Eklesiasti
Nogna Cheke Mae Glalase Te Kiloi Eklesiasti
Thoutonu kmo’ei eigna buka igne
Buka igne nogna gaoghatho kaisei mae glalase tifa, teke kiloni Buka Ecclesiastes ka cheke Inglis. Mae glalase igne mana ghaoghatho heta fara eigna nakarhada tahati naikno.
Mana cheke eidi kmana soasopai nafnata glepo ka nakarha igre, gaoghatho te keli nei gaoghatho te fameomekro. Puhi te keli nei puhi te diꞌa. Sileni nei gobigna lepo te khotodi tahati. Nakarha te sokmo nei nakarha te brahu. Gloku nei gano. Khetoda nei thuda. Unha te gle’adi nei unha te theome gle’adi teu tahati ka nauthoglu igne.
Kaisei cheke ka Hibru baebol te ulu fara ka buka igne na, “hevel”. Kmana English baebol, mare translate cheke igne, “vanity”. Keha English baebol re, “meaningless” eghu. Nu cheke English igre hata katha vido gaoghatho kolho ka “hevel”. Thofno gaoghathogna hevel teu igne thono biꞌo fara. Thofno gaoghathogna cheke igne, nuri ikoi, ba phaphanga. Nu igne jateula cheke thotoghale eghu, naugna gaoghathogna cheke igne firi ka gaoghathoda tahati re. Gaoghatho gna na thofno mamhara fara, tharuma’ei glepo nei theo nafugna eghu kolho ka gaoghathoda tahati re. Eghume cheke Hibru hevel teu igne falalase ranghi ghita kmana glepo ka nakarhada te theome gijada tahati te ghatho tokedi re. Naugna igne, theo nafugna ka gaoghathoda tahati na cheke hevel teu igne. Unha te chekedi mae glalase na igre, mana chekedi gobigna lepo te theome gijadi gaoghathoda tahati re. Neuba, unha te chekeni mana na, tahati mala ghatho tahuni God nei leghuni eghu mana. Eghuteuna ka nakarhada te kmo’ei igne tahati mala loku heta nei gleale’a eghu ka unha God teke tusu ranghi ghita.
Keha vido ka buka igne
Mae glalase igne mana hironi gaoghathogna nakarha na: 1:1–2:26
Gobigna lepore thoke mei ka thofno naranegna: 3:1-8
Glepo biꞌo ka nakarha na: 3:9–8:17
Naikno te gnafa gre mala lehe kolho: 9:1-12
Gaoghatho te keli nei gaoghatho fameomekro: 9:13–11:6
Cheke mala toghodi naikno majaghani: 11:7–12:8
Cheke leghu lahu: 12:9-14
1Theo kaisei glepo te horoghoto ka gaoghathoda tahatire
1Cheke te au ka buka na igre nogna cheke mae glalase. Mae glalase igne neke thugna King Devet, eghuteuna mana tifa na neke king ka namono biꞌo Jerusalem.
2Mae glalase igne neke cheke eghu,
“Gobigna lepo fateote’o te ghathodi tahati ka nauthoglu igne firi ka gaoghathoda tahati gre!
Uve, tutuani fara te fariuriu mala lasedi glepo igre teu tahati na jateula mae te ngolho leghu ka nuri ra eghu kolho.”
3Leuleghu narane na tahati loku heta fara,
nu tahati theome hatini kaisei glepo te keli ka gloku te edi tahati igre.
4Tahati te gnafa na karha mei ka nauthoglu igne,
theome raugha tahati lehe.
Nu nauthoglu igne theome ke tughu ba filo nhogri,
nanaba fabrahu kolho.
5Leuleghu narane na naprai na haghe hamerane boibongi,
eghuteuna ke plulu fei grafi. Eghuteuna ke tei falithui mala ke haghe ka keha narane na.
6Nuri na ghaghafa mei ke mata, eghuteuna ke ghaghafa mei ke raru.
Aonu ke pulo mei jateula tuana eghu fabrahu kolho.
7Leuleghu narane na khoꞌu te gnafa re loloro soru lamna thongna,
nu thongna na theome fodu tei salaꞌuni vido aheva te mala snotogna na.
Leuleghu narane na khoꞌu na figri ke pulo ka vido aheva teke jifla meigna tifa na,
eghuteuna ke jaola ke leghuni nogna nabrou na ke soru lamna thongna.
8Eghume, gobigna lepo igre na eghu fabrahu kolho tifa tifa.
Leuleghu narane na tahati filo tathada glepo igre,
eghuteuna tahati nomhidi glepo igre, nu tahati theome chekeni la nabahi teuna.
9Glepo te edi tifa ra ginauna nake pulo mei.
Theo kaisei glepo majaghani te au ka nauthoglu igne.
10Keha naiknore cheke eghu, “Tore! Kaisei glepo majaghani si igne!”
Nu cheke igne theome tutuani! Naugna, glepo igne au mei funu tifa.
11Naiknore theome ke ghathodi kuꞌeda tifa ra.
Eghuteuna naikno nate karha mei ke leghuda tahatire,
mare ginauna na jaola theo kaisei ka mare nate ghathodi kuꞌeda tifara.
Gobigna lepo igre theo nafudi kolho ka gaoghathoda tahatire
12Iara kaisei mae glalase, eghuteuna iara king gna Israel, iara au ka namono biꞌo Jerusalem. 13Iara magnahaghei fara te lasedi unha teke edi naiknore ka nauthoglu igne. Eghuteuna unha teke filoni iara na, nakarha teke tusu mei God ka tahati igne thono tahu fara. 14Iara la filodihi gobigna lepo teke edi ka nauthoglu igne, nu unha te chekeni iara na, gobigna lepo igre theome nanaba ka gaoghathoda tahati re. Tahati jateula te ngolho leghu ka nuri ia eghu kolho.
15Unha te theome doglo na, tahati theome tangomana teke fadoglini na.
Eghuteuna unha te magnahagheni tahati na tahati theome tangomana te kahani unha glepo te theome au jare na.
16Igne unha te ghathoni iara na, “Iara kaisei mae biꞌohi, eghuteuna iara lalase fara salaꞌudi hatimare mae king teke kulu funei fruni agne Jerusalem tifa ra. Eghuteuna iara thofno lase fakelini puhigna mae ihei te au tagna gaoghatho te keli na.” 17Eghume, iara fariu riu fara mala laseni gaoghathogna mae ihei te au tagna gaoghatho te keli na, nei gaoghathogna mae ihei te fameomekro na eghu. Nu iara jateula mae ihei te ngolho leghu ka nuri na ia eghu kolho.
18Naugna, kate lalase te salaꞌui na,
naikno na jaola nanga nogna fara,
eghuteuna kate lalase te salaꞌui na,
mana na jaola diꞌanagnafa fabrahu.
2Thua nafnata puhi te mala gleale’a na jateula te theo nafudi eghu kolho
1Iara cheke eghu ka nagnafagu thegu na, “Iara ginauna fariu riudi gobigna lepo te keli igre mala laseni unha nate glealeꞌani iara na.” Nu puhi igne jaola theo nafugna kolho. 2Thono fameomekro kolho jame te fiti maꞌe leuleghu narane na. Eghuteuna unha te gleale’ani naikno igne, glepo tuana ginauna theome toghoni nakarhagna mana na. 3Iara fariuriu fara mala lasedi gobigna lepore, aonu iara koꞌu waen mala glealeꞌa nogu, nu neuba iara loku jateula mae te fameomekro eghu. Iara magnahaghei fara te filo glanidi gobigna lepo te keli te edi naiknore ka vido te kmoꞌei kolho te au ka nauthoglu igne.
