Gara wü di enga Yïsarayele ka Efeso ta kpah ladü kpala. Wüh siti fïngangü ka wü mere kpara ne eküte ra eyi. Amba ah le ta de wüh koro engagira mü, ato ngbanga ra fü mü me-wü. 20Anga nda wü mere kpara, te ewü koro eyi enatikine sene, ah le de wüh mala fü mü mbölö, te wüh gïrï ngü ka-ra, anga wüh maka siti ngü eyi gbügbü na la, de wüh mala. 21Amba ngü te ma wu, te siti te ewü ne, ah dene. Ah de ngü ta te ma mala esüka ewü, de mere ri ra mbölö, gü ba, ‘Si-ngü te wüh ï ra engagira wü tete ne, ah ka-ye bü teka ngü te ma ngbü eo maguma ra tete, gü ba, wü kpara te ewü kpi eyi akpi, ena adu kpah azükü ne!’ ” Dela ngü te Pawülü mala fü Miri Felikisi.
22Miri Felikisi wu ngü ka wü *kpara ka Yesu ta kpo. Te di bala, fü ah ayia amala ngü fü wü mere kpara ka wü Yïsarayele ne, de wüh du kpa ekötï. Wüh ena adu aceka ngü la sidi, angü ah le acï nga Lïsïya, mere kpara ka wü marajümïya ne feke. Te engu koro eyi la, fü ni adu akolo ngü la.
23Fü Miri Felikisi ayia amala ngü fü mere wü marajümïya, gü ba, “Ye lügü Pawülü agbü ku. Wü ceka engu mbi. Amba wü mere e ai engu tïne de. Kpah bala, te wü kpara kaka le ale ta-ngü tete la, wü mere e atïrï ewü kpah de.”
Dene ngü ka Pawülü engagira Felikisi ake Dürüsïla
24Fütanga wü sïkpï mba cüküꞌdaye, fü Felikisi ayia adu akoro ake wara ye, Dürüsïla, te di de egba Yïsarayele ne. Fü ah atima ngü de wüh koro de Pawülü engagira ani. Te wüh koro de Pawülü tete, fü Pawülü akpo da emala ngü fü ewü, gü ba, “Ah le de wü to maguma wü fü Yesu Kurisito, teka fü wü aküwa.” 25Fü Pawülü adu angbü emala gara wü ngü fü ewü, gü ba, “Ah le de wü di emere wü ngü te ena areke gbü jia Me. Ah le de wü tüka te-wü, da ece wü *siti ngü ka-wü, angü, te gara Yesu ena adu akoro füh kotö ne, teka akolo lïya ka wü kpara ꞌburu.” Te Miri Felikisi je ngü la bala, fü mere cürü arï tete. Fü ah ayia amala ngü fü Pawülü, gü ba, “Ah ti eyi! Ye ce la ngü la ece. Ye du edu. Te ni du maka mba züka lö-ra eyi la, ni ena adu kpah aï ye, teka aje du ngü la.”
26Tenga mere bi wü sïkpï, Miri Felikisi ngbü ta eï Pawülü kpaka ye, teka fü engu angbü ekoro ero mö kpaka ni. Amba ah ngbü ta efï ngü emaguma ye, gü ba, anga Pawülü ena ato mba jiase fü ni.
27Fütanga re ꞌbasu, fü mere miri ka *Rüma aza Felikisi gbü tima ka miri asidi. Fü ewü ao gara kpara de ïrï ye Feseto,24:27 Gara ïrï ye Feseto de Porosiyo. miri, sidi nganga. Te Felikisi yia ce Kayïsarïya tete, fü ah ace Pawülü, ao ciki agbü ku. Ah mere ngü la bala, de ngü reke te wü di enga *Yïsarayele.
25Dene ngü ka Pawülü engagira Miri Feseto
1Te Miri Feseto koro agbü Kayïsarïya, te di gbü tö ka wü *Yïsarayele, teka akpo de tima ka-ye, fü ah angbü kpala sïkpï bata. Fü ah ayia anü sü agbü Yerüsalema, teka aceka wü *kovo ka wü Yïsarayele de kpala. 2Te engu koro tete agbü Yerüsalema, fü wü kovo ka wü Yïsarayele ayia akoro kpakaka, teka ato ngbanga Pawülü fefe. 3Fü wü kpara la ayi-ta Miri Feseto, gü ba dene, “Wayi bala, Miri, te ah tï atï fü ye la, de ye lügü Pawülü kpaka ani gbü Yerüsalema sene, teka fü ani akolo lïya kaka.” Wüh mala bala kükürü de, angü wüh mere mani eyi, gü ba, te wüh te ena alügü Pawülü agbü Yerüsalema la, de ani nü, ani cï nganga te kaje, de ani mörö engu. 4Fü Miri Feseto alügü ngü fü ewü, gü ba, “Aꞌa, ah tï bala de. Angü Pawülü ladü kpa gbü ku agbü Kayïsarïya kpala. Cu de-ni, ni ele kpah adu kpala tïtïne. 5Te di bala, ah le de ani nü tundu de wü gara kpara ka-wü, teka aceka ngü ka komoko la. Te engu mere ne siti ngü ne, de wüh mala ngü kaka engagira ni kpala.”
6Fütanga sïkpï ꞌbajena, anga nzükpa, fü Miri Feseto ayia ago agbü Kayïsarïya. Fü angbe cögbörö wü kpara ka wü Yïsarayele anü kpah tundu de ewü, baka te engu mala. Fü ewü ara kpala aseke kpï. Kpurutokokpï la, fü ewü ayia akoro te sü, te wüh ngbü ekolo ngü ka wü kpara tete. Fü Miri Feseto amala ngü, de wüh za Pawülü agbü ku kpala, koro di engagira ni.
7Te wüh koro de Pawülü tete, fü wü mere kovo ka wü Yïsarayele ayia arü edede na, akpo da emamala bi wü ngü ka wu eküte Pawülü, bü faaa. Amba ngü te ena asere fü miri, gü ba, ngü ka-ewü la, ah de zu ngü fanü ne, nda ma. 8Pawülü, mü rü ka-mü fï bü te ri mü biringbö. Mü gü ba, “De-ni bane, ni mere siti ngü biringbö nda-ni kü de. Ni mere siti ngü teka rïrï ka wü Yïsarayele de. Ni siti ngü ka *Mere Kambü ka Me ka-ewü kpah de. Ni mere siti ngü teka rïrï ka wü *Rüma, kpah de.”
