Matiu
Nonomho Te Keli Teke Risoi Mae Matiu
Thoutonu kmo’ei eigna buka igne
Te ghathoni mare na Nogna Nonomho te Keli mae Matiu gne jame neke rioriso heva nga ka finogha 70. Finogha teke mei armi gna Rom teke goigonidi gobigna lepo ka namono Jerusalem balugna Sugablahi na.
Mae Matiu gne kaisei mae Jiu. Mana neke salo takis ranghini gavman gna Rom ka hatimare mae Jiu. Mana rioriso buka igne maladi hatimare mae Jiu. Mana neke cheke eidi hatimare mae profet ka nonomho tiatifa teke toutonu eigna God ginauna kuru meini kaisei mae te kiloni “Mesia” eghuteuna mana mala nodi thofno mae King mare. Kmana fata, mae Matiu falalase cheke te au ka nonomho tiatifa eigna mae Mesia te mei tutuani fara kate mei mae Jisas te au ka nauthoglu igne.
Keha vido ka buka igne
Jisas neke karha mei: 1:1–2:23
Ame fufunu nga Jisas nogna gloku na: 3:1–4:11
Jisas ne eni nogna gloku na Galili: 4:12–18:35
Jisas eni nogna gloku Juda: 19:1–20:34
Wik leghu lahu te au Jisas Jerusalem: 21:1–25:46
Jisas lehe eghuteuna ke karha fapulo: 26:1–28:20
1Susureigna mae Jisas Kraes
1Igne buka thoutonu eigna mae Jisas Kraes, vikegna mae Devet, nei vikegna mae Ebraham.
2Mae Ebraham na neke kmagna mae Isak;
mae Isak na neke kmagna mae Jekop;
mae Jekop na neke kmagna mae Juda nei hatimare mae thabusigna;
3mae Juda na neke kmadi mae Peres ghe mae Sera (idodi na neke Tama);
mae Peres na neke kmagna mae Hesron;
mae Hesron na neke kmagna mae Ram;
4mae Ram na neke kmagna mae Aminadab;
mae Aminadab na neke kmagna mae Nason;
mae Nason na neke kmagna mae Salmon;
5mae Salmon na neke kmagna mae Boas (Rehab teke idogna mana na);
mae Boas na neke kmagna mae Obed (Rut teke idogna mana na);
mae Obed na neke kmagna mae Jesi na;
6mae Jesi na neke kmagna mae King Devet.
Mae Devet na neke kmagna mae Solomon, (nu idogna mana na neke khetogna mae Uria);
7mae Solomon na neke kmagna mae Rehoboam;
mae Rehoboam na neke kmagna mae Abaeja;
mae Abaeja na neke kmagna mae Asa;
8mae Asa na neke kmagna mae Jehosafat;
mae Jehosafat na neke kmagna mae Joram;
mae Joram na neke ku’egna mae Usia;
9mae Usia na neke kmagna mae Jotam;
mae Jotam na neke kmagna mae Ehas; mae Ehas na neke kmagna mae Hesekaea;
10mae Hesekaea na neke kmagna mae Manase;
mae Manase na neke kmagna mae Amon;
mae Amon na neke kmagna mae Josia;
11mae Josia na neke kuꞌegna mae Jekonia nei tahigna mana re; mare neke au nekeu kau narane teke sneka teke tei mae Israel re ka namono Babilon.
12Ke leghugna te tei sosolo Babilon na mae Jekonia neke kmagna mae Sieltiel;
mae Sieltiel na neke kmagna mae Serubabel;
13mae Serubabel na neke kmagna mae Abiudi;
mae Abiudi na neke kmagna mae Eliakim;
mae Eliakim na neke kmagna mae Aso;
14mae Aso na neke kmagna mae Sadok;
mae Sadok na neke kmagna mae Akim;
mae Akim na neke kmagna mae Eliudi;
15mae Eliudi na neke kmagna mae Eleasa;
mae Eleasa na neke kmagna mae Matan;
mae Matan na neke kmagna mae Jekop;
16mae Jekop na neke kmagna mae Josep khetogna Meri, idogna mae Jisas mae te kiloni Kraes.
17Aonu, phagusu teke funu ka mae Ebraham te posa ka mae King Devet na jame nabagna nabotho fati phagusu. Eghuteuna teke funu ka mae Devet te posa ka narane teke sneka teke tei mare Babilon na keha nabotho fati phagusu. Eghuteuna teke funu jare te posa ka teke karhagna mae Kraes na keha nabotho fati phagusu.
Karhagna mae Jisas Kraes
18Igne u thoutonu teke karhagna mae Jisas Kraes na. Idogna mana Meri gne neke paru nekeu ka mae Josep. Nu ame tolaghi nga repa teku na mare la filonihi Meri gne la au thugna hi kau nogna nolaghi mae Tharunga te Blahi. 19Mae Josep khetogna Meri gne, mana kaisei mae keli fara puhigna na. Mana theome magnahagheni te famamajani Meri ka mavitu na, aonu mana ne hiro phoge kau gaoghathogna na mala megei nga klisu nodi pharu na.
20Kate ghathoni teu mana igne, mana ne mifi. Aonu kaisei engel nogna Lord ne thakle ka mana, ne cheke eghu, “Ghema Josep, iagho mae vikegna mae Devet, thosei mhaghu te hata khetomu Meri ana naugna u sua na neke au mei kau nogna nolaghi mae Tharunga te Blahi. 21Naꞌa ginauna na au kaisei thugna nalhaꞌu eghuteuna iagho na kiloni mana Jisas, naugna mana ginauna na fakarhidi nogna naiknore kau nakhibodire.”
22U glepo igre ne horoghoto ka unha teke chekeni Lord God ka mae profet Isaia, 23“U khupi na ginauna bukla eghuteuna ginauna na au kaisei thugna nalhaꞌu. Eghuteuna, mare ginauna na kiloni mana mae Emanuel.” U gaoghathogna “mae Emanuel” gne, “God na au baluda”.
24Mae Josep dofra haghe ne leghuni chekegna u engel nogna Lord na ne hata Meri ne tolaghi ka naꞌa. 25Nu mae Josep theome au fodu neu ka Meri ne ghilei karha mae thugna nalhaꞌu na. Mae Josep ne kiloni nanghagna mae thugna na, mae Jisas.
2Mae glalase mei funudi ke maghati
1Mae Jisas neke karha ka namono Betlehem, ka Provins Judia kau narane teke King mae Herod. Ke leghugna te karha mae Jisas na, keha mae glalase ne mei posa Jerusalem funudi ke maghati. 2Mare ne ghusna eghu, “Ne karha aheva si mae sua nalhaꞌu te mala nomi mae King ghotilo mae Jiu grea? Ghehati ne filoni nogna nathunu mana te haghe ke maghati. Eghume, ghehati mei mala pogho soru ranghini mana.”
3Kate nomhini mae King Herod eigna nodi King majaghani mae Jiu gne, mae King Herod ne diꞌanagnafa fara, nei jaola ngau iheire te gnafa te au ka namono Jerusalem. 4Mae Herod ne kiloni kaisei faidu maladi mae pris ulu nei mae velepuhigna vetula nogna mae Moses. Mana ne ghusna eghu ka mare, “Mala karha aheva neku si mae Kraes naia?”
5Mare ne cheke eghu ka mae King Herod, “Ka namono Betlehem, ka Provins Judia.” Naugna aigne unha teke risoni mae profet Maeka tifa na,
6“ ‘Ghotilo naiknogna Betlehem, te au ka Provins Judia.
Kaisei mae ka ghotilo mana ginauna na kaisei mae mala baubatudi naiknogna Israel jateula kaisei mae greireghi sipu te batudi nogna sipura eghu.
Eghume, nomi namono ikoi ghotilo igne ginauna na kaisei namono ulu tulao ka Provins Judia.’ ”2:6 Mae 5:2,4.
7Ke leghugna igne mae Herod ne kilo fodudi mae phosa teke mei funudi ke maghatire ne faidu poru baludi mare, mala lase fakelini ka mare u thofno narane teke thaklegna u nathunu na. 8Aonu mana ne fariuriu chaghidi mare ne cheke eghu, “Tei ghotilo mala hiro fakelini mae sua na. Eghuteuna kate filoni deni ghotilo na, ke mei fanomhi ghau iara eghu, mala tei iara pogho soru ranghini mana.”
9Ke leghugna te nomhidi nogna cheke mae King igre, mare jifla ne tei. Eghuteuna u nathunu teke filoni mare na ne tei ke uludi mare te ghilei snoto ke kligna gna u suga te thuru teu sua na. 10Kate filoni mare u nathunu igne, mare ne kafe keli tadi fara balu gleale’a. 11Mare ne tei ruma ka suga aheva te au sua na ne filoni mana balugna Meri idogna na. Mare tuturupuku ne pogho soru ranghini mana. Aonu mare feferha nodi vauvaghure, ne tusu ranghini mana nodi namha te biꞌo fara silenidire, u gol, u insens, nei u mur. 12Nu God ne cheke faheta fara ka mare kau mifi na mala thosei ke pulo mare kau nabrou te thoke ka mae King Herod. Aonu mare neke pulo ka nodi namono na ka keha nabroui.
Tharakna mae Josep na ne rikha ne tei Ijep
13Ke leghugna te jifla mare na, mae Josep thuru ne mifi. Eghuteuna, kaisei engel nogna Lord ne thakle mei ne cheke eghu ka mana, “Ghema Josep, dofra haghe! Hata sua ghe idognare mala soru ka namono Ijep, au fabrahu jare ke ghilei cheke nigho iara mala teke pulo na. Mae King Herod na hironi mae sua igne, naugna mana magnahaghei te faleheni mae sua na.”
14Aonu mae Josep kegra haghe ne tei Ijep farihotei bongiro baludi Meri ghe thugna. 15Mae Josep ne au neu jare ne ghilei lehe mae Herod. Igne ne horoghoto fara ka chekegna Lord teke cheke eghu mae profet Hosia tifa ia, “Iara neke kilo fajiflani mae thugu na ka namono Ijep.”
Mae King Herod ne cheke mala falehedi sua nalha’ure
16Kate laseni mae Herod te chaghini maedi ke maghati gre, mana ne diꞌatagna fara. Aonu, mana ne chekedi nogna mae soldiare mala tei mala falehe gnafa goro mae sua nalhaꞌu te au ka namono Betlehem, nei ka nohi te au faligohoni Jerusalem. Mana neke cheke mala kafe falehedi goro mae sua nalhaꞌu te funu ka phei finogha nei teke karhala. Mae Herod ne eni igne, naugna leghuni unha teke chekeni maedi ke maghatire kau narane teke thaklegna u nathunu na. 17Igne ne thofno horoghoto ka unha teke chekeni mae profet Jeremaea tifa ia,
18“Naikno te au ka namono Rama ne nomhini kaisei naogla,
u naogla natanhi nei phaopado,
Resel ne tanhidi thugnare,
ne theome kmu,
naugna mare ne kafe lehehi.”
Mae Josep ghe Meri neke pulo Israel
19Ke leghugna te lehe mae Herod na, kaisei engel nogna Lord ne thakle ranghini mae Josep kau mifi na ka namono biꞌo Ijep, 20ne cheke eghu ka mana, “Josep, dofra haghe! Hata sua ghe idognare, mala ke pulo ka namono Israel, naugna naikno teke magnahaghei faleheni mae sua na la kafe lehehi.”
21Mae Josep kegra haghe, ne hata sua ghe idognare neke figri Israel. 22-23Kate nomhini mana mae Akelaus teke mae King Judia tughuni mae kmagna Herod teke lehe na, mae Josep ne mhaghu te tei au jare. Aonu, ke leghugna te cheke God ranghini mae Josep kau mifi na, retilo neke tei ka namono Nasaret te au ke lamnagna Provins Galili. Igne ne horoghoto fara ka unha teke cheke eghu hatimare mae profet tifa eigna mae Kraes ia, “Mare na kiloni mana mae gna Nasaret.”
3U nogna gloku mae Jone Apublahi
(Mak 1:1-8; Luk 3:1-18; Jon 1:19-28)
1Ka narane au teu mae Jisas ka namono Nasaret igre, mae Jone Apublahi mei ne toutonuni Nonomho te Keli na ka namono nagou na ka Provins Judia. 2Mana ne cheke eghu ka naikno te fanomho ka mana re, “Ghotilo lilisei puhimi te diꞌare, naugna narane God nate funei frunidi nogna naiknore la namo meihi!” 3Mae profet Isaia neke kulu cheke eghu eigna mae Jone,
“Kaisei mae na poapola fabiꞌo ke lamnagna namono nagou na, na cheke eghu,
‘Tarabana nabrou gna LORD,
eꞌei fakeli nabrou mala tei gna mana.’ ”
4Pohe te pipichi mae Jone na neke horo ka khakla kamel, eghuteuna glepo te hugha mana ka sorogna na guli buluka. Gano te ghamu mana re khupo nei u jujurukuli. 5Kmana naikno ne tei fanomho ka mae Jone. Mare mei funudi Jerusalem, nei ka namono te gnafa ka Provins Judia, nei ka namono te falithuini Kho’u Jordan. 6Mare ne cheke thakledi nakhibodire, eghuteuna mae Jone ne faꞌapublahidi mare ka Kho’u Jordan.
7Kmana mae Farasi nei mae Sadiusi eghu ne mei ka vido aheva te faꞌapublahi naikno mae Jone na, naugna mare ne magnahaghei mei apublahi ka mana. Eghuteuna, kate filodi mare na, mae Jone ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo jateula mogo eghu! Naugna ghotilo lase chaichaghi fara! Ihei teke cheke ranghi ghami ghotilo te mala mei apublahi na, eghuteuna ihei teke cheke te mala rikhani ghotilo diꞌatagna God tela namo meihi igne? 8Koko si ghotilo puhimi te diꞌare mala jateula sisi te keli eghu nakarhami re fagaglana gna nakarha majaghani na. 9Thosei chekeni koba ghotilo ne doglohi ke ulugna God naugna ne vikegna mae Ebraham themi teuna. Naugna te chekeni iara ka ghotilo na, God na tangomana te ei vikegna mae Ebraham ka thina te filodi ghotilo igre! 10Nu gognarona God tarabana mala fate naikno jateula kaisei mae te au khila te mala kato soru gaju ra teuna la kulu auhi ka glathigna gaju na. Eghume, mana ginauna kato soru gaju te theo sisidi igre mala koko lao ka khaꞌaghi.
11“Iara faꞌapublahi ghami ghotilo ka khoꞌu fagaglana gna te hogri nagnafa ghotilo na. Nu kaisei mae te thono nolaghi fara na mana na mei ke leghugu iara, nu mana ginauna na faꞌapublahi ghami ghotilo kau Tharunga te Blahi nei kau khaꞌaghi. Mana mae ke biꞌogu iarai. Iara theome nabagu te paladi nogna sadol mana re. 12Mana ginauna fatedi naikno te gnafare. Tutuani, mana ginauna vavahi iheire te doglore ka iheire te theome doglore. Jateula mae ihei te fofota gano te kelire ka gano te diꞌara eghu. Te kelire mala lilisei ka nogna suga na. Te diꞌare mala koko lao ka khaꞌaghi te karha fabrahu na.”
Mae Jisas ne tei apublahi ka mae Jone
13Ka narane mae Jone te faꞌapublahidi naiknore, mae Jisas funugna Galili ne mei Jordan ka mae Jone mala apublahi ka mana. 14Mae Jone tirogna te faꞌapublahini mae Jisas na, ne cheke eghu ka mana, “Iara nga jame te nabagu te mala apublahi ka iagho na, ne fanefou si teke mei iagho ka iara gnea?”
15Aonu mae Jisas ne cheke eghu ka mae Jone, “Eni sagho gognarona. Naugna ka igne na tapa eni unha te magnahagheini God na.” Mae Jone ne faꞌuveni mana.
16Ke leghugna te apublahi na, mae Jisas ne daka mata kau khoꞌu na. Ka vido tuanala, maloa na ne thora ranghini mana, eghuteuna mana ne filoni Tharungagna God na ne soru mei jateula kaisei balhu neu ne thoti ke kligna gna mana. 17Aonu kaisei naogla ne cheke eghu mei funugna kligna, “Igne mae thofno Thugu iara na. Iara thofno namhani mana nei keli taguni eghu mana.”
4Mae Satan ne fariuriuni mae Jisas mala jafra mana
1Tharunga te Blahi na batuni mae Jisas ne tei ka namono nagou na mala mei mae Satan mala fariuriuni mala jafra mana. 2Kate theome ima mana ke lamnadi phiatutu narane nei phiatutu bongi teu igre, mae Jisas ne rofo fara. 3Satan mei ne cheke eghu ka mana, “Ghema, te Thugna God iagho na, iagho chekedi thina igre mala tughu ke vuhai bret.”
4Jisas ne cheke eghu ka mae Satan, “Grioriso te blahi ia cheke eghu, ‘Naikno na theome karha ka gano kolho, nu karha ka cheke te gnafa te jifla mei ka God.’ ”4:4 Diu 8:3.
5Satan batuni Jisas ne haghe ka namono blahi Jerusalem, ne fakegrani mana ka khekelegna Sugablahi na. 6Satan ne cheke eghu ka Jisas, “Ghema, te Thugna God iagho na, krofu soru pari! Naugna te chekeni kau grioriso te blahi ia,
“ ‘God ginauna na chekedi nogna engel re mala reireghi nigho.
Mare na tako nigho mala theome tothokei iagho ghahemure ka thina.’ ”
7Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Nu te chekeni la ka grioriso te blahi ia, ‘Thosei fariuriuni LORD nou God!’ ”4:7 Diu 6:16.
8Ke leghugna igne, Satan ne hatani mae Jisas ne haghe kau khekelegna thogele te brahu na. Satan ne tathakle ka mana thuagna namono biꞌo fateo gna nauthoglu igne nei nodi nafnakno fateote’o. 9Eghuteuna Satan ne cheke eghu, “Gobigna lepo igre iara na snakre ari ka iagho, eghu jame te tuturupuku te pogho soru iagho ranghi ghau iara na.”
10Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Tei delei, ghema Satan! Naugna te chekeni teu kau grioriso te blahi na, ‘Iagho pogho soru ranghini LORD nou God, eghuteuna loku ranghini kolho mana.’ ”4:10 Diu 6:13.
11Aonu, Satan ne tei kokoni mae Jisas. Eghuteuna nogna engel God re mei ne toghoni mae Jisas.
Mae Jisas ne fufunu u nogna gloku na Galili
12Kate nomhini mae Jisas au teu mae Jone kau suga sosolo na, mana jifla Judia neke pulo Galili. 13Mana ne kulu tei Nasaret, eghuteuna mana theome au raugha jare. Nu mana jifla neke tei au Kapanam, kaisei namono rhegna Kholo Galili, ke lamnagna nohi Sebulun nei Naftali. 14Igne ne horoghoto ka unha teke cheke eghu mae profet Isaia tifa ia,
15“Ka namonogna Sebulun nei Naftali,
ka nabrou te tei posa ke tongna, ka keha phile Kho’u Jordan,
te au Galili namonodi naikno te theome Jiu.
16Naikno te theome laseni God,
te au kate romno igre ginauna filoniu naphae te biꞌo na.
Naphaegna God na ginauna na jateula naprai te haghe hamerane ia eghu na thakle ranghidi naikno te theo tadi nakarhagna God.”
17Funu ka narane igne mae Jisas ne funu toutonuni Nonomho te Keli na ka naiknore ne cheke eghu, “Ghotilo lilisei puhimi te diꞌare, naugna narane God te funei frunidi nogna naiknore la namo meihi.”
Mae Jisas ne kilodi hatimare fati mae naugra
18Kate lilihi te tei mae Jisas ka grathagna Kholo Galili, mana ne filodi phei mae thabusigna te ugra sasa, mae Simon mae te kiloi Pita ghe mae Aduru. Phiamare ugra sasa ka nodi fangna na. 19Mae Jisas ne cheke eghu ka phiamare, “Mei ke leghugu. Iara na falalase ka ghopa te mala salo mei naikno ka iara na.” 20Aonu, phiamare ghosei ne lisei soru nodi fangnare ne tei balugna mana.
21Mana tei ne filodi mae Jemes ghe mae Jone, phei thugna mae Sebedi. Phiamare saghe neu ka mola na balugna mae kmadi na, ghau neu nodi fangnare. Mae Jisas jaola ne kilodi phiamare. 22Phiamare ghosei ne tei kokoni mola na balugna mae kmadi na, ne tei leghuni mae Jisas.
Mae Jisas ne farirhiudi nei fakarhidi eghu naikno te fogra
23Mae Jisas ne tei tongana ka Provins Galili, ne ruma ka nodi suga tharai mae Jiu ne farirhiu, nei toutonu thakleni Nonomho te Keli eigna narane God nate funei frunidi nogna naiknore, nei fakarhidi naikno te gnafa te fogra nei khabru biꞌo teure. 24Thoutonu eigna mae Jisas na ne tei tongana heva heva ka Provins Siria, eghuteuna mare hata ne mei ka mana naikno te gnafa te fogra re. Naikno igre au tadi soasopai khabru. Keha au naitu, keha snosnogho, nei keha lehe ghahedi nei khamedi teure. Tutuani, mae Jisas ne kafe fakarhadi. 25Kmana naikno mei funudi ka Provins Galili, nohi Dikapolis, ka namono biꞌo Jerusalem, ka Provins Judia nei ka keha phile Kho’u Jordan ne tei leghuni mae Jisas.
5Nogna farirhiu mae Jisas ke kligna thogele
1Kate filodi mae Jisas nakhapru biꞌo te leghuni mana re, mana haghe ka thogele na ne gnokro soru pari. Nogna mae fanomhore ne kafe mei khapru faligohoni mana. 2Mana funu farirhiudi ne cheke eghu:
3“Keli tadi iheire te laseni te fnota ka God na, mare ginauna theome ludeni nakarha te tutuani na.
Naugna God ginauna funei frunidi nafnata naikno igre.
4Keli tadi iheire te au diꞌanagnafa, mare ginauna nake gleꞌau.
Naugna God ginauna fameomegodi.
5Keli tadi iheire te au faparidi thedi, mare ginauna nake gleꞌau.
Naugna mare na au nodi glepo te keli teke kulu nhaꞌa cheke ranghidi.
6Keli tadi iheire te magnahagheni fara te eni unha te keli te magnahagheni God.
Naugna God ginauna toghodi mare te mala eni igne.
7Keli tadi iheire te namhadi nei lolokelidi teu keha naiknore.
Naugna God ginauna jaola nake namhadi nei lolokelidi eghu mare.
8Keli tadi iheire te thofno namhani God.
Naugna mare ginauna au balugna God.
9Keli tadi iheire te loku eigna na au muana ke lamnadi iheire te magra.
Naugna God ginauna kilodi goro thugna.
10Keli tadi iheire te au papara eigna te eni unha te magnahagheni God na.
Naugna God ginauna funei frunidi nafnata naikno igre.
11“Uve, ghotilo keli tami fara kate cheke fapari ghami nei para ghami. Mare ginauna chaghi chekedi thua nafnata cheke te diꞌa eimi ghotilo, naugna ghotilo nogu iara. 12Neuba, ghotilo gleꞌa nei keli tami eghu, naugna ginauna Kmada na taba fabiꞌo ghami ghotilo kligna. Naiknore ginauna para ghami ghotilo jateula teke edi hatimare mae Jiu ka nogna mae profet God tifa ra eghu.”
Tahi nei juta
13Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Nu ghotilo lasenihi tahi ia. Ghotilo mala jateula tahi te mala fakelidi ganora eghu ka naiknogna nauthoglu igne. Nu te khoko grahagna na, ghotilo ginauna theome tangomana teke eni keli na. Te eghu na nabagna na koko fakosi mala tapla kolho naikno ke kligna gna.
14“Ghotilo mala jateula juta eghu mala baubatuni nakarha te keli na ka naiknogna nauthoglu igne. Namono te au ka thogele na, theome tangomana te poru ka tathagna naikno na.15Jame kaisei mae fakasa juta, mana theome tangomana te lilisei ke pari khara’o na, theo. Nu mana na lilisei haghe kligna, mala kafe phae ka iheire te au kau suga na.16Eghume, jateula tuana eghu, ghotilo mala falalase nakarhami na mala laseni naiknore te nogna naikno God ghotilo na, nei filo glani unha te keli te eni ghotilo na. Eghuteuna mare ginauna cheke fakelini mae Kmami, mae ihei te au kligna.”
Farirhiu eigna nogna vetula mae Moses
17Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Na mei iara kau nauthoglu igne mala hata koko nogna vetula mae Moses nei nodi cheke hatimare mae profet gre eghu ghotilo gaoghathomi na. Theo, iara gne mei mala horoghoto nei laseni eghu ghotilo gaoghathogna unha teke chekeni mare ia eghu.18Nu tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na, kate au nga teu nauthoglu ghe maloa gre baludi gobigna lepo igre, ginauna theome hata koko kaisei phugra cheke ikoi kau nogna vetula mae Moses na, ghilei horoghoto ka gaoghathodire. 19Eghume, ihei te huhughuni kaisei phugra cheke ka vetula na, eghuteuna jaola meke farirhiudi keha naiknore mala ke huhughunila vetula na teuna, naikno tuana ginauna pari lahu ka naikno te funei frunidi God re. Eghuteuna ihei te leghuni vetula na eghuteuna jaola meke farirhiudi la keha naiknore mala leghuni la vetula na teuna, naikno tuana ginauna mae biꞌo lahu ka naikno te funei frunidi God re.20Te chekeni iara ka ghotilo gognaro na, te jateula nakarhadi hatimare mae velepuhigna vetula nogna mae Moses nei hatimare mae Farasi teu ghotilo te theome keli na, ghotilo ginauna theome nabami te ruma ka naikno te funei frunidi God re.”
Farirhiu eigna te diꞌa tada ka kherada fofodu
21Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo la nomhinihi nodi farirhiu mae kuꞌeda tifa ra, ‘Thosei falehe naikno. Mae ihei te falehe naikno na, mare na hatani mana kau fate.’22Nu te chekeni iara ka ghotilo gognarona, mae ihei te diꞌatagna fara ka mae kheragna fofodu na, mare ginau na hatani mana kau fate. Eghuteuna mae ihei te cheke fadiꞌani mae kheragna fofodu na, mare na hatani mana kau fate ke uludi hatimare mae biꞌo. Eghuteuna mae ihei te cheke nolini mae kheragna fofodu na, mana ginauna tei Gehena kau khaꞌaghi te karha fabrahu na.
23“Eghume, kate mei pogho soru iagho ka God na, ke ghathoni teke diꞌatagna nigho mae kheramu fofodu ia eghu,24thosei kulu mei pogho soru ka God. Iagho tei fadoglini najafra teke fathoro nigho mae kheramu fofodu na, ame ke pulo nga iagho mala pogho soru ka God eghu.
25“Mae ihei te magnahaghei hata nigho kau fate eigna unha teke eni fadiꞌa iagho ranghini na, iagho ghosei tei fadoglini ka mana puhi tuana. Te theo iagho na, mana ginauna na hata tei nigho ka mae mala fate. Eghuteuna, mae mala fate na ginauna snakre tei nigho ka hatimare mae pulisire. Aonu, mare ginauna hata tei nigho kau suga sosolo.26Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na, te eghu na, iagho ginauna theome ghosei jifla kau suga sosolo na, ghilei foli fahui iagho sileni leghu lahu gna u nou faen na.”
Farirhiu eigna tholaghi pedo
27Mae Jisas ne cheke eghu, “Ghotilo la nomhinihi cheke farirhiu te cheke eghu ia, ‘Thosei tolaghi pedo.’5:27 Eks 20:4. 28Nu te chekeni iara ka ghotilo na, mae ihei te filo lao ka gaꞌase na eghuteuna magnahagheni naꞌa kau gaoghathogna na teuna, mana la enihi puhi te diꞌa na ka naꞌa.29Nu, jame te batu nigho tatha fei nhetamu na kau puhi te diꞌa na, iagho bilo koko. Theome keli te lisa lao iagho thinimu fateo na Gehena ka khaꞌaghi te karha fabrahu na. Te keli na iagho koko ngala vido ikoi tuana.30Jame te batu nigho khame fei nhetamu na kau puhi te diꞌa na, iagho kusu koko. Theome keli te lisa lao iagho thinimu fateo na Gehena ka khaꞌaghi te karha fabrahu na. Te keli na iagho koko ngala vido ikoi te diꞌa tuana.
31“Nu kaisei na teuna, ghotilo la nomhinihi u farirhiu te cheke eghu ia, ‘Mae ihei te magnahaghei koko khetogna na, keli fara, mana na tusu lao pepa te mala sopa au na ka naꞌa, ame tangomana nga mana te tei kokoni khetogna na eghu.’5:31 Diu 24:1. 32Nu te chekeni iara ka ghotilo na, mae ihei te koko khetogna na, eghuteuna ke tolaghi naꞌa ka kaisei mae delei ngau teuna, naꞌa na khale ka tholaghi pedo, naugna nakhibogna mae khetogna na. Eghuteuna, mae ihei teke tolaghi ka naꞌa na mana khale la kau tholaghi pedo.”
Farirhiu eigna u nhaꞌa cheke
33Mae Jisas ne cheke eghu, “Ghotilo la nomhinihi vetula teke cheke eghu mae kuꞌeda tahati tifa ra, ‘Thosei nhaꞌa cheke chaichaghi. Nu unha teke nhaꞌa chekeni ghotilo ka nanghagna God na tuana ngala te mala eni tutuani ghotilo na.’34Nu te chekeni iara ka ghotilo gognarona, thosei nhaꞌa cheke ka kaisei unha nga eghu. Thosei nhaꞌa cheke kligna, naugna kligna na namono mala au gna God mae King. 35Ghotilo jaola thosei nhaꞌa cheke kau nauthoglu igne, naugna nauthoglu igne mala taplagna God. Eghuteuna ghotilo thosei nhaꞌa cheke ka namono biꞌo Jerusalem, naugna nogna namono God mae King.36Eghuteuna kate nhaꞌa cheke na ghotilo, thosei nhaꞌa cheke ka phaꞌumi themi are, naugna ghotilo theome tangomana te eni favegha ba fapipito kaisei khaklami na.37Eghume, kate nhaꞌa cheke na ghotilo, chekeni ngala te ‘Uve, iara na eniu’ ba ‘Theo, iara na theome eni tuana.’ Jame te cheke salaꞌui ghotilo na, u nafnata nhaꞌa cheke tuana neke mei funugna ka mae Satan.”
Farirhiu eigna kuikuni
38Mae Jisas ne cheke eghu, “Ghotilo la nomhinihi u cheke farirhiu te cheke eghu ia, ‘Mae ihei te fadidiꞌa kaisei tathagna mae kheragna fofodu na, mare ginauna nake jaola fadidiꞌa kaisei tathagna mana. Eghuteuna mae ihei te pipisu kaisei kheꞌigna mae kheragna fofodu na, mare ginauna jaola nake pipisu kaisei kheꞌigna mana.’5:38 Eks 21:24. 39Nu te chekeni iara ka ghotilo na, thosei tughu fapulo unha teke eni fadiꞌa ranghi nigho mae kheramu fofodu na. Nu mae ihei te famamaja nigho te mei te taponi keha phile bakomu na, iagho ke figri lao keha bakomu na mala ke tathapo mana.40Nu jame kaisei mae magnahaghei hati nigho kau fate mala hata nou phoko iagho na, jateula te pholorugna teke fadiꞌani mana iagho na teuna, jaola ke tusu lao iagho ka mana nou phipichi te brahu na eghu.41Jame kaisei mae soldia kuru nigho mala hata tei nogna glepore nabagna kaisei kilomita teuna, iagho hata tei nogna glepo mana re nabagna phei kilomita. 42Jame kaisei naikno tore glepo ka iagho, fei nogna eghu. Eghuteuna mae ihei te magnahaghei hata ghu kolho kaisei glepo ka iagho teuna, snakre lao ka mana eghu.”