4Iara edi kmana gloku te biꞌo fara. Iara horo kmana suga biꞌo, eghuteuna iara joꞌu kmana nagare grep malagu thegu. 5Iara joꞌu kmana gano nei thua nafnata gaju mala ima. 6Eghuteuna iara hata khoꞌu mei mala faboubothudi gano teke joꞌu iara re. 7Iara au kmana naikno gloku nalhaꞌu nei gaꞌase, eghuteuna kmana sua karha mei ka naikno te loku ka iara igre. Eghuteuna nogu sipu, nanigot nei buluka teu iara re thono kmana fara. Funu tifa te mei posa ka narane gognarogne, theo kaisei naikno agne Jerusalem te au nogna kmana glepo te tautagu jateula iara teuna. 8Iara neke hata nodi silva nei gol, nei dedei ka hatimare mae king nei ka provins te gnafa te funei frunidi iara igre. Iara au nogu gaꞌase nei nalhaꞌu eghu te mala koje ranghi ghau te mala glealeꞌa na. Eghuteuna iara jaola au kmana gaꞌase mala glealeꞌa nogu jateula te edi keha mae are eghu.
9Iara fnakno nanghagu na heva heva, eghuteuna theo kaisei mae ka mae iheire teke kulu funei fruni ke ulugu iara agne Jerusalem te fnakno nanghadire jateula iara teuna. Eghuteuna nogu glalase iara na au fabrahu theome khoko ka iara.
10Uve, iara au nogu gobigna lepo te magnahaghedi iara re,
eghuteuna iara eni unha te magnahagheni fara iara na.
Iara thofno glealeꞌa fara ka gobigna lepo te edi iara re,
eghuteuna glepo igre jateula nogu taba eghu iara.
11Nu kate ghathodi iara unha te edi nei loku branadi teu iara igre na,
iara haimini ka glamnagu na,
unha te edi nei loku branadi teu iara igre theo nafudi kolho.
Iara jateula mae ihei te ngolho leghu ka nuri ia eghu kolho.
Iara theome filoni kolho kaisei glepo te keli tagna.
Gaoghatho te keli na uluni unha te fameomekro na
12Iara ghathodi phei nabrou, gaoghatho te keli nei gaoghatho te fameomekro teu igre.
Te filoni iara na mae ihei nate king ke leghugu iara na, mana na theome eni kolho kaisei glepo majaghani.
Leuleghu narane na mana ginauna na edila unha teke edila hatimare mae king tifa ra.
13Eghuteuna unha te filoni iara na,
gaoghatho te keli na uluni puhi te fameomekro na, jateula naphae te uluni gromno na.
14Mae ihei te au tagna gaoghatho te keli na, mana filo glani ne leghuni naphae na. Nu mae ihei te fameomekro na, mana leghuni kolho nabrou te romno na. Nu neuba, te laseni iara na, glehe na ginauna kafe thokedi phei mae igre.
15Eghume, unha te filoni iara na igne,
unha te thokeni mae te fameomekro ginauna na jaola thoke ghau iara.
Jame teuna, unha glepo te keli gne nate uluni iara ka nogu glalase na?
Theo fara! Igne jaola theo nafugna kolho ka gaoghathogu iara na.
16Uve, mae te fameomekro ghe mae te lalase igre ginauna kafe lehe.
Theo kaisei naikno nate ghathodi mae glalase ghe mae te fameomekro igre.
17Eghume, iara tiroguni nakarhagu na. Gobigna lepo fateote’o te loku hetadi iara ka nauthoglu igne hata mei puhi biꞌo ka nakarhagu iara na. Nakarha igne theo nafugna kolho. Khogla jateula mae te ngolho leghu ka nuri na ia eghu kolho. 18Iara tirogudi gobigna lepo te loku branadi iara ka nauthoglu igne, naugna te laseni iara na, mae na teke mei ke leghugu iara na ginauna ke khotodi gobigna lepo igre. 19Iara theome laseni glahu mae igne autagna gaoghatho te keli, ba kaisei mae fameomekro kolho. Mana ginauna funei frunidi gobigna lepo teke loku branadi iara ka nogu glalase na. Igne jaola theo nafugna ka gaoghathogu iara na. 20Eghume iara thono diꞌanagnafagu fara eidi nakmusa biꞌo teke edi iara ka nauthoglu igne. 21Naikno na loku heta ka nogna glalase nei ka nogna gaoghatho, nu kate lehe na, mana lisei lao gobigna lepo igre ka mae ihei teke theome loku heta tagna na. Puhi igne theome doglo, nei theo nafugna eghu ka gaoghathogu iara na. 22Ka nakarhada na tahati loku heta koba balu huruhanga, nu unha nate hata tahati ka nakmusa biꞌo igre? Theo kolho! 23Leuleghu narane na tahati huruhanga nei diꞌanagnafa eghu ka gloku te edi tahati igre. Tahati theome thuru fakeli bongi narane na. Nafnata nakarha igne jaola theo nafugna ka gaoghathogu iara na.
24Eghume, glepo ulu te mala eni tahati na igne kolho, tahati mala ima nei koꞌu nei glealeꞌa eghu kolho ka unha te au ka thedare. Te laseni iara na, glepo igre mei ka khamegna God. 25Jame te theome tusu mei God glepo igre ka tahati na, tahati ginauna theo gheda gano, eghuteuna tahati ginauna na theome glealeꞌa. 26Leuleghu narane na God tusu lao gaoghatho te keli nei glalase eghu ka iheire te leghuni manare, mala jaola glealeꞌa mare. Nu God tusu lao gaoghatho ka naikno te diꞌa re mala loku heta mala hata kmana glepo te keli nei dedei. Eghuteuna keha narane ke leghu, glepo igre tangomana te tei toghodi naikno te keli re. Puhi igne jaola theo nafugna ka gaoghathogu iara na. Eigna igne jateula mae ihei te ngolho leghu ka nuri na ia eghu kolho.
3Gobigna lepo igre thoke mei ka thofno narane gna
1Gobigna lepo fateote’o te edi tahati ka nauthoglu igne thoke mei ka nogna thofno narane na.
2God lilisei narane mala karhada nei narane mala leheda ka nauthoglu igne.
Mana lilisei narane mala joꞌu nei narane mala hata gano ka nagare.
3Narane mala falehe naikno nei narane mala fakarha naikno fogra.
Narane mala paꞌe nei narane mala babana.
4Narane mala tanhi nei narane mala glealeꞌa.
Narane mala diꞌanagnafa nei narane mala ragi.
5Narane mala koko thina nei narane mala pulei thina.
Narane mala thuru fodu nei narane mala theome thuru fodu.
6Narane mala hara glepo, nei narane mala theome hara glepo.
Narane mala hata glepo nei narane mala koko glepo.
7Narane mala reku pohe nei narane mala susuki pohe.
Narane mala au kmu nei narane mala cheke.
8Narane mala namha nei narane mala theome namha.
Narane mala magra nei narane mala au ka pharikeli.