9Amba baka te Miri Feseto le de ngü ka-ni reke gbü jia wü Yïsarayele ne, fü engu ayia ayi-ta Pawülü, gü ba, “Ah tï atï fü ye anü agbü Yerüsalema, teka fü ewü akolo ngü ka-ye engagira ni kpala?” 10Pawülü, mü le ngü la nda-mü de. Ah gü ba, “Ni ka-ni de kpara ka Rüma. Te di bala, ah le de wüh kolo ngü ka-ni ciki engagira ye sene, angü ye de miri te wü Rüma o gbü tö ne. Ye le ato ni fü wü Yïsarayele, neh teka ne? Teka fü ewü amörö ni asidi? Ni ngbü emala fü ye, gü ba, ni mere siti ngü fü ewü nda-ni kü de. Ye wu ngü la kpah kpo. 11Te ni ena amere ta siti ngü eyi, te tï fü ewü amörö ni tekaka la, wayi, ni tï aga yïkï de. Ni ena ale ngü la. Amba ngü te wü kpara ne ngbü emala eküte ni ne, ah de zu ngü nda de! Ah ꞌburu de wu! Te di bala, wüh tï ato ni fü ewü de. Te ye le akolo ngü ka-ni nda-ye de la, ni le eyi anü kpaka mere Miri *Kayïsara agbü Rüma, te di de mürü tö ne, teka de ah kolo ngü ka-ni cu me-ye.”
12Te Feseto je ngü la bala, fü ah afü te-ye kpaka wü mürü rïrï ka-ye, aro mö mba de ewü ce. Fü ah ayia alügü ngü fü Pawülü, gü ba, “Wayi, ah esiti de. Baka te mü le eyi de Mere Miri Kayïsara kolo ngü ka-ni me-ye ne, ah mbi. Mü ena anü anü kpakaka.”
Dene ngü te Feseto mala fü Miri Agiripa teka ngü ka Pawülü
13Fütanga ngü la, fü gara miri, de ïrï ye Agiripa *Erode, ayia ake enga ni ye tangbase, de ïrï ye Berenike, akoro agbü Kayïsarïya, teka aceka Miri Feseto. 14Fü ewü ara kpala teka bi wü sïkpï. Fü Feseto ayia asere nga ngü ka Pawülü fü Miri Agiripa, gü ba, “Diri Miri Felikisi ce ta gara kpara, de ïrï ye Pawülü, o gbü ku sene. 15Baka ta te ma nü agbü Yerüsalema ne, fü wü *kovo, de wü angbe cögbörö wü kpara ka wü Yïsarayele, ato ngbangbanga fere. Fü ewü yi-ta ra teka de ma kolo ngü kaka kere, de ani mörö engu asidi. 16Fü ra ayia alügü ngü fü ewü, gü ba, ‘Aꞌa, ah bala de. Angü rïrï ka-a, wü *Rüma, le bala de. Ah le mene kpara de te wüh to ngbangbanga fü miri, arü me-ye engagira miri, teka amala si-ngü ka-ye la feke, teka fü ewü akolo ngü kaka la mbi. Te wüh mere bala de, wüh tï ato kuru tete kpah de.’
17Te di bala, fü a ayia de ewü kpala, akoro sene, teka agïrï si-ngü la. Te a koro sene, ma le de ngü la yiri de. Te kpï seke tete, fü ra ayia kpurutokokpï la, anü agbü sü ka ngbanga, teka aceka ngü la. Fü ra atima kpara, teka anü aï Pawülü agbü ku kpala. 18Te wüh koro di engagira ra tete, fü wü vügü kaka ayia akpo de ngü ka-wü. Ma fï ta, gü ba, wüh ena amala nga wü siti ngü, te engu mere ne, mbölö fere. Amba wüh du mala bala nda-wü de. 19Wüh du ngbü ega bü yïkï esüka wü de wü Pawülü, teka ngü ka rïrï ka gele ka-wü, kpah teka ngü ka gara kpara biringbö de ïrï ye Yesu, te kpi ta gügü ne. Angü Pawülü gü ba, ah zükü gbü kpi eyi. 20Te ma wu ngü la bala, da ra te ma ena akolo ngü la nda ma. Fü ra ayi-ta Pawülü, te ah tï eyi fefe la, de ah nü agbü Yerüsalema, teka fü ewü akolo ngü la engagira wü kovo, te ewü wu ngü ka gele la eyi mbi mbi mbi. 21Amba Pawülü, mü le ngü la bala nda-mü de! Mü gü ba, ‘Ni de enga Rüma! Ni le de *Kayïsara, mere miri ka wü Rüma, kolo ngü ka-ni me-ye.’ Teka ngü la, fü ra ato rïrï, teka de wüh ceka kpï sidi nganga agbü ku, zalü te ma ena amaka kaje, teka atima engu agbü Rüma, angü sü la ka-ye nengete.” Dela ngü te Miri Feseto mala fü Agiripa teka ngü ka Pawülü.
22Te Agiripa je ngü la bala, fü ah amala ngü fü Feseto, gü ba, “Ni ele aje ri kpara la cu me-ni.” Feseto gü ba, “Wayi, mere Miri, ye ena awu engu egambi.”
Dene ngü ka Pawülü engagira Miri Agiripa
23Te kpï seke tete, kpurutokokpï la, fü wü Agiripa ayia ake Berenike, ato züka bongo ka miri eküte wü, anü agbü mere sü ka biti-te. Fü wü mere kpara ka wü marajümïya, bete wü mere kovo ka kötï la, ayia anü kpah kpala. Fü mere bi wü kpara ayia angbü eceka ewü te kaje, da ecu ngü ewü. Te wüh koro kpala, fü Feseto adu atima kpara, teka anü aï Pawülü agbü ku.