Farirhiu eigna u namha
43Mae Jisas jaola neke cheke eghu, “Ghotilo la nomhinihi farirhiu te cheke eghu ia, ‘Namhani mae kheramu fofodu na, eghuteuna tirouni nou mae naoka na eghu.’ 44Nu te chekeni iara ka ghotilo na, ghotilo mala kafe namhadi nomi mae naokare, nu taraidi naikno te para ghami re eghu.45Te eghu ghotilo na, ghotilo ginauna goro thugna God mae Kmami te au teu kligna. Naugna God namhadi iheire te diꞌa ranghini. Tutuani, mana neke eni naprai mala phae ke klignadi iheire te keli ba ke klignadi iheire te diꞌa. Mana jaola neke eni nakhete na mala soru ke klignadi iheire te keli ba ke klignadi iheire te theome keli.46Jame te namhadi kolho ghotilo naikno te namha ghami themire, God ginauna na theome taba ghami ghotilo. Naugna mae te diꞌa te saosalo takis igre mare jaola eni tuana.47Eghume, te keli ranghidi kolho ghotilo kherami fofodu themire, tuana theo kaisei nafugna kolho. Naugna mae bongihehe re mare edila nafnata puhi tuare. 48Nu te chekeni iara ka ghotilo na, ghotilo te gnafa na mala kafe klino nei doglo eghu fabrahu nakarhamire, jateula mae Kmami te au kligna te klino nei doglo fabrahu teu nakarhagna ia eghu.”
6Farirhiu eigna te toghoni naikno te kuma
1Mae Jisas ne cheke eghu, “Fiofilo ghami ghotilo ia, thosei mala filo ghami nga eghu edi gloku te kelire ke uludi naiknore. Naugna mae Kmami ghotilo te au kligna na mana ginauna na theome taba ghami ghotilo.
2“Kate tufa glepo ka naikno te kuma na, thosei jateula mae te chaichaghi ra eghu falalase ka naiknore. Mare edi tuare ke lamna suga tharai nei ke lamna nabrou biꞌo. Mare magnahaghedi naiknore te ghatho tahudi kolho. Nu tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na, mare la kulu hatahi nodi tabare kate cheke fakelidi naiknore.3Eghume kate tufa glepo ka naikno te kuma na, iagho eni kau nafnata puhi te mala theome tangomana te laseni mae thofno kheramu fofodu na unha te eni iagho na.4Te eghu na, iagho themu ngala te laseni unha teke tufa iagho na. Nu mae Kmamu God mae ihei te filoni unha teke eni poru iagho na, nate taba nigho na.”
Farirhiu eigna tharai
5Mae Jisas ne cheke eghu, “Kate tarai na, ghotilo mala thosei jateula mae te chaichaghi ra eghu. Mare magnahaghei fara te tei kegra te tarai ke lamnadi suga tharai ba farihotei glalaba. Mare magnahaghedi naiknore te filodi unha te edi mare re. Nu tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na, mare la kulu hatahi ka naiknore nodi tabare.6Nu iagho na, kate tarai na iagho ruma ka nou chogho na, eghuteuna bobotho grengatha na, eghuteuna iagho tarai poru ka mae Kmamu te theome tangomana ihei te filoi na eghu. Mana na filoni unha te eni poru iagho na eghuteuna mana ginauna taba nigho iagho.”7Kate tarai na, ghotilo thosei tarai jateula mae bongihehe te chekedi nafnata cheke te theo nafudi kolho ra eghu. Kate tarai brahu na ame nomhidi nga God eghu mare gaoghathodire.8Ghotilo thosei jateula mare eghu, naugna ame tore nga ghotilo teuna, mae Kmami ghotilo na la kulu lasenihi unha te magnahagheni ghotilo na.
9“Eghume, kate tarai na, ghotilo tarai jateula igne eghu:
“ ‘Mama te au kligna,
ghehati magnahaghei te ghatho tahuni nanghamu te blahi.
10Ghehati magnahaghe nigho te mei funei fruni ghami,
nei snakre meini unha te magnahagheni iagho agne pari jateula ngau kligna.
11Tusu mei ranghi ghami gano te nabagna narane igne.
12Hata fadeleidi tami thua glepo te diꞌa te kela fajafra dihi jateula ngau ghehati te hata fadeleidi unha najafra teke edi fadiꞌa ranghi ghami keha naiknore.
13Thosei snakreni kaisei glepo mala mei fariuriu ghami,
nu fakarhi ghami kau nogna nolaghi Satan.’
14Uve, te hata fadeleidi ghotilo unha najafra teke edi mare re mae Kmami ghotilo te au kligna na ginauna jaola hata fadelei ranghi ghami najafra teke edi ghotilo re. 15Te theome hata fadelei ghotilo najafradi keha naiknore, mae Kmami ghotilo te au kligna na ginauna jaola theome hata fadeleidi najafra teke edi ghotilo re.”
Farirhiu eigna dangna
16Mae Jisas ne cheke eghu, “Gognaro na eigna te theome ghamu gano. Kate dangna na, ghotilo thosei filo uchu jateula te edi mae te chaichaghi ra eghu. Mare fadidiꞌa tathadire ka narane te dangna na. Mare eni igne, mala filo naiknore eghu kolho. Nu tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na, mare la kulu hatahi nodi tabare ka naiknore. 17Nu iagho na, kate dangna na, dadalu tathamu are nei pore fakeli khaklamu are eghu.18Aonu naiknore ginauna theome tangomana te laseni te dangna teu iagho na eghu. Nu kaisei mae Kmamu te theome tangomana kaisei naikno te filoni na ngala te lase nigho iagho na. Eghuteuna mae Kmamu, mae ihei te filoi unha te eni poru iagho na, mana ginauna taba nigho iagho.”
Farirhiu eigna u dedei
19Mae Jisas ne cheke eghu, “Thosei salofodu malami themi dedei gna nauthoglu igne, naugna kokorosi nei kukuku eghu tangomana nate fadidiꞌa na. Eghuteuna mae te blaure tangomana te paꞌe suga na mala ruma blau.20Nu salo fodu malami themi dedei gna kligna. Kokorosi nei kukuku theome tangomana te fadidiꞌa na. Nu mae te blaure theome tangomana te paꞌe suga na mala ruma blau.21Naugna aheva te au nomi dedei ghotilo na, igne ngala te mala au gaoghathomi ghotilo tagna na.
Tathamu iagho na jateula kaisei juta eghu
22“Tathamu iagho na jateula kaisei juta eghu, naugna iagho tangomana te filoni u naphae na. Nu te keli teu iagho tathamure, iagho ginauna kafe fodu kau naphae.23Eghuteuna te diꞌa fara iagho tathamure, thinimu iagho na ginauna romno fara. Eghume te theo kaisei naphae ke lamnamu iagho nu romno kolho teuna, iagho ginauna na romno fara.
Loku ranghidi phei mae funei
24“Theo kaisei naikno te loku ranghidi phei mae funei na. Mana ginauna magnahagheni kaisei mae funei kolho nei tirognani keha na. Mana ginauna na ghatho tahuni kaisei mae funei kolho nei na theome ghatho tahuni keha na. Eghume iagho theome tangomana te loku ranghidi God ghe dedei gna nauthoglu igne jateula phei nou funei teuna.”
Farirhiu eigna te rouronu ka God
25Mae Jisas ne cheke eghu, “Naugna igne te chekeni iara ka ghotilo na, thosei nanga nomi eigna gano ba eigna khoꞌu te mala karha teu ghotilo na, ba eigna pohe maladi thinimi are. Naugna karha na glepo ke ulugna ganoi, nu thini na glepo ke ulugna pohei.26Filo si ghotilo ka nanghaji te flalo tafri are. Reꞌe theome joꞌu sisi nei theome pulei gano mei mala bubukrei ka suga na. Nu mae Kmami ghotilo te au kligna na te faghamudire. Filo si ghotilo, ghotilo glepo ke uludi nanghaji igrei ka tathagna God na.27Nu ghotilo theome tangomana teke nhaꞌa lao kaisei finogha kau nakarhami na mala ke nangani ghu keu tuana.
28“Nu ghotilo thosei nangani pohe te mala pipichi na. Filodi si ghotilo ka sisi te karha tafri ka namhata na are. Reꞌe theome loku nei theome ei nodi pohe eghu thedi.29Nu te chekeni iara ka ghotilo na, sisi are famane khuakhuda fara filodire. Eghuteuna King Solomon, mae ihei teke pipichi pohe te khuakhuda fara tifa na, mana neke theome pipichi kaisei pohe jateula sisi igre neku.30Nu thegna God kolho teke falalaonidi sisi ka namhata na are, nu sisi te karha teu gognaro igne nathuꞌu teuna na koko lao ka khaꞌaghi. Ghotilo ke uludi sisi igrei. Ba, na theome falalaoni ghami la God mae Kmami te au kligna na neu si ghotilo ia? Uve! Nu nomi fatutuani ghotilo na thono ikoni fara! 31Thosei nanga nomidi glepo igre, me cheke eghu, ‘Na ghamu unha si tahatia, ba na koꞌu unha, ba na pipichi ka unha?’32Mae bongihehe site mala ghatho tahudire glepo igrea. Nu iara magnahaghei ghami ghotilo te mala nhogri ka mare. Tutuani, mae Kmami ghotilo te au kligna na laseniu te magnahaghedi ghotilo glepo igre.33Nu te keli na, kulu hironi ghu u nakarha God te funei fruni na, nei kulu edi unha te magnahaghedi mana re eghu. Eghuteuna, God ginauna tusu ranghi ghami gobigna lepo te magnahaghedi ghotilo re.34Thosei nangani eigna nathuꞌu, naugna nathuꞌu na au nogna puhi ngau thegna te nabagna narane tuana.”
7Thosei fate naikno
1Mae Jisas ne cheke eghu, “Thosei fateni ihei, na eghunu ke fate ghami God eghu.2Unha puhi teke fateni ghotilo naikno tuana, God ginauna nake fate ghami la ghotilo ka puhi tuana. Unha vetula teke fateni ghotilo naikno na, God ginauna jaola nake fate ghami ghotilo kau vetula tuana.
3“Naugna unha sagho te au gaoghathomu ka nakhibo ikoi te eni mae kheramu fofodu na, nu theome filo glani nakhibo biꞌo au teu ka themu ana ia?4Iagho theome tangomana te cheke eghu ka mae kheramu fofodu na, ‘Ghema, lisa mei sagho ka iara, mala hata fadelei iara nakhibo ikoi te au ka iagho ana.’ Nu iagho theome kulu hata koko ghu nakhibo biꞌo te au teu ka themu ana teuna. Iagho kaisei mae chaichaghi! Kulu hata koko ghu sagho nakhibo biꞌo te au ka themu ana, ame tangomana nga iagho te magnahaghei te hata fadelei nakhibo ikoi te eni mae kheramu fofodu ana eghu!5Ghema, iagho thono jafra tutuani fara! Kulu koko ghu sagho najafra biꞌo jateula phugra gaju biꞌo teu ka tathamu themu ana. Aonu, iagho ginauna tangomana te fifilo fakeli te mala fateni mae kheramu fofodu na, te mala toghoni mana te hata koko iagho najafra ikoi jateula nafrungho gaju teu ka tathagna mana na.
6“Thosei tusu lao glepo blahire ka naikno te diꞌare. Naugna mare jateula bukrei bosu te goigonidi glepo te blahi ra eghu, ba jateula bukrei khuma te mei kathi ghami ghotilo ra eghu kolho.”
Eigna u tharai
7Mae Jisas ne cheke eghu, “Heta, thosei khusu thore na, God ginauna na tusu ari ka ghotilo. Thosei khusu te hiro glepo ka God na, eghuteuna ghotilo ginauna na ludeni. Ghotilo mei mala kikidi ka nogna grengatha mana na, mana ginauna tora ranghi ghami ghotilo.8Naugna ihei te tore glepo ka God na, God ginauna na tusu ranghini mana, eghuteuna ihei te mei te hiro glepo ka God na, mana ginauna na ludeni, nei ihei te kikidi ka nogna grengatha God na, God ginauna na tora ranghini mana.
9“Ba tore! Jame kaisei mae thumu iagho tore ghegna gano, iagho mae kmagna na tusu ranghini mana kaisei thina? Theome tangomana!10Ba tore! Jame tore ghegna sasa mana ka iagho na, iagho na tusu ranghini mana kaisei mogo? Theome tangomana!11Neubane diꞌa jateula unha neu ghotilo, ghotilo tangomana te tusu lao glepo te keli ka thumire. Eghume, jateula tuana eghu mae Kmami ghotilo te au kligna te mae keli fara na. Mana ginauna na tufa glepo te keli ranghini ihei te tore ka mana na.12Unha te magnahagheni ghotilo te mala eni ranghi ghami keha naiknore, glepo tuana la mala teke eni ghotilo ranghidi mare na. Igne gaoghathogna vetula nogna mae Moses nei chekedi hatimare mae profet.”
Grengatha te mala tei thoke kau karha
13-14Mae Jisas ne cheke eghu, “Tei ghotilo mala ruma kau grengatha te gobro fara na. Naugna grengatha gna na krepa fara nei nabrou gna na krepa fara teuna, tei thoke kau glehe. Kmana naikno tei kau nabrou tuana. Eghuteuna nabrou te tei thoke kau karha fei tifa na gobro fara, nei nabrou gna na ninhigrana fara nei keha naikno ghu kolho te filo deni na.”
Eidi mae profet chaichaghi
15Mae Jisas ne cheke eghu, “Fiofilo ghami ka mae profet chaichaghi are. Ke kosi na jateula te famane sipu eghu filodire. Nu tutuani, mare goigonidi naiknore jateula khuma fakaukathu eghu naugna gaoghathodire jafra fara. 16Ghotilo ginauna filo glanidi nafnata naikno igre ka glepo te edi mare re. Naugna tahati theome tangomana te filo deni kaisei sisi khebu kau gnarho fifiriulu, ba sisi khoilo kau gaju nolahi.17Jateula ngau gaju te keli na na ure sisi te keli, eghuteuna gaju te diꞌa na ure sisi te diꞌa na.18Gaju te keli na theome tangomana te ure sisi te diꞌa na, eghuteuna gaju te diꞌa na theome tangomana te ure sisi te keli na.19Eghume, mae khotogna nagare na ginauna kato soru gaju te theome ure sisi te keli na mala koko lao ka khaꞌaghi.20Eghume, ghotilo ginauna na filo glanidi mae profet chaichaghi igre ka glepo te edi, ba ka puhidi mare re.
21“Naikno te cheke eghu, ‘Lord, Lord,’ teu ka iara igre ginauna na theome kafe naikno te funei frunidi God re. Nu naikno nate funei frunidi God igre ngala nate edi unha te magnahaghedi mae Kmagu iara te au kligna na.22Kau narane leghu lahu nate fatedi God naiknore, kmana naikno ginauna mei cheke eghu ka iara, ‘Lord, Lord! Ghehati neke toutonuni chekegna God na kau nanghamu iagho na. Nu ka nanghamu iagho na ghehati neke bruedi naiture nei edi kmana nafnata kofubobhoi.’23Eghuteuna, iara ginauna na cheke fadoglo eghu ka mare, ‘Tei nomi, iara thono theome lase ghami ghotilo. Ghotilo theome nogu naikno iara, naugna puhimi ghotilo re thono diꞌa fara!’ ”
Naikno te leghuni chekegna mae Jisas
24Mae Jisas ne cheke eghu, “Eghume, mae ihei te nomhidi chekegu iara igre nei leghudi teuna, mana ginauna jateula kaisei mae te lalase babana nogna suga na ke tagru glose te saesape ka thina ia eghu.25Neubane mei nakhete biꞌo na, mei neu nabritha na, nei mei neu nuri blahi na ka suga tuana, suga tuana ginauna theome phaꞌe. Naugna ne babana ke tagru glose te saesape ka thina.26Nu mae ihei te nomhidi chekegu iara igre nei thono irogna leghudi teuna, mana jateula ngau kaisei mae te theome lalase ia eghu. Naugna mana ne theome dokha ne tei pari ne babana nogna suga na.27Eghuteuna, mei neu nakhete biꞌo na, mei neu nabritha na, nei mei neu nuri blahi na ka suga tuana. Eghuteuna suga tuana grofo gna na thono diꞌa fara!”
Naiknore ne jaglo nodi fara ka nogna farirhiu mae Jisas
28Kate gnafa mae Jisas chekedi glepo igre, naiknore ne jaglo nodi fara ka nogna nafnata farirhiu te edi mana igre. 29Naugna mana theome nanaba ka nodi farirhiu hatimare mae velepuhigna vetula nogna mae Moses. Nu mana ne farirhiu balu nolaghi.
8Mae Jisas fasalhuni kaisei mae te thubu biꞌo fara
1Kate getu teke soru mae Jisas funu ka thogele na, kmana naikno fara ne leghuni mana. 2Aonu kaisei mae te thubu biꞌo fara ka thinigna na, khabru te kiloi leprosi, mana mei ne tuturupuku soru ke ulugna mae Jisas. Mana ne cheke eghu, “Mae funei, ne magnahagheni nga iagho nu, iagho tangomana teke fasalhu ghau iara na.”
3Aonu mae Jisas ne habo lao ka mana ne cheke eghu, “Uve, iara magnahaghei, ke salhu silagho!” Kau chekegna mae Jisas tuana, thubu ka thinigna mana re ghosei neke salhu fapulo. 4Aonu mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Thosei toutonu tafri eigna igne ka ihei nga. Nu iagho doglo tei ka mae pris mala kulu filoni mana thinimu na. Eghuteuna ke leghugna igne iagho tei eꞌei fafara leghuni unha te chekeni mae Moses ia, mala laseni naiknore teke la keli fapulohi iagho na.”
Nogna fatutuani kaisei mae funeidi hatimare mae armi di Rom
5Kate posa mae Jisas ka namono Kapanam, kaisei mae funeidi hatimare mae armi di Rom mei ne tore ka mae Jisas, ne cheke eghu ka mana, 6“Mae biꞌo, kaisei nogu mae gloku iara te au ka sugagu na. Mana kabru biꞌo fara thuru au kolho ka sape na. Naugna mana blughu theome tangomana te tugha tafri na.”
7Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Uve, keli fara. Iara ginauna ari ka sugamu iagho na mala fakelini mana.”
8Mae funei na ne cheke eghu ka mae Jisas, “Mae biꞌo, iara theome nabagu te mei iagho ka nogu suga na. Nu ka chekemu kolho mala ke keli fapulo nogu mae gloku na. 9Tutuani fara, iara gne kaisei mae au la mae biꞌo te mala kuru ghau na. Nu au kmana mae soldia langau te mala kurudi iara re. Eghuteuna, te cheke eghu iara ka mae igne, ‘Tei sagho,’ mana na tei. Nu te cheke eghu iara ka keha mae ana, ‘Mei sagho agne!’ mana na mei. Nu te cheke eghu iara ka nogu mae gloku na, ‘Eni sagho igne!’ mana na eni tuana.”
10Kate nomhini cheke igne, mae Jisas ne jaglo nogna fara ka mana. Mana figri ne cheke eghu ka naikno teke leghuni mana re, “Icho idomi! Tuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na, iara neke theome filodeni kaisei naikno te biꞌo nogna fatutuani na jateula mae igne eghu agne Israel.11Nu te chekeni iara ka ghotilo na, kmana naikno ginauna na mei funudi ke maghati ba ke mosu mala gleale’a balugna mae Ebraham, mae Isak nei mae Jekop kau nogna nauthoglu majaghani God na.12Eghuteuna mae Jiu te theome fatutuani gre, God ginauna na chekedi nogna engel re mala koko fajifladi ka namono te romno te theome au thegna mana na. Mare ginauna naꞌau papara jare mala tanhi nei diꞌanagnafa eghu fara.”
13Aonu, mae Jisas ne cheke eghu ka mae funeidi hatimare mae armi di Rom gre, “Ke pulo sagho ka sugamu na. Naugna ka nou fatutuani iagho na nou mae gloku iagho na mana ginauna nake keli fapulo.” Aonu nogna mae gloku mana teke fogra na ghosei neke keli fapulo ka vido narane tuana.
Mae Jisas ne fakelidi kmana naikno
14Mae Jisas tei ne ruma ka suga mae Pita na. Mana filoni nanghogna mae Pita na fogra thuru neu ka sape na. 15Mae Jisas lao ne habo ka khamegna naꞌa na, eghuteuna fogra na ghosei neke ghaota. Aonu, naꞌa kegra haghe ne tarabana gano malagna mana.
16Rafi, ke leghugna te pluluhi naprai na, naiknore hata ne mei ka mana kmana naikno te au naiture. Mae Jisas ne cheke kolho ka bukrei naiture ne kuru fajifladi. Nu naikno teke fogra re ghosei neke kafe keli fapulo. 17Nogna cheke mae profet Isaia igne ne horoghoto fara ka narane tuana,
“Mana ne hata fahui fogra te fanigra ghita na,
nei hata fadeleihi khabruda tahati re.”8:17 Isa 53:4.
Mae ihei te nabagna te mala leghuni mae Jisas
18Mae Jisas ne filodi kmana naikno ne mei khapru faligohoni mana. Aonu mana ne cheke ranghidi nogna mae fanomhore mala tarabana ke kasa ka keha phile kholo na. 19Kaisei mae velepuhigna vetula nogna mae Moses ne mei ne cheke eghu ka mana, “Mae velepuhi, iara magnahaghei te mala kaisei nou mae fanomho iagho, mala tei balumu iagho ka namono aheva nate tei iagho na.”
20Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Gauhare au nodi vido te mala thuru na eghuteuna nanghajire au nodi gnoku. Nu iara mae teke mei funu ka God na, theo kaisei namono te mala augu na.”
21Kaisei mae ka hatimare nogna mae fanomho Jisas re ne cheke eghu ka mana, “Mae funei, snakre ghau iara mala kulu tei giugiluni mae kmagu ia.”
22Nu mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Gognarona iagho mei leghu ghau iara, lisa laodi naikno te tirodini nakarhagna God na mala giugiludi mare thedi naikno te lehere.”
Mae Jisas ne fabeatani u maraghata na
23Mae Jisas ne saghe ka mola na, eghuteuna nogna mae fanomhore ne kafe tei balugna mana. 24Kate kasa mare ka kholo na, kaisei nuri blahi ne thoke mei ka mare fari hotei nhorora. Kholo na ne funu diꞌa, ne galo biꞌo fara, kholo na ne funu haghe ka mola na. Nu mae Jisas ne thuru iho. 25Mae fanomhore tei ka mana ne fadofrani mana, ne cheke eghu, “Lord, fakarhi ghita sagho, tahati gne na lodu knoho!”
26Ka vido tuana mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Thosei mhaghu, theo kaisei nafugna te mhaghu ghotilo na! Ghotilo theome biꞌo kolho nomi fatutuani na ka God.” Mana kegra haghe ne cheke eghu faheta ka nuri na, “Beata sagho!” Eghuteuna ke jaola ka galore mala sola. Ka vido tuana nhorora na ne lehe soru ne beata fara.
27Mare te gnafa na ne jaglo nodi fara, ne cheke eghu, “Tore, unha nafnata mae si ignea? Nuri ba ne galo faꞌuveni ngala chekegna mana na!”
Mae Jisas ne fakarhidi phei mae te au naiture
28Hatimare tei ne longa ka keha phile kholo na, ka nohi te kiloni Gadara. Phei mae te au naiture mei ne ludeni mae Jisas. Phei mae igre au ka gluma aheva te mala giugiludi naikno te lehere. Eghuteuna, naiknore theome tangomana te liu ka vido te au phiamare na, naugna phiamare thono diꞌa tadi fara ka naiknore. 29Phiamare ne filo teini mae Jisas ne eha eghu ka mana, “Thugna God, mei mala faꞌunha ghami ghehati sagho ia? Ba, mei mala para ghami ghehati ame thokei mei nga narane teke kulu lilisei God te mala fate ghami ghehati na neku sagho ia?”
30Rhegna vido au teu mare na, kaisei tothoghei bosu humeu. 31Eghuteuna naiture ne toreni mae Jisas, ne cheke eghu ka mana, “Jame te brue ghami ghehati na, iagho kuru ghami ghehati tei ke lamnadi bosu gro eghu.”
32Mae Jisas ne cheke eghu ka naiture, “Tei nomi!” Aonu, naiture jifla ne tei ruma ke lamnadi bosure. Eghuteuna tothoghei bosu na kafe chari ne soru ka thabafe na ne tei krofu ka Kholo Galili na ne kafe knoho.
33Mae teke ohodi bosure ne kafe rikha ne posa ka namono Gadara, ne toutonuni unha te eni mae Jisas ranghidi phia mae te au naiture. 34Naiknogna namono na ne kafe jifla mala tei ludeni mae Jisas. Kate tei te filoni mana na, mare ne toreni mana mala jifla mana, mala thosei au ka nodi nohi na.
9Mae Jisas ne fakelini kaisei mae te blughu Kapanam
1Mae Jisas saghe ka mola na, kasa neke pulo ka nogna namono na. 2Keha naiknore pala ne mei ka mana kaisei mae te blughu ka sape na. Kate laseni mae Jisas nodi fatutuani mare na, mana ne cheke eghu ka mae te blughu na, “Ghema kheraguo, thosei nanga nou, iara la hata fadeleihi nakhibomure.”
3Keha mae ka hatimare mae velepuhigna vetula nogna mae Moses igre, mare ne cheke eghu fari thedi, “Tore, mae igne te chekeni na ne God thegna eghu! Cheke tuana cheke faparini God!”
4Aonu, mae Jisas ne lasedi nagnafadi mare re ne cheke eghu, “Naugna unha site au mei ka nagnafami ghotilo re nafnata gaoghatho te diꞌa tuana ia?5Thono bligi fara te cheke eghu na, ‘Thuguo, iara la hata fadeleihi nakhibomu iagho re teuna’, naugna theo kaisei naikno tangomana te filoni te au nolaghi iara te mala eni gloku igne. Nu ninhigrana fara te cheke eghu na, ‘Kegra haghe, hata nou sape na tei teuna,’ naugna naikno na tangomana te filoni jame te au nolaghi iara te mala eni tuana.6Nu gognarona iara na falase arini ka ghotilo, iara mae teke mei funu ka God na au nolaghi ka nauthoglu igne te mala hata fadeleidi nakhibore!” Aonu, mae Jisas ne cheke eghu ka mae te blughu na, “Kegra haghe, hata nou khifra na tei ka sugamu na!”7Mana kegra haghe ne tei ka nogna suga na. 8Naiknore filoni igne ne jaglo nodi fara balu mhaghu. Mare ne kilo fnaknoni God naugna God ne tusu lao nafnata nolaghi te biꞌo igne ka naiknore.
Mae Jisas ne kiloni mae Matiu mala leghuni mana
9Mae Jisas jifla ka vido tuana ne mei filoni kaisei mae mala salo takis, nanghagna na mae Matiu, mana gnokro neu ka vido mala foli takis naiknore. Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Ghema, mei leghu ghau iara, iagho mala nogu mae fanomho iara.” Aonu mae Matiu ghosei ne kegra haghe ne leghuni mae Jisas.
10Ke leghugna igne, mae Jisas ne tei ghamu ka sugagna mae Matiu na. Kmana mae te diꞌa te salo takis nei keha mae te diꞌa langau eghu ne kafe mei gnokro ka tevo na baludi mae Jisas nei nogna mae fanomhore. 11Kate filoni igne, keha mae ka hatimare mae Farasi gre ne cheke eghu ka nogna mae fanomho mana re, “Naugna unha si mana te ghamu baludi mae te diꞌa te mala salo takis nei keha naikno te diꞌa teu igrea?”
12Mae Jisas nomhidi nodi cheke mae Farasi igne ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo laseni igne, naikno te kelire tirodi tei filoni mae dokta. Nu naikno te fogra re ngala te magnahaghei tei filoni mae dokta na.13Jateula tuana eghu, iara gne theome mei mala kilodi naikno te doglohi ke ulugna God te mala leghu ghau iara na. Nu iara gne mei mala kilodi kolho naikno te diꞌare mala hogri nagnafa. Ke pulo si ghotilo mala hironi u gaoghathogna chekegna God igne, ‘Iara theome magnahaghedi nomi fafara ghotilo re, nu iara magnahaghei ghami ghotilo te kokhonidi nei taji fakelidi teu naiknore!’ ”
Farirhiu eigna dangna
14Nogna fanomho mae Jone Apublahi igre mei ne ghusna eghu ka mae Jisas, “Velepuhi, ghehati nei mae Farasi gre eghu dangna gano koba. Naugna unha si nou mae fanomho iagho gre te theome dangna gnea?”
15Mae Jisas ne cheke eghu, “Kheragna mae te mei kau gaghamu tolaghi na mare theome tangomana te diꞌanagnafa na, naugna mae te tolaghi na au baludi ngala mare. Nu narane te mala tei kokodi mae te tolaghi na kheragnare ginauna mei. Aonu ame tangomana nga mare te dangna nei diꞌanagnafa teuna eghu. Jateula tuana eghu kate au teu iara agne baludi nogu mae fanomhore, mare ginauna na theome dangna nei diꞌanagnafa eghu.”
Cheke naba eigna u farirhiu te tifa nei majaghani
16“Theome tangomana tahati te hata nabreku pohe majaghani na te susuki ka pohe tiatifa tela korahi na. Te eghu tahati na, kate titihi tahati na, nabreku pohe majaghani tuana ginauna nake rerheku ngala keha pohe tiatifa tuana. Eghuteuna khora tuana nake biꞌo lao gnai teke ului na.17Nu theome naba langau naikno na te totoho waen majaghani ka duku tiatifa teke horo kau guli buluka na. Naugna lao te raha waen na, guli tuana ginauna poha. Nu waen na ginauna thofa, eghuteuna guli te mala totoho waen na ginauna breku diꞌa. Nu te keli na, mana jame totoho waen majaghani na ka guli te majaghani na, mala phia glepo igre kafe au fakeli.”
Mae Jisas ne fakarhidi phei gaꞌase
18Fari hoteigna te facheke teu mae Jisas ka naiknore, kaisei mae biꞌo gna Kapanam ne mei tuturupuku soru ke ulugna mana, ne cheke eghu, “Thugu gaꞌase iara na la lehehi ginei. Nu iagho tangomana te mei habo lao khamemu na, mala ke karha fapulo naꞌa.” 19Aonu, mae Jisas kegra haghe ne tei baludi nogna mae fanomhore ke leghugna mae biꞌo na.
20Kate tei mare na, kaisei naikno biꞌo te dadara fabrahu nabagna nabotho phei finogha na mei ke leghugna mae Jisas, ne mei habo ka nogna khukru pohe mana na. 21Naꞌa neke eni igne naugna naꞌa ne cheke eghu kau gaoghathogna na, “Jame haboni kolho iara nogna pohe mae Jisas na, iara ginauna tangomana teke keli fapulo na.”
22Nu mae Jisas figri lao ne cheke eghu ka naꞌa, “Naikno biꞌo, thosei nanga nou! Iagho kela keli fapulo naugna iagho ne fatutuani.” Funu ka vido narane tuana naꞌa ghosei neke keli fapulo nogna.
23Mae Jisas ne tei ruma ka sugagna mae biꞌo na. Mana filodi kmana naikno te koje ka nifu mala giugilui, nei naikno te tanhi nei paopado fabiꞌo teu jare re, 24mana ne cheke eghu, “Ghotilo kafe jifla kosi! Naugna sua gaꞌase igne theome lehe, nu naꞌa thuru kolho!” Mare ne kafe maꞌe fabiꞌo ka mana. 25Ke leghugna te jifla te gnafa naiknore, mae Jisas ruma ka chogho te au sua gaꞌase na ne loku ka khamegna na. Eghuteuna naꞌa ghosei neke kegra haghe. 26Nonomho gna igne ne tei tongana heva heva ka namono te kmana ke lamnagna provins tuana.
