Profet Daniel

Nogna Buka Mae Profet Daniel

Thoutonu kmoꞌei eigna buka igne

Buka igne fnota pea ka phei vido. Ulu lahu na, thoutonu eigna mae Daniel nei hatimare thilo mae kheragna mana re. Fati mae igre loku ke parigna mae king biꞌo gna Babilonia, nei ke paridi phei kantri Media ghe Pesia. Ka narane igre, keha naiknodi Juda te mei au ka kantri igre, naugna King Nebukadnesa neke hata meidi jare, eghuteuna mare theome tangomana teke pulo ka nodi thofno kantri na. Nu neuba, naikno igre au nodi fatutuani biꞌo ka God ne leghuni mana fabrahu. God ne toghodi naikno igre.

Narane igre neke fufunu ka finogha namno gobi glimai neke karha nga mae Kraes, neke ghilei mei posa ka finogha teke karha mae Kraes (605-537 BK).

Fapea thonu na eidi mifi teke fa kakhana thegna God ka mae Daniel. Ka mifi igre mae Daniel neke filoni kantri Babilonia te theome fatutuani ni God igne ne kegra haghe, nu theome raugha kantri igne ne ghosei ne brango soru jateula gaju te rogna lehe ra neu kolho. Aonu keha kantri na neke jaola neke kegra haghe gognarona, aonu kaisei kantri neke jaola neke kegra haghe ke leghudi phei kantri igre. Nu kantri igne jaola theome raugha ari ne groꞌe ne theo nafugna kolho. God ne fa kakhana ka mae Daniel nodi nolaghi hatimare mae king igre ginauna theome raugha na ari gnafa kolho, eghuteuna God funei frunidi fabrahu nogna naiknore tifa tifa.

Gaoghatho te thofno ulu fara ka buka na igne la glola fara, 5:21, “God mae ihei te fnakno kligna lahu igne ginauna tapla sorudi king te diꞌa ka nauthoglu na igne. Eghuteuna mana ginauna vahini mae ihei te magnahagheni mana te mala mae funei ka kantri te gnafa igre.”

Keha vido ka buka igne

Mae Daniel nei mae kheragnare: 1–6

Mae majaghani te au ka sugagna king: 1:1-21

Mifi ulu lahu King Nebukadnesa: 2:1-49

Puhi te edi ka thilo kheragna mae Daniel: 3:1-30

Fapea mifi mae King Nebukadnesa: 4:1-37

Nogna gaghamu biꞌo King Belsasa: 5:1-31

Mae Daniel lamna khora lion: 6:1-28

Glepo te filodi mae Daniel: 7–12

Fati glepo te biꞌo: 7:1-28

Sipu nalhaꞌugna nei nanigot: 8:1-27

Mae Daniel ne ghaogatho eigna nogna cheke mae Jeremaea: 9:1-27

Mae mala atha chekegna God: 10:1–11:45

Narane leghu lahu: 12:1-13

1

Mae majaghanidi Juda loku ka sugagna King Nebukadnesa

1Ka fatilo finogha te funei King Jehoakim ka kantri Juda igre, mae Nebukadnesa king gna Babilonia igne ne haghe balu nogna armi na ne bara ligohoni namono biꞌo Jerusalem. 2God neke snakreni king Nebukadnesa neke uluni King Jehoakim. Aonu King Nebukadnesa ne hata famane glepo teke mala loku mare ka sugagna God na. Mana hata glepo ka sugagna God na igre ne tei nhaꞌa fodu baludi nogna gobigna lepo te keli thegnare ka sugagna nogna god thegna na.

3King Nebukadnesa ne cheke faheta ka mae Aspenas, mae ihei te phaꞌudi nogna mae glokure mala vavahi keha mae ka teke hata teke pulo mei funudi Juda igre, ka thugna mae Jehoakim nei thudi hatimare mae funei. 4Mae igre ne hirodi keha mae majaghani te glalase, nei keha mae te au tadi gaoghatho te keli, ba mae iheire te ghosei te hata glalase, nei theo kaisei glafi thona ka thinidire, nabadi te mala loku ka sugagna king. Eghuteuna king jaola ne cheke ka mana mala farirhiudi mae igre mala lase iu’iju nei rioriso eghu ka cheke gna Babilonia. Eghuteuna mae igre mala lasedi kastom nei glalase eghu te rioriso mare ka kantri igne. 5Eghuteuna king jaola ne cheke ka mae Aspenas mala faghamudi ka famane gano nei waen, nafnata gano te ghamu king baludi naikno te loku ka sugagna na. Mae igre ginauna sikolu nabagna thilo finogha. Eghuteuna ke leghugna igne, mare tangomana te loku ranghini king.

6Aonu mae Aspenas ne vavahi keha mae baludi fati mae majaghani di Juda igre: mae Daniel, mae Hananaea, mae Misael nei mae Asaraea. 7Mana ne nhaꞌa lao nangha majaghani ka mare. Mae Daniel gne mana ne kiloni mae Beltesasa, mae Hananaea gne mana ne kiloni mae Sadrak, mae Misael gne mana kiloni mae Misak, eghuteuna mae Asaraea gne mana ne kiloni mae Abenegho.

8Nu mae Daniel gne mana ne theome magnahaghei te ghamu nei koꞌu teu ka sugagna king. Naugna mana laseni glepo igre ginauna fa thonani mana ka tathagna God na. Aonu mana ne toreni mae Aspenas mala toghoni. 9Aonu, God ne snakreni mae Aspenas mala kokhonini mae Daniel. 10Nu mana ne mhaghuni king eigna igne, ne cheke eghu ka mae Daniel, “King la chekenihi unha te mala ghamu nei koꞌu teu ghotilo re. Glahu te filo ghami mana te theome nheta ghotilo jateula keha mae majaghani igre teuna, mana ginauna falehe ghau iara.”

11Aonu, mae Daniel tei ne filoni mae ihei teke vahini mae Aspenas te mala reireghini mana nei thiloi mae kheragna re. 12Ne cheke eghu ka mana, “Iagho fariu riu hata mei keha gano ka nagare nei keha khoꞌu jemnu eghu kolho ka ghehati mala ghamu nei koꞌu eghu ghehati nabagna nabotho narane. 13Ke leghudi nabotho narane igre, iagho ginauna filo fananaba ka ghehati baludi keha mae majaghani te ghamu famane gano ka sugagna king are. Ghehati kafe nanaba kolho, ba theo? Ke leghu ame vahidi nga iagho gano te nabami ghehati re eghu.” 14Aonu mana snakredi mare mala fariuriu nabagna nabotho narane.

15Kate gnafa nabotho narane igre, mana ne filo ka thinidi mae Daniel, mae Hananaea, mae Misael nei mae Asaraea. Thinidi mae igre ne thofno keli fara. Eghuteuna mae igre ne nheta fara salaꞌudi mae majaghani te ghamu gano ka sugagna king. 16Aonu funu ka narane igne, mana theome ke tufa gano nei waen eghu ka mae igre. Nu mana ne tufa gano teke hata ka nagare re kolho ka mare.

17God ne tusu lao glalase te keli ka fati mae majaghani igre. Mae igre lase iu’iju nei rioriso eghu ka buka, eghuteuna nodi cheke re thofno keli fara. Aonu God jaola ne tusu lao glalase ka mae Daniel mala rurutha mifi.

18Kate gnafadi thilo finogha igre, mae Aspenas hata ne tei fati mae igre ka King Nebukadnesa. 19-20King ne cheke ka mare gnafa. Nu theo kaisei mae ka keha mae majaghani te au ka sugagna king na igre te nanaba ka mae Daniel, mae Hananaea, mae Misael nei mae Asaraea. Nogna faghusna, ba unha nafnata glepo te magnahaghedi king ka fati mae majaghani igre na mare thofno lasedi fara salaꞌudi nogna mae glalase te gnafa nei nogna mae kastom te gnafa teu king gna Babilonia. Aonu, king ne vahidi fati mae igre mala nogna mae gloku.

21Mae Daniel ne loku ka sugagna king na ne ghilei posani finogha ululahu te King mae Saeras gna Pesia igne te funei frunini Babilonia.

2

Nogna mifi King Nebukadnesa

1Ka fapea finogha te funei fruni King Nebukadnesa Babilonia igne, mana ne filoni kaisei mifi ne theome tangomana te thuru na, naugna mana ne nanga nogna fara eigna mifi igne. 2Aonu mana ne kilo meidi nogna mae glalase te gnafa, nogna mae khaekae te gnafa, nogna mae kastom te gnafa, nei nogna mae glalase te lasedi gobigna lepo fateote’o te gnafa. Mana ne kilo meidi mae igre mala rurutha ranghini gaoghathogna mifi igne. 3Mana ne cheke eghu ka mare, “Ke leghugna te filoni mifi igne, iara ne thono diꞌanagnafagu fara. Eghume iara thono magnahagheni fara te laseni gaoghathogna mifi igne.”

4Mare pogho soru ka mana ne cheke ka Arameik, cheke gna kantri igne. Mare ne cheke eghu ka mana, “King, iagho te fnakno fara! Iagho toutonu mei ka ghehati nou mifi na. Ghehati ginauna rurutha gaoghatho gna nou mifi iagho igne.”

5Nu mana ne cheke eghu ka mare, “Nogu cheke iara na la auhi! Ghotilo toutonu mei mifi igne ka iara. Aonu ke leghugna igne ghotilo jaola rurutha gaoghathogna nogu mifi iara igne. Jame te theome toutonu mei ghotilo ka iara na, iara ginauna falehe ghami ghotilo, eghuteuna iara ginauna paꞌe nomi suga ghotilo are eghu. 6Nu jame te toutonu mei ghotilo ka iara mifi igne balu gaoghatho gna na, iara ginauna cheke fakeli ghami nei tufa keha namha ka ghotilo. Gognarona ghotilo mei toutonuni mifi igne balu gaoghatho gna.”

7Mare neke cheke eghu ngala ka mana, “King, jame te toutonu mei iagho mifi igne ka ghehati na, ghehati ginauna rurutha gaoghathogna mifi igne ka iagho.”

8Nu king ne cheke eghu ka mare, “Iara lasenihi te theome faghose ghotilo igne, naugna ghotilo lasenihi tela auhi nogu cheke iara igne. 9Iara laseni, eigna ghotilo neke roghe fodu mala chaghi ghau iara neku, naugna ghotilo fariu riu ofou kolho mala tughu iara gaoghathogu na. Nu te chekeni iara ka ghotilo na, jame te theome toutonu mei ghotilo ka iara na, iara ginauna kafe para ghami ghotilo. Ghotilo toutonu mei mifi igne ka iara gognarola mala lase ghami iara te tangomana te rurutha ghotilo gaoghatho gna mifi igne.”

10Aonu, mae igre ne cheke eghu ka mana, “King, theo kaisei naikno ka nauthoglu igne te tangomana te rurutha ka iagho glepo te magnahaghei laseni iagho igne. Theo kaisei king, ba kaisei mae biꞌo te toreni glepo jateula igne teku ka nogna mae khaekae nei nogna mae kastom teku na. 11Glepo te toreni iagho igne thofno ninhigrana fara! Theo kaisei naikno te tangomana te eni igne. Jame keha god are te tangomana na, nu god igre theome au baluda tahati.”

12Kate nomhini nodi cheke mare igne, king ne thofno diꞌatagna fara. Aonu mana ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo mae glalase te gnafa Babilonia igre mala lehe.” 13Aonu, king ne cheke faheta fara te mala falehedi mae glalase te gnafa igre balugna mae Daniel nei thilo mae kheragna mana igre.

God ne falalase gaoghatho gna mifi igne ka mae Daniel

14Mae Ariok, mae funei biꞌodi mae te mala reireghini king igne, mana tarabana te mala falehedi mae igre na. Mae Daniel ne thofno ghatho fakelini eigna unha nafnata cheke nate eni mana ka mae Ariok igne. Aonu mae Daniel tei ne filoni mae Ariok, 15ne ghusna eghu, “Naugna unha site chekeni king nafnata cheke ignea?” Aonu, mae Ariok ne toutonu ka mana eidi glepo igre. 16Aonu mae Daniel tei ne toreni king mala ofo lao ghu katha vido ikoi mala tangomana mana te rurutha gaoghatho gna mifi igne.

17Ke leghugna igne, mae Daniel neke figri ka thilo mae kheragna igre: mae Hananaea, mae Misael nei mae Asaraea ne toutonu ka thilo mare eigna unha nate mala eni na. 18Mana ne cheke eghu ka thilo mare, “Tahati na toreni God gna kligna mala kokhoni ghita, nei mala fakakhana mei ranghi ghita mifi igne balu gaoghatho gna na mala theome falehe ghita baludi keha mae glalasedi Babilonia igre.”

19Ka bongi igne, God ne fakakhana ka mae Daniel glepo igre ka mifi. Aonu mae Daniel ne cheke fakelini God, 20ne cheke eghu:

“Leuleghu fata na tahati mala cheke fakelini God.

Naugna mana lalase fara nei au nolaghi fateote’o.

21God na funei frunidi narane, nei naprai, nei nakhete.

Mana tusu lao nolaghi ka hatimare mae king,

eghuteuna mana jaola hata koko nolaghi na ka mare.

Mana ngala te tusu lao gaoghatho te keli

nei glalase biꞌo teu ka naikno na.

22God tangomana te fakakhana glepo te poru,

nei glepo te theome lasedi gaoghathodi.

Mana lasedi gobigna lepo te poru kate romno na,

eghuteuna leuleghu fata na naphae na au faligohoni mana.

