Rom

Letas Teke Riso Tei Mae Pol Ka Khiloau Rom

Thoutonu kmo’ei eigna buka igne

Ka narane gna mae Pol na, Rom gne neke kaisei namono ulu ka nauthoglu igne, eghuteuna mae Funei biꞌo gna Rom na neke funei frunidi namono kmana fara. Kate rioriso letas igne mae Pol au neku Korin jame ka finogha 57, mana theome tei ngau Rom. Nu mana ghaoghatho mala tei filodi naikno khiloau te au jare Rom re, naugna igne mana neke kulu riso tei ka mare. Mana magnahagheni te mala toutonuni ka mare Nonomho te Keli na ka puhi te keli, eghuteuna mana toredi mare mala toghoni kate tei posa ka namono biꞌo Spen.

Kate rioriso te gnafa mae Pol letas igne mana ne tei posa Jerusalem eghuteuna hatimare mae biꞌo ka gavman ne liliseini mana ka suga sosolo jare. Ke leghugna igne mare hatani mana ne tei Sisaria, eghuteuna leghu lahu na mana jaola ne ghilei tei au ka suga sosolo Rom.

Mae Pol cheke eghu eidi naikno te gnafare, “Neubane mae Jiu ba theome mae Jiu, mare te gnafa na kafe au ke parigna nogna nolaghi nakhibo. Eghuteuna tangomana te kafe doglo ka tathagna God na kate fatutuani ni mare mae Jisas Kraes. Mae ihei te fatutuani na, mana au ka pharikeli balugna God, eghuteuna Tharunga te Blahi na fasnaglani mana ka nogna nolaghi nakhibo nei ka nogna nolaghi glehe.” Mae Pol jaola chekeni farirhiu eigna nogna vetula God na. Fufunu ka nheva philegna, mae Pol cheke eidi mae Jiu te kulu hatini nogna nhaꞌa cheke God igne. Eghuteuna naugna te mae Jiu thedi na mare ne tirodini mae Jisas, Nonomho te Keli eigna nogna namha biꞌo God na ne tei thoke ka namono te gnafa ka nauthoglu igne. Nogna fatutuani mae Pol na, mae Jiu gre ginauna nake pulo mei ka God. Fufunu ka nabotho phei philegna mae Pol cheke eidi naikno khiloaure te mala au nodi nakarhare. Mae Pol cheke ghita tahati mala leghuni gavman nei namhadi eghu naikno te gnafare. Eghuteuna mana jaola farirhiu ghita eigna puhi te ghathodi iheire kherada te theome heta nodi fatutuani na ka khiloau gne.

Keha vido ka letas igne

Keha cheke te mala kulu chekedi: 1:1-17

Kmana naikno te thono magnahaghei te mei ka God: 1:18–3:20

Nogna puhi God te mala fakarhidi naiknore: 3:21–4:25

Nakarha majaghani ka Kraes: 5:1–8:39

God au nogna gaoghatho maladi naiknodi Israel: 9:1–11:36

Nodi famane puhi naikno khiloau: 12:1–15:13

Nogna cheke leghu lahu mae Pol: 15:14–16:27

1

1Iara mae Pol, kaisei nogna mae gloku Jisas Kraes. God neke kilo ghau iara mala nogna mae khuru nei mana neke vahi ghau iara mala toutonuni nogna Nonomho te Keli na. 2Tifa na, God neke nhaꞌa cheke ranghi ghita eigna u Nonomho te Keli igne, eghuteuna vahidi hatimare mae profet mala rioriso eigna u nhaꞌa cheke igne ka nogna grioriso te blahire. 3-4U Nonomho te Keli igne eigna Thugna Jisas Kraes noda Lord. Mana neke karha mei ka vikegna mae King Devet. Eghuteuna mana mae blahi jateula God eghu, eghuteuna God neke fakarha fapuloni mana ka nogna nolaghi biꞌo na nei mala laseni naiknore mana te thofno Thugna God na. 5Iara neke hata nogna fablahi God igne ka Kraes, eigna mana neke vahi ghau iara mala loku jateula kaisei mae khuru eghu mala kilodi naiknore ka namono te gnafare mala fatutuani nei leghuni eghu mana. 6Eghuteuna ghotilo iheire te riso ari iara tami igre jaola auhi ke lamnadi iheire God teke kilodi mala leghuni mae Jisas Kraes.

7Letas te riso ari iara igne malami ghotilo hui naikno te au ka namono Rom, eigna God namha ghami ghotilo nei kilo ghamihi ghotilo mala nogna naikno mana.

Iara toreni nogna khokofakasai nei pharikeli God Kmada nei nogna mae Jisas Kraes noda Lord te mala au balumi.

Mae Pol ne magnahaghei tei filodi mare Rom

8Ulu lahu na, iara cheke fakelini God eimi ghotilo ka nanghagna mae Jisas Kraes. Naugna naikno kmana heva heva ka nauthoglu igne nomhini nomi fatutuani ghotilo na. 9Iara loku ranghini God balu nagnafagu fateo mala toutonuni u Nonomho te Keli eigna Thugna God. Eghuteuna God lase ghau iara te ghatho ghami ghotilo koba ka nogu tharaire. 10Tutuani, leuleghu fata kate tarai na iara jaola toreni God mala tothora nabrou ranghi ghau te mala ari filo ghami ghotilo jare na. Te leghuni gaoghathogna God na, leghu lahu na iara ginauna na tangomana te ari posa ka ghotilo na.

11Naugna iara magnahaghei fara te ari filo ghami ghotilo na, eigna God magnahaghei ghau iara te ari togho ghami ghotilo mala hata ghotilo nogna nolaghi Tharunga te Blahi na te mala farhetadi nomi fatutuani re. 12Te ghathoni iara na nomi fatutuani ghotilo re ginauna togho ghau iara mala au heta fabrahu, eghuteuna nogu fatutuani iara na ginauna jaola togho ghami ghotilo mala au heta fabrahu. 13Uve kheraguro, funu tifa te mei posa gognaro gne iara magnahaghe ghami ghotilo te laseni kmana fata iara au gaoghathogu fara te mala ari posa ka ghotilo na, nu keha glepo te fanogra ghau koba iara. Iara magnahaghei te mei mala toghodi kmana naikno jare ke lamnami ghotilo te leghuni mae Jisas jateula teke edi iara ke lamnadi keha naikno te theome mae Jiu.

14Naugna iara magnahaghei fara te toghodi nafnata naikno te gnafa igre, neubane mae sikolu ba mae ihei te theome sikolu, neubane mae glalase ba te theome mae lalase. 15Eghume ka gaoghatho igne te magnahaghei fara iara te ari posa ka ghotilo te mala toutonuni u Nonomho te Keli igne.

Nonomho te Keli nogna God

16Tutuani, iara theome mamajani te toutonuni u Nonomho te Keli na, naugna Nonomho te Keli na nogna nolaghi God mala fakarhidi gnafa iheire te fatutuani ni mana. Ulu lahu na mana fakarhidi naikno Jiu iheire te nomhini igne, eghuteuna ke leghu na mana jaola fakarhidi iheire te theome Jiu. 17U Nonomho te Keli gne cheke ranghi ghita eigna puhigna God te fadoglo ghita ke ulugna thegna kate thofno fatutuani ngala tahati mae Jisas. Jateula te chekeni ka grioriso te blahi, “Mae ihei te fatutuani ni God na, mana ginauna doglo ke ulugna God, eghuteuna mana ginauna hatini u karha fei tifa na.”1:17 Hab 2:4.

Diꞌa tagna God ranghidi naikno te gnafa

18Diꞌatagna God na thakle mei kligna. Mana ginauna fatedi naiknore eidi nakhibo te gnafa nei nafnata glepo te jafra te gnafa eghu te edi mare re. Naugna nafnata puhi te edi mare igre fanograni chekegna God te tutuani na. 19God ginauna fatedi, eigna naikno te gnafare lasenihi puhigna God na. Tutuani fara, God neke falalase la glolahi ka naiknore. 20Funu kate vuvuhagna nauthoglu igne, glepo eigna God igre neke theome kakhana ka tahati, nu tahati neke filo glanidi u tutuani nei nolaghi te fei au na ka glepo teke vuavuha mana re kolho. Eghume naugna glepo igre, naiknore theome tangomana te cheke eghu na, “Ghehati theome laseni God!”

21Mare lasenihi God, nu mare theome ghatho tahuni nei theome cheke fakelini eghu mana. Unha teke ghathodi mare re theo nafudi kolho, eghuteuna nagnafadire thofno jafra fara. 22Neubane cheke eghu mare, “Ghehati lalase fara,” mare la meomekrohi. 23Mare la lilisei fadeleihi puhi te mala ghatho tahuni God mae ihei te karha te tifa na. Eghuteuna mare hohoro mumuju jateula naikno, ba nanghaji ba mogo ba keha nafnata glepo te tautagu te au mata. Igre glepo te thufru sorudi mare re!

24Eghume God lisa laodihi mae igre mala leghudi kolho gaoghatho te diꞌa te au ka nagnafadire mala gnognoro fabrahu nei lalamadi eghu thinidire fari thedi. 25Mare tirodi fatutuani ni chekegna God te tutuani na, eghuteuna mare fatutuanidi kolho thoutonu te chaichaghire. Jaola, mare tufru sorudi nei loku ranghidi eghu glepo teke vuavuha God re. Nu mare ghatho ihoni te tufru soruni nei loku ranghini teu God mae ihei teke vuavuhadi gobigna lepo igre. God mae ihei naiknore naba te cheke fakelini tifa te tifa. Amen.

26Naugna igne, God ne lisa laodi nafnata naikno igre mala edi glepo te thofno diꞌa fara te magnahaghei mare ka nagnafadire. Tulao goro gaꞌasere theome thuru fodu ka khetodire, nu rehati thuru tafri kolho fari gaꞌase. 27Jaola mae nalha’ure lilisei puhi te mala thuru fodu ka gaꞌase na, eghuteuna mare magnahagheni fara kolho te thuru tafri kolho fari nalhaꞌu na. Mae igre eni fara puhi te diꞌa na fari thedi. Eghuteuna ka puhi igre God neke fatedi naikno igre, leghudi puhi te thofno jafra fara teke eni mare thedi na.

28Naugna mare theome magnahaghei te ghatho tahuni God na, aonu God ne lisa laodi mala leghudi kolho mare gaoghathodi te diꞌare. Eghuteuna ka puhi igne mare ne edi glepo te theome naba te mala edi naiknore. 29Mare fodu ka puhi te diꞌa, eghuteuna mare magnahaghei te hata glepo maladi thedi kolho, eghuteuna mare thono lalamadi fara naiknore. Mare fodu ka goghotu, falehe naikno, magra, saosagro, ghaoghatho fadiꞌani koba ihei, nei cheke pouporuni ihei. 30Mare tirodini God, nei cheke fadiꞌadi nanghadi keha naiknore, fahaehaghe nei fakliaklignadi thedi eghu kolho. Mare jaola ghathodi kmana nafnata puhi te mala eni unha puhi te diꞌa, nei theome ghatho tahudi idodi kmadire. 31Mare theome ghaoghatho fakeli, eghuteuna mare lase chaichaghi fara, theome kokhonidi keha naiknore. 32Mare lasenihi nogna vetula God na la cheke eidihi iheire te edi glepo igre, mare nabadi na mala lehe kolho. Neuba, naiknore heta ghedi fara ka puhi te diꞌare, nei jaola keli tadi ka keha naikno te edila puhi te diꞌare.

2

God ginauna fatedi naiknore

1Ghotilo iheire te lase fate naiknora, ghotilo theome tangomana te chekeni kaisei glepo na. Kate fatedi ghotilo keha naiknore, ghotilo cheke fapari ghami themi kolho, naugna ghotilo jaola edila glepo te diꞌa te edi mare igre. 2Tahati laseni God na doglo fara kate fatedi naikno te edi koba nafnata glepo te diꞌa igre. 3Nu ghotilo edi koba la glepo te fatedi ghotilo keha naikno gre! Ba, gaoghathomi na theome fate ghami God ginauna neu si ghotilo ia? Theo! God ginauna fate ghami! 4Jau ghotilo ghatho faꞌikoini kolho puhigna God na, eigna mana au kmu fara nei theome faghose diꞌatagna, nu mana ofou kolho. Ba, ghotilo theome filo glanini kolho God te au kmu fara na, naugna mana magnahaghei ghami ghotilo te mala tughu nagnafa na eghu sia?

5Nu ghotilo patugama fara nei theome magnahaghei tughu nagnafa. Eghume u fate ginauna biꞌo fara ke klignami ghotilo. Eghuteuna fate igne ginauna thoke mei ka ghotilo ka narane God nate falalase diꞌatagna na, nei puhigna te doglo na eghu mala fatedi naikno te gnafare. 6Naugna God ginauna kafe tabadi ba fatedi eghu naiknore ka unha teke edihi mare re. 7Iheire ngala te edi koba gloku te keli, nei iheire te magnahagheni God te fafnaknoni nanghadi, nei ghatho tahudi, nei toghodi mala theome lehe tifa te tifa. Igre ngala God nate tusu ranghidi u thofno karha tutuani te theo ka huigna. 8Nu iheire te ghathodi thedi kolho re, nei theome magnahagheni unha te thofno tutuani na, nu leghudi kolho puhi te diꞌare teuna, God ginauna diꞌatagna fara nei mana ginauna fatedi mare. 9Naikno te gnafa te edi koba glepo te diꞌare, glepo diꞌa nei hoholo eghu na thokedi mare ginauna. Tutuani fara, mare ginauna kabru nei au papara eghu. Glepo igne na kulu thoke mei ka naikno Jiu, eghuteuna ginauna jaola thoke mei ka iheire te theome Jiu. 10Nu naikno te gnafa te edi koba glepo te kelire, God ginauna fafnaknodi nanghadire nei ghatho tahudi nei tusu ranghidi u pharikeli. Igne na kulu thoke mei ka naikno Jiu, eghuteuna ginauna jaola thoke mei ka iheire te theome Jiu. 11God tangomana te eni igne ka naiknore, naugna naikno te gnafare kaisei nanaba ngala ka God.

12Naikno Jiu te hata nogna vetula mae Moses na, nu tapla jafra ka nakhibo teuna, vetula tuana ginauna fatedi mare. Aonu naikno te theome Jiu te theome hata nogna vetula mae Moses na. Kate tapla jafra naikno igre ka nakhibo na, God na fatedi mare neuba mare ne theome hata u vetula na. 13Iheire te fiti fanomho kolho ka vetula na, mare theome doglo ke ulugna God, nu iheire te leghuni unha te chekeni ka vetula na, God ginauna fadoglodi ke ulugna. 14Iheire te theome Jiu, theome hata nogna vetula mae Moses. Nu kate leghudi kolho mare nagnafadi thedire, eghuteuna jaola eni unha te chekeni ka vetula na teuna, igne glola fara te au nogna vetula God na ka nagnafadire, neuba mare ne theome laseni u nogna vetula mae Moses na. 15Tutuani, mare tathakle kaisei vetula na au ka nagnafadire, eigna mare laseni unha te doglo na nei unha te jafra na, jateula te chekeni ka vetula na ia eghu. Eghuteuna mare jaola tathakle igne ka puhi te haimini mare eigna te doglo nei jafra. Keha fata gaoghathodire cheke ranghidi najafra te eni mare na. Eghuteuna keha fata gaoghathodire cheke ranghidi te doglo te eni mare na. 16God ginauna tusu lao nolaghi ka mae Jisas Kraes mala fatedi naikno te gnafare. Mana ginauna fatedi, kehare na fate fadoglodi nei kehare mala fate falehedi. Igne ginauna thoke mei ka narane God nate fatedi gobigna lepo te poru teku ke lamnadi naiknore. Eghuteuna igne leghuni u Nonomho te Keli te toutonuni iara gne.