Mae Jisas neke fakelidi tathadi phei mae te dofure
27Kate jifla mae Jisas ka vido tuana, phei mae te dofu ne funu leghuni mana ne eha eghu ka mana, “Iagho vikegna mae King Devet, kokhoni ghami ghepa!”
28Kate ruma mae Jisas ka suga na, phei mae te dofu igre ne ruma balugna mana. Mae Jisas ne ghusnadi phiamare, “Phei mae, ghopa fatutuani ghau iara te tangomana mala fakelidi tathamire?”
Phiamare ne cheke eghu ka mana, “Uve, mae funei!”
29Mae Jisas ne habo ka tathadi phei mae te dofure ne cheke eghu, “Unha te fatutuani ni ghopa na, iara na eni ranghi ghami.”30Aonu phiamare ghosei neke fifilo fakeli. Nu mae Jisas ne cheke faheta eghu ka phiamare, “Thosei toutonuni igne ka ihei nga ghopa ia!”31Nu neuba ngau phiamare jifla ne tei toutonu tafrini thoutonu gna mae Jisas na ka nohi tuana.
Mae Jisas ne fakelini kaisei mae te iho cheke
32Kate jifla phiamare kosi na, keha naiknore tathalei ne mei kaisei mae te iho cheke ka mae Jisas. Mana theome tangomana te cheke na, naugna kaisei naitu au ka mana. 33Kate brue fajifla mae Jisas naitu teke au ka mana na, mana neke funu facheke. Naiknore filoni igne ne jaglo nodi fara ne cheke eghu, “Icho idomi! Theo kaisei glepo teke filoni tahati jateula igne teku agne Israel tifa na! Igne ngala kaisei glepo ululahu te filoni tahati na!”
34Nu hatimare mae Farasi gre ne cheke eghu, “Mana tangomana ni kolho te bruedi naiture, naugna mae Satan, mae funeidi naiture, te tusu ranghini mana nolaghi te mala bruedi naiture.”
Mae Jisas ne kokhonidi naiknore
35Mae Jisas ne tei tongana ka namono biꞌo ba namono te ikodi ke lamnagna Provins Galili. Mana ruma ke lamnadi nodi suga tharai mae Jiure, ne farirhiudi naiknore. Eghuteuna mana ne toutonuni Nonomho te Keli eigna narane God te funei frunidi nogna naiknore. Mana ne fakarhidi naikno te au thua nafnata khabru nei fogra teu tadire. 36Kate filodi mae Jisas naiknore, mana ne kokhoni nognadi fara. Naugna mare ne thono nanga nodi fara, nu theo kaisei naikno te toghodi, jateula sipu te theo kaisei naikno te mala reireghidi ra neu. 37Aonu mana ne cheke eghu ka nogna mae fanomhore, “Naikno igre jateula gano te au ka nagare tela ghanohi ra eghu. Nu theome kmana naikno te mala toghodi mare te mala fatutuani ghau iara na.38Ghotilo tore ka God, mae khotogna nagare na, mala kuru mei kmana mae gloku mala toutonuni Nonomho te Keli igne, nei toghodi mare mala fatutuani ghau iara. Kate tei loku na, mare jateula mae te tei pulei gano ka nagare ia eghu.”
10Nogna nabotho phei mae khuru mae Jisas
1Kaisei narane mae Jisas ne kilo fodudi nabotho phei nogna mae fanomhore. Mana ne tusu ranghidi nolaghi te mala brue naitu nei nolaghi mala fakarhidi naikno te au kmana nafnata khabru nei fogra biꞌo. 2Igre nanghadi nabotho phei mae nogna khuru mana re:
Ulu lahu na mae Simon, te kiloni mae Pita ghe mae Aduru tahigna na;
mae Jemes ghe mae Jone, phei thugna mae Sebedi;
3mae Filip ghe mae Batolomiu;
mae Tomas ghe mae Matiu, mae mala saosalo takis;
mae Jemes thugna mae Alfius ghe mae Tadius;
4mae Simon, mae te kiloi Silote, naugna mana kaisei mae ka tothoghei te magnahaghei khidi mae di Rom;
nei mae Judas Iskariot. Mae Judas gne mae ihei te snakreni mae Jisas ka khamedi nogna naokare.
Nodi gloku hatimare mae khuru
5Ka narane te kuru fajifladi mana nabotho phei nogna mae fanomhore, mae Jisas ne cheke eghu ranghidi mala edi mare glepo igre, “Ghotilo thosei tei ka nohi te theome au mae Jiu nei ka namonodi mae Samaria.6Nu ghotilo tei ka naiknodi mae Israel. Mare la snivihi jateula sipu eghu.7Kate tei ghotilo na, cheke eghu ka mare, ‘Narane God te funei frunidi nogna naiknore la namo meihi!’8Fakarhidi iheire te fogra, fakarha fapulodi iheire te lehe, ke faklinodi iheire te thubu biꞌo fara ka khabru te kiloi leprosi, nei bruedi naiture. Iara tusu ari ka ghotilo nolaghi te mala edi glepo igre, nu ghotilo neke theome foli ka iara. Eghume ghotilo gognarona tei mala ke jaola ranghidi keha naiknore, nu thosei toredi mare mala foli ghami eghu.
9“Thosei hata sileni balumi ka nomi thei na.10Thosei hata gloi, ba hata peapea pohe, ba sadol, ba hata khodo. Naugna naiknogna namono na tangomana te tajini mae ihei te loku na.11Kate posa ghotilo ka kaisei namono biꞌo ba kaisei namono ikoi, filoni kaisei naikno te keli mala taji nigho jare mala au ka sugagna mana na ke ghilei jifla ghotilo ka namono tuana.12Kate ruma ghotilo ka suga tuana, chekeni, ‘Pharikeli na au balumi ghotilo.’ 13Jame te taji ghami naiknogna suga tuana, toreni nogna fablahi God na ranghidi eghu. Nu, jame te theome na, hata fapulo nomi fablahi na eghu.14Eghuteuna jame te posa ghotilo ka kaisei namono eghuteuna theome magnahaghei ghami naiknogna namono tuana ba tirodi fanomho ka nomi cheke ghotilo re teuna, jifla kokoni namono tuana. Kate jifla ghotilo na, ghiha koko gnagnapa te au ka ghahemi are ke uludi eghu. Igne kaisei fagaglana te mala falalase ghotilo ka naiknore God ginauna na fatedi.15Tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na. Ka narane fate na thono diꞌa fara ranghidi naikno te diꞌa te au kau namono tuana ke tulaodi naikno te diꞌa di Sodom ghe Gomora tifa ra.
16“Kulu fanomho fakeli ghotilo ia! Naugna iara ginauna na kuru fajifla ghami ghotilo ka naikno te diꞌa tuare. Kate tei ka mare na ghotilo ginauna jateula sipu ke lamnadi khuma te fakaukathu ra eghu. Nu ghotilo mala jateula mogo te lalase fara, nei jateu balhu te theome magra te au kmu ra eghu.17Ghotilo mala filo fakeli. Naugna keha naiknore ginauna hata ghami ghotilo kau fate. Mare ginauna puri ghami ghotilo ke lamnadi nodi suga tharai are. 18Mare ginauna huhuru ghami ghotilo mala kegra ke uludi hatimare mae funei ba hatimare mae King, naugna ghotilo ne leghu ghau iara. Tuana ngala nomi narane ghotilo te mala toutonuni Nonomho te Keli eigu iara na ranghidi iheire te theome Jiu.19Kate hati ghami mare kau fate na thosei nanga nomi eigna unha nate chekeni kau fate na. Naugna kau narane tuana God ginauna tusu ranghi ghami ghotilo nolaghi te mala cheke na.20Cheke te mala chekedi ghotilo re theome nomi ghotilo themi, nu nogna Tharunga te Blahi teke mei funu ka Kmami te au kligna na nate cheke ka nagnafami ghotilo re. Nu cheke tuare ngala te mala chekedi ghotilo re.
21“Naiknore ginauna snakre lao kheradi thedire ka mae naokare mala falelehe mare. Eghuteuna mae kmadire na eghu dila thudire, thudire na eghu dila kmadi nei idodi teure ka glehe.22Naikno te gnafa gre ginauna tirodi ghami ghotilo, naugna ghotilo ne nogu iara. Nu God ginauna fakarhidi iheire te au famaku ka nodi fatutuani na ghilei thokeni narane te gnafa gna naꞌau papara na.23Kate para ghami naiknogna kaisei namono na, rikha tei ka keha namono na. Tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na, ame gnafa nga ghotilo nomi gloku na ka namono te kmana Israel igre teuna, iara mae teke mei funu ka God na nake pulo mei.
24“Mae sikolu na theome uluni nogna mae velepuhi na, eghuteuna mae gloku na theome uluni nogna mae funei na.25Mae sikolu na nabagna te mala jateula nogna mae velepuhi na teuna, nu mae gloku na nabagna te mala jateula nogna mae funei na teuna. Nu keha naiknore kilo ghau iara Bielsebul, kaisei nanghagna mae Satan. Nu te cheke eghu mare ka iara nomi mae funei ghotilo na, mare ginauna na eghu la cheke fadiꞌa ghami ghotilo ke tulao gu iarai.”
Mhaghuni God, theome naikno
26“Thosei mhaghudi naikno re, naugna gobigna lepo te edi poru ba cheke poru mare re, ginauna nake thakleu.27Unha te chekedi iara ka ghotilo kolho te nomhidi ghotilo igre, ghotilo ginauna tei cheke ranghidi naiknore mala kafe nomhidi mare.28Thosei mhaghudi naiknore, naugna mare tangomanadi kolho te faleheni thini na. Nu mae ihei te mala mhaghuni ghotilo na God. Naugna mana au nolaghi te mala kafe falehedi thini ghe tharungare ka namono te mala au papara te kiloi Gehena. 29Kate foli ghotilo nanghaji na, phei nanghaji ikodi igre kaisei senti kolho. Nu mae Kmami ghotilo te au kligna na, mana ngala kaisei mae te snakreni kaisei ka nanghaji ikodi igre te mala karha nei lehe teuna.30Filo si ghotilo, God na kafe lase ghami ghotilo hui jateula mana te kafe lasedi niha khakla te au ka phaꞌumi ghotilo re31Eghume, thosei mhaghudi unha te edi mare ranghi ghami ghotilo re. Naugna ghotilo thono glepo biꞌo fara ke uludi nanghaji te kmana are!
32“Ihei te kegra ke uludi naiknore te chekeni ne fatutuani ghau iara teuna, iara ginauna cheke eigna mana ka mae Mama kligna, mana te nogu mae gloku iara na.33Nu ihei te kegra haghe ke uludi naiknore te tirogna chekeni te fatutuani ghau iara, iara ginauna tirogu cheke eigna mana ka mae Mama kligna. Mana ginauna theome nogu mae gloku iara.”
Nogna mae gloku Jisas re mala edi glepo te ninhigrana
34Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Thosei ghathoni ghotilo na hata mei iara pharikeli na ka nauthoglu igne teuna. Theo, iara theome hata mei pharikeli na, nu iara mei mala magra naiknore fari thedi.35Nu iara mei mala fotadi naiknore mala iheire te theome fatutuani ghau iara re magra baludi iheire te fatutuani ghau iara re. Tutuani, goro mae sua nalha’ure mala magra ka mae kmadire, goro sua gaꞌase re ka idodire, nu goro gaꞌase tholaghire ka nanghodire.36Eghume, ginauna thofno tharaknagna mana na ngala te nogna mae naoka mana re.
37“Ihei te namhadi fara kmagna ba idogna ba thugna nalhaꞌu ba thugna gaꞌase ke tulaogu iarai na, mana theome nabagna te nogu mae fanomho iara na.38Ihei te magnahaghei leghu ghau iara teu nu theome pala nogna gaju fafatha na, na eghunu lehe nogna teuna, mana theome nabagna te kiloni nogu mae fanomho iara.39Nu ihei te magnahaghei loku famaku karhagna thegna na, mana ginauna theome ludeni thofno nakarha na. Nu ihei te snakreni karhagna na ka iara na, mana ginauna ludeni thofno nakarha na.”
Naikno nate hata taba ka God ginau re
(Mak 9:41)
40Mae Jisas ne cheke eghu, “Ihei te taji fakeli ghami ghotilo na, mana taji fakeli ghau iara. Nu ihei te taji fakeli ghau iara na, mana jaola taji fakelini God mae ihei teke kuru mei ghau iara na.41Ihei te taji fakelini kaisei mae profet, naugna te mae profet mana teuna, God ginauna tabani mana jateula ngau God te tabani mae profet tuana eghu. Nu mae ihei te taji fakelini kaisei mae te doglo, naugna te mae doglo mana ke ulugna God na, God ginauna tabani mana jateula God te tabani mae te doglo tuana eghu.42Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na. Ihei te tufa kaisei glepo ikoi te jateula kaisei kapu khoꞌu teu ka kaisei nogu mae fanomho iara te theome biꞌo ka tathadi naiknore igne, God ginauna tabani mana.”
11Mae Jisas ghe mae Jone Apublahi
1Ke leghugna te farirhiudi nabotho phei nogna mae fanomhore, mae Jisas jifla jare ne tei ka namono te kmana ke lamna Provins Galili ne toutonu, nei farirhiudi neu naiknore.
2Kate au teu ka suga sosolo na, mae Jone Apublahi ne nomhidi unha te edi mae Kraes. Aonu mana ne kurudi keha nogna mae fanomhore ne tei ka mae Jisas. 3Mare ne ghusna eghu ka mana, “Iagho ngala si mae teke chekeni mae Jone Apublahi mala mei fakarhi ghami ghehati teku ia, ba kaisei mae ngau te mala ofoni teu ghehati na?”
4Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Ke figri si ghotilo ka mae Jone mala toutonu ka mana, unha te nomhidi nei filodi teu ghotilo ra:5Iara gognarona fakelidi naikno te dofu, naikno te blughu, naikno te thubu biꞌo, naikno teke megli, fakarha fapulodi naikno teke lehehi, nei toutonuni Nonomho te Keli na ka naikno te kumare.6Eghume, ihei te maku fabrahu ka iara nogna fatutuani na, mana ginauna gleale’a fara.”
7Aonu, ke leghugna teke pulohi nogna mae fanomho Jone igre, mae Jisas ne toutonu eigna mana ka naiknore. Mana ne ghusna eghu ka mare, “Ghotilo teke tei ka namono nagou ia unha nafnata naikno teke tei filoni ghotilo jare na? Ghotilo neke tei filoni kaisei mae jateula fora te blele tafri kau nuri ra neku? Theo!8Ba, neke tei filo unha? Filoni kaisei mae te pipichi famane pohe? Theo! Ihei te pipichi nafnata pohe tuare au ka nogna suga mae funei.9Ba, neke tei mala filo unha si ghotilo ia? Kaisei mae profet? Uve, tutuani fara! Mae Jone Apublahi na kaisei mae profet biꞌo fara ka mae profet teke kulu au tifa ra. 10Naugna God neke cheke eghu eigna mae Jone Apublahi ka mae Thugna na:
“ ‘Iara ginauna kuruni mae nogu gloku na mala kulu ari ke ulumu iagho,
mala kulu tarabana nabrou mala teimu iagho.’
11Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na, mae Jone Apublahi gne kaisei mae biꞌo fara ka fiti naikno te gnafa ka nauthoglu igne. Nu naikno te ikoi fara ke lamnadi naikno God te funei frunidi igre, mana mae ke biꞌo gna mae Jone.12Kau narane te funu farirhiu mae Jone Apublahi te ghilei mei posa gognarona keha mae Jiu neke fariuriu fara ka magra biꞌo ka mae Rom mala fufunu haghe kau nauthoglu igne narane God nate funei frunidi nogna naiknore.13Ame fufunu nga mae Jone Apublahi nogna gloku na tekuna, hatimare mae profet nei nogna vetula mae Moses teu igre, mare neke cheke eigna narane God te funei frunidi nogna naiknore.14Nu te fatutuanidi ghotilo unha te chekedi mare igre, keli fara, ghotilo laseni mae Jone Apublahi gne ngala teke chekeni mae profet tifa ra, mae Elija na nake pulo mei tekunia.15Uve, ghotilo naikno te fanomho ka iara igre, hiro fakeli gaoghathodi cheke igre.
16“Iara lase ghami ghotilo naikno gognaro gne. Ghotilo jateula phei bukrei sua te gnokro ka glalaba na te eha eghu fari thedi ra eghu:
17“ ‘Ghehati koje ka nifu mala gleale’a nei ragi eghu ghotilo,
nu ghotilo tiromi ragi kolho.
Ghehati kojeni khoje te mala diꞌanagnafa na,
nu ghotilo tiromi diꞌanagnafa nei tanhi eghu kolho.’
18Naugna Jone neke mei ghamu nei koꞌu neku, eghuteuna naiknore cheke eghu, ‘Mae igne au kaisei naitu ke lamnagna signe.’19Eghuteuna kate thoke mei iara te ghamu nei koꞌu teuna, naiknore cheke eghu, ‘Filoni si ghotilo ka mae igne! Ghamu nei koꞌu teuna ngala te glepo ulu fara ka mana na! Eghuteuna, mae te diꞌa te salo takis nei mae te diꞌa teu igre ngala kheragna mana re.’ Eghuteuna mare ginauna filoni nogna gaoghatho te keli God na kate thakle meidi unha te tutuani re.”
Namono aheva te theome fatutuani ni mae Jisas
20Ke leghugna igne, mae Jisas ne funu cheke faparidi namono aheva te edi mana nogna kofubobhoi te kmanare, naugna naiknodi namono tuare theome tughu nagnafa eidi nakhibodire. 21Mana ne cheke eghu, “Puhi biꞌo ka ghotilo naiknomi ka namono Koresin! Puhi biꞌo ka ghotilo naiknomi ka namono Betsaeda! Naugna ghotilo ne tiromi leghuni chekegna God. Kofubobhoi te edi iara ka ghotilo ra, jame edi ka namonodi mae bongihehe Taea ghe Sidon gre meuna, mare jame gnokrohi parihi balu pohe thapa nei ghiha nakrofuhi eghu ka thinidire, fagaglana gna tela tughu nagnafahi nei koko nakhibohi teuna.22Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na, ka narane fate na God ginauna kokhonidi naiknodi Taea ghe Saedon igre ke tulaomi ghotiloi. 23Ghotilo naikno te au Kapanam ra, na eghunu nhaꞌa haghe ghami God kligna eghu jau si ghotilo gaoghathomi na? Theo fara! God ginauna koko soru ghami ghotilo Hades ka namonodi naikno tela lehehi ra. Nu jame filodi naikno te diꞌa ka namono Sodom kofubobhoi te edi God ka ghotilo igre meuna, naikno te diꞌa di Sodom igre jame tughu nagnafahi. Eghuteuna namono Sodom gne jame au ngala gognaro na.24Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na, ka narane leghu lahu na God ginauna fatedi naikno te au ka namono igne. Fate tuana ginauna biꞌo fara uludi narane teke fatedi mana naikno te diꞌa te au ka namono Sodom.”
Mala gnafadi iheire te babaꞌo
25Aonu mae Jisas ne cheke eghu ka mae Kmagna na, “Mama, iara cheke fakeli nigho, iagho mae te funei frunidi gobigna lepo kligna ba pari. Iara cheke fakeli nigho, naugna iagho ne falalase ka iheire te jateula sua teu te ihoni thofno glalase na, nu iagho pophoru glalase igne ka naikno te lasedi kmana glepo nei fahaehaghe fara teu eigna nodi glalase na.26Uve, Mama, iagho eni igne, naugna igne unha te thofno magnahagheni iagho na.”
27Mae Jisas ne cheke eghu, “Mae Kmagu iara na la lisa meihi ka khamegu iara gobigna lepore. Theo kaisei naikno te thofno laseni mae Thugna God na, mae Mama thegna ngala. Tutuani, theo kaisei naikno te thofno laseni mae Mama na, kaisei mae Thugna ngala. Nu iheire ngala teke vahidi iara ginauna cheke ranghidi eigna mae Mama, eghuteuna mare ginauna jaola laseni mae Mama.
28“Ghotilo te babaꞌo ka nanhiꞌo te tahu ra mei ka iara mala gnafa, iara ginauna hata fadelei nanhiꞌo te tahu tuana ka ghotilo.29Ghotilo mei mala leghuni nogu vetula iara gne, eghuteuna iara ginauna farirhiu ghami ghotilo, naugna iara mae au kmu nei nhaꞌa fapari ghau thegu. Eghuteuna ghotilo ginauna na ludeni vido mala gnafa na. 30Eghume gloku te chekeni iara te mala eni ghotilo igne theome ninhigrana. Eghuteuna nanhiꞌo te tusu ari iara ka ghotilo igne theome tahu.”
12Mae Jisas mae funei gna narane Sabat
1Ke leghugna igne, kau narane Sabat mae Jisas ne tei baludi nogna mae fanomhore ne sala’u ka nagare sopho na. Nogna mae fanomho mana re ne rofo fara ne funu ukli keha sopho ne ghamu. 2Hatimare mae Farasi filoni igne ne cheke eghu ka mae Jisas, “Ghema, filo sagho ka nou mae fanomho are, mare loku kau narane Sabat. Nu narane igne thono blahi fara ka noda vetula tahati mae Jiu gre!”
3Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo jame laseni unha teke eni mae King Devet baludi mae kheragnare kani teke rofo tifa ia. Uve, ghotilo lasenihi igne, naugna ghotilo neke iu’ijunihi ka grioriso te blahi ia eigna igne. 4Kau narane tuana mae pris na neke snakreni mae Devet neke ruma ka Sugablahi na neke hata bret teke fafara ka God na neke ghamu baludi mae kheragnare. Igne thono blahi fara ka vetula nogna mae Moses, hatimare mae pris kolho tangomana te ima na nafnata bret tuana. Eghuteuna God neke theome diꞌatagna ka mae Devet. 5Nu ghotilo lasenihi unha te chekeni ka nogna vetula mae Moses eidi mae pris te loku ka narane Sabat ia. Leuleghu narane Sabat na mare loku ka Sugablahi na, nu unha te eni mare igne mare huhughuni vetula na. Eghuteuna God theome fatedi mare.6Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na, nu kaisei glepo te biꞌo uluni Sugablahi na auhi agne.7Nu ka grioriso te blahi ia God ne cheke eghu, ‘Iara theome magnahaghedi nomi fafara ghotilo re, nu iara magnahaghe ghami ghotilo te kokhonidi nei taji fakelidi teu naiknore.’12:7 Hos 6:6. Jame laseni ghotilo thofno gaoghathogna cheke igne na, ghotilo jame theome tangomana te fateni naikno te theome huhughuni kaisei phugra cheke ka vetula na. 8Naugna iara mae teke mei funu ka God gne ngala mae funei gna narane Sabat na.”
9Mae Jisas jifla jare ne tei ruma ka kaisei nodi suga tharai mae Jiu. 10Eghuteuna jare ka suga tharai na au kaisei mae te lehe khamegna na. Eghuteuna mare magnahaghei te fathoethokeni mae Jisas ne mei cheke eghu ka mana, “Ba, vetula na snakre ghita tahati site fakarhani naikno te fogra na ka narane Sabat na?”
11Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Jame kaisei mae ka ghotilo au nogna sipu. Eghuteuna sipu tuana snoꞌo lamna khora kau narane Sabat. Mana ginauna korho fajiflani kau khora na. 12Nu naikno na glepo uluni sipu na! Eghume vetula na snakre ghita tahati te mala eni unha te keli te mala toghoni naikno na kau narane Sabat.”
13Aonu, mae Jisas ne cheke eghu ka mae te lehe khamegna na, “Fadodoglo sagho khamemu na!” Kate fariuriu fadodoglo teu mana khamegna na, khamegna mana tuana ghosei neke keli fapulo jateula keha khame na neu. 14Ka narane tuana hatimare mae Farasi jifla kosi ne roghe mala faleheni mae Jisas.
Mae Jisas na mae gloku neke vavahi thegna God
15Kate laseni mae Jisas te magnahaghei faleheni mare na, mana ne jifla kokoni vido tuana. Eghuteuna kmana naikno ne tei balugna mana, nu mana kafe fakelidi ne hui naikno te fogra re. 16Aonu mae Jisas ne cheke faheta ka naiknore mala thosei toutonu eigna mana. 17Te eni mana igne ne thono horoghoto fara kau chekegna God teke cheke eghu mae profet Isaia tifa ia:
18“Igne nogu mae gloku teke vavahi iara na.
Nu iara namhani nei gleꞌani eghu mana.
Iara ginauna tusu ranghini mana Tharungagu na.
Aonu mana ginauna chekeni chekegu iara na ka naikno te theome Jiu mala tughu nagnafa mare.
19Mana ginauna na theome fapoaphola ba fnaja fabiꞌo,
ba cheke fabiꞌo eghu tafri farihotei glalaba.
20Naikno te nigra fei thini ba fatutuani,
mare jateula fora te namo klopa ba juta te namo lehe ia eghu.
Nu mae igne ginauna theome thododi naikno te nigra igre.
Nu mana ginauna eni fabrahu igne ghilei thokeni narane naikno te theome Jiu gre nate hatani nakarha nogna God.
21Nu mae igne te mala fatutuani ni naiknogna nauthoglu igne na.”
Mae Jisas au nolaghi biꞌo ke kligna gna mae Satan
(Mak 3:20-30; Luk 11:14-23; Luk 6:43-45)
22Ke leghugna igne keha naiknore hata ne mei kaisei mae ka mae Jisas. Mae igne dofu nei iho cheke eghu, naugna kaisei naitu au ka mana. Aonu mae Jisas fakelini mae igne neke tangomana teke fifilo nei ke facheke teuna. 23Kate filoni mare igne, mare jaglo nodi fara ne cheke eghu, “Tore! Igne ngala jau si mae vikegna King Devet te ofoni tahati na.”
24Kate nomhini hatimare mae Farasi cheke igne, mare ne cheke eghu, “Mae Satan, nodi mae funei hatimare mae naitu are, site tusu ranghini mana nolaghi te mala bruedi naitu area.”
25Mae Jisas ne lasedi unha te au kau nagnafadi mae Farasi gre, ne cheke eghu ka mare, “Jame naiknogna kaisei namono mare magra fari thedi, namono tuana ginauna groꞌe kolho. Jame kaisei tharakna ba naiknogna kaisei namono biꞌo mare magra fari thedi, mare ginauna na theome au fakeli kolho.26Eghume jateula tuana eghu, jame te brueni mae Satan nogna tothoghei naitu thegna na, nogna tothoghei naitu mana tuare ginauna magra farithedi. Eghume, jame te eghu mare na, nogna tothoghei mana tuare ginauna theome kegra maku kolho.27Nu jame ne loku iara ka nogna nolaghi mae Satan ne bruedi naiture teuna, ka unha nolaghi si teke brue naitu nomi mae gloku ghotilo ra? Neu nga nu mare brue naitu la ka nogna nolaghi mae Satan. Eghume unha teke eni mare tura fagaglana gna te chaghi ghotilo na. 28Nu te loku iara ka nogna nolaghi God na te brue fajifladi naiture, igne ngala fagaglana gna u narane God te funei frunidi nogna naiknore la meihi ka ghotilo teuna.
29“Jateula tuana eghu theome tangomana kaisei naikno te ruma ka nogna suga mae te nheta na te blau nogna glepore. Mana na kulu haru famaku ghu mae te nheta na ame tangomana nga mana te ruma ka suga na te blau nogna famane glepore.
30“Tutuani, mae ihei te theome leghu ghau iara na, mana tirogna ghau iara. Eghuteuna mae ihei te tirogna togho ghau iara te mala hata meidi naiknore ka God na, mana jateula te brue fadeleidi eghu naiknore ka God.31Naugna tuana, te chekeni iara ka ghotilo na, ihei te loku jafra ba cheke faparini God na, God ginauna tangomana te hata fadeleidi nakhibogna mana re. Nu ihei te cheke faparini Tharunga te Blahi na, God ginauna theome tangomana te hata fadeleidi nakhibogna mana re.32Nu ihei te cheke fadiꞌa ghau iara mae teke mei funu ka God na, God ginauna tangomana te hata fadeleidi nakhibogna mana re. Nu ihei te cheke fadiꞌani mae Tharunga te Blahi na, God ginauna theome hata fadeleidi nakhibogna mana re, kau nauthoglu gognaro gne ba nathuꞌu nauriha na.
33“Gaju te keli na ginauna ure sisi te keli, nu gaju te diꞌa na ginauna ure sisi te diꞌa. Tutuani, gaju te gnafare tahati kafe filo glanidi kau sisidire. Eghume ginauna jateula tuana eghu tahati laseni naikno tuana ka nakarhagna nei puhigna teure.34Ghotilo gne jateula mogo eghu, naugna ghotilo lase chaichaghi fara! Ninhigrana fara ranghi ghami ghotilo te chekeni kaisei glepo te keli na, naugna puhimi ghotilo re theome keli. Unha te fodu ka nagnafagna naikno na, tuana ngala te jifla mei ka chekegna mana re.35Eghume naikno te keli na au gaoghatho te keli ka nagnafagna na, eghuteuna mana tangomana te chekedi glepo te kelire. Naikno te diꞌa na au gaoghatho te diꞌa ka nagnafagna na, eghuteuna mana tangomana te chekedi glepo te diꞌare.36Nu te chekeni iara ka ghotilo na, kau narane fate na, naiknore ginauna na rurutha ka God eidi nafnata cheke te theo nafudi teke chekedi thedire.37God ginauna jateula tuana eghu fate ghami ghotilo ka unha te chekedi ghotilo re. Jame te chekedi ghotilo glepo te kelire mana ginauna chekeni ne theome jafra ghotilo teuna. Nu jame te chekedi ghotilo glepo te diꞌare mana ginauna chekeni ne jafra ghotilo teuna.”
Nogna farirhiu mae Jisas na famane fara
38Aonu, keha mae Farasi nei mae velepuhigna vetula nogna mae Moses teure ne mei cheke eghu ka mae Jisas, “Ghehati magnahaghe nigho iagho te eni kaisei gloku biꞌo te nolaghi. Igne fagaglana te mala laseni ghehati nolaghi teke mei funu ka God na.”
39Eghuteuna mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Icho idomi! Puhimi ghotilo naikno gognaro gre thono diꞌa fara. Ghotilo toreni koba kaisei fagaglana, nu iara ginauna na theome fakakhana kaisei fagaglana funugna ka God ka ghotilo. Nu fagaglana tangomana nate filoni ghotilo na u fagaglana teke eni God ranghini mae profet Jona tifa ia kolho.40Mae Jona neke au ka thi’agna sasa te biꞌo fara na thilo narane nei thilo bongi. Eghuteuna ginauna na jateula tuana eghu iara mae teke mei funu ka God na ginauna au ke lamna glose thilo narane nei thilo bongi eghu.41Jaola ka narane God nate fatedi naikno te gnafare, naiknodi Ninive igre ginauna kegra haghe mala cheke thakle ghami ghotilo naikno gognaro gre te thono jafra tutuani ghotilo na. Naugna ka narane teke toutonu mae Jona na mare neke tughu nagnafa! Eghuteuna te chekeni iara ka ghotilo na, kaisei mae te biꞌo uluni fara mae Jona na auhi agne!42Kau narane tuana God ginauna fatedi naikno te gnafare, nakrupe biꞌo gna Siba na kegra haghe mala cheke thakle ghami ghotilo naikno gognaro gre te thono jafra tutuani ghotilo na. Naugna naꞌa neke mei funugna ka namono te khaba fara mala fanomho ka nogna farirhiu te keli mae King Solomon. Eghuteuna te chekeni iara ka ghotilo na, kaisei mae te biꞌo uluni mae King Solomon na auhi agne mala toutonuni chekegna God na!”