24Te wüh koro de Pawülü tete, Feseto, fü mü ayia arü amala ngü, gü ba, “Wayi, Miri Agiripa, de yi wü kpara ꞌburu de te yi koro eyi sene ne, yi ceka la komoko ne. Wü gara wü di enga Yïsarayele, te ewü di agbü Yerüsalema, de gara ewü de sene ne, wüh koro ta ato ngbangbanga kpaka ra, da eba rere, gü ba, ‘Ah le de engu kpi akpi.’ 25Amba te ma gïrï si-ngü la, gara lïya te engu mere, te wüh ena amörö engu tekaka ne, ma maka nda-ra de. Kpah bala, fü engu adu ayi-ta ra, ta de ma tima ni kpaka *Kayïsara, mere miri ka wü Rüma, teka de ah kolo ngü ka-ni me-ye. Te di bala, ma le ta kpah eyi amere baka te engu le la. 26Amba gbü ngü la, ngü de te ma ena aba fü mere miri ka-nih teka ngü kaka ne, ma wu nda-ra de. Fü ra aza engu, akoro di engagira yi dene, ah fa sü ꞌburu, engagira mü, Miri Agiripa, de mü le ta-ngü te ra gbü ngü la. Angü te nih ena ayi-tata na de nih ma tundu sene la, ma ena amaka züka fïngangü, aba ngü di tekaka fü mere miri. 27Angü te ma ena atima kpara ka ku fü mere miri bü bala, wüh wu siti ngü kaka kpah de la, ah ka-ye gbü jia ra de töndö ngü.”
261Fütanga ngü la, fü Miri Agiripa ayia amala ngü fü Pawülü, gü ba, “Tïtïne ye tï eyi amala ngü ka-ye fü ani.”
Fü Pawülü ayia tikpi akpo da emala ngü, da eda kpa ye, gü ba, 2“Wayi, Miri Agiripa, teka wü ngü ꞌburu de te wü di enga *Yïsarayele to ngbanga ra di, gü ba, ma de siti kpara ne, ma de mere tadu enatikine teka amala ngü ka-ra la engagira mü. 3Kükürü de, angü ma wu eyi, gü ba, mü wu rïrï ka gele ka-nih, wü di enga Yïsarayele, kpo. Mü wu ngü ka yïkï, te a ngbü ega esüka a gbü ngü ka Me ne, kpah eyi. Te di bala, ma endaꞌba te-ra fü mü, de mü gu maguma mü, teka aje la ngü de gömö ra ne.
4Wü di enga Yïsarayele ꞌburu wu ngü ka-ra kpo, akpo gbü jaji te ra, zalü akoro dene. Angü ma kpah de enga Yïsarayele, te ga esüka ewü. Wüh bï ra ta agbü Tarasu. Amba fü ra akoro angbü cu gbü Yerüsalema teka mere bi wü re. 5Te wüh ena ale ta ale amala zu ngü la, de bane wüh ena amala nga ra fü mü ta me-wü, angü wüh wu kpo, gü ba, akpo gügü, ma ngbü fï bü da eo to ra, teka amere wü rïrï ka Me ꞌburu, angü ma de *Farusi. 6Dela si-ngü te wüh ï ra engagira mü di enatikine, angü ma o maguma ra ꞌburu ꞌburu te ngü, ta te Me mala fü wü kundu nih, gü ba, ‘Ni ena azükü wü kpara ka-ni gbü kpi ne.’ 7Amba, mere Miri, dela si-ngü te wü di enga Yïsarayele ꞌburu ngbü eo maguma wü, teka adi emere tima ka Me di, biti de ra ne, teka de Me zükü ani gbü kpi. Te di bala, wü di enga wüna, wü di enga Yïsarayele, le ato ngbanga ra enatikine, neh teka ne? Ah bü teka ngü te ma gü ba, Me zükü Yesu gbü kpi eyi ne? Dela züka ngü? 8De-yi, wü di enga wüna, fïngangü ka-yi gü ba, Me tï azükü kpara gbü kpi de? Yi efï bala neh teka ne? Ngü la ena afa Me afa?
9Fanü fanü, cu de-ra dene, ta gügü ne, ma ngbü ta kpah etïrï wü kpara, de wüh mere e ale ngü ka Yesu26:9 Yesu de kpara ka Nazareta. de. 10Ma kpo ta da emere wü ngü la agbü Yerüsalema, angü wü mere *kovo ka-nih yia ta to wazi fere me-wü teka ngü la. Fü ra akpo angbü ezoro bi wü *kpara ka Yesu, da egü ewü agbü ku. Te wüh le amörö ewü la, ngü engu ngbü ereke te ra kpah areke. 11Ma ngbü ta endondoro kpa *esambü ka wü biti-te ka-nih agbü Yerüsalema ꞌburu, da egïrï wü kpara ka Yesu la, teka adi eto mere kuru te ewü, de wüh ce ngü ka Yesu ace. Ma ngbü ta kpah eo makpü te ewü emaguma ra efa sü. Fü ra angbü da eto cïnga te wü kpara ka Yesu la, zalü koro di agbü tö ka wü ganzi kpara nengete.
12Wayi, mere Miri, gbü gara sïkpï, fü ra ayia teka anü to kpa fügö, agbü Damaseke, angü wü mere kovo ka-nih to ta wazi fere, teka de ma nü, ma mere wü kpara ka Yesu de kpala, kpah baka ta te ma ngbü emere mene ewü de agbü Yerüsalema ne. 13Mere Miri, ma su wu de! Ah te ekoro etü ra, o ra di la bü te kaje enü, fü gara e ayia aci gbü jia ra, baka ülele ka mügbara la. E la, ci fa ra te ngbü esü ka! Fü wazi Me ayia alofo sü ede a raaa! de wü kpara de te a ngbü enü de ewü ne ꞌburu. 14Fü a ayia atï ꞌburu kötö de wü kpara la. Fü ra ayia aje ri kpara, te mala ngü fere gbü mö ka-nih, wü di enga Yïsarayele, gü ba, ‘Sawula, Sawula, mü ngbü eto cïnga te ra bala, neh teka ne? Mü wu de, gü ba, ma fa ni de wazi? Mü baka yiti te le anü nü de, fü ewü angbü emï engu teka ngü la. Mü ngbü embü te-mü de ngü la kükürü, ꞌduwa te mü ena ace ngü la, adu ale ngü ka-ra.’ 15Te ma je ngü la bala, fü ra ayi-ta ngü, gü ba, ‘Mere kpara, ye de neh da?’ Fü ah ayia alügü ngü fere, gü ba, ‘Ni de Yesu, de te ma ngbü eto cïnga tete ne. 16Amba ma yia eyia, ma rü tikpi. Angü ni sere te-ni fere kükürü de, ni fe ra eyi ba *mürü tima ka-ni. Wü ngü de te ma wu de enatikine ne, ah le de ma mala fü wü kpara, kpah de wü gara ngü, te ni ena adu asere fere sidi ne. 17Ni ena atima ra agbü wü gara sü nengete nengete, teka amala ngari ni kpah fü wü *ganzi kpara. Gbü wü sü la ꞌburu, ni ena adi ladü ake ra, teka aküwa ra esaka wü di enga Yïsarayele, kpah de wü ganzi kpara la. 18Ma nü, ma mala ngari ni fü wü kpara ꞌburu, teka de wüh fü maguma wü, ace *siti ngü ka-wü, akoro angbü züka wü kpara ka Me, de wüh ce ngü ka *Satana, adu ara fü Me. Fü ewü ato maguma wü fü ni, Yesu, teka fü Me aboro *siti ngü ka-ewü, fü ewü amaka sü agba Me.’ Dela ngü te Miri Yesu mala fere, gbü sïkpï te engu fe ra baka *mürü tima ka-ye tete.