Nodi vetula mae Jiu

17Gognarona eimi ghotilo mae Jiu. Ghotilo fatutuani God ginauna fakarhi ghami, naugna ghotilo leghuni fara nogna vetula mae Moses na. Eghuteuna ghotilo fahaehaghe, naugna ghotilo nogna naikno God. 18Ghotilo laseni gaoghathogna God na, eghuteuna ghotilo tangomana te vahidi unha glepo te famane doglore nei unha te theome doglore, naugna u vetula na cheke ranghi ghami ghotilo. 19Ghotilo thofno laseni igne, eigna ghotilo tangomana te falalase ka naiknore u nabrou te mala tei thoke ka God na, jateula mae ihei te batuni naikno te dofu eghu. Eghuteuna ghotilo mala jateu kaisei juta eghu ka iheire te au teu kate romno. 20Eghuteuna ghotilo thofno ghathoni igne, eigna ghotilo nodi mae velepuhi iheire te jafra gaoghathodi nei iheire te iho. Naugna ghotilo la hatahi nogna vetula mae Moses na. Eghume, unha te chekeni ghotilo na, ghotilo falalase ka keha naiknore eigna teke hata glalase fateote’o ghotilo na, nei cheke te tutuani fateote’o kau vetula na. 21Ghotilo farirhiudi keha naiknore, naugna unha ne theome farirhiu ghami themi?! Ghotilo cheke ka naiknore mala thosei blau, nu ghotilo themi na blau la ngala. 22Ghotilo cheke ka mare mala thosei tolaghi pedo, nu ghotilo themi na tolaghi pedo la ngala. Ghotilo tiromidi fara mumujure, nu ghotilo blau la ngala ke lamnadi nodi Sugablahi mumujure. 23Ghotilo cheke fahaehaghe ghami fara eigna nogna vetula God te au ka ghotilo na, nu ghotilo lalamani nanghagna God na kate tiromi leghuni u vetula na. 24Naugna eimi ghotilo mae Jiu, grioriso te blahi na cheke eghu, “Iheire te theome naikno Jiure, mare na cheke faparini nanghagna God na.”2:24 Isa 52:5; Esi 36:20,22.

25Jame te leghuni ghotilo unha te chekeni ka vetula na igre, nomi puhi ghotilo te tohi fagaglana te mala laseni te nogna naikno God na thofno au gaoghatho te keli tagna. Nu jame te huhughuni ghotilo u vetula na, nafnata puhi te tohi fagaglana igne theo kaisei gaoghatho te keli kolho tagna. 26Naikno te theome Jiure mare theome tohi fagaglana. Nu te leghuni mare unha te chekeni ka vetula na, God ginauna ghatho tahudi mare, eigna mare la tohi fagaglana hi kau gaoghatho te keli. 27Ka puhi igne God la fate ghamihi ghotilo. Naugna ghotilo ne huhughuni fabrahu nogna vetula na, neubane hatahi ghotilo nogna vetula mae Moses na ba tohi fagaglana hi ghotilo. Nu ihei te theome mae Jiu te leghuni unha te chekeni ka vetula na, neuba mana ne theome thofno tohi fagaglana fei thini, God ghatho tahuni mana.

28Mae te Jiu ka nangha kolho na, mana theome thofno mae Jiu ba nogna God. Eghuteuna puhi tohi fagaglana na theome glepo fei thini kolho. 29Nu God fadoglonihi nagnafagna mae ihei te thofno Jiu na ka nogna nolaghi mae Tharunga te Blahi. Naugna thofno gaoghathogna u tohi fagaglana na la horoghotohi ka nakarhagna naikno na kate leghuni mae Tharunga te Blahi na, theome kate leghuni mana u vetula na. Eghuteuna God tangomana te ghatho tahuni nafnata mae igne, neuba keha naiknore ne theome tangomana te ghatho tahuni mana na.

3

1Keha naiknore nomhinihi kate cheke eghu iara igne, “U tohi fagaglana gne theome mala fadoglo ghita ke ulugna God.” Eghume, jame mare na cheke eghu, “Ba, glepo keli fara site hata tahati nangha Jiu gnea? Ba theo kaisei gaoghathogna kolho? Jaola, u puhi tohi fagaglana igne glepo tutuani mala togho ghita ba theo?” 2Uve, puhidi mae Jiure keli fara, naugna glepo mala togho ghita ka thua nafnata puhi fateo. Glepo te ulu na igne: te laseni naikno te gnafare, chekegna God na neke tusu lao ka khamedi mae kuꞌeda tahati mae Jiura.

3Eghuteuna naikno Jiure neke eni kaisei nhaꞌa cheke ka God mala leghuni fabrahu teke eni mana ranghidi mare igne. Nu kmana naikno theome leghuni kolho u nhaꞌa cheke tuana. Ba, gaoghatho tuana mala jaola mana theome leghuni u nhaꞌa cheke teke eni mana ka mae Ebraham te mala fablahini vikegna mana na? 4Theo fara. Neubane chaghi naiknore, God ginauna tutuani fabrahu ka unha te chekedi mana re, jateu te chekeni ka grioriso te blahi na,

“God, te chekeni iagho kate tapla jafra ghehati ka nakhibo na,

ghehati laseni nou cheke iagho na thofno doglo fara.

Eghuteuna kate ghaoghatho mala fate nigho teuna,

naiknore ginauna filo glani nigho te doglo fabrahu iagho na.”3:4 Sam 51:4.

5Keha naiknore cheke eghu, “Kate eni tahati puhi te diꞌa na, tahati falalase ranghidi naiknore puhigna God te doglo fara. Eghume tahati laseni God te theome doglo na naugna mana ne para ghita kate leghuni puhi te diꞌa na!” Keha naiknore ne cheke eghu agne kate leghuni kolho mare gaoghathogna naikno na. 6Nu igne theome tutuani. Naugna jame te theome doglo God na, faꞌunha eghu mana fatedi naikno te gnafa ka nauthoglu gne? 7Jame keha naiknore cheke eghu, “Neuba tahati ne theome fatutuani ni nogna cheke mana na ba theome eni unha te chekeni mana na, tahati thofno laseni God te tajini nogna nhaꞌa cheke te mala fablahi ghita na. Eghume kate eni nakhibo na, tahati tusu ranghidi naiknore gaoghatho te mala cheke fakelini God nei chekeni God na keli fara naugna mana ne tajini nogna nhaꞌa cheke na.” Ba, igne tutuani? Theo fara! Nu jame neuba keha naiknore ne leghuni gaoghatho tuana ba cheke eghu ka God, “Naugna unha iagho ne para ghami ghehati eidi nakhibomi gre? Eigna ghehati laseni puhimu iagho na thofno tutuani fara!” 8U nafnata cheke tuana jateula cheke igne eghu, “Tore, tahati na eni fabrahu puhi te diꞌa na. Kate eni tahati tuana, kmana puhi te keli na thakle mei funu ka God.” Nu nafnata cheke tuana thofno diꞌa fara. Nu neuba, keha naiknore cheke fadiꞌa ghami ghehati nei chekedi ka ghehati nafnata cheke igre. Te keli na God ginauna fatedi naikno te chekedi nafnata cheke igre.

Theo kaisei naikno te doglo na

9Ba, tahati mae Jiu gre doglo fara ke uludi keha tothoghei naikno gre ka tathagna God na? Theo fara! Tahati neke chekenihi God ginauna fatedi naikno te gnafare, naugna tahati naikno Jiu nei iheire te theome Jiu teu gre, kafe leghuni koba u puhigna nakhibo na. 10Eigna tuana mare cheke eghu ka grioriso te blahi na,

“Tutuani fara, jare na theo kaisei naikno kolho te doglo na.

11Jare na theo kaisei naikno te thofno laseni God na, ba toreni God te mala toghoni na.

12Naikno te gnafa te tei kokoni nabrou te doglo na edi glepo te jafra re.

Tutuani, jare na theo kaisei naikno te eni kaisei glepo te keli na.”3:12 Sam 14:1-3; 53:1-3.

13“Unha te chekeni mare na, naiknore nabadi na mala lehe.”3:13 Sam 5:9.

“Naugna mare cheke chaichaghi koba nei chekedire jateula mogo neu ne goigonidi naiknore.”3:13 Sam 140:3.

14“Foflodire fodu ka cheke te diꞌa te jifla mei kate diꞌa tadi te fadiꞌa nagnafadi naiknore.”3:14 Sam 10:17.

15“Mare ghosei ne tei falehedi naiknore,

16eghuteuna kate tei ka namono te gnafa aheva te tei na, mare ne lalamadi namonore nei jaola fadiꞌadi naiknore.

17Mare theome laseni puhigna pharikeli na,”3:17 Isa 59:7,8.

18“eghuteuna mare theome ghatho tahuni God.”3:18 Sam 36:1.

19Tahati lasenihi, naikno te gnafa te au ke parigna nogna vetula God na mala leghuni unha te chekeni ka nogna vetula God na. Eghume theo kaisei naikno tangomana te chekeni ne theo nakhibogna teuna, nu God ginauna fatedi naikno te gnafa ka nauthoglu igne. 20Theo kaisei naikno te doglo ka tathagna God na, jame te leghuni kolho mana vetula na. Naugna vetula na mala falalase kolho nakhibodare.

Mala au doglo ke ulugna God

21Nu gognaro na God la kulu falalasehi nabrou te mala doglo tahati ke ulugna thegna na. Nogna vetula mae Moses nei nodi cheke hatimare mae profet mare cheke eigna nabrou igne. Nu mare theome chekeni tahati doglo ke ulugna God kate leghuni u nogna vetula mae Moses! Theo kolho. 22Igne u nabrou te chekeni iara na. Naikno te gnafa te fatutuani ni mae Jisas Kraes re, God au kaisei nabrou te mala fadoglodi ke ulugna thegna. God theome edi phei nabrou, kaisei maladi mae Jiu nei kehana maladi mae te theome Jiu. 23Theo. Naugna naikno te gnafa ka nauthoglu igne kafe tapla jafra ka nakhibo. Eghume mare kafe au khaba ka God mae ihei te doglo fabrahu. 24Nu God na namha ne eni kaisei nabrou te mala doglo tahati na. Eghuteuna mana neke eni igne ka nogna khokofakasai na neke kuru meini mae Jisas Kraes mala hata fasnagladi ka nakhibo. 25-26God neke kuru meini mana mala lehe jateula kaisei fafara. Tutuani, dadara ka glehegna na mala hata fadeleidi nakhibodi naikno te gnafa te fatutuani ni mae Jisas. God neke eni igne mala laseni tahati te eni mana unha te doglo na. Naugna tifa na God neke sasaꞌani te ofo na, eghuteuna mana neke theome ghosei paradi naiknore eigna nakhibodire. Nu gognaro na God jaola falalase ranghi ghita mana te eni unha te doglo na, naugna mana neke snakreni mae Jisas mala lehe. Tutuani, mana neke eni igne mala falalase ranghidi iheire te fatutuani ni mae Jisas kaisei nabrou mala au doglo ke ulugna thegna.

27Eghume jateula tuana eghu, te cheke fahaehagheni tahati ne doglo ke ulugna God teuna. Ba naugna te leghuni tahati nogna vetula mae Moses na? Theo! Kaisei glepo te cheke fahaehagheni tahati na naugna tahati fatutuani ni Kraes, theome eigna te leghuni tahati nogna vetula mae Moses na. 28Tahati lasenihi God na fadogli ghita ke ulugna thegna, naugna tahati ne fatutuani, theome eigna te leghuni tahati nogna vetula mae Moses na. 29Ba, God na nodi God mae Jiu kolho? Theo! Mana jaola nodi God iheire te theome Jiu, 30naugna God na kaisei ngala. Eghuteuna mana ginauna kafe toghodi gnafa iheire te fatutuani ni Kraes, neubane mae Jiu ba theome Jiu, mala doglo ke ulugna mana. 31Nu kate nomhini ghotilo cheke igne, thosei cheke eghu ghotilo, “Naugna tahati ne fatutuani ni mae Jisas, tahati na theome leghuni u vetula na. Naugna ka puhi fatutuani gne, puhi vetula gne ginauna hui.” Theo. Vetula na kaisei glepo biꞌo fara. Tuani, kate fatutuani ni mae Jisas na tahati thofno leghuni gaoghathogna nogna vetula mae Moses na.

4

Nogna fatutuani mae Ebraham

1Unha te laseni tahati eigna fatutuani kate filoni tahati nakarhagna mae kuꞌeda Ebraham tifa ia? 2Ba, God neke toghoni mae Ebraham mala doglo mana ke ulugna eidi gloku te keli teke edi mana re? Jame teuna mana au gaoghathogna te mala fahaehaghe na! Theo, mana theome tangomana te cheke fahaehaghe ke ulugna God na. 3Naugna u grioriso te blahi na cheke eghu, “Mae Ebraham neke fatutuani ni God. Naugna igne God ne cheke eghu, ‘Mae Ebraham gne kaisei mae doglo fara ke ulugu iara.’ ”4:3 Jen 15:6; Rom 4:22.

4Mae ihei te loku fakeli na, mana hata nogna taba, nogna taba mana igne theome jateula kaisei namha eghu. Nu mana hata taba eigna nogna gloku na. 5Mae te theome ronuni nogna gloku te keli nu fatutuani ni God mae ihei tangomana te toghoni ihei te diꞌa te mala doglo ke ulugna God na, God ginauna toghoni mana. Eigna God ginauna filo glanini mana jateula kaisei mae te doglo eghu kate fatutuani ni mana na. 6Mae King Devet jaola neke chekeni igne. Mana neke chekeni eidi naikno te gleale’a nodi fara kate filodi God jateula naikno te doglo teu ke ulugna thegna na, naugna mare fatutuani ni mana theome naugna te loku fakeli mare na. 7Mae King Devet neke cheke eghu,

“Naikno te hata fadelei God najafradire,

nei koko fahui nakhibodire teure,

mare au gleale’a fara.

8Mae ihei God te theome ghathodi nakhibognare,

mana au gleale’a fara.”4:8 Sam 32:1,2.