23Iagho nodi God mae kuꞌegu iara ra.

Iara kilo fnakno nigho nei cheke fakeli nigho!

Iagho tusu mei glalase nei nolaghi eghu ka iara.

Iagho nomhidihi nomi tharai ghehati igre,

eghuteuna iagho falalasehi ka ghehati gaoghathogna

nogna mifi mae king igne.”

Mae Daniel ne rurutha gaoghathogna nogna mifi mae King na

24Mae Daniel ne tei filoni mae Ariok, mae ihei king te vahini te mala falehedi mae glalase igre. Mae Daniel ne cheke eghu ka mana, “Iagho thosei falehedi mae glalase igre. Iagho hata ari ghau iara ka king. Iara ginauna rurutha ranghini mana gaoghathogna nogna mifi mana tuana.”

25Aonu mae Ariok ghosei ne hatani mae Daniel ne tei ka King Nebukadnesa, ne cheke eghu ka mana, “King, iara hata mei ka iagho maegna Juda igne. Mae igne tangomana te rurutha gaoghathogna nou mifi iagho na!”

26King ne ghusna eghu ka mae Daniel, “Beltesasa, iagho tangomana te cheke meini nogu mifi iara igne balu gaoghathogna?”

27Mae Daniel ne cheke eghu ka mana, “King, theo kaisei mae khaekae, ba kaisei mae kastom, ba kaisei mae glalase te tangomana te ruruthani unha te magnahagheni iagho igne. 28Nu God gna kligna na ngala te tangomana te fakakhana glepo te poru igre. Eghuteuna mana neke fakakhanahi ka iagho unha nate thoke mei gna narane leghu lahu na. Iara ginauna toutonuni mifi igne ka iagho, eghuteuna igne unha thuru teke filoni iagho na.

29“King, kate thuru teu iagho na, God neke fakakhana ka iagho unha glepo te poru nei unha glepo nate thoke mei ginauna. 30Glepo te poru igre God na la falalasehi ka iara. Theome eigna te lalase fara te salaꞌudi iara keha mae glalase igre. Nu mala laseni iagho gaoghathogna mifi igne, nei mala lase fakelidi iagho unha te au ka gaoghathomu iagho na.

31“King, ka mifi igne, iagho neke filoni kaisei mumuju naikno. Mumuju te kegra ke ulumu iagho igne biꞌo fara nei brahu fara nei thono siasigla fara. 32Phaꞌugna mumuju igne neke hohoro ka gol. Eghuteuna babangogna nei khamegna teure neke hohoro ka silva. Eghuteuna funu ka thiꞌagna te soru ka phei gahegnare neke hohoro ka bras. 33Phei gahegnare neke hohoro ka aean te maku fara. Nu funu ka phupukugna pari te soru ka geghesugna re neke hohoro ka aean balu glose ukru. 34Uve, kate filo teu iagho na, kaisei thina biꞌo neke phili funu holo ne sukha thegna ka phei ghahegna teke hohoro ka aean balu glose ukru igre ne klopa. 35Eghuteuna aean, nei glose ukru, nei bras, nei silva, nei gol, teu igre ne kafe nghuja ne vuhai nakrofu. Kate mei nuri na, nakrofu igre flalo ne tei dofidi. Nu thina teke sukha teke klopa mumuju igne, ne kegra haghe jateula kaisei thogele biꞌo neu ne toku tafrudi namono te gnafa ka nauthoglu igne.

36“Gognarona, iara na rurutha ari ka iagho gaoghathogna nou mifi iagho igne. 37King, iagho fnakno fara salaꞌudi keha king igre. God gna kligna igne neke vahi nigho iagho mala king neku, eghuteuna mana neke tusu ari ka iagho nolaghi. 38God neke vahi nigho iagho mala funei frunidi naikno te gnafa, buluka te gnafa, nei nanghaji te gnafa, teu te karha ka nauthoglu igne. Iagho jateula phaꞌugna eghu mumuju teke hohoro ka gol igne.

39“Eghuteuna babangogna mumuju te filoni iagho igne, tuana keha king nate mei ke leghumu iagho na. Nu mae igne na theome keli jateula iagho eghu puhigna na. Eghuteuna vido bras ka mumuju na igne, tuana fatilo king nate funei fruni ke leghumu iagho na. Mae igne ginauna na jaola funei frunidi naikno te gnafa ka nauthoglu igne. Nu king igne ginauna theome jateula iagho eghu. 40Ke leghudi thilo mae igre, fafati king na ginauna kegra haghe. Nogna vetula king igne nheta fara jateula aean eghu, mana ginauna thofno goigonidi kantri te gnafa teke kulu au funu tifa igre. 41Ka mifi igne, iagho neke filodi gahegna pari nei geghesugna teku teke hohoro ka glose nei aean teku igre. Gaoghathogna igne, kantri te funei frunini mana igne ginauna fnota. Nu ke leghu na kantri igre ginauna na jateula aean te ngigno balu glose ra eghu. 42Geghesu ghahegna teke hohoro ka aean balu glose igne fagaglanadi kantri te gnafa igre. Keha kantri re ginauna rheta jateula aean eghu, nu keha kantri re ginauna na jateula glose eghu theome rheta kolho. 43Gaoghatho gna te ngigno aean balu glose igne, eidi keha king te magnahaghei tolaghi ka thudi keha king di keha kantri are, mala tangomana mare te au fakeli na. Nu mare ginauna na jateula aean te ngigno fodu ka glose igne eghu na theome tangomana te loku fodu na.

44“Ka nodi narane mae king igre, God gna kligna na ginauna funei frunidi naikno te gnafa heva te heva ka nauthoglu igne. Theo kaisei king nate tangomana te roꞌeni ba nate uluni mana. Nu mana ginauna goigonidi kantri te gnafare, eghuteuna mana funei frunidi naikno nei glose heva heva tifa te tifa. 45Thina biꞌo te phili funu ka thogelero te soru thegna te goigonidi gol, nei silva, nei bras, nei aean, nei glose teu igre, fagaglana gna God mae ihei te au nolaghi fateote’o igne te fakakhana ka iagho unha nate thoke mei ginauna. Eghuteuna gaoghathodi unha te filodi iagho igre ginauna thoke mei tutuani fara.”

King ne vahini mae Daniel mala kaisei nogna mae funei biꞌo

46Aonu, King Nebukadnesa nomhini nogna cheke mae Daniel igne ne pogho soru pari ke ulugna mae Daniel. Aonu mana ne cheke faheta ka nogna mae glokure mala fafara lao keha glepo ka mae Daniel. 47Mana ne cheke eghu ka mae Daniel, “Tutuani fara, nou God iagho igne haghe fara salaꞌudi keha god te gnafa te tufru sorudi ghehati igre. Mana nodi Lord hatimare mae king te gnafa igre. Eigna Mana tangomana te fakakhana gaoghathodi gobigna lepo te poru ka iara igre. Gognarona iara laseni igne, naugna iagho la rurutha la thofno glola fakeli ka iara.”

48Aonu mae King Nebukadnesa ne tusu lao nolaghi biꞌo nei tusu lao keha glepo ka mae Daniel, eghuteuna vahini mana mala Primia gna Babilonia, nei mala mae funeidi hatimare mae glalase te gnafa ka kantri tuana. 49Mae Daniel ne toreni mae king eidi mae Sadrak, mae Misak nei mae Abenegho mala funeidi gloku te gnafa ke lamnagna provins Babilonia. Eghuteuna mae Daniel ne loku ka sugagna mae king.

3

Mumuju nei khaꞌaghi brana

1King Nebukadnesa ne eni kaisei mumuju ka gol. Brahugna na thokeni varadaki fitu mita, eghuteuna biꞌogna na namo thokeni thilo mita. Mana fakegra haghe mumuju biꞌo igne ka sare Dura ka provins Babilonia. 2Gnafa teuna, mana ne kilodi hatimare mae minista, hatimare mae sekretri, hatimare mae primia, hatimare mae advaesa, hatimare mae mala reireghi sileni, hatimare mae mala fate, hatimare mae funei nei keha mae biꞌo ka provins. Mana ne cheke faheta ka mare mala kafe mei mala pogho soru ka mumuju igne. 3Mare ne kafe mei kegra ke ulugna mumuju biꞌo igne ne pogho soru.

4Aonu nogna mae mala cheke king na kegra haghe ne eha eghu fabiꞌo, “Ghotilo naikno te gnafa ka kantri te gnafa, ka vike te gnafa, ka cheke te gnafa teura, ghotilo fanomho mei ka nogna cheke mae king igne! 5Kate nomhidi ghotilo naogladi khufli, nifu, ghita, belo, sesele nei keha nafnata khoje teu igre na, ghotilo mala kafe pogho soruni mumuju gol te fakegra haghe King Nebukadnesa igne. 6Nu ihei te theome maimanihini mumuju gol igne na, ghehati ginauna koko laoni naikno tuana ke lamna bokis khaꞌaghi te brana fara na.”

7Eghume, kate nomhidi naogladi glepo igre, naikno te gnafa ka kantri te gnafa, ka vike te gnafa, nei ka cheke te gnafa teu igre mala kafe maimanihini mumuju gol igne.

Thilo kheragna mae Daniel

8Ka narane igne, keha maedi Babilonia ne goghotudi mae Sadrak, mae Misak, nei mae Abenegho. Aonu mare tei ka king ne fathoethoke ka mana. 9Mare tei ne pogho soru ke ulugna King Nebukadnesa ne cheke eghu, “King, iagho mae ihei te fnakno fara! 10Iagho neke lilisei vetula igne: Kate nomhidi ghehati naogladi khufli, nifu, gita, belo, sesele nei keha nafnata khoje teu igre, ghehati te gnafa na mala kafe maimanihini mumuju gol teke eni iagho igne. 11Eghuteuna, te chekeni iagho na, jame ihei te theome pogho soru te tarai na, nou mae gloku iaghore mala koko lao naikno tuana ke lamna khaꞌaghi te brana fara na. 12Nu mae Sadrak, mae Misak nei mae Abenegho teke vahidi iagho mala reireghidi nou mae gloku te gnafa ke lamna gna provins Babilonia igne teku iagho igre theome leghuni nou cheke iagho na. Thilo mae igre tirodi maimanihini mumuju gol teke fakegra haghe iagho igne.”

13Kate nomhini King Nebukadnesa cheke igne, mana ne thofno diꞌatagna fara ne cheke faheta fara ka mare mala hata tei thilo mae igre ka mana. Aonu mare hata ne tei thilo mae igre ka king. 14Mana ne ghusna eghu ka thilo mare, “Tutuani site tiromi maimanihini ghotilo mumuju gol teke lisei haghe iara ignea? 15Kate nomhidi ghotilo naogladi khufli, nifu, gita, belo, sesele nei keha nafnata khoje teu igre na, ghotilo ginauna tarabana mala maimanihini mumuju gol teke eni iara igne. Jame te theo ghotilo na, iara ginauna chekedi nogu mae soldia gre mala koko lao ghami ke lamna khaꞌaghi te brana fara na. Eghuteuna theo kaisei god nate mei fakarhi ghami ghotilo na.”

16Nu mae Sadrak, mae Misak nei mae Abenegho ne cheke eghu ka mana, “King, ghetilo theome tangomana te chekeni kaisei glepo eigna igne. 17Nu God mae ihei te pogho soruni ghetilo na ginauna fakarhi ghami ghetilo ka khaꞌaghi te brana fara tuana, nei fakarhi ghami ka nou nolaghi iagho na. 18Nu jame neuba God ne theome mei fakarhi ghami ghetilo, ghetilo ginauna theome tangomana te pogho soru ka mumuju gol te pogho soruni naiknodi Babilonia te fakegra haghe iagho igne.”

19Kate nomhini King Nebukadnesa igne, mana ne diꞌatagna fara ka mae Sadrak, mae Misak nei mae Abenegho. Aonu mana ne cheke faheta ka nogna mae glokure mala eni khaꞌaghi na mala brana fara nabagna fitu fata salaꞌuni teke ului na. 20Eghuteuna mana ne chekedi nogna mae soldia te nheta re ne harudi thilo mare ne koko lao lamna khaꞌaghi te brana te salaꞌui igne. 21Aonu mare ne haru balu nodi pohe ne koko lao ke lamnagna khaꞌaghi te brana te salaꞌui igne. 22Mae soldia teke paladi thilo mare mala koko lao ke lamnagna khaꞌaghi te brana fara igne ne kafe gnhubra ne lehe. Naugna king neke chekedi nogna mae glokure neke eni khaꞌaghi igne neke brana fara neke salaꞌuni tifa na. 23Mae Sadrak, mae Misak nei mae Abenegho ne soru lamna khaꞌaghi balu phukri teke haru ka thinidire.

24Kate filo laodi thilo mare na, mae Nebukadnesa ne jaglo nogna fara ne ghosei kegra haghe. Mana ne ehadi nogna mae biꞌore ne cheke eghu, “Tore! Thilo mae si teke haru tahati teke koko lao lamna khaꞌaghi biꞌo ra, ba nihai sira?”

Mare ne cheke eghu, “Uve king, tahati neke haru thilo mae kolho.”

25Mana ne cheke eghu, “Nu ne faꞌunha site filodi iara fati mae te nolo tafri teu lamna khaꞌaghi ra? Theo kaisei phukri ka thinidire, eghuteuna khaꞌaghi na theome ghamudi kolho mare. Fafati mae ka mare igne jateula kaisei engel eghu filo gna na.”