9Unha glepo te keli gne nate hata tahati ka nakmusa te edi tahati igre? Theo kolho. 10Iara lasenihi glepo teke tusu mei God te mala eni tahati na. 11Uve, God neke famane lilisei fakeli gobigna lepore ka thofno narane gna na. Eghuteuna Mana jaola farirhiu ghita mala lasedi tahati glepo teke edi mana tifare, nei unha nate edi ginaure. Nu tahati theome thofno lasedi glepo igre. 12Te laseni iara na kaisei glepo ngala te ulu fara te mala eni tahati na: Tahati mala glealeꞌa nei mala edi eghu glepo te kelire kate au teu tahati ka nauthoglu igne. 13Doglou kolho te mala ima nei koꞌu nei glealeꞌa teu tahati na, naugna God neke tusu ranghi ghita puhi igne mala glealeꞌa na.
14Te laseni iara na, gobigna lepo te edi God re ginauna au fabrahu na theome gnafa. Theo kaisei naikno na teke nhaꞌa lao kaisei glepo tagna na, eghuteuna theo kaisei naikno na teke hata koko kaisei glepo tagna na. Gobigna lepo te edi God re thofno doglo fara, mala ghatho tahuni tahati.
15Gobigna lepo te edi gognaro igre neke edila tifa.
Eghuteuna gobigna lepo nate edi ginaure jaola neke edila tifa.
Naugna God magnahaghedi glepo igre teke pulo mei.
Kaisei God ngala te doglo na
16Iara filoni kaisei glepo te thono diꞌa fara ka nauthoglu igne.
Kate fateni naikno na, keha mae mala fate igre keha fata mare theome leghuni puhi te doglo na.
Mare leghuni kolho puhi te diꞌa na.
17Igne unha te ghathoni iara na,
“God ginauna na kafe fate falehedi naikno te doglo nei naikno te diꞌa teu igre.
Eigna mana liliseihi narane te mala fatedi gobigna lepo fateote’o te edi naiknore.”
18Eghuteuna iara jaola ghathoni igne, “God ginauna fariuriu ghita mala laseni tahati, naikno na jateula glepo tautagu eghu kolho.” 19Nakarhagna naikno na nei nakarhagna glepo te tautagu na eghu kaisei nanaba ngala. Uve, glepo te tautagu na mala lehe, eghuteuna naikno na mala jaola lehe. Jame te eghuna, naikno na theome tangomana te chekeni ne thofno keli fara ne salaꞌuni glepo te tautagu na teuna, naugna repa mala kafe lehe kolho kate thoke mei nodi narane na. Eghume, nakarhadi phei glepo igre kafe theo nafudi kolho ka gaoghathoda tahati na. 20Naugna God neke kafe vuavuhadi ka glose, eghume, repa mala ke kafe figri ka glose. 21Theo kaisei naikno te thofno laseni tharunga gna naikno na nate haghe kligna na, eghuteuna tharunga gna glepo te tautagu na nate soru pari ke lamna glose teuna.
22Eghume, igne unha te ghathoni iara na, tahati te gnafa na mala glealeꞌa ka unha teke edi tahatire. Theo kaisei glepo nate eni tahati na. Eghuteuna theo kaisei puhi nate laseni tahati unha nate thoke mei ginau ke leghugna te lehe tahati na.
4Gaoghatho eidi glepo te biꞌo ka nakarha
1Iara ghathodi fabrahu thua nafnata puhi te theome doglo te edi naikno gre ka nauthoglu igne.
Keha naiknore paradi keha naiknore,
eghuteuna naikno te au papara igre tanhi nodi fara,
nu theo kaisei naikno te fameomegodire.
Naugna mae te paradi naiknore igre au nodi nolaghi te
mala eni unha te magnahagheni mare na.
2Eghume, te ghathoni iara na,
naikno tela lehehira keli tadi fara salaꞌu ghita tahati naikno te karha teu ka nauthoglu igne.
3Nu mare keli fara salaꞌudi iheire te theome karha mei nga teu ka nauthoglu igne,
naugna mare theome lasedi glepo te diꞌa te edi naiknogna nauthoglu igne.
4Eghuteuna iara jaola filodi thua nafnata nakmusa biꞌo nei thua glepo te keli eghu te edi tahati igre, naugna tahati goghotu ka nagnafadare ka unha te edi keha naiknore. Glepo igne jaola theo nafugna kolho, jateula ihei te ngolho leghu ka nuri na ia eghu kolho.
5Naikno te fameomekro na tirogna loku,
aonu naikno tuana ginauna goigonini kolho nakarhagna thegna na.
6Nu te keli na,
tahati loku kakatha kolho mala hata katha glepo ikoi kolho,
salaꞌuni te hata glepo kmana tahati na,
na eghunu kmusa kolho tahati jateula mae ihei te ngolho leghu kokho ka nuri na ia eghu kolho.
7Iara jaola filoni kaisei glepo ka nakarhada tahati te theo nafugna igne.
8Jame kaisei mae au sopa thegna,
mae igne theo thabusigna, ba thugna,
nu leuleghu narane na mana loku heta fabrahu theome gnafa kaisei narane,
naugna mana magnahaghei sileni biꞌo.
Nu mae igne theome ghusna eghu ka thegna,
“Mala toghoni ihei si gloku biꞌo te edi iara leuleghu narane te theome gnafa igrea?”
Nafnata puhi te eni mana igne thofno diꞌa fara nei theo nafugna eghu kolho.
9Nu te loku fodu phiamare na thofno keli fara salaꞌuni te kaisei mae kolho na,
naugna jame te loku fodu phiamare na phiamare na thofno loku fakeli fara.
10Eigna jame kaisei mae ka phei mae igre uka,
keha mae na au jare mala toghoni mana.
Nu thofno kokhonini fara mae ihei te au teu thegna te uka na,
naugna theo kaisei naikno te mala toghoni mana na.
11Eghuteuna ka vido te reka na, phia mare na thuru fodu mala theome reka.
Nu jame mae te thuru sopa na, mana na reka kolho.
12Eghuteuna jame kaisei naoka posa mei, kaisei mae na theome tangomana te uluni magra igne.
Nu jame phiamare loku fodu, phei mare na uluni mana.
Uve, phukri te pukri fodu mare ka thilo gnarho na theome tangomana te ghosei khusu na.
13Jame king na kuekuꞌe fara, nu theome fanomho ka famane cheke te keli na teuna, jau te keli na kaisei mae majaghani te kuma, eghuteuna au tagna gaoghatho te keli teuna mala tughuni king. 14Neuba mae majaghani igne neke au ka sosolo tifa, ba neke karha ka tharakna te kuma, nu te keli na mana tughuni mae king igne. 15Iara filodi kmana naikno ka nauthoglu igne, mare magnahaghei te leghuni keha mae majaghani te tughuni king tela kuekuꞌehi igne. 16Eghuteuna neuba mana ne funei frunidi kmana naikno, nu kate lehe mae king majaghani igne na, theo kaisei naikno kolho nate ghathodi nei glealeꞌadi teu unha glepo te keli teke edi kani karha teku mana ka nauthoglu igne. Igne jaola theo nafugna ka gaoghathoda tahati na jateula mae ihei te ngolho leghu ka nuri na ia eghu kolho.
5Eigna nhaꞌa cheke ka God
1Iagho mala ghaoghatho fakeli kate tei tarai ka nogna Sugablahi God na. Thofno keli fara te tei iagho jare te fanomho na, nu iagho thosei fafara jateula mae te fameomekro ra eghu. Naugna mae te fameomekro na theome laseni unha te doglo ka tathagna God na.