9Ba, puhi te mala au gleale’a ke ulugna God igne maladi mae Jiu kolho? Theo. Mala dila iheire te theome mae Jiu. Tahati filonihi ka grioriso te blahi na ne cheke eghu, “Mae Ebraham na neke fatutuani ni God. Naugna igne God neke filo glanini mae Ebraham jateula kaisei mae te doglo.” 10Niha God teke filo glanini mae Ebraham jateula kaisei mae te doglo teuna? Kani theome tohi fagaglana ngau mana, ba kate tohi fagaglanahi mana na? God neke filo glanini igne kani theome tohi fagaglana nga neku mae Ebraham. 11Kani theome tohi fagaglana nga teku na, mae Ebraham neke fatutuani ni God. Eghuteuna God filo glanini mae Ebraham jateula kaisei mae te doglo. Ke leghugna igne, mae Ebraham neke hata fagaglana gna tohi fagaglana jateula kaisei thotoghale eigna te mae doglo mana na. Naugna igne, mae Ebraham gne kafe ku’edi naikno te theome tohi fagaglana re, nu fatutuani ni God eghuteuna God ne filo glanidi jateula naikno te doglo. 12Eghuteuna mae Ebraham gne jaola kuꞌeda tahati mae Jiu te tohi fagaglana gre nei jaola te fatutuani ni God. Tutuani fara, tahati fatutuani ni God mala fadoglo ghita jateula mae kuꞌeda Ebraham teke fatutuani funu ka narane teke theome tohi fagaglana teku na.

Nogna nhaꞌa cheke God na maladi iheire te fatutuani

13God nhaꞌa cheke ka mae Ebraham nei goro thugna na te mei ginau ke leghugna mana, u nauthoglu igne mala nodi mare. Nu God neke eni nhaꞌa cheke igne ka mae Ebraham theome eigna te eni mana unha te chekeni ka nogna vetula mae Moses na. Theo. Naugna mae Ebraham gne neke fatutuani ni God, God ne filo glanini mana jateula kaisei mae te doglo. 14Jame tusu lao God u nhaꞌa cheke igne ka naikno te leghuni unha te chekeni vetula na kolho meuna, gaoghathogna na fatutuani ni God igne glepo theo nafugna kolho. Eghuteuna nhaꞌa cheke igne jaola glepo theo nafugna kolho. 15Tutuani nogna vetula mae Moses na ne cheke eghu, “God ginauna paradi naikno te theome leghuni u vetula na.” Nu jame te theo kaisei vetula na, naiknore ginauna jaola theome huhughuni vetula na.

16Eghume naiknore hata nogna nhaꞌa cheke God na ka nodi fatutuani kolho. God neke eni u nhaꞌa cheke igne mala horoghoto ka nogna khokofakasai na. U nhaꞌa cheke igne theome maladi kolho naikno te leghuni nogna vetula mae Moses na. Nu jaola nodi naikno te gnafa te fatutuani ni God na jateula mae Ebraham eghu. Naugna mana ngala mae kuꞌeda tahati te gnafa na. 17Jateula te chekeni ka grioriso te blahi na, “Iara vahi nigho mala ku’edi vike te kmanare.” Eghume te laseni tahati na mae Ebraham gne thofno mae kuꞌeda tahati te fatutuani ni God. Tutuani fara, God na au nolaghi te mala tusu lao karha ka iheire tela lehehi nei au nolaghi te mala vavuha glepo te theome vavuha nga teu.

18Neuba mae Ebraham ghe Sera ne naikno biꞌohi ne theome naba te au thudi na, God neke vahini mana mala ku’edi vike te kmanare. God neke cheke eghu ka mae Ebraham, “Thumu iagho re ginauna kmana fara jateula nathunu ka maloa na are eghu.” Glepo igne ninhigrana fara ka gaoghathogna na, nu mae Ebraham ne fatutuani ni fabrahu chekegna God na. 19Ka narane tuana mae Ebraham namo thokeni kaisei gobi finogha, theome naba te au sua na naugna thinigna mana na la glaꞌe farahi jateu tela lehehi eghu. Eghuteuna Sera na ne khara jaola ne theome tangomana te au sua na. Nu neubane laseni mae Ebraham igne, mana theome nigra soru ka nogna fatutuani na. 20Kate ghathoni nogna nhaꞌa cheke God na, mana theome khoko nogna fatutuani na nei theome ghatho peapea eigna igne, nu nogna fatutuani mana na biꞌo fara. Eghuteuna mana cheke fakelini koba nogna nolaghi te biꞌo God na. 21Naugna mae Ebraham thofno laseni ngala God te theome ghatho ihoni nogna nhaꞌa cheke na. 22Eghuteuna ka nogna fatutuani mae Ebraham na, mare ne rioriso eghu ka buka te blahi na, “God filoni mana jateula kaisei mae te doglo eghu.” 23Cheke te, “God filoni mae Ebraham jateula kaisei mae te doglo teu igne,” theome cheke eigna mae Ebraham kolho. 24Theo, jaola cheke eida tahati naikno te fatutuani ni God te au mei ke leghugna mana re. Tutuani fara, God na au nolaghi neke fakarha fapuloni noda Lord Jisas Kraes kau glehe. Tahati fatutuani ni mana, eghuteuna mana ginauna jaola filo ghita jateula naikno te doglo eghu. 25God neke snakreni noda Lord Jisas mala lehe eidi nakhiboda. Eghuteuna God fakarha fapuloni mana kau glehe mala tangomana tahati te au doglo ka tathagna God na.

5

Au doglo balugna God

1Naugna tahati neke fatutuani ni God, mana la fadoglo ghitahi ke ulugna thegna. Tutuani, noda Lord Jisas Kraes neke togho ghita mala au tahati kau pharikeli balugna God. 2Ka noda fatutuani ka mae Jisas, God tangomana te eni kaisei nabrou te mala laseni tahati nogna u khokofakasai na. Tutuani fara, tahati tangomana te au ke lamnagna thofno nakarha na naugna mana ne namha ghita. Eghume tahati au noda grouronu ka God te mala au balugna kligna. 3Eghuteuna tahati jaola gleale’a kate au ke lamnadi hoholo te kmana igre, naugna tahati lasedi hoholo igre togho ghita mala au heta tahati. 4Eghuteuna kate au heta fabrahu tahati na, God ginauna na jaola tangomana te gleale’a ka tahati na, mala tangomana tahati te thofno rouronuni te mala hata u nogna nhaꞌa cheke mana na. 5Eghuteuna u grouronu igne theome mala fadiꞌa nagnafa ghita tahati. Naugna God neke falalasehi nogna namha na ka tahati nei mana neke kuru mei nogna Tharunga te Blahi na mala au ke lamnada.

6Ka thofno narane teke vahini God na, Kraes neke lehe mala togho ghita tahati naikno te fodu ka nakhibo. Tutuani, tahati theo noda nolaghi te mala togho ghita theda na. 7Ninhigrana fara ranghini kaisei naikno te magnahaghei lehe tughuni kaisei naikno te doglo na. Nu jame kaisei mae te frane, mana tangomana te lehe tughuni kaisei mae te keli fara na. 8Neubane au neu tahati ka nakhibo, God neke fatakle ranghi ghita u nogna namha biꞌo na kate kuru meini Kraes mala lehe tughu ghita na.

9Tutuani, gognaro na u dadaragna Kraes na togho ghitahi mala au doglo ka tathagna God na. Eghume te laseni tahati na, Kraes ginauna fakarhi ghita eigna God ginauna theome diꞌatagna ka tahati ka narane te mala fatedi naiknore. 10Ulu lahu na tahati neke jateula nogna naoka God neku. Nu ka glehegna Thugna na, God neke togho ghita mala kheragna thegna. Eghume, naugna gognaro na tahati la kheragnahi God, tahati thofno laseni God na ginauna fakarha ghita, naugna Kraes te karha gognaro gne. 11Eghuteuna keha glepo na igne eghu, noda Lord Jisas Kraes na neke togho ghita mala au fodu balugna God, eghuteuna tahati gognaro na tangomana te au gleale’a ka God.

Mae Adam ghe Kraes

12Nakhibo na neke thakle mei ka nauthoglu igne leghuni nogna najafra kaisei mae kolho, eghuteuna mana neke lehe eigna nakhibo. Eghuteuna naugna ka nakhibogna mae igne, glehe na neke thakle mei ka tahati te gnafa naikno te thakle mei ke leghugna mana re. Naugna tahati te gnafa na jaola kafe au ka nakhibo.

13Ame tusu mei nga God u vetula na ka mae Moses teku na, naikno te au ka nauthoglu igne neke kulu auhi ka puhi nakhibo. Nu kani theome au nga teku u vetula na, God neke theome ghathodi nakhibodi naiknore. 14Nu funu ka narane gna mae Adam te posa ka narane gna mae Moses na, naikno te gnafare mala lehe kolho, neuba naiknore ne theome eni kaisei najafra jateula mae Adam teke huhughuni chekegna God na ia. Mae Adam gne jateula thotoghalegna eghu mae Jisas, mae ihei teke mei ke leghugna mana na.

15Nu phiamare theome kaisei nanaba, naugna nakhibogna mae Adam na theome jateula khokofakasai teke tusu mei God ka tahati igne eghu. Neuba kmana naikno ne lehe ka nakhibogna mae Adam, tutuani fara kmana naikno na hatani u thofno karha te theo ka huigna na naugna nogna khokofakasai kaisei mae Jisas Kraes. Naugna nogna namha nei nogna khokofakasai teu God re glepo biꞌo fara uluni tulao nakhibogna mae Adam na. 16Eghuteuna jaola keha glepo unha te jifla mei ka nakhibogna mae Adam na theome nanaba ka unha te jifla mei ka nogna khokofakasai God na. Ka narane teke tapla jafra kaisei mae Adam ngala ka nakhibo na, God neke fateni mana ne cheke eghu, “Iagho jafra tutuani.” Nu ke leghu kate edi kmana nakhibo naiknore, God ne snakreni nogna namha biꞌo na, nei tusu ranghidi u khokofakasai, ne cheke eghu, “Ghotilo doglou kolho.” 17Neuba naikno te gnafare ne naba mala lehe ngau ka nakhibogna kaisei mae igne Adam, unha te eni God ka nogna gloku kaisei mae igne Jisas Kraes na, thofno biꞌo fara. Tutuani, God mae ihei te namhadi fara naiknore, nei iheire te hatani nogna namha na, mana ginauna toghodi mala doglo ka tathagna thegna na. Naikno igre hatani u thofno karha te jifla mei ka mae Jisas Kraes na mala au fnakno balugna kligna tifa tifa.

18Eghuteuna jaola, eigna nakhibogna kaisei mae kolho, God neke fatedi naikno te gnafare ne cheke ka mare mala au ka glehe. Eghuteuna jateula tuana, ka nogna puhi te doglo kaisei mae, God neke eni kaisei nabrou ranghidi naikno te gnafare mala doglo nei hatani eghu thofno nakarha te tutuani na. 19Tifa na mae Adam neke huhughuni chekegna God na. Naugna tuana, naikno te gnafare ne kafe leghuni mana ne tapla jafra ka puhi nakhibo. Ke leghu na, mae Jisas ne leghuni chekegna God na, eghuteuna naikno te gnafa te leghuni mana re ginauna kafe doglo ka tathagna God na.

20God neke tusu mei ka mae Moses u vetula na mala thofno laseni naiknore nodi najafra biꞌo na. Kate edi kmana najafra naiknore, nogna khokofakasai God na biꞌo ne salaꞌui ranghidi naiknore. 21Eghume, neuba ne au nogna nolaghi nakhibo tifa na te mala falehedi naiknore, gognaro na nogna khokofakasai God na au nolaghi biꞌo te mala au doglo tahati ka tathagna thegna na, nei mala hatini u karha fei tifa na ka nogna gloku noda Lord Jisas Kraes.

6

Lehe ka nakhibo nu karha ka Kraes

1Eghume, faꞌunha eghu tahati cheke eigna te mala doglo ke ulugna God na? Nabada na tahati au fabrahu ka puhi nakhibo mala biꞌo salaꞌui ranghi ghita nogna khokofakasai God na? 2Theo fara! Tahati jateula mae te lehehira eghu theome eni kaisei nakhibo. Teuna, faꞌunha si tahati te au fabrahu teu ka nafnata puhi igne? 3Ghotilo lasenihi eida tahati tela kafe apublahi te mala laseni tela kaiseihi tahati balugna Kraes gne. Kate eni igne, tahati jaola kaisei balugna mana kau glehegna. 4Ka apublahida na, tahati jateula te lehe eghu balugna mana nei giugilu ghitahi balugna mana. Eghuteuna ka igne tahati jaola tangomana teke karha fapulo jateula Kraes eghu e mala au ka nakarha majaghani, eigna God Kmada neke fakarha fapuloni mana ka nogna nolaghi te biꞌo na.

5Naugna tahati la kaiseihi balugna mae Kraes ka glehegna, God ginauna jaola fakarha fapulo ghita jateula mana teke fakarha fapuloni mae Kraes. 6Tahati laseni fara igne. Nakarhada tifa na tahati jateula te tupijuru eghu balugna Kraes ke kligna gaju fafatha, mala tangomana God te roꞌeni nogna nolaghi nakhibo teke au ka nakarhada tifa na. Ka puhi igne nakhibo na theo kaisei nogna nolaghi te mala funei fruni ghita na. 7Naugna ke leghugna teke lehehi naikno na, mana tangomana te snagla ka nogna nolaghi nakhibo.

8Eghuteuna te lehehi tahati balugna Kraes na, tahati fatutuani ginauna jaola karha balugna mana. 9Tahati laseni igne. Tutuani fara, Kraes kela karha fapulohi. Eghume tahati thofno laseni eigna mana theome tangomana mala teke fapea fata lehei na. Naugna glehe na theo kaisei nolaghi te mala funei frunini mana na. 10Mana neke lehe kaisei fata ngala, tuana ngala naba te mala fagnafani u nogna nolaghi nakhibo na. Eghuteuna gognarona mana au ka karha, nei mana au ka karha kaisei balugna God tifa tifa.

11Eghume, jateula tuana eghu mala ghatho ghami themi. Eigna ghotilo mala kaisei balugna Jisas Kraes, jateula ghotilo te lehe balugna mana nei nakhibo na theo kaisei nolaghi ke klignami ghotilo, eghuteuna ghotilo tangomana te au ka karha balugna God. 12Eghume, thosei snakreni nakhibo mala funei frunidi thinimi are, eigna thinimi are ginauna lehe kolho. Na eghunu batu ghami nakhibo me leghudi ghotilo puhimi themi te diꞌare eghu. 13Thosei snakreni kaisei vido ka thinimi are mala edi puhi te diꞌare. Naugna ghotilo neke karha fapulohi ka glehe. Nu snakre lao ghami themi ka God, nei snakre lao vido thinimi te gnafa are ka God mala edi glepo te doglore. 14Nakhibo na theome tangomana te funei fruni ghami ghotilo te mala goigonidi nakarhamire, naugna ghotilo theome au ke parigna u nogna vetula mae Moses, nu ghotilo au ke parigna nogna khokofakasai God.