19Miri Agiripa, te di bala, dene ngü te ma emala fü mü. Ma le ace ngü, de te Miri Yesu sere fere ne, nda-ra de. Ma ngbü fï bü emere rïrï kaka la. 20Te di bala, ma kpo ꞌduwa gbü sïkpï la, emala ngari Me fü wü kpara, teka de wüh fü maguma wü, wüh du kpaka Me, da emere wü ngü te ena areke gbü jijia, teka asere fü wü kpara, gü ba, fanü fanü, ani fü maguma ani eyi. Ma kpo de ngü la ꞌduwa ciki gbü Damaseke, koro di agbü Yerüsalema. Fü ra andondoro gbü nga nzö wü sü ka wü Yïsarayele ꞌburu, zalü koro di agbü wü tö ka wü ganzi kpara nengete nengete kpah ꞌburu.
21Dela si-ngü te wü di enga Yïsarayele zoro ta ra di, etambasü *Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema. Fü ewü akpo da egïrï kaje teka amörö ra tete na ne. 22Fü Me ayia aküwa ra esaka ewü, zalü akoro di dene. Te di bala, fü ra ayia arü engagira yi dene, teka amala ngari Me fü yi, wü mere kpara de wü kükürü kpara ꞌburu. Ngü te ma ngbü emala ne, ah de kükürü ngü, te ma ngbü efï me-ra, ne de. Ah ngbürü de zu ngü te wü *Müse mala ta gügü, de wü bu ye, wü *mürü dofo ka Me ꞌburu. Fü ewü adu kpah aba ngü la gbü *Ngari Me, 23gü ba, ‘Te gara Me ena atima Mere Miri füh kotö ne, teka aküwa wü kpara. Amba ah le de Miri la maka cïnga feke, fü ah akpi. Te di bala, engu ena azükü fi me-ye gbü kpi esüka wü kövö ꞌburu, teka asere ngü ka *küküwa fü nih, wü di enga Yïsarayele, kpah de wü ganzi kpara ꞌburu.’ ”
24Baka te Pawülü ngbü la fï bü emala ngü ka-ye la bala ne, ꞌduwa fü Feseto ayia aba rere, akolo ngü ka Pawülü, gü ba, “Apa Pawülü! Ye röfö aröfö! Ceka la, bi ngü te ye tanga ne, siti nzö ye eyi!” 25Fü Pawülü ayia alügü ngü fefe, gü ba, “Ako Miri Feseto, ma röfö aröfö de, baaa. Wü ngü de te ma ngbü emala ne, ah de töndö ngü ka maröfö nda de. Sisi na ladü. 26Miri Agiripa wu ngü la eyi ꞌburu. Ah bala de? Angü ngü la mere ta te-ye gbü jia wü kpara ꞌburu. Teka ngü la, fü ra angbü emala ngü engu fefe mbölö. 27Te di bala, de-mü Miri Agiripa, ngü te wü mürü dofo ba gbü Ngari Me ne, mü le de? Wayi, ma wü eyi, gü ba, mü le ngü la eyi.” 28Fü Miri Agiripa ayia amala ngü fü Pawülü, gü ba, “Ye fï nda-ye, gü ba, ye ena afü ni, akoro di ba *kpara ka Yesu, bü kere kere bala?” 29Pawülü, fü mü alügü ngü fefe, gü ba, “Te ena adi kpah bü kere kere, anga ferrre la, ma ngbü eyi-ta Me teka mü, Miri, bete wü kpara ꞌburu, de te ewü ngbü eje ri ra enatikine ne, de Me fü maguma yi ꞌburu, fü yi akoro kpara ka Yesu baka ra. Amba ah le fü yi amaka cïnga baka nda-ra, te wüh ngbü ei ra de nyarï ne, de.”
30Fü ri Pawülü la ayia agürü maguma cögbörö wü kpara la ꞌburu. Fü Miri Agiripa, ayia de wü Feseto ake Berenike, bete wü cögbörö kpara, te ewü di de ewü ne, akoro kpa etanü. 31Fü ewü akpo da emala ngü la esüka wü, gü ba, “Apa! Wü wu eyi? Gbü jia ani, komoko la mere siti ngü, te tï fü ewü amörö engu, anga ai engu gbü ku tete ne, nda de.” 32Fü Miri Agiripa ayia amala ngü fü Feseto, gü ba, “Te Pawülü ena ayi-ta ngü, gü ba, ‘Ni le de miri ka wü *Rüma kolo ngü ka-ni me-ye,’ ta de la, de bane ani ena ace engu.”
Dela ngü ka Pawülü engagira Miri Agiripa Erode* ake Miri Feseto, agbü Kayïsarïya.
27Dene ngü te wüh tima Pawülü tete agbü Rüma
1Baka te Pawülü gü ba, “Ni le fü mere Miri *Kayïsara ka wü Rüma akolo ngü ka-ni me-ye,” ne, fü Miri Feseto ayia ale teka atima Pawülü agbü *Rüma gbü *zabu. Te di bala, fü ewü aza wü Pawülü de wü gara kpara ka ku, ato esaka gara mere kpara ka wü marajümïya ka Rüma de ïrï ye Yuliyo,27:1 Wü marajümïya te Yuliyo di de mere kpara esüka ewü la, wüh de wü kpeke marajümïya, te wüh ngbü eï ewü, gü ba, wü marajümïya ka Mere Miri Agusito. de ah gï nga ewü, ah nü di, zalü akoro di agbü Rüma kpala. De-ra Luka, fü ra ayia anü kpah de ewü. 2Gara kpara ka Tesalonika,27:2 Tesalonika de mere kötï gbü tö ka Makedoniya. de ïrï ye Arïsïtarekü ne, nü kpah de wü a. Fü Yuliyo ayia amaka gara wü kpara ka Aduramite, te ewü le anü de mere zabu ka-wü agbü Asïya, te di te kaje ka Rüma. Fü Yuliyo areke ngü de ewü, teka de wüh za a gbü zabu ka-wü la, anü di agbü Asïya. Fü a ayia ace Kayïsarïya, alï gbü zabu la.