Ke pulo meigna naitu
43-44Mae Jisas ne cheke eghu, “Kate brue fajifladi mare naitu teke au ka naikno na, naitu tuana ginauna tei tafri ke lamna namono te moja na mala deni vido aheva te mala au na. Aonu jame te theome deni kaisei vido na, mana na cheke eghu, ‘Iara gne nake pulo ngala ka nogu suga thegu ka mae teke tei kokoni ia.’ Aonu kate pulo ka naikno tuana, mana filoni naikno tuana jateula suga te famane snagla nei haglu fagae te doglo hira eghu ke lamna na.45Eghuteuna naitu na tei ne hata mei keha fitu naitu te thono diꞌa fara ke tulao gna thegnai. Mare tei ne au ke lamnagna naikno na jare. Eghuteuna gognarona nakarhagna naikno tuana thono diꞌa fara ke tulao gnai teke tifa na. Eghume jateula tuana eghu ghotilo naikno te diꞌa gognaro gre naugna ghotilo ne theome magnahaghei ghau iara, mae teke mei funu ka God na.”
Vikegna tutuani mae Jisas
46Kate facheke teu mae Jisas ka naiknore, idogna nei thabusigna teu mana re ne posa mei kegra neu kosi. Mare magnahaghei te mei cheke ka mana. 47Kaisei mae ka nakhapru na ne cheke eghu ka mana, “Ghema, idomu nei thabusimu teu iagho re kegrau kosi, mare magnahaghei te cheke balumu iagho.”
48Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Ihei idogu iara na? Iheire thabusigu iara re?”49Aonu mana ne tusu lao ka nogna mae fanomhore ne cheke eghu, “Igre ngala jateula idogu nei thabusigu teu iara re!50Ihei te eni unha te magnahagheni mae Kmagu iara te au kligna na thofno thabusigu nei greghagu nei idogu eghu iara.”
13U cheke naba eigna sisi nei fati nafnata glose
1Kau narane igne mae Jisas jifla ka suga na, ne tei gnokro ka gerigna Kholo Galili. 2Kmana naikno fara mei ne khapru faligohoni mana. Mae Jisas tei ka mola na ne saghe, eghuteuna naiknore kegra neu mata. 3Mae Jisas ne farirhiudi kmana glepo kau cheke naba. Mana ne cheke eghu ka naiknore, “Igne thoutonu gna kaisei mae te joꞌu sisi na. Kaisei fata, mana tei ne joꞌu sisire ne toatofa tafri kau nagare na.4Kate toatofa tafri mana sisire, keha sisire ne khoko soru ka nabrou. Nanghajire mei ne ghamu fateo sisire.5Keha sisire ne soru ka glose te theome thuta, naugna ne au ke kligna thina biꞌo. Sisi igre ghosei ne kotu jare, naugna glose na ne theome tei pari. 6Nu kate brana naprai na sisire ne kafe brango ne kafe lehe, naugna glathidire ne theome soru pari.7Keha sisire ne khoko soru ka vido aheva te au kmana glathi buburu te fachuchuru. Glathidi buburu te fachuchuru igre ne kafe gri haghe ne thafru sophore. Sophore ne theome kotu ne theo sisidi.8Eghuteuna kehare soru ka glose te keli, aonu reꞌe ne famane kotu ne ure. Kehare thokeni kaisei gobi sisi, kehare namno salei sisi, aonu kehare tolufului sisi.”9Gnafa teuna, mae Jisas ne cheke eghu, “Uve, ghotilo naikno te fanomho ka iara gre, hiro fakeli ghaoghathodi cheke igre!”
U gaoghathogna te facheke mae Jisas kau cheke naba
10Hatimare mae fanomhore mei ne ghusna eghu ka mae Jisas, “Naugna unha site cheke naba iagho ka naikno grea?”
11Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Te eni iara igne, naugna God neke tusu ari kolho ka ghotilo glalase te mala lase fakelidi thofno glepo te au poru ka nakarha God te funei frunini. Nu iara cheke ranghidi keha naiknore ka cheke naba kolho.12Naugna mae ihei te au tagna glalase na, God ginauna nake tusu ranghini mana keha glalase te biꞌo. Nu mae ihei te theome magnahaghei lalase na, neubane au katha glalase ikoi ka mana, God ginauna nake hata fadelei ka mana.13Naugna igne site farirhiudi iara naikno gre kau cheke naba gnea.
“Mare filo, nu mare na theome raꞌe filo glanini kaisei glepo.
Mare fanomho, nu mare na theome raꞌe laseni kaisei glepo.
14Eghume cheke teke chekeni mae profet Isaia tifa ia thono horoghoto fara ka mare, cheke igre:
“ ‘Ghotilo ginauna fanomho e fanomho, nu ghotilo ginauna theome raꞌe laseni kaisei glepo.
Ghotilo ginauna filo e filo, nu ghotilo ginauna theome raꞌe filo glanini kaisei glepo.
15Naikno igre bobotho nagnafadire naugna mare theome magnahaghei te raꞌe lalase.
Mare fadodofu tathadire naugna mare theome magnahaghei te raꞌe filo glanini kaisei glepo.
Mare fofotho khulidire naugna mare theome magnahaghei te raꞌe laseni kaisei glepo.
Mare edi glepo igre naugna mare theome magnahaghei teke pulo mei ka iara mala fakarhidi.’13:15 Isa 6:9,10.
Igne unha teke chekeni God ka mae profet Isaia na.16Nu ghotilo, thofno keli tami fara. Naugna ghotilo lasedi glepo te filodi ka tathamire. Naugna ghotilo lasedi glepo te nomhidi ka khulimire.17Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na. Kmana mae profet nei kmana naikno eghu doglo ka tathagna God na, mare neke thono magnahaghedi fara te filodi glepo te filodi ghotilo gognaro igre. Nu mare neke theome tangomana te filodi glepo igre. Tutuani, kmana mae profet nei naikno te doglo eghu neke thono magnahaghei fara te nomhidi glepo te nomhidi ghotilo gognaro igre. Nu mare neke theome tangomana te nomhidi glepo igre.
Gaoghathogna cheke naba eidi sisi nei fati nafnata glose
18“Famane fanomho fakeli ka gaoghathogna cheke naba eigna mae te joꞌu sisi ka nagare igne.19Sisi te soru ka nabrou na igre eidi iheire te nomhini cheke eigna God te funei frunidi nogna naiknore, nu theome laseni kolho teu igre. Eghuteuna Satan mei hata koko sisi teke joꞌu ka nagnafagnadi re.20Eghuteuna sisi te sukha ka glose te au ke kligna thina biꞌo igre eidi iheire te nomhini cheke na, eghuteuna ghosei hata balu gleale’a.21Nu theome sukha pari ka nagnafagna mana na kolho, eghume theome au raugha kolho. Kate thoke mei puhi biꞌo ba naꞌau papara naugna te fatutuani ni chekegna God.22Sisi te sukha ke lamnadi glathi buburu te fachuchuru na igre eidi iheire te nomhini chekegna God, nu cheke igne ghosei ne thafru ka unha te magnahaghedi fara ka thua nafnata dedei gna nauthoglu igne. Eghume theo kaisei sisi te karha na.23Sisi te sukha ka glose te keli na igre eidi iheire te thofno nomhini nei lase fakelini chekegna God. Eghuteuna ure thokeni kaisei gobi sisi, namno salei sisi, nei tolufulu sisi.”
Cheke naba eidi wit ghe sokiaro
24Mae Jisas ne toutonu ranghidi naiknore keha cheke naba. Mana ne cheke eghu, “Narane God te funei frunidi nogna naiknore jateula kaisei mae te joꞌu sisi te keli te kiloi wit ka nagare naia eghu.25Ka vido thuru teu naiknore, nogna mae naoka mana na tei ka nagare na ne joꞌu sisi sokiaro ke lamnadi wit igre. Eghuteuna gnafa teuna ke tei nogna.26Kate kotu haghe sisi te keli igre te funu ure na, sokiaro igre jaola ne kotu haghe langau baludi.
27“Aonu hatimare mae glokure mei ne cheke eghu ka mana, ‘Mae funei, iagho neke joꞌu sisi keli ka nou nagare ia! Aheva neke mei si sokiaro te kotu igrea?’
28“Mana ne cheke eghu ka mare, ‘Kaisei mae naoka teke joꞌu dire.’
“Mae glokure ne cheke eghu ka mana, ‘Iagho magnahaghe ghami ghehati mala tei rarathu koko sokiarora?’
29“Nodi mae funei mare na ne cheke eghu ka mare, ‘Theo, na rarathu koko sokiarore eghu ghotilo nu, ke rarathu la ghotilo wit are eghu.30Keliu mala kotu fodu wit ghe sokiaro are ghilei thokeni narane te mala ghanodi wit are. Ka narane ukli na iara ginauna cheke eghu ka mae glokure: Ululahu ghotilo na salo sokiaro are mala haru fodu eghuteuna koko lao ka khaꞌaghi. Eghuteuna ukli wit are mala fafofodu nogu suga gano iara ana.’ ”
Cheke naba eidi sisi gaju te kiloi mastad nei u isi
31Mae Jisas ne toutonu ranghidi keha cheke naba na. Mana ne cheke eghu, “Narane God te funei frunidi nogna naiknore jateula sisi gaju mastad ia eghu. Kaisei mae neke joꞌu sisi kau nagare na.32Sisi igne ikoi fara ka sisi te gnafare. Eghuteuna kate kotu na, gaju igne ginauna kaisei gaju biꞌo fara ke lamnagna nagare na. Eghuteuna ginauna kaisei gaju biꞌo, nabadi nanghajire te mei horo nodi gnoku ka gregegnare.”
33Mae Jisas neke toutonu ranghidi keha cheke naba na. Mana ne cheke eghu, “Nakarha God te funei frunidi nogna naiknore jateula isi te ngigno kaisei naikno biꞌo balu varadaki glimai kilo flaoa ia eghu. Isi igne na faboboni flaoa na.”
34Mae Jisas farirhiudi naiknore koba ka cheke naba kolho. 35Igne ne horoghoto ka unha teke cheke eghu kaisei mae profet tifa ia,
“Iara ginauna na toutonu ka cheke naba ranghidi naiknore unha teke theome falalase God funu ka narane teke vuavuha nauthoglu igne te ghilei mei thoke gognarogne.”13:35 Sam 78:2.
Gaoghathogna u cheke naba eidi wit ghe sokiaro
36Mae Jisas jifla kokoni nakhapru na ne tei ruma ka suga na. Nogna mae fanomho mana re mei ne cheke eghu ka mana, “Ghema, rurutha ranghi ghami gaoghathogna cheke naba eigna sokiaro ka nagare na igne.”
37Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Iara mae teke mei funu ka God na jateula mae ihei te joꞌu wit ka nagare na ia eghu.38Nauthoglu igne jateula nagare eghu. Naikno te funei frunidi God igre jateula sisi te keli eghu. Naikno te leghuni Satan igre jateula sokiaro eghu.39Eghuteuna Satan jateula mae naoka te joꞌu sokiaro ia eghu. Nu narane leghu lahu gna nauthoglu igne jateula narane te mala pulei wit ra eghu. Eghuteuna nogna engel God igre jateula mae gloku te mala pulei wit ra eghu.
40“Sokiaro te rarathu mae glokure mala gnubra kau khaꞌaghi teu igre jateula tuana eghu kate pulei naikno engel igre ka narane leghu lahu gna nauthoglu igne. 41Iara mae teke mei funu ka God na ginauna kuru fajifladi nogu engel re. Mare ginauna vavahi fadelei ka nogna naikno God igre iheire te eꞌei puhi te diꞌa ba te fariuriu batudi keha naiknore mala theome fatutuani ni God. 42Engel igre ginauna koko lao nafnata naikno igre ke lamnagna khaꞌaghi biꞌo te brana fara. Mare ginauna papara fara jare balu tanhi nei diꞌanagnafa eghu.43Aonu naikno te kelire ginauna siasigla jateula naprai eghu kate au mare ke lamnagna nogna nauthoglu majaghani Kmadi God. Uve, ghotilo naikno te fanomho ka iara igre, hiro fakeli gaoghathodi cheke igre.”
Keha cheke naba langau eigna God te funei frunidi nogna naiknore
44Mae Jisas jaola ne cheke eghu, “Kate funei frunidi God nogna naiknore jateula kaisei glepo te keli fara teke pophoru kaisei mae ke lamna glose ia eghu. Kaisei narane kaisei mae ne filo deni glepo tuana. Aonu mana gleale’a fara! Mana ghosei ne tatafru fapulo glepo te keli tuana ne tei fofoli fahui nogna gobigna lepore, mala foli vido glose tuana.
45“Kate funei frunidi God nogna naiknore jateula kaisei mae te hiro famane buli mala foli nogna teu ia eghu.46Kaisei narane mana ne filo deni kaisei buli te famane keli fara. Mana tei ne fofoli fahui nogna gobigna lepore mala foli buli tuana.”
Kaisei cheke naba eigna kaisei fangna
47“Jaola, kate funei frunidi God nogna naiknore jateula mae te ugra sasa ka fangna ia eghu. Kmana nafnata sasa khale ka fangna tuana.48Kate fodu sasa ka fangna na, mae naugra re korho ne longa mata fangna na. Mare gnokro soru ne hohono sasa te kelire ka khara’o. Aonu mare ne koko fadelei sasa te diꞌa re.49Ginauna na jateula igne eghu ka narane leghu lahu gna nauthoglu igne. Engel nogna God re ginauna mei mala vavahi fadelei naikno te diꞌare ka naikno te kelire ke ulugna God.50Engel igre ginauna na koko laodi naikno te diꞌa igre ke lamnagna khaꞌaghi biꞌo te brana fara tuana. Ka vido tuana naiknore ginauna papara fara jare balu tanhi nei diꞌanagnafa fara eghu.”
Tutuani majaghani nei tiatifa
51Mae Jisas ne ghusna eghu ka nogna mae fanomhore, “Ba, ghotilo laseni eigna nakarha te funei frunini God teke farirhiu ghami iara igne?”
Hatimare ne cheke eghu ka mana, “Uve, ghehati laseni.”
52Aonu mae Jisas neke cheke eghu ka mare, “Hatimare mae velepuhigna vetula nogna mae Moses gre au fari hoteidi naikno God te funei frunidire. Mare jateula mae khoto suga te hata fajifla glepo te majaghani ba glepo te tiatifa ka nogna chogho te au nogna glepo te keli ra eghu.”
Naiknodi Nasaret te tirodi fatutuani ni mae Jisas
53Kate toutonu te gnafa cheke naba igre, mae Jisas ne tei kokoni vido tuana. 54Mana neke pulo ka thofno nogna namono teke biꞌo haghe na. Mana ne farirhiudi naiknore ka nodi suga tharai mae Jiure. Eghuteuna mare jaglo nodi fara ka mana ne cheke eghu fari thedi, “Icho idomi, neke hata aheva si mana glalase nei nolaghi eghu te edi kofubobhoi igrea? 55Tahati laseni mae igne. Mana kaisei mae kolho, mana neke theome mei funu ka God. Mana thugna ngala mae kapenta. Idogna na Meri. Mae thabusigna mana re igre, mae Jemes, mae Josep, mae Simon ghe mae Judas. 56Eghuteuna greghagna mana re au teu ngala agne baluda tahati igre. Neke hata ngala aheva si mana glalase igrea?” 57Aonu naiknore ne filo faparini kolho mana.
Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Kmana naikno heva te heva na ghatho tahuni nogna mae profet God na. Nu iheire te au ka namonogna nei vikegna teu thegna mana re tirodi ghatho tahuni mana.”
58Naiknodi Nasaret gre ne tirodi fatutuani ni mae Jisas. Naugna igne mae Jisas ne theome edi kmana kofubobhoi jare.
14U glehegna mae Jone Apublahi
1Ka narane te King Herod Antipas ka Provins Galili, mana nomhidi kmana thoutonu eigna mae Jisas. 2Aonu mae Herod ne cheke eghu ka nogna mae glokure, “Mae Jisas gne jame mae Jone Apublahi kela karha kela mei. Naugna tuana te au nolaghi mana te edi kofubobhoi igre.”
3-5Filo si ghotilo, tifa na mae Filip tahigna mae Herod neke tolaghi ka Herodias. Mae Herod magnahagheni Herodias neke tolaghi ka naꞌa. Aonu mae Jone Apublahi ne cheke fabrahu ka mae Herod. Mae Jone neke eni igne ka mana naugna thono blahi fara ka nodi vetula mae Jiu te tolaghi ka khetogna mae tahigna na kate karha nga teu mana na.
Herodias ne diꞌatagna fara ka mae Jone, ne magnahaghei koko laoni mae Jone ka suga sosolo. Aonu mae Herod hatani mae Jone ne koko laoni mana ka suga sosolo. Mana magnahaghei te faleheni mae Jone, nu mana mhaghu te faleheni mae Jone na, naugna hatimare mae Jiu laseni mae Jone gne kaisei nogna mae profet God.
6Kau narane ghatho fapulo teke karhagna mae Herod, thugna gaꞌase Herodias mei ne ragi ke ulugna mae Herod nei hatimare mae nogna tothoghei nafnaknore kau gaghamu na. Mae Herod ne thofno gleale’a fara ka naꞌa. 7Aonu mana nhaꞌa cheke ka naꞌa unha te magnahagheni na. 8Aonu Herodias ne cheke ka thugna gaꞌase na unha te mala toreni ka King Herod. Thugna Herodias igne ne cheke eghu ka mae Herod, “Iara magnahagheni pha’ugna mae Jone Apublahi kau tapera ao gognaro la.” 9Mae King ne diꞌanagnafa fara. Nu mana neke nhaꞌa cheke ka naꞌa mala tusu ranghini unha te magnahagheni naꞌa na. Mana eni igne ke uludi mae tothoghei nafnakno teke ghamu balugna re, eghuteuna mare nomhinihi nogna nhaꞌa cheke mae Herod na. Aonu mae Herod cheke ka mae glokure mala eni unha te magnahagheni naꞌa na. 10Mana kurudi mare mala tei ka suga sosolo na, mala kukusu pha’ugna mae Jone. 11Eghuteuna, hatimare hata ne mei kau tapera pha’ugna mae Jone na ne tusu lao ka thugna gaꞌase Herodias. Naꞌa hata ne tei ka idogna. 12Eghuteuna, hatimare nogna fanomho mae Jone re mei ka suga sosolo na ne hata thinigna mana na ne giugilu. Aonu mare tei ne toutonu ka mae Jisas.
Mae Jisas ne faghamudi glima thogha mae
(Mak 6:30-44; Luk 9:10-17; Jon 6:1-14)
13Kate nomhini mae Jisas glehegna mae Jone Apublahi na, mana saghe ka mola na ne tei au thegna sopa lamna namono nagou. Kate nomhini naiknore te jifla te tei mae Jisas ka mola na, mare jifla ka namonodire ne liu mata ne tei ke leghugna mana. 14Kate longa mata na, mae Jisas ne filoni kaisei nakhapru biꞌo. Aonu mana kokhoni nognadi fara ne fakelidi naikno te fogra re.
15Namo rafi ka narane tuana, nogna mae fanomhore ne mei ne cheke eghu ka mana, “Mae biꞌo, igne namono nagou theo kaisei gano te mala faghamudi naikno igre. Nu gognarona la rafihi. Kuru teidi naiknore ka namono te au ka nohi igne mala foli ghedi gano thedi.”
16Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Naikno igre theome tangomana te tei na. Fei ghedi keha gano si ghotilo.”
17Mare ne cheke eghu ka mana, “Ghehati au glima bret nei phei sasa eghu kolho.”
18Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Hata mei ka iara bret nei sasa teu are.”19Aonu mana chekedi naiknore mala gnokro ka buburu na. Mana hata ka mare glima bret nei phei sasa teu igre ne filo haghe kligna ne cheke fakelidi ka God. Mana piepike bret re ne tusu lao ka nogna mae fanomhore mala tufa ka naiknore. 20Naikno te gnafare kafe ghamu ne boho. Aonu ke leghugna te gnafa ghamu na mae fanomhore ne salofodu vido gano teke sala’uire ne fafofodu nabotho phei khara’o. 21Mae teke ghamu ka narane tuana naba glima thogha mae, eghuteuna goro gaꞌase nei goro sua teke au baludire neke theome kahadi.
Mae Jisas nonolo ke tagru kholo
22Ke leghugna igne, mae Jisas ne cheke ka nogna mae fanomhore mala kulu kasa ka keha phile kholo na. Mae Jisas au neu jare mala chekedi naiknore ke pulo ka namonodire. 23Ke leghugna pulo te gnafa naiknore, mana haghe ka thogele na ne tarai. Kate rafi soru na, mana au neu jare thegna. 24Ka narane igne, mola na la tei gaꞌuhi farihotei kholo. Aonu mola mare na ne namo lodu, naugna ne galo biꞌo fara, eghuteuna nuri na au ke uludi mare.
25Farihotei tanhi thiloi nei tanhi namnoi hamerane, mae fanomhore au ngala ka mola na. Mae Jisas mei ka mare, nonolo ne mei ke tagru kholo. 26Kate filoni mare nonolo te mei mana ke tagru kholo na, mare mhaghu ne eha eghu fabiꞌo, “Tore, kaisei naitu!”
27Mae Jisas ghosei ne cheke eghu mei ka mare, “Thosei nanga nomi! Iara mae Jisas! Thosei mhaghu!”
28Mae Pita ne cheke eghu ka mae Jisas, “Lord, te iagho tutuani na, cheke ghau iara mala ari ka iagho ke tagru kholo!”
29Mae Jisas ne cheke eghu ka mae Pita, “Mei!”
Mae Pita jifla ka mola na ne funu nonolo ke tagru kholo na ne tei ka mae Jisas. 30Nu kate filoni mae Pita nuri blahi nei galo teuna, mana mhaghu fara ne funu plulu soru. Mana ne eha eghu fabiꞌo ka mae Jisas, “Lord, fakarhi ghau!”
31Mae Jisas ngafa lao ne loku ka mae Pita. Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Ghema, nou fatutuani iagho na ikoi fara! Thosei ghatho peapea!”
32Kate saghe phiamare ka mola na, nuri na snoto neke muana. 33Aonu mae fanomhore pogho soru ka mae Jisas ne cheke eghu, “Tutuani fara, iagho thofno Thugna God!”
Mae Jisas ne fakarhidi naiknodi Genesaret te fogra re
34Ke leghugna te kasa mare ka keha phile kholo na, mare mei ne longa ka nohi te kiloi Genesaret. 35Eghuteuna naikno jare re ne filo glani mae Jisas. Aonu mare toutonu ka naikno te gnafa te au falithui vido tuana mala mei ka mae Jisas jare. Aonu mare kafe hata ne mei naikno te fogra re ka mana. 36Mare toreni mae Jisas mala snakredi mala habo kolho ka khukrudi nogna pohere, mala ke keli fapulo nodi. Aonu naikno te gnafa teke habo ka nogna pohe mana re neke keli fapulo.
15Nodi kastom farirhiu mae Jiu
1Ke leghugna igne, keha mae Farasi nei keha mae velepuhigna vetula nogna mae Moses eghu ne mei funudi Jerusalem. Mare ne ghusna eghu ka mana, 2“Naugna unha si nou mae fanomho iagho gre te theome leghuni nodi farirhiu mae kuꞌeda tifa ra? Mare ne theome kulu titihi fakeli khamedire ne ghamu nga.”
3Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Naugna unha site theome leghuni ghotilo nogna vetula God na nu leghuni kolho nomi kastom themi na teu gnea?4Naugna God na neke cheke eghu, ‘Ghatho tahudi idomu kmamure,’15:4 Eks 20:12; Diu 5:16. nei ‘Ihei te cheke fadiꞌani idogna ba kmagna na, naikno tuana nabagna na mala falelehe.’15:4 Eks 21:17; Lev 20:9. 5Nu te chekeni ghotilo na, naikno na tangomanau te cheke eghu ka kmagna ba idogna na, ‘Glepo naba te mala togho ghami ghopa na iara ginauna theome tusu ari ka ghopa. Nu iara na tusu ranghini God.’6Ghotilo farirhiuni naikno tuana mala thosei toghodi idogna kmagnare. Eghume, te leghuni ghotilo nomi kastom themi tuana, ghotilo theome ghatho tahuni kolho chekegna God na.7Ghotilo mae chaichaghi fara! Unha teke chekeni God ka mae profet Isaia eimi ghotilo tifa ia thono tutuani fara.8Mana neke cheke eghu:
“ ‘Naikno igre fafnakno ghau iara ka chekedi kolho,
nu nagnafadire theome namo ka iara.
9Pogho soru te edi mare ka iara igre theo nafudi,
naugna mare farirhiudi naiknore mala leghudi kolho nodi vetula teke horo haghe thedire.’ ”15:9 Isa 29:13.
Unha tangomana te mala fathonani naikno na
10Mae Jisas cheke ka naiknore mala tugha mei namo ka mana. Mana ne cheke eghu ka mare, “Fanomho fakeli ghotilo ia mala lasedi unha te chekedi iara igre.11Unha te nhaꞌa lao ka foflo na theome tangomana te fathonani kaisei mae. Nu unha te chekedi nei ghathodi teu mana ka nagnafagnare te fathonani mana ke ulugna God na.”
12Aonu, nogna mae fanomhore mei rhegna mana ne cheke eghu, “Ghema, mae Farasi gre ne diꞌa tadi ka unha te chekedi iagho ra.”
13Mae Jisas neke cheke eghu, “Mae Farasi gre jateula gaju teke theome joꞌu mae Kmagu iara te au kligna ia eghu. Mana ginauna kafe rathu koko balu glathidi.14Eghume thosei ghatho tahudi ghotilo mae Farasi gre. Mare mala batudi mae te iho gre, eghuteuna mare thedi na jateula mae dofu eghu. Laseniu ngala ghotilo cheke igne, naikno te dofu nu ke batuni keha naikno te dofu la teuna, phiamare ginauna na kafe tei snoꞌo ka khora.”
15Mae Pita ne cheke eghu ka mana, “Rurutha sagho ka ghehati gaoghathogna cheke naba igne.”
16Mae Jisas ne cheke eghu ka nogna mae fanomhore, “Tore, kafe romnou ngala jateula mae Farasi gre eghu si ghotilo ia?17Ba, ghotilo theome laseniu ngala si gaoghathogna nogu cheke iara ignea? Glepo te ruma ka foflogna naikno na, doglo tei ka thi’a na. Eghuteuna ke leghu na glepo tuana nake jifla ka thini mana na.18Nu unha te chekeni mana ka foflogna na, jifla mei unha teke ghathoni mana ka nagnafagna na. Glepo igre te fathonani mana ke ulugna God na.19Naugna igre glepo te jifla mei ka nagnafagna mana re, gaoghatho te diꞌa, falehe naikno, tolaghi pedo, mhala, blau, chaichaghi, vuavuha cheke nei buiburini ihei.20Igre glepo te fathonani naikno na ke ulugna God. Eghume nafnata kastom mala kulu titihi fakeli khame ame ghamu nga teu igne, theome tangomana te mala fathonani naikno na.”
Kaisei thau bongihehe ne fatutuani ni mae Jisas
21Ke leghugna igne, mae Jisas jifla ka vido tuana baludi nogna mae fanomhore ne tei ka nohi te au phei namono biꞌo Taea ghe Sidon. 22Kaisei naikno biꞌogna Kenan te mei au ka nohi tuana mei ne eha eghu ka mae Jisas, “Lord, vikegna mae King Devet! Kokhoni ghau iara! Thugu gaꞌase iara na kaisei naitu ne parani fara.”
23Mae Jisas ne theome cheke ka naꞌa. Nogna mae fanomhore mei ne cheke eghu ka mana, “Ghema, chekeni sagho naikno biꞌo tuana mala tei delei! Naugna naꞌa leghu ghita ne eha fabrahu.”
24Mae Jisas ne cheke eghu, “God neke kuru mei ghau iara mala mei fakarhidi naiknodi Israel gre kolho, naugna mare jateula sipu te theo greireghidi ra eghu.”
25Aonu naikno biꞌo na mei ne tuturupuku soru ke ulugna mae Jisas ne cheke eghu, “Lord, togho ghau iara!”
26Mae Jisas ne cheke naba eghu ka naꞌa, “Theome doglo te hata ghedi gano suare te koko lao ka khumare.”
27Naikno biꞌo na ne cheke eghu ka mana, “Uve Lord, nu neuba ngau, khumare tangomanau te ghamu vido gano te khoko soru ke parigna tevo nodi funei na.”
28Aonu mae Jisas ne cheke eghu ka naꞌa, “Naikno biꞌo, iagho kaisei naikno fatutuani ghau iara fara! Unha te magnahagheni iagho na ginauna eni tutuani ranghi nigho.” Eghuteuna, ka vido tuanala thugna gaꞌase naꞌa na neke keli fapulo.
Mae Jisas ne kafe fakelidi naikno te fogra re
29Mae Jisas jifla jare ratha ne tei ka glilihigna Kholo Galili. Mana haghe ka thogele na ne gnokro pari. 30Ka vido tuana, kmana naikno ne mei ka mae Jisas. Mare hata ne mei lilisei soru ke ulugna mana naikno te lehe ghahedi, naikno te dofu, naikno te blughu, naikno te iho cheke nei iheire langau te au kmana nafnata khabru. Mae Jisas kafe fakarhidi ne gnafa. 31Aonu, naiknore jaglo nodi fara kate filodi iheire teke iho chekere neke lase cheke, iheire teke blughure neke keli fapulo, iheire teke lehe ghahedire neke nonolo, nei iheire teke dofure neke fifilo fakeli. Aonu mare ne kilo fnaknoni nodi God mae Israel eigna igne.
Mae Jisas neke faghamudi fati thogha mae
32Mae Jisas kilo meidi nogna mae fanomhore ne cheke eghu ka mare, “Iara kokhoni nogudi naikno igre. Naugna mare auhi baluda tahati thilo narane. Eghuteuna gognarona mare theo ghedi ganohi te mala ghamu na. Eghuteuna iara theome magnahagheni te kuru fapulodi ka namonodire, ka vido te theome ghamu teu mare na, na eghunu fnuda mare kate tei ka nabrou na eghu.”
33Nogna mae fanomhore ne ghusna eghu ka mana, “Vido igne namono nagou theo kaisei naikno te au agne na. Eghuteuna, agne na theo kaisei vido aheva te mala tei hata naba gano te mala faghamudi naikno te kmana fara igre.”
34Mae Jisas ne ghusna eghu ka mare, “Niha bret te au ka ghotilo na?”
Mare ne cheke eghu ka mana, “Fitu bret nei keha sasa ikodi eghu.”
35Mae Jisas ne cheke ka naiknore mala gnokro pari. 36Mana hata fitu bret nei sasa teure ne cheke fakelidi ka God. Mana piepike ne tufa ka nogna mae fanomhore. Eghuteuna mae fanomhore ne tufa ka naiknore. 37Mare kafe ghamu ne boho. Aonu mae fanomhore ne fafofodu fitu khara’o ka vido gano teke salaꞌui ka naiknore. 38Mae teke ghamu ka narane tuana naba fati thogha. Eghuteuna gaꞌase nei sua teke au baludi mare ka narane tuana neke theome kahadi. 39Ke leghugna te ghamu naikno re, mae Jisas chekedi naiknore mala ke pulo ka namonodire. Aonu, mana saghe ka mola na ne tei ka nohi Magadan.
16Hatimare mae Farasi ne toreni kaisei fagaglana funu kligna
1Kaisei narane, keha mae Farasi nei keha mae Sadiusi, mare mei mala saosagroni mae Jisas. Aonu mare ne cheke eghu ka mana, “Iagho eni kaisei kofubobhoi. Igne fagaglana te mala laseni ghehati nolaghi teke funu ka God na.”
2Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Keha fata, kate plulu naprai na ghotilo cheke eghu, ‘Uve, nathuꞌu na nake aho, naugna maloa gne kela khidiri.’3Eghuteuna fei hamerane na ghotilo cheke eghu, ‘Uve, ginauna nake nakhete naugna maloa gne kela ghoghomo fabrahu.’ Eghume ghotilo laseni fara gaoghathodi glepo igre kate filo glani ghotilo maloa gne. Neuba ghotilo theome laseni ngala puhigna God te doglo na! Nu ghotilo mae chaichaghi kolho, naugna ghotilo ne theome tangomana te filo glanidi kolho unha te edi God gognaro gre.4Icho idomi! Ghotilo naikno gognaro gre thono diꞌa fara puhimire. Ghotilo magnahaghei te filoni kaisei fagaglana. Nu iara ginauna na theome fakakhana kaisei fagaglana ka ghotilo. Nu kaisei fagaglana tangomana te filoni ghotilo ginauna fagaglana teke eni God ranghini mae profet Jona tifa ia.” Gnafa tuna, mana jifla kokodi mare ne tei nogna.
Nodi isi mae Farasi nei mae Sadiusi
5Kate kasa mare ka keha phile kholo na, mae fanomhore ghatho iho ne theome hata keha bret baludi. Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, 6“Filo fakeli ghami ghotilo ia ka nodi isi hatimare mae Farasi nei hatimare mae Sadiusi igre.”
7Mae fanomhore ne cheke eghu farithedi, “Mana jame cheke eghu naugna tahati theome hata baluda keha bret.”
8Aonu mae Jisas ne laseni unha te chekeni mare na ne cheke eghu, “Naugna unha site chekeni ghotilo ne theome hata keha bret teu gnea? Nu nomi fatutuani ghotilo na ikoi fara.9Theome thofno glolau ngala ka ghotilo sia? Kela ghatho ihoni hila si ghotilo teke piepike iara glima bret teke faghamudi glima thogha mae ra? Ghotilo neke fafofodu nabotho phei khara’o ka vido gano teke salaꞌui ra.10Ba, kela ghatho ihoni hila si ghotilo teke piepike iara fitu bret teke faghamudi fati thogha mae ra? Ghotilo neke fafofodu fitu khara’o ka vido gano teke salaꞌui ra.11Eghume iara neke theome cheke ka ghotilo eigna bret. Naugna unha site theome laseni ghotilo gnea? Iara neke cheke ka ghotilo mala filo fakeli ghami nei reireghi ghami eghu ka nodi isi hatimare mae Farasi nei hatimare mae Sadiusi.”12Aonu mae fanomhore laseni mae Jisas theome chekeni ka mare mala reireghidi kau isi te mala horo bret. Nu mana neke cheke eidi nodi farirhiu hatimare mae Farasi nei hatimare mae Sadiusi.
Mae Pita ne cheke thakleni eigna mae Jisas
13Mae Jisas ne tei ka nohi te au namono biꞌo Sisaria Filipae. Mana ne ghusna eghu ka nogna mae fanomhore, “Iara mae neke mei funu ka God. Ba, mae ihei eghu ghau iara si naikno grea?”
14Mare ne cheke eghu ka mana, “Keha naiknore te chekei na iagho mae Jone Apublahi, eghuteuna keha naiknore te chekei na iagho mae profet Elija. Keha naiknore te chekeni na iagho mae profet Jeremaea, ba kaisei mae ka hatimare mae profet di tifa ra.”
15Mae Jisas ne ghusna eghu ka mare, “Nu ghotilo ba? Mae ihei eghu ghau iara ghotilo?”
16Ka vido tuana mae Simon Pita ne cheke eghu, “Iagho mae Kraes, Thugna God te karha fabrahu te tifa.”
17Mae Jisas ne cheke eghu ka mae Simon, “Iagho keli tamu, ghema Simon, thugna mae Jone. Theo kaisei naikno teke farirhiu nigho tuana. Nu mae Mama te au kligna neke falalase nigho eigu iara. 18Eghume te chekeni iara ka iagho na, iagho mae Pita jateula kaisei thina eghu. Kate babana iara nogu khiloau na, thina igne ginauna na famamhaku hi. Eghuteuna, nogna nolaghi glehe na ginauna na theome tangomana nate tapla soruni nogu khiloau iara na. 19Iara ginauna na tusu ari ka iagho nolaghi mala jateula ki gna eghu grengathagna nogna nauthoglu majaghani God na. Eghume unha nate theome snakreni iagho ka nauthoglu igne, God ginauna theome snakreni la kligna. Eghuteuna unha nate snakreni iagho ka nauthoglu igne, God ginauna snakreni la kligna na.”20Ke leghugna igne mae Jisas ne cheke farheta ka nogna mae fanomhore mala thosei toutonu ka ihei nga te mana ngala mae Kraes na.
Mae Jisas ne chekeni eigna glehegna thegna na
21Funu ka narane tuana te haghe na mae Jisas ne funu cheke eghu ka nogna mae fanomhore, “Iara na tei Jerusalem. Hatimare mae biꞌodi mae Jiu nei hatimare mae pris ulu nei hatimare mae velepuhigna vetula nogna mae Moses mare ginauna na para ghau nei eꞌei puhi mala falehe ghau iara. Eghuteuna ka fatilo narane na God nake fakarha fapulo ghau iara kau glehe.”
22Mae Pita hata fadeleini mae Jisas ne cheke farheta eghu ka mana, “Lord, thosei cheke eghu sagho! God jame theome snakreni tuana ka iagho!”
23Mae Jisas figri ne cheke eghu ka mae Pita, “Iagho mae Satan, tei nou! Iara kilo nigho iagho mae Satan naugna iagho magnahaghei fanagra ghau iara te mala eni unha te magnahagheni God na. Unha te chekeni iagho igne theome mei funu ka God, nu nogna gaoghatho naikno kolho.”
24Ke leghugna igne mae Jisas ne cheke eghu ka nogna mae fanomhore, “Mae ihei te magnahaghei mei ke leghugu iara na, mana thosei ghathoni kolho nakarhagna thegna na, nu mana sasaꞌa mala pala nogna gaju fafatha na, eghuteuna mei leghu ghau iara.25Naugna mae ihei te magnahaghei taji fakelini kolho nakarhagna thegna na, mana lisa laoni kolho thofno nakarhagna na. Nu mae ihei te snakreni nakarhagna na malagu iara teuna, mana na loku famaku thofno nakarhagna na.26Jame kaisei mae khotodi gobigna lepo fateo kau nauthoglu igne, eghuteuna lisa laoni thofno nakarhagna na teuna, ba gobigna lepo fateo igre ginauna na toghoni mana? Thono theo fara! Nu unha gne nate tusu lao mana mala teke hata fapuloni nakarhagna na? Thono theo fara!27Tutuani fara, iara mae teke mei funu ka God na ginauna nake pulo mei ka nauthoglu igne balu nogna nolaghi biꞌo mae Mama. Eghuteuna, nogna engel mae Mama re ginauna mei balugu iara. Ka narane tuana iara ginauna tabadi naiknore eidi unha gloku teke edi mare.
28“Tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na. Keha mae ka ghotilo au teu balugu iara gognaro igre, mare ginauna na theome leheu ghilei filo ghau iara mae teke mei funu ka God nate mei te mala funei frunidi nogu naiknore.”
17U thinigna mae Jisas na ne tughu
1Ka fafamno narane ke leghugna igne, mae Jisas hata mae Pita nei phei mae thabusigna, mae Jemes ghe mae Jone, ne haghe ka kaisei thogele brahu ne au thedi jare. 2Kate filo teu thilomare na, thilomare ne filoni thinigna mae Jisas na ne tughu. Tathagna nei foflogna teu manare ne siasigla fara jateula naprai neu. Eghuteuna nogna pohere ne jaola ne thono vegha fara. 3Aonu thilomare ne filodi mae Moses ghe mae Elija facheke neu balugna mae Jisas.
4Aonu mae Pita ne cheke eghu ka mae Jisas, “Lord, keli fara te au tahati agne na. Jame magnahaghei iagho na, iara na horo thilo grorofe agne, kaisei malamu iagho, kaisei malagna mae Moses nei kaisei malagna mae Elija.”
5Kate cheke mae Pita na, kaisei khoveo te siasigla ne kafe toku tafrudi mare. Eghuteuna ka vido tuana kaisei naogla ne mei funu ka khoveo na, ne cheke eghu, “Igne thofno mae Thugu iara na. Iara namhani mana nei keli taguni eghu mana. Ghotilo fanomho fakeli nei leghuni eghu mana!”
6Kate nomhini thilo mae fanomhore cheke igne, thilomare mhaghu fara ne pogho soru pari. 7Mae Jisas mei ne habo ka thilomare ne cheke eghu ranghidi, “Kegra haghe, thosei mhaghu.”8Kate efra haghe thilomare na, theo kaisei naikno te au jare na, thegna mae Jisas kolho te filoni thilomare na.
9Kate soru mare ka thogele na, mae Jisas ne cheke faheta eghu ka thilo mae fanomhore, “Glepo te filoni ghotilo ka thogele na igne, thosei toutonuni ka iheinga ghilei thokeni narane iara mae teke mei funu ka God na teke karha fapulo ka glehe. Aonu, ame toutonuni nga ghotilo eghu.”
10Thilomare ne ghusna eghu ka mana, “Naugna unha site chekeni mae velepuhigna vetula nogna mae Moses gre mae Elija gne na kulu mei ame mei nga mae Kraes teu gnea?”
11Mae Jisas ne cheke eghu, “Tuana tutuani fara, mae Elija gne na kulu mei mala fadodoglo gobigna lepore.12Nu te chekeni iara ka ghotilo na, mae Elija na la meihi. Eghuteuna naiknore theome laseni ngala mana. Mare neke edi kmana glepo te diꞌa ranghini mana leghudi nodi gaoghatho thedire. Nu mare ginauna na jateula tuana eghu ranghi ghau iara mae teke mei funu ka God.”13Aonu, thilomare ne thofno laseni mae Jisas gne cheke eigna mae Jone Apublahi.
Mae Jisas brue naitu ka kaisei mae sua nalhaꞌu
14Mae Jisas baludi mae fanomhore neke pulo mei ka nakhapru na. Kaisei mae mei ne tuturupuku ke ulugna mae Jisas. 15Mana ne cheke eghu, “Lord, toghoni mae thugu nalhaꞌu iara gne! Mana au tagna khabru snosnogho ne thono au papara fara. Eghuteuna mana uka soru koba ke lamna khaꞌaghi ba ke lamna khoꞌu. 16Iara neke hata meihi ka nou mae fanomho iagho gre, nu mare theome tangomanadi teke fakeli fapuloni mana na.”
17Mae Jisas ne cheke eghu, “Tore, ghotilo naikno gre theome fatutuani ni God kolho! Puhimi ghotilo re thono kafe jafra fara! Niha fata au fabrahu iara balumi ghotilo sia? Iara hongo ghau fara ka ghotilo! Hata mei ka iara agne mae sitei na!”18Mae Jisas ne cheke faheta ka naitu te au ka mae sitei na. Aonu naitu na ne jifla mei. Eghuteuna ka vido tuana mae sitei na ghosei neke keli fapulo.
19Ke leghugna igne, hatimare mae fanomhore megei nga ne mei ka mae Jisas ne ghusna eghu ka mana, “Naugna unha site theome tangomana ghami ghehati te brueni naitu ignea?”
20Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo theome tangomana ghami te brue teini naitu na, naugna nomi fatutuani ghotilo na theome naba. Tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na, neubane ikoi fara jateula sisi gaju mastad neu nomi fatutuani ghotilo na, ghotilo na tangomana te cheke eghu ka thogele igne, ‘Jifla agne mala tei jare.’ Teu ghotilo na, thogele tuana ginauna thugha tei. Eghume ginauna theo kaisei glepo nate ninhigrana ranghi ghami ghotilo na.21Nu nafnata naitu igne tangomana te jifla mei kolho kau tarai nei dangna.”
Mae Jisas ne fapea chekeni eigna glehegna
22Ke leghugna igne, hatimare mae fanomhore ne kafe khapru ka kaisei vido jare Galili. Aonu, mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Iara mae teke mei funu ka God gne mare ginauna snakre lao ghau iara ka khamedi naiknore mala falehe ghau iara.23Nu ka fatilo narane na iara ginauna nake kegra fapulo kau glehe.” Kate nomhini igne, mae fanomhore ne kafe diꞌanagnafadi fara.
Mae Jisas ne foli takis malagna Sugablahi nogna God Jerusalem
24Mae Jisas baludi nogna mae fanomhore ne tei ka namono Kapanam. Kate au teu mare jare na, keha mae mala salo takis gna Sugablahi na mei ne ghusna eghu ka mae Pita, “Ba, nomi mae velepuhi ghotilo gne foli takis langau signea?”
25Mae Pita ne cheke eghu ka mare, “Uve, mae Jisas gne foli takis.”
Mae Pita tei ka suga aheva te au mae Jisas na. Mae Jisas ne ghusna eghu ka mae Pita, “Ba ghema Simon, unha eghu iagho gaoghathomu na? Mae King kau nauthoglu igne, mare salo kmana nafnata takis. Nu, salo ka mae iheire eghu si mare takis igrea? Salo ka mae khulumono gre, ba salo ka keha naikno delei?”
26Mae Pita ne cheke eghu, “Uve, mare salo ka keha naiknoi.”
Mae Jisas ne cheke eghu, “Tuana gaoghathogna na, hatimare khulumono gre, mare theome foli takis kolho.27Nu tahati theome magnahaghedi mare te diꞌa tadi ka tahati. Eghume iagho tei kau kholo gno mala koko soru nou thaotagho na. Eghuteuna korho haghe sasa te kulu chakhi ka iagho na, tothora ka foflogna na. Iagho ginauna filoni kaisei sileni naba te mala takis phia mae na au jare. Aonu iagho tei foli noda takis tapa na.”
18Mae ihei te biꞌo lahu ke lamnadi naikno te funei frunidi God
1Ka narane tuana mae fanomhore mei ne ghusna eghu ka mae Jisas, “Ba, mae ihei nate mae biꞌo lahu ke lamnadi naikno te funei frunidi God igre?”
2Mae Jisas kilo meini kaisei sua ikoi ne fakegrani ke uludi mae fanomhore. 3Mana ne cheke eghu, “Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na. Te theome tughu ghotilo puhimire nei nhaꞌa fapari ghami themi jateula sua teuna, ghotilo ginauna thono theome nabami te au ke lamnadi naikno te funei frunidi God igre.4Eghume mae ihei te nhaꞌa faparini thegna jateula sua igne teuna, mana ngala kaisei mae biꞌo te thofno nabagna te au ke lamnadi nogna naikno God igre.5Ihei te toghoni kaisei sua jateula sua igne teu ka nanghagu iara na, mana togho ghau la iara.”
Ihei te baubatu fadiꞌani nogna fatutuani keha naikno na
6Mae Jisas ne cheke eghu, “Ihei te batu fadiꞌani nogna fatutuani kaisei sua ikoi ka igre te mala theome fatutuani ghau iara na, naikno tuana nabagna te haru kaisei thina biꞌo ka graragna na mala tei faknoknoho ka nhorora gno. Tutuani, jame te eghu mana na, puhi igne keli fara uluni God te parani mana ginauna, naugna mana neke batu fadiꞌani sua ikoi tuana.7Thono diꞌa fara naiknogna nauthoglu igne, naugna kmana glepo te batu fadiꞌadi nodi fatutuani naiknore. Glepo igre ginauna edi fabrahu ngala, nu thono diꞌa fara mae ihei te edi glepo igre.8Jame khamemu ba ghahemu iagho na batu fadiꞌa nigho mala theome fatutuani iagho teuna, kusu koko. Te keli na hata koko vido thinimu te diꞌa tuana, eghuteuna ke leghu na iagho ginauna hata thofno nakarha te theo ka huigna. Igne ke keligna te kafe au teu phei khamemu nei phei ghahemu teu te koko lao nigho mare ka khaꞌaghi te theo ka lehegna na.9Jame tathamu na batu fadiꞌa nigho mala theome fatutuani iagho teuna, kusu koko. Te keli na kaisei tathamu kolho te hata iagho thofno nakarha te theo ka huigna na. Igne ke keligna te kafe au teu phei tathamure te koko lao nigho mare Gehena ke lamnagna khaꞌaghi te theo ka glehegna na.”
Cheke naba eigna sipu te snivi
10Mae Jisas ne cheke eghu, “Fiofilo ghami ghotilo ia, thosei filo soruni kaisei sua ka igre. Nu te chekeni iara ka ghotilo na, nodi engel sua igre au fabrahu kligna balugna mae Mama.11Naugna iara mae teke mei funu ka God gne neke mei kau nauthoglu igne mala fakarhidi naikno te snivi te theo tadi thofno nakarha na.
12“Jame kaisei mae au nogna kaisei gobi sipu, eghuteuna dofi kaisei tadi, na faneha eghu mana? Mana na lisa laodi nhevasalei nheva sipu are ka thogele na mala hironi ghu te snivi na.13Tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na. Kate filo deni mana sipu tuana, mana ginauna gleale’a fara eigna sipu tuana ke tulaodi nhevasalei nheva sipu teke theome snivi igre.14Jateula tuana eghu mae Kmami ghotilo te au kligna na. Mana theome magnahagheni kaisei ka sua igre te snivi ka nabrougna thofno nakarha te tutuani na.”
Kaisei mae kheramu khiloau te fadiꞌa ranghi nigho
15Mae Jisas ne cheke eghu, “Jame kaisei mae kheramu iagho ka khiloau eni fadiꞌa ranghi nigho kaisei glepo, iagho tei cheke ka mana eigna unha teke eni fadiꞌa mana ranghi nigho iagho na. Ghopa eni poru glepo igne farihoteimi themi. Te magnahaghei fanomho fakeli mana ka iagho na, iagho toghoni mana mala ke fofodu fapulo ghopa.16Te tirogna fanomho fakeli mana ka iagho na, iagho ke pulo ka mana fapea fata na. Nu iagho toreni kaisei ba phei naikno mala tei balumu. Naugna grioriso te blahi na cheke eghu, ‘Kate fathoethoke kaisei mae eigna keha mae na, phei ba thilo naikno au balugna mana mala fanomho ka unha te chekeni mana na, nei kaisei gaoghatho ka unha te chekeni mana na.’18:16 Diu 19:15. 17Te tirogna fanomho fakeli mana ka unha te chekeni mare na, keli kolho, iagho ke chekeni puhi tuana ka khiloau. Te tirogna fanomho mana ka nogna cheke khiloau na, keli kolho, ghotilo ghatho laoni mae tuana jateula kaisei mae bongihehe ba kaisei mae te diꞌa mala salo takis eghu.
18“Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na, unha te theome snakreni ghotilo kau nauthoglu igne na, God ginauna theome snakre nila kligna na. Nu unha te snakreni ghotilo kau nauthoglu igne na, God ginauna snakre nila kligna na.
19“Tutuani fara keha glepo te chekeni iara ka ghotilo na. Jame phei naikno ka ghotilo kaisei gaoghatho ngala ka unha te toreni phiamare na, mae Kmagu iara te au kligna na, ginauna eni unha te toreni phiamare na.20Igne tutuani fara, naugna jame phei ba thiloi naikno te salo fodu mei naugna mare te nogu mae gloku iara na, iara na au jare baludi mare.”
U cheke naba eigna hata fadelei nakhibo
21Ke leghugna igne mae Pita mei ne ghusna eghu ka mae Jisas, “Lord, jame mae kheragu iara na eꞌei puhi diꞌa ranghi ghau iara fabrahu, niha fata nate hata fadelei iara nakhibogna manare? Thokei fitu fata kolho?”
22Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Ghema, te chekeni iara ka iagho na, theome thokei fitu fata kolho, nu fitu fata fitui, nei fitu fata fitui eghu fabrahu tifa tifa.
23“Gaoghathogna te hata fadelei nakhibore teu igne jateula te filoni iagho ka cheke naba eigna God te funei frunidi nogna naiknore. Kaisei fata, kaisei mae funei magnahaghei teke efradi nodi kaoni mae nogna glokure.24Ka narane te funu eni mana igne, hatimare hata ne mei kaisei nogna mae gloku mana teke kaoni ka mana mola mola dola.25Nu mae gloku igne theome tangomanani teke tughu fapulo sileni te biꞌo fara igne. Aonu mae funei na ne cheke faheta ka mare mala fofoli mae igne jateula mae sneka eghu baludi nogna glepo teke khotodi mana re, baludi khetogna nei thugna teu mana re. Mae funei na eni igne mala ke tughu fapulo sileni biꞌo fara teke kaoni mana na.
26“Nu mae gloku igne mei ne tuturupuku soru ne thuru pari ke ulugna mae funei na ne cheke eghu, ‘Mae funei, ginau sagho, iara nake tughu fapulo ka iagho gobigna lepo teke kaoni iara ra.’ 27Mae funei na kokhoni nognani, ne ghiha koko nogna kaoni mana re, ne snakre teini.
28“Nu kate jifla te tei na, mana ne ludeni kaisei mae kheragna gloku teke kaoni ka mana keha gobi dola. Mana ne lao sarakini mae kheragna tuana ne loku ka graragna na ne cheke faheta eghu, ‘Ke tughu fapulo ka iara unha teke kaoni iagho ka iara ra!’
29“Mae kheragna na ne turupuku soru ne cheke eghu ka mana, ‘Ginau sagho, iara nake tughu fapulo ka iagho gobigna lepo teke kaoni iara ra.’
30“Mae gloku ululahu igne ne tirogna fanomho ka unha te chekeni mana na. Aonu mana ne koko laoni mae kheragna na ka suga sosolo mala ke ghilei tughu fahui mana gobigna lepo teke kaoni mana re.31Keha nogna mae gloku mae funei igre, filoni unha te eni mana ka keha mae gloku na. Mare jaglo nodi fara ne diꞌanagnafani mae kheradi na. Mare tei ne cheke ka nodi mae funei na unha te eni ka vido tuana.
32“Mae funei na kilo meini nogna mae gloku tuana ne cheke eghu ka mana, ‘Ghema, iagho mae igne naikno diꞌa fara. Iara neke ghiha koko nou kaoni iagho ra naugna iagho neke tore ghau iara.33Iara neke kokhoni nogu nigho sia. Iagho jame jaola kokhoni ni mae kheramu gloku na!’ 34Mae funei na ne diꞌatagna fara, ne snakre teini mae gloku tuana ka suga sosolo mala au papara fabrahu mana jare ghilei tughu fahui mana gobigna lepo teke kaoni mana re.
35“Nu te chekeni iara ka ghotilo na, na jateula tuana eghu mae Kmagu iara te au kligna na ranghi ghami ghotilo te theome hata fadelei ghotilo ka nagnafamire nakhibodi kherami fofodu re.”
19Mae Jisas farirhiu eigna mae ihei te koko khetogna na
1Kate gnafa chekedi glepo igre, mae Jisas jifla Galili ne tei ka nohi Judia, ka keha phile Kho’u Jordan. 2Kmana naikno fara ne leghuni mana, eghuteuna jare mana ne fakelidi naikno te fogra re.
3Keha mae Farasi mei ne fariu saosagroni mae Jisas. Mare ne ghusna eghu ka mana, “Ghema, snakreni ka noda vetula tahati na si mae te koko khetogna na ka keha puhi te magnahaghei mana na ia?”
4Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Uve, ghotilo iu’ijunihi kau grioriso te blahi ia, ‘Ka fufunu gna nauthoglu igne, God neke vuavuha nalhaꞌu ghe gaꞌase.5Naugna igne mae nalhaꞌu na mala jifla kokodi idogna kmagnare mala au fodu balugna khetogna na, repa phei naikno igre mala au fodu mala kaisei thini ngala.’19:5 Jen 2:24. 6Eghume repa theome mala phei naikno nu kaisei ngala. Thono blahi fara kaisei naikno te fotadi repa teke salo fodudihi God.”
7Hatimare mae Farasi ne cheke eghu ka mana, “Nou cheke iagho tuana thono doglo fara, nu naugna unha si mae Moses te snakreni mae nalhaꞌu na te mala koko khetogna na ke leghugna te tusu lao mana pepa te mala koko khetogna na gnea?”
8Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Mae Moses neke snakreni ka ghotilo te mala koko khetomire, naugna ghotilo ne tiromi fanomho fakeli ka nogna farirhiu God na. Nu neke theome eghu ka narane God teke vuavuhadi gaꞌase ghe nalhaꞌu gre.9Te chekeni iara ka ghotilo na, jame kaisei mae koko khetogna na, eghuteuna ke tolaghi ka keha gaꞌase delei ngau teuna, mana khale ka tolaghi pedo. Kaisei gaoghatho ngala mana tangomana te koko khetogna na, jame khetogna mana na neke thuru fodu balugna kaisei mae delei ngau.”
10Mae fanomhore ne cheke eghu ka mana, “Te tuana ngala gaoghathogna te mala koko mana khetogna na, te keli na thosei tolaghi kolho eghu.”
11Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Theome kmana naikno te laseni fakelini eigna tholaghi na. Nu God neke tusu ranghidi keha naiknoghu kolho glalase tangomana te mala laseni na.12Naugna jare na soasopai gaoghatho te theome tolaghini keha naiknore. Keha naiknore neke karha mei baludi te mala theome tolaghi na. Eghuteuna keha naiknore neke eꞌei ka puhi naikno mala theome tolaghi. Eghuteuna keha naiknore theome tolaghi, naugna mare malagna nakarha te funei frunini God na. Nu naikno te magnahaghei tolaghi na mala leghuni farirhiu igne.”
Mae Jisas neke fablahidi goro suare
13Ke leghugna igne, keha naiknore hata ne mei goro suare ka mae Jisas, mala habo mana ke klignadi mala taraidi nei fablahidi eghu. Kate filoni igne, mae fanomhore ne cheke faheta ka naiknore mala thosei hata mei goro suare ka mana.
14Nu mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Snakre meidi goro suare ka iara. Thosei lhotidi, naugna naikno te funei frunidi God re jateula sua igre eghu.”15Ke leghugna te habo ka pha’udi goro suare, mae Jisas ne jifla jare.
Kaisei mae dedei majaghani
16Kaisei mae dedei majaghani ne mei ka mae Jisas, ne cheke eghu, “Velepuhi, unha glepo te keli gne nate eni iara te mala hatini nakarha fei tifa na?”
17Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Ghema, naugna unha sagho te mei hironi ka iara glepo te keli gnea? Kaisei thegna God ngala mae te keli na. Nu te magnahaghei hatini iagho nakarha fei tifa na, iagho leghudi vetula igre.”
18Mana ne cheke eghu ka mae Jisas, “Vetula aheva gre?”
Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Thosei falehe naikno. Thosei tolaghi pedo. Thosei blau. Thosei chaghi eigna kaisei mae kau fate.19Ghatho tahudi idomu kmamure.19:19 Eks 20:12-16; Diu 5:16-20. Namhani kheramu fofodu na jateula iagho te namha nigho themu eghu.”19:19 Lev 19:8.
20Mae majaghani igne ne cheke eghu ka mae Jisas, “Velepuhi, iara kafe leghudi mei ngala vetula igre. Unha glepo gne site theome eni teu iara na ia?”
21Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Te magnahaghei keli fara iagho ke ulugna God na, ulu lahu na iagho tei fofoli nou gobigna lepore, eghuteuna tei tufa sileni are ka naikno te kumare eghu. Te eghu iagho na, iagho ginauna au nou dedei keli fara te au teu kligna. Aonu iagho tangomana te mei te leghu ghau iara na.”
22Kate nomhini cheke igne mae majaghani na, diꞌanagnafagna fara, naugna mana kaisei mae dedei fara. Aonu mana ne tei kokoni mae Jisas.
23Mae Jisas ne cheke eghu ka nogna mae fanomhore, “Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na. Ninhigrana fara ranghini naikno te dedei na te ruma baludi naikno te funei frunidi God re.24Uve, te chekeni iara ka ghotilo na, theome tangomana kamel na te ruma ka khoragna nili na. Eghuteuna ke ninhigrana gna tuanai mae dedei nate ruma baludi naikno te funei frunidi God re.”
25Kate nomhini cheke mana igne, mae fanomhore jaglo ne faꞌihodi fara. Aonu mare ne ghusna eghu ka mana, “Tore! Te eghu na, mae ihei ngala si nate hatani u thofno nakarha na ia?”
26Mae Jisas ne filo tutu ka mare ne cheke eghu, “Tutuani fara, God na tangomana te eni unha te theome tangomana te eni naikno na.”
27Mae Pita ne cheke eghu ka mana, “Lord, ghehati neke lisei soru nomi gobigna lepore mala leghu nigho iagho. Eghume unha nate hatini ghehati na eghu?”
28Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na. Kate thoke mei nogna nauthoglu majaghani God na iara mae teke mei funu kligna na ginauna gnokro ka sape nafnakno. Eghuteuna ghotilo te gnafa te leghu ghau iara gre ginauna jaola gnokro ka nabotho phei sape nafnaknore. Eghuteuna ghotilo ginauna funei frunidi nabotho phei vikegna Israel.29Eghuteuna mae ihei te lisei faleghu sugagna, tahigna, greghagna, kmagna, idogna, goro thugna, ba nogna vido glose, te leghu ghau iara na, mana ginauna hata kaisei gobi fata ke uludi gobigna lepo teke lisei faleghu mana igre. Eghuteuna mana ginauna hatini nakarha fei tifa na.30Kmana naikno te au ului ka nakarha gognaro gne nake au leghui. Eghuteuna kmana naikno te au leghui ka nakarha gognaro gne ginauna nake au ului.”
20U cheke naba eigna mae gloku kau nagare
1“Narane God te funei frunidi nogna naiknore jateula te eni ka thoutonu igne eghu. Kaisei fata, mae te khotogna nagare na jifla hamerane boibongi mala hata keha naikno mala tei loku ka nogna nagare na.2Mana magnahaghei folidi nogna mae glokure kaisei sileni te gijadi mare kaisei narane. Aonu mana kuru teidi mare mala loku ka nogna nagare na.
3“Ke jaola tanhi nhevai, mana jifla ne tei filodi keha mae te fiti au tafri teu ka vido mala maket na. 4Aonu, mana ne cheke eghu ka mare, ‘Ghotilo eghu tei la mala loku ka nogu nagare iara ia. Iara na foli ghami ghotilo nihai nate gijami ghotilo na.’5Aonu, mare tei ne loku ka nagare na.
“Mana jaola ne tei fei naublatha, nei tanhi thiloi. Ka phei vido narane tuare mana hata naikno mala tei loku ka nagare na.6Jame tanhi glimai fei grafi mana neke pulo mei ka vido mala maket na. Mana filodi keha mae kegra tafri neu jare. Mana ne cheke eghu ka mare, ‘Ne unha site fiti kegra tafri teu ghotilo agne narane tongana gnea?’
7“Mare ne cheke eghu ka mana, ‘Naugna theo kaisei mae te foli ghami ghehati na.’
“Aonu mana ne cheke eghu ka mare, ‘Keli fara, ghotilo jaola tei loku ka nogu nagare iara na.’
8“Rafi soru, mae khoto nagare na ne cheke eghu ka mae te reireghidi mae gloku re, ‘Eha meidi mae gloku ra, mala folidi nodi tabare. Iagho na fufunu folidi mae teke tei loku leghu lahu ra tei gnafa ka mae teke kulu tei loku ra.’
9“Mae gloku teke tei funu loku tanhi glimai ra mei ne hata nodi tabare. Mare ne sopa hata kaisei sileni kolho.10Kate mei hata nodi tabare, mae teke kulu lokure ne cheke eghu ka gaoghathodire, ‘Mana ginauna foli ghita tahati sileni biꞌo ke uludi mae igrei.’ Nu mare jaola ne sopa hata kaisei sileni kolho. 11-12Kate hata nodi silenire, mare ne diꞌa tadi ka mae khoto nagare na. Mare ne funu buiburi ne cheke eghu, ‘Mae teke tei loku leghu lahu igre mare neke loku kaisei vido narane kolho. Nu iagho folidi mare na ne nanaba ka ghehati. Eghuteuna ghehati neke loku narane tongana na ke lamnagna naprai te brana fara na.’