Tahati mae gloku te mala eni unha te doglo

15Ka gaoghathodi u cheke teke chekedi iara ra, jame kaisei mae cheke eghu, “Gognarona tahati theome au ke parigna nogna vetula mae Moses, nu tahati au ngala ke parigna nogna khokofakasai God mala togho ghita. Eghume tahati eni fabrahu ngala nakhibo na eghu.” Cheke mana igre thofno doglo fara? Theo fara! 16Ghotilo kulu lasenihi igne, eigna te snakre ghami themi ghotilo te au ke parigna kaisei mae te mala leghuni nogna cheke na, ghotilo ginauna leghuni kolho nogna cheke naikno tuana. Ghotilo ginauna jateula tuana eghu ka nakhibo na. Naugna jame te eghu na, ghotilo ginauna jateula nogna mae sneka eghu kolho nakhibo, ka puhi tuana nakhibo na ginau falehe ghami kolho. Nu jame au jateula nogna mae sneka God teu ghotilo te mala leghudi chekegna mana re, God ginauna togho ghami mala au doglo ghotilo ke ulugna thegna. 17Tifa na, ghotilo neke loku ranghini nakhibo, nu gognaro na, ghotilo thofno leghudi cheke teke farirhiu ghami ghehati ra. Iara cheke fakelini God eigna igne! 18God neke fasnagli ghami ka nogna nolaghi nakhibo, eghuteuna gognaro na ghotilo mae sneka mala eni unha te doglo na.

19Iara cheke kau cheke naba igne eigna “mae sneka” te kafe laseni ghotilo, eigna gaoghathomi ghotilo re theome krepa. Tifa na, ghotilo neke snakredi vido thinimi fateo are mala nogna mae sneka puhi te diꞌa nei nafnata glepo te diꞌa tulao. Nu gognaro na ghotilo lisa lao vido thinimi fateo are mala nogna mae sneka puhi te doglo nei glepo te blahi eghu. 20Tifa na, kani sneka teku ka nakhibo na, ghotilo neke au khaba ka puhigna God te doglo na. 21Tutuani, ghotilo neke theome hatini kaisei glepo te keli kolho ka nakhibo teke edi ghotilo re, eghuteuna ghotilo gognaro na mamaja nomi fara eidi puhi tuare. Thogheiro na nafnata puhi te diꞌa tuare mala fafnota ghami themi kolho ka God tifa tifa. 22Nu gognaro na God hata fasnagla ghamihi ka nakhibo tuare mala nogna mae sneka mana. Eghume nakarhami ghotilo na mala blahi nei ginauna ghotilo hatini karha fei tifa na eghu. 23Tutuani ihei te tapla jafra ka nakhibo na, tabagna na u glehe ngala, u glehe te theo ka huigna na. Nu God neke tusu ranghi ghita u karha fei tifa na naugna ka glehegna Kraes noda Lord.

7

Kaisei thotoghale eigna tholaghi

1Kheraguro, ghotilo ginauna laseni unha te chekeni iara tami na, naugna ghotilo thofno lasenihi nogna vetula mae Moses ia. Kate karha teu ngala naikno na, u vetula na au nogna nolaghi ke kligna gna mana. 2Jame kaisei gaꞌase tolaghi eghuteuna karha meu khetogna na teuna, u vetula eigna tholaghi na haruni gaꞌase igne ka khetogna na. Nu jame te lehehi mae nalhaꞌu na, gaꞌase na snaglahi ka vetula gna tholaghi na. 3Aonu jame gaꞌase tholaghi na tei thuru balugna kaisei mae delei kate karha teu khetogna na, naꞌa huhughuni u vetula gna tholaghi na eghuteuna naꞌa khale ka tolaghi pedo. Nu jame te lehehi khetogna na, gaꞌase na snagla ka vetula gna tholaghi na, eghuteuna neubane tolaghi naꞌa ka kaisei mae delei, naꞌa theome huhughuni u vetula na.

4Eghume ghotilo kheraguro, naugna Kraes neke lehe ke kligna gaju fafatha, nogna vetula mae Moses na theo kaisei nolaghi ke klignada. Tahati snaglahi ka vetula tuana jateula kaisei gaꞌase tholaghi te snagla ka vetula gna tholaghi ke leghu glehegna khetogna na. Naꞌa tangomana teke tolaghi ka kaisei mae delei na. Tutuani, gognaro na tahati kaisei ka Kraes mae teke karha fapulo ka glehe ia mala tangomana tahati te loku fakeli ranghini God na. 5Nu kani leghudi teku kolho tahati puhida theda te diꞌa fara tifa ra, tahati neke thofno magnahaghei te leghuni koba unha te blahi fara ka u vetula na. Eghume, tahati neke snakre lao ghita theda kolho ka puhi te diꞌa nabagna te mala lehe na. 6Tifa na u vetula neke loku famaku ghita fara, nu gognarona tahati snagla fei vetula na, naugna kate lehe Kraes tifa na tahati jaola lehe balugna mana. Eghuteuna gognarona tahati tangomana te loku ranghini mana ka puhi majaghani. Naugna tahati leghuni mae Tharunga te Blahi, theome leghuni puhi te risoni mae Moses ka vetula na.

Vetula ghe nakhibo

7Ba, faꞌunha eghu tahati cheke eigna nogna vetula mae Moses gne? Tahati na chekeni, nogna vetula mae Moses gne mala batudi naiknore ka nakhibo signea eghu? Theo fara! Naugna nogna vetula mae Moses na mala falalase ghau iara te leghuni puhi te diꞌa na. Uve, kaisei cheke ka vetula na cheke eghu, “Thosei mamagnadi nodi keha naiknore.” Nu jame te theome laseni iara eigna cheke te risoni mare igne na, iara ginauna theome laseni puhi te diꞌa na. 8Eghuteuna nakhibo na au nogna nabrou ka cheke te au ka vetula na igre na batu ghau iara ka nafnata gaoghatho te diꞌa te mala mamagna na. Jame te theo vetula na, u gaoghatho te mala eni nakhibo na theome au ka iara. 9Tifa na, neubane theome laseni iara vetula na, nakarhagu iara na neke keli fara, naugna iara theome laseni nakhibo na. Nu kate funu laseni iara nogna vetula God na, iara neke filo glani u nakhibo na ke lamnagu iara na heta fara. 10Eghuteuna iara ne lehe naugna nakhibo tuana. Tutuani fara, God neke lisei mei vetula na ka cheke igre mala togho ghau iara mala hatini iara u karha na neku, nu kate thakle ke lamnagu iara u cheke igre, iara filo glani glehegu na naugna iara ne fnota ka God. 11Eghuteuna puhi nakhibo na neke filoni kaisei nabrou ka nagnafagu iara na ne hata keha cheke ka vetula na ne saosagro ghau iara nei falehe ghau iara neu. 12Eghume, u nogna vetula God gne thono blahi fara, eghuteuna cheke te gnafa ka vetula na igre jaola blahi nei doglo nei keli eghu.

13Ba, u vetula te keli igne site falehe ghau iara na ia? Theo fara! Nu iara neke lehe ke ulugna God, naugna iara neke leghuni u nabrou te jafra na. Neubane keli vetula na, puhigna nakhibo na salo fodu baludi vetula igre te mala kotu biꞌo ke lamnagu iara u gaoghatho te mala eni puhi nakhibo na. Ka puhi igne tahati filo glanini nakhibo na glepo diꞌa. Naugna u chekegna vetula na falalase puhigna nakhibo na thofno diꞌa fara kolho.

Vetula na theome tangomana te fakelini naikno na

14Eghuteuna te laseni tahati na, u vetula gne neke mei funu ka God, nu naugna iara maegu ka nauthoglu igne naikno kolho, iara au jateula nogna mae sneka eghu nakhibo. 15Iara theome lase fakelini puhigu thegu na. Naugna iara theome tangomana te eni unha te magnahaghei te eni iara na, nu leuleghu fata na iara eni unha te theome magnahaghei eni iara na. 16Kate eni iara unha te theome magnahagheni iara na, iara huhughuni nogna vetula God na. Nu naugna iara theome magnahagheni te huhughuni vetula na, igne falalase gaoghathogu iara te keli fara vetula na. 17Eghume theome iara thegu te eni glepo te diꞌa igne, nu nogna nolaghi nakhibo te au ka nagnafagu iara na. 18Iara laseni, fei iara thegu na, iara maegu ka nauthoglu igne kolho, theo kaisei glepo te keli te au ke lamnagu iara na. Naugna neubane au ka iara gaoghatho te keli na, iara theome tangomana te eni puhi te keli na. Theo fara, iara theo nogu nolaghi te mala eni puhi te doglo na. 19Eghuteuna unha te eni fabrahu iara na theome glepo keli te magnahagheni iara na eghu, nu glepo diꞌa te theome magnahagheni iara na te eni iara na. 20Eghuteuna naugna te eni kolho iara unha te theome magnahagheni iara na, iara laseni igne, theome thegu iara te eni puhi tuana, nu nogna nolaghi nakhibo te au ka nagnafagu iara.

21Eghume, te laseni iara ka puhigu thegu na. Kate magnahaghei eni iara glepo te keli na, gaoghatho te diꞌa kolho te au ke lamnagu iara na. Iara theome tangomana te leghuni kaisei nabrou aheva nga. 22Ka nagnafagu iara na, iara keli tagu ka nogna vetula God na nei iara magnahaghei te leghuni vetula na. 23Nu iara filoni puhi te diꞌa te loku ke lamnagna thinigu iara na magra ka nogna vetula God te au ka nagnafagu iara na. Nu puhi te diꞌa te au ka thinigu iara na huhuru ghau iara mala eni puhi te diꞌa na. 24Tutuani fara, iara gne theome gleale’a ka nagnafagu na, naugna iara gognaro na thono diꞌa fara! Ihei nate togho ghau iara te mala snagla iara ka puhi te diꞌa te au ka thinigu iara te batu ghau ka glehe gne? 25Tahati mala cheke fakelini God, eigna mana ginauna eni igne ka nogna gloku mae Jisas Kraes noda Lord!

Eghume iara thegu na jateula igne eghu, ka gaoghathogu na, iara thofno magnahaghe te leghuni nogna mae gloku nogna vetula God. Nu naugna iara kaisei naiknogna nauthoglu igne kolho, iara leghuni u puhigna nakhibo te au ke lamnagu.

8

Nakarha ka unha te chekeni Tharunga te Blahi

1Gognaro na tahati kaisei balugna Jisas Kraes mala theome tangomana God te fate falehe ghita na. 2Jaola naugna tahati kaisei balugna mae Jisas Kraes, nogna puhi te keli Tharunga te Blahi na tusu ranghi ghita karha te tutuani na. Eghuteuna mana ne hata fasnagla ghita ka puhi nakhibo te tangomana te falehe ghita. 3Vetula na theome au nolaghi te mala hata fadeleidi nakhibodare, naugna tahati gne theome tangomana te leghuni u vetula na. Nu God neke fakarha ghita kani teke kuru meini thofno Thugna thegna na neke vuhai naikno jateula tahati neku, nu mana neke theome au nakhibogna. Eigna tahati kmana nakhiboda, God neke kuru meini mana jateula kaisei fafara mala hata fadeleidi nakhiboda neku. Ka puhi igne God ne fatedi nakhiboda tahati naiknore. 4God neke eni igne, mala horoghoto ka tahati unha te doglo ka vetula na. Eigna tahati tangomana te leghuni puhigna Tharunga te Blahi na, mala theome leghuni puhi te diꞌa te au ka thinidare.

5Iheire te leghuni puhi te diꞌa te au ka thinidire nei gaoghathodire, mare ghathodi kolho puhi te diꞌare. Nu iheire te leghuni Tharunga te Blahi na, gaoghathodire heta ka unha te magnahagheni Tharunga te Blahi na. 6Tutuani, jame kaisei mae te snakreni gaoghathogna te diꞌa nate mala batuni mana na, mana ginauna lehe ka igne. Nu jame te snakreni gaoghathogna mae Tharunga te Blahi na te mala batuni na, mana ginauna hata karha nei muana eghu ka igne. 7Naugna mae te ghathoni fara puhi te diꞌa na, mana nogna naoka God. Mana theome leghuni nogna vetula God na, eigna mana theome tangomana te eni igne na. 8Eghuteuna iheire te leghudi puhidi te diꞌare, God na theome keli tagna ka mare.

9Nu gognaro na ghotilo theome mala leghudi puhimi themi te diꞌare. Theo. Ghotilo mala leghuni Tharunga te Blahi, naugna Tharunga gna God na auhi ke lamnami ghotilo. Nu jame kaisei mae te theo Tharunga gna God tagna na, mana theome nogna Kraes. 10Thinimi ghotilo re ginauna lehe ka nakhibomire. Nu naugna Kraes te au ke lamnami, Tharunga te Blahi na ginauna tusu ranghi ghami u thofno nakarha na, naugna Kraes la fadogli ghamihi ka tathagna God na. 11God neke fakarha fapuloni mae Jisas Kraes kau glehe. Eghuteuna naugna te au Tharunga gna God na ke lamnami ghotilo, God ginauna jaola tusu ari karha na ka thinimi te lehere. Eghuteuna mae ihei teke fakarhini mae Kraes igne, mana ginauna tusu ari karha igne ka Tharunga te Blahi te au ke lamnami ghotilo re.

12Eghume, kheraguro, tahati mala leghuni Tharunga gna God, tahati theome mala leghuni puhi te diꞌa ka nakarhadare. 13Jame te leghuni ghotilo puhi te diꞌa na, ghotilo ginauna lehe. Nu jame te leghuni ghotilo nogna puhi Tharunga te Blahi na nei thosei ke edi ghotilo glepo te diꞌa te edi ghotilo ka thinimi are teuna, ghotilo ginauna hati thofno nakarha na.

14Tutuani, iheire te snakreni Tharunga gna God te batudire, mare goro thugna God. 15Tharunga te Blahi teke tusu ari God ka ghotilo igne theome mala haru famaku ghami ka namhaghu jateula teke au ghotilo ka namhaghu tifa ia eghu. Theo. Nu mana togho ghami mala thugna God. Eghuteuna ka nogna nolaghi Tharunga te Blahi na tahati tangomana te cheke eghu ka God, “Mama, Mama.” 16Tharunga te Blahi na kaisei baludi gaoghathodare mala cheke thakle ghita te goro thugna God na. 17Eghuteuna naugna te goro thugna God tahati na, tahati ginauna hatini glepo malada tahati teku God na. God ginauna na jaola tusu ranghi ghita glepo igre teke tusu ranghini kherada Jisas Kraes. Naugna tahati au papara jateula Kraes jaola teke au papara, tahati ginauna jaola hatini u thofno nakarha teke hatahi Kraes te ulu tulao igne.