2Iagho kulu ghaoghatho fakeli, ame tangomana nga iagho te kegra haghe te chekeni kaisei glepo na.
Iagho thosei nananga te mala nhaꞌa cheke ka God na.
Naugna God na au kligna, eghuteuna iagho au ka nauthoglu igne, eghume iagho thosei cheke me brahu.
3Kate nanganou fara na, iagho ginauna filodi kmana mifi te diꞌa.
Eghuteuna kate cheke te brahu na iagho ginauna na tharuma cheke jateula kaisei mae te fameomekro eghu.
4Jame iagho eni kaisei nhaꞌa cheke ka God, iagho faghose leghuni nhaꞌa cheke teke eni iagho igne thosei ofo me raugha. God na theome kelitagna ka iheire te theome leghuni nodi nhaꞌa cheke na. 5Te keli na iagho thosei eni kaisei nhaꞌa cheke, uluni te nhaꞌa cheke nu theome leghuni kolho iagho nou nhaꞌa cheke na teuna. 6Thono diꞌa fara te chekeni iagho cheke te mala batu nigho ka nakhibo na. Jaola iagho thosei tei cheke eghu ka mae pris, “Nogu nhaꞌa cheke iara igne jafrau.” Ba, iagho magnahagheni God te diꞌatagna ka iagho te goigonidi gobigna lepo teke loku teke kmusadi iaghore sia? 7Neuba iagho ne edi kmana mifi, kmana cheke, nei kmana nafnata gaoghatho te theo nafudi neu, iagho mala ghatho tahuni God.
Gaoghatho eigna dedei
8Thosei jaglo nou kate filodi mae biꞌo te fakokhoanadi iheire te kuma, ba fatedi ka puhi te theome doglo, ba theome snakredi mala au kau pharikeli. Mae biꞌo igre theome ghatho tahudi naikno te kuma igre, naugna mare au ke paridi nodi nolaghi mae iheire te funei frunidi. Keha mae biꞌo igre jaola edi kmana nafnata puhi te diꞌa igre, naugna mare jaola au ke paridi nodi nolaghi mae iheire te funei frunidire. 9Nu neubane mae king, ba mae ihei te theome fnakno nanghagna na, tahati te gnafa na lelheghu kolho ka glose te mala hata unha te nabada na.
10Jame iagho magnahaghei sileni fara, iagho ginauna au diꞌanagnafa,
naugna iagho ne theome au naba sileni.
Eghuteuna jame iagho magnahaghei fara te kaisei mae dedei,
iagho ginauna theome kafe hata unha te magnahagheni iagho na.
Uve, nafnata puhi igne theo nafugna kolho.
11Kate kaisei mae dedei iagho na,
iagho ginauna au kmana kheramu te mala toghodire.
Eghume, dedei te magnahagheni fara iagho igne ginauna theome togho nigho iagho.
Thono theo fara.
12Mae gloku te loku heta fabrahu na, glahu mana ghamu katha ikoi kolho,
ba mana ghamu ghilei boho fara,
nu mana tangomana te thuru fakeli bongiro na.
Nu mae te dedei na theome thuru fakeli bongiro na,
naugna mana ne nangadi fara nogna gobigna lepore.
13Iara filoni kaisei glepo te diꞌa fara te au ka nauthoglu igne.
Kaisei mae salo fodu kmana sileni tarabana eigna nathuꞌu nauriha.
Nu puhi igne goigonini kolho thegna.
14Nu ke leghu na, nogna bisnis mana igne ginauna luvu,
eghuteuna nogna sileni mana igre ginauna jaola dofidi.
Aonu theo kaisei sileni nate salaꞌui maladi thugnare.
15Kate karha mei ka idoda na, tahati theome hata mei baluda kaisei glepo.
Eghuteuna ka gleheda na, tahati ginauna na jaola theome atha tei baluda kaisei glepo.
Tutuani, neuba tahati ne loku heta ne hata kmana glepo,
nu ka gleheda na, tahati na theome hata tei baluda kaisei glepo.
16Tahati ginauna nake pulo sasama jateula teke karha meida ka nauthoglu igne eghu.
Glepo igne theome doglo.
Eghume, nogna gloku mana igne jateula mae ihei te ngolho leghu ka nuri ia eghu kolho.
17Nakarhagna mana leuleghu narane ka nauthoglu igne na theome keli kolho,
eigna mana fogra koba, diꞌanagnafa koba, tanhi nei diꞌatagna koba eghu fabrahu.
18Glepo ulu jame te eni tahati ka nakarha te kmoꞌei teke tusu ranghi ghita God igne na, eghu agne, tahati ghamu gheda, koꞌu gheda nei glealeꞌa noda eghu ka unha teke loku hetadi theda igre. Theo kaisei glepo nate eni tahati na. 19Kate tusu lao God kmana glepo te keli ka kaisei mae na, mae igne ginauna kelitagna fara ka glepo igre. Uve, nabagnau mae igne te glealeꞌa ka nakarhagna nei ka nogna gloku teure. Naugna igne kaisei khokofakasai mei funu ka God. 20Eghume, mae igne theome nanga nogna fara ka nakarhagna na, naugna God ne faglealeꞌani mana ka vido kmoꞌei te au teu mana ka nauthoglu igne.
61Iara filoni keha glepo te diꞌa fara te goigonidi fabrahu naiknogna nauthoglu igne. 2God na toghoni naikno na mala dedei, mala fnakno, nei mala au nogna kmana glepo. Mana mala au nogna gobigna lepo te magnahaghedi manare. Nu neuba, ke leghu na God ginauna na theome snakreni mana te glealeꞌa ka glepo igre. Eghuteuna kaisei mae phosa kolho nate mei te hata gobigna lepo igre te mala glealeꞌa nogna na. Puhi igne thofno diꞌa fara nei theo nafugna eghu kolho.
3Jame kaisei mae nakarhagna na fabrahu fara, eghuteuna mana au kmana thugna. Nu jame te theome glealeꞌa kolho mana ka nakarhagna na, ke leghu thugnare theome famane bebekuni thinigna mana na ka puhi te keli. Ka gaoghathogu iara na, nakarha igne thofno diꞌa fara salaꞌuni sua te lehe ka thiꞌagna idogna na. 4Nafnata sua igne jateula te theo nafugna ra eghu kolho, naugna theo kaisei naikno te laseni nanghagna na. Eghuteuna kate giugilu te gnafa na, mare ginauna na theome ke ghathoni sua igne. 5Sua igne theome filoni naphaegna naprai na nei theome laseni kaisei glepo eghu. Nu gognarona mana la gnafa fakeli nogna salaꞌuni mae te dedei na. 6Neuba mae te dedei igne ne karha fabrahu nabagna kaisei thogha finogha ba phei thogha finogha, kokhoni ni fara mae te dedei igne jame te theome gleꞌadi mana glepo te keli teke tusu lao God ka mana re. Neuba, tahati te gnafa na ginauna na kafe lehe, eghuteuna kafe tei ka kaisei vido ngala.
7Leuleghu narane na tahati loku mala ghamu kolho, nu gano te loku hetadi tahati igre theome naba kolho ka unha te magnahagheni tahati na.
8Unha glepo te keli gne nate toghoni nakarhagna mae te lalase igne te mala uluni nakarhagna mae te fameomekro na?