13“Mae khoto nagare na ne cheke eghu ka kaisei mae gloku, ‘Ghema kheraguo, iara theome chaghi nigho. Iagho neke magnahaghei loku kaisei narane malagna kaisei sileni kolho.14Eghume hata nou taba na tei ka sugamu na. Naugna iara magnahaghei te tabani mae teke tei loku leghu lahu igne jateula iagho eghu.15Iara tangomana te eni unha iara te magnahaghei ka nogu sileni thegu re. Ba iagho goghotu naugna te keli iara ranghidi naikno tuare sia?’ ”
16Aonu, leghu lahu na mae Jisas ne cheke eghu, “Eghume, kmana naikno te au leghu lahu ka nakarha gognaro gne nake au ului. Eghuteuna kmana naikno te au ulu ka nakarha gognaro gne nake au leghui.”
Mae Jisas neke fatilo fachekeni u glehegna
17Kate haghe Jerusalem, mae Jisas ne hata fadeleidi nabotho phei nogna mae fanomhore. Mana ne cheke eghu poru ka mare, 18“Famane fanomho fakeli ghotilo ia. Tahati na haghe Jerusalem, eghuteuna ka namono tuana mare ginauna snakre lao ghau iara mae teke mei funu ka God gne ka khamedi hatimare mae pris ulu nei hatimare mae velepuhigna vetula nogna mae Moses. Mare ginauna fate falehe ghau iara.19Mare ginauna snakre lao ghau iara ka khamedi hatimare mae te theome Jiu. Eghuteuna mae igre ginauna maꞌe ghau nei puri ghau ka phukri nei tupi juru ghau eghu iara kau gaju fafatha. Nu ka fatilo narane na, God nake fakarha fapulo ghau iara kau glehe.”
Nogna thore kheto mae Sebedi
20Aonu, kheto mae Sebedi na ne tei ka mae Jisas baludi phei thugnare. Naꞌa pogho soru ke ulugna mae Jisas ne toreni mana mala eni glepo te magnahagheni naꞌa na.
21Mae Jisas ne ghusna eghu ka naꞌa, “Unha te magnahagheni iagho na?”
Naꞌa ne cheke eghu ka mana, “Iara magnahaghedi phei thugu nalhaꞌu igre te gnokro kau nafnakno biꞌo, kaisei fei nhetamu nei kehana fei mairimu eghu ka narane te King iagho na.”
22Mana ne cheke eghu ka retilo, “Ghotilo theome laseni unha te toreni ka iara na. Ba tangomana ngau si ghopa te au papara ka nafnata nate au papara iara gnea?”
Phiamare ne cheke eghu ka mana, “Uve, ghepa tangomana.”
23Mae Jisas ne cheke eghu ka phiamare, “Uve, tutuani fara, ghopa ginauna au papara, ka nafnata glepo nate au papara iara gne. Nu te mala gnokro fei nhetagu nei mairigu teu na theome nogu gloku iara te mala snakreni ka ihei na. God Mama ginauna tusu lao vido tuare ka naikno teke kulu vavahi mana thegna re.”
24Keha nabotho mae fanomhore nomhini igne ne diꞌa tadi fara ka phia mae thabusigna igre. 25Aonu, mae Jisas ne kafe kilo fodudi mare ne cheke eghu, “Ghotilo lasedi nodi funei naikno te theome mae Jiu gre mare magnahaghei te falalase nodi nolaghi na ke kligna gna nodi mavitu na. Eghuteuna nodi mae baubature magnahaghei te kafe falalase nodi nolaghi re.26Nu ghotilo thosei jateula tuana eghu fari hoteimi themi. Mae ihei te magnahaghei mae biꞌo ka ghotilo na, mana mala jateula mae gloku eghu ka ghotilo.27Mae ihei te magnahaghei mae kligna lahu ka ghotilo na, mana mala jateula kaisei mae sneka eghu ka ghotilo gnafa.28Jateula tuana eghu iara mae teke mei funu ka God, iara theome mei mala loku ranghi ghau naiknore neku. Nu iara gne mei mala loku ranghidi mare nei snakre ghau thegu mala lehe mala fofoli nakhibodi naikno te kmanare.”
Mae Jisas ne fakelidi phei mae te dofure
29Kate jifla mae Jisas Jeriko baludi nogna mae fanomhore, kmana naikno fara ne tei ke leghudi mare. 30Jare phei mae te dofu gnokro ka geri nabrou na. Phiamare nomhini mae Jisas te tei sala’u na. Aonu phiamare ne funu eha, “Lord, vikegna mae King Devet, togho ghami ghepa!”
31Naikno te gnafare ne cheke faheta ka phiamare mala megei. Aonu phei mae te dofu igre heta ghedi ne eha ne eha, “Lord, vikegna King Devet, togho ghami ghepa!”
32Mae Jisas kegra snoto ne kilodi phei mae te dofure mala mei ka mana. Aonu, mana ne cheke eghu ka phiamare, “Unha te magnahagheni ghopa te mala eni iara ranghi ghami na?”
33Phiamare ne cheke eghu ka mana, “Lord, ghepa magnahaghei teke fifilo fapulo.”
34Mae Jisas ne kokhonidi phei mae te dofu igre. Mana habo ka tathadi phei mae igre, neke ghosei fifilo fapulo. Aonu phiamare ne leghuni mae Jisas.
21Mae Jisas haghe leghu lahu Jerusalem
(Mak 11:1-11; Luk 19:28-40; Jon 12:12-19)
1Mae Jisas baludi nogna mae fanomhore ne tei namo Jerusalem. Nu ulu lahu na, mare ne snoto ka namono ka thogele te kiloi Thogele Gaju Olivi. Funu jare mae Jisas ne kurudi phei nogna mae fanomhore mala tei ka namono na. 2Mana ne cheke eghu ka phiamare, “Tei ka namono te filo laoni ke ulu ana. Kate posa ka namono na, ghopa na filoni kaisei dongki reri teu mare jare balugna thugna na. Rurutha hata mei ka iara agne.3Jame kaisei naikno chekeni unha te eni ghopa na, ghopa cheke eghu, ‘Lord ne magnahaghedi’. Mana ginauna ghosei nake kuru meidi.”
4Igne ne horoghoto fara ka gaoghathogna unha teke chekeni mae profet tifa ia,
5“Cheke ka naiknodi Jerusalem,
‘Filo si ghotilo nomi King ghotilo na la mei ka ghotilo.
Mana nhaꞌa faparini thegna la saghe ka dongki na.
Mana saghe ka sua dongki na.’ ”21:5 Sek 9:9.
6-7Phei mae fanomho igre ne leghuni unha te chekeni mae Jisas na ne hata ne mei dongki ghe thugnare ka mana. Phiamare ne lilisei nodi phokore ka thagrudi dongki ghe thugnare mala saghe mae Jisas. 8Kmana naikno fara ne ghatho tahuni mana ne pakra ka nabrou na nodi phokore ka nabrou na ke ulugna mae Jisas. Eghuteuna kehare ne kato grege gaju ne pakra soru pari ka nabrou na. 9Aonu kehare tei ke ulugna mae Jisas. Eghuteuna kehare mei ke leghugna mana. Mare kafe thagru, ne cheke eghu,
“Hosanna! Kilo fnaknoni vikegna mae Devet!”
“God fablahini mana te mei ka nanghagna LORD!”
“Kilo fnaknoni God te au kligna!”
10Kate ruma haghe mae Jisas ka namono Jerusalem, naiknore ne nghali, ne ghusna eghu, “Mae ihei signea?”
11Naiknore ne cheke eghu, “Jisas, profet gna Nasaret ka nohi Galili.”
Mae Jisas ne tei ka Sugablahi na
(Mak 11:15-19; Luk 19:45-48; Jon 2:13-22)
12Mae Jisas ne tei ruma ka glalabagna Sugablahi na ne filodi naikno te foifoli ka vido tuana. Aonu, mana brue fajifladi ne gnafa naikno te foifoli nei sabiri teu jare igre. Mana fapogru nodi tevo mae te tutughu sileni te mala foli takis gna Sugablahi na nei nodi mala gnokro mae te sabiri balhu te mala fafara re. 13Mana ne cheke eghu ka mare, “Ka grioriso te blahi ia, God ne cheke eghu, ‘Sugagu iara na suga mala tarai.’21:13 Isa 56:7. Nu ghotilo ke eni suga igne mala porudi mae iheire te lase blau!”21:13 Jer 7:11.
14Naikno te dofu nei naikno te blughu teure ne mei ka mae Jisas ka Sugablahi na. Eghuteuna mana ne fakelidi ne gnafa. 15Hatimare mae pris ulu nei hatimare mae velepuhigna vetula nogna mae Moses ne diꞌa tadi fara ka mae Jisas. Naugna mare ne filodi gloku te nolaghi te edi mana re, nei nomhidi goro sua te thauthagru eghu ka glalabagna Sugablahi na, “Kilo fnaknoni vikegna King Devet!”
16Aonu, mare ne cheke eghu ka mae Jisas, “Ghema, la nomhidi iagho unha te chekedi goro sua igrea?”
Mana ne cheke eghu ka mare, “Uve, iara la nomhidihi. Ghotilo la iu’ijunihi grioriso te blahi ia,
“ ‘Ghotilo farirhiudi goro sua nei gegeꞌe teure mala kilo fnaknoni mana.’ ”21:16 Sam 8:2.
17Aonu, mae Jisas jifla ne tei Betani ne thuru kaisei bongi jare.
Mae Jisas ne tibrini gaju na
18Hamerane boibongi, kate pulo Jerusalem na, mae Jisas ne rofo. 19Kate filoni kaisei gaju fig ka geri nabrou na, mana tei ne filo, eghuteuna theo kaisei sisi te au na, nu khogla khakla kolho. Mana ne cheke eghu ka gaju na, “Funu gognaro te haghe na iagho ginauna theo sisimu!” Aonu, gaju tuana ghosei ne brango soru.
20Mae fanomhore filoni igne ne jaglo nodi fara. Mare ne cheke eghu ka mana, “Ne faꞌunha site ghosei te brango soru gaju ignea?”
21Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na. Te fatutuani ghotilo te theome ghatho peapea na, ghotilo ginauna tangomana te eni unha teke eni iara ka gaju igne. Eghuteuna ghotilo ginauna tangomana te edi glepo ke biꞌodi igrei. Ghotilo ginauna tangomana te cheke eghu ka thogele igne, ‘Kegra haghe tei krofu ka nhorora gno.’ Te fatutuani ghotilo na, thogele tuana na kegra tei krofu ka nhorora gno.22Eghume, jame fatutuani ghotilo na, God ginauna tusu ari unha te toreni ghotilo ka tharai na.”
Gusna eigna nogna nolaghi mae Jisas
23Mae Jisas pulo ka Sugablahi na Jerusalem ne farirhiudi naiknore. Kate farirhiu teu mana jare na, mae pris ulu nei mae biꞌo mala baubatudi naiknore eghu ne mei ka mana. Mare ne ghusna eghu ka mana, “Ghema, unha nafnata nolaghi site au ka iagho te edi iagho glepo igrea? Eghuteuna mae ihei teke tusu ari nolaghi ka iagho na?”
24Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Iara na kulu ghusna ghu ka ghotilo kaisei gusna, mala kulu cheke mei ghotilo cheke tughugna na. Iara ginauna chekeni ka ghotilo unha nolaghi te edi iara glepo igre.25Ba, nolaghi teke faꞌapublahi naikno mae Jone ia neke mei funu ka God, ba funu ka naikno kolho? Chekeni ka iara.”
Aonu, mare ne funu fapoaphola fari thedi ne cheke eghu, “Jame cheke eghu tahati na, ‘God ngala teke tusu lao nolaghi ka mae Jone na,’ mana ginauna cheke eghu ka tahati, ‘Jame teuna, naugna unha ne theome leghuni ghotilo unha teke chekeni mae Jone na?’ 26Nu jame cheke eghu tahati, ‘Naikno kolho teke tusu lao nolaghi ka mae Jone’, naiknore ginauna diꞌa tadi ka tahati naugna mare kafe fatutuani mae Jone na kaisei mae profet.”
27Aonu, mare ne cheke eghu ka mae Jisas, “Ghehati theome laseni cheke tughugna na.”
Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Uve, iara na jaola theome chekeni ka ghotilo unha nafnata nolaghi te au ka iara te edi glepo igre.”
Cheke nabadi phei mae thabusigna
28Mae Jisas ne toutonuni kaisei cheke naba eidi phei mae thabusigna. Mana ne cheke eghu ka mare, “Cheke meini ghotilo ka iara gaoghathogna cheke naba igne. Kaisei mae au phei thugna nalhaꞌu. Aonu, mana tei ne cheke eghu ka mae thugna ulu lahu na, ‘Thuguo, gognarona iagho tei mala loku ka nogu nagare iara ia.’29Mae thugna na ne cheke eghu, ‘Mama, iara na theome tei.’ Nu ke leghu, mana tughu nagnafa neke tei.
30“Aonu mae kmagna na tei ne cheke eghu ka fapea thugna na, ‘Thuguo, gognarona iagho tei mala loku ka nogu nagare iara ia.’ Mae thugna na ne cheke eghu ka mae kmagna na, ‘Uve mama, iara na tei loku,’ nu mana ne theome tei loku.
31“Mae ihei ka phia mae sua igre te leghuni chekegna mae kmagna na?”
Hatimare mae pris nei hatimare mae biꞌo teu gre ne cheke eghu ka mana, “Mae sua ke ulu gne.”
Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na. Hatimare mae te diꞌa te salo takis nei goro gaꞌase vine teu igre ginauna au ke lamnadi naikno te funei frunidi God igre ame ghotilo nga eghu.32Naugna mae Jone Apublahi neke mei falalasehi ka ghotilo nabrou te doglo te mala leghuni ghotilo na. Eghuteuna ghotilo theome fatutuani ni chekegna mana na. Nu hatimare mae te salo takis nei goro gaꞌase vine teu igre neke fatutuani ni mana. Ghotilo neke filonihi igne. Nu ghotilo heta ghemi ne tiromi tughu nagnafa nei fatutuanidi eghu chekegna mana re.”
Cheke naba eigna Thugna God
33Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Fanomho ka cheke naba igne. Kaisei fata, kaisei mae khoto glose na ne joꞌu kaisei nagare. Mana bara faligoho nagare na nei dokha kaisei khora mala poji sisi grep mala eni waen. Aonu, mana babana kaisei suga ikoi kligna mala toetoe. Gnafa teuna, mana snakre lao nagare igne ka hatimare mae greireghi nagare mala loku. Aonu, mana jifla ne tei au ka keha namono delei fara.34Kate thokeni ghanogna nagare na, mana kuru teidi nogna mae glokure mala tei mare ka mae greireghi nagare igre mala hata keha ghegna sisi.
35“Hatimare mae greireghi nagare igre ne lokidi mae gloku igre. Kaisei ne puphuri, keha na ne falelehe nei fatilo na ne fada falehe ka thina.36Aonu, mae khoto nagare na jaola ne kuru tei keha mae gloku ka mae greireghi nagare gre. Gognarona mana ne kuru tei kmana mae gloku uludi mae teke tei ululahu ra. Nu mae greireghi nagare igre jateula mae ululahu ra neu ka mae glokure.37Leghu lahu na mae khoto nagare na ne magnahaghe kuru teini mae thofno thugna na. Mana ne cheke eghu, ‘Uve, mare ginauna ghatho tahuni mae thugu iara gne.’
38“Kate filoni mare meigna thugna mana na, mare ne cheke eghu fari thedi, ‘Igne thofno thugna mae khoto nagare ia. Mei ghotilo mala falehe nodani, mala ke khotogna theda nagare igne!’39Eghuteuna mare ne hata fajiflani mana ke kosi nagare, ne faleheni mana.”
40Kate gnafa cheke naba igne, mae Jisas ne ghusna eghu ka mare, “Eghume, kate meigna mae khotogna nagare na, unha nate eni mana ka mae greireghi nagare igre?”
41Hatimare mae pris nei hatimare mae biꞌo teure ne cheke eghu ka mana, “Mana na kafe falelehe naikno te diꞌa tuare. Eghuteuna mana na snakre lao ka keha mae delei nagare tuana. Mare ginauna na tusu fapulo ka mana unha teke nabagna mana ka narane te ghanogna nagare tuana.”
42Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Uve, ghotilo iu’ijunihi igne kau grioriso te blahi ia,
“ ‘Thina teke tirodini mae iheire te horo suga na,
kela kegra haghe kaisei thina ulu fara ka suga na.
Glepo igne LORD teke eni gnana,
thofno keli fara ka tahati filogna na.’21:42 Sam 118:22,23.
43“Eghume te chekeni iara ka ghotilo na. God ginauna hata fadelei nolaghi na ka ghotilo naikno teke funei frunidi mana re. Aonu God ginauna ke tusu lao nolaghi igne ka naikno te edi unha te magnahaghedi mana re.44Mae ihei te uka ke kligna thina igne, thina igne ginauna fadidiꞌani mana. Nu te soru thina igne ke kligna gna mana na, mana ginauna nghuja vuhai nakrofu kolho.”
45Hatimare mae pris ulu nei hatimare mae Farasi nomhidi cheke naba te edi mae Jisas igre. Mare laseni mana chekedi kolho mare. 46Aonu, mare magnahaghei te lokini mana. Nu mare mhaghu te eni tuana, naugna naiknore fatutuani ni mae Jisas gne kaisei mae profet.
22Cheke naba eigna gaghamu tholaghi
1Mae Jisas neke toutonu keha cheke naba ka naiknore. Mana ne cheke eghu, 2“Nafnata puhi God te funei frunidi nogna naiknore igne jateula te eni ka thoutonu igne eghu. Uve, kaisei mae funei neke tarabana kaisei gaghamu biꞌo mala tholaghi mae thugna na. 3Mae funei na ne kilodi keha naikno mala mei ka gaghamu igne. Kate tarabanahi gaghamu na, mae funei na ne kuru teidi nogna mae glokure mala chekedi naiknore mala mei ka gaghamu na. Nu mare ne tirodi mei.
4“Aonu mae funei na neke kurudi keha mae gloku. Mana ne cheke eghu ka mare, ‘Chekedi mae teke kilodi iara ra, naugna gaghamu gne la tarabanahi. Iara falelehehi buluka te keli ra te mala ima na. Gobigna lepore la tarabanahi. Mei ka gaghamu tholaghi gne.’
5“Nu naiknore tirodi fanomho fakeli ka mae glokure. Mare sopa tei ne edi nodi glokure. Kaisei mae tei loku ka nogna nagare na, keha na tei hiro nogna sileni.6Eghuteuna, kehare tei ne lokidi mae glokure, ne puridi, nei falehedi.7Aonu, mae funei na diꞌatagna fara ka mare. Mana ne cheke eghu ka nogna mae soldiare, ‘Tei ghotilo mala falehedi naikno te falehedi nogu mae gloku iara ra, nei gnubra fateo nodi namonore eghu.’ Hatimare leghuni nogna cheke mae funei na ne eni igne.
8“Ke leghugna igne mae funei na ne cheke eghu ka nogna mae glokure, ‘Gaghamu tholaghi na tarabanahi. Iara neke kilo meidi naikno tuare, nu mare theome nabadi te mei ka gaghamu na.9Eghume, gognarona ghotilo tei ka nabrou biꞌo are mala kilo meidi iheire ngala te filodi ghotilore. Chekedi mala mei ka nogu gaghamu igne.’10Mae glokure tei ka nabroure ne kafe hata mei naikno te filo dedi mare te keli ba te diꞌa. Aonu suga gaghamu tholaghi na fodu ne ngata ka naikno.
11“Nu kate mei mae funei na te filodi naikno teke kilodi mana re, mana ne filoni kaisei mae jare te pipichi pohe te theome nabagna te mei ka gaghamu tolaghi na.12Mae funei na ne cheke eghu ka mana, ‘Ghema kheraguo, faꞌunha ne mei agne sagho ia? Iagho theome nabamu te mei agne na, naugna iagho ne tirou pipichi pohe gaghamu tolaghi na.’ Aonu, mana ne theome tangomana te cheke tughu ka mae funei na.
13“Mae funei na ne cheke eghu ka keha mae glokure, ‘Haru fodu khamegna ghahegna teu mae igne mala koko fakosi ka vido te romno ana. Ka vido tuana naiknore ginauna tanhi nei diꞌanagnafa fara eghu balu khabru biꞌo.’ ”
14Ke leghugna igne mae Jisas ne cheke eghu, “Uve, kmana naikno God neke kilodi. Nu keha ghu ngala teke vahidi re.”
Gusna eigna foli takis ka mae funei biꞌo lahu gna Rom
15Hatimare mae Farasi ne tei kokoni vido te farirhiu mae Jisas igne. Mare hara phoge mala saosagroni mae Jisas baludi kaisei gusna. 16Mare kurudi keha nodi mae fanomho thedire, nei keha mae ka tothoghei te kiloi Herodias. Aonu mae igre mei ne cheke eghu ka mana, “Mae velepuhi, ghehati lase nigho iagho kaisei mae doglo fara. Ghehati lase nigho iagho kaisei mae te farirhiu unha te tutuani eigna puhigna God. Iagho theome mhaghudi unha te cheke eimu iagho naiknore. Naikno te kmanare kaisei nanaba ngala ka iagho. 17Eghume, chekeni ka ghehati unha te ghathoni iagho na. Ba, ghema, keliu ngala te foli takis tahati ka Sisa na? Ba theo?” Sisa gne king biꞌo gna Rom.
18Nu mae Jisas lasedi mae igre fariu saosagroni kolho mana. Aonu mana ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo mae chaichaghi! Naugna unha site fariu saosagro ghau iara ghotilo gnea? 19Falalase ka iara sileni te mala foli takis tuana.” Mare hata ne mei ka mana kaisei sileni. 20Mana hata sileni na ne ghusna eghu ka mare, “Thotoghale gna nei nanghagna eghu mae ihei te filodi ghotilo ka sileni na igrea?”
21Mare ne cheke eghu ka mana, “Sisa.”
Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Uve, tusu fapulo ka mae Sisa unha teke nogna mae Sisa na, eghuteuna ke tusu fapulo ka God unha teke nogna God na eghu.”
22Hatimare nomhini unha te chekeni mae Jisas igne ne jaglo nodi fara. Aonu, mare jifla ne tei kokoni mana.
Gusna eigna kegra fapulo
23Ka narane tuanala keha mae Sadiusi ne mei ka mae Jisas. Mae igre theome fatutuani ni karha fapulo na. Mare mei ne ghusna eghu ka mae Jisas, 24“Ghema velepuhi, kaisei vetula teke risoni mae Moses malada tahati ia cheke eghu, ‘Jame kaisei gaꞌase lehe khetogna na, eghuteuna repa theo thudi, mae tahigna na nake tolaghi ka gaꞌase na mala ke au thugna mae tighagna teke lehe na.’ 25Puhi igne, ne khale ka hatimare fitu mae thabusigna au teu agne balumi ghehati agne re. Mae biꞌo lahu na tolaghi eghuteuna lehe. Mana theo thugna. Aonu, mae tahigna na ke tolaghi ka thau glehe kokoi na. 26Mae igne jaola ne lehe. Jaola fatilo mae na eghu ne hui fitu mae thabusigna igre. 27Aonu, leghu lahu na, thau glehe kokoi na jaola ne lehe la. 28Hatimare fitu mae thabusigna igre neke kafe tolaghi ka naꞌa. Eghume chekeni ka ghehati, ka narane mala kegra fapulo ka karha na, gaꞌase igne na khetogna mae ihei ka hatimare fitu mae thabusigna igre?”
29Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo thono jafra fara! Naugna ghotilo theome lasedi gaoghathodi grioriso te blahi igre, nei ghotilo theome laseni la nogna nolaghi God na.30Naugna kau narane kegra fapulo na naiknore ginauna theome tolaghi. Mare ginauna jateula engel eghu kligna.31Uve, eidi mae te kegra fapulo gre, ghotilo neke theome iu’ijuni si unha teke chekeni God ka ghotilo ia? God neke cheke eghu,32‘Iara nogna God mae Ebraham, nogna God mae Isak, nei nogna God mae Jekop.’ Eghume, neuba naikno igre neke lehehi tifa, God neke chekeni ka mae Moses na mare karhau ngala. Naugna jame theome karha mare meuna, God jame theome neke chekeni ‘Iara nogna God mae Ebraham, nogna God mae Isak, nei nogna God mae Jekop.’ Tutuani, God igne theome nodi God naikno te lehe, nu nodi God naikno te karha kolho.”
33Kate nomhini cheke mana igne, naiknore jaglo nodi fara ka nogna farirhiu mana igre.
Vetula te biꞌo tulao
34Kate nomhini hatimare mae Farasi gre te theome tangomana di mae Sadiusi gre te cheke tughu ka mae Jisas na, hatimare ne kafe salo fodu mei. 35-36Aonu kaisei mae ka hatimare mae Farasi, mana laseni fara nogna vetula mae Moses. Mana mei ne saosagroni mae Jisas ne ghusna eghu ka mana, “Velepuhi, vetula aheva gne te biꞌo tulao ka nogna vetula mae Moses igre?”
37Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Namhani LORD nou God ka nagnafamu fateo, nei ka gaoghathomu fateo, nei ka nou glalase fateo.22:37 Diu 6:5. 38Igne vetula te biꞌo lahu na.39Fapea vetula te biꞌo lahu jateula tuana teuna, ‘Namhani kheramu fofodu na jateula iagho te namha nigho themu eghu.’22:39 Lev 19:8. 40Nogna vetula mae Moses nei nodi cheke hatimare mae profet teu igre lelheghu kolho ka phei vetula igre.”
Gusna eigna mae Kraes
41Mae Jisas figri lao ka mae Farasi te khapru teu jare igre ne ghusna eghu ka mare, 42“Unha eghu ghotilo gaoghathomi na eigna mae Kraes gne? Vikegna mae ihei si mana gnea?”
Hatimare mae Farasi ne cheke eghu ka mana, “Mae Kraes gne vikegna mae Devet.”
43Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Keli fara. Naugna unha si mae Devet te kiloni mana ‘nogu Lord’ ka nogna baubatu Tharunga te Blahi gnea? Mana neke cheke eghu,
44“ ‘God ne cheke ranghini nogu mae funei iara na,
iagho gnokro agne fei nhetagu iara.
Naugna iara ginauna lisei soru nou naoka iagho re ke parigna nou nolaghi iagho na.’22:44 Sam 110:1.
45Mae Devet ne kiloni mae Mesia gne nogna ‘Mae funei’. Nu mae Mesia na jaola vikegna mae Devet. Faꞌunha eghu kafe tutuani si phei glepo igrea?”46Theo kaisei mae ka hatimare mae Farasi gre te tangomana te cheke tughuni nogna gusna mae Jisas na. Aonu ke leghugna narane tuana theo kaisei mae frane te ghusnani mae Jisas.
23Nodi chaghi hatimare mae velepuhi nei mae Farasi
(Mak 12:38-40; Luk 11:39-52; 20:45-47)
1Ke leghugna igne, mae Jisas ne cheke eghu ranghidi naiknore nei nogna mae fanomhore, 2“Mae velepuhi nei mae Farasi teugre, mare au nodi nolaghi te mala ruruthani ka ghotilo gaoghathogna nogna vetula mae Moses.3Eghume ghotilo mala famane leghudi unha te chekedi mare ka ghotilo re. Nu thosei leghudi ghotilo puhidi mare re eghu. Naugna mare thedi na theome leghudi kolho unha te farirhiudi ka ghotilo igre.4Hatimare lilisei kmana vetula te ninhigrana ke klignami ghotilo. Nu mare thedi na ginauna theome tangomana te fariuriu leghuni kaisei vetula ka igre.
5“Gaoghatho te edi mare glepo te keli igre mala filo naiknore eghu kolho. Mare hohoro fabiꞌo bokisidi grioriso te blahi igre ne haru ka greredi nei khamedi teure. Eghuteuna mare jaola hohoro fabrahu nodi phoko mala tarai re. 6Mae Farasi nei mae velepuhigna vetula nogna mae Moses teu igre magnahaghei gnokro ka sape nafnakno ka gaghamure. Eghuteuna mare magnahaghei gnokro ka sape te keli fara ke lamnadi suga tharai.7Mare magnahaghedi naiknore te ghatho tahudi nei kilodi ‘Mae Velepuhi’ ke lamna glalaba. Gaoghatho te edi mare glepo te keli igre mala filo naiknore eghu kolho.
8“Nu te chekeni iara ka ghotilo na, thosei jateula mare eghu snakreni kaisei naikno mala kilo ghami ‘Mae Velepuhi’. Naugna ghotilo kafe thabusigna nei thabureghagna eghu ngala. Eghuteuna iara ngala nomi mae velepuhi ghotilo na.9Thosei kiloni kaisei mae biꞌo ka nauthoglu igne ‘Mama,’ naugna ghotilo kaisei mae Kmami kolho, mae ihei te au kligna.10Eghuteuna thosei snakre dila mare mala kilo ghami ‘Mae Funei,’ naugna nomi funei ghotilo te hui na kaisei mae Kraes ngala.11Mae ihei te mala mae biꞌo ka ghotilo na, mana mala nomi mae gloku ghotilo hui.12Mae ihei te fahaehagheni thegna na, God nake nhaꞌa faparini mana. Mae ihei te nhaꞌa faparini thegna na, God nake nhaꞌa hagheni mana.
13“Puhi biꞌo ka ghotilo mae Farasi nei mae velepuhigna vetula nogna mae Moses teu igre! Ghotilo chaghi fara! Naugna ghotilo fanagra nabrou te mala tei ka God na. Ghotilo themi na tiromi ruma eghuteuna ghotilo fanagradi naikno te magnahaghe ruma fari hoteidi naikno te funei frunidi God re.14Puhi biꞌo ka ghotilo mae Farasi nei mae velepuhigna vetula nogna mae Moses teu igre! Ghotilo chaghi fara! Naugna ghotilo fakokhoanadi nei blaudi eghu koba nodi gobigna lepo goro naikno biꞌo te lehe khetodire. Eghuteuna ghotilo tarai brahu koba mala ne mae blahi eghu kolho. Tutuani, God ginauna para ghami fara ghotilo!
15“Uve, puhi biꞌo ka ghotilo mae velepuhi nei mae Farasi teu igre! Ghotilo chaghi fara! Naugna ghotilo tei kasa nhorora ba moumolu mala harini ihei te mala leghudi puhimi ghotilo re. Ke leghugna te leghudi puhimi ghotilo re, mana ginauna diꞌa fara ke tulaomi ghotiloi, eghuteuna naba te tei Gehena jateula ghotilo themi eghu.
16“Puhi biꞌo ka ghotilo mae velepuhi nei mae Farasi teu igre! Ghotilo baubatudi naiknore, nu ghotilo mae baubatu dofu! Naugna nomi farirhiu ghotilo themi ia eghu agne, ‘Mae ihei te baubahu ka Sugablahi na, mana tangomana te huhughuni baubahu tuana. Nu mae ihei te baubahu kau sesere te au ke lamna Sugablahi na, baubahu tuana te mala leghuni na.’17Ghotilo mae noli nei dofu eghu! Aheva gne te glepo ulu na, sesere ba Sugablahi gne? Sugablahi igne glepo ulu te mala fablahidi sesere igre.18Nu te cheke nila ghotilo ia, ‘Mae ihei te baubahu ka olta na, mana tangomana te huhughuni baubahu tuana. Nu mae ihei te baubahu ka fafara te au ke kligna olta na, baubahu tuana te mala leghuni na.’ 19Ghotilo mae dofu! Aheva gne te glepo ulu na, fafara ba olta? Olta igne te glepo ulu te mala fablahini fafara igne.20Eghume, mae ihei te baubahu ka olta na, mana kafe baubahu ka olta nei gobigna lepo te au ke kligna olta tuana.21Eghuteuna mae ihei te baubahu ka Sugablahi na, mana kafe baubahu ka Sugablahi nei ka mae ihei te au ka Sugablahi tuana.22Mae ihei te baubahu kligna na, mana baubahu ka sape nafnakno te mala gnokrogna God nei baubahu la ka God.