26King Nebukadnesa ne tei rhegna khaꞌaghi te brana fara igne ne eha eghu fabiꞌo, “Sadrak, Misak, Abenegho, ghotilo thilo nogna mae gloku God ka maloa kligna ra, jifla mei!”

Aonu thilo mare ne jifla mei ka khaꞌaghi na. 27Hatimare mae minista te gnafa, mae sekretri te gnafa, mae primia te gnafa, mae biꞌo te gnafa teu ka provins igre ne mei khapru faligohodi thilo mare. Khakladi nei nodi pohe teu thilo mae igre theome gnhubra ka khaꞌaghi, eghuteuna thinidire jaola theome siri khaꞌaghidi kolho.

28King ne cheke eghu, “Tahati cheke fakelini nanghagna nodi God mae Sadrak, mae Misak nei mae Abenegho! Naugna mana ne kuru meini nogna engel na ne fakarhidi thilo nogna mae gloku te rouronu kolho ka mana igre. Thilo mae igre theome leghuni nogu cheke iara na, neke tirodi maimanihidi keha god delei re, nu thilo mare fatutuani ni nodi God na. Eghuteuna kelitadi kolho te lehe eigna nodi God na. 29Eghume, igne nogu cheke iara na. Jame ihei te cheke faparini nodi God thilo mae igre na, neubane unha kantri, ba kokholo, ba cheke, iara ginauna puri faleheni mana, eghuteuna iara ginauna paꞌe soru nogna suga mae tuana. Naugna theo kaisei god te fakarha naikno jateula God te fakarhidi thilo mae igre teuna.”

30Aonu, King Nebukadnesa ne tusu ranghidi mae Sadrak, mae Misak nei mae Abenegho gloku majaghani te ulu tulao ka provins Babilonia.

4

Nogna fapea mifi mae Nebukadnesa

1King Nebukadnesa ne fatei cheke ka naikno te gnafa, ka kantri te gnafa, ka kokholo te gnafa, nei ka cheke te gnafa teu ka nauthoglu igne. Mana ne cheke eghu:

Pharikeli na au fabrahu ka ghotilo.

2Iara magnahaghei te cheke ka ghotilo eidi fagaglana nei kofubobhoi eghu te edi God mae ihei te fnakno kligna lahu te fakakhana ka tahati igre.

3“Fagaglana te fakakhana God ka tahati igre thono biꞌo fara!

Kofubobhoi te edi mana igre thono nheta fara!

God ginauna king fabrahu,

eghuteuna mana ginauna funei fruni tifa tifa.”

4King Nebukadnesa ne cheke eghu, “Iara au fakeli ka nogu suga na, eghuteuna iara au nogu kmana glepo te magnahaghedi iara re. 5Nu kaisei fata kate thuru teu iara na, iara ne filoni kaisei mifi. Kate filoni mifi igne iara ne thono mhaghu nogu fara. 6Aonu, iara neke kilo meidi hatimare mae glalase di Babilonia mala rurutha gaoghathogna mifi igne. 7Nogu mae glalase, nogu mae khaekae nei nogu mae kastom teu igre neke kafe mei filo ghau iara. Iara neke toutonu mifi igne ka mare, nu mare theome tangomana te rurutha gaoghathogna mifi igne. 8Ke leghugna igne, mae Daniel keha nanghagna na mae Beltesasa, (Bel teu igne nanghagna nogu god iara na) mei ne filo ghau iara, eghuteuna tharungadi god te blahi igre au balugna mana.

“Iara ne toutonu ka mana gobigna lepo te filodi iara ka mifi igne ne cheke eghu ka mana, 9Beltesasa, iagho phaꞌudi mae glalase te gnafa ra. Iara laseni tharungadi god te blahi igre au balumu iagho, eghuteuna theo kaisei glepo te poru ka iagho na. Eghume, igne nogu mifi iara na, iara magnahaghei nigho iagho te rurutha gaoghathogna mifi igne. 10Ka mifi igne, iara ne filoni kaisei gaju brahu te kegra haghe farihoteidi kantri te gnafa kau nauthoglu igne. 11Gaju igne karha rheta nei brahu tei posa kligna, eghuteuna naikno te gnafa ka nauthoglu igne kafe filoni gaju igne. 12Khaklagna gaju igne famane fara. Eghuteuna fuꞌagnare kmana fara, naba te ima naikno gna nauthoglu igne. Eghuteuna buluka nei sipu nei nanigot nei hose teu igre mei gnafa ke parigna gaju igne, eghuteuna nanghajire mei horo gnoku ka gregegnare, eghuteuna thua nafnata glepo te karha ba te tautagu igre mei ghamu ka fuꞌagna na.

13“Kate ghathoni teu unha te filoni iara ka mifi igne, kaisei engel ne soru mei funu kligna. 14Engel igne ne eha eghu fabiꞌo, ‘Ghotilo kato soru gaju igne, eghuteuna ghotilo kato gregegnare, haglu tei khaklagnare, eghuteuna raba tafri fuꞌagnare eghu. Ghotilo brue tei delei buluka, sipu, nanigot nei hose teu te au ke parigna gaju igne. Eghuteuna ghotilo bruedi nanghaji te horo gnoku ka gregegna na are. 15Nu pesi gna gaju igne ngala te lilisei teu ghotilo na. Eghuteuna ghotilo hata keha ring aean nei bras mala reri famaku ka pikhu tuana, lisa laoni mana mala au fari hotei buburu.

“ ‘Ghotilo lisa lao ka vido tuana mala soru mei nakhete bongiro ke kligna gna, eghuteuna lisa laoni mala au ka buburu balu buluka. 16Mana ginauna au jare jateula buluka eghu nabagna fitu finogha, nu mana ginauna theome ghaoghatho jateula naikno eghu. 17Igne nomi gaoghatho ghehati mae engel re. Ghehati magnahaghedi naikno ka namono te gnafa ka nauthoglu igne te laseni God mae ihei te fnakno nei funei frunidi naikno te gnafa ka nauthoglu igne. Mana tangomana te hata fadelei nogna nolaghi king na te tusu lao ka mae ihei te vahini mana te mala funei frunidi nogna naiknore, neuba mae igne ne kaisei mae nafnakno ba theo.’

18“Aonu mae King Nebukadnesa ne cheke eghu, ‘Ghema Beltesasa, igne nogu mifi iara na. Iagho rurutha mei gaoghathogna na. Naugna theo kaisei mae glalase ka kantri igne te tangomana te rurutha gaoghathogna na. Jame iagho ngala te tangomana te rurutha gaoghatho gna na, naugna tharungadi god te blahi igre au balumu iagho.’ ”

Mae Daniel ne rurutha gaoghathogna mifi igne

19Mae Daniel mhaghu nogna fara te chekeni gaoghatho gna glepo igne. Aonu king ne cheke eghu, “Beltesasa, thosei mhaghu. Thosei snakreni gaoghathogna mifi igne mala famamhaghu nigho.”

Aonu mae Beltesasa ne cheke eghu, “King, iara theome magnahagheni mifi igne te kahi nigho iagho na. Nu iara magnahagheni glepo igne te kahidi kolho nou naoka iagho re. 20Iagho neke filoni kaisei gaju brahu ka nou mifi na. Phaꞌugna gaju igne tei posa ka maloa ro, eghuteuna naikno te gnafa ka nauthoglu igne ne kafe filoni. 21Khaklagnare famane fara, eghuteuna fuꞌagnare kmana fara naba naikno te gnafa ka nauthoglu igne te ghamu na. Eghuteuna buluka, sipu, nanigot nei hose teu igre mei mala gnafa nodi ke parigna. Eghuteuna nanghajire mei horo nodi gnoku ka gregegnare. 22King, gaju te filoni iagho igne, themu iagho ngala. Iagho kaisei mae fnakno fara nanghamu na ka tathadi naikno te gnafa igre. Eghuteuna iagho au nou nolaghi biꞌo te mala funei frunidi naikno te au ka vido te gnafa ka nauthoglu igne.

23“Eghuteuna engel te filoni iagho igne neke mei funu kligna neke cheke eghu, ‘Ghotilo kato soru gaju igne, nu pikhugna nei glathigna teure mala au fari hotei buburu. Eghuteuna ghotilo hata kaisei ring aean nei bras eghu mala reri ka pikhugna na. Lisa laoni mala soru mei nakhete bongiro ke kligna gna, eghuteuna mana mala au balu buluka nabagna fitu finogha.’

24“King Nebukadnesa, igne gaoghathogna nou mifi iagho na. God mae ihei te fnakno kligna lahu igne, mana neke fakakhana unha nate thoke mei ka iagho na. 25Naiknore ginauna brue fajifla nigho iagho. Eghuteuna iagho ginauna tei au baludi buluka, sipu, nanigot nei hose teu mata are nabagna fitu finogha mala ghamu buburu jateula buluka eghu. Eghuteuna iagho ginauna na thuru kosi fari hotei glalaba, eghuteuna nakhete bongiro ginauna soru mei ke klignamu. Iagho ginauna eghu fabrahu ghilei filo glani iagho God mae ihei te fnakno kligna lahu igne. Eghuteuna Mana funei frunidi naikno te gnafa heva heva ka nauthoglu igne. Eghume, God igne ngala mae ihei te tangomana te tusu lao nolaghi ka mae ihei te mala mae king na. 26Iagho neke nomhini engel igne teke cheke mala lilisei au pikhugna gaju igne teku na. Uve, igne gaoghathogna na: Kate laseni iagho te kaisei God ngala mae te funei frunidi gobigna lepo fateote’o teuna, God ginauna hata fapulo nigho ka sapegna king. 27Eghume king, iagho te leghu fakelidi nogu cheke iara igre. Iagho thosei ke edi puhi te diꞌa teke edi iagho ra. Iagho kokhonidi iheire te kuma nei eni ranghidi unha puhi te doglo. Jame te eghu iagho na, iagho ginauna na au fakeli eghuteuna unha te edi iaghore ginauna na thofno keli fara.”

Nogna mifi mae king igne ne thofno thoke mei tutuani fara

28Gobigna lepo igre ne thoke mei tutuani fara ka King Nebukadnesa. 29Kaisei narane ka huigna finogha igne, king ne haghe ka thagrugna nogna suga na Babilonia. 30Mana ne cheke eghu, “Tutuani fara, Babilonia gne kaisei famane namono biꞌo tutuani fara. Iara ngala teke eni gna namono biꞌo igne, iara neke falalase nogu nanheta nei nogu nolaghi teure ka naikno igre.”

31Kate cheke teu mana igne, mana ne nomhini kaisei cheke ne mei funu kligna, ne cheke eghu, “King Nebukadnesa, fanomho mei ka nogu cheke iara igne. Iara ginauna hata fadelei nogna nolaghi king na ka iagho. 32Eghuteuna mare ginauna brue fajifla nigho iagho ka namono igne mala tei au baludi gobigna lepo te tautagu ka namhata na are. Iagho ginauna ghamu buburu jateula buluka eghu nabagna fitu finogha. Iagho ginauna au fabrahu ka nakarha igne ghilei lase ghau iara iagho. Iara God mae ihei te fnakno kligna lahu te funei frunidi naikno te gnafa ka nauthoglu igne. Iara tangomana te tusu lao nolaghi ka mae ihei te mala mae king.”

33Theome raugha, unha te chekeni engel igne ne thoke mei tutuani ka mae Nebukadnesa. Naiknodi Babilonia igre ne brue fajiflani mana ka nogna suga na ne tei ghamu buburu jateula buluka neu. Eghuteuna thinigna na ne bothu ka nakhete bongiro. Eghuteuna khaklagnare ne brahu fara, eghuteuna fiofidognare brahu fara jateula geghesu gaghata eghu.

King Nebukadnesa ne kilo fnaknoni God

34Aonu King Nebukadnesa ne cheke eghu eidi narane igre, “Kate gnafa fitu finogha igre, iara mae Nebukadnesa filo haghe ka maloa kligna, eghuteuna gaoghathogu na iara neke snagla fapulo.

“Aonu iara ne cheke fakelini God mae ihei te fnakno kligna lahu.

Uve, iara ghatho tahuni nei pala hagheni eghu nanghagna mana te karha fabrahu tifa te tifa.

Tutuani, God igne ginauna funei frunidi fabrahu naikno te gnafa ka nauthoglu gne.

35Naikno te gnafa ka nauthoglu igne theome glepo ulu ka tathagna mana na.

Tothoghei engel te gnafa te au kligna

nei naikno te gnafa te au ka nauthoglu pari igne

au kolho ke parigna nogna nolaghi mana.

Theo kaisei naikno ka nauthoglu igne te kegra fothini mana na,

jaola theo kaisei naikno tangomana te ghusna eghu ka mana na,

‘Unha gne te eni iagho na?’

36“Kate eni iara cheke igne, gaoghatho te keli na neke pulo mei ka iara. Eghuteuna God neke hata fapulo ghau iara ka sapegna king. Aonu naiknore ne ghatho tahu ghau iara. Nogu mae biꞌo nei nogu mae funei teu iara re ne keli tadi kate filo ghau iara teke gnokro ka sapegna king na. Gognarona naiknore ghatho tahu ghau iara uludi teke king iara ka finogha te salaꞌu ra, eghuteuna iara gognarona au nolaghi biꞌo uludi tifa ra. 37Iara mae Nebukadnesa, iara gognarona cheke fakelini God mae king gna kligna. Gobigna lepo fateote’o te edi Mana igre thofno keli fara nei doglo eghu. Eghuteuna Mana tangomana te nhaꞌa faparini ihei te magnahaghei nhaꞌa hagheni thegna kligna lahu na.”

5

King Belsasa ne eni kaisei gaghamu biꞌo

1Kaisei narane, kate funei fruni King Belsasa ka kantri Babilonia igre, mana ne eni kaisei gaghamu biꞌo. Aonu mana ne kilo meidi kaisei thogha mae funei mala mei ghamu ka gaghamu biꞌo igne. Ka bongi igne, king ne koꞌu waen baludi mare. 2Kate koꞌu mare na, king ne chekedi nogna mae glokure mala hata mei kapu teke horo ka gol nei silva teku teke hata mae kuꞌegna mana King Nebukadnesa ka nogna Sugablahi God ka namono Jerusalem. King Belsasa magnahaghei te hata te mei kapu igre mala koꞌu waen baludi nogna funeire. Mana ne koꞌu waen baludi khetogna nei keha khetogna teure, nei hatimare mae biꞌo balu khetodi. 3Aonu nogna mae gloku mana igre ne leghuni nogna cheke mae king igne ne hata ne mei kapu igre. 4Kate koꞌu teuna, mare ne kilo fnaknoni nodi mumuju god teke horo ka gol, silva, bras, aean, gaju nei thina.

5Aonu kaisei khame naikno megei nga ne jifla mei, rioriso neu ka gringnigna nogna suga king na ka vido te agha teu juta na. 6King Belsasa filoni igne ne mhaghu nogna fara. Tathagna nei foflogna teu manare ne tughu, eghuteuna mana theome tangomana te kegra haghe na. Naugna thinigna na ne glaꞌe soru.

7Aonu mana ne ehadi hatimare mae biꞌo mala kilo meidi nogna mae khaekae, nogna mae kastom, nogna mae naitu nhaghe nei hatimare mae glalase. Kate mei mare na, mana ne cheke eghu ka mare, “Ihei ka ghotilo te tangomana te iu’ijuni grioriso igne, eghuteuna rurutha gaoghathogna grioriso igne teuna? Iara ginauna vahini mana mala fatilo mae funei biꞌo ke lamnagna kantri Babilonia. Eghuteuna iara ginauna fapichi lao nogna pohe king na ka mana. Eghuteuna fabaꞌo lao kaisei chen gol ka graragna mana na mala fafnaknoni mana.”

8Kate mei mae glalase gre te filoni grioriso igne, theo kaisei mae ka mare te tangomana te iu’ijuni grioriso igne, ba tangomana te rurutha gaoghathogna na ranghini king. 9Aonu mae King Belsasa mhaghu nogna fara, eghuteuna thinigna na ne glaꞌe soru. Eghuteuna nogna mae funei manare ne iho nodi unha nate eni na.

10Ka vido igne, idogna mana na ne nomhini naoglagna mae king na, baludi nogna mae funei mana re. Naꞌa ne ruma mei ka chogho te ghamu teu mare na ne cheke eghu ka mae Belsasa, “King mae ihei te karha te tifa! Thosei mhaghu. 11Fanomho sagho! Iara laseni kaisei mae glalase au agne ka nou kantri iagho igne. Eghuteuna tharungadi god te blahi igre au ka mana. Ka narane teke kegra funei kuꞌemi King Nebukadnesa ia, mana laseni mae igne au tagna glalase te keli. Eghuteuna nogna gaoghatho nei glalase teure biꞌo fara jateula god eghu. Eghume, kuꞌemu iagho King Nebukadnesa neke vahini mana mala mae funeidi hatimare nogna mae kastom te gnafa nei keha mae glalase teu igre. 12Naugna mae igne thofno lalase fara salaꞌudi keha mae glalase igre. Mae igne au nogna glalase biꞌo te mala rurutha gaoghathodi mifi igre. Eghuteuna mana jaola filo glanidi gaoghathodi faghusna te edi naiknore. Mae igne nanghagna na, Daniel. Eghuteuna tifa na King Nebukadnesa neke kiloni mana, Beltesasa. Chekedi sagho keha mae mala tei hata meini agne mala rurutha mana gaoghathogna grioriso igne.”

Mae Daniel ne rurutha gaoghathogna grioriso igne

13Aonu mare tei ne hatani mae Daniel ne mei ka king. Eghuteuna king ne cheke eghu ka mana, “Iagho si mae Daniel teke hata mae kuꞌegu iara King Nebukadnesa teke mei funu Juda na ia?” Aonu mae Daniel ne cheke eghu ka mana, “Uve, iara ngala.” 14King ne cheke eghu, “Uve, iara nomhini te tharungadi god te blahi ra au balumu iagho, eghuteuna gaoghatho te keli nei glalase biꞌo teuna jaola au ka iagho. 15Iara neke kilo meidi nogu mae glalase, nogu mae khaekae, nogu mae kastom tekure mala iu’iju cheke igre, eghuteuna mala rurutha ranghi ghau gaoghathodi grioriso igre neku. Nu theo kaisei mae ka mae igre te tangomana ni na. 16Nu te nomhini iara na, iagho tangomana te rurutha gaoghathodi glepo te poru igre. Eghume, jame te iu’iju iagho grioriso igre nei rurutha gaoghathodi cheke igre teuna, iara ginauna vahi nigho iagho mala fatilo nogu mae funei ke lamnagna kantri igne. Eghuteuna iara ginauna fapipichi ari ka iagho nogna pohe king na, eghuteuna iara ginauna na fabaꞌo ari ka iagho kaisei chen gol.”

17Aonu mae Daniel ne cheke eghu ka mana, “King, iagho thosei famei ka iara glepo igre. Iagho tathajiu glepo tuare malamu themu, ba iagho tusu lao ka keha mae are. Neuba, iara ginauna na iu’iju ranghi nigho grioriso te au ka gringni na are. Eghuteuna iara ginauna na jaola rurutha ranghi nigho gaoghathogna grioriso tuana.

18“Fanomho sagho. God mae ihei te fnakno kligna lahu igne teke vahini mae kuꞌemu iagho, King Nebukadnesa ia mala funei frunini kantri igne. 19Mana neke kaisei mae biꞌo fara. Eghuteuna naikno ka kantri te gnafa, ka kokholo te gnafa nei ka cheke te gnafa teu igre neke mhaghuni mana. Jame te magnahaghei faleheni ihei na, mana ginauna faleheni naikno tuana. Jame te magnahaghei fakarhini ihei na, mana ginauna fakarhini naikno tuana. Mana au nogna nolaghi te mala nhaꞌa hagheni ihei, ba te mala nhaꞌa faparini ihei. 20Nu mae kuꞌemu iagho igne kaisei mae fahaehaghe fara, eghuteuna patugama fara, eghuteuna mana paradi koba naiknore. Naugna igne, God neke hata fadelei ka mana nolaghi te mala funei frunidi naiknore. Eghuteuna theo kaisei naikno te ghatho tahuni mana na. 21Naiknore neke khi fajiflani mana ka nogna suga na. Aonu gaoghathogna mana na jateula gaoghathodi glepo te tautagu ka namhata are eghu. Mana neke au balu dongki neke ghamu buburu jateula buluka neku. Eghuteuna mana neke thuru fabrahu farihotei glalaba, neke soru mei nakhete bongiro na ke kligna na. Mana neke au fabrahu jateula igne neku neke ghilei thoke mei narane te filo glani mana God mae ihei te fnakno kligna na, nei mae ihei te funei frunidi naikno te gnafa ka nauthoglu igne. Eghuteuna God na tangomana te vahini mae ihei te nabagna te mala king frunidi namono igre.

22“Iagho gragna mae Nebukadnesa, eghuteuna iagho lasedihi glepo igre. Nu neuba, iagho theome nhaꞌa fapari nigho themu. 23Iagho pala hagheni nanghamu themu na kligna, eghuteuna nhaꞌa soruni nanghagna God gna kligna na pari. Filo sagho! Iagho chekedi nou mae glokure mala tei hata mei kapu teke hata mae kuꞌemu ka sugagna God na igre. Eghuteuna iagho baludi khetomu nei fapea khetomu, nei hatimare mae funei balu khetodi teu mare igre mala koꞌu waen ka kapu te blahi fara igre. Eghuteuna ghotilo kilo fnaknodi mumuju god teke hohoro ka gol, silva, bras, aean, gaju nei thina teu igre. Filo sagho, god igre theome tangomana te filo na, ba te nonomho na, ba te cheke na, ba te laseni kaisei glepo na. Thono theo fara. Nu iagho theome ghatho tahuni God mae ihei te reireghini nei batuni teu nakarhamu iagho na. 24Naugna te eni iagho igne, God neke snakre meini khamegna na mala rioriso cheke igre.

25“Igre cheke teke filodi iaghore:

Mene, Mene, Tekel, Parsin.

Jateula te Kaha, Kaha, Skel nei Fnota.

26“Eghuteuna gaoghathogna cheke igne:

“Kaha teu igne, God na la kahahi narane te mala king iagho na la gnafahi.

27“Skel teu igne gaoghathogna na, God neke nhaꞌa lao nigho iagho ka skel na iagho te theome nabamu te mala funei ka kantri igne na.

28“Fnota teu igne, nou kantri iagho igne ginauna groꞌe fnota pea. Keha vido na Media, eghuteuna keha vido na Pesia.”

29Kate nomhini cheke igne, King Belsasa ne chekedi nogna mae glokure mala hata mei nogna pohe king na mala fapichi mae Daniel. Eghuteuna fabaꞌo lao kaisei chen gol ka mana. Aonu mana ne vahini mae Daniel mala fatilo nogna mae funei biꞌo ka nogna kantri na.

30Nu ka bongi igne la, maedi Media mei ne faleheni mae Belsasa, king gna Babilonia. 31Aonu mae Darius, maegna Media te king majaghani ka kantri tuana. Mana namno salei phei finogha ka narane te king mana igne.

6

Daniel lamna khora lion

1King Darius ne vavahi kaisei gobi varadaki mae minista mala funei ke lamnagna nogna kantri na. 2Eghuteuna mana ne vahini mae Daniel baludi keha phei mae mala funei ke klignadi kaisei gobi varadaki mae minista igre mala fiofilodi nogna gloku te gnafa mae king, mala theo kaisei glepo te jafra ke lamnagna kantri igne. 3King ne filoni nogna gloku mae Daniel na thofno keli fara uludi nodi gloku keha phei mae funei te loku balugna mana igre, ba mae minista te gnafa igre. Aonu mae king ne ghaoghatho mala vahini mae Daniel te mala kaisei mae funei biꞌolahu ka kantri igne. 4Keha phei mae funei igre, baludi mae minista te gnafa igre ne fariu riu hirodi keha najafra ka nogna gloku mae Daniel re. Nu mare theome tangomana te filoni kaisei najafra ka nogna gloku mana igre. Naugna nogna gloku manare thofno keli fara. Mana theome tangomana te chaghi na, ba te eni kaisei najafra na. 5Aonu phei mae funei igre baludi mae minista igre ne cheke eghu fari thedi, “Tahati theome tangomana te filoni kaisei najafra ka nogna gloku mana igre te mala hatini mana kau fate na. Tahati na hironi kolho ka puhi te leghuni mana nogna vetula God thegna igne.”

6Aonu mare te gnafa na ne kaisei gaoghatho ngala ne tei filoni mae king ne cheke eghu ka mana, “King Darius, iagho mae ihei te karha te tifa! 7Ghehati te gnafa te loku ke lamnagna nou kantri iagho igne, thilo nou mae funei iagho igre baludi hatimare nou mae minista, sekretri, advaesa, nei mae primia teu iagho ka provins na igre, ghehati magnahaghei nigho iagho te eni kaisei vetula te mala leghuni naikno te gnafa igre. Ghehati magnahaghei nigho iagho te cheke faheta ka naikno igre funu gognarogne ghilei thokeni tolufulu narane. Te chekeni na, theome tangomana kaisei naikno te tarai ka kaisei god, ba ka kaisei naikno na. Theo fara. Naiknore mala tarai ka iagho kolho. Jame ihei te theome leghuni vetula igne na, iagho koko soruni naikno tuana lamna khora lion. 8King, iagho chekedi mae sekretri ra mala rioriso vetula igne ka buka. Eghuteuna iagho lilisei nanghamu na ka vetula igne mala leghuni naiknore. Vetula igne malada tahati gnafa naikno te au ke lamnadi phei kantri Media ghe Pesia. Eghume, theome tangomana kaisei naikno ka phei kantri igre teke tughu na vetula igne.” 9Aonu King Darius ne leghuni nodi cheke mare na ne rioriso vetula igne, eghuteuna mana ne lilisei nanghagna na ka vetula igne.

Mare ne koko soruni mae Daniel lamna khora lion

10Neuba mae Daniel ne laseni tela riorisohi king nanghagna na ka vetula igne, mana kegra ne tei ka nogna suga na. Aonu mana ruma lamna ka nogna chogho na ne tuturupuku soru pari ne tarai rhegna wida te filo soru ka namono biꞌo Jerusalem. Mae Daniel ne thilo fata tarai leuleghu narane ne kilo fnaknoni God. Ka narane igne, mana ne jaola ne tarai jateula te eni koba thegna leuleghu narane igne neu. 11Nogna naoka mana igre ne tei ka nogna suga mana na. Kate tei mare te filoni mana na te tarai teu ka God na, 12aonu mare ne tei cheke eghu ka mae king, “King, iagho neke lisei nanghamu na ka vetula igne. Eghuteuna vetula igne neke chekehi ka naiknore mala tarai kolho ka iagho nabagna tolufulu narane. Eghume, jame te tarai naikno igre ka nodi god thedire, ba tarai lao ka kaisei mae delei ngau teuna, iagho ginauna koko soruni naikno tuana ke lamna khora lion. King, vetula igne au ngala gognarona, ba theo?”

Aonu mae king ne cheke eghu ka mare, “Uve, vetula igne au ngala gognarona baludi nodi vetula mae Media ghe mae Pesia. Eigna theome tangomana kaisei naikno teke tuthughu na vetula igne.”

13Aonu mare ne cheke eghu ka mana, “King, filo sagho. Mae Daniel, maegna Juda igne mana theome leghuni nou cheke iagho na. Eghuteuna mana jaola theome leghudi vetula teke lilisei iagho ra. Leuleghu fata na mana tarai koba ka nogna God thegna na thilo fata ke lamnagna kaisei narane.” 14King nomhini igne ne thofno diꞌanagnafa fara. Aonu mana ne fariu riu kaisei narane thongana mala filoni kaisei nabrou aheva te mala fakarhini mae Daniel.

15Nu nogna naoka mae Daniel igre mare neke pulo mei ka mae king ne cheke eghu, “King, iagho laseni fara puhida tahati maeda Media nei mae Pesia teu gre. Jame kaisei vetula te lisei soru mae king na, vetula igne theome tangomana kaisei naikno teke tughu na.”

16Aonu King Darius ne chekedi mare mala hata meini mae Daniel mala koko soru lamna khora lion. Kate koko soruni mae Daniel mare lamna khora lion na, mae king ne eha eghu tei ka mae Daniel, “Ghema Daniel, God mae ihei te fatutuani ni nei pogho soruni teu iagho igne na mei fakarhi nigho iagho.”

17Mare ne fofotho khora igne ka kaisei thina biꞌo, king baludi nogna mae funei re ne lilisei kaisei fagaglana ka thina igne mala theome tangomana kaisei naikno te eni kaisei puhi te mala hata fajiflani mae Daniel ka khora igne. 18Ke leghugna igne, mae king neke figri ka nogna suga na. Aonu ka bongi igne mae king ne theome thuru, ba ne theome ghamu. Mana jaola ne theome ehani kaisei naikno mala fagleꞌani nagnafagna na.

God ne fakarhini mae Daniel ka foflogna lion

19Hamerane boibongi ka keha narane na, king ne ghosei ne kegra haghe ne tei filo ka khora lion igne. 20Kate tei namo ka khora igne, mana ne nanga nogna fara ka mae Daniel, aonu mana ne eha eghu fabiꞌo, “Daniel! Iagho nogna mae gloku God mae ihei te karha te tifa. Ba, God mae ihei te leghuni nei turupuku ranghini teu iagho igne mana la fofotho foflodi lion are la theome ghamu nigho?”

21Mae Daniel au neu lamna khora baludi lion igre ne eha eghu fabiꞌo, “King Darius, iagho kaisei mae te fnakno fara! 22Uve king, nogu God iara na neke kuru meini nogna engel na neke fofotho foflodi lion igre mala theome ghamu ghau iara, naugna iara neke theome eni kaisei najafra ka tathagna mana na. Eghuteuna iara jaola neke theome eni kaisei puhi te diꞌa ranghi nigho iagho.”

23Kate nomhi igne, mae king ne thofno gleale’a fara ne cheke faheta ka nogna mae glokure mala korho hagheni mae Daniel ka khora na. Kate korho hagheni mare mae Daniel ka khora na, mare ne theome filoni kaisei nachrahi ba kaisei thona ka thinigna mana na. Naugna mana ne fatutuani ni God, eghuteuna lion gre theome tangomana te eni kaisei glepo te diꞌa ka mana na.

24Aonu mae king ne cheke ka nogna mae glokure mala hata meidi mae iheire teke fateni mae Daniel ra. Aonu mare hata ne mei mae igre baludi khetodi nei thudi teure mala koko soru ka khora lion igne. Naikno igre theome tei thoke neu pari ne hui ka lion.

25Eghuteuna ke leghugna igne, King Darius ne riso tei kaisei letas ka naikno te gnafa, nei ka vike te gnafa, nei ka cheke te gnafa teu ka kantri igne ne cheke eghu,

“Phari keli na au ka ghotilo!

26“Uve, iara magnahaghei te cheke ka ghotilo naikno te gnafa te au ke lamnagna nogu kantri iara igne ra. Iara thofno tore ghami ghotilo mala ghatho tahuni God mae ihei te pogho soruni mae Daniel igne, eghuteuna ghotilo nhaꞌa fapari ghami themi ke parigna God mae ihei te karha fabrahu tifa te tifa.

“Mana ginauna na king fabrahu,

eghuteuna nogna nolaghi na ginauna na theo ka huigna.

27Mana tangomana te toghodi nei fakarhidi teu iheire te au ka hoholo.

Mana tangomana te edi thua nafnata kofubobhoi biꞌo

ka maloa kligna, ba ka nauthoglu pari igne.

God igne neke fakarhini mae Daniel ka foflodi lion!”

28Eghuteuna ka naranedi King Darius ghe King Saeras Pesia igre, mae Daniel neke kaisei mae biꞌo fara.

7

Mae Daniel ne mifidi fati glepo biꞌo

1Ka finogha ululahu te funei fruni King Belsasa Babilonia igne, mae Daniel thuru ne filoni kaisei mifi. Aonu mana ne rioriso soru unha teke filodi mana ka mifi igne.

2Mae Daniel ne cheke eghu, “Ka mifi igne, iara ne filoni kaisei nuri gna kligna te ghaghafa mei ke maghati, ke mosu, ke raru nei ke mata, ne malu thongna na. 3Aonu iara ne filodi fati nafnata glepo biꞌo ne thakle haghe farihotei nhorora.

4“Kaisei na jateula lion eghu, nu au phei baghigna jateula gaghata eghu. Eghuteuna kate filo teu iara na, kaisei mae mei ne hata koko phei baghi igre. Aonu mana pala haghe glepo igne ne fakegra haghe ka phei ghahegna te jateula ghahe naikno teu igre. Eghuteuna tusu lao gaoghatho tagna mala ghaoghatho jateula naikno eghu.

5“Fapea glepo te jateula bea teu igne ne jifla mei ne ghae haghe ke kligna gna keha phile na. Eghuteuna thilo nhubra gagaro au ka foflogna na. Eghuteuna iara ne nomhini kaisei mae ne cheke eghu ka glepo igne, ‘Iagho tei ghamu kmana nafnahi nihai te magnahaghei iagho na.’ 6Kate filo teu iara na, iara ne filoni fatilo glepo na ne jifla mei. Glepo igne kaisei khurau biꞌo jateula lepad eghu, nu au fati baghi ka thagrugna na, jateula baghi nanghaji eghu. Glepo igne au fati phaꞌugna, eghuteuna au nolaghi te mala funei frunidi gobigna lepo fateote’o.

7“Kate filo teu iara na, fafati glepo na ne jifla mei. Glepo igne thofno nolaghi fara, eghuteuna filogna na jaola thono diꞌa fara. Eghuteuna jame ihei te filoni glepo igne na ginauna mhaghu nogna fara. Kheꞌignare aean biꞌo, aonu naꞌa ghamu fateo gobigna lepore, eghuteuna naꞌa tapla ghiaghiha unha te salaꞌui re. Glepo igne nhogri fara, theome jateula keha thilo glepo are eghu, eghuteuna naꞌa au nabotho hona ka phaꞌugna na.

8“Kate filo teu iara ka nabotho hona igre, iara ne filoni kaisei hona ikoi ne kotu haghe fari hotei keha hona re. Hona majaghani igne ne kegra haghe ne hata koko thilo hona teke kulu au ra. Eghuteuna hona majaghani igne au tatha naikno, eghuteuna foflogna na cheke fahaehaghe nei pala hagheni nanghagna thegna na.”

Mae Daniel ne mifi eigna ihei te au fabrahu funu tifa

9“Kate filo teu iara na,

“kaisei mae hata ne mei sape nafnakno na.

Eghuteuna God mae te au funu tifa igne mei ne gnokro ka nogna sape nafnakno te mala fate naikno na.

Nogna pohe na vegha fara,

eghuteuna khaklagnare vegha fara la.

Nogna sape nafnakno mana igne deudeplu ka khaꞌaghi,

eghuteuna wil gna sape nafnakno igne ngire jateula khaꞌaghi eghu.

10Eghuteuna khaꞌaghi te jifla mei ka sape nafnakno igne loloro jateula khoꞌu eghu.

Eghuteuna kmana thogha naikno te theome tangomana te kahadi re kegra ke ulugna Mana.

Eghuteuna kehare tothora nodi bukare tarabana mala fate.

11“Kate filo teu iara na, iara ne nomhini hona ikoi te au ka phaꞌugna fafati glepo igne ne cheke fahaehaghe ne fafnaknoni thegna. Aonu iara ne filodi mare te faleheni fafati glepo igne ne koko lao thinigna na ka khaꞌaghi ne nhako fahui. 12Eghuteuna mare ne hata koko nolaghi te mala funei fruni na ka keha thilo glepo igre, nu mare ne theome falehedi thilo glepo igre.

13“Ka bongi te filoni iara mifi igne, iara ne filoni kaisei glepo te jateula naikno ka nauthoglu igne eghu. Mana ne soru mei funu kligna ne kegra ke kligna grokho, eghuteuna mana mei ne namo ka iara. Mare hata ne tei mae igne ka God mae ihei te au fabrahu funu tifa na. 14Mae te au fabrahu funu tifa igne ne vahini mana mala mae king, eghuteuna tusu ranghini nolaghi nei nafnakno biꞌo. Eghuteuna naikno te au ka kantri te gnafa, kokholo te gnafa nei cheke te gnafa teu igre ginauna pogho soru ka mana. Eghuteuna nogna nolaghi mana te mala funei frunidi naiknore ginauna au fabrahu tifa tifa.

Mae Daniel laseni gaoghathogna mifi igne

15“Kate filodi iara glepo igre ka mifi igne iara diꞌa nagnafagu fara ne theome thuru. 16Aonu iara kegra haghe ne tei filoni kaisei engel kegra neu ka vido tuana. Iara ne cheke ka mana mala rurutha ranghi ghau gaoghathodi glepo igre.

“Aonu mana ne cheke eghu ka iara, 17‘Fati glepo te biꞌo igre, fati kantri te biꞌo te nheta tulao nate funei frunini nauthoglu igne. 18Nu ke leghugna igne, nogna naikno God igre ginauna funei frunini nauthoglu igne tifa tifa.’

19“Iara la nomhinihi cheke igne, nu iara magnahaghei te laseni gaoghathogna fafati glepo biꞌo igne. Naꞌa kaisei nafnata gna ngau ka keha are. Kheꞌigna na aean biꞌo, eghuteuna geghesu ghahegnare bras. Iara mhaghuni fara filogna na. Eghuteuna naꞌa ghamu kina sasaka nei tapla ghiaghiha gobigna lepo teke khoko soru ka glose na. 20Eghuteuna iara jaola magnahaghei te lasedi nabotho hona te au ka phaꞌugna glepo igne. Eghuteuna hona ikoi te kotu haghe leghui igne mei ne hata koko thilo hona teke kulu au igre. Hona igne au phei tathagna nei au foflogna eghu, eghuteuna foflogna na thofno cheke fahaehaghe fara. Eghuteuna naꞌa cheke fahaehagheni thegna jateula naikno eghu. Iara thono mhaghu nogu fara kate filoni hona ikoi igne. 21Kate filo teu iara na, iara ne filoni hona igne magra ne paradi nogna naikno God re. 22Nu God mae ihei te au fabrahu funu tifa igne ne fateni hona ikoi igne ne cheke thakleni, hona igne la eni kaisei najafra biꞌo ranghidi nogna naikno God te au kligna. Eghuteuna God mae ihei te fnakno igne ginauna tusu lao nolaghi ka nogna naiknore mala funei fruni jateula king eghu.

23“Aonu mae ihei te ghusnani iara igne ne cheke eghu ka iara, ‘Gaoghathogna mifi igne na eghu agne. Fafati glepo tuana eigna fafati kantri nate kegra haghe ginauna, nu kantri igne ginauna nhogri ka keha kantri te funei fruni igre. Kantri igne ginauna goigonidi fara keha kantri ka nauthoglu igne. 24Eghuteuna nabotho hona igre eidi nabotho mae king nate kegra haghe ka kantri igne. Ke leghugna igne, kaisei mae king nake kegra haghe. Eghuteuna mae igne na thono nhogri fara ka king teke kulu kegra funei igre. Mana ginauna hata fajifladi thilo mae king teke kulu funei igre. 25Eghuteuna king igne ginauna cheke faparini kolho God mae ihei te fnakno ka maloa kligna igne, nei jaola goigonidi fara nogna naikno mana re. Mana ginauna na fariu riu tuthughu vetula nei narane biꞌo mala tarai teu igre. Eghuteuna nogna naikno God igre ginauna au ke parigna nogna nolaghi mana nabagna thilo finogha namno nhigra.

26“ ‘Kate gnafa nogna narane mana igre, God ginauna fateni mae king igne. Aonu God ginauna hata koko nogna nolaghi mae king igne. Eghuteuna mare ginauna na goigonini ni fara mana. 27Eghuteuna nodi nolaghi nei nafnakno teu mae king te gnafa ka nauthoglu na igre, God mae ihei te fnakno ka maloa kligna igne ginauna hata fadelei ka mare nolaghi igne mala tusu lao ka nogna naiknore. Eghuteuna nodi funei fruni nogna naikno mana igre ginauna theo ka huigna. Eghuteuna mae king te gnafa ka nauthoglu na igre ginauna ghatho tahudi nei leghudi eghu mare.’

28“Igne ngala thoutonu eigna mifi teke filoni iara na. Uve, iara neke mhaghu nogu fara neke nhogri tathagu nei foflogu teu gre. Eghuteuna iara neke ghathodi fabrahu glepo igre ka gaoghathogu na.”

8

Ka mifi igne mae Daniel ne filoni kaisei sipu nei kaisei nanigot

1Ka fatilo finogha te funei fruni King Belsasa igne, iara ne filoni fapea mifi na. 2Ka mifi igne, iara kegra neu ke lamna bara ka namono biꞌo Susa ka provins Elam, eghuteuna iara kegra neu rhegna khoꞌu Ulai. 3Ka geri khoꞌu igne, iara ne filoni kaisei sipu nalhaꞌugna te au phei hona brahu. Nu hona te kegra haghe ke leghu na brahu fara tei salaꞌuni keha na. 4Sipu nalhaꞌugna igne tei ne magra ke mosu, ke raru, nei ke mata. Theo kaisei glepo te tangomana te kegra fothini, ba te rikhani na, naugna naꞌa thono heta fara. Mana eni kolho unha te magnahagheni thegna na.

5Kate ghathoni teu iara igne, iara ne filo teini kaisei nanigot nalhaꞌugna ne jifla mei funugna ke mosu. Nanigot igne chari ne mei, nu ghahegna na theome tangomana te tapla togha pari ka glose na. Naꞌa au kaisei hona biꞌo kolho te kegra fari hoteidi phei tathagnare. 6Nanigot igne ne diꞌatagna fara ka sipu te au phei honagna igne ne chari doglo ne mei mala koko soruni pari ka glose na. 7Eghuteuna iara ne filoni nanigot igne ne thono diꞌatagna fara ne tei magrini sipu nalhaꞌugna igne ne klopa phei honagna re. Sipu igne theo kaisei nogna nolaghi te mala magra te mala tapla faparini nanigot igne. Aonu nanigot igne ne koko soruni sipu igne pari ne tapla ke kligna gna. Theo kaisei mae te tangomana te toghoni sipu igne na. 8Aonu nanigot igne ne faheaheta fara. Nu kate biꞌo te biꞌo puhi faheaheta na, hona biꞌo igne ne klopa. Keha fati hona majaghani neke kegra haghe ka vido teke augna na. Fati hona igre ne filo tei ka soasopaigna vido, kaisei ke raru, kaisei ke mata, kaisei ke maghati nei kaisei ke mosu.

9Kaisei ka mare neke kegra haghe keha hona ikoi na. Nu nogna nolaghi hona majaghani igne rheta fara ke klignadi naikno te gnafa te au ke mata nei ke maghati, nei ka famane namono Israel. 10Hona ikoi tuana thono nheta fara, eghuteuna mana ne magra ka armigna kligna na. Nathunu ba ka maloa klignare mana ne koko sorudi kolho pari ka nauthoglu igne ne tapla kolho ke klignadi. 11Hona ikoi igne ne fafnaknoni thegna, eghuteuna mana ne cheke faparini God mae ihei te funei ka armi gna kligna na. Mana jaola lhotidi naiknore te fafara leghu narane ka God na. Eghuteuna mana goigonini nogna Sugablahi mana na. 12Puhi te diꞌa te eni hona igne mana neke hata kasa nodi fafara naiknore, eghuteuna mana neke koko cheke te tutuani na, mala theo nafugna kolho. Eghuteuna mana neke gleale’a ka gobigna lepo te edi leghuni gaoghathogna thegna na.

13Iara ne nomhini kaisei engel ne ghusna eghu ka keha engel na, “Niha nau gnafadire gobigna lepo te fakakhana God ka mifi na igre? Niha nau gnafadire puhi te diꞌa te tughu fabrahu nodi fafara nogna naikno God igre? Niha fata tapla fabrahu ke klignadi nogna naikno God igre balugna Sugablahi igne si hona ikoi ignea?”

14Eghuteuna iara nomhini keha engel na ne cheke eghu, “Glepo te diꞌa igre na au nabagna kaisei thogha kaisei gobi glimafulu narane. Ka narane igre nogna naikno God re ginauna na theome fafara hamerane nei grafi jateula teke tifa ra teuna. Eghuteuna ke leghudi narane igre, mare ginauna nake eni nogna Sugablahi God igne mala blahi fara.”

Engel Gabriel ne rurutha gaoghathogna mifi igne

15Iara magnahaghei te laseni gaoghathogna mifi igne, aonu kaisei engel megei nga ne mei kegra neu ke ulugu iara. 16Aonu iara ne nomhini kaisei mae ne eha ka keha phile Khoꞌu Ulae, mana ne eha eghu mei, “Gabriel, chekeni sagho gaoghathogna mifi igne.”

17Aonu, mae Gabriel ne mei kegra rhegu iara. Kate filoni mana na, iara ne khoko soru pari, naugna iara ne mhaghu nogu fara. Mana ne cheke eghu ka iara, “Iagho maemu ka nauthoglu igne. Iagho mala laseni gaoghathogna mifi igne. Mifi te filoni iagho igne thotoghale eigna narane leghu lahu na.”

18Kate cheke teu mana ka iara na, iara ne iho phaꞌugu na ne thuru pari ka vido tuana ne thuru iho fara. Nu mana loku ka iara ne korho haghe ghau iara.

19Eghuteuna mana ne cheke eghu ka iara, “Iara ginauna falalase ka iagho unha nate thoke mei ginauna, naugna God na diꞌatagna fara. Mifi te filoni iagho igne thotoghale eidi gobigna lepo fateote’o igre ginauna hui ka narane leghu lahu na. Gobigna lepo igre ginauna thoke mei jateula teke filodi iagho ka mifi na igne eghu. 20Uve, sipu nalhaꞌugna te filoni iagho te au phei honagna igne, tuana eidi phei king di Media ghe Pesia. 21Eghuteuna nanigot nalhaꞌugna te filoni iagho igne, tuana eigna kantri Gris nate funei fruni ke leghu na. Eghuteuna hona biꞌo te kegra farihoteidi phei tathagnare igne, tuana king biꞌo ululahu gna Gris. 22Eghuteuna fati hona te kegra tughuni hona ululahu te klopa igne, tuana eigna kantri Gris igne ginauna fnota ka fati vido. Eghuteuna fati king igre ginauna funei fruni ka fati vido ke lamnagna kantri igne, nu mae igre ginauna na theome rheta jateula mae king teke kulu funei ke uludi mae igre eghu.

23“Kate namo gnafa nodi narane te mala funei fruni na, fati king igre ginauna thofno diꞌa fara. Kaisei king majaghani nate funei fruni ka narane tuana ginauna thono patugama fara. Mana theome kokhoni ni ihei, eghuteuna mana lase chaghidi naiknore ka puhi te diꞌa. 24King igne ginauna kaisei mae rheta fara, nu theome rheta ka nogna nolaghi thegna. Mana ginauna gleale’a fara ka unha te magnahaghedi thegnare. Mana ginauna goigonidi kmana glepo nei kmana mae nheta. Mana ginauna jaola goigonidi nogna naikno God re. 25Naugna mana laseni fara te chaichaghi na, gobigna lepo te edi manare ginauna keli fara leghuni nogna puhi chaichaghi na. Mana ginauna fahaehagheni thegna, eghuteuna kate iho teu naiknore, mana au nogna nabrou te mala goigonidi naiknore. King igne ginauna cheke faparini God mae ihei te fnakno ke klignadi king te gnafa ka nauthoglu igne. Theo kaisei mae tangomana te tapla faparini mana na, nu God ginauna goigonini mana.

26“Unha te filodi iagho ka mifi igne king te theome snakredi naiknore te fafara bongi narane teu igne thofno tutuani fara. Nu iagho thosei toutonu ka keha naiknore eigna mifi igne, naugna glepo igre ginauna theome faghose thakle mei.”

27Iara ne diꞌanagnafagu fara ne fogra keha narane kate nomhini igne, eghuteuna ke leghudi phei ba thilo narane ke leghugna igne, iara neke keli fapulo. Kate ke ghaota fapulo na, iara kegra haghe neke figri ka gloku teke tusu ranghi ghau king. Neuba, kate loku na iara ghathoni fabrahu mifi igne, nu iara theome raꞌe lase fakelini kolho gaoghathogna na.

9

Mae Daniel ne toreni God mala toghoni Israel

1Darius, thugna King Sekses ka kantri Media te king gna Babilonia gognarona. 2Ka finogha ululahu te king mae Darius igne, iara ne hironi chekegna God na ka Buka Blahi na. Ka igne iara ne ghathoni kaisei nogna cheke LORD teke cheke mana ka profet Jeremaea. Mana neke cheke eigna namono biꞌo Jerusalem teke groꞌe ka mae naoka ra. Eghuteuna namono biꞌo igne ginauna theome tangomana na teke babana fapulo na ghilei thokeni fitu salei finogha.

3-4Iara theome ghamu, aonu iara ne pipichi ka pohe te thona, eghuteuna iara gnokro pari ke kligna nakrofu, fagaglana gna nogu diꞌanagnafa na.

Aonu iara tarai ne cheke eghu ka LORD nogu God,

“God, iagho nomi funei ghehati. Iagho thofno fnakno fara. Iagho tajini fabrahu nou nhaꞌa cheke teke eni iagho baludi nou naiknore. Eghuteuna iagho namhadi iheire te namha nighore, ba iheire te leghudi nou cheke re. 5Ghehati naikno diꞌa fara. Ghehati edi puhi te diꞌare ka tathamu iagho na. Ghehati theome leghudi nou vetula nei cheke teu iaghore. 6Ghehati theome fanomho ka nodi cheke hatimare mae profet, nou mae gloku iagho igre. Iagho neke kuru mei mae igre mala cheke ranghidi nomi mae king, nomi mae funei, kuꞌemi ba kavemi, nei iheire fateo te au ka kantri Israel.

7“Lord, iagho edi fabrahu unha te doglore. Nu ghehati famamaja ghami themi kolho kate edi fabrahu puhi te diꞌa gre. Naiknodi Juda nei Jerusalem, baludi naikno te gnafa Israel te khi teidi iagho te tei au tafri ke lamnagna nauthoglu igne, ghehati te gnafa na kaisei nanaba ngala. Ghehati te gnafa na theome tajini nomi nhaꞌa cheke teke eni balumu iagho ia. 8LORD, hatimare mae king, nei hatimare mae funei nei hatimare mae kuꞌemi ghehatira, ghehati te gnafa na kafe edi unha te naba te mala mamajadi re, eghuteuna ghehati tapla jafra ke ulumu iagho. 9Neuba ghehati ne theome keli ranghi nigho iagho, iagho kokhoni ghami ghehati fabrahu kolho, nei hata fadelei nakhibomi ghehati re. 10LORD God, iagho ngala nomi God ghehati na. Iagho chekehi ka ghehati te mala leghudi nou vetula iagho teke chekedi hatimare mae profet, nou mae gloku iagho ra. Nu ghehati theome leghudi kolho eghu. 11Ghehati naiknomi Israel te gnafa na theome leghudi kolho nou vetula iaghore, nei jaola theome leghu nigho iagho.

“Ghehati tapla jafra ranghi nigho iagho, naugna igne, puhi biꞌo te rioriso soru nou mae gloku iagho Moses ka vetula na igre, iagho teke edi re mala thoke ghami ghehati. 12Iagho para ghamihi ghehati baludi nomi mae mala baubatu gre, jateula teke chekeni iagho tifa ia eghu. Iagho ngala teke snakreni glepo te diꞌa igne mala goigonini fara namono biꞌo Jerusalem, salaꞌudi keha namono teke goigoni ka nauthoglu igne. 13Hoholo te biꞌo igre thoke ghami ghehati jateula te chekeni ka nogna vetula mae Moses ia eghu. Nu funu tifa te ghilei mei posa ka narane gognarogne, ghehati tapla jafra fabrahu kolho. Ghehati theome tughu nagnafa nei jaola theome leghuni chekemu iagho te tutuani na. 14LORD, iagho tarabanahi te mala para ghami ghehati na, naugna iagho eni kolho unha puhi te doglo na, nu ghehati theome tangomana te leghuni nou cheke iagho na.

15“Lord, iagho nomi God ghehati. Tifa na iagho neke hata fajifla ghami Ijep. Eghuteuna naiknore ghatho tahuni nou nolaghi biꞌo iagho na. Nu funu tifa te ghilei mei posa ka narane gognarogne, ghehati tapla jafra fabrahu ka nakhibo. 16Lord, tifa na iagho neke keli fara ka nou naiknore. Iagho thosei diꞌatamu ka namono Jerusalem. Naugna Saion gne nou Thogele Blahi iagho. Naiknodi keha kantri te namo ka ghehati igre cheke fadiꞌani nei cheke faparini eghu Jerusalem. Eghuteuna jaola eidi nakhibomi ghehati baludi glepo te diꞌa teke edi kuꞌemi ghehati tifa ra.

17“God, fanomho mei ka nogu tharai iara nou mae gloku gne. Iara tore nigho mala ke babana fapulo iagho nou Sugablahi gne mala laseni naiknore te iagho ngala Lord na. 18God, figri mei fanomho ka ghehati, eghuteuna filo mei ka puhi biꞌo te thoke ghami ghehati gognarogne. Eghuteuna iagho jaola filo meini puhi biꞌo te au ka nou namono biꞌo iagho igne. Ghehati tarai koba ka iagho, naugna iagho kokhoni ghami ghehati fabrahu, theome naugna te naikno doglo ghehati na. 19Lord, fanomho sagho ka nomi tharai ghehati gre. Lord, hata fadelei sagho nakhibomi ghehati gre. Lord, fanomho mei ka ghehati sagho mala togho ghami. Faghose sagho, thosei ofo mala laseni naiknore te iagho God na. Kate au fakeli nou namono iagho Jerusalem igne nei ghehati nou naikno iagho gre au fakeli langau teuna, ghehati te gnafa na ginauna ghatho tahuni nanghamu iagho na.”

Gabriel ne rurutha gaoghathogna cheke teke tusu lao God ka mae Daniel igne

20Kate tarai na, iara ne cheke thakledi nakhibogu te gnafare, baludi nakhibodi nogu naikno iara Israel. Eghuteuna iara toreni LORD, nogu God mala ke babana fapulo nogna Sugablahi na. 21Kate tarai teu iara na, Engel Gabriel mae ihei teke filoni iara ka nogu mifi na flalo ne soru ka vido te au teu iara na. Ka vido igne thono namo fara ka vido narane mala fafara fei grafi na. 22Mana ne cheke eghu ka iara, “Daniel, iara soru mei mala togho nigho iagho mala laseni gaoghathogna cheke igne. 23Kate funu tarai iagho na, God na la nomhi nighohi. Tuana te meini iara na mala chekeni cheke tughu gna na ka iagho, naugna mana namha nigho iagho fara. Gognarona iagho fanomho fakeli kate rurutha iara gaoghathogna mifi igne.

24“God na liliseihi fati gobi nheva salei finogha te mala toghodi nou naikno iaghore balugna namono biꞌo Jerusalem. Ka gnafadi narane tuare, mana ginauna koko fahui nakhibomi nei puhimi teu ghotilo te diꞌare. Eghuteuna mana ginauna lilisei gaoghatho te doglo ka nogna naiknore mala au fakeli tifa tifa. Eghuteuna mifi nei nodi cheke hatimare mae profet teu igre ginauna thoke mei tutuani. Funu gognarogne, Sugablahi igne ginauna thono blahi fara.

25“Iagho mala lase fakelini igne. Funu ka narane te jifla mei cheke igne ka hatimare mae profet eigna te mala ke babana fapulo namono biꞌo Jerusalem teku igne ginauna theome faghose ghilei thokeni narane nate vavahi God kaisei mae, eghuteuna ginauna na thokeni phia tutu nheva finogha. Eghuteuna ka narane tuana, mare ginauna nake babana fapulo namono biꞌo Jerusalem, balu nabrou nei vido mala poru teu igre ginauna thokeni fati gobi tolufulu fati finogha. Nu ginauna na kmana puhi biꞌo na thoke mei. 26Ka gnafadi narane igre, mae te vavahi God igne, mare ginauna faleheni mana ka puhi te theome doglo. Nogna armi kaisei mae king te rheta fara na ginauna ruma mei ke lamnagna namono biꞌo Jerusalem. Mare ginauna mei goigoni namono biꞌo igne balugna nogna Sugablahi God na. Armi igne ginauna mei jateula kaisei nabritha biꞌo te mei goigoni gobigna lepo ra eghu. Magra biꞌo igne ginauna na theome gnafa ghilei thokeni narane leghu lahu na. Glepo igre ginauna thoke mei leghuni unha teke chekeni God na. 27King igne ginauna eni kaisei nhaꞌa cheke baludi kmana naikno nabagna fitu finogha. Farihoteidi narane tuare, mana ginauna na theome snakredi naiknore mala fafara, ba tusu lao kaisei glepo ka God. King ginauna lilisei haghe kaisei glepo te thono diꞌa fara ke lamnagna nogna Sugablahi God na. Glepo tuana ginauna au ka vido tuana ghilei thokeni narane leghu lahu teke lilisei God malagna mae ihei teke eni glepo te diꞌa igne.”

10

Mae Daniel neke filoni keha mifi na

1Ka fatilo finogha te mei King Saerus funugna ka kantri Pesia te funei ka kantri Babilonia, God ne tusu mei kaisei nonomho ka iara. Nonomho igne thofno tutuani fara, nu thofno ninhigrana fara te laseni na. Gaoghathogna cheke teke tusu mei God ka iara igne ne thakle mei ka iara ka kaisei mifi.

2Ka narane tuana, iara ne diꞌanagnafagu fara ne tanhi nabagna thilo wik. 3Iara theome ghamu kaisei gano te keli, ba ghamu kaisei nafnahi, ba koꞌu kaisei waen. Eghuteuna iara jaola theome ghiha oel ka thinigu na mala famane siri keligu.

4Ka varadaki fati naranegna nhigra ululahu ka finogha tuana, iara tei ne kegra ka gerigna Khoꞌu biꞌo Taegris. 5Iara filo tei ne filoni kaisei mae te pipichi ka famane pohe te vegha fara, eghuteuna nogna nhugha na mare hohoro ka famane gol. 6Thinigna na thono siasigla fara jateula naprai eghu, eghuteuna foflogna nei tathagna teure famane sigla fara jateula nakafli eghu, eghuteuna phei tathagnare deudeplu jateula khaꞌaghi eghu. Phei khamegna nei phei gahegna teure siasigla fara jateula famane bras eghu, eghuteuna naoglagna na jateula naogladi kmana naikno te uareghe ka gaghamu ra eghu.

7Ka narane igne, kmana naikno au balugu iara, nu iara thegu kolho te filoni mifi igne. Neuba mare ne theome filoni mifi igne, mare ne mhaghu nodi fara rikha ne tei poru. 8Iara thegu kolho te au ka vido tuana, iara filoni mifi igne ne jaglo nogu fara. Aonu iara mhaghu nogu fara ne ghilei glaꞌe soru thinigu na. 9Kate nomhini iara naoglagna mana na, iara thabliu phaꞌugu na ne khoko soru pari ka glose na tathagu nei foflogu teure ne thuru iho pari jateula mae tela lehehi ra neu.

10Mae igne megeinga ne loku ka iara ne farhana ghau iara, aonu iara ne loku ka phia khamegure ka glose na ne tuturupuku haghe. 11Aonu mae igne ne cheke eghu ka iara, “Daniel, God na namha nigho iagho fara. Iagho kegra haghe mala fanomho fakeli ka cheke nate chekeni iara ka iagho igne. God neke kuru mei ghau iara mala filo nigho iagho.” Kate cheke eghu mana igne, iara ne kegra haghe, nu thinigu iara na ne ngegra ne fififri tongana.

12Mana neke cheke eghui ka iara, “Daniel, thosei mhaghu. God na nomhini nou tharai iagho na, funu ka narane teke nhaꞌa fapari nigho themu ke ulugna God na, iagho neke fariuriu mala lasedi gaoghathodi glepo igre teku, iara gognarona mei balu cheke tughu gna nou tharai iagho na. 13Iara neke theome tangomana te mei ka iagho tifa na, naugna engel te diꞌa te reireghini kantri Pesia igne neke fanogra ghau iara nabagna varadaki kaisei narane. Nu engel Maekol mae funeidi engel te keli igre mei ne togho ghau iara. Naugna iara thegu kolho te au agne Pesia te mala magrini engel te diꞌa igne. 14Iara mei mala cheke ka iagho unha nate thoke mei ka nou naikno iagho igre mala lasedi iagho glepo igre. Unha te filodi iagho ka mifi igre, u thotoghaledi glepo te theome thoke mei nga teu.”

15Kate cheke te gnafa mana na, iara ne filo pari ka glose na ne theome ghagri kaisei cheke. 16Mae igne fadoglo mei khamegna na ne haboni foflogu iara na. Aonu iara ne cheke eghu ka mana, “Mae biꞌo, iara filoni mifi igne ne mhaghu nogu fara ne glaꞌe soru thinigu na. 17Iara kegra ke ulumu iagho jateula kaisei mae gloku te kegra ke ulugna nogna mae funei na ia eghu. Iara theome tangomana te cheke na, naugna iara jateula mae tela lehehira eghu.”

18Eghume, mae igne habo ka iara neke rheta fapulo. 19Eghuteuna mana ne cheke eghu ka iara, “Iagho thosei nanga nou, ba mhaghu, naugna God na namha nigho iagho fara. Iagho kegra heta!”

Kate cheke eghu mana igne, iara thofno haimini neke rheta fapulo thinigu na, ne cheke eghu, “Mae biꞌo, cheke mei ka iara unha te magnahaghei chekeni iagho ka iara na naugna iara gognaro na kela nheta fapulo.”

20-21Eghuteuna mana ne cheke eghu, “Ba, iagho laseni unha te meini iara ka iagho gognarogne? Iara mei mala falalase ka iagho unha teke rioriso mare ka Buka na Cheke te Tutuani igne. Nu iara gognarona nake ghosei ke pulo mala magrini engel te diꞌa te reireghidi naiknodi Pesia. Ke leghugna igne, keha engel te diꞌa te reireghi naiknodi Gris igne ginauna mei. Nu engel Maekol, mae ihei te reireghi ghami ghotilo mae Israel gre ngala te togho ghau iara na.”

11

Naiknodi Ijep ne magra ka naiknodi Siria

1Mae igne ne cheke eghu ka iara, “Ka finogha ululahu King Darius gna Pesia te funei Babilonia igne, iara neke reireghini nei toghoni neku mana mala kegra rheta mana.

2“Eghuteuna gognarona iara ginauna toutonuni glepo te tutuani igne. Thilo mae king ginauna funei frunini kantri Pesia. Eghuteuna ke leghu na, fafati king na ginauna kegra haghe. Mae igne kaisei mae dedei fara uludi keha thilo mae king ululahu igre. Eghuteuna kate haghe te thono nheta fara naugna te dedei fara na, mana ginauna tei magra ka king gna Gris. 3Ke leghu, kaisei mae king gna Gris te nheta fara ginauna kegra haghe. Mana ginauna funei frunidi kmana kantri, eghuteuna mana ginauna na edi gobigna lepo te magnahagheni thegna re. 4Nu kate nheta te salaꞌui na, nogna kantri na ginauna fnota ka fati vido. Keha fati mae king delei ngau nate funei frunidi fati vido igre, nu mae igre theome mei ka vikegna mana, eghuteuna mae igre theo nodi nolaghi jateula mana eghu.

5“King gna Ijep ke mata igne ginauna rheta fara. Nu kaisei nogna mae biꞌo mana ka nogna armi na ginauna nheta salaꞌuni mana, eghuteuna mana ginauna funei frunini kantri Siria, aheva te biꞌo salaꞌuni nogna kantri mana na. 6Keha finogha salaꞌu ke leghudi igre, king gna Ijep ke mata eghuteuna king gna Siria ke raru, phiamare ginauna nhaꞌa cheke mala loku fodu. King gna Ijep ginauna snakreni thugna gaꞌase na mala tolaghi ka king gna Siria mala tangomana phei kantri igre te loku fodu na. Nu loku fodu igne na theome au raugha, naugna mae naokare ginauna aknu falehe gaꞌase igne baludi khetogna, thugna nei nogna naikno gloku eghu teke tei balugnare.

7“Theome raugha ke leghugna igne, kaisei mae ka vikegna gaꞌase igne ginauna kegra king ka kantri Ijep. Mae igne ginauna kegra haghe tei magra ka nogna armi mae king gna Siria. Mana ginauna tei ruma lamna ka nodi vido mala poru mare na, eghuteuna mae igne ginauna uluni magra igne. 8Mana ginauna hata nodi mumuju god mare re, baludi keha glepo teke horo mare ka gol nei silva eghu teke fafara mare ka mumuju god igre, ne hata ne tei Ijep. Keha finogha, phei kantri igre ginauna na theome magra. 9Ke leghugna igne, king gna Siria ginauna tei magra Ijep. Nu mana ginauna nake pulo ka nogna kantri na. 10Thugna mae king gna Siria igre, mare ginauna kilo fodu kmana mae soldia tarabana mala magra. Kaisei mae ka thugna king igre balugna nogna armi na ginauna mei jateula nabritha biꞌo eghu na roꞌeni nodi vido mala poru mae naokare.

11“King gna Ijep igne ginauna diꞌatagna fara na tei magra ka king gna Siria. Eghuteuna mana na uluni magra igne. 12Mana ginauna na fahaehagheni fara. Kate uluni magra igne, mana ne aknu falehe kmana thogha soldia. Nu mana ginauna na theome tangomana nate ulu fabrahu na. 13King gna Siria igne ginauna nake figri mala tarabana kaisei armi biꞌo te heta fara uluni teke tifa na. Eghuteuna mana ginauna nake pulo mei Ijep balu nogna armi biꞌo nei kmana glepo mala magra.

14“Ka narane tuare, kmana naikno ginauna kegra haghe mala magra ka King Ijep. Eghuteuna keha mae mala ei puhi biꞌo ginauna mei funudi ka nou naikno iagho are mala magra ka king, leghuni kaisei mifi teke filoni mare na. Nu mare ginauna theome tangomana te uluni magra igne. 15King gna Siria igne ginauna mei balu nogna soldia mala bara ligohoni kaisei nogna namono rheta king gna Ijep. Eghuteuna mare ginauna lilisei thina balu glose ka pesigna baragna namono na mala tangomana mare te apla te tei lamna te mala hata namono igne. Neuba, mae Ijep igre ne au nodi armi te keli, mare ginauna theome naba te magra ka mare na. 16King gna Siria balu nogna armi ginauna eni kolho unha te magnahagheni thedi na, eghuteuna theome tangomana kaisei naikno te fanogradi mare na. Mana ginauna mei ruma haghe lamna namono Israel, eghuteuna mana ginauna au nogna nolaghi te mala goigonini namono igne. 17King gna Siria igne ginauna mei balu nogna armi biꞌo mala eni kaisei nhaꞌa cheke te mala loku fodu balugna king gna Ijep. Te mala loku fodu phei kantri igre, king gna Siria igne jaola ne snakreni thugna gaꞌase na mala tolaghi ka king gna Ijep. Mana eni igne mala tangomana mana te au nogna nolaghi biꞌo balugna thugna gaꞌase nate kuin frunini Ijep. Nu nogna gaoghatho mana igne ne theome loku kolho. 18Ke leghudi narane igre, king gna Siria ginauna tei magra ka kantri te au ka geri thongna, eghuteuna mana ginauna hata kmana namono biꞌo ka mare. Nu kaisei nodi mae mala baubatu keha kantri are ginauna uluni mana, eghuteuna nogna fahaehaghe mana na ginauna gnafa. Mae mala baubatu igne ginauna tapla faparini nogna nolaghi mana na, eghuteuna mana ginauna na theome tangomana nate fahaehaghe fara na. 19King igne ginauna nake figri ka nogna vido mala poru ke lamnagna nogna kantri na. Nu nogna naoka mana na ginauna uluni mana ka magra, eghuteuna mare ne aknu faleheni mana.

20“Nu kaisei king majaghani ginauna tughuni mana. Mae igne ginauna kuruni kaisei mae funei mala huhurudi naiknore mala foli takis, mala tangomana nogna kantri na te dedei fara. Hatimare nogna naoka manare ginauna na faleheni mana, nu theome lehe ka magra.”

King diꞌagna Siria

21Mae igne neke cheke eghui ka iara, “Aonu, kaisei mae ginauna kegra king ka kantri Siria. Mae igne kaisei mae thono diꞌa fara puhigna na. Eghuteuna mana jaola theo nogna nolaghi te mala funei frunidi naiknore. Nu mana ginauna edi kmana nafnata cheke chaichaghi nei fahaehaghe eghu mala kegra king ka vido narane te theome tangomana kaisei naikno te laseni. 22Mana ginauna falehedi naikno te theome leghudi nogna chekere. Neubane nogna pris biꞌo God, mana na jaola aknu falehe. 23Neuba mana ne funei frunini kaisei kantri ikoi, mana fofodu fakeli baludi keha mae ka keha kantri are. Nu mana ginauna chaghidi fara mare, naugna mana magnahaghei te au nogna nolaghi biꞌo. 24Eghuteuna ka vido te faꞌioiho teu naiknore, mana ginauna hata nohi te au kmana dedei ke lamnagna. Mana ginauna edi kmana glepo te diꞌa teke theo kaisei naikno ka vikegna manare teke edi tifa re: Mana ginauna tufa ka kheragna thegnare gobigna lepo teke tei hata mana ka magra re. Eghuteuna mana ginauna au nogna gaoghatho te mala tei magra hatidi vido te mala poru re, nu mana ginauna na theome au raugha kolho.

25“Mae king igne ginauna kegra heta balugna kaisei armi biꞌo mala magra ka king gna Ijep. Nu king gna Ijep igne ginauna tarabana kaisei armi biꞌo te rheta tulao mala magra ka king gna Siria. 26Nu nogna mae funei mae king gna Ijep igre ginauna chaghini nei na goigoni ni eghu mana mala theome tangomana mae king igne te uluni magra na. Armi biꞌo gna Siria ginauna mei goigoni nogna armi biꞌo mae king gna Ijep, eghuteuna kmana mae soldia ginauna lehe. 27Neuba phei king igre ne gnokro fodu ne ghamu ka kaisei tevo kolho, nu gaoghathodi phei mae igre ginauna theome keli kolho. Phei mae igre ginauna chaichaghi fari thedi kolho. Eghuteuna phei mae igre ginauna na theome thokeni unha teke magnahagheni phia mare na, naugna theome thokeniu narane teke vahini God na. 28King gna Siria ginauna hata gobigna lepo teke uludi ka magra na. Eghuteuna ka puhi igne, mana jaola magnahaghei te goigoni nodi puhi te mala pogho soruni God naiknore. Mana ginauna edi kolho unha te ghathodi thegnare, eghuteuna gnafa teuna mana ke figri ka nogna kantri na.

29“Ka narane teke vavahi God igne, king gna Siria ginauna nake tei magra Ijep. Nu ka narane tuana mana ginauna na theome uluni magra na jateula teke ululahu ia teuna. 30Naugna soldiadi Rom ginauna mei ka vaka mala magra ka mana ginauna thono mhaghu nogna fara ne figri neke pulo. Naugna igne, mana ginauna na thono diꞌatagna fara. Eghume, mana nake pulo magridi nogna naikno God re, eghuteuna fariu riu goigoni ni puhi te mala pogho soruni God na. Eghuteuna mana ghatho tahudi naikno te diꞌa tela kokohi puhi te keli te mala tufru soruni God na.

31“Nogna soldia manare ginauna ruma ka nogna Sugablahi God na, eghuteuna Sugablahi igne ginauna thona ka tathagna God na. Mare ginauna na theome snakredi naiknore te mala fafara leuleghu narane na, eghuteuna mare ginauna lilisei haghe kaisei glepo te thono diꞌa fara ke lamnagna nogna suga God na. 32King ginauna famaemahedi iheire te theome thofno fatutuani mala figri tagruni God. Nu naikno te leghuni puhigna God te doglo na ginauna kegra heta na theome leghuni nogna cheke mana na.

33“Mae mala baubatu ka nogna naikno God te au tadi gaoghatho te kelire ginauna farirhiudi nodi naiknore mala jaola au tadi gaoghatho te keli na. Nu king ginauna aknu falehe keha mae mala baubatu igre ka magra, eghuteuna gahu kehare ka khaꞌaghi. Eghuteuna mana ginauna blau nodi gobigna lepo naiknore, eghuteuna lilisei kehare ka sosolo. 34Nu kate aknu falehedi koba king nogna naikno God igre na, katha vido thotogho kolho nate mei ka mare na. Neubane kmana naikno te ruma mei ka nogna naikno God igre na, nu kehare chaichaghi kolho. 35King ginauna aknu falehe keha ka mae mala baubatu igre, nu God ginauna toghodi naikno te karha teu igre mala koko mare puhi te diꞌare mala doglo ka tathagna mana na. Nafnata puhi igne ginauna na theo ka huigna ghilei thoke mei narane leghu lahu teke vavahi God na.

36“King gna Siria ginauna leghuni unha te ghathoni thegna na. Mana ginauna cheke fahaehaghe nei fafnaknoni eghu thegna salaꞌuni God mae ihei te fnakno ke klignadi god fateote’o. Mana ginauna eni fabrahu puhi igne ghilei thoke mei narane teke vahini God te mala parani mana na. Eghuteuna God ginauna eni unha teke ghathoni mana na. 37King igne ginauna theome ghathodi keha god teke pogho sorudi mae kuꞌegna tifa ra, ba god teke namhadi fara goro gaꞌase ra. Mana ginauna na theome ghatho tahuni kaisei god delei, naugna te ghathoni mana na, mana thegna ngala te fnakno kligna lahu ka keha god te gnafa igre. 38Mana ginauna na ghatho tahuni kolho kaisei god te chaichaghi mala reireghini ka vido te rheta te mala poru igne. Nu mana ginauna tusu lao gol nei silva nei famane thina, nei keha namha eghu ka god teke theome laseni kuꞌegna tifa ra. 39Mana ginauna toredi naikno te tarai ka keha god delei igre mala reireghini vido mala poru te bara te maku ka thina igne. Mana ginauna fafnaknodi iheire te magnahagheni mana te mala nodi king. Eghuteuna mana ginauna na vahidi mare mala nogna mae funei, nei tusu ranghidi nodi vido glose jateula nogna namha eghu ka mare, eigna mare ne toghoni mana.

40“Kate namo gnafa narane leghu lahu tuare, king gna Ijep ginauna tei magra ka king gna Siria. Nu king gna Siria igne ginauna magra heta fara ka king gna Ijep balu nogna hose, chariot nei kmana vaka. King gna Siria igne ginauna goigonidi kmana kantri jateula saeklon biꞌo eghu. 41Mana ginauna ruma mei ke lamnagna namono Israel, eghuteuna mana ginauna aknu falehe kmana thogha naikno. Nu mana ginauna na theome tangomana te uludi phei kantri Idom ghe Moab, nei kaisei vidogna kantri Amon. 42Kate magra mare te uludi keha kantri igre, mana ginauna jaola uluni Ijep. 43Mana ginauna hata kmana silva nei gol nei keha glepo te keli fara eghu ka kantri Ijep. Eghuteuna maedi ka phei kantri Libia ghe Etiopia ginauna toghoni mana. 44Nu ke leghugna igne, kaisei nonomho ginauna mei funugna ke maghati nei ke raru. Eghuteuna mana ginauna mhaghu nogna fara kate nomhini igne. Nu naugna te diꞌatagna te salaꞌui na, mana ginauna magra heta fara na aknu falehe kmana naikno. 45Eghuteuna king ginauna babana haghe nogna suga tapuale biꞌo na farihotei Thongna Mediterenian ghe Thogele blahi Saion. Nu mana ginauna lehe jare, eghuteuna ginauna na theo kaisei naikno nate au teu te toghoni mana na.”

12

Narane leghu lahu

1Mae tuna ne cheke eghu ka iara, “Ka narane igne, engel Maekol mae funeidi hatimare mae engel te mala reireghidi nou naikno iagho igre ginauna thakle mei. Ka narane igne puhi biꞌo ginauna thoke mei. Tifa na nafnata puhi biꞌo igne neke theome thokeni kaisei kantri ka nauthoglu igne. Kate thoke mei narane igne, God ginauna nake hata fapulo nogna naiknore, naugna nanghadire la auhi ka nogna buka na. 2Eghuteuna kmana naikno teke lehe tifa ra ginauna nake karha fapulo. Keha ka igre ginauna gleale’a fara kau nakarha te au fabrahu te tifa te tifa igne. Nu keha ka igre ginauna na mamaja nodi fara, eghuteuna na au papara fabrahu tifa tifa. 3Eghuteuna iheire te au tadi glalase te mala toghodi keha naiknore te mala leghuni puhigna God te doglo na igre ginauna siasigla fabrahu jateula nathunu ka maloa na are eghu.” 4Aonu mana ne cheke eghu ka iara, “Ghema Daniel, fofotho sagho buka na, eghuteuna iagho lilisei kaisei fagaglana tagna mala theome laseni kaisei naikno ghilei thokeni narane leghu lahu na. Ame thoke mei nga narane leghu lahu teuna, kmana naikno ginauna magnahaghei te lasedi gaoghathodi cheke te au ke lamnagna buka na igre.”

5Aonu iara ne filo teidi phei mae kegra neu rhegna khoꞌu na. Kaisei na kegra neu rhegna te kegra teu iara na. Eghuteuna keha na kegra neu ka keha phile na. 6Kaisei mae ka phei mae igre ne cheke eghu ka mae te pipichi famane pohe kegra teu delei ka khoꞌu na, “Niha nau gnafadire nafnata glepo igre?”

7Aonu mae te kegra teu ke mata khoꞌu igne ne ngafa haghe phei khamegnare ka maloa na ne nhaꞌa cheke ka nanghagna God mae ihei te karha te tifa igne. Iara ne nomhini mana te cheke eghu na, “Glepo igre ginauna na theome tughu nabagna thilo finogha namno nhigra. Kate theo nodi nolaghi nogna naikno God igre te mala magra na, glepo igre ginauna na jaola ari gnafa.”

8Iara nomhini nogna cheke mana na, nu iara theome lase fakelini gaoghathogna cheke mana igne. Aonu iara ne ghusna eghu ka mana, “Mae biꞌo, unha glepo nate thofno thoke mei leghu lahu na?”

9Mana ne cheke eghu ka iara, “Ghema Daniel, iagho thosei nanga nou ka glepo igre. Naugna cheke igre mala theome thakle ghilei thokeni narane leghu lahu na. 10Puhi biꞌo te thoke mei gognaro igre mala toghodi naikno kmana mala au doglo nei gae eghu ke ulugna God. Nu naikno te diꞌare ginauna theome lasedi gaoghathodi glepo igre, eghuteuna mare ginauna edi fabrahu glepo te diꞌa igre. Nu naikno te autadi gaoghatho te keli gre ngala nate filo glanidi re glepo igre.

11“Funu ka narane te lhotidi mae naoka gre nogna naikno God gre te fafara leghu narane na, eghuteuna mare nhaꞌa haghe kaisei glepo te thono diꞌa fara ka sugagna God na, eghuteuna ginauna thokeni kaisei thogha phia gobi nheva salei narane ame thoke mei nga narane leghu lahu na. 12Iheire te au rheta ka God te ghilei thokedi kaisei thogha thilo gobi tolufulu glimai narane igre, God ginauna fablahidi.

13“Ghema Daniel, gaoghathomu iagho na mala au rheta ka God ghilei thokeni huigna naranemu na. Ka narane tuana iagho ginauna lehe, nu iagho ginauna nake karha fapulo mala hata nou taba biꞌo na ka narane leghu lahu igne.”