Thono theo fara! Jame kaisei mae te kuma keli fara puhigna na kate au baludi naiknore,
puhigna mana te keli igne ginauna na theome toghoni mana.
9Te keli na tahati mala glealeꞌa kolho ka glepo tela auhi tadare, thosei magnahaghei glepo te kmana.
Nakarha te theome glealeꞌani tahati unha tela auhi tada igne, theo nafugna kolho.
Eigna nafnata nakarha tuana jateula mae ihei te ngolho leghu ka nuri na ia eghu kolho.
10Gobigna lepo te filodi tahati gognaro igre God neke lilisei nanghadi.
Eghuteuna God na neke kulu lasedihi puhida tahati naiknore.
Eghume, tahati theome tangomana te fapholai balugna God mae ihei te rheta ulu ghita igne.
11Fapholai te edi tahati igre theo nafudi kolho,
eghuteuna theo kaisei glepo te keli nate jifla mei ka faripholai te edi tahati igre.
12Nakarhada tahati ka nauthoglu igne thofno kmoꞌei fara, jateula naungo gaju te ghosei te dofini kate thafru naprai na ka khoveo ra eghu. Eghume, ihei gne nate baubatu ghita ka puhi te keli te mala leghuni tahati na? Ihei gne nate tangomana te chekedi unha nate thoke mei ka nauthoglu igne ke leghugna te lehehi tahati na?
7Famane farirhiu
1Nafnakno na thofno keli fara salaꞌuni sedi te siri keligna na.
Eghuteuna narane nate lehe iagho tagna igne thofno keli fara salaꞌuni narane teke karha meimu na.
2Jame te tei tahati ka suga aheva te tanhi teu naiknore ka naikno tela lehehi na,
igne thofno puhi keli fara salaꞌuni puhi te tei tahati ka suga aheva te ei gaghamu biꞌo na.
Naugna tahati mala kafe lehe.
Eghume, kate au teu tahati ka nauthoglu igne tahati mala ghaoghatho fakeli.
3Jame te diꞌanagnafa tahati ka kaisei glepo na,
thofno keli fara salaꞌuni te maꞌe fabrahu tahati na.
Naugna thofno keli fara te haimini tahati te diꞌanagnafa ke lamna nagnafada na,
naugna tangomana nate tusu ranghi ghita gaoghatho te keli.
4Jame te au ka iagho gaoghatho te keli na,
iagho ginauna magnahaghei te au baludi naikno te tanhi ka naikno tela lehehi na.
Nu ihei te theome au tagna gaoghatho te keli na,
mana magnahaghei te au baludi naikno te edi thua nafnata puhi te mala gleale’a na.
5Jame te fanomho iagho ka nogna farirhiu mae te autagna gaoghatho te keli te magnahaghei fadogli nigho iagho na,
puhi igne keli fara salaꞌuni te fanomho iagho ka nogna khoje kilo fnakno mae te fameomekro na.
6Jame te maꞌe naikno te fameomekro na, nogna maꞌe mana igne theo nafugna kolho.
Khogla jateula naogla khaꞌaghi te nhako fahui gaju te mojara eghu kolho.
7Jame kegra haghe mae te autagna gaoghatho te keli na te chaghini keha mae na,
te eghu na mana jateula mae te fameomekro eghu.
Eghuteuna jame te cheke famaemahe te mala hata keha mae na,
nagnafagna mana na ginauna jaola diꞌa.
8Jame kaisei mae eni fahui nogna gloku na,
mana tangomana te glealeꞌa na uluni narane teke fufunu gna nogna gloku na.
Jame nagnafamu iagho na theome ghosei diꞌatagna,
igne keli fara uluni te fahaehaghe fara iagho na.
9Theome keli te ghosei te diꞌatamu iagho na.
Naugna tuana nogna puhi mae te fameomekro.
10Theome puhi keli te ghusna eghu iagho na,
“Ne faꞌunha si gobigna lepo tifara te keli fara uludi gognaro grea?”
11Gaoghatho te keli nei sileni eghu teke hata kasa iagho ka mae kmamu na tangomana te togho ka nakarhamu na.
12Gaoghatho te keli na tangomana te togho nigho na,
nei sileni na mala jaola togho nigho iagho ka vido te ninhigrana.
Nu gaoghatho te keli nei glalase teu igre tangomana te thofno toghoni nakarhamu iagho na.
13Ghaoghatho fakeli eidi gobigna lepo teke edi God igre.
Jame te eni God kaisei glepo te peko na,
theo kaisei naikno na teke eni fadoglo na.
14Kate keli gobigna lepore ka nakarhamu na, iagho mala gleale’a.
Nu kate theome keli gobigna lepore,
iagho mala laseni igne,
eigna God neke tusu ranghi nigho narane te keli nei narane te diꞌa.
Eghume, tahati theome laseni unha nate thoke mei ke leghugna te lehe tahati na.
15Nakarhagu iara na theo nafugna kolho, nu kate karha teu na iara filodi kmana glepo.
Naikno te doglo na ghosei lehe kokodi puhigna te doglore,
eghuteuna naikno te diꞌa na,
karha raugha ka nauthoglu igne balugna nakarhagna te diꞌa na.
16Iagho thosei doglo fara ka gaoghathomu themu na,
eghuteuna iagho thosei lalase fara ka gaoghathomu themu na.
Naugna unha sagho te magnahaghei falehe nigho themu gnea?
17Eghuteuna iagho mala jaola thosei loku famaku ka puhi te leghudi thua nafnata puhi te diꞌa nei puhi fameomekro teu are.
Naugna unha sagho te magnahaghei ghosei te lehe gnea?
18Te keli na iagho famane ghaoghatho fakeli eidi phei farirhiu igre.
Jame te ghatho tahuni iagho God na, iagho ginauna thofno keli fara.
19Gaoghatho te keli na tangomana te toghoni kaisei mae mala uludi nodi nanheta nabotho mae funei te funei frunini kaisei namono biꞌo.
20Tutuani, theo kaisei naikno te doglo fara te au ka nauthoglu igne.
Uve, theo kaisei naikno te doglo fara te theome tapla jafra ka nakhibo na.
21Thosei fanomho ka thoutonu te chekedi naiknore,
glahu nomhini iagho te cheke fadiꞌa nigho nou mae gloku na.
22Naugna kmana fata iagho jaola cheke fadiꞌadi keha naiknore.
23Iara ghaoghatho fakeli mala fariu riudi cheke te gnafa teke chekedi iara ra.
Iara magnahaghei fara te lalase, nu nogu gaoghatho iara igne theome naba.
24Gaoghatho te keli na khaba fara nei jaola mamhara fara.
Ninhigrana fara ranghi ghita te mala laseni na.
25Eghume, iara neke fariuriu fara mala lasedi gaoghatho te keli nei mala hata thua nafnata glalase.
Eghuteuna iara neke loku heta mala lasedi thofno gaoghathodi thua nafnata puhi te diꞌa nei puhi te fameomekro teu igre.
26Unha te filoni iara na igne,
kaisei glepo te haimini iara te diꞌanagnafani iara na uluni glehe na,
nafnata gaꞌase te jateula kaisei phighoro teu igne,
eghuteuna khamegna na tangomana te loku famaku ka iagho jateula kaisei chen eghu.
Ihei te leghuni God na tangomana te rikha na,
nu naikno te diꞌa na ginauna khale ka phighoro.