3Te kpï seke tete, fü a anü akoro agbü Sïdona. Fü Yuliyo amere züka ngü fü Pawülü, angü ah ce mba Pawülü, de ah nü, ah ceka wü bu ye de sela, teka fü ewü ale ta-ngü tete.
4Fü a ayia gbü Sïdona sela, fü wege akpo da embü a, da efe, elügü zabu kpa sidi. Te di bala, fü a anü aguru sü ede Kupuriyo, te nga mene sü, te wege tï alügü zabu tete sidi de. 5Fü a anü bala, akö mere ngu ede Sïlïsïya ake Pafïlïya. Fü a anü akoro agbü Mïra.27:5 Mïra ka-ye gbü tö ka Lïsïya. Fü a akö kötö sela.
6Fü Yuliyo, mere kpara ka wü marajümïya la, ayia anü agïrï *zabu te ena aza a, anü di agbü Ïtalïya. Fü ah amaka gara te yia agbü Alekezandarïya. Fü a ayia alï gbügbü.
7Fü a ayia agbü Mïra, da enü, amba mere wege la ngbü fï bü da embü a. Teka ngü ka wege la, fü a angbü enü mba ferrre. Fü a anü, anü bala, akoro ede Kinide, sidi nga mere bi sïkpï, de mere kuru te a fa sü. Te a koro kpala, a le ta anü kpa engagira nü, amba dada ma, teka ngü ka mere wege la. Te di bala, fü a afü te-a, anü akoro ede cükü ka Kürete. Te a nü koro ede Salomone, fü ah adu afü ekere Kürete. 8Fü a angbü enü fï bü ferrre bala, gbü mere kuru fa sü. Fü a anü akoro gbü züka sü ede Laseya. Fü a arü kpala, teka afe te-a.
9A ngbü siti mere bi wü sïkpï da enü de *zabu bala, angü gbü fe la, ah de wü fe ka siti wege. Gbü wü fe la, ngü ka nünü de zabu koro eyi esiti, angü karanga eyi gbamari.27:9 Luka gü ba, sïkpï te wüh zü e gbügbü de, nü sü eyi. Sïkpï la, ah de mere sïkpï ka wü Yïsarayele, te ewü ngbü eꞌbï te-wü, da ewa wü nü fü Me, teka siti ngü ka-wü. Sïkpï la ena adi gbü adu sïkpï ka fe ka gbiti-gü, anga gina sïkpï ka fe ka miki-gü. Mü ceka ngü ka maꞌbï-te gbü “Si wü gara kpeke ngü te di gbü Ngari Me.” Te di bala, fü Pawülü ayia amala ngü fü a, gü ba, 10“Wü di enga ni ni, ah le de ani ngbü la sene, acï nga züka fe, te ena akoro. Angü gbü jia ni, te ani ena adi enü fï bü gbü siti wü fe ka siti wege de bala, siti ngü ena amere ani te kaje, fü ani amaka cïnga gbü ngü la. Angü mere zabu de mere bi wü e gbü ye ne, ena asiti siti, fü ani akpi kpah ꞌburu!” 11-12Amba wü mürü zabu bete mere kpara ka tima ka-ye, le bala nda-wü de. Angü wüh gü ba, “Sü la, ah de enga sü cüküꞌdaye, ah de züka sü teka fü mere zabu angbü tete kpala, teka mere bi fe ne, nda de.” Wüh gü ba, “Gara züka dere ngolo ladü gbamari, gbü sü de ïrï ye Fenikisi.27:11-12 Ndere ngolo ka Fenikisi la mba to kpa kati. Ah le de ani nü ngbü kpala.” Fü mere bi wü kpara de gbü zabu la ale ngü ka-ewü. Fü mere kpara ka wü marajümïya la, adu kpah aje ngü ka-ewü la, ace nda Pawülü ngü ne ka. Fü ah amala, gü ba, “Ah le de ani nü de ewü kpala.”
Dene ngü te mere wege ngbü mere wü Pawülü di etü ngu
13Fütanga ngü la, fü wege27:13 Wege la koro ta to kpa gbü Afïrïka. akpo efe mba ferrre. Fü wü mürü *zabu ayia afï, gü ba, “Ani tï eyi anü akoro agbü Fenikisi enatikine.” Fü ewü afuru zabu la, fü ewü angbü enü di ferrre, gbamari edere ngolo.
14Baka te a nü la mba cüküꞌdaye bane, fü gara mere wege,27:14 Wüh gü ïrï wege la “Yurakula”. Ah koro edebu sü to kpa fügö. baka egbarakö la ayia akpo da efe sisiti! 15Fü wege la atïrï zabu la, da a te a ena anü kpa engagira nü ma! Fü a ace te-a tïne bü te nga wege la. Fü wege aza zabu anü di de mere woro. 16Fü a anü de woro bala, anye sü kpa ekere gara enga cükü de ïrï ye Kawuda. Fü enga cükü la ale ta-ngü te a mba cüküꞌdaye, angü sela wege ngbü efe mba ferrre, ela eküte cükü la. Te di bala, fü a adu afï nga enga zabu, te a ngbü egbeke fütanga a ne. Fü a ayia abiti te-a, ae ao gbü memere na la, angü wege ena asiti siti. Fü ngü la ato mere kuru te-a afa sü. 17Fü ewü adu aza mere ju-ku, ai mere zabu la di gö! angü wege ena angbengbe. Fü wege angbü fï bü da enü de a bala. Fü wü mürü zabu la angbü de mere cürü, da efï ngü, gü ba, te zabu la nü koro, mo te-ye te mere siki de ede Libiya la, ah ena alala kpala, fü ngü ka-ani anza ꞌburu. Te di bala, fü ewü ayia afuru wü mere bongo te wege ngbü enzi zabu di ne ꞌburu asidi. Fü zabu akpo angbü enü nü tïne mba ferrre teka ngü la.