U nakarha te ulu tulao na mei ginau

18Iara thofno laseni igne, kate ghatho laoni tahati u nakarha te ulu tulao nate tusu mei God ka tahati igne, glepo te para ghita gognaro igre theo nafudi kolho. 19Gobigna lepo teke vuavuha God igre ofou kolho mala thokeni narane nate falalase God iheire te thofno thugna mana re. 20-21Ke leghugna te vuavuha God glepo igre mana neke tughu glepo igre mala theo nafudi. Glepo igre theome magnahaghei mala eghu neku thedi, nu leghuni gaoghathogna God na. Eghuteuna God laseni igne eigna thogheiro na mana ginauna fasnagladi gobigna lepo ka nauthoglu gne ka nolaghi te goigonidi gobigna lepo igre. Eghuteuna gobigna lepo igre ginauna majaghani kligna, jateula tahati goro thugna God gre ginauna jaola majaghani ka nakarha te ulu tulao.

22Naugna tahati laseni, funu tifa te ghilei mei posa gognaro gne, gobigna lepo teke vuavuha God re ne eha fabiꞌo naugna ne paradi fara, jateula gaꞌase te namo fakarha sua ia neu. 23Nu theome glepo tuare kolho te tanhi eghu na. Tahati theda, eigna God neke tusu mei Tharunga te Blahi na ka tahati jateula kaisei nhaꞌa cheke glepo keli na mei ke leghu. Tutuani, tahati jaola eha ke lamnada balu kabru. Naugna tahati ofoni God fabrahu mala fasnagladi thinidare nei tusu ranghi ghita u thini majaghani, mala tangomana tahati te thofno thugna mana na. 24God neke fakarha ghitahi eghuteuna tahati ofodi glepo te keli teke nhaꞌa cheke malada tahati. Nu jame neke filodihi tahati unha te ofodi teu tahati gre meuna, tahati ginauna theome tangomana te ofo na. Naugna naiknore theome rouronu eigna unha te auhi tadi na. 25Nu neuba tahati ne theome filoni glepo te rouronu teu tahati na, gognaro na tahati blaknoi ofo leghu fata.

26Jaola, Tharunga te Blahi na neke togho ghita naugna tahati theome heta kolho. Tahati theome laseni eigna tharai na, nu Tharunga te Blahi thegna te tarai heta ka God eida tahati ka natanhi te theome tangomana tahati te rurutha gaoghathogna na. 27Nu God mae ihei te lasedi gobigna lepo te au ke lamnadare, mana laseni nagnafagna mae Tharunga te Blahi na. Naugna Tharunga te Blahi na taraidi nogna naikno God re ka thofno puhi te magnahagheni God.

28Eghuteuna te laseni tahati na, ka gobigna lepo te posa ka tahati naikno te namhani God, God ginauna na edi fakeli gobigna lepo ka nakarhadare. Mana eni igne maladi naikno teke vahidi mana re, leghuni nogna gaoghatho thegna na. 29Eghuteuna naikno teke vavahi God tifa re, mana jaola magnahaghedi mala nanaba balugna Thugna, mae Jisas Kraes. Ka puhi igne, Thugna God, mae Jisas Kraes na tangomana te au jateula mae teke kulu karha eghu ka hatimare mae thabusigna goro thugna God. 30Eghuteuna naikno teke magnahaghedi God mala jateula thugna teure, mana jaola neke vahidi mare, eghuteuna mana toghodi mala doglo ka tathagna thegna na, eghuteuna tusu ranghidi nakarhagna mae Jisas te theo ka huigna.

Nogna namha God ka mae Jisas Kraes

31Eghume faꞌunha eghu tahati chekedire glepo igre? Tutuani, te kafe phile God baluda tahati na, theo kaisei naikno te tangomana te tapla soru ghita na. 32God neke theome lhotini thofno Thugna na, nu mana neke snakreni mala lehe eida tahati hui. Ba, te eghu na, mana ginauna jaola khogla tusu mei kolho gobigna lepore ka tahati mala au balugna Kraes? Uve, mana tangomana te eni igne. 33Eghuteuna ihei gne te tangomana te cheke fapari ghita tahati naikno teke vahi ghitahi God gre? Theo kaisei naikno! Naugna God thegna ngala teke chekeni ne naikno doglo tahati teku na. 34Te eghu na theo kaisei naikno te tangomana te fate ghita tahati na, eghuteuna chekeni ne jafra tahati teuna. Naugna Jisas Kraes mae ihei teke lehe na mana neke karha fapulo, mana gognaro na auhi fei nhetagna God, eghuteuna mana tarai heta mala togho ghita tahati. 35Unha glepo gne te tangomana te fota ghita ka nogna namha Kraes na? Jame te thoke ghita puhi biꞌo ba vido te ninhigrana ba au papara? Jame te theo gheda gano ba pohe, ba jame mare nenei ghita ba falehe ghita, ba, glepo igre tangomana te fota ghita ka nogna namha Kraes na? 36Te chekeni kau grioriso te blahi na glepo igre tangomana te thoke ghita tahati, ne cheke eghu,

“Naugna ghehati nou iagho,

naiknore magnahaghei te falehe ghami ngala leuleghu narane,

te ghathoni mare na ghehati gne jateula sipu te mala falelehe ra eghu kolho.”8:36 Sam 44:22.

37Nu tahati theome mala nigra ka glepo igre. Naugna Kraes mae ihei te namha ghita na, mana na togho ghita mala tapla sorudi tahati glepo igre leuleghu narane! 38Uve, iara fatutuani ni fara igne, eigna theome tangomana kaisei glepo te fota ghita ka nogna namha God na. Neuba tahati ne karha ba ne lehe, neuba kaisei engel ba kaisei naitu, neuba glepo te mei gognaro gre ba glepo nate mei ginau, 39neuba kaisei vido ka maloa kligna ba kaisei vido mamhara ke pari glose, uve, neuba kaisei glepo biꞌo ka gobigna lepo teke vuavuha God gre, theome tangomana te fota ghita ka nogna namha God teke fatakle ranghi ghita Jisas Kraes noda Lord.

9

Naiknodi Israel

1Iara cheke kate tutuani fara, naugna iara nogna naikno Kraes. Eghuteuna Tharunga te Blahi te au ke balugu iara na funei frunini gaoghathogu iara na. Mana na cheke faheta ka gaoghathogu iara na eidi cheke nate edi iara gre tutuani fara. 2-3Igne te chekeni iara na. Iara tahu fara gaoghathogu na, eghuteuna iara diꞌanagnafagu koba naugna mae Jiu, mae ihei te kheragu thofno iara nei thofno vikegu iara teuna, theome fatutuani ni mae Jisas. Iara magnahagheni God te mala para ghau iara nei hata fajifla ghau ka Kraes, jame tangomana te toghodi mae Jiu gre mala fatutuani ni mana. 4God neke vahidi naiknodi Israel mala jateula goro thugna eghu neku, eghuteuna mare jaola neke filoni nogna nolaghi biꞌo mana na. God neke edihi nogna nhaꞌa chekere baludi mare, eghuteuna tusu ranghidi u nogna vetula mae Moses na. Mana jaola farirhiudi thofno puhi te mala pogho soruni God na, eghuteuna mana neke nhaꞌa cheke ranghidi kmana glepo. 5Mare neke jifla mei ka vikedi goro mae biꞌo Jiu te ulu tifa ra, eghuteuna Kraes na jaola neke karha mei naikno ka vikedi mare. Eghuteuna mana ngala mae funei biꞌo ke klignadi naikno te gnafare, mae ihei tahati te mala kilo fnaknoni tifa tifa. Amen.

6Neubane kmana mae Jiu te theome fatutuani ni nga teu mae Jisas Kraes, nogna nhaꞌa cheke God ranghidi mae Ebraham, mae Isak, nei mae Jekop na theome jafra. Naugna keha naikno ghu kolho Israel te thofno nogna naikno God re. 7Tutuani, theome naikno te gnafa te karha mei ka vikegna mae Ebraham nate nogna thofno naikno God re. Nu ka grioriso te blahi na God neke cheke eghu, “Vike teke nhaꞌa cheke iara ka iagho ra ginauna jifla mei ka mae Isak.” 8Gaoghathogna cheke igne, theome naikno te gnafa ka vikegna mae Ebraham te karha mei ka puhidi goro sua te goro thugna God re, nu naikno te karha mei leghuni nogna nhaꞌa cheke God na te thofno thugna Ebraham re. 9Eghuteuna nogna nhaꞌa cheke God igne neke cheke eghu, “Ka thofno narane tuana, iara ginauna nake pulo mei ka iagho eghuteuna Sera ginauna au kaisei thugna nalhaꞌu.”

10Theome tuana ngala eghu, naugna Rebeka na jaola neke karha mei phei thugna nalhaꞌu ka kaisei mae ngala, mae kuꞌeda Isak. Phei thugna nalhaꞌu mae Isak re, mae Jekop ghe mae Iso. 11Nu God magnahaghei te leghuni nogna gaoghatho thegna na neke vahini kaisei mae ka phiamare. Ka narane theome karha teku phiamare na, phiamare neke theome eni kaisei glepo te keli ba te diꞌa, 12God neke cheke eghu ka Rebeka, “Thumu nalhaꞌu iagho teke kulu karha na mala loku ranghini mae thumu nalhaꞌu iagho teke karha ke leghu na.” Ka puhi igne God teke theome vahini mae Jekop leghuni unha te keli teke eni mae Jekop na, nu vahini mana leghuni nogna gaoghatho thegna na. 13Jateula te cheke eghu ka grioriso te blahi ia, “Iara namhani mae Jekop, nu iara theome magnahagheni mae Iso.”9:13 Mal 1:2,3.

14Unha nate chekeni tahati na? Ba, God na edi glepo te theome doglo ka naiknore sia? Theo! 15Naugna God neke cheke eghu ka mae Moses,

“Iara ginauna kokhonini ihei te magnahaghei kokhonini thegu na,

eghuteuna iara ginauna toghoni ihei te magnahaghei toghoni thegu na.”9:15 Eks 33:19.

16Eghume God ginauna vahini kaisei naikno leghuni nogna lolokeli thegna na. Eghuteuna nogna vavahi mana tuana theome lelheghu ka unha te magnahaghedi naiknore ba unha te fariuriu eni mare na. 17Naugna kau grioriso te blahi na God neke cheke eghu ka mae Fero, “Iara vahi nigho iagho mala King, naugna iara magnahaghei te falalase ka iagho nogu nolaghi na mala lase ghau naikno te gnafa ka nauthoglu igne.”9:17 Eks 9:16.18Eghume te laseni tahati na, kate magnahaghei kokhonini God ihei na, God ginauna kokhonini mana, eghuteuna kate magnahaghei fameglini God ihei na, God ginauna jaola fameglini mana.

Diꞌa tagna God nei nogna namha

19Glahula ghusna eghu ghotilo ka iara, “Jame te eghu na, ne faꞌunha si God te fate falehedi naikno eidi nakhibodi grea? Naugna kate tapla jafra ka nakhibodi gre, mare neke eni kolho unha God te magnahagheni na.” 20Nu nogu cheke tughu iara na, iagho ihei sia te mala cheke fapulo ka God na? Iagho naikno kolho! Gaoghathogu iara na igne. Tapera teke hohoro mare ka glose na theome tangomana teke cheke eghu fapulo ka mae ihei teke hohorogna na, “Naugna unha sagho teke hohoro eghu ghau iara gnea?” 21Mae ihei te hohorodi taperare mana hohoro leghuni unha te magnahagheni thegna na. Mana tangomana te hohoro phei nafnata glepo ka kaisei naphuki glose ngala. Mana tangomana te hohoro kaisei tapera nabagna narane te ulu, eghuteuna keha tapera na nabagna mala leghu narane kolho.

22Unha te eni God na jateula tuana eghu. Mana magnahaghei te falaseni nogna diꞌatagna na mala laseni naiknore nogna nolaghi na. Nu mana loku famaku diꞌatagna na ka naikno naba te mala roꞌedi mana kate diꞌatagna na. 23Eghuteuna mana jaola magnahaghei te falalaseni nafnakno gna te biꞌo tulao na ka naikno te kokhoni nognadi mana re. Eghuteuna mana vahidi hi naikno igre mala hata u nafnakno te biꞌo tulao tuana ka mana. 24Tahati ngala naikno teke kilo ghita God na mala hata nogna namha biꞌo mana na. God neke kilodi mae te theome Jiu nei jaola kilodi mae Jiu. 25Jateula God te cheke eghu ka nogna buka mae profet Hosia,

“Naikno teke theome nogu iara re, iara ginauna kilodi nogu naikno iara.

Naikno teke theome namhadi iara re, iara ginauna namhadi fara.”9:25 Hos 2:23.

26“Eghuteuna ka kaisei namono na iara neke cheke eghu ka mare,

‘Ghotilo theome nogu naikno iara.’

Uve, ka namono tuana iara ginauna na cheke eghu ka mare,

‘Ghotilo thugu iara, God mae ihei te karha te tifa.’ ”9:26 Hos 1:10.

27Mae Isaia ne eha eghu eidi maedi Israel,

“Neuba naiknodi Israel gre ne kmana fara jateula nusu ka glilihi neu,

God ginauna fakarhadi keha ghu kolho.

28Naugna theome raugha,

God ginauna paradi fabrahu naikno te au ka nauthoglu igne.”9:28 Isa 10:22,23.

29Igne jateula mae Isaia neke cheke eghu,

“Jame Lord mae ihei te heta fara ulu ghita te gnafa na theome snakredi keha mae mala au ka noda vike gre meuna,

tahati na groꞌe fahui jateula phei namono biꞌo Sodom ghe Gomora eghu.”9:29 Isa 1:9.

Nonomho te Keli gne jaola maladi mae Israel

30Igne unha te chekeni ghehati na. Neuba iheire te theome Jiu neke theome fariuriu hironi kaisei nabrou te doglo ka tathagna God na, mare la doglohi ka tathagna God na naugna mare neke fatutuani ni mae Jisas kolho. 31Nu naiknodi Israel, te fariuriu leghuni nogna vetula mae Moses na mala doglo ka tathagna God na teuna, mare na theome doglo ka vetula na. 32Naugna unha ne theome thokeni nga mare? Mare theome thokeni igne naugna mare ne fariuriu doglo ka tathagna God na ka unha te edi thedire, nu theome lelheghu ka fatutuani neu. Mare uka ka thina te faꞌukadi naiknore igne, 33eigna God neke cheke eghu ka grioriso te blahi na,

“Fanomho si ghotilo,

iara ginauna lilisei haghe Saion kaisei naikno jateula kaisei thina mala faꞌukadi nei fatotokheidi naiknore.

Nu ihei te fatutuani ni mana na,

naikno igne ginauna theome tangomana te mamaja na.”9:33 Isa 8:14; 28:16.

10

1Kheraguro, iara thofno magnahagheni fara God te mala fakarhidi hui mae Jiu gre. Igne nogu tharai iara ka God na. 2Iara lasedi, mare thofno fariuriu fara te mala leghuni God na, nu mare theome raꞌe laseni puhi te doglo na neu. 3Mare theome filo glanini puhigna God te mala toghodi naiknore te mala au doglo ka tathagna mana na. Mare fariuriu leghuni kolho unha te magnahagheni thedi na, eghuteuna mare theome snakreni God mala toghodi ka puhi te mala au doglo ka tathagna God na. 4Nu Kraes la mei fagnagnafa u nogna vetula God na jateula kaisei nabrou te mala thokeni u thofno nakarha na. Eghuteuna iheire fateo te fatutuani ni mae Jisas, God ginauna toghodi mala naikno doglo.