27Iagho mala filo fakeli ka unha te hironi iara igne. Iara thoghei neke hiro eidi gobigna lepo igre.
28Iara loku heta mala hirodi cheke tughudi re,
nu iara ne theome tangomana te filodire.
Kaisei mae te doglo kolho te filoni iara ka kaisei thogha naikno igre,
nu iara theome filoni kaisei gaꞌase te doglo kate kmana igre.
29Igne ngala unha te laseni iara na,
God neke toghodi naiknore mala doglo,
nu tahati leghudi kolho thua nafnata puhi te diꞌa re.
8Ghatho tahuni king
1Ihei gne te au tagna gaoghatho te keli na?
Ihei gne te lasedi u gaoghathodi glepo igre?
Uve, gaoghatho te keli nei glalase teu igre kolho te tangomana te tuthughu tathagna
nei foflogna teu ihei te romno soru ka diꞌanagnafa na mala ke gleale’a fapulo.
2Iagho mala leghuni chekegna king, naugna iagho neke nhaꞌa chekehi ka God te mala eni iagho igne. 3Iagho thosei faghose tei kokoni king. Eghuteuna iagho thosei totogho ka ihei mala fapholai balugna mana, naugna mana tangomana te eni unha te magnahagheni mana na. 4Naugna king au nogna nolaghi, eghuteuna tahati theome tangomana te cheke eghu ka mana na, “Unha site eni iagho ignea?”
5Ihei te leghuni nogna cheke king na,
king ginauna na theome eni kaisei puhi te diꞌa ranghini mana,
eghuteuna mae ihei te autagna gaoghatho te keli na laseni thofno narane te mala fadoglidi glepo igre.
6Neubane thoke ghita hoholo te biꞌo fara,
tahati au noda narane nei puhi te doglo eghu te mala edi gobigna lepore.
7Tahati theome laseni unha nate thoke ghita ginauna,
eghuteuna theo kaisei naikno nate cheke ranghi ghita eidi glepo igre.
8Ka narane glehe na tharungada tahati na magnahaghei te tei kokoni thinida tahati na,
eghuteuna tahati theome naba te lothini na.
Eghuteuna tahati theome naba te tughu naranegna glehe na.
Ka narane te magra na,
hatimare mae ofisa theome tangomana te snakredi mae soldiare te tei kokoni magra na teke pulo ka namono na.
Jateula tuana eghu ihei te leghuni puhi te diꞌa na,
mana na theome tangomana te lisa kokoni puhi te diꞌa igne te mala fakarhani thegna na.
9Iara filodi glepo igre kate ghathodi iara unha nafnata puhi te edi naikno ka nauthoglu igne. Keha fata iara filodi mae funei te paradi nei fadiꞌadi teu naiknore.
Theo kaisei naikno te laseni puhigna God na
10Iara filoni kaisei glepo te theome keli ka nauthoglu igne: Kate lehe mae te diꞌa na mare giugiluni mana ka beku te keli, eghuteuna hata fajiflani mana ka vido te blahi na mala tei giugiluni. Eghuteuna naiknogna namono biꞌo teke edi mana puhi te diꞌa igre, mare ne fafnaknoni mana jateula kaisei mae te keli ra neu. Puhi igne jaola theo nafugna.
11Kate theome ghosei te paradi mare naikno te edi puhi te diꞌa re, keha naiknore magnahagheni kolho te eni puhi te diꞌa na. 12Glahu kaisei mae te diꞌa tapla jafrahi kaisei gobi fata ka nakhibo, nu mana karha raugha ne theome ghosei lehe. Nu te laseni iara na, kaisei cheke te au agne na cheke eghu, “Jame iagho te leghuni God na, gobigna lepore ginauna keli kolho, naugna iagho ne ghatho tahuni God. 13Nu naikno te diꞌa te theome ghatho tahuni God na, nakarhagna mana na ginauna theome keli, nei na theome brahu kolho eghu.”
14Igne keha glepo te theo nafugna ka nauthoglu igne na, naikno te doglore au papara naba jame teke hata naikno te diꞌare. Nu naikno te diꞌare hata nodi fablahi naikno te doglore. Te chekeni iara na, puhi igne theo nafugna ka gaoghathogu iara na. 15Eghume te ghathoni iara na, tahati mala glealeꞌa fabrahu, naugna kaisei nabrou aheva nga te mala leghuni tahati na. Nabrou te mala leghuni tahati igne, tahati mala ima, koꞌu nei glealeꞌa eghu ka unha teke loku hetadi tahati ka nakarha teke tusu ranghi ghita God ka nauthoglu igne.
16Kate fariuriu mala hata glalase teu iara na, iara ne filodi naiknore ne loku heta, eghuteuna mare ne theome thuru fakeli bongi narane. 17Eghuteuna iara ne filodi gobigna lepo teke edi God igre, nu theo kaisei naikno te thofno lasedi u gaoghathodi unha te edi God ka nauthoglu igne. Neuba tahati ne fariuriu hiohiro eidi glepo igre, nu tahati theome tangomana te thofno lasedi gaoghathodi gloku te edi God igre. Eghuteuna neuba kaisei mae glalase ne chekeni ne lasedi unha te edi God ka nauthoglu igne neu, nogna cheke mana igre theome tutuani, naugna theo kaisei naikno te laseni gaoghathogna God na.
9Glehe na malada tahati gnafa
1Iara neke famane ghaoghatho fakeli eidi glepo igre. Eghuteuna iara lasenihi mae ihei te autagna gaoghatho te keli nei gaoghatho te doglo teu baludi nogna gloku fateote’o na, igre au ka khamegna God. Nu theo kaisei naikno te laseni God na te namhadi ba nate theome magnahaghedi thogheiro na. 2Glepo igne kafe thoke ghita tahati hui. Ihei te doglo, nei ihei te theome doglo, ihei te keli, nei ihei te diꞌa, ihei te klino ka tathagna God, nei ihei te theome klino ka tathagna Mana, ihei te fafara, nei ihei te theome fafara. Mare kaisei nanaba ngala, naugna mare te gnafa na ginauna lehe.
Aheva te thokeni naikno te keli na,
naikno te diꞌa na ginauna thokeni la.
Eghuteuna aheva te thokeni iheire te nhaꞌa cheke ra
theome jafra ka iheire te tirodi nhaꞌa cheke ra.
3Mare te gnafa na ginauna lehe kolho. Igne kaisei glepo te diꞌa te eni ka nauthoglu igne. Eghume kate karha teu mare ka nauthoglu igne, mare fodu salaꞌui ka gaoghatho te diꞌa, nei ka puhi te fameomekro. Ke leghu mare na tei ka namonodi naikno te lehe ra. 4Nu ihei te karha teuna au nogna grouronu biꞌo. Tutuani, khuma te karha teuna keli fara salaꞌuni lion tela lehehi na!
5Uve, ihei te karha teuna laseni nate lehe ginauna.
Nu iheire tela lehehi ra theome laseni kaisei glepo.
Mare ginauna theome hata kaisei glepo te keli,
eghuteuna naiknore ghatho ihodihi mare.
6Uve, puhidi te mala namhadi keha naikno ra,
nei puhi te mala sukudi keha naikno ra,
nei puhi te mala goghotudi keha naikno re teura la lehehi baludi mare.