18Fü mere siti wege la angbü ka-ye fï bü da efe, da ekada ngu. Fü zabu angbü da eyiki, da efüfü te-ye, ekolo ngu gbü ye. Fü ngü la angbü fï bü da emere te-ye bala gbü biti la ngïrï. Te kpï seke tete, fü ewü akpo eza wü gara tiri e gbü zabu la, egügü ewü agbü ngu, angü zabu ena amere tiri. Fü ngü la angbü fï bü da embü a bala. 19Sidi nga sïkpï ꞌbasu, fü mürü zabu akpo tïne cu da egügü wü gara e ka tima ka zabu ka-wü, kpah ꞌburu agbü ngu. 20Fü wege la angbü efe fï bü bala, ra de biti, teka mere bi sïkpï. A tï awu ra de wü küfara tïne de, teka ngü ka mere sangu te zoro jia kpï. Teka ngü la, a tï awu sü, te wege ngbü enü de a tete ne, kpah de. Fü a akpo da efï, gü ba, a ena akpi akpi ꞌburu. 21Da a te a ena azü e tete kpah ma, teka mere bi sïkpï.
Fü Pawülü ayia arü amala ngü fü wü kpara ka tima ka *zabu la, gü ba, “Wü di enga wüna, te yi ena aje ta ri ra, te ma mala fü yi agbü Kürete ne, de bane, nih tï amaka cïnga bane de. 22Amba dene ngü te ma le amala fü yi. Yi i maguma yi ai, angü nih ena aküwa aküwa ꞌburu. ꞌDuwa zabu ena asiti ka-ye me-ye. 23Ma mala ngü la kükürü de, angü Mere Me agbü kpï, de te ma ngbü emere tima kaka-na ne, tima *malayïka ka-ye eyi me-ye kpaka ra gbü biti ne, teka amala ngü la fere. 24Ah gü ba, ‘De-ra Pawülü, ma kpe cürü de! Ma tï akpi de. Me ena aküwa kpah wü kpara, te ma di de ewü tundu gbü zabu ne, teka ngü ka-ra. Angü ah le fü ra anü akoro engagira mere miri ka wü *Rüma.’ Dela ngü te malayïka ka Me sere fere gbü biti ne. 25Te di bala, wü di enga wüna, yi rü kpekpeke, yi kpe cürü de, angü ma wu eyi, gü ba, ngü de te Me mala fere gömö malayïka la, ena amere te-ye bala fanü. 26Amba dene ngü te ena amere te-ye. Zabu ena anü, abu nih agbü gara cükü.” Dela ngü te Pawülü mala fü wü kpara ka tima ka zabu.
Dene ngü ka zabu te siti
27Fütanga sïkpï nzükpa de füh ye bala, sidi nga yiyia ka-a agbü Kürete, fü mere wege la angbü fï bü da enzi a, enü di bala.27:27 Wege la ngbü ta efe ewü gbü mere yï-ngu de ïrï ye Adariya. Tïne, gbü adu sïkpï la, ah te ena akoro etü biti, fü wü kpara ka *zabu afï nda-wü, gü ba, a koro neh eyi edere ngolo. 28Fü ewü aza e teka are macu ngu la di. Ah koro baka süka-lö teke ꞌbasu. Fü a adu kpah aka te-a mba cüküꞌdaye, fü ewü adu kpah are ngu. Ah koro baka süka-lö teke biri de füh ye nzükpa. Fü ewü awu, gü ba, gümba eyi gbamari fanü. 29Fü ewü angbü de cürü, da efï, gü ba, zabu ena amo te-ye eküte da. Te di bala, fü ewü ayia aza gara mere tiri wü se baka bala, te wüh i de mere ju-ku, agü ewü to kpa sidi, teka fü zabu arü. Fü ewü akpo da eku gba fü Me, de zabu ngbü bala, zalü te sü ena alofo, teka fü ani awu züka kaje te ani ena aküwa te ani tete na.
30Amba wü kpara ka tima ka zabu la fï nda-wü, gü ba, wü e la tï atïrï zabu de. Wege la ena anzi zabu, fü ah amo te-ye eküte da fanü, fü ani akpi ꞌburu. Te di bala, fü ewü agïrï kaje teka de ani kpe ka-ani. Fü ewü aza enga zabu, ta te wüh o gbü memere na ne, ao gbü jia ngu. Fü ewü angbü ememere te-wü, baka wü kpara te ewü ngbü egü wü gara tiri e, te ena atïrï zabu to kpa engagira nü la. 31Fü Pawülü ayia awu mani ka-ewü la. Fü ah ayia amala ngü fü Yuliyo, mere kpara ka wü marajümïya, gü ba, “Te wü kpara la ngbü gbü zabu de la, ani tï aküwa de.” 32Te wü marajümïya je ngü la bala, fü ewü ayia akokolo wü ku, de te wüh i enga zabu la di ne, ꞌburu asidi, de ngu za, nü sü di.
33Kpurutokokpï la, o sü lofo nza la de, fü Pawülü ayia amala ngü fü wü kpara gbü *zabu la ꞌburu, gü ba, “De-wü deyï, wü ceka la, ani mere eyi sïkpï nzükpa de füh ye bala dene, ani zü e de, teka ngü ka mere wege ne. 34Te di bala, ah le de ani zü e ezü, teka amaka wazi. Wü kpe cürü de, angü biri kpara esüka ani, te ena akpi gbü ngu sene, nda ma.” 35Baka te Pawülü mala ngü la bala, fü ah ayia aza ambata, aku gba fü Me tekaka, gbü jia ewü ꞌburu, akpo angbü ezü. 36Fü wü kpara gbü zabu la ꞌburu ayia amaka wazi, akpo da ezü e. 37A ta gbü zabu la ꞌburu baka wü kpara kama ꞌbasu, teke bata nzükpa de füh ye maꞌdiya (276). 38Baka te ewü zü e la, sika di, fü ewü ayia aza mere bi wü kombo ka jia ndo de gbü zabu ne, abu ꞌburu agbü ngu, teka de zabu koro mba fawu fawu.
39Te kpï seke tete, fü wü kpara ka tima ka zabu awu, gü ba, a koro eyi gbamari edere ngolo fanü, amba wüh wu sü engu la gügü nda-wü de. Fü ewü awu mba züka sü, te da di tete ma. Fü ewü adu afï, gü ba, te zabu ena anü amo te-ye, alala gbü siki kpala la, ah ena adi mbi. 40Te di bala, fü ewü akolo wü ju-ku te wü tiri se la asidi. Fü ewü afuru kpah ju-ku te rü, de te ngbü eji zabu ne, asidi, aza gara mere bongo, agbala, ai kpa tikpi gbüra zabu, teka de wege di efe e la, enzi, enü di kpa edere ngolo. 41Dela de, fü zabu ayia anü alala gbü gara mere siki, te di etü ngu la. Fü mere siti wege la akoro, akpo da ekukuru zabu to kpa sidi.