23“Puhi biꞌo ka ghotilo mae velepuhi nei mae Farasi teu igre! Ghotilo mae chaghi fara! Ghotilo fafara ka God fabothodi ghemi khuromu te ikodi ka nomi thobire. Nu ghotilo theome leghudi kolho glepo te ulu fara ka vetula na igre. Ghotilo mala edi fadoglo gobigna lepo te jafra, nei mala lolokelidi naiknore nei thofno fatutuani ni God. Glepo ikodi igre te mala edi ghotilo re, nu thosei ghatho ihodi langau glepo te biꞌo ka vetula na igre eghu.24Ghotilo baubatudi naiknore, nu ghotilo mae baubatu dofu eghu! Naugna ghotilo krisu koko sisimi te thoti ke lamnagna nomi tapera na, nu ghotilo aga soruni ngala kamel biꞌo na ka thi’ami re!
25“Puhi biꞌo ka ghotilo mae velepuhi nei mae Farasi teu igre! Ghotilo mae chaghi! Ghotilo jateula kapu ba tapera te famane titihi te klino ke kosi na ia eghu. Ghotilo filo fakeli kolho ke kosi na, nu ke lamna na fodu ka puhi magra, nei goghotu, nei chaichaghi eghu.26Ghotilo mae Farasi igre, ghotilo mae dofu fara! Kulu famane fagagae ghu si ghotilo nagnafami re. Aonu, ame tangomana nga ghotilo te keli puhimire eghu.
27“Puhi biꞌo ka ghotilo mae velepuhi nei mae Farasi teu igre! Ghotilo mae chaghi fara! Ghotilo jateula beku te famane simede te klino ke kosi na, eghuteuna keli fara fifilogna na teu ia eghu. Nu ke lamna na fodu ka nhubra nei thinidi naikno te lehe te boto re.28Ghotilo jateula tuana eghu blahi fara filomi ka tathadi naiknore. Eghuteuna, ke lamna na ghotilo fodu ka chaichaghi nei ka puhi te diꞌa fara.
29-30“Tutuani fara, puhi biꞌo ka ghotilo mae velepuhi nei mae Farasi teu igre! Ghotilo mae chaghi fara! Ghotilo hohoro tuthuana ka bekudi hatimare mae profet teke aknu falehe mae kmami ghotilo ra, nei ghotilo lalaoni bekudi mae teke au doglo ra. Eghuteuna ghotilo cheke eghu, ‘Jame au dedi tahati naranedi mae kmada ra meuna, tahati jame theome toghodi mare ka glehedi mae profet ra.’31Ka nomi cheke themi tuare ghotilo cheke thakle ghauhi themi, ghotilo ngala thofno vikedi hatimare mae teke falehedi mae profet ra.32Eghume ghotilo edi fabrahu ngala unha teke edi mae ku’emi tifa ra!
33“Ghotilo chaghi fara jateula pholi eghu! Ghotilo vikegna mogo faghughumhu! Ghotilo ginauna theome tangomana te rikha kokoni diꞌatagna God na! Mana ginauna fate ghami ghotilo nei kuru tei ghami ghotilo Gehena.34Eghume te chekeni iara ka ghotilo na. Iara ginauna kuru meidi ka ghotilo hatimare mae profet nei hatimare mae glalase nei hatimare mae velepuhi. Ghotilo ginauna falehedi keha naiknore. Ghotilo ginauna na tupijuru kehare kau gaju fafatha. Ghotilo ginauna puphuri kehare ke lamnadi nomi suga tharai re. Ghotilo ginauna ngolhi tafridi leuleghu namono.35Naugna igne, God ginauna fate ghami ghotilo eigna glehedi nogna mae te doglore funu ka glehegna Abel mae te keli ia ghilei posa ka glehegna mae Sekaraea, thugna mae Barakia. Mae ku’emi ghotilo re neke faleheni mana rhegna olta na ka Sugablahi na. 36Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na. Ghotilo naikno gognaro gre God ginauna fate ghami ghotilo eidi gobigna lepo igre.”
Mae Jisas kokhoni ni Jerusalem
37Aonu mae Jisas ne cheke eghu, “Ghotilo naikno te au Jerusalem! Ghotilo falehedi hatimare mae profet ra nei fada falehedi ka thina mae teke kuru mei God ra. Kmana fata iara magnahaghei ghami ghotilo mala mei ka iara. Iara magnahaghei reireghi ghami ghotilo jateula khokorako gaꞌasegna te opo tafru thugnare ke pari baghigna ra eghu. Nu ghotilo tiromi magnahagheni ngala.38Eghume gognarona God ginauna tei kokoni nomi namono ghotilo gne mala nagou.39Te chekeni iara ka ghotilo na, ghotilo ginauna theome filo ghau iara ghilei thokeni narane te mala meigu iara na eghuteuna ghotilo na kafe cheke eghu, ‘God fablahini mana te mei ka nanghagna LORD!’ ”
24Mae Jisas cheke eidi puhi kmana nei naꞌau papara
1Mae Jisas jifla ka Sugablahi na nolo ne tei. Aonu nogna mae fanomhore mei ne falalase ka mana bukrei suga biꞌo te au ke lamnagna vido te au Sugablahi na. 2Mana ne cheke eghu ka mare, “Uve, ghotilo filodi suga igre. Nu tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na, gringni thina igre ginauna kafe koko pari. Nu ginauna theo kaisei thina nate au ka vido te au teu gognaro gne.”
3Kate gnokro mae Jisas ka Thogele Gaju Olivi, hatimare mae fanomhore mei ne ghusna poru eghu ka mana, “Ghema, niha nau thoke meidire glepo igrea? Eghuteuna unha nafnata fagaglana narane mala ke pulo meimu nei narane mala huigna teu nauthoglu igne?”
4Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Fiofilo ghami, na eghunu mei chaghi ghami mare eghu.5Naugna kmana naikno ginauna mei ka nanghagu iara. Mare ginauna cheke eghu, ‘Iara ngala mae Kraes na!’ Eghuteuna kmana naikno ginauna fatutuanidi mare.6Ghotilo ginauna nomhidi naogladi magra ka namono kmana te namo, nei thoutonudi magra ka namono delei. Nu thosei nanga nomi eghu. Naugna glepo tuare eghu nodiu ngala, nu narane leghu lahu na theome thoke mei ngau.7Naiknogna kaisei namono na ginauna kegra haghe magra ka naiknogna keha namono na. Eghuteuna naiknogna kaisei nohi na ginauna kegra haghe magra ka naiknogna keha nohi na, heva heva kau nauthoglu igne. Namono te kmana ka nauthoglu na igre ginauna nghali tongana ka nakheu biꞌo. Eghuteuna naiknogna nauthoglu igne ginauna theome naba ghedi gano te mala ghamu na.8Glepo igre na jateula khabru ululahu te eni gaꞌase te namo fakarha sua majaghani ia eghu.
9“Aonu naiknore ginauna loki ghami ghotilo mala hata tei ghami ka fate. Mare ginauna para ghami nei falehe ghami eghu ghotilo. Eghuteuna naikno ka namono te kmana ke lamnagna nauthoglu igne ginauna tirodi ghami ghotilo naugna ghotilo ne fatutuani ghau iara. 10Ka narane tuana kmana naikno teke fatutuanire ginauna nake theome fatutuani. Mare ginauna majora fari thedi, eghuteuna kehare ginauna theome magnahaghedi kehare.11Kmana profet chaichaghi ginauna thakle mei. Mare na batu fadiꞌadi naikno kmana mala fatutuanidi kolho glepo te chaichaghire.12Ginauna kmana kmana nakhibo. Eghuteuna namha teke brana ka nagnafadi naikno te kmanare ginauna nake rifu.13Nu God ginauna fakarhidi iheire te au famaku ka nodi fatutuani na te ghilei thokeni narane leghu lahu gna naꞌau papara na.14Mare ginauna jifla tei toutonuni Nonomho te Keli eigna nafnata puhi God nate funei frunidi nogna naiknore. Mare ginauna toutonuni igne heva heva ke lamnagna nauthoglu igne ka naikno te gnafare. Aonu, ame thoke mei nga narane leghu lahu na eghu.”
Mae Jisas ne chekeni unha nate thoke mei ka namono Jerusalem
15Mae Jisas ne cheke eghu, “Ghotilo ginauna filoni kaisei mumuju biꞌo te diꞌa fara kegrau jare ka Sugablahi na. Glepo tuana fathonani nogna Sugablahi God na. Mumuju igne neke kulu chekeni mae profet Daniel tifa.”24:15 Dan 9:27. (Iagho mae ihei te iu’ijuni igne jame laseni u gaoghathogna igne.)16“Aonu, ka narane tuana, naikno te au ka Provins Judia ginauna rikha tei ka thogele gro.17Mae ihei te au ka thagrugna nogna suga na, thosei soru tei hata fajifla nogna glepore ka nogna suga na.18Mae ihei te au ka nagare na thosei pulo ka suga na mala hata nogna phoko na.19Ka narane tuana kokhonidi fara goro gaꞌase te buklare, ba te au thudi te chuꞌu teure!20Ghotilo tarai ka God mala theome rikha ka nhigra khoburu ba ka narane Sabat.21Naugna ka narane tuana ginauna kmana naikno au papara fara. Ginauna kmana naikno naꞌau papara fara ke tulaodi teke edi tifa ka fufunu gna nauthoglu igne. Eghuteuna ginauna theo kaisei naꞌau papara te biꞌo fara jateula tuana teuna.
22“Jame theome hata kokohi God keha narane meuna, ginauna theo kaisei naikno te karha na. Nu naugna God ne ghathodi naikno teke vavahi thegna re ne hata kokohi keha narane.23Ka narane tuana keha naiknore ginauna cheke eghu ka ghotilo, ‘Ghema, igne mae Kraes na!’ ba ‘Mana na au jare!’ Thosei fatutuanidi mare.24Naugna ginauna hatimare mae Kraes chaichaghi nei hatimare mae profet chaichaghi teu igre ginauna thakle mei. Mare ginauna edi kmana glepo te biꞌo nei kofubobhoi biꞌo eghu ka naiknore, mala fariuriu chaghidi nei baubatu fadiꞌadi eghu naikno te gnafa teke vavahi God re. Nu theome tangomana eghu.25Gognarona iara magnahaghei te kulu cheke faheta ka ghotilo ame thoke mei nga glepo igre eghu.
26“Eghume mare jame mei cheke eghu ka ghotilo, ‘Mae Kraes na kela pulo meihi, mana na tei kmiru mata,’ thosei tei jare. Ba mare jame cheke eghu ka ghotilo, ‘Mae Kraes na au lamna chogho,’ thosei fatutuanidi.27Kate meigu iara mae teke mei funu ka God na, naikno kmana ginauna filo ghau iara. Meigu iara ginauna jateula nakafli te kafli ka maloa na ia eghu. Eghuteuna naiknore ginauna tangomana te filoni heva heva.28Tutuani fara, naikno kmana ginauna kafe filo laseni meigu iara na, jateula kate filoni bukrei glango na, mare na filo laseni aheva thuru teu thinigna bosu te lehe na.
Thoke meigna mae teke mei funu ka God
29“Theome raugha ke leghudi puhi biꞌo te edi ka narane igre,
“ ‘Naprai na ginauna romno soru.
Glaba na ginauna theome agha.
Nathunure ginauna khoko soru funudi ka maloa na.
Aonu gobigna lepo te au ka maloa na are ginauna na thugha tafri.’24:29 Isa 13:10.
30“Ka narane tuana, fagaglana gna meigu iara na ginauna thakle mei ka maloa na. Eghuteuna naikno heva heva kau nauthoglu igne na kafe orio tanhi balu mhaghu. Eghuteuna mare ginauna filo ghau iara na soru mei ke kligna grokho balu nolaghi nei nafnakno te biꞌo.24:30 Dan 7:13-14. 31Ka naoglagna khufli te inge igne, iara ginauna kurudi nogu engel re mala tei ke maghati, nei ke mosu, nei ke raru, nei ke mata. Mare ginauna salo fodu naikno teke kulu vavahi God Mama heva heva ka nauthoglu igne.”
Thoutonu eigna kaisei gaju te kiloi fig
32Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Famane fanomho fakeli ghotilo ia ka farirhiu te laseni tahati ka gaju te kiloi fig ia. Kate funu kotu seke greghe gnare eghuteuna ke fufusa majaghani khaklagnare teuna, ghotilo laseni hila finogha majaghani na la namohi.33Eghume jateula tuana teu te filodi ghotilo glepo te edi igre na, ghotilo ginauna laseni meigu iara na la namohi.34Tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na! Gobigna lepo te gnafa igre ginauna thoke mei kate theome lehe nga teu naikno te karha teu gognaro gre. 35Maloa ghe nauthoglu igre ginauna hui kolho, nu chekegu iara na ginauna na theo ka huigna.”
Mae Jisas gne nake mei niha nau?
(Mak 13:32-37; Luk 17:26-30,34)
36“Tuani fara, theo kaisei naikno te raꞌe laseni narane mala ke pulo meigu iara na. Iara nei mae engel kligna re theome laseni la. Kaisei mae Mama thegna ngala te laseni na. 37Kate mei iara na, ginauna jateula teke eni ka narane gna mae Noa tifa ia eghu.38Naugna ka narane theome mei tekeu nabritha na, naiknore neke ghamu ghedi, koꞌu ghedi, nei tolaghi nodi. Neku neke ghilei posa ka narane te saghe mae Noa ka vaka na.39Eghuteuna mare theome laseni kaisei glepo nate thoke mei ginauna. Aonu nabritha biꞌo na ne mei. Eghuteuna naiknore ne kafe knoho fahui. Ginauna na jateula tuana eghu ka narane meigu iara na.40Ka narane tuana jame phei mae kafe loku ka nagare. Mare na hata kaisei, nu lilisei faleghu keha na.41Phia gaꞌase loku gano fodu. God ginauna hata kaisei eghuteuna lilisei soru keha na.
42“Eghume ghotilo tarabana fakeli nomi fabrahu. Naugna ghotilo theome laseni narane mala ke pulo meigna nomi Lord na.43Nu ghotilo laseni igne, jame mae khotogna suga na laseni narane te mala meigna mae mala blau na, mana ginauna filo fakeli nei theome snakreni nogna suga na mala ruma mana.44Eghume ghotilo jaola tarabana nomi fabrahu, naugna iara mae teke mei funu ka God na ginauna nake pulo mei kau nauthoglu igne ka narane te theome ghathoni ghotilo mala ke pulo meigu iara na.”
Cheke naba eidi phei nafnata mae gloku
45Te mala laseni mae fanomhore gaoghathogna cheke naba igne, mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Ba, mae ihei si mae gloku te keli tagna mae funei na ia? Mae gloku te lalase fara te leghuni fabrahu teu nogna cheke mae funei na. Igne ngala mae teke vavahi nogna mae funei na te mala reireghidi keha mae glokure kate tei mae funei na. Mae gloku igne ginauna tangomana te tufa nanaba ganore ka keha mae glokure ka thofno narane te mala ghamu mare na.46Mae gloku igne ginauna keli tagna fara kate mei nogna mae funei na, eghuteuna nogna mae funei na filoni mae gloku na te famane eni fabrahu nogna gloku na.47Tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na. Mae funei na ginauna na vahini mae gloku tuana mala reireghidi nogna gobigna lepo re.48Nu jame mae gloku tuana kaisei mae diꞌa, mana na cheke eghu ka gaoghathogna thegna na, ‘Nogu mae funei iara ia ginauna nake theome ghosei ke pulo mei.’49Aonu, mae gloku tuana ginauna funu puridi keha mae gloku te loku balugna re. Eghuteuna mana ginauna ghamu nei koꞌu eghu baludi keha naikno te khuru koꞌu koba re.50Eghuteuna nogna mae funei mana na ginauna nake pulo mei ka narane te theome tarabana nei theome ghathoni teu mana na.51Aonu mae funei igne ginauna parani fara mae gloku te diꞌa tuana. Mae funei na ginauna kuru fadeleini mala au papara fara mana baludi mae te chaichaghire. Mare ginauna au papara fara jare mala tanhi fabiꞌo nei diꞌanagnafa fara eghu.”
25Cheke nabadi nabotho gaꞌase
1Mae Jisas ne cheke eghu, “Ka narane leghu lahu na, nafnata puhi God te funei frunidi nogna naiknore igne jateula cheke nabadi nabotho gaꞌase te mala loku sisi ka tholaghi ia eghu. Uve, nabotho gaꞌase igre neke tei ofoni mae mala tolaghi na. Rehati ne hata nodi jutare baludi.2Keha glima gaꞌasere theome lalase, eghuteuna keha glima gaꞌasere lalase.3Aonu glima gaꞌase te theome lalase igre hata nodi jutare, nu rehati theome hata naba keraseni baludi.4Aonu, glima gaꞌase te lalase igre hata nodi jutare nei hata nodi kmana keraseni baludi.5Uve, mae tholaghi igne ne theome ghosei mei. Eghuteuna rehati kafe thuru doka ne ghilei thuru iho.
6“Fari hotei bongiro, ka bongi tuana kaisei mae ne poapola eghu fabiꞌo, ‘Mae tholaghi na la meihi! Mei ghotilo mala thafoni mana!’
7“Rehati kafe dofra haghe ne tarabana nodi jutare.8Thau te theome lalase igre ne cheke eghu ka thau te lalase re, ‘Famei keha nomi keraseni. Nomi juta ghehati gre namo lehe.’
9“Rehati ne cheke eghu ka reꞌe, ‘Theo. Keraseni ghehati gre jame theome kafe nabada tahati. Tei si ghotilo ka naikno te foli keraseni are mala foli keha nomi themi.’
10“Nu glima gaꞌase te theome lalase igre ne tei foli keraseni. Ke leghudi reꞌe te tei foli keraseni na, mae te mala tholaghi na ne mei. Keha glima gaꞌase teke kulu tarabana nodi jutare ne tei balugna mana ka suga te mala ghamu gaghamu tholaghi na. Aonu grengatha na bobotho ne bibilakhi.
11“Theome raugha ke leghugna igne, keha glima gaꞌasere neke pulo mei. Rehati mei ne eha eghu ke kosi suga, ‘Mae funei! Mae funei! Tothora grengatha gne mala ruma ghehati!’
12“Nu mae tholaghi na ne cheke eghu, ‘Tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na, iara theome lase ghami ghotilo, naugna ghotilo theome nogu iara.’ ”
13Aonu, gnafa thonu tuana mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Eghume, ghotilo tarabana nomi koba. Naugna ghotilo theome laseni narane mala ke pulo meigu iara na.”
Kaisei cheke naba di thilo mae gloku
14Mae Jisas ne cheke eghu, “Ka narane leghu lahu na, nafnata puhi God te funei frunidi nogna naiknore jateula cheke naba di thilo mae gloku igre eghu. Kaisei fata, kaisei mae funei tarabana mala jifla ka namono na mala tei ka keha namono delei. Ame jifla nga teuna, mana ne cheke ka nogna mae glokure. Mana ne cheke ka mare mala reireghidi nogna gobigna lepore kate tei mana na.15Aonu mana tusu lao sileni kmana ka thilomare leghuni nodi glalase na. Mana ne tusu lao ka kaisei mae gloku glima duku sileni. Ka keha mae gloku na, phei duku sileni. Eghuteuna, ka fatilo mae gloku na, kaisei duku sileni. Mana jifla ka namono na ne tei.16Aonu mae gloku teke hata glima duku sileni igne ghosei ne tei loku ne tangomana teke horo haghe keha glimai.17Ke jaola ngau mae teke hata phia duku na. Mana tei ne loku neke tangomana teke horo haghe keha phei duku sileni.18Nu mae gloku teke hata kaisei duku sileni ia, mana jifla na tei ne dokha kaisei khora lamna glose. Aonu mana ne titifuni nogna sileni mae funei na lamna khora.
19“Keha finogha ke leghugna igne, mae funei na neke pulo mei. Aonu mana ne kilodi nogna mae glokure ne ghusna eghu ka mare, ‘Faꞌunhadi si ghotilo nogu sileni iara ra?’20Mae gloku teke hata glima duku sileni na, hata ne mei balugna ka mae funei na keha glima duku silenire. Mae gloku igne ne cheke eghu, ‘Mae funei, filo sagho! Iagho neke tusu mei glima duku sileni mala reireghi iara. Aonu iara neke loku ka nou glima duku sileni iagho ra neke horo haghe keha glima duku aro.’
21“Aonu, mae funei na ne cheke eghu ka nogna mae gloku na, ‘Ghema, iagho kaisei mae gloku keli fara! Eghuteuna iagho ghathodi koba unha te chekedire. Eghume, naugna te ghatho branani iagho nou gloku na ka sileni ikoi teke tusu ari iara ia, gognarona iara na tusu ari kmana glepo ke biꞌodi igrei ka iagho mala reireghidi iagho. Aonu iagho mei mala gleale’a balugu iara.’
22“Mae teke hata phei duku silenire ne mei ka mae funei na. Mana ne cheke eghu, ‘Mae funei, filo sagho! Iagho neke tusu mei phei duku sileni mala reireghi iara. Aonu iara neke loku ka nou phei duku sileni iagho ra neke horo haghe keha phei.’
23“Aonu, mae funei na ne cheke eghu ka nogna mae gloku igne, ‘Ghema, iagho kaisei mae gloku keli fara! Iagho ghathodi koba unha teke chekedi iara ra. Eghume, naugna te ghatho branani iagho nou gloku na ka sileni ikoi teke tusu ari iara ia, gognaro na iara na tusu ari kmana glepo ke biꞌodi igrei ka iagho mala reireghidi iagho. Aonu iagho mei mala gleale’a balugu iara.’
24“Aonu mae gloku teke hata kaisei duku sileni igne ne mei ka mae funei na. Mana mei ne cheke eghu, ‘Mae funei, iara lase nigho iagho kaisei mae ninhigrana fara. Naugna iagho jateula kaisei mae te rouronu te mala tei hata gano ka nagare aheva teke theome joꞌu thegna na.25Eghume iara mhaghu nogu nigho ne tei titifuni nou sileni iagho re ke lamna glose. Igne duku sileni iagho te tusu mei ka iara tifa ia.’
26“Nogna mae funei na ne cheke eghu ka mana, ‘Ghema, iagho kaisei mae gloku diꞌa fara, nei mae thodo eghu! Uve, te chekeni iagho ia, iagho lase ghauhi iara ne jateula kaisei mae te rouronu te mala tei hata gano ka nagare aheva teke theome joꞌu thegna teuna.27Naugna unha neke theome lilisei nogu sileni iara gre ka banki sagho ia? Jame eghu iagho na, kate pulo mei na, iara jame hata fapulo keha sileni te kotu nei bruara teu ka duku sileni teke tusu ari iara ka iagho ia.’
28“Aonu mae funei na ne cheke eghu ka nogna mae glokure, ‘Hata ka mana duku sileni tuana mala ke tusu lao ka mae ihei te au nabotho duku sileni are.29Eghume ihei te loku fakeli ka unha te tusu ranghini iara na, iara nake fabruara ranghini. Eghuteuna ihei te theome loku fakeli ka unha teke tusu ranghini iara na, iara nake hata fadelei ka mana.’ 30Eghuteuna mae funei na cheke eghu, ‘Koko fakosi mae gloku te theo nafugna tuana mala au mana ka vido te romno ana baludi keha naikno te diꞌa are. Mare ginauna au papara fara jare mala tanhi fabiꞌo nei diꞌanagnafa fara eghu.’ ”
Mae teke mei funu ka God na ginauna fatedi naiknore
31Aonu mae Jisas ne cheke eghu, “Ka narane na teke pulo mei iara na, iara na mei balu nogu nolaghi biꞌo. Nogu tothoghei engel iara re ginauna mei balugu iara. Eghuteuna iara mae King na ginauna gnokro ka sape nafnakno. 32Naiknodi namono fateo heva heva ka nauthoglu igne ginauna kafe khapru mei ke ulugu iara. Eghuteuna iara ginauna fofota naikno igre ka phei tothoghei jateula mae greireghi sipu te fofota sipure ka nanigot ra eghu.33Iara ginauna lilisei naikno te doglore fei nhetagu, eghuteuna naikno te diꞌare fei mairigu.
34“Aonu iara mae King na ginauna cheke eghu ka naikno te keli fei nhetagure, ‘Mei, ghotilo naikno teke fablahi ghamihi mae Mama ra mala ruma ka nogna nauthoglu majaghani mana teke kulu tarabana malami ghotilo teku ka fufunu gna nauthoglu pari igne.35Naugna kate rofo iara na, ghotilo faghamu ghau iara. Kate roi koꞌu iara na, ghotilo fakoꞌu ghau iara. Kate jifla kokoni iara sugagu na te tei delei na, ghotilo taji ghau iara ka sugamire.36Kate soesole iara na, ghotilo fapipichi ghau iara. Kate fogra iara na, ghotilo taji ghau iara. Kate au iara ka suga sosolo na, ghotilo mei sigho ghau iara.’
37“Aonu naikno te doglo ke ulugna God igre ginauna cheke eghu ka iara, ‘Lord, niha ghehati teke filo nigho teke rofo nei faghamu nigho teku na? Niha ghehati teke filo nigho teke roi koꞌu nei fakoꞌu nigho teku na?38Niha ghehati filo nigho teke posa mei ka sugamire nei taji nigho teku na? Niha ghehati filo nigho teke soesole nei fapipichi nigho teku na?39Niha ghehati filo nigho teke fogra nei taji nigho teku na? Niha ghehati filo nigho teke au ka suga sosolo nei ari sigho nigho teku na?’
40“Iara mae King ginauna cheke eghu ranghidi, ‘Tutuani fara, te chekeni iara na. Kate eni ghotilo ranghini kaisei nogu naikno iara te au pari lahu ka igre, ghotilo jateula te eni ranghi ghau la iara eghu!’
41“Iara ginauna cheke eghu ka naikno te diꞌa te au fei mairigure, ‘Tei nomi delei! Naugna te chekeni God na ghotilo ginauna mala tei au ka fate! Ghotilo ginauna tei au ke lamna khaꞌaghi te karha fabrahu na. Khaꞌaghi tuana neke kulu tarabana God malagna mae Satan nei nogna tothoghei engel.42Naugna iara rofo, ghotilo theome faghamu ghau. Iara roi koꞌu, ghotilo theome fakoꞌu ghau.43Jifla kokoni iara sugagu na, ghotilo theome taji ghau iara ka sugamire. Iara soesole, ghotilo neke theome fapipichi ghau. Iara fogra, ghotilo neke theome taji ghau. Iara au ka suga sosolo, ghotilo neke theome mei sigho ghau.’
44“Mare ginauna jaola cheke eghu ka iara, ‘Lord, niha ghehati filo nigho teke rofo ba roi koꞌu ba jifla kokoni sugamu na ba soesole ba fogra ba au ka suga sosolo, nei theome togho nigho teku na?’
45“Iara mae King na ginauna cheke eghu ka mare, ‘Tutuani fara te chekeni iara ka ghotilo na. Kate tiromi toghoni ghotilo kaisei nogu naikno iara te au pari lahu ka igre na, ghotilo jateula te tiromi togho ghau iara eghu.’
46“Naikno igre ginauna tei au ka vido mala au papara na bongi narane. Eghuteuna, naikno te doglo ke ulugna God igre ginauna au ka nakarha te theo ka huigna.”
26Mae ihei te majorani mae Jisas mae teke mei funu ka God
(Mak 14:1-2; Luk 22:1-2; Jon 11:45-53)
1Ke leghugna cheke te gnafa glepo igre, mae Jisas ne cheke eghu ka nogna mae fanomhore, 2“Ghotilo lasenihi, nauriha na narane Gaghamu Ghasa-Polho. Ka narane tuana mae te majora ghau iara na ginauna snakre lao ghau iara ka khamedi nogu naoka iara re mala tupijuru ghau iara ka gaju fafatha.”
3Hatimare mae pris ulu nei hatimare mae biꞌodi mae Jiu eghu ne eni kaisei faidu ka sugagna mae Kaefas, mae pris biꞌo na. 4Ka faidu tuana hatimare ghaoghaho mala loki poruni mae Jisas mala faleheni mana. 5Mare kaisei gaoghatho ne cheke eghu, “Tahati na theome eni igne ke lamnagna gaghamu na. Na glahu diꞌa tadi fara ka tahati naiknore na fufunu kaisei magra biꞌo.”
Kaisei gaꞌase faꞌapuni mae Jisas ka sedi Betani
6Mae Jisas au neu Betani ka sugagna mae Simon. Mae Simon gne neke leprosi tifa. 7Kate au teu mae Jisas jare na, kaisei gaꞌase ne mei ka mana. Naꞌa au kaisei famane botol sedi te sisiri keligna te biꞌo fara sileni gna na. Kate ima teu mae Jisas na, naꞌa toatofa sedi igne ka pha’ugna mae Jisas.
8-9Aonu nogna mae fanomho mana re filoni te eni naꞌa igne ne diꞌa tadi fara. Mare ne cheke eghu, “Tore! Jojokei kolho si naꞌa sedi te siri keligna tuana! Sedi tuana jame foli mala hata sileni biꞌo mala tufa nodi naikno te kumare.”
10Nu mae Jisas ne laseni unha te chekeni mare na, ne cheke eghu ka mare, “Naugna unha si ghotilo te diꞌatami ka gaꞌase ignea? Naꞌa eni glepo te keli fara igne ranghi ghau iara. 11Naikno te kuma gre au fabrahu balumi ghotilo, eghume ghotilo tangomana te mala toghodire nafnata naikno igre ka vido aheva te magnahaghei ghotilo na. Nu iara ginauna theome au fabrahu balumi ghotilo.12Gaꞌase igne toatofa sedi igne ka thinigu iara na tarabana mala giugilu thinigu iara na.13Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na. Aheva ka nauthoglu igne te toutonuni Nonomho te Keli na, naiknore ginauna nake ghatho fapuloni unha teke eni naꞌa igne.”
Mae Judas ne majorani mae Jisas
14Kaisei mae ka hatimare nabotho phei mae fanomhore tei ne cheke ka mae pris ulure. Nanghagna mae fanomho igne mae Judas Iskariot. 15Mae Judas ne cheke eghu ka mare, “Jame te snakre arini iara mae Jisas gne ka ghotilo na, niha sileni nate foli ghau iara ghotilo na?” Mare ne tusu ranghini mae Judas tolufulu sileni. 16Ke leghugna igne, mae Judas ne ofoni narane te mala snakreni mae Jisas ka hatimare mae pris ulu gre.
Mae Jisas ne ima Gaghamu Ghasa-Polho na baludi nogna mae fanomhore
(Mak 14:12-21; Luk 22:7-13,21-23; Jon 13:21-30)
17Ka narane ululahu Gaghamu Bret te Theo Isi gna na, mae fanomhore mei ne cheke eghu ka mae Jisas, “Aheva te magnahagheni iagho te mala tarabana ghehati Gaghamu Ghasa-Polho te mala ima iagho na?”
18Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo tei ka kaisei mae te au ka namono ke ulu ana mala cheke eghu ka mana, ‘Mae velepuhi na ne cheke eghu, nogu narane iara na la namohi. Iara na mei baludi nogu mae fanomho gre mala ima Gaghamu Ghasa-Polho na ka sugamu iagho na.’ ”19Mae fanomhore leghuni unha te chekeni mae Jisas na ne tei tarabana gaghamu na ka suga teke magnahagheni mana na.
20Ka grafi tuana mae Jisas ne gnokro ka tevo na baludi nabotho phei mae fanomhore. 21Kate ima mare ka tevo na mae Jisas ne cheke eghu, “Tutuani fara, te chekeni iara ka ghotilo na. Kaisei mae ka ghotilo nabotho phei mae igre ginauna snakre lao ghau iara ka khamedi nogu naoka iara re.”
22Kate nomhini cheke mae Jisas igne, mae fanomhore ne kafe diꞌanagnafadi fara, ne sopa ghusna eghu ka mana, “Tutuani fara, Lord, theome iara si nate majora nigho na ia?”
23Mae Jisas ne cheke eghu ka mare, “Mae ihei nate titihi ghegna bret na ka dis na balugu iara, mae tuana ngala nate majora ghau iara na.24Iara mae teke mei funu ka God na ginauna lehe jateula te chekeni ka grioriso te blahi ia eghu. Nu kokhonini fara mae ihei nate snakre lao ghau iara ka khamedi nogu naoka iara re. Nabagna na mae tuana jame neke theome karha ngala, naugna mana naꞌau papara fara!”
25Mae Judas ne cheke eghu, “Tutuani fara, Lord, theome iara si nate majora nigho iagho na ia?”
Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Uve. Iagho ngala.”
Nogna gaghamu Lord
(Mak 14:22-26; Luk 22:14-20; 1Ko 11:23-25)
26Kate ima mare na, mae Jisas hata keha bret ne cheke fakelini ka God. Mana piepike ne tufa ka nogna mae fanomhore, ne cheke eghu, “Hata bret igne ima. Bret igne thinigu iara.”
27Aonu mana jaola ne hata hinao te fodu ka waen na ne cheke fakelini ka God. Mana tufa ka nogna mae fanomhore ne cheke eghu, “Ghotilo te gnafa na koꞌu waen igne.28Waen igne dadaragu iara, farerhetagna nhaꞌa cheke majaghani te eni God ka nogna naiknore. Dadara igne thofa mala fakarhidi naikno kmana, mala hata fadelei God nakhibodi re.29Iara chekeni ka ghotilo igne, iara ginauna theome ko’uni kaisei waen ke leghugna igne ghilei thoke mei narane nate ko’uni iara waen majaghani na balumi ghotilo ka nogna nauthoglu majaghani mae Mama.”
30Ke leghugna igne, mae Jisas baludi nogna mae fanomhore koje kaisei himu mala kilo fnaknoni God. Mare jifla ne tei ka Thogele Gaju Olivi.
Mae Jisas ne kulu chekeni nogna chaichaghi mae Pita
(Mak 14:27-31; Luk 22:31-34; Jon 13:36-38)
31Mae Jisas ne cheke eghu ka nogna mae fanomhore. “Ginau bongi na ghotilo na kafe tei koko ghau iara eigna unha nate eni mare ka iara na. Igne unha teke chekeni God ka grioriso te blahi na:
“ ‘Iara ginauna faleheni mae greireghi sipu na,
eghuteuna tothoghei sipu igne ginauna kafe rikiraka tafri.’26:31 Sek 13:7.
32Nu ke leghugna te kegra fapulo iara ka glehe na, iara ginauna kulu tei ke ulumi ghotilo Galili.”
33Aonu, mae Pita ne cheke eghu ka mae Jisas, “Neubane mae fanomho gre ne kafe tei koko nigho, iara ginauna theome tei koko nigho ka unha nate eni mare ka iagho na!”
34Mae Jisas ne cheke eghu ka mae Pita, “Tutuani fara te chekeni iara ka iagho na. Iagho ginau bongi na, iagho na chekeni ne theome lase ghau iara teuna. Iagho na thilo fata chaghi ghau iara ame taitanhi nga khokorako na eghu.”
35Nu mae Pita ne cheke eghu ka mana, “Iara na theome chaghi nigho! Iara ginauna mala lehe balumu iagho.” Eghuteuna keha mae fanomhore jaola ne cheke eghu ka mae Jisas.
Mae Jisas ne tarai Getsemani
36Mae Jisas ne tei baludi nogna mae fanomhore ka kaisei vido te kiloni Getsemani. Mana ne cheke eghu ka mare, “Gnokrou agne ka vido te tei tarai iara jare na.”37Mana ne cheke ka mae Pita, mae Jemes ghe mae Jone phei thugna mae Sebedi mala tei balugna. Aonu mae Jisas ne funu diꞌanagnafa ne kokhonini. 38Mana ne cheke eghu ka mae Pita nei phei thugna mae Sebedi, “Iara gne biꞌo fara ka diꞌanagnafa, eghuteuna iara la namo lehe ka igne. Ghotilo au agne mala dofra balugu iara.”
39Mae Jisas ne riu fadelei katha vido ka thilo mare. Mana pogho soru ne tarai, “Mama, jame te tangomana na, thosei snakre ghau iara mala au papara ka nafnata puhi igne. Nu eni unha te magnahagheni iagho themu na, theome leghui unha te magnahagheni iara na.”
40Aonu mae Jisas neke pulo ka thilo mae fanomhore ne filodi thilomare te thuru teure. Mana ne cheke eghu ka mae Pita, “Ghotilo theome tangomana te dofra balugu iara kaisei aoa na sia?41Dofrau nei tarai eghu, mala theome khale ghami fariuriu. Naugna gaoghathomu iagho na magnahaghei eni unha te doglo na, nu thinimu iagho na nigra fara.”
42Mae Jisas jaola neke tei fapea fata na ne tarai. “Mama, keli fara te theome hata koko iagho ka iara glepo te kabru igne, iara na eni fahui unha te magnahagheni iagho na.”
43Mae Jisas neke pulo mei ka thilo mae fanomhore. Mana ne filodi thilomare thuru neu ngala, naugna tathadire ne kukape. 44Mae Jisas ne jifla kokodi thilomare neke tei tarai fatilo fata na, neke chekedila unha teke chekedi thegna re.
45Mae Jisas pulo mei ka thilo mae fanomhore ne cheke eghu, “Ghotilo thuru nomi, nei gnafa nomi eghu kolho sia? Filo si ghotilo, gognaro gne narane mala snakre lao ghau iara mare ka khamedi mae te diꞌare.46Kegra haghe, tei noda! Filo si ghotilo, igne tela mei mae ihei nate snakre lao ghau iara ka khamedi mae te diꞌare!”
Mare ne lokini mae Jisas
(Mak 14:43-50; Luk 22:47-53; Jon 18:3-12)
47Kate cheke teu mae Jisas igne, mae Judas ne posa mei. Mae Judas gne kaisei mae ka hatimare nabotho phei mae fanomho igre. Kmana naikno hata ne mei naflahi nei nanala eghu balugna mae Judas. Eghuteuna mae pris ulu nei keha mae biꞌo eghu teke kuru meidire. 48Mae Judas ne kulu cheke ranghidi mare kaisei fagaglana. Mana ne cheke eghu ka mare, “Mae ihei te lao gnanghoni iara na, mae tuana ngala mae te mala lokini ghotilo na.” 49Aonu, mae Judas doglo ne tei ka mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Pharikeli, mae velepuhi!” Mae Judas ne gnanghoni mana.
50Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Ghema kheraguo, eni sagho unha teke magnahaghei mei eni na.”
Aonu mare mei ka mae Jisas ne lokini mana. 51Kate mei mare te lokini mae Jisas na, kaisei mae ka nogna fanomho Jisas igre korho fajifla naflahi na ne aꞌaknu nogna gloku mae pris ulu na ne kusu koko khuli gna na.
52Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Ghema, lilisei fapulo nou naflahi na. Iheire te gnafa te magra ka naflahi na ginauna kafe lehe ka naflahi. 53Tutuani fara iagho lasenihi igne. Iara tangomana te toreni mae Mama te mala kuru mei kmana thogha engel te mala togho ghau iara na.54Nu iara theome eni igne, naugna iara mala horoghoto ka unha te chekeni ka grioriso te blahi ia.”
55Mae Jisas ne cheke eghu ka naiknore, “Ba, ne mae blau iara eghu mei balu naflahi nei nanala eghu mala mei loki ghau iara si ghotilo ia? Leuleghu narane iara gnokro farirhiudi koba naiknore ke lamna Sugablahi, nu ghotilo theome mei loki ghau ngala iara jare.56Nu glepo igre thoke mei ka iara gognarogne mala horoghoto ka unha teke risodi hatimare mae profet tifa ra.” Aonu kate nomhidi cheke mana igre hatimare mae fanomhore kafe rikha ne tei kokoni mana.
Mae Jisas ke uludi mae biꞌo mala fate
(Mak 14:53-65; Luk 22:54-55,63-71; Jon 18:13-14,19-24)
57Naikno teke mei lokini mae Jisas igre hatani mana ne tei ka sugagna mae Kaefas, mae pris biꞌo na. Ka vido tuana hatimare mae velepuhigna vetula nogna mae Moses nei hatimare keha mae biꞌodi Jiu ne khapru jare. 58Mae Pita leghuni mae Jisas, nu mana theome namo ka mana. Eghuteuna, mae Pita tei ne thoke ka sugagna mae pris biꞌo na. Mana gnokro ka glalabagna nogna suga mae pris biꞌo na baludi mae greireghi gna Sugablahi na mala filoni unha nate eni mare ka mae Jisas.
59Hatimare mae pris ulu nei goro mae biꞌo teu igre fariuriu hirodi keha thoutonu chaghi te mala tangomana mare te mala fate faleheni mae Jisas. 60Kmana naikno mei ke uludi mae biꞌo mala fate gre ne toutonu chaghi eigna mana. Nu hatimare mae biꞌo mala fate gre ne theome tangomana te filoni kaisei nafugna te mala fate faleheni mana na.
Aonu, leghu lahu na phei mae kegra haghe ne cheke eghu, 61“Ghehati nomhini mae igne neke cheke eghu, ‘Iara tangomana te paꞌe soru nogna Sugablahi God igne, eghuteuna ke babana fapulo ke lamnadi thilo narane.’ ”
62Mae pris biꞌo na kegra haghe ne cheke eghu ka mae Jisas, “Ba, iagho theo kaisei nou cheke tughu si ka fathoro te edi mare ka iagho igrea?” 63Nu mae Jisas ne theome cheke.
Aonu mae pris biꞌo na ne cheke eghu, “Gognarona iagho nhaꞌa cheke ka ghehati. Iara magnahaghei nigho iagho ka nanghagna God te karha, cheke kate tutuani ka ghehati. Iagho ngala si mae Kraes Thugna God na ia?”
64Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Uve, iara ngala! Nu te chekeni iara ka ghotilo na. Nauthuꞌu nauriha na ghotilo ginauna filo ghau iara mae teke mei funu ka God na gnokro fei nhetagna God mae te nolaghi tulao. Eghuteuna ghotilo ginauna filo ghau iara mei ke kligna grokho ka maloa na.”
65Kate nomhini igne, mae pris biꞌo na ne rerheku nogna phoko na, naugna mana diꞌatagna fara. Aonu mana ne eha eghu fabiꞌo, “Tore! Mae igne cheke faparini God! Gognarona tahati theome magnahaghei keha thoutonui eigna mana. Naugna ghotilo nomhinihi themi mana cheke faparini God. 66Unha eghu ghotilo ghaoghathomi na?”
Naiknore ne kafe thagru eghu ka mae pris biꞌo na, “Mana nabagna fara te lehe na!”
67Naiknore ne kmisu ka tathagna manare, nei tutini mana. Aonu keha naiknore ne taponi mana. 68Mare ne cheke eghu ka mana, “Ghema Kraes, te mae profet iagho na, chekeni mae ihei te puri nigho gne?!”
Mae Pita ne chaghi eigna mae Jisas
(Mak 14:66-72; Luk 22:56-62; Jon 18:15-18,25-27)
69Kate gnokro teu mae Pita ka glalabagna suga na, kaisei gaꞌase te loku ka mae pris biꞌo na mei ne cheke eghu ka mana, “Iagho kaisei mae balugna la mae Jisas gna Galili.”
70Mae Pita chaghi ke uludi naikno kegra teu jare re, ne cheke eghu, “Iara theome laseni unha te chekeni iagho igne.”
71Aonu mana jifla ne tei kegra rhegna grengathagna bara na. Ka grengatha tuana kaisei gaꞌase langau ne filoni mana. Naꞌa ne cheke eghu ka naikno kegra teu jare na, “Mae igne kaisei mae balugna la mae Jisas gna Nasaret.”
72Ka vido tuana mae Pita chaghi ne cheke eghu balu baubahu, “Iara theome laseni mae Jisas!”
73Kaisei vido ikoi ke leghugna igne keha naikno kegra teu jare na ne tei ka mae Pita, ne cheke eghu ka mana, “Tutuani fara, iagho kaisei maemu Galili baludi mae te leghuni mae Jisas igre, naugna ghehati lase nigho iagho ka naogladi nafnata facheke te edi iagho igre.”
74Mae Pita ne funu tibri balu naghoni thegna, ne cheke eghu, “Tutuani fara kligna ka God! Te chaghi iara na God ginauna fate ghau iara! Iara theome laseni mae igne!”
Theome raugha ke leghugna te cheke teu mae Pita igne, kaisei khokorako ne taitanhi. 75Aonu mae Pita neke ghathoni unha teke cheke eghu mae Jisas ia, “Ame taitanhi nga khokorako na teuna, iagho ginauna thilo fata chekeni ne theome lase ghau iara teuna.” Aonu mae Pita jifla kosi ne tanhi ne srudu balu diꞌanagnafa.
27Mae Jisas ke ulugna mae Paelat
(Mak 15:1; Luk 23:1-2; Jon 18:28-32)
1Hamerane boibongi, hatimare mae pris ulu nei hatimare mae biꞌo teu igre ne kafe roghe mala faleheni mae Jisas. 2Hatimare haru fodu phei khamegna mae Jisas re hata ne tei ka mae Paelat, mae gavana.
Glehegna mae Judas
3Judas mae ihei te majorani mana igne ne lasedi hatimare te magnahaghei faleheni mae Jisas igne, mana ne diꞌanagnafa gna fara. Aonu mana ne hata fapulo tolufulu sileni teke hata mana ka hatimare mae pris ulu nei hatimare mae biꞌo. 4Mae Judas ne cheke eghu ka mare, “Iara la jafrahi, naugna iara ne majorani mae te theo kaisei nakhibogna na ka glehe.”
Mare ne cheke eghu ka mana, “Tuana nou puhi iagho themu kolho, theome nomi puhi ghehati.”
5Mae Judas tei ne koko soru sileni tuana ka Sugablahi na. Aonu mana tei ne froro thegna.
6Hatimare mae pris ulu ne hata haghe sileni igne ke lamnagna Sugablahi na. Mare ne cheke eghu, “Noda vetula tahati na theome snakreni te tathaji sileni igne baludi sileni gna Sugablahi igne. Naugna sileni igne neke taba eigna glehe naikno.” 7Aonu mare kaisei gaoghatho ne hata sileni igne mala foli nogna vido sare mae te mala hohorodi kapu ba tapera, mala bekudi naikno posa te theome Jiu te au jare Jerusalem. 8Naugna igne mare ne kiloni vido sare te au beku tuana, “Sare dadara,” ghilei posa ka narane gognaro gne. 9Igne horoghoto ka unha teke cheke eghu mae profet Jeremaea tifa ia, “Mare ne hata haghe tolufulu sileni, naba teke magnahagheni mare te mala folini mana. 10Mare hata tolufulu sileni igne ne foli nogna vido sare mae te mala horo kapu ba tapera, jateula LORD teke cheke ranghi ghau iara.”27:10 Jer 19:1-13; 32:6-9.
Mae Paelat ne ghusnani mae Jisas
(Mak 15:2-5; Luk 23:3-5; Jon 18:33-38)
11Mae Jisas ne kegra ke ulugna mae Paelat, mae gavana gna Rome. Paelat ne ghusna eghu ka mae Jisas, “Ba, iagho thofno nodi king mae Jiu gre sia ghema?”
Mae Jisas ne cheke eghu ka mana, “Uve, te chekenihi iagho tuana.”
12Mae Jisas ne theome cheke tughu ka nodi fathoro hatimare mae pris ulu nei hatimare goro mae biꞌo. 13Aonu mae Paelat ne cheke eghu ka mana, “Theome nomhidi sagho puhi kmana te fathoro nigho naikno igrea ghema?” 14Nu mae Jisas ne theome cheke tughu ka mae Paelat. Aonu, mae Paelat ne jaglo nogna fara ka igne.
Mare fate faleheni mae Jisas
(Mak 15:6-15; Luk 23:13-25; Jon 18:39–19:16)
15Leuleghu finogha ka narane Gaghamu Ghasa-Polho na, mae gavana tangomana te snakre fajiflani kaisei mae sosolo. Ihei te toreni hatimare mae Jiu ka mae gavana igne ngala te snakre fajiflani na. 16Ka narane tuana kaisei mae ihei teke eni puhi te thono diꞌa fara na au jare ka suga sosolo. Nanghagna na mae Barabas. Kmana naikno laseni puhigna mana na. 17Naiknore ne kafe khapru mei ke kosi suga mae Paelat. Aonu mae Paelat ne ghusna eghu, “Mae ihei ka phei mae igre te magnahagheni ghotilo te mala snakre fajiflani iara tami na? Mae Barabas ba Jisas te kiloi mae Kraes?” 18Mae Paelat kulu lasenihi hatimare mae pris ulu nei hatimare mae biꞌo te hatani mae Jisas te mei ka mana na, naugna mare goghotuni mae Jisas.
19Mae Paelat chekedi glepo igre kate gnokro mana ka sape fate na. Kate gnokro mae Paelat te fateni mae Jisas na, khetogna gavana igne ne famei kaisei nonomho. Nonomho igne cheke eghu, “Thosei eni kaisei glepo ranghini thau te theo kaisei nakhibogna tuana. Naugna ginei iara ne mifi eigna naꞌa ne theome thuru fakeli nogu.”
20Nu hatimare mae pris ulu nei hatimare mae biꞌo eghu ne huhurudi fara naiknore mala toreni mae Paelat mala hata fajiflani mae Barabas ka suga sosolo, eghuteuna mala faleheni mae Jisas.
21Mae Paelat ne ghusna eghu ka naiknore, “Mae ihei ka phei mae igre te magnahagheni ghotilo te mala snakre fajiflani iara tami na?”
Naiknore ne eha eghu fapulo ka mana, “Mae Barabas!”
22Mae Paelat neke ghusna eghu, “Unha nate eni iara ranghini mae Jisas te kiloi mae Kraes igne?”
Mare ne kafe thagru fabiꞌo, “Tupijuruni ka gaju fafatha!”
23Mae Paelat neke ghusna eghui ka mare, “Naugna unha te mala faleheni iara mae igne? Unha najafra biꞌo teke eni mana na?”
Mare ne kafe thagru eghu fabiꞌo fara, “Tupijuruni ka gaju fafatha!”
24Mae Paelat laseni mana theome tangomana te eni kaisei glepo eigna igne. Naugna magra na la fufunuhi, mana hata keha khoꞌu ne titihi khame ke uludi naiknore. Aonu mana ne cheke eghu, “Iara theo kaisei nakhibogu ka glehegna mae te doglo igne! Nu nakhibomi ghotilo themi te eni na!”
25Naiknore ne kafe cheke eghu ka mana, “Uve, glehegna mae igne nomi puhi ghehati themi nei vikemi ghehati ginaure eghu!”
26Mae Paelat ne leghuni unha te toreni naiknore ne snakre fajiflani mae Barabas. Mae Paelat ne chekedi keha nogna mae soldia mala purini mae Jisas ka phukri. Aonu mana ne snakreni mae Jisas ka mae soldiare mala tei tupijuruni mana ka gaju fafatha.
Hatimare mae soldiare ne maꞌeni mae Jisas
27Nogna soldia mae Paelat igre hatani mae Jisas ne tei ka sugagna mae gavana. Aonu hatimare mae soldia igre ne kafe mei kegra faligohoni mae Jisas. 28Mare hata koko nogna phoko mana na neke nhaꞌa lao kaisei phoko ukru ka mana mala tithini mae King. 29Mare nhaꞌa lao kaisei khepi fifiriulu ka pha’ugna mana na. Eghuteuna mare ne faloku lao kaisei khodo fei khame nheta mala tithini mae king mana fifilogna na. Gnafa teuna, mae soldiare ne kafe pogho soru ke ulugna mae Jisas ne maꞌeni mana. Aonu mare ne cheke eghu ka mana, “Cheke fakeli nigho, iagho nodi king hatimare mae Jiu!” 30Mae soldia re ne kmisuni mae Jisas. Aonu mare hata khodo na ka mana ne puphuri ne puphuri ka pha’u mana na. 31Ke leghugna te maꞌeni mana igne, mare ne salo koko phoko ukru na ka mana, eghuteuna ke falao nogna phoko thegna re. Aonu mare hata fajiflani mana ka suga biꞌo na mala tei tupijuruni ka gaju fafatha na.
Mare tupijuruni mae Jisas
(Mak 15:21-32; Luk 23:26-43; Jon 19:17-27)
32Ka nabrou na, mare mei ne thafoni kaisei mae nanghagna na mae Simon, maegna ka namono biꞌo Saerini. Mae soldia igre ne huhuruni mana mala pala nogna gaju fafatha mae Jisas na. 33Eghuteuna mare tei ne thoke ka kaisei vido te kiloi Golgota. (Gaoghathogna Golgota teu igne, “Vido Korongosa”.) 34Jare mae soldia gre ne tusu lao waen te ngigno balu pophoji raha mala koꞌu mae Jisas. Kate gnaignami na, mana tirogna te ko’u na. 35Aonu ke leghugna te tupijuruni mae Jisas ka gaju fafatha na, mae soldia re ne tufa nogna pohe mana re fari hoteidi thedi, kate lalahu khale na. 36Aonu, mare gnokro soru ne reireghini mana kate gefe teu mana jare na. 37Mare lilisei fagaglana ke kligna pha’ugna mae Jisas ka gaju fafatha na balu fathoro teke edi mare ka mana. Mare ne rioriso cheke igre:
“JISAS NODI KING HATIMARE MAE JIU.”
38Aonu keha phei mae blau jaola ne tupijuru balugna mana ka gaju fafatha na, kaisei fei nhetagna, eghuteuna kehana fei mairigna. 39Naikno te sala’u jare na, mare ne thono ngingiridi fara ne cheke fadiꞌani mae Jisas ne bliubliu phaꞌudi re, ne cheke eghu, 40“Ghema, iagho mae teke chekeni iagho tangomana te paꞌe soru Sugablahi na, eghuteuna ke babana fapulo ke lamnadi thilo narane teku ia. Jame te Thugna God tutuani iagho na fakarhi nigho themu soru mei ka gaju fafatha na!” 41Hatimare mae pris ulu nei hatimare mae velepuhigna vetula nogna mae Moses nei hatimare mae biꞌo teu igre jaola ne maꞌeni Jisas, 42ne cheke eghu, “Tore! Mana fakarhidi keha naiknore, nu theome tangomana te fakarhini thegna na! Eghume mana noda king tahati mae Israel. Te king tutuani mana na, lisani mala soru mei ka gaju fafatha na gognarola, eghuteuna tahati ginauna laseni te mae Kraes tutuani mana na. 43Mana au nogna grouronu ka God chekeni koba ne Thugna God teuna. Eghuteuna te ghathoni mana tutuani God na lisa laoni mala mei God fakarhini mana.” 44Phei mae blau te tupijuru balugna mae Jisas igre jaola ne cheke faparini mana.
Glehegna mae Jisas
(Mak 15:33-41; Luk 23:44-49; Jon 19:28-30)
45Fari hotei naublatha, namono te gnafa ke lamnagna nauthoglu igne ne kafe romno funu tanhi nabotho phei thoke ka tanhi thiloi. 46Naba tanhi thiloi, mae Jisas ne eha eghu fabiꞌo, “Eli, Eli, lema sabakatani?” Gaoghathogna na, “Nogu God, nogu God, naugna unha sagho te tei koko ghau iara gnea?”
47Keha naikno te kegra teu jare na ne nomhini igne ne cheke eghu, “Tore! Mana kiloni mae profet Elija!”
48Kaisei mae ka mare chari ne tei hata kaisei phocho ne titihi kau waen te raha na ne chuchuru ka fora na ne tusu haghe ka phepeogna mae Jisas na mala koꞌu mana. 49Nu keha naikno ne cheke eghu, “Khudau mala filo nodani glahula mei mae Elija fakarhini mana!”
50Ka vido tuana, mae Jisas neke eha fabiꞌo, ne lehe.
51Kate lehe mae Jisas na, pohe biꞌo teke gefe soru ke lamnagna Sugablahi na ne breku pea funu kligna thoke pari. Eghuteuna nakheu biꞌo na ne nghali nauthoglu na, eghuteuna thina biꞌo re ne phike pea. 52-53Aonu bekure ne thora, eghuteuna kmana naikno nogna God teke lehe tifa ra ne kafe kegra fapulo ka karha. Eghuteuna mare ne jifla mei ka bekudire. Ke leghugna te kegra fapulo mae Jisas na, naikno teke kegra fapulo igre ne tei Jerusalem. Eghuteuna, kmana naikno ne filodi mare.
54Ka vido tuana kaisei mae biꞌodi hatimare mae armi nei keha mae soldia teke reireghini mae Jisas igre ne mhaghu nodi fara ka nakheu igne, nei gobigna lepo te edi ka narane tuana. Mare ne cheke eghu, “Tutuani fara, mae igne thofno Thugna God!”
55Kmana gaꞌase teke mei funudi Galili balugna Jisas te mala toghoni mana igre filo neu delei. 56Keha ka gaꞌase igre neke, Meri thaugna Makidala, Meri idodi mae Jemes ghe mae Josep, nei idodi mae Jemes ghe mae Jone, phei thugna mae Sebedi.
Giugilugna mae Jisas
(Mak 15:42-47; Luk 23:50-56; Jon 19:38-42)
57Ka grafi tuana kaisei mae dedei gna Arimatea, nanghagna na mae Josep mei Jerusalem. Mana kaisei nogna fanomho mae Jisas. 58Aonu, mae Josep tei ka mae Paelat ne toreni thinigna mae Jisas. Mae Paelat ne cheke ka hatimare mae soldia mala snakreni ka mae Josep thinigna mae Jisas. 59Mae Josep hata thinigna mae Jisas na ne pipiha ka pohe vegha majaghani. 60Mana lilisei thinigna mae Jisas na ka nogna gluma majaghani thegna teke jou mare ka thina biꞌo na. Aonu ke leghu, mae Josep ne pili kaisei thina biꞌo mala fofotho gluma na ne tei nogna. 61Meri Makidala ghe keha Meri na, gnokro rhegna gluma na reireghi neu.
62Narane tuana, narane mala tarabana eigna narane Sabat. Ka keha narane na hatimare mae pris ulu nei hatimare mae Farasi eghu ne tei ka mae Paelat. 63Mare ne cheke eghu ka mana, “Mae biꞌo, ghehati kela ghathoni teke cheke eghu mae te chaichaghi ia kani karha tekeu mana ia, ‘Iara ginauna nake karha fapulo ka fatilo narane na.’64Ghehati magnahaghei nigho iagho te chekedi nou mae gloku ra mala reireghi fakeli gluma tuana ghilei thoke ka fatilo narane na. Nogna mae fanomhore jame mei blau thinigna mana na. Eghuteuna mare tangomana te chaghi te cheke eghu ka naiknore, ‘Mana kela karha fapulohi.’ Chaghi tuana na diꞌa fara uluni teke eni tifa ia.”
65Mae Paelat ne cheke eghu ka mare, “Uve, hata keha mae soldia mala reireghi fakeli gluma na.” 66Aonu, mare ne kafe tei ka gluma na ne famane bibilakhi famaku thina biꞌo teke fofothogna gluma na mala theome tangomana kaisei naikno te mei blau thinigna mae Jisas. Eghuteuna mare ne lilisei keha mae soldia mala reireghi fakeli gluma na.
28Mae Jisas neke karha fapulo
(Mak 16:1-10; Luk 24:1-12; Jon 20:1-10)
1Ke leghu narane Sabat, ghagra pasa hamerane Sade, Meri Makidala balugna keha Meri na repa ne tei filo ka gluma na.
2Aonu, kaisei nakheu biꞌo ne nghali ne kheu tongana gobigna lepore ka vido tuana. Eghuteuna, nogna engel LORD na ne soru mei funu kligna ne tei ka gluma na, ne pili fadelei thina biꞌo teke fofothogna gluma na ne gnokro ke kligna thina. 3Tathagna nei foflogna teu mana re ne siasigla jateula nakafli neu. Eghuteuna nogna phoko manare ne thono vegha fara. 4Mae soldia teke reireghi gna gluma na ne mhaghu nodi fara ne uka pari jateula mae tela lehehi ra neu.
5Engel na ne cheke eghu ka phei gaꞌase re, “Thosei mhaghu. Iara lase ghami ghopa hironi mae Jisas, mae ihei teke tupijuru mare ka gaju fafatha ia. 6Mana theome au agne. Mana kela kegra fapulohi glehe, jateula teke chekenihi mana ia eghu. Mei si ghopa filoni aheva teke au thinigna mana na. 7Ghose tei cheke eghu ka nogna mae fanomho mana ra, ‘Mae Jisas na kela karha fapulohi. Mana gognaro kulu tei Galili mala ofo ghami ghotilo. Ghotilo ginauna filoni mana jare.’ Igne nogu cheke iara ka ghopa na.”
8Aonu, repa ghosei chari ne tei funu ka gluma na. Repa mhaghu nodi fara, nu repa jaola thono gleale’a fara. Aonu repa chari ne tei ne toutonu ka nogna fanomho mae Jisas re. 9Nu mae Jisas megei nga ne thakle ka repa ne cheke eghu, “Pharikeli!” Eghuteuna repa tei ne loku ka ghahegna mana re, ne cheke fakelini mana. 10Mae Jisas ne cheke eghu ka repa, “Thosei mhaghu! Tei cheke ka nogu mae fanomho iara ra mala tei Galili, eghuteuna mare ginauna filo ghau iara jare.”
Mae soldiare ne toutonu chaghi eigna mae Jisas ka mae biꞌodi mae Jiu
11Kate tei repa ka nabrou na, keha mae soldia teke reireghi gna gluma na tei Jerusalem ne toutonu ka mae pris ulu re unha teke edire. 12Aonu kate faidu mae pris ulu baludi keha mae biꞌodi mae Jiu gre, mare ne tusu lao sileni biꞌo fara ka mae soldia re. 13Mare ne cheke eghu ka mae soldia re, “Ghotilo cheke eghu, ‘Nogna fanomho mae Jisas re thuru neu ghehati ne mei blau thinigna mana na.’ 14Jame te nomhini gavana Paelat eigna igne, ghotilo thosei mhaghu, ghehati ginauna togho ghami ghotilo mala toutonu ka mana eidi lepo igre.” 15Aonu mae soldiare hata fofoli ka mare ne leghuni unha te chekeni mae pris ulu igre. Eghume nodi thoutonu mae soldia igre ne tei krepa tongana fari hoteidi mae Jiu, ne ghilei mei thoke ka narane gognarogne.
Mae Jisas ne cheke ka nogna mae fanomhore
(Mak 16:14-18; Luk 24:36-49; Jon 20:19-23; MK 1:6-8)
16Eghuteuna nabotho kaisei mae fanomho gre jifla ne tei Galili. Mare ne tei ka thogele aheva teke chekeni mae Jisas mala tei mare teku na. 17Aonu, kate filoni mana ka thogele na, mare turupuku soru ne kilo fnaknoni ka mana. Nu keha mae fanomhore pogho soru balu ghatho peapea. 18Ka narane igne, mae Jisas mei ne cheke eghu ka nogna mae fanomho re, “Mae Mama snakre meihi ka iara nolaghi te gnafa kligna nei pari.19Eghume, ghotilo tei mala farirhiudi naikno ka namono te gnafa ka nauthoglu igne mala nogu mae fanomho iara. Faꞌapublahidi ka nanghagna Mama nei Thugna nei Tharunga te Blahi.20Nu farirhiudi mala leghudi mare gobigna lepo te chekedi iara ka ghotilo ra. Ghotilo laseni, iara ginauna na au balumi ghotilo fabrahu ghilei thoke ka huigna nauthoglu igne.”