Mare theome tangomana te au baludi gobigna lepo te edi fabrahu ka nauthoglu igne.
7Eghume, iagho tangomana te gleale’a fara kate ghamu fakeli nei koꞌu waen teu kate karha nga teu iagho ka nauthoglu igne. Naugna igne te thofno doglo ka tathagna God na. 8Leuleghu fata na iagho pipichi ka pohe te keli, nei ghiha oel ka khaklamu na mala famane filomu na. 9Neuba nakarha igne ne theo nafugna ka gaoghathomu iagho na, God neke tusu ari ka iagho. Eghume leuleghu narane na, iagho mala gleꞌani nakarha igne balugna khetomu te namhani fara iagho na. Fablahi igne te mala eni iagho ka nakarha te theo nafugna ka gaoghathomu iagho na, nei ka gloku biꞌo te edi iagho ka nauthoglu igne. 10Tahati mala thofno loku fakeli fara ka gobigna lepo te edi tahati re. Kate tei tahati ka namonodi naikno te lehehi ra, tahati ginauna theome loku, ba ghaoghatho, ba lalase, ba au gaoghatho te keli.
11Keha glepo te filoni iara ka nauthoglu na igne,
keha fata mae te lase chari na theome uluni fangenghele na,
keha fata mae te nheta na theome uluni magra na,
keha fata mae te lalase na theome autagna nakarha te keli na,
keha fata mae te ghaoghatho fakeli na theome dedei,
keha fata mae te lalase fara na theome fnakno nanghagna na,
naugna glepo te diꞌa na kafe thoke ghita hui.
12Tahati theome laseni niha nau nate thoke ghita hoholo biꞌo na.
Jateula sasa te khale lamna fangna,
ba jateula nanghaji te khale ka phighoro,
tahati jaola, hoholo biꞌo ginauna thoke ghita ka narane tahati te theome ghathoni,
eghume tahati gne jateula te au teu ke lamna phighoro eghu.
Puhigna ihei te au tagna gaoghatho te keli nei puhigna ihei te fameomekro
13Iara jaola filoni kaisei glepo ka nauthoglu igne: igne kaisei thotoghale eigna puhigna ihei te autagna gaoghatho te keli na. 14Kaisei namono ikoi te theome autagna kmana naikno. Nu kaisei king te nheta fara na mei magra ka namono igne. Mana na tei faligohoni namono igne, mana tarabana mala paꞌe soru bara thina gna namono igne mala ruma lamna. 15Nu kaisei mae te kuma au ka namono igne, eghuteuna mae igne autagna gaoghatho te keli. Eghuteuna ka nogna gaoghatho te keli igne, mana tangomana te filoni kaisei nabrou te mala fanogradi mae naoka te mala theome mei hata namono ikoi igne. Nu neuba, ke leghu na theo kaisei naikno te ghathoni mae igne na. 16Neuba, te chekeni iara na, gaoghatho te keli na thofno keli fara salaꞌuni nolaghi te biꞌo na, nu neuba, theo kaisei naikno te filo glani naikno te kuma igne. Uve, theo kaisei naikno te ghathoni nogna gaoghatho te keli mana na, eghuteuna gognarona theo kaisei naikno te fanomho ka nogna cheke mana re.
17Te keli na iagho fanomho ka nogna cheke mae ihei te au tagna gaoghatho te keli na,
ke kelignai te fanomho iagho ka nogna cheke mae lida te eha tongana farihoteidi mae iheire te fameomekro are.
18Gaoghatho te keli na thofno keli fara salaꞌuni glepo mala magra na,
nu kaisei mae te diꞌa puhigna na tangomana te goigonidi kmana glepo te keli.
101Gilo te ruma te lehe ka botol sedi te siri keligna na ginauna siri diꞌagna.
Jateula tuana eghu, kakatha puhi fameomekro kolho nate goigonini gaoghatho te keli na.
2Mae te au tagna gaoghatho te keli na leghuni puhi te doglo na.
Nu mae te fameomekro na batuni puhi te diꞌa na.
3Kate tei mae te fameomekro igne ka nabrou na,
naiknore filo glani puhigna mana na, mae igne theo kaisei gaoghatho te keli ka mana.
4Jame kaisei mae mala baubatu diꞌatagna ka iagho,
iagho thosei lisa kokoni nou gloku na,
jame te au kmu kolho iagho na,
mana ginauna hata fadelei nakhibomu iaghore.
5Iara filoni kaisei glepo te diꞌa te edi mae te
mala baubatu igre ka nauthoglu igne.
6Leuleghu fata na hatimare mae funei gre tusu lao gloku te keli ka mae te theome autadi gaoghatho te keli nei lalase teu gre,
nu mare tusu lao gloku te theome keli ka mae biꞌo te fnakno nanghadi re.
7Eghuteuna iara jaola neke filodi mae gloku kolho te saghe te tei ka hose,
nu mae funei re nolo ghahe jateula mae gloku eghu kolho.
8Mae te dokha huha mala snoꞌo naikno tagna teuna,
mana ginauna snoꞌo thegna.
Mae te horo khora ka gringnigna suga na,
phanaga ginauna kathini mana.
9Mae te kato thina mala horo suga teuna,
glahula ghoreho tagna.
Eghuteuna mae te kato thaba na
ginauna jaola ghoreho tagna.
10Jame te theome jaha fafnonu iagho nou nhirama na,
iagho ginauna kmusa kate kato tagna.
Eghume iagho ghaoghatho fakeli mala bligi ranghi nigho nou gloku na.
11Jame kaisei mogo te kathini kaisei mae tifa, nu mana tangomana te fakmugnani mogo tuana.
Nu jame te snakreni mana mogo na teke kathini mana na,
unha glepo te keli gne nate toghoni mae te ohogna mogo igne?
12Nogna cheke mae te autagna gaoghatho te keli na, naiknore ghatho tahuni mana.
Nu nogna cheke mae te fameomekro na, faparini kolho thegna.
13Kate funu cheke mae igne na, thua cheke fameomekro kolho nate chekedi mana re.
Eghuteuna kate gnafa nogna cheke na, nogna cheke mana igre thofno diꞌa fara salaꞌui, jateula nogna cheke mae te fagoigoli ra eghu.
14Mae te theome autagna gaoghatho te keli na khuru vese fara.
Tahati theome laseni unha nate thoke mei nathuꞌu nauriha na.
Eghuteuna tahati theome laseni unha glepo nate thoke mei ka nauthoglu igne kate lehehi tahati na.
15Mae te theome autagna gaoghatho te keli na, mana theome deni nabrou te mala tei ka nogna suga na,
nafnata mae igne ginauna fiti kmusa kolho ka unha te eni mana na.
16Jame king gna kaisei kantri mae majaghani fara,
eghuteuna mae mala baubatu gna kantri igne ei gaghamu leuleghu narane,
eghume puhi biꞌo ginauna thoke mei ka kantri igne.
17Nu jame king gna kaisei kantri na thugna kaisei mae funei,
eghuteuna mae mala baubatu gna kantri igne tangomana te ghamu
nei koꞌu eghu ka vido mala ghamu na mala rheta kolho thinidi re,
theome mala koꞌu dranga tafri,
eghume kantri igne ginauna au keli kolho.
18Jame kaisei mae thodo fara,
suga na ginauna lulu sorokoto,
eghuteuna suga igne ginauna grofo pari.