42Te wü marajümïya wu, gü ba, *zabu te esiti, fü ewü afï, gü ba, wü kpara ka ku ne ena akpe ka-wü. Te ah bala, ani mörö ewü amörö. 43Amba mere kpara ka wü marajümïya la, mü le ngü ka-ewü la nda-mü de. Angü ah le ta aküwa Pawülü. Fü ah ayia ato rïrï fü ewü, gü ba, “Wü mere e amere bala de.” Fü ah adu amala gara ngü, gü ba, “Wü mene kpara ꞌburu, te ewü wu da edo bojo kpo ne, wüh tï gbü ngu fi me-wü, ado bojo, akoro kpa füh gümba.” 44Fü ah amala ngü fü mene ewü, te ewü wu da edo bojo de ne, gü ba, “Ah le de wü gïrï fara rü zabu te ngbengbe la, azoro, teka ale ta-ngü te wü, akoro di kpa füh gümba.” Fü a ayia amere kpah ꞌburu bala, akoro kpa füh gümba de küte a zözö.
Dela ngü te mere wü Pawülü gbü mere *yï-ngu, da enü agbü *Rüma.
28Dene ngü te mere a gbü cükü ka Malïta
1Baka te a küwa tete, koro ꞌburu kpa füh gümba, fü a aje, gü ba, sü la, ah de cükü de ïrï ye Malïta. 2Wü kpara ka sü engu la, wüh ka-wü de züka wü kpara. Fü ewü amere ngü a areke ꞌduwa areke. Fü ewü ayia adeke mere wa. Fü a aya te-a tete, teka ngü ka zü, angü agö kpo ta kpah eyi elï alï.
3Fü Pawülü ayia aro cï-wa, abï, agü agbü wa la, de ah ci memere. Amba Pawülü, mü kama kpürü nda-mü eyi gbü wü cï-wa la. Fü kpürü la ayia akoro ka wazi wa la, ade engu, alala te kpakpa.
4Te wü kpara ka Malïta la wu kpürü, te lala te kpa Pawülü bala, fü ewü ayia amala ngü esüka wü, gü ba, “Eyee! Yi wu eyi? Komoko la ena adi de siti kpara, te ngbü emörö wü bu ye de? Baka te engu küwa gbü ngu ne, mba ngü ka-ye la fï bü ladü sidi nganga. Kpürü la ena amörö engu tïne me-ye.”
5Pawülü, fü mü ayia ayükü kpa mü. Fü kpürü la ayia atï agbü wa, gü kpürü la rï te mü nda de. 6Amba wü kpara la ngbü nda-wü ta tïne bü eyi ecï nga Pawülü, te ngü ena amere engu. Ngale nga te kpürü la ena akpo au, anga ah ena atï kötö, akpi ꞌduwa akpi. Baka te wüh ngbü cï nga ngü la nda-wü ma ne, fü ewü ayia afü fïngangü ka-wü, gü ba, “Apa! Komoko la de mürü talara!”
7Sü te a koro ngbü tete la, ah ka-ye gbamari ede yï ka miri ka Malïta sela. Ïrï mere kpara la de Pabiliyo. Fü miri la ayia aza a kpa gba ye, angbü emere ngü a ereke ꞌduwa areke. Fü a ara kpala sïkpï bata.
8Fü a aje, gü ba, siti keke ngbü emere wö ye Miri Pabiliyo. Küküte ngbü ewütü awütü, bubu ngbü kpah ego ngüte. Te di bala, fü Pawülü ayia anü aceka wö ye miri la. Fü ah ao kpa ye gbü nzönzö, aku gba fü Me tekaka. Fü keke kaka la ayia anza.
9Teka ngü la, fü gara wü mürü keke gbü Malïta ayia aje nga ngü la. Fü ewü ayia anü akoro kpaka Pawülü. Fü Pawülü aküwa ewü kpah ꞌburu. 10Fü ngü la aga gbü jia ewü. Fü ewü akpo da egbo nga a. Kpah bala, gbü sïkpï te a yia tete, fü wü kpara la ale ta-ngü te a de mere bi wü e, teka nünü ka-a la.
Dela ngü te mere te-ye agbü Malïta, te a ra tete kpala fe bata ne.
Dene ngü te Pawülü nü koro di agbü Rüma
11Fütanga fe bata la, fü a ayia teka ace Malïta, angü wü fe ka siti wege nza eyi. Fü a amaka gara *zabu, te ngbü ta kpah kpala teka wü fe ka siti wege la. Zabu la yia ta agbü Alekezandarïya, ah le anü agbü Ïtalïya.28:11 Zabu la, wüh gü ïïrï, gü ba, Wü me dadase. Fü a ayia alï gbügbü na. 12Fü a ayia de zabu la, anü akoro agbü Sïrakuza, ara kpala sïkpï bata. 13Te a yia kpala, a za fï bü küte ngu baaala, zalü nü koro agbü Regiyo. Fü a ara kpala aseke kpï. Kpurutokokpï la, fü züka wege akoro, afe zabu ka-a, anü di mbiimbi to anga kaje ka *Rüma. Fü a anü bala, anü akoro agbü Putiyole sidi nga sïkpï ꞌbasu. Fü a ayia akö gbü zabu la, teka anü tïne sela de lö a, akoro agbü Rüma. Angü Rüma ka-ye te kükürü sü, ngu la koro kpuru gbü Rüma nda de. 14Baka te a koro tete gbü Putiyole sela, fü a amaka gara wü *kpara ka Yesu kpala. Fü ewü ayi-ta a, de a ngbü la mba de wü ani teka sïkpï lorozi, teka fü a ayia anü sü ka-a tïne agbü Rüma. Fü Yuliyo ayia ale. Sidi nga ngü la, fü a ayia anü sü tïne agbü Rüma.