U karha na malada tahati gnafa

5Mae Moses neke rioriso eigna u vetula te mala toghodi naiknore te mala au doglo ka tathagna God na. Mana neke cheke eghu, “Ihei te leghudi fabrahu unha te gnafa te chekeni ka vetula na mala au doglo ka tathagna God, mana ginauna au fabrahu tifa tifa.” 6Nu igne unha te chekeni ka u grioriso te blahi eigna puhi fatutuani te mala toghodi naiknore te mala au doglo ka tathagna God na, ne cheke eghu, “Thosei cheke eghu ka nagnafamu na, ‘Ihei nate haghe kligna na?’ ” Gaoghathogna na, “Mae ihei nate haghe kligna te mala hata soruni mae Kraes na?” 7Jaola, thosei cheke eghu, “Ihei nate soru ka namonodi mae teke lehe hira?” Gaoghathogna na, “Mae ihei nate soru te mala hatani Kraes mala ke karha fapulo?” 8Igne unha te chekeni ka grioriso te blahi na, “Chekegna God na la ari posahi ka iagho. Cheke igne la auhi ka foflomu iagho na nei la auhi ka nagnafamu iagho na.”10:8 Diu 30:14. Igne u farirhiu eigna u fatutuani te mala toutonuni koba tahati na. 9Jame te cheke eghu iagho ke uludi naikno te gnafare, “Jisas na mae funei!” Eghuteuna te thofno fatutuani iagho ka nagnafamu na, God neke fakarha fapuloni mana kau glehe teuna, mana ginauna fakarha nigho iagho. 10Naugna te fatutuani tahati ka nagnafada na, God na togho ghita mala au doglo ka tathagna thegna na. Eghuteuna te cheke thakleni tahati noda fatutuani na, God ginauna na fakarha ghita. 11Grioriso te blahi na cheke eghu eigna igne, “Ihei te fatutuani ni mana na, mana ginauna theome mamajani igne.”10:11 Isa 28:16.

12Naugna mae Jiu gre mare theome nhogri ka mae te theome Jiu gre. Tahati te gnafa na kaisei noda Lord ngala, mana tangomana te tusu lao glepo te keli ka iheire fateo te tore ka mana te mala toghodi na. 13Te chekeni ka grioriso te blahi na, “Iheire fateo te tore ka LORD re, mana ginauna fakarhidi.”10:13 Joe 2:32.

14Nu faꞌunha eghu tangomana mare te tore ka LORD na mala toghodi, jame te theome kulu fatutuani mare na? Theome tangomana. Ba, faꞌunha eghu fatutuani mare ka LORD, jame te theome kulu nomhini mare kaisei thoutonu eigna mana na? Ba, faꞌunha eghu nomhini mare u thoutonu na, jame te theo kaisei naikno te toutonuni ka mare u Nonomho te Keli na? 15Ba, faꞌunha eghu ihei nate toutonuni u Nonomho te Keli na, jame te theo kaisei naikno te kuru teini God te mala toutonu ka mare na? Mana ne kurudi mare mala toutonu jateula te chekeni ka grioriso te blahi na, “Thofno keli fara te mei naiknore te mala toutonuni u Nonomho te Keli na!”10:15 Isa 52:7.

16Nu theome naikno te gnafa Israel gre te magnahaghei nomhini u Nonomho te Keli igne. Jateula teke chekeni mae profet Isaia tifa ka grioriso te blahi ia, “LORD, kehaghu kolho te fatutuanidi unha te chekedi ghehati gre.”10:16 Isa 53:1.

17Eghume te laseni tahati na, naiknore tangomana te fatutuani ni mae Jisas kate nomhi u Nonomho te Keli na, eghuteuna mare tangomana te nomhi Nonomho te Keli na kate toutonu ihei eigna Kraes na. 18Nu iara na ghusna ka ghotilo, “Ba, naiknodi Israel gre jau theome nomhiu ngala si u Nonomho te Keli gnea?” Uve, mare la nomhihi, jateula te chekeni ka grioriso te blahi na ia eghu,

“Nodi chekere la jiflahi ka naikno te gnafa ka nauthoglu gne,

nodi chekere la tei thokehi ka namono te gnafa ka nauthoglu gne.”10:18 Sam 19:4.

19Nu iara nake fapea ghusnai, “Ba, naiknodi Israel gre theome lase fakeliniu ngala si u Nonomho te Keli gnea?” Uve, mare nomhidi nu theome fatutuani eghu. Ulu lahu na mae Moses neke cheke eghu chekegna God na,

“Iara ginauna togho ghami ghotilo mala goghotudi iheire te theo kaisei nodi namono thedi.

Iara ginauna togho ghami ghotilo mala diꞌatamidi naikno te theome laseni kaisei glepo na.”10:19 Diu 32:21.

20Mae Isaia frane fara neke cheke eghu chekegna God na,

“Iheire teke theome hiro ghau iara re mare nake filo deni ghau iara.

Iara neke falalase ghau thegu ka iheire te theome ghusna ghau iara te mala toghodire.”10:20 Isa 65:1.

21Nu eigna Israel na God ne cheke eghu,

“Leghu narane na iara kilodi iheire te huhughu nei iheire te patugama fara,

naugna iara magnahaghedi mare mala ke pulo mei ka iara.”10:21 Isa 65:2.

11

God ne kokhonini Israel

1Eghume iara nake fapea ghusnai. Ba, God na susukudi nogna naikno thegna re sia? Theo! Iara gne kaisei maegu Israel, eigna iara neke karha mei ka vikegna mae Ebraham nei ka vikegna mae Benjamin. 2God theome tangomana te susukudi nogna naikno teke kulu vavahi mana tifa re. Ghotilo lasenihi thoutonu eigna mae Elija ka grioriso te blahi ia, eigna mana neke susukudi naiknodi Israel re neke cheke faheta eghu ka God, 3“LORD, mare la falehedi nou mae profet ra, eghuteuna mare paꞌe soruhi nou olta ra. Kaisei iara ngala te karha teu te mala pogho soru nigho na, eghuteuna mare jaola magnahaghei falehe ghau iara.”11:3 1Ki 19:10,14.4Eghuteuna nogna cheke tughu God na ne cheke eghu, “Iara au ngau fitu thogha mae malagu thegu, naugna mare theome pogho soru ke ulugna mumuju Bel.”11:4 1Ki 19:18.5Jateula tuana eghu, gognaro na keha naikno ghu kolho te au nga teure, iheire God teke kulu vahidi ka nogna khokofakasai na. 6Mana neke theome vahidi eigna ka nodi gloku te keli, nu eigna nogna khokofakasai ranghidi kolho. Naugna jame vahidi mana ka nodi gloku te keli muna, nogna khokofakasai God na ginauna theo nafugna kolho.

7Igne gaoghathogna naiknodi Israel re theome thafoni kolho nabrou te mala au doglo ka tathagna mana na, neuba mare ne fariuriu fara te mala hironi nabrou te mala au doglo na. Naugna God neke faninhigrana ranghidi te mala fanomho ka chekegna God. Nu keha naiknodi Israel ghu kolho God teke vahidi teke filo deni nabrou te doglo na. 8Igne jateula te kulu cheke kau grioriso te blahi ia,

“God ne faromno gaoghathodire mala theome ghaoghatho fakeli mare.

Mei thoke gognaro gne, tathadire theome tangomana te fifilo fakeli,

eghuteuna khulidire theome tangomana te fanomho na.”11:8 Diu 29:4; Isa 29:10.

9Eghuteuna mae Devet jaola neke cheke eghu eidi nogna naokare,

“God, iara magnahaghei nigho te sagudi mae igre,

kate gnokro gleꞌa teu mare ka nodi gaghamure.

Iara magnahaghei te faꞌukadi nei tapla faparidi eghu.

10Faromno tathadire mala theome fifilo mare,

eghuteuna paradi fabrahu kate fapoghodi iagho kau nhugru te au ka thagrudi are.”11:10 Sam 69:22,23.

11Eghume te ghusnani iara na, ba, kate uka mae Jiu gre, mare la uka fadiꞌa fabrahuhi sigrea? Theo! Nu God neke hata nodi najafra mae Israel gre mala hata mei karha ka iheire te theome Jiu mala goghotu mae Israel gre ka mare. 12Tutuani, ka nodi najafra mae Jiu gre God tusu mei kmana glepo te keli ka nauthoglu gne. Eghuteuna unha teke luvu ka mae Jiu gre God neke hata mei fablahi te keli ka iheire te theome Jiu. Eghume, kate pulo mei ka God te gnafa naiknodi Israel re, kmana glepo te keli fara tulao ginauna mei thoke ka tahati!

God fakarhidi iheire te theome Jiu

13Gognaro na iara cheke ka ghotilo iheire te theome Jiu ra. Iara ghatho tahuni nogu gloku na, eigna God neke vahi ghau iara nei kuru ghau mala loku ka ghotilo iheire te theome Jiura. 14Iara togho ghami naugna iara magnahaghedi mae kheragu Jiu gre te goghotu na mala tangomana keha ka mare te mei ka God te mala karha na. 15Naugna kate figri fadelei God ka ghehati mae Jiu gre, keha naikno ka nauthoglu gne na tangomana teke kheragna God na. Ginauna jateula unha eghu kate keli tagna God ka mae Jiu gre? Mae Jiu gre ginauna jateula teke karha fapulo ka glehe eghu! 16Jame te kulu fafara lao tahati katha vido bret ka God na, u bret thongana tuana la nogna God hila. Jame glathigna kaisei gaju na nogna God gregere ginauna jaola nogna God.

17Ghathoni cheke naba igne. Mae Jiu gre jateula thofno gaju oliv eghu. Eghuteuna ghotilo mae iheire te theome Jiu gre jateula grege oliv nathua ra eghu. God la kulu kato kokohi keha grege ka thofno gaju oliv na mala salo fodu ghamihi mala kaisei ka thofno gaju oliv na. Eghume gognaro na ghotilo jaola snori nomihi ka fablahi te jifla mei ka hatimare mae Jiu. 18Eghume thosei filo faparidi mae Jiu jateula grege tela kato kokohi teu igre. Naugna ghotilo grege neke salo fodu mei ke leghu theome naba te tusu lao karha ka glathigna gaju na. Nu glathi na naba te tusu ari karha ka ghotilo na. 19Ghotilo ginauna cheke eghu, “Uve, God neke kato koko grege tuare mala au choghomi ghehati ka thofno gaju oliv na.” 20Tuana tutuani fara. Nu God neke kato koko grege tuare naugna mare ne theome fatutuani ni mae Jisas. Eghuteuna ghotilo mala kaisei vidogna thofno gaju oliv igne fabrahu, naugna ghotilo ne fatutuani. Ghotilo mala thosei fahaehaghe ghami eigna igne, nu fiofilo ghami eghu. 21Naugna neuba mare ne thofno gregegna gaju oliv gne, God theome snakredi te kaisei balumi ghotilo na, naugna mare ne theome fatutuani. Ba, gaoghathogna na jame te theome fatutuani ghotilo na, God na snakre ghami mala au ghotilo ka thofno gaju na? Theo!

22Ghathoni si ghotilo God na mae keli fara, nu mana tangomana te fate ghita la. Mana fatedi iheire te theome leghuni puhigna mana re, nu mana keli fara ka ghotilo, naugna ghotilo ne leghuni nogna puhi mana na. Nu jame te theome leghuni ghotilo igne na, mana ginauna jaola kato koko ghami ghotilo. 23Eghuteuna jame funu fatutuani mae Jiu gre meuna, God ginauna salo fodudi mala kaisei ka gaju oliv gne ka teke kulu au mare na. Naugna God na au nolaghi te mala ke salo fodu fapulodi mae Jiure mala kaisei ngala mare ka thofno gaju oliv na. 24God la salo fodu ghamihi ka thofno gaju oliv igne, neuba ghotilo ne jifla mei ka gaju oliv nathua kolho. Tutuani, ninhigrana fara grege gaju nathua na te salo fodu balugna thofno grege gaju na. Nu thofno bligi fara God te salo fodu fapulodi hatimare mae Jiu gre ka thofno gaju oliv, naugna mare jateula gregegna tutuani eghu thofno gaju oliv na.

God na kokhonidi naikno te gnafare

25Uve kheraguro, iara magnahaghe ghami te thofno laseni glepo biꞌo te poru igne, eigna glepo te poru igne ginauna togho ghami mala thosei fahaehaghe ghotilo. God ne fapatugamadi nagnafadi mae Jiu gre ghilei thokeni narane te mala ke pulo mei ka God hatimare mae iheire te theome Jiu teke vavahi mana gre. 26Eghuteuna ka nabrou tuana, God ginauna fakarhidi gnafa naiknodi Israel gre, jateula te chekeni ka grioriso te blahi na,

“Mae fakarhai te mala fakarhidi naiknore ginauna jifla mei ka hatimare mae Jiu.

Mana ginauna hata fadelei puhi te diꞌa te gnafa ka vikegna mae Jekop.

27Kate hata fadelei iara nakhibodire,

iara na eni kaisei nhaꞌa cheke baludi mare.”11:27 Isa 59:20,21; 27:9.

28Naugna mae Jiu gre mare tirodini u Nonomho te Keli na, mare nogna naoka God. Eghuteuna igne togho ghami ghotilo iheire te theome Jiura. Nu naugna nogna nhaꞌa cheke teke eni mana ka mae ku’edi mae Israel ra, God namhadi fara iheire mana teke vahidi. 29Naugna God na theome tangomana nate tughu nagnafagna ka mae Jiu, iheire mana teke vahidi nei fablahidi. 30Tifa na, ghotilo neke theome leghuni God, nu gognaro na God na kokhoni ghami ghotilo naugna hatimare mae Jiu gre tirodi leghuni mana. 31Jateula tuana eghu, hatimare mae Jiu te theome leghuni God gognaro gre naugna God ne kokhoni ghami ghotilo. Nu igne ne eghu mala kokhonidiu mare God, jateula mana te kokhoni ghami ghotilo gne eghu. 32Eigna God gne neke snakredi naikno te gnafare mala huhughu fabrahu ka mana mala tangomana mana te kokhonidi ke leghu na.

Cheke fakelini God

33Tutuani fara, God na keli fara ka naikno te gnafare!

Nogna glalase mana na biꞌo fara nei gaoghathogna mana na krepa fara!

Tahati theome tangomana te filo glanini gaoghathogna God na,

tahati theome tangomana te ghatho thokedi puhigna mana re!

34Jateula te chekeni ka grioriso te blahi na,

“Ihei gne te laseni gaoghathogna LORD na?

Ihei gne te tangomana te farirhiuni mana na? Theo kaisei naikno.”11:34 Isa 40:13.

35“Theo kaisei naikno te tusu lao ka mana kaisei glepo te mala tusu fapulo mana tagna na.”11:35 Job 41:11

36Uve, God neke vuavuhadi gobigna lepore,

eghuteuna gobigna lepore neke kegra ka nogna nolaghi mana,

eghuteuna gobigna lepore nogna ngala mana.