19Gano te keli na mala maꞌe naikno na,
eghuteuna waen na mala fagleꞌa naikno,
eghuteuna sileni na mala edi thua nafnata gloku.
20Neuba iagho ne poru neu ka nou sape na,
iagho thosei cheke fadiꞌani funei ba mae dedei ka nagnafamu na.
Glahula kaisei nanghaji nomhini nou cheke iagho na hata tei ka mare.
11Gloku te mala edi mae te au tagna gaoghatho te keli
1Te keli na iagho tufa glepo kmana ka keha naiknore,
naugna ke leghu na iagho ginauna hata taba te keli.
2Eghume, iagho mala lilisei nou silenire ka fitui ba nhanai bisnis,
naugna iagho theome laseni unha nafnata hoholo biꞌo nate thoke mei ka nauthoglu igne.
3Kate fodu khoꞌu ka khoveo na,
nakhete ginauna soru mei ka nauthoglu igne.
Kate grofo pari gaju na, neubane grofo tei ke raru ba ke mata,
ginauna thuru jare ka vido teke grofo sorugna na.
4Jame te nanga nou iagho ka nuri na,
iagho ginauna theome joꞌu nou nagare na.
Eghuteuna jame te nanga nou iagho ka khoveo nakhete na,
iagho ginauna theome hata gano ka nagare.
5Iagho theome laseni faꞌunha ne karha nga neu sua na lamna ka thiꞌagna idogna na teuna.
Jateula tuana eghu iagho theome laseni nogna gloku God na,
mae ihei teke vuavuhadi gobigna lepore.
6Iagho mala joꞌu gano ka nagare hamerane boibongi,
eghuteuna keha fei grafi.
Iagho theome laseni unha nafnata gloku nate keli na.
Glahu te joꞌu iagho hamerane igre te au ganodi re,
ba te fei grafi igre, ba phei igre kafe keli hui.
Cheke mala toghodi naikno majaghani
7Naphae na glepo keli fara. Eghuteuna kate filoni tahati naphaegna naprai na,
tahati thofno kelitada fara.
8Tahati mala glealeꞌa ka finogha te au teu tahati ka nauthoglu igne.
Neuba tahati ne au kmana finogha, tahati theome tangomana te ghatho ihoni glepo igne:
tahati ginauna au kmana finogha ka namonodi mae tela lehehi ra.
Glepo nate thoke mei ke leghu re, igre theo nafudi kolho.
9Ghotilo naikno majaghani ra, ghotilo glealeꞌa kani majaghani ngau.
Ghotilo leghuni unha te magnahagheni ka nagnafami re.
Nu fiofilo ghami eghu, God ginauna fatedi puhimi ghotilo re.
10Nomi narane te mala majaghani teu ghotilo na theome brahu.
Jateula glepo te theo nafudi ra eghu kolho.
Eghume ghotilo thosei nanga nomi ka puhi biꞌo nate thoke ghami ghotilo are.
Eghuteuna ghotilo thosei leghudi puhi nate fakabrudi thinimi are.
121Kate majaghani nga teuna,
ghotilo mala ghathoni God mae ihei teke vuavuha ghami ghotilo na.
Kate kuekuꞌe ghotilo ginauna,
puhi biꞌo na thoke ghami ghotilo,
ghotilo na cheke eghu,
“Iara theome glealeꞌa ka nakarhagu na.”
2Ka narane tuare naprai nei glaba nei nathunu teu igre theome agha fakeli,
eghuteuna gromno nakhete ginauna mei fabrahu.
3Ka narane tuare khamemi ghotilo are ginauna theome nheta nei fififri eghu.
Eghuteuna ghahemi ghotilo are ginauna nigra, na theome nheta te mala nonolo na.
Kheꞌimi ghotilo are ginauna na jaola brusu, eghuteuna phei thiloi kolho nate au na.
Eghuteuna tathami ghotilo are ginauna na jaola diꞌa na theome filo fakeli.
4Eghuteuna khulimi ghotilo are ginauna megli,
eghuteuna ghotilo ginauna theome nomhidi naogla te vese ke kosi suga,
ba naogla te grahi wit te mala ei flaoa.
Nu taitanhi te uareghe nanghaji are kolho nate fadofra ghotilo na.
Nu iagho theome tangomana te nomhidi babuban te lalahu naiknore.
5Ghotilo ginauna mhaghu te mala apla kligna na,
ba te mala nonolo na ghotilo ginauna na jaola mhaghu.
Khaklamire ginauna nufa,
eghuteuna ghotilo ginauna loku manigra kate nolo tafri na,
ba kate eni unha lepo na.
Eghuteuna gaoghathomi ghotilo te magnahaghei gaꞌase kate majaghani teu gognarogne,
ginauna na jaola theome haimini.
Ka narane igre naikno te gnafa gre ginauna lehe eghuteuna soru lamna beku,
eghuteuna naiknore ginauna leghuni nabrou te mala diꞌanagnafa nei tanhi teu ka tahati na.
6Ghotilo mala ghatho tahuni God kani majaghani ngau ghotilo.
Ghotilo ginauna na lehe jateula juta te lehe kate khusu gnarhogna teke eni ka silva na,
eghuteuna pesigna na khoko pari phosa diꞌa.
Eghuteuna jateula gnarhogna suspen thina teke horo ka gol te khusu ia eghu,
eghuteuna suspen te mala krisu khoꞌu na khoko pari phosa teu ia eghu.
7Uve, thinida tahati gre ginauna nake pulo ka glose,
eghuteuna nakarhagna God teke tusu mei ka tahati igne ginauna nake pulo ka mana.
8Mae glalase igne neke cheke eghu,
“Gobigna lepo fateote’o ka nauthoglu na igre theo nafudi kolho!
Uve, theo nafudi tutuani fara,
nakarhada tahati na jateula mae ihei te ngolho leghu ka nuria na ia eghu kolho.”
Cheke leghu lahu ka buka igne
9Mae velepuhi te lalase igne neke farirhiudi naiknore unha te lasedi manare. Mana hirodi nei faghiladi neku cheke te ninhigrana igre glahula tutuani ba theo. 10Mana neke fariuriu hirodi cheke te mamahe nei doglo teu ka khulidi naiknore igre neke rioriso soru ka buka. Glepo teke rioriso soru mana ka buka na igre thofno tutuani fara neuba kehare ne magnahaghei te nomhidi eghuteuna kehare thirodi nomhidi neu.
11Nogna cheke mana igre jateula nogna khodo mae greireghi sipu te batudi nogna sipu ra eghu. Uve, famane cheke igre jateula nila te churu te tei lamna gaju te fei augna ra eghu. God mae ihei te tusu mei famane cheke igre, mana reireghi fakeli ghita tahati jateula nogna sipu eghu. 12Eghume, fiofilo fakeli nigho thuguo. Naugna te salofodu nei rioriso gaoghatho te keli teu ka buka na igre ginauna theome gnafa. Eghuteuna jame te hiohiro fabrahu iagho na, iagho ginauna kmusa.
13Iagho la nomhidihi cheke te gnafa igre,
eghume igne nogu cheke farirhiu leghu lahu iara:
Ghatho tahuni God eghuteuna leghudi nogna cheke manare,
naugna igne unha te mala eni tahati na.
14Neuba tahati ne eni unha glepo te keli ba unha glepo te diꞌa na,
God ginauna fatedi gobigna glepo te gnafa gre baludi glepo te poru teu.