15Te wü kpara ka Yesu agbü Rüma la je nga Pawülü, fü ewü ayia akoro angbü ecï nga a te kaje, wü gara agbü sü ka se e ka Apiyo, gara ewü agbü sü te wüh ï, gü ba, Wü kambü bata ka wü ngba. Te Pawülü wu wü bu ye, wü kpara ka Yesu, te ewü koro ecï nga ye te kaje ne, fü ngü la ato mere tadu fefe. Fü ah ayia agbo nga ïrï Me teka ngü la.
16Te a nü koro agbü Rüma, wü mere kpara le ao Pawülü gbü ku nda-wü de. Wüh to kaje fefe, de ah ngbü gbü gara kötï bane, bü ake marajümïya biringbö, de te ngbü eceka kpï sidi nganga na ne.
Dene ngü ka Pawülü de wü di enga Yïsarayele agbü Rüma
17Fütanga sïkpï bata, fü Pawülü ayia aï wü *kovo ka wü Yïsarayele, te ewü di agbü *Rüma, ne kpaka ye. Te wü kpara la koro biti te-wü ꞌburu tete, fü Pawülü ayia amala ngü fü ewü, gü ba, “Wü di enga wüna, ma emala fü yi dene zu ngü. Wü di enga ni nih, te ewü di agbü Yerüsalema ne, zoro ra bü kükürü bala, to esaka wü Rüma. Amba ma mere siti ngü fü ewü nda-ra kü de. Ma siti rïrï ka gele ka-nih kpah de. 18Amba wü Rüma la le ta eyi ace kpa te ra, angü wüh maka siti ngü de te ma mere, teka fü ewü amörö ra tete ne, nda-wü de. 19Amba wü di enga ni nih de kpala ne, le de wüh ce kpa te ra nda-wü de. Te di bala, fü ra ayia amala ngü fü mere kpara la, gü ba, ma le fü miri ka wü Rüma akolo ngü ka-ra tïne cu me-ye. Ma mere ngü la bala, teka fü ra aküwa esaka wü kpara ka Yerüsalema la. Amba ma le ato ngbanga ewü nda-ra de, angü wüh de wü di enga wüna. 20Te di bala, dela si-ngü de te ma ï yi tete, teka fü nih aro mö ne, ah dela. Angü wüh i ra de nyarï bü teka ngü ka Me, ta te engu mala fü wü kundu nih, gü ba, de-ni Me, ni ena atima Miri teka aküwa nih ne.”
21Fü wü di enga *Yïsarayele la ayia alügü ngü fü Pawülü, gü ba, “Baka te ani ngbü sene, ani maka la köcökpa te yia agbü Yerüsalema teka ngü ka-ye nda-ani de. Anga wü di enga ni ani te ewü ngbü ekoro sene ne, wüh mala la biri siti ngü te ïrï ye fü ani, kpah de. 22Amba ngü te ani wu eyi kpo, ah de ngü te wü kpara ꞌburu ngbü emala ngü, teka wü *kpara ka Yesu, gü ba, wüh de wü siti kpara. Te di bala, dela ngü de te ani ngbü ele awu kpaka ye. Ah le de ye mala la nga ngü ka Yesu la fü ani mbi mbi mbi.” 23Te di bala, fü ewü ayia akuru sïkpï de wü Pawülü, teka de ani maka te-ani, aje ngü la.
Te sïkpï la koro tete, fü wü di enga Yïsarayele la akoro kpaka Pawülü gbe gbe gbe afa sü. Fü Pawülü akpo da erï ewü de ngari Me, kü kpurutokokpï, zalü koro di etamurago. Ah ngbü emala fü ewü, gü ba, “Miri te Me tima füh kotö ne, teka aküwa wü kpara, ah ka-ye de Yesu.” Fü ah angbü esere wü ngü, ta te wü gara *mürü dofo ba gbü *Ngari Me teka ngü ka Yesu *E-küwa-nih ne, fü ewü. Angü ah le agbeke fïngangü ka-ewü, teka de wüh to maguma wü fü Yesu. 24Fü wü gara kpara esüka ewü ayia ale ngü ka Yesu, te Pawülü mala la. Amba wü gara ewü le nda-wü de. 25Fü ewü angbü de mere yïkï esüka wü, teka ngü la. Fü ewü ayia ace Pawülü, teka ago agba wü, fï bü de yïkï la gömö wü.
Fü Pawülü ayia amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Wayi, ngü ka-yi la, ah fanü fanü, baka ngü te *Nzïla Wazi Me mala fü wü kundu nih, gömö *mürü dofo Yïsaya, gü ba dene, 26‘Ye nü, ye mala fü wü kpara ka-ni la, gü ba, “Wüh ena aceka ngü ka-ni, ka Me, ma, wüh tï awu si-ngü gbügbü na nda-wü de. Wüh ena aje ngari ni ma, ngü la tï arï gbü nzö ewü mbi mbi kpah de.” 27Kükürü de, angü nzö wü di enga Yïsarayele koro eyi kpekpeke. Wüh ni güje wü ani, angü wüh le aje ngü ka-ni de. Wüh ni jia wü ani, angü wüh le awu si-ngü ka-ni kpah de. Angü, te ewü ena aje ta si-ngü ka-ni, Me, mbi mbi la, de bane wüh ena ace *siti ngü ka-wü, adu ale ngü ka-ni, fü ni, Me, aküwa ewü.’ ”28:27 Mü ena amaka ngü la gbü Yïsaya 6:9-10.
28-29Fü Pawülü adu kpah amala gara ngü fü ewü, gü ba, “Dene adu ngü te ma ena amala fü yi enatikine. Me tima wü kpara ka-ye eyi, teka amala ngari ye fü wü ganzi kpara, gü ba, ni, Me, ena aküwa ewü, angü wüh ena aje ri ni la me-wü.”
Fü wü di enga Yïsarayele la ayia ace Pawülü, ago agba wü, fï bü de yïkï la gömö wü bala.
30Fütanga ngü la, fü Pawülü angbü agbü *Rüma sela teka re ꞌbasu. Wüh o engu gbü ku nda-wü de. Ah ngbü engbü ka-ye ta gbü kambü ka wü gara kpara, te engu ngbü eto jiase tekaka. Fü ah angbü eza wü kpara, de te ewü ngbü ekoro kpaka ye ne, ꞌburu de mere tadu. 31Fü ah angbü emala ngü ka Yesu Kurisito fü ewü mbölö mbölö de mere wazi, gü ba, Yesu de Miri te Me tima teka aküwa nih. Amba gbü ngü la, gara kpara biringbö bane, te tata engu de ngü la, nda ma.