Tahati kilo fnaknoni God tifa tifa! Amen.

12

Nakarha te magnahagheni God

1Eghume kheraguro, naugna God ne kokhoni ghami fara, iara tore ghami te mala lisa lao nakarhami are jateula kaisei fafara eghu ka God. Kaisei fafara te karha nei blahi te kelitagnani God. Igne thofno puhi te mala tufru soruni God ghotilo na. 2Thosei lisa lao ghami themi mala leghuni puhigna naikno te diꞌa te au ka nauthoglu igne, nu lisa lao ghami ka God mala tughu mana nakarhamire, kate tusu ari gaoghatho majaghani ka ghotilo na. Ka puhi igne ghotilo ginauna tangomana te filo glanini unha te magnahagheni God na. Eghuteuna eni glepo te keli nei te doglo fabrahu teuna, nei eni glepo te keli tagnadi God.

3Naugna khokofakasai teke tusu mei God ka iara na nate chekeni iara ka ghotilo te gnafa na, thosei ghatho tahu ghami themi fara. Nu ghatho ghami themi ka puhi te nabami ghotilo leghuni nomi fatutuani teke tusu ranghi ghami God. 4Tahati te gnafa na au kaisei thini ngala nei au kmana grerege, eghuteuna grerege igre au nodi soasopai nafnata gloku te mala edi re. 5Jateula tuana eghu tahati, neubane kmana naikno tahati, tahati jateula kaisei thini eghu ngala, eigna tahati te gnafa na fatutuani ni mae Kraes. Naikno khiloau te gnafare kaisei grerege ka thini, eghuteuna grerege te gnafare salo fodu mala kaisei thini ngala. 6Tahati te gnafa na God neke tusu ranghi ghita soasopai khokofakasai, eghume tahati mala loku ka soasopagna khokofakasai teke tusu ranghi ghita God igre. Jame te hata tahati u khokofakasai te mala toutonuni chekegna God jateu mae profet teuna, tahati toutonuni chekegna God na leghuni noda fatutuani na, neubane biꞌo ba ne ikoi kolho. 7Jame te hata tahati u khokofakasai te mala toghodi naiknore, tahati mala toghodi naiknore. Jame te hata tahati u khokofakasai te mala farirhiu na, tahati mala farirhiu. 8Jame te hata tahati u khokofakasai te mala fakeli nagnafadi naiknore, tahati mala eni tuana. Eghuteuna jame te hata tahati u khokofakasai te mala toghodi naiknore ka thua nafnata glepo na, tahati mala eni tuana ka puhi te keli. Jame te hata tahati u khokofakasai te mala batudi naiknore, tahati mala loku brana ranghidi. Eghuteuna jame te hata tahati u khokofakasai te mala kokhonidi nei keli ranghidi teu naiknore, tahati mala eni tuana balu gleale’a.

9Thosei namha chaichaghi. Filo uchuni unha te diꞌa. Loku famaku ka nagnafami unha te keli. 10Fari namhai jateula thabusigna eghu ka Kraes. Ghatho tahudi keha thabusigna ka khiloau gne ke tulaomi themi. 11Thosei thodo kate loku ranghini God na, nu taji fakeli ghami themi mala au heta fabrahu ka nomi fatutuani. Uve, loku ranghini Lord ka nagnafami fateo. 12Gleale’a fabrahu ka unha teke nhaꞌa chekeni God ka ghotilo na. Kate au papara na, au kmu. Tarai koba. 13Tufa nodi naikno khiloau te theo nodi. Eghuteuna tajidi iheire te posa mei ka sugamire.

14Ghotilo toreni God mala fablahidi iheire te nenei ghami. Tutuani, thosei toreni God mala paradi. 15Ghotilo mala gleale’a baludi iheire te gleale’a, eghuteuna mala tanhi baludi iheire te tanhi. 16Ghotilo mala au fodu ka pharikeli. Thosei fahaehaghe, nu fofodu ka iheire te au faparidi thedi. Eghuteuna thosei ne lalase farahi themi eghu.

17Thosei tughu fapulo unha najafra teke eni ranghi ghami ihei na. Ghotilo eni ngala unha te keli ka tathadi naikno te gnafare. 18Hati nhetami na fabrahu mala au ka pharikeli baludi naikno te gnafare. 19Kheraguro, thosei foli fapulo unha najafra teke eni naiknore tami na, lisa lao ka God mala foli fapulodi jateula LORD te cheke ka grioriso te blahi ia eghu, “Iara ginauna foli fapulo ka mae iheire te tapla jafra eghuteuna iara ginauna paradi.”12:19 Diu 32:35.20Eghuteuna u grioriso te blahi na jaola cheke eghu,

“Jame te rofo nogna nou naoka na, iagho fei ghegna.

Eghuteuna jame te rogna koꞌu na, iagho fakoꞌuni.

Jame te eni iagho igne na,

iagho ginauna famamajani fara mana mala ke tughu mana puhignare ka iagho.”12:20 Pro 25:21,22.

21Thosei snakreni puhi te diꞌa na mala tapla fapari ghami, nu tapla faparini unha te diꞌa na kate eni unha te keli na.

13

Mala leghuni gavman

1Ghotilo te gnafa na mala leghudi hatimare mae biꞌo ka gavman, naugna theo kaisei naikno te au nolaghi te mala funei frunidi naiknore jame te theome snakredi God na. Mae biꞌo igre God neke vahidi nei liliseidi ka sape aheva mare te mala funei frunidi naiknore. 2Eghume ihei te huhughuni mae biꞌo ka gavman na, mana huhughuni unha teke eni haghe God na. Eghuteuna ihei te eni igne na, mare ginauna fateni mana. 3Iheire te eni unha te doglo na, mare theome naba te mala mhaghuni mae biꞌo ka gavman. Nu iheire te edi glepo te diꞌare, mare naba te mala mhaghu na. Eghume jame te theome magnahaghei mhaghudi mae biꞌo ka gavman teu ghotilo na, ghotilo mala edi kolho unha te kelire, mare ginauna cheke fakeli ghami ghotilo. 4Naugna mae biꞌo ka gavman tuana nogna mae gloku God mala edi glepo te kelire ranghi ghami ghotilo. Nu jame te edi ghotilo glepo te diꞌare, ghotilo naba te mala mhaghuni mae biꞌo tuana, naugna mana theome mala fiti hata nolaghi kolho. Mana nogna mae gloku God, mana tangomana te paradi naikno te edi glepo te diꞌare mala falalaseni God te diꞌatagna ka mare. 5Eghume ghotilo mala leghudi hatimare mae biꞌo ka gavman. Nu ghotilo mala theome leghudi mare naugna ghotilo mhaghuni fate na ka mare kolho, nu naugna ghotilo laseni tuana te puhi te keli te mala eni na.

6Eghume thono keli fara la te foli takis ghotilo na, naugna mae biꞌo ka gavman igre magnahagheni sileni igne mala loku ranghini God. 7Ghotilo mala foli sopai nafnata takis leghuni unha te chekeni vetula na. Eghuteuna ghotilo mala ghatho tahudi mae biꞌo re eghuteuna fafnaknodi nabadi mare hui.

Unha te mala eni ranghidi keha naiknore

8Thosei kaoni fabrahu kaisei glepo ka ihei. Nu ghotilo ginauna mala kaoni fabrahu namha na fari themi. Naugna ihei te namhadi keha naiknore, mana thofno leghuni nogna vetula God na. 9Vetula na cheke eghu, “Thosei tolaghi pedo, thosei falehe naikno, thosei blau, thosei mamagnani nogna glepo ihei na.” Vetula te gnafa baludi keha vetula langau teu igre thofno kaisei vetula ngala, te chekeni na, “Namhani kheramu fofodu na jateula iagho te namha nigho themu eghu.” 10Mae ihei te namhani kheragna fofodu na, mana theome tangomana te eni kaisei glepo te mala neneini kheragna fofodu na. Eghume puhi te namhadi kherami fofodure igne, thofno leghuni nogna vetula God na.

11Iara chekeni ka ghotilo eigna nabrou te doglo te mala karha na, naugna ghotilo laseni tahati gognaro na au ka narane te ulu tulao. Uve, gognaro na thokeni narane te mala dofra fakeli tahati na jateula iheire te theome thuru. Naugna gognaro na la namo fara te mala mei God te mala fakarhi ghita na, uluni narane teke funu fatutuani tahati ia. 12Noda narane tahati ka nauthoglu gne la namo sala’uihi jateula bongi te la namo sala’u ari ia eghu. Eghuteuna narane mala ke pulo meigna mae Jisas na la namohi. Eghume tahati mala lilisei fadelei puhi te diꞌa te edi naiknore nei tarabana fabrahu mala eni kolho glepo te doglo, nabagna nogna naikno mae Jisas Kraes na. 13Tahati mala au fabrahu ka puhi te doglo jateula naikno te au fabrahu kate phae eghu. Theome mala edi gaghamu te diꞌa ba koꞌu mala dranga, ba gnognoro, ba leghudi keha puhi te diꞌa, theome mala magra ba goghotu. 14Nu ghotilo loku famaku ka noda Lord Jisas Kraes. Eghuteuna thosei ghatho tahudi glepo te diꞌa te magnahaghei edi thinire.

14

Thosei fateni ihei

1Ghotilo mala toghoni mae ihei te theome heta nogna fatutuani na, eghuteuna thosei magra balugna mana eidi nafnata glepo te theome kaisei gaoghatho ghotilo balugna mana re. 2Nogna fatutuani kaisei mae na snakreni mana mala ima thua nafnata ganore. Nu kehare ghatho peapea unha te keli ranghidi naikno khiloaure, mana theome ima nafnahi. 3Mae ihei te lase ima thua nafnata gano na, thosei filo faparini mae ihei te theome lase ima nafnahi na. Eghuteuna mae ihei te theome lase ima nafnahi na, thosei filo faparini ihei te lase ima thua nafnata gano na. Naugna God na keli tagna ka mana. 4Ba, iagho ihei sia mala fateni iagho nogna mae gloku keha funei na? Nogna funei thegna na jame te au nolaghi te mala chekeni te mala loku fakeli ba te loku fadiꞌa mana na. Nu mae gloku igne ginauna na eni fakeli fabrahu nogna gloku na, naugna Lord na toghoni mana ka unha te eni mana na.

5Gaoghathodi keha naiknore kaisei narane na uludi fara keha narane re eghu, eghuteuna gaoghathodi keha naiknore narane te gnafare kaisei nanaba ngala eghu. Soasopai naikno na mala ghaoghatho fakelini igne ka nagnafagna na. 6Mae ihei te ghathoni kaisei narane na ulu fara teuna, mana eni igne naugna mana ghatho tahuni Lord. Eghuteuna mae ihei te ima thua nafnata gano na, mana eni igne naugna mana ghatho tahuni Lord, eghuteuna mana jaola cheke fakelini God eigna gano tuana. Eghuteuna mae ihei te theome ima thua nafnata gano na, mana eni igne naugna mana ghatho tahuni Lord, nei jaola cheke fakelini God eigna gano tuana. 7Theo kaisei ka tahati te karha ba lehe malagna thegna na. 8Kate karha teu tahati na, tahati karha mala fafnaknoni Lord. Eghuteuna kate lehe tahati na, tahati jaola mala fafnaknoni Lord. Eghume neubane lehe ba karha tahati, tahati nogna Lord ngala. 9Naugna Kraes neke lehe, eghuteuna ke karha fapulo, mala nodi Lord iheire te karha teu ba iheire tela lehehi.

10Eghume, theo kaisei nolaghi te mala fateni thabusida ka khiloau gne. Ba, naugna unha sagho te filo faparini mana gnea? Tahati te gnafa na ginauna kegra ke ulugna God, eghuteuna God ginauna fate ghita tahati hui. 11Uve, te risoni ka grioriso te blahi na, LORD ne cheke eghu,

“Naikno te gnafare ginauna mei tuturupuku ke ulugu iara,

eghuteuna naikno te gnafare ginauna chekeni, iara God.”14:11 Isa 45:23.

Cheke igre tutuani fara naugna Lord neke chekedihi. 12Eghume kheraguro, tahati te gnafa na ginauna mala cheke thakledi puhidare ka God.

Thosei batuni kheramu na ka nakhibo

13Naugna igne funu gognaro na, tahati thosei fateni kherada fofodu na. Eghuteuna fiofilo ghami themi, thosei eni kaisei glepo te mala batuni kheramu fofodu na ka nakhibo. 14Eigna iara kaisei balugna nogu Lord Jisas, iara thofno laseni te theo kaisei gano te ima tahati te mala tapla jafra ke ulugna Lord na. Nu jame ihei te ghathoni keha nafnata ganore te blahi te mala ima na teuna, nabagna na mana thosei ima gano tuana. 15Jame kaisei kherami ka khiloau gne theome gleꞌani gano te ima ghotilo na, tuana gaoghathogna na ghotilo theome leghuni puhi mala fari namhai na. Kraes neke lehe mala fakarhini naikno tuana, eghume ghotilo mala theome neneini mana ka glepo te imani ghotilo na. 16Jame te eni iagho glepo ne keli teu ka gaoghathomu iagho na nu batu fadiꞌani mae kheramu fofodu na teuna, iagho thosei eni glepo tuana. Naugna naiknore ginauna mala cheke fadiꞌadi puhimi ghotilo te keli te au ka gaoghathomire. 17God na theome funei fruni ghita naugna te ima tahati keha nafnata gano ba koꞌu. Theo. Nu God na funei fruni ghita tahati kate eni unha te doglo na ke ulugna mana, nei au ka pharikeli, nei au gleale’a ka Tharunga te Blahi. 18Ihei te leghuni Kraes kate edi nafnata puhi igre na, God ginauna gleale’a ka mana eghuteuna naiknore ginauna jaola gleale’a ka mana.

19Eghume tahati mala thofno fariuriu edi unha te tangomana te mala togho ghita te gnafare mala au ka pharikeli nei mala heta ka fatutuani. 20Thosei snakredi gano te ima ghotilo re mala roꞌeni nogna gloku God na. Nafnata gano te gnafare, kafe keli mala ima ngala. Nu jafra jame te ima ghotilo gano te theome keli ka gaoghathodi keha naiknore nei fadiꞌani nodi fatutuani na. 21Te keli na thosei ima nafnahi nei thosei koꞌu waen nei thosei eni kaisei glepo te tangomana te fadiꞌani nogna fatutuani kaisei kherami fofodu ka khiloau gne.

22Nou fatutuani iagho eidi gano igre khogla farihoteimu iagho themu nei God eghu kolho. Eghuteuna ihei te eni unha te ghathoni mana ne doglo nei theome diꞌanagnafa ka igne teuna, mana ginauna gleale’a fara. 23Nu ihei te ghatho peapea eigna gano te ima mana na, mana jafra fara, naugna mana neke theome fatutuani ne doglo teuna. Eigna te theome raꞌe fatutuani ghotilo unha te eni te doglo ke ulugna God ba te theo na, tuana kaisei nakhibo ngala.

