Fapea Kronikols

Fapea Buka Eidi Mae Biꞌodi Israel

Thoutonu kmo’ei eigna buka igne

Fapea Kronikols gne au phei vido tagna. Vido ulu lahu na Kronikols Kaisei. Mare fofota buka Kronikols igne ka phei vido, naugna theome nabagna te kaisei nafnata kolho te kiloi mare skrol. Phei buka igre toutonu eigna Israel ka puhi te theome nanaba ka nogna buka mae Samuel nei nodi buka mae Kings.

Fapea Kronikols gne neke fufunu ka narane gna King Solomon, tei posa ka narane te mei roꞌeni mare Jerusalem ka finogha 586 B.K. Thoutonu igne fafnaknoni King Solomon te king biꞌo Israel. Vido ulu lahu (1-9) eigna King Solomon nei puhi te horo mana nogna Sugablahi God.

Fapea vidogna buka igne (10-36) fufunu ka thoutonu eidi vikegna Israel te au ke mosu igre mare theome magnahaghei kaisei mae ka mare te kegra king, ghilei fnota pea ka phei vido. Israel ke raru eghuteuna Juda ke mata. Fapea vidogna Kronikols na chekeni thoutonu biꞌo eigna Juda. Theome raꞌe au thoutonu eidi naiknodi Israel te au ke raru. Naugna mae teke risoni Fapea Kronikols igne mana ghathoni naiknodi Israel te au ke raru igre mare leghuni puhi te diꞌa na ne figri tagruni LORD nodi God.

Thoutonu ka Fapea Kronikols igne filo kolho ka puhi te mala tarai kolho ka God. Thoutonu igne eidi naikno te ghatho tahudi King Hesekaea ghe King Josia, naugna phei mae igre edi kmana gloku te keli te fadoglini Sugablahi na, nei cheke faheta ka naiknodi Juda mala tarai ka LORD nei leghudi nogna vetula mana re.

Leghulahugna thoutonu igne, mae naoka mei ne roꞌeni Jerusalem, eghuteuna mare hata naiknore ne tei ka kantri biꞌo Babilonia. Eghuteuna aula jare katha thoutonu eigna King Saeras te snakredi mae Jiu mala jifla Babilonia teke pulo Jerusalem ka finogha 538 B.K.

Keha vido ka buka igne

Solomon ne king: 1:1-17

Solomon ne horo Sugablahi na: 2:1–7:22

Keha glepo te edi King Solomon: 8:1–9:31

Vikegna Israel te au ke raru theome magnahagheni King Rehoboam: 10:1-19

King di Juda: 11:1–28:27

King Hesekaea: 29:1–32:33

King Manase ghe King Amon: 33:1-25

King Josia nei nogna Buka Vetula LORD: 34:1–35:27

Mae te kegra king leghu lahu Juda: 36:1-12

Armi gna Babilonia mei ne roꞌeni Jerusalem: 36:13-21

King Saeras chekedi mae Jiu mala ke pulo Juda: 36:22-23

1

King Solomon tore gaoghatho te keli ka God

(1Ki 3:1-15)

1Solomon thugna King Devet mana kaisei king te thofno nheta fara, naugna nogna LORD God na au balugna mana ne tusu ranghini nolaghi biꞌo.

2King Solomon ne fatei cheke ka komanda di armi te gnafa, nei ka goro mae biꞌo di Israel te gnafa, nei ka iheire te baubatu ka tharakna te gnafa, nei ka keha naiknodi Israel te gnafa. 3Eghuteuna mare ne tei balugna mae Solomon ka namono Gibeon ka vido blahi na. Mare tei jare, naugna Suga Tapuale te Blahi na au ngau jare. Suga Tapuale te Blahi igne neke horo mae Moses nogna mae gloku LORD ka namono nagou na. 4Nu nogna Bokis Nhaꞌa Cheke God na auhi Jerusalem ka kaisei suga tapuale teke nhaꞌa haghe King Devet. Tifa na mae Devet neke tei hata Bokis Nhaꞌa Cheke igne ka namono Kiriat-Jaerim neke tei lilisei ka suga tapuale igne Jerusalem. 5Eghuteuna kaisei olta au ke ulugna nogna Suga Tapuale LORD na Gibeon. Olta igne neke horo mae Besalel ka bras mala gahu fafara. Mae Besalel gne thugna mae Uri, mae Uri gne thugna mae Hua. Aonu mae Solomon baludi goro mae biꞌore ne tei ka vido igne ne tarai ka LORD mala batudi ka naꞌau nei ka puhi te keli. 6Eghuteuna mae Solomon tei ne kegra rhegna olta bras igne, eghuteuna hatimare mae pris ne gahu kaisei thogha fafara ke kligna gna olta igne.

7Ka bongi tuana God ne thakle ka mae Solomon, ne cheke eghu ka mana, “Unha te toreni iagho na, iara ginauna tusu ari ka iagho.”

8-9Mae Solomon ne cheke eghu, “LORD God, iagho neke magnahagheni fara mae kmagu iara Devet. Eghuteuna gognarona iagho vahi ghau iara mala ke tughuni mana mala kegra king. LORD God, fathokeni sagho nou Nhaꞌa Cheke teke eni iagho tifa balugna mae kmagu iara ia. Iagho la vahi ghauhi iara, eghuteuna iara gognarona funei frunidi naikno te kmana te theome tangomana kaisei naikno te kaha tokedi re. 10Iara magnahaghei nigho iagho te tusu mei gaoghatho te keli nei glalase eghu ka iara, mala tangomana iara te batudi nei saghe leghudi teu nou naikno iagho igre ka puhi te doglo.”

11LORD ne cheke eghu ka mana, “Nou thore iagho igne thofno keli fara! Eigna iagho theome tore ghau iara mala kaisei mae dedei nei kaisei mae te au nogna kmana glepo eghu. Iagho jaola neke theome tore ghau iara mala hata nafnakno biꞌo, ba nakarha brahu, ba mala falehedi nou naokare. Nu iagho neke tore ghau iara mala tusu ranghi nigho gaoghatho te keli nei glalase, mala tangomana iagho te funei frunidi nogu naikno iara gre, eigna iara neke vahi nigho iagho mala nodi king naiknodi Israel. 12Eghume iara ginauna tusu ranghi nigho iagho gaoghatho te keli nei glalase, eghuteuna iara ginauna jaola tusu ranghi nigho iagho dedei, nei kmana glepo te keli, eghuteuna naiknore ginauna tusu ranghi nigho iagho nangha te biꞌo. Iara ginauna fafnakno nigho iagho ke tulaodi hatimare mae king teke kulu funei ke ulumu iagho ra, ba iheire na teke funei ke leghumu iagho re.”

13Aonu mae Solomon jifla ka vido blahi na Gibeon aheva te au Suga Tapuale te Blahi na neke pulo Jerusalem. Funu ka narane igne mana ne funei frunidi naiknodi Israel.

King Solomon ne dedei fara

(1Ki 10:26-29)

14Mae Solomon ne hata kaisei thogha fati gobi chariot nei nabotho phei thogha hose mala magra. Eghuteuna mana ne lilisei kehare Jerusalem, eghuteuna kehare ka namono te ulu ke lamna Israel. 15Ka narane te king mae Solomon igre, silva nei gol teu igre kmana fara jateula te fiti thina ra eghu kolho ka namono biꞌo Jerusalem. Eghuteuna horo thaba ka gaju te kiloi sida te kmana fara jateula te fiti gaju te kotu tafri ka nohi Juda ra eghu.

16Mae iheire te loku fei bisnis ranghini Solomon, mare tei foli nogna hose mana ka phei kantri Ijep ghe Silisia. 17Eghuteuna mare jaola tei foli chariot nei hose eghu Ijep. Tabagna kaisei chariot na namno gobi silva koen, eghuteuna kaisei hose na kaisei gobi glimafulu silva koen. Eghuteuna nogna mae bisnis mae Solomon igre hata tei hose nei chariot mala magra eghu mala foli hatimare mae king ka vikegna mae Het, nei ka king gna Siria.

2

King Solomon ne tarabana mala horo nogna suga LORD

(1Ki 5:1-18)

1King Solomon ne ghaoghatho mala horo kaisei Sugablahi mala tarai nei tufru soruni eghu nanghagna LORD. Eghuteuna mana jaola ne magnahaghei te horo kaisei nogna suga biꞌo thegna. 2Aonu mana ne huhurudi fitusalei thogha mae mala hata glepo te mala horodi phei suga igre, eghuteuna nhanasalei thogha mae mala dokha nei kato thina eghu ka thogele ro. Eghuteuna thilo thogha namno gobi mae mala fiofilodi mae gloku.

3Eghuteuna mae Solomon riso tei ka mae Haeram, king gna namono biꞌo Taea. Mana ne cheke eghu ka letas igne,

“Iara magnahaghei nigho iagho te togho ghau iara jateula te sughu edi iagho ka mae kmagu iara Devet tifa ra eghu, iagho neke toghoni mana neke famei thaba gaju sida ka mana neke horo nogna suga ra. 4Uve, iara gognarona tarabana mala horo kaisei Sugablahi mala tarai nei tufru soruni eghu LORD nogu God, nei mala gahu insens te famane sisiri keligna fara. Eghuteuna ghehati ginauna fafara bret blahi na ka LORD leuleghu narane, hamerane nei grafi, ka narane Sabat, nei ka Gaghamu Khafa, nei ka keha nogna narane blahi God. Ghehati ginauna gahu fafara ka Sugablahi igne mala ghatho tahuni LORD. Eghuteuna ghehati ginauna eni igne fabrahu leghuni unha teke chekeni LORD.

5“Iara ghaoghatho mala horo kaisei famane Sugablahi biꞌo malagna mana, naugna nomi God ghehati maemi Israel igne haghe fara salaꞌudi keha god are. 6Tutuani, theo kaisei naikno te tangomana te horo kaisei Sugablahi te mala au God tagna na, naugna neuba maloa gne ne krepa fara, nu theome nabagna God te au ke lamnagna na. Eghume iara theome nabagu te horo Sugablahi igne, jame vido mala fafara nei mala gahu insens teu igne kolho te nabagu iara te mala tufru soruni mana na.

7“Iara magnahaghei nigho iagho te famei kaisei mae te lasedi fara te edi thua nafnata glepo ka gol nei silva, nei bras, nei aean, nei lase susuki thotoghale ka pohe te kakarha, ba te ukru, ba te ngonge. Iara magnahaghei mae ihei te lase horo mumuju nei thotoghale ka gol ne bras nei thina. Mana tangomana te loku baludi nogu mae gloku iara igre ka nohi Juda nei ka namono biꞌo Jerusalem. Mae gloku igre lasedi fara te edi thua nafnata gloku, eghuteuna mae kmagu iara na la vahidihi mare.

8“Iara lasedi fara nou mae gloku iagho ra mare lase kato thaba Lebanon. Eghume iara magnahaghei nigho iagho te famei keha famane thaba ka gaju sida, gaju paen nei gaju almug. Nogu mae gloku iara igre tangomana te ari loku baludi nou mae gloku iagho ra. 9Mare tangomana te kulu kato tughahi thabare, naugna Sugablahi nate horo iara igne ginauna biꞌo fara nei na famane fara eghu. 10Iara tangomana te folidi nou mae gloku iagho are ka kaisei gobi phiatutu glima thogha baeg wit biꞌo, nei kaisei gobi phiatutu glima thogha baeg bali biꞌo, nei fati gobi phiatutu thogha lita waen, nei fati gobi phiatutu thogha lita oliv oel.”

11King Haeram ne nomhini nogna cheke mae Solomon igne neke riso fapulo eghu ka mana:

“Naugna nou LORD iagho na namhadi fara nogna naiknore, eghume mana neke vahi nigho iagho mala king frunidi nogna naiknore. 12Tahati cheke fakelini LORD nodi God mae Israel! Mana neke vuavuha maloa kligna ghe nauthoglu pari igne! LORD neke tusu ranghini King Devet kaisei mae thugna te lalase fara nei au tagna gaoghatho te keli. Iagho tangomana te horo kaisei Sugablahi malagna LORD, nei kaisei suga biꞌo malamu themu.

13“Gognarona iara faꞌari kaisei mae ka iagho nanghagna na mae Huram-Abi. Mana kaisei mae glalase fara nei jaola kaisei mae keli fara ka nogna gloku na. 14Kmagna mana na maegna ka namono Taea, eghuteuna idogna mana na mei ka vikegna mae Dan. Mana laseni fara te horo glepo ka gol, silva, bras, aean, thina nei thaba. Eghuteuna mana jaola lasedi fara te mala susuki glepo ka pohe pipito, te ukru, ba te ngonge, nei ka famane pohe vegha. Mana lase horo tothoghale ka thua nafnata glepo thofno jateula te chekedi iagho ka mana re eghu. Te keli na iagho snakreni mana mala loku baludi nou mae gloku iagho are, nei baludi mae teke loku ranghini King Devet kmamu iagho tifa ia.

15“Te keli na iagho famei wit, nei bali, nei waen nei oliv oel eghu ka mae gloku igre leghuni unha teke nhaꞌa chekeni iagho na. 16Mare ginauna tei Lebanon mala kato thaba te magnahaghedi iagho re. Eghuteuna mare ginauna pala soru thaba igre ka gratha na mala haru fodu jare. Eghuteuna mare na hata tei phugra gaju igre Jopa. Eghuteuna nou mae gloku iaghore ginauna soru ka vido tuana mala pala tei Jerusalem.”

17Mae Solomon ne kaha naiknodi keha kantri te au Israel jateula teke edi kmagna mana King Devet tifa ra neu. Eghuteuna khaputudi mae gloku igre thokeni kaisei gobi glima fulu thilo thogha namno gobi mae. 18Eghuteuna mana jaola ne vavahi fitu salei thogha mae mala paladi glepo te mala horodi phei suga igre, eghuteuna nhana salei thogha mae mala dokha nei mala kato thina eghu ka thogele ro. Eghuteuna thilo thogha namno gobi mae mala fiofilodi mae gloku igre, mala tangomana gloku na te tei faꞌulu nei loku fakeli teuna.

3

King Solomon ne horo Sugablahi na

(1Ki 6:1-38)

1-2Aonu ka fafati finogha ka fapea nhigra te king mae Solomon igre, mana ne funu loku ka nogna Sugablahi LORD. Mana ne horo Sugablahi igne Jerusalem ka vido aheva teke vahinihi kmagna mana King Devet, teke tarabanahi vido te mala babana Sugablahi igne ke kligna Thogele Moriah, ka vido te mala fagagae wit mae Arauna tifa ia, mana vikegna mae Jebus. Igne vido aheva LORD teke fakakhanani thegna ka mae Devet ia.

3Solomon cheke ka mare mala horo Sugablahi igne leghuni nogna gaoghatho na. Eghuteuna mare leghuni nodi fafaja mae Jiu tifa ra. Brahugna Sugablahi igne na varadaki fitu mita, eghuteuna krepagna na nheva mita. 4Krepagna varanda ke ulugna Sugablahi igne na nheva mita, eghuteuna haghegna na thokeni nheva mita.

Eghuteuna gringni ke lamnagna varanda igne na, mare toku tafru ka famane gol. 5Chogho biꞌogna Sugablahi igne na, mare horo gringnigna na ka thaba gaju paen, eghuteuna mare sesere gringni igre ka famane gol. Eghuteuna mare sesere gringni igre. Mare horo mumuju ka grege thubo nei ka chen. 6Mare sesere Sugablahi igne ka famane thina, nei famane gol funudi ka namono Pavaem. 7Mare lilisei gol ka gringni, nei ka fatha, ka grengatha, nei ka thabadi grengatha re. Eghuteuna mare jaola eꞌei mumuju engel ka gringnire.

8Mare ne horo Chogho te Thofno Blahi fara na. Eghuteuna brahugna chogho igne nheva mita, eghuteuna krepagna na jaola nheva mita. Fafajagna na leghuni krepagna Sugablahi igne. Mare toku tafru ka gol gringni gna Chogho te Thofno Blahi igne. Tahudi gol igre, varadaki kaisei thogha kilo. 9Eghuteuna gol te hata mare te horo nila igre, tahu salaꞌuni vido kilo. Jaola mare horo gringnigna chogho kligna na ka gol.

10Mare horo phei mumuju engel, eghuteuna toku tafrudi repa ka gol. Mare lilisei phei mumuju igre ka chogho te thofno Blahi Fara na. 11-13Mare fakegra haghe kaisei mumuju engel ka keha phile na, eghuteuna keha na ka keha phile na, eghuteuna repa kafe figri mei ka grengatha na. Phei engel igre au baghidi. Brahugna kaisei baghi na salaꞌuni phei mita, eghuteuna kate au repa ka chogho igne na, baghidi re fnerha, eghuteuna khukrugna kaisei baghi na thoke ka khukrugna keha baghi na farihotei chogho. Brahudi fati baghidi phei engel igre, te funu ka khukrugna kaisei baghi te tei thoke ka khukru baghigna keha engel na, nheva mita.

14Eghuteuna pohe te fagefe haghe mare te mala bobothogna chogho igne, mare horo ka famane pohe vegha, balu koten te pipito, te ukru nei te ngonge. Mare hata koten igre mala susuki thotoghale engel tadi.

Phei khegra biꞌo teke horo ka bras

15Ke ulugna Sugablahi igne mare edi phei khegra biꞌo. Haghedi phei khegra igre nabotho namno mita. Eghuteuna mare hohoro phaꞌudi phei khegra igre. Haghedi phaꞌudi phei khegra igre salaꞌudi phei mita. 16Mare lalaoni phaꞌudi phei khegra igre ka bras chen tei falithui mala jateula fangna eghu filodi re. Eghuteuna mare lalaoni ka kaisei gobi mumuju sisi pomegranet. 17Mare fakegra haghe phei khegra biꞌo igre ke ulugna varanda gna Sugablahi na. Khegra te au ke mata na, mae Solomon kiloni Jakin, gaoghathogna na, “Neke horo God.” Eghuteuna keha te au ke raru na, mana kiloni Boas, gaoghathogna na, “God neke farhetani mana.”

4

Glepo ka nogna Sugablahi LORD

(1Ki 7:23-51)

1Mare horo kaisei olta ka bras. Brahudi fati khukrugna olta igne, nheva mita. Eghuteuna haghegna na fati mita vidogna. 2Mare horo kaisei tangk biꞌo ka bras. Haghegna na salaꞌudi phei mita, eghuteuna ke lamna te funu ka keha phile na te tei thoke ka keha phile na, namo fati mita vidogna, eghuteuna thutagna te lithui ke kosi na nabotho thiloi mita vidogna. 3Pari ka pesigna tangk igne, au phei thura mumuju buluka te kegra faligohoni. Mumuju igre thofno loku fodu jateula te kaisei vido eghu ka tangk igne, eghuteuna mare edi varadaki mumuju buluka ka kaisei mita.

4Eghuteuna mare edi nabotho phei mumuju buluka nalhaꞌudi mala kegra fodu. Keha thiloi re figri famaghati, keha thiloi re figri famata, keha thiloi re figri famosu, eghuteuna keha thiloi re figri fararu. Tangk igne gnokro ka thagrudi nabotho phei mumuju buluka nalhaꞌudi igre. 5Thutagna tangk igne thogra thokeni nhana sentemita. Eghuteuna ka foflogna kligna na thora jateula kaisei kapu te peko fakosi ra eghu, ba jateula sisi jungutu te kiloi lili ra eghu. Tangk igne tangomana te fodu te thokeni namno salei namno thogha lita khoꞌu.

6Eghuteuna mare edi nabotho dis biꞌo, aonu mare lilisei glima dis ke mata Sugablahi, eghuteuna keha glima dis ke raru. Dis igre mala titihi nafnahi te krono kate fafara hatimare mae pris. Eghuteuna khoꞌu te au ke lamnagna tangk igne mala titihi khame nei ghahe eghu hatimare mae pris.

7-8Mare edi nabotho glepo mala lilisei juta leghuni unha te ghathoni mare na. Eghuteuna mare edi nabotho tevo. Aonu mare lilisei nabothoi igre ke lamna Sugablahi.

Mare lilisei glima glepo mala lisei juta nei glima tevo eghu ke mata, eghuteuna glima glepo mala lisei juta nei glima tevo eghu ke raru. Eghuteuna mare edi kaisei gobi dis ikodi ka gol.

9Eghuteuna mare eni kaisei glalaba biꞌo te titili ka thina ke kosigna Sugablahi na. Glalaba igne maladi mae pris kolho. Eghuteuna mare ringni lithui ka thina glalaba biꞌo ke kosigna Sugablahi igne. Grengatha te mala tei ka phei glalaba igre mare toku tafru ka bras. 10Mare lilisei tangk biꞌo igne rhegna sulukhugna Sugablahi na ke mata ghe maghati. 11Eghuteuna mare jaola edihi baket mala lilisei nakrofu khaꞌaghi, sevol nei dis.

Aonu mae Huram ne loku fahui gloku mala edi mana teku King Solomon teke kilo meini mana mala horo mana nogna Sugablahi God na tekuna.

12Glepo teke horo mana ka bras re igre:

Phei khegra biꞌo.

Phei phaꞌu khegra te jateula dis teu kligna ka phaꞌudi phei khegra igre.

Phei glepo te jateula fangna teu te lalaoni ka phei phaꞌu khegra igre.

13Fati gobi mumuju sisi pomegranet, phei gobi ka kaisei fangna ka kaisei phaꞌu, eghuteuna phei gobi mala fangna ka keha phaꞌu na.

14Nabotho chariot mala pala khoꞌu, baludi nabotho dis khoꞌu.

15Kaisei tangk biꞌo gnokro ke klignadi nabotho phei mumuju buluka nalhaꞌudi igre.

16Baket mala nanhaꞌa nakrofu khaꞌaghi, nei sevol, nei foke mala churu nafnahi.

Mae Huram neke edi glepo igre ka bras malagna nogna Sugablahi LORD na ranghini King Solomon. 17King neke cheke ka mana mala edi glepo igre ka sare rhegna Khoꞌu biꞌo Jordan, farihoteidi phei namono Sukot ghe Saretan. Jare teke tofa mare bras teke blalho na, te mala edi glepo igre. 18Nu king neke theome chekedi mare mala skel gobigna lepo igre, naugna thono kmana fara, eghume mare theome nanga nodi te mala lasedi tahu dire.

19Aonu King Solomon neke chekedi mae glokure mala edi glepo te mala lilisei ke lamnagna Sugablahi na. Glepo teke edi mare ka famane gol igre:

Olta mala Gahu Insens.

Tevo mala lilisei Bret Blahi.

20Nabotho juta, baludi glepo te gnokro ke klignadi. Aonu mare ne lilisei nabotho juta igre au ke ulugna Chogho te Thofno Blahi Fara na leghuni unha te chekeni ka Vetula na.

21Mumuju sisi, juta, nei chochomi. Chochomi igre gol kolho.

22Eghuteuna glepo mala falehe juta, nei dis mala hata insens, nei sevol mala krisu sisibe khaꞌaghi te phae fabrahu, nei dis mala lilisei dadara buluka ba sipu. Nei gol te toku tafrudi phei grengathagna Chogho te Thofno Blahi Fara na, nei phia grengathagna chogho biꞌogna Sugablahi na.

5

1Kate loku te gnafa King Solomon gloku te eni ka nogna Sugablahi LORD na igne. Eghume, mana hata silva nei gol nei keha glepo langau eghu teke fablahi kmagna mana King Devet tifa ra ne tei lilisei ka chogho te mala lilisei glepo ka Sugablahi na.

Hatimare mae pris pala Bokis Blahi na ne tei ka Sugablahi na

(1Ki 8:1-9)

2King Solomon ne kilo meidi mae mala baubatu ka vike te gnafa Israel, nei mae funei ka tharakna te gnafa, nei keha mae mala baubatu langau eghu mala kafe tei Jerusalem. Mare ne kafe tei Saion ne hata nogna Bokis Nhaꞌa Cheke LORD na pala ne haghe ka Sugablahi na. Ka narane igre keha nanghagna Jerusalem na Saion, ba “Nogna Namono Biꞌo King Devet.” 3Eghuteuna mare ne kafe tei ka king ka Narane biꞌo te mala Au ka Grorofe Ikoi, ka fafitu nhigra ka nodi finogha mare na.

4Kate tei te gnafa mare na, mae Livaet gre ne pala Bokis Blahi na. 5Eghuteuna mae pris ka vikegna mae Livae igre hata ne tei Suga Tapuale te Blahi na baludi keha glepo blahi langau eghu. Mare pala ne tei glepo igre ka nogna Sugablahi LORD. 6Eghuteuna King Solomon baludi goro mae biꞌodi Israel re ne kafe khapru mei ke ulugna Bokis Blahi igne, eghuteuna mare ne edi kmana fafara ka sipu nei buluka eghu te theome tangomana kaisei naikno te kahadi re.

7Aonu hatimare mae pris pala Bokis Nhaꞌa Cheke igne ne tei lamna ka Sugablahi na. Mare tei ne lilisei lamna ka Chogho te Thofno Blahi Fara na ke pari baghidi phei mumuju engel igre. 8Baghidi phei mumuju engel igre toku mei ke kligna gna Bokis Blahi igne, nei ke klignadi phei gaju te mala pala igre. 9Phei gaju igre thono brahu fara, jame ihei te kegra ka Chogho biꞌo te Blahi igne na, mana tangomana te filoni khukrudi phei gaju igre. Nu jame ihei te kegra teu kosi ka Sugablahi na, mana theome tangomana te filodire. Phei gaju igre au ngala jare mei thoke gognarogne. 10Theo kaisei unha nga te au ke lamnagna Bokis Blahi igne, nu phei thina tataba teke lilisei mae Moses tifa ra kolho te au teu jare na. Kani teke jifla mei Ijep mae Moses baludi naiknodi Israel ra, LORD neke eni kaisei nhaꞌa cheke baludi mare ka Thogele Sanai, ka narane tuare mae Moses neke lilisei phei thina tataba ka Bokis Blahi igne.

11Eghuteuna kate jifla mei mae pris igre ka Chogho biꞌo te Blahi na mare te gnafa na ne fagaedi thedi ka tathagna LORD, neuba mare ne mei ka unha nafnata tharakna. 12Eghuteuna mae Livaet te gnafa igre pipichi famane pohe vegha, eghuteuna mare kegra rhegna olta na fei ke maghati. Mae te koje igre, Asaf, mae Heman nei mae Jedutun, nei thudire baludi kheradi re. Mare lalahu ka belo nei thua nafnata gita, eghuteuna kaisei gobi varadaki pris jaola ifu ka khufli. 13Eghuteuna kate koje teu mae te mala koje gre, hatimare mae pris gre ifu ka trampet, eghuteuna keha maere mare lalahu ka simbol nei ghita. Nodi khoje mare igre famane fara fanomhodi re. Mare koje mala kilo fnaknoni LORD, ne cheke eghu:

“LORD thofno keli fara,

eigna Mana ghatho ghita fabrahu.”

Aonu kaisei khoveo mei ne fodu ka Sugablahi na, 14eghume, mare theome tangomana te edi nodi gloku re, naugna naphaegna nogna nolaghi LORD na ne fodu ka nogna Sugablahi na.

6

1Aonu mae Solomon ne tarai, “LORD, iagho neke chekeni nate au iagho ke lamnagna khoveo te romno na. 2Gognarona iara la horohi kaisei famane Sugablahi malamu iagho. Kaisei vido mala au fabrahu iagho tagna.”

3King figri lao ka naiknodi Israel te kegra teu ka vido tuana ne fablahidi mare. 4Aonu mana ne cheke eghu,

“Tahati cheke fakelini LORD, noda God tahati maeda Israel. Mana ne eni unha teke nhaꞌa chekeni ka kmagu iara King Devet. LORD neke cheke eghu ka mae Devet, 5‘Funu ka narane teke hata iara nogu naiknore teke jifla mei funu Ijep, te ghilei mei posa gognarogne, iara neke theome vahini kaisei namono biꞌo ka vikegna Israel te mala horo kaisei nogu Sugablahi iara mala tufru soru ghau iara. Eghuteuna iara neke jaola neke theome vahini kaisei mae te mala batu ghami ghotilo na. 6Nu iara vahini Jerusalem namono aheva te mala tufru soru ghau iara, eghuteuna iara neke vahini Devet mala king frunidi nogu naikno iara Israel.’ ”

7Aonu mae Solomon ne cheke eghu, “Kmagu iara King Devet ia neke magnahagheni fara te horo kaisei Sugablahi mala tangomana tahati te mala cheke fakelini nanghagna LORD. 8Eghuteuna LORD neke cheke eghu ka mana, ‘Thofno keli fara te magnahaghei horo iagho kaisei Sugablahi te mala tufru soru ghau iara na, 9nu iagho ginauna theome tangomana nate horo Sugablahi igne. Thumu iagho na ginauna horo Sugablahi te mala fafnaknoni nanghagu iara na.’

10“Eghume gognarona, LORD na la fathokeni nogna nhaꞌa cheke na. Iara ke tughuni mae kmagu mala king gna Israel, eghuteuna iara horo nogna Sugablahi mana na mala tangomana tahati te tufru soruni LORD, noda God tahati maeda Israel. 11Eghuteuna jare nate lilisei iara Bokis Blahi na. Ka Bokis Blahi igne te au nogna Nhaꞌa cheke LORD teke eni mana baludi nogna naikno Israel.”

Nogna tharai King Solomon

(1Ki 8:22-53)

12-13King Solomon ne eni kaisei vido mala thapla mala tangomana mana te kegra haghe te mala facheke na. Mana horo ka bras eghuteuna lilisei farihotei glalaba ke ulu olta. Krepagna vido igne salaꞌudi phei mita, brahugna vido igne salaꞌuni phei mita, eghuteuna haghegna na salaꞌuni phei mita. Aonu mana haghe ka vido mala thapla igne ke uludi naiknodi Israel ne ngafa haghe phei khamegna re kligna ne tarai. 14Aonu mana ne tarai eghu,

“LORD, nomi God ghehati maemi Israel, theo kaisei god aheva nga kligna ba ka nauthoglu igne te jateula iagho teuna. Iagho leghuni nou nhaꞌa cheke na ne ghatho tahudi nou naikno iheire te thofno magnahaghei te leghuni puhimu iagho na. 15Kmagu iara King Devet ia, nou mae gloku iagho ia, iagho neke edihi unha teke nhaꞌa chekedi iagho ka mana ra. Gognarona, nou cheke iagho ra la thoke mei tutuani fara.

16“LORD, nomi God ghehati maemi Israel, tajini sagho fapea nou nhaꞌa cheke teke eni iagho ka nou mae gloku kmagu iara Devet. Iagho neke nhaꞌa cheke ka thugna mana re te mala king fabrahu Israel ginauna, eghu jame te thofno leghudi mare nou Vetula iagho re jateula mana teke leghu nigho iagho ra teuna. 17Eghume, iagho nomi God ghehati maemi Israel, edi sagho mala thoke mei unha teke nhaꞌa chekedi iagho ra.

18“LORD, iagho ginauna na mei au balumi ghehati naiknogna nauthoglu igne sia? Kligna na namono biꞌo fara theome nabamu iagho te au tagna na. Sugablahi te eni iara igne jaola ikoi fara theome nabamu iagho te au tagna na. 19LORD, nogu God, fanomho mei ka nogu natanhi nei nogu tharai teu iara nou mae gloku gne. Keli ranghi ghau nei tusu mei ranghi ghau glepo te tore nigho iara gognarogne. 20Iara magnahaghei nigho iagho te filo meini Sugablahi igne hamerane, naublatha nei bongiro. Igne Suga teke nhaꞌa chekeni iagho te mala au Nanghamu iagho na. Jame te eghuna, iara laseni, iagho ginauna nomhini nogu tharai iara na kate tarai ari iara ka vido igne. 21Fanomho ka nogu tharai iara nou mae gloku gne, eghuteuna fanomho ka nodi tharai nou naikno iagho gre, kate mei tarai mare ka vido igne. Neubane au neu iagho ka namonomu na kligna, fanomho mei ka nomi tharai gre. Eghuteuna kate fanomho iagho na, hata fadeleidi nakhibomi gre eghu.

22“Jame ihei te eni kaisei najafra ranghini kheragna fofodu na, eghuteuna hata mei mare mae igne ka nou olta iagho na, eghuteuna glahu cheke faheta mana ka tathamu iagho na, eghuteuna chekeni neke theome eni teuna. 23LORD, neuba iagho ne au neu kligna, fanomho mei fadoglini puhi igne. Jame te theome doglo mana na, iagho fateni mana eghuteuna parani mana leghuni unha teke eni mana na. Nu jame te doglo teu kolho mana na, iagho chekeni mae igne theome nabagna te au papara na teuna.

24“Jame mae naoka gre uluni magra na ka nou naikno iagho Israel igre naugna mare ne tapla jafra ka nakhibo ranghi nigho iagho. Eghuteuna jame teke pulo mei mare ka iagho, eghuteuna ke mei ka Sugablahi igne meke fafnaknoni nanghamu iagho nodi God na, eghuteuna tarai ka iagho mala hata fadeleidi nakhibodi re teuna. 25Jame teuna, neuba iagho ne au neu kligna, iagho fanomho mei ka nodi tharai re. Iagho hata fadeleidi nakhibodi nou naikno iagho Israel. Eghuteuna ke hata fafigridi ka namono teke tusu ranghidi iagho nei ka gradi mare tifa ra.

26“Jame te theome nakhete naugna nou naikno iagho gre ne tapla jafra ka nakhibo ranghi nigho iagho. Nu jame te tarai mei mare ka Sugablahi igne, eghuteuna fafnaknoni nanghamu iagho na, eghuteuna ke figri mare gaoghathodire me koko nakhibo igre naugna te paradi iaghore teuna. 27Jame teuna, neuba iagho ne au neu kligna, iagho fanomho mei ka nodi tharai nou naikno gre. Hata fadeleidi nakhibodi nou naikno iagho Israel. Farirhiu ranghidi puhi te doglo na, eghuteuna snakrei mei ranghidi nakhete mala soru mei ka namono teke tusu lao iagho ka nou naiknore tifa ia mala au fabrahu mare tagna.

28“Jame theo gano, ba fogra biꞌo te mei goigonidi nou naikno iagho te au ka kantri igne, ba muno te mei goigonidi gano ka nagare, ba mae naoka te mei magri ghami. 29-30Te eghuna, iagho fanomho ka nodi tharai nou naikno iagho Israel. LORD, iagho ngala te lasedire gaoghathodi mare te gnafa na. Eghume, kate theome doglo gaoghathodire, mare na tarai ari ka Sugablahi igne, eghuteuna mare na ngafa haghe khamedire mala tarai ari ka iagho, neuba iagho ne au neu kligna, iagho fanomho ka nodi tharaire. Hata fadelei nakhibodire. Naugna iagho ngala te laseni nagnafagna naiknogna nauthoglu igne, iagho tangomana te fadoglidi mare leghuni unha teke eni mare na. 31Ka puhi igne, mare tangomana te mhaghu nigho nei leghuni puhimu iagho na leuleghu narane kate au mare ka namono teke tusu lao iagho ka kuꞌemi ghehati tifa ra.

32“Naiknodi keha kantri igre ginauna nomhidi thoutonu eimu iagho te au nolaghi biꞌo, nei iagho edi kmana glepo te biꞌo mala togho ghami ghehati. Eghume glahu kaisei maegna ka keha kantri te khaba igre mei mala fafnaknoni nanghamu iagho na, eghuteuna tarai lao ka Sugablahi igne. 33Jame te eghuna, neuba iagho ne au neu kligna, fanomho mei ka nogna tharai mana na. Ka puhi igne, naikno te gnafa ka nauthoglu igne ginauna thofno laseni nanghamu iagho na, nei gaoghathomu iagho na, jateula nou naikno iagho te ghatho tahu nigho igre eghu. Eghuteuna mare ginauna laseni Sugablahi teke horo iara igne, thofno nou iagho.

34“Jame nou naikno iagho gre tei magridi nodi naokare ka vido aheva te tei mare na. Eghuteuna kate tei mare na, mare ginauna figri lao ka namono biꞌo teke vavahi iagho igne, eghuteuna mare ginauna tufru soru nigho ka Sugablahi teke horo iara igne, nei mala tarai ari ka iagho. 35Jame te eghuna, neuba iagho ne au neu kligna, fanomho mei ka nodi tharai mare igre, mala tangomana mare te uluni magra na.

36“Theo kaisei naikno ka nauthoglu igne te snagla ka nakhibo na. Eghume kate tapla jafra ka nakhibo nou naiknore, iagho jame diꞌatamu ka mare, snakredi mae naokare mala mei uludi mare, eghuteuna hatadi mare tei ka nodi kantri mare re, neubane namo ba khaba Israel. 37Jame tutuani eghuteuna mare au ka keha kantri are, glahu teke hogri nagnafa mare teke tarai ari ka iagho mala cheke thakledi puhidi te diꞌa, nei nakhibodire. 38Jame tutuani te au teu mare ka kantri nodi naoka re, glahu teke figri gaoghathodi mare ke pulo mei ka iagho, eghuteuna ke ghatho tahu nigho fara. Eghuteuna kate eghu mare na, mare ginauna figri tei ka namono teke tusu lao iagho ka kuꞌemi ghehati tifa ra, nei ka namono biꞌo teke vahinihi iagho, nei ka Sugablahi teke horo iara te mala pogho soru ka nigho na, nei tarai ari ka iagho. 39Jame te eghu na, neuba iagho ne au neu kligna, iagho fanomho mei ka nodi tharai mare re, nei toghodi eghu. Iagho hata koko nakhibo teke edi fadiꞌa ranghi nigho nou naiknore.

40“Nogu God, filo mei fabrahu ka ghehati, eghuteuna fanomho mei ka nomi tharai ghehati te edi ghehati ka vido igne.

41“LORD God, iagho mei au fabrahu ka nou vido iagho igne

balugna Bokis Blahi te fakakhana nou nolaghi biꞌo iagho.

LORD God, iagho snakredi nou mae pris gre mala filo ari fabrahu ka iagho mala fakarhidi iagho,

eghuteuna iagho snakredi iheire te ghatho tahu nigho iagho gre mala kelitadi fara mare ka puhimu iagho te keli igre.

42LORD God, thosei figri tagruni mae ihei teke vavahi iagho te kegra king igne.

Ghathoni teke nhaꞌa cheke iagho mala ghatho tahuni nou mae gloku King Devet teku ia.”

7

King Solomon ne taofi ka Sugablahi na

(1Ki 8:26-66)

1Kate gnafa tarai King Solomon igne, khaꞌaghi na ne soru mei funu kligna ne ghamu fateo fafara teke edi naiknore. Eghuteuna naphaegna nogna nolaghi LORD na ne fodu ka Sugablahi na! 2Eghuteuna hatimare mae pris theome tangomana te ruma ka nogna Sugablahi LORD na, naugna naphaegna nogna nolaghi LORD igne ne fodu ne salaꞌui ke lamnagna nogna Sugablahi LORD na. 3Kate filoni naiknore te soru mei khaꞌaghi igne funugna kligna na, eghuteuna naphaegna nolaghi igne ne theome gnafa te phae ke kligna Sugablahi na, naiknore pogho soru ne ghilei thoke pari ka glose na. Naiknore tufru soru ka LORD ne tegioni mana. Eghuteuna naiknore ne tarai eghu,

“Thofno keli fara,

eghuteuna Mana ghatho tahu ghita fabrahu.”

4Aonu King Solomon baludi naiknodi Israel igre ne fafara mala tufru soruni LORD. 5Mare ne aknu falehe varadaki phei thogha buluka, nei kaisei gobi varadaki thogha sipu malagna fafara igne. Ka puhi igne, king baludi naiknore ne fablahi nogna Sugablahi God igne. 6Ka narane tuana hatimare mae pris ne kegra haghe ka nodi vido na ne kufli ka glepo te kiloi trampet. Ka keha phile na hatimare mae Livaet, mare kegra haghe ka nodi vido na ne koje ka gita nei ifu ka glepo teke edi mae King Devet re. Mare ne koje eghu, “LORD na ghatho tahu ghita fabrahu!” Naiknore ne kafe kegra haghe.

7Aonu mae Solomon ne fablahi glalaba ke ulugna Sugablahi na, naugna olta teke horo mare ka bras na ikoi fara, theome naba te gahu tagna fafara te gnafa re. Eghume ka vido igne te gahu mare u fafara te thofno knoro fara na, eghuteuna mare falao flaoa ka famane wit, nei garofa di fafara re eghu mala laseni mare te au fakeli mare balugna LORD.

8Aonu King Solomon balugna kmana naiknodi Israel ne ei gaghamu eigna Narane biꞌo te mala Au ka Grorofe Ikoi, mare eni gaghamu igne nabagna fitu narane. Ka narane igne, kmana naikno fara mei funudi ke raru Lebo-Hamat, tei posa ka khoꞌu ikoi ke mata nohigna Ijep. 9Mare eni gaghamu igne naba fitu narane mala fablahigna olta na, eghuteuna naiknore neke au fapulo nabagna fitu narane ka Gaghamu gna Narane biꞌo te mala Au ka Grorofe Ikoi igne. Eghuteuna ka fahana gna narane gaghamu na, mare ne loku fodu mala bobothogna gaghamu igne. 10Igne ka fafitu nhigra gna finogha. Eghuteuna ka varadaki thiloi gna nhigra igne, king neke kuru fapulodi naiknore mala ke tei ka namonodi re. Mare te gnafa na ne thofno glealeꞌa fara, naugna mare laseni LORD na neke thofno keli fara ranghini King Devet, nei King Solomon, nei jaola ranghidi naiknodi Israel.

LORD neke mei ka King Solomon

(1Ki 9:1-9)

11King Solomon ne loku fahui nogna Sugablahi LORD na, balugna nogna suga biꞌo thegna na, nei keha glepo te magnahaghei edi mana re. 12Aonu LORD mei bongiro ne cheke eghu ka Solomon:

“Iara la nomhinihi nou tharai iagho ia. Iara la vahinihi Sugablahi igne, eghuteuna ghotilo ginauna mei agne mala fafara ka iara.

13“Nu jame te tapla jafra ghotilo ka nakhibo na, iara ginauna para ghami ghotilo. Eghuteuna iara ginauna theome snakreni nakhete na mala soru mei, ba kuru mei kmana cheche mala goigoni fahui nomi nagare ghotilo are, ba snakreni kaisei fogra te thono diꞌa fara mala para ghami ghotilo. 14Nu jame te nhaꞌa fapari ghami themi ghotilo nogu naikno iara ra, eghuteuna koko ghotilo puhimi te diꞌare, eghuteuna tarai mei ghotilo ka iara teuna, neubane au neu iara kligna, iara ginauna nomhi ghami ghotilo. Eghuteuna iara ginauna hata fadelei nakhibomi ghotilo re, eghuteuna iara ginauna eni glose igne mala ke keli fapulo. 15Nu iara ginauna reireghi fakelini Sugablahi igne, eghuteuna tharai te edi ghotilo ka Sugablahi igne na, iara ginauna tarabanau kolho te mala nomhi ghami ghotilo na. 16Iara ngala neke vahini nei fablahini neku Sugablahi teke horo iagho igne. Nanghagu iara na ginauna au fabrahu ka vido igne. Iara ginauna reireghini, eghuteuna iara ginauna ghatho branani fabrahu.

17“Eghuteuna iagho ghema Solomon, iagho mala leghuni puhigu iara te doglo gne, jateula mae kmamu King Devet tifa ia eghu. Eghuteuna iagho mala faꞌuvedi nogu vetula iara ra, eghuteuna iagho mala edi gobigna lepo teke chekedi iara ka iagho ra eghu. 18Jame te edi iagho gobigna lepo igre na, iara ginauna eni unha teke nhaꞌa chekeni iara balugna mae kmamu iagho ia. Iara neke cheke ka mana eigna kaisei ka tharaknagna mana na ginauna king fabrahu mala funei frunini Israel.

19“Nu jame te figri tagru ghau iara ghotilo maemi Israel gre te theome faꞌuvedi nogu vetula nei nogu cheke teu teke edi iara ka ghotilo ra, ba pogho soru ka keha god delei. 20Jame te eghu ghotilo na, iara ginauna khi fajifla ghami ghotilo ka glose mala nomi ghotilo teku iara igne, eghuteuna iara ginauna tiroguni Sugablahi teke fablahi iara mala pogho soru ghotilo ke ulugu iara teku igne. Eghuteuna naiknodi keha kantri are ginauna cheke faparini nei maꞌeni eghu Sugablahi igne. 21Eghuteuna famane Sugablahi igne ginauna jateula bukrei thina eghu kolho. Aonu naikno nate mei salaꞌu tagna na ginauna jaglo nodi fara na cheke eghu, ‘Naugna unha si LORD te goigonini glose igne ba Sugablahi ignea?’ 22Aonu naiknore ginauna cheke eghu, ‘Naugna mare neke tei kokoni LORD, nodi God mae kuꞌedi mare tifa ra, mae ihei teke hata fajifladi ka namono Ijep. Eghuteuna mare neke leghudi keha god delei neke pogho sorudi nei loku ranghidi neku. Eghume mana nhaꞌa mei puhi biꞌo igre ke klignadi mare.’ ”

8

Gloku teke edi King Solomon

(1Ki 9:10-28)

1King Solomon neke horo nogna Sugablahi LORD na nei nogna suga biꞌo thegna na neku nabagna varadaki finogha. 2Eghuteuna mana neke horo fakeli namono teke snakre lao King Haeram maegna Taea igne ka mana ra mala au tadi vikedi Israel. 3King Solomon tei ne magra ka mare ke raru Hamat-Soba. Mana uludi mare ne hata namono igne. 4Eghuteuna mana bara ne ligoho ka thina namono te au ka namono nagou Tadmoa. Eghuteuna mana chekedi nogna mae glokure neke babana fakeli namono Hamat mala lilisei gano nei glepo mala magra. 5Eghuteuna King Solomon jaola ne babana fakeli Bet-Horon te au ke kligna thogele nei Bet-Horon te au ka pesigna thogele na. Mare bara ne ligoho ka thina phei namono igre, eghuteuna grengathagna bara igne mare bibilakhi ka aean brahu. 6Mare jaola neke babana fapulo namono Balat nei keha namono mala lilisei gano, chariot nei hose mala magra, ba keha glepo te magnahaghei