15

Leghuni puhigna Kraes

1Te keli na tahati mala heta ka noda fatutuani na mala toghodi iheire te theome lase fakelini unha lepo God te snakredi mare te mala eni na. Tahati mala toghodi ka unha te nanga nodini mare na, eghuteuna tahati theome mala eni kolho unha te magnahagheni theda na. 2Tutuani, tahati te gnafa na mala ghathodi kherada fofodu ka khiloau gne, eghuteuna mala edi glepo te keli ranghidi te magnahaghe tahati te eni. Kate eni tahati igne na, nodi fatutuani ginauna heta fara. 3Naugna Kraes na neke theome edi unha te magnahaghedi thegna re. Jateula te chekeni ka grioriso te blahi, “God, u cheke te cheke fadiꞌa nigho iagho ra, cheke fadiꞌa ghau iara.”15:3 Sam 69:9.4Gobigna lepo teke rioriso soru mare ka buka blahi na tifa igre, mare neke rioriso mala farirhiu ghita tahati. Eghuteuna kate iu’ijudi grioriso igre, tahati thofno laseni God na eni ranghi ghita unha teke nhaꞌa cheke ranghi ghita na. Eghume gaoghathoda na heta fara nei tahati tangomana te ofoni God te mala togho ghita.

5Eghuteuna puhi te mala au heta ka gaoghatho nei mala ofoni teuna, jifla mei ka God ngala. Iara tore ka God mala togho ghami mala au kaisei gaoghatho ngala farihoteimi themi, naugna ghotilo te gnafa na kafe leghuni puhigna Jisas Kraes. 6Ka puhi igne, ghotilo te gnafa na ginauna mala kaisei nagnafa ngala mala kilo fnaknoni God Kmagna noda Lord Jisas Kraes.

Nonomho te Keli na maladi mae Jiu nei ihei te theome Jiu

7Fari tothoghoi fari themi jateula Kraes teke togho ghami ghotilo ia eghu. Kate filoni ka ghotilo puhi igne, naiknore ginauna kilo fnaknoni God. 8Te chekeni iara ka ghotilo na, Kraes neke eni nogna gloku na mala toghodi mae Jiu, mala farerheta nogna nhaꞌa cheke God teke eni mana ka mae ku’edi mae Jiure ne tutuani. 9Jaola mana neke eni igne mala tangomana naikno te theome Jiure te kilo fnaknoni God eigna God neke kokhonidi mare. Jateula te chekeni mare ka grioriso te blahi na,

“Eghume iara ginauna cheke fakeli nigho God ke lamnadi iheire te theome Jiura, iara ginauna koje ka nanghamu iagho.”

10Eghuteuna jaola cheke eghu ka grioriso te blahi na,

“Ghotilo iheire te theome Jiura,

ghotilo tangomana te au gleale’a baludi nogna naikno God are.”15:10 Diu 32:43.

11Eghuteuna grioriso te blahi na jaola ne cheke eghu,

“Ghotilo te gnafa naikno te theome Jiura,

ghotilo mala cheke fakelini LORD.

Ghotilo naikno ka namono te gnafara,

ghotilo mala cheke fakelini mana ka khoje.”15:11 Sam 117:1.

12Eghuteuna mae profet Isaia ne cheke eghu,

“Kaisei mae ka vikegna Jesi ginauna mei.

Mana ginauna mei mala funei frunidi iheire te theome Jiu,

eghuteuna mare ginauna rouronu ka mana mala toghodi.”15:12 Isa 11:10

13God mae ihei ngala te thofno togho ghita te mala hata unha mana teke nhaꞌa cheke ranghi ghita. Iara toreni God mala gleale’a biꞌo ghotilo nei tusu ranghi ghami pharikeli kate fatutuani ni mana na. Eghuteuna nogna nolaghi Tharunga te Blahi na ginauna faheta ghami mala rouronuni God fabrahu ghotilo te mala eni unha mana teke nhaꞌa chekeni.

Nogna gloku mae Pol

14Kheraguro, iara thofno laseni eigna ghotilo edi fabrahu puhi te kelire, naugna ghotilo lasenihi puhigna God na nei tangomana te farirhiudi naiknore thofno chekegna God. 15-16Nu neuba ngau, iara frane te mala riso ari eidi keha glepo ka letas igne ka ghotilo mala ke ghatho fapulodi ghotilo glepo teke lasedihi ghotilo ra. Naugna God neke tusu mei khokofakasai igne ka iara mala kaisei nogna mae gloku Jisas Kraes mala toghodi naikno te theome Jiu. Iara loku ranghini God jateula kaisei mae te kegra fari hoteidi God ghe naikno kate toutonuni chekegna God na. Iara eni igne mala tangomana iheire te theome Jiure te mei ka God na eghuteuna mana ginauna hatadi mare jateula kaisei fafara, nei mare tangomana te blahi ka nogna nolaghi Tharunga te Blahi na. 17Naugna iara kaisei balugna mae Jisas Kraes, iara tangomana te fahaehagheni nogu gloku ranghini God na. 18Nu iara ginauna cheke thakleni kolho unha te eni Kraes ka iara na, ka puhi te batudi iheire te theome Jiu mala leghuni God. Mare leghuni God naugna ka unha te chekedi nei eni ranghidi teu iara re. 19Mare ne leghuni God naugna mare neke filodi u fagaglana nei kofubobhoi balu nolaghi nogna Tharunga te Blahi. Iara toutonuni Nonomho te Keli na funu Jerusalem, iko tongana heva heva ghilei posa Ilirikam. Aonu iara ne toutonu fahui Nonomho te Keli eigna mae Jisas Kraes. 20Iara magnahagheni fara te toutonuni fabrahu u Nonomho te Keli igne ka namono aheva naiknore te theome nomhi nga teu Kraes. Iara magnahaghei eni igne naugna iara theome magnahaghei te loku ranghini God ka namono aheva tela kulu lokuhi keha mae jare ka khiloau. 21Nu te chekeni ka grioriso te blahi na,

“Iheire te theo kaisei naikno te toutonu eigna mana teu ranghidire,

mare ginauna filodi nogna gloku mana re.

Iheire te theome nomhi teu Nonomho te Keli na,

mare ginauna laseni fara.”15:21 Isa 52:15.

22Naugna iara magnahaghei te toutonu u Nonomho te Keli na ka namono aheva te theo khiloau, kmana fata gloku gre fanogra ghau iara te mala ari ka ghotilo na.

Mae Pol ghaoghatho mala tei Rom

23-24Nu gognaro na gloku te edi iara ka nohi igre la gnafahi. Iara ghaoghatho mala tei ka namono biꞌo Spen. Kate mei sala’u ka namonomi ghotilo re, iara magnahaghei te ari sigho ghami ghotilo. Naugna kmana finogha iara neke magnahaghei filo ghami. Eghuteuna kate ari te au fakeli iara katha vido kmoꞌei balumi ghotilo na, iara magnahaghe ghami ghotilo te togho ghau ka nogu theitei na. 25Neubane eghu iara magnahaghei mei sigho ghami, gognaro na iara na kulu tei Jerusalem mala hata tei keha sileni mala toghodi naikno khiloau jare. 26Naikno khiloau ka namono Masidonia nei Akaia keli tadi ka iara te tusu lao iara keha sileni mala toghodi naikno khiloau te kuma ka namono Jerusalem. 27Tutuani, mare thofno kaoni ka mae Jerusalem. Naugna hatimare mae ihei te theome Jiu neke kulu hatahi glepo te keli teke nhaꞌa cheke God ranghidi hatimare mae Jiu. Eghume te keli na hatimare mae te theome Jiure mala tusu lao glepo te keli malagna fei thini na ranghidi mae Jiu. 28Iara ginau tei Jerusalem mala tusu lao sileni teke salo maladi mare teku ra. Ke leghugna igne, iara na tei Spen, nu iara ginauna jaola sigho ghami kate ari sala’u ka ghotilo na. 29Iara laseni, kate ari ka ghotilo na, Kraes ginauna fablahi ghita gnafa.

30Kheraguro, naugna tahati kaisei balugna noda Lord Jisas Kraes nei Tharunga te Blahi togho ghita te mala fari namhai, iara thofno tore ghami mala kaisei balugu ka tharai nei toreni God mala togho ghau iara. 31Ghotilo mala taraidi iheire te theome fatutuani ka namono Judia mala theome nenei ghau iara mare. Eghuteuna ghotilo taraidi nogna naikno God te au ka namono Jerusalem, mala tangomana mare te gleale’a ka sileni te hata te tei iara te mala toghodi mare na. 32Eghuteuna jame te magnahagheni God na, iara ginauna ari filo ghami. Tutuani fara, iara ginauna gleale’a fara te filo ghami nei gnafa fakeli nogu balumi ghotilo. 33Iara toreni God mae ihei te tusu ranghi ghita pharikeli mala au balumi ghotilo gnafa. Amen.

16

Cheke fakeli

1Iara magnahaghei te chekeni ka ghotilo eigna greghada Febi kaisei thau keli fara. Naꞌa loku mala toghodi naikno khiloau ka namono Kenkria. 2Iara tore ghami ghotilo te mala toghoni naꞌa ka puhigna khiloau. Eghuteuna jame te kmo’e naꞌa ka unha glepo na, ghotilo mala toghoni naꞌa, naugna naꞌa la toghodihi kmana naikno nei jaola togho ghau iara.

3Ghotilo kubaedi Prisila ghe mae Akuila, eigna repa neke loku balugu iara malagna mae Jisas Kraes. 4Repa theome mhaghuni glehe kate loku heta mala togho ghau iara na, eghuteuna iara cheke fakelidi repa. Eghuteuna nodi khiloau hatimare mae te theome Jiu jaola cheke fakelidi repa.

5Iara jaola magnahaghei kubaedi naikno khiloau te salo fodu ka sugadi repa na.

Ghotilo kubaeni thofno kheragu iara mae Epaeneta, mana mae ulu lahu te leghuni Kraes ka Provins Esia.

6Ghotilo kubaeni Meri, naꞌa loku heta te mala togho ghami ghotilo na.

7Eghuteuna ghotilo kubaedi mae Adronika ghe mae Junia, eigna phiamare mae Jiu, jateula iara eghu, eghuteuna phiamare neke au balugu iara ka suga sosolo. Hatimare mae khuru filo faꞌuludi phiamare ke lamnadi mae khuru, eghuteuna phiamare neke kulu fatutuani ni Kraes ke ulugu iara.

8Ghotilo kubaeni mae Abliata, mae kheragu keli iara, mana jaola kaisei mae nogna Lord.

9Eghuteuna ghotilo kubaeni mae Abana, mana kaisei mae nogna gloku Kraes baluda tahati. Eghuteuna ghotilo jaola kubaeni mae kheragu keli iara mae Staki.

10Eghuteuna ghotilo kubaeni mae Apeli. Kate fariuriuni mare na, mana falasenihi te thofno leghuni Kraes na.

Eghuteuna ghotilo kubaeni tharaknagna mae Aristobula.

11Eghuteuna ghotilo kubaeni mae Herodion, mana mae Jiu jateula iara eghu.

Eghuteuna ghotilo kubaedi naikno khiloau ka tharaknagna mae Nasisa.

12Ghotilo kubaedi Traefina ghe Traefosa eigna repa loku heta ranghini Lord.

Eghuteuna ghotilo kubaeni kheragu iara Pesisi, eigna naꞌa kaisei gaꞌase te loku heta fara ranghini Lord.

13Eghuteuna ghotilo kubaeni mae Rufas, eigna mana kaisei mae keli fara mala loku ranghini Lord. Eghuteuna kubaeni idogna mana te taji ghau jateula thugna teu.

14Eghuteuna ghotilo kubaedi mae Asigrita nei mae Fligon nei mae Hemis nei mae Patroba nei mae Hemasi nei keha naikno khiloau te au baludi.

15Ghotilo kubaeni mae Filoga balugna Julia nei mae Neria balu greghagna nei mae Oliba nei nogna naikno God te gnafa te au baludi.

16Kubaedi kherada ka namono Rom balu namha.

Nogna khiloau te gnafa Kraes re kubae ghami ghotilo.

Nogna cheke leghu lahu mae Pol

17Kheraguro, iara cheke heta ka ghotilo mala fiofilo ghami ka iheire te magnahaghei fotani u khiloau gne. Mare tangomana te goigonidi nomi fatutuani ghotilo re baludi keha glepo te jafra ka farirhiu tela nomhidihi ghotilo ra. Thosei fanomho ka mare. 18Nafnata naikno igre theome loku ranghini Kraes noda Lord, nu mare leghudi kolho unha te magnahaghei thedire. Mare lase cheke famaemahe nei lase chaichaghidi iheire te theome raꞌe filo glanidi puhi te diꞌare. 19Naikno te gnafare nomhinihi eigna te kegra heta ghotilo ka nomi fatutuani na. Iara gleale’a fara ka ghotilo eigna igne. Nu iara magnahaghe ghami ghotilo te mala thofno lase fakelidi mala edi glepo te kelire, nei iara magnahaghe ghami ghotilo te mala thosei ghathodi mala edi kolho glepo te diꞌare.

20Ginauna theome raugha, God mae ihei te tusu lao pharikeli ka nogna naiknore ginauna togho ghami ghotilo mala tapla soruni mae Satan.

Iara tarai ka noda Lord Jisas Kraes mala falalase ranghi ghami khokofakasai na tifa tifa.

21Timoti mae ihei te loku balugu iara gne, kubae ghami ghotilo. Eghuteuna mae Lusias nei mae Jason nei mae Sosipata mae te gnafa igre hatimare mae Jiu jateula iara eghu, mare jaola kubae ghami ghotilo.

22Iara mae Tetia te riso soru ranghini mae Pol letas igne, iara kubae ghami ghotilo ka nanghagna Jisas Kraes.

23Mae Gaeasi jaola kubae ghami ghotilo. Iara au ka sugagna mana gognaro na. Khiloau na salo fodu koba ka sugagna mana.

Erastus mae mala reireghi sileni gna namono biꞌo Korin gne, nei mae kherada Kuotasi phiamare kubae ghami ghotilo.

Tarai ka God

24-25Tahati cheke fakelini God! God mae ihei te tangomana te togho ghami ghotilo te mala kegra heta ka nomi fatutuani na, kate leghuni u Nonomho te Keli te toutonu iara eigna mae Jisas Kraes. Ka u Nonomho te Keli igne, God gognaro na falalase ranghi ghita gaoghathogna teke poru tifa ia. 26Tutuani, God mae ihei karha te tifa na ne falalase ranghi ghita u Nonomho te Keli igne ka unha teke riorisohi hatimare mae profet ra. Eghuteuna God cheke ranghi ghita mala toutonuni tahati u Nonomho te Keli igne, mala nu naikno ka namono te gnafa ka nauthoglu gne tangomana te fatutuani ni God nei leghuni mana. 27Ka nanghagna mae Jisas Kraes, tahati cheke fakelini tifa tifa kaisei God mae ihei ngala te lalase fara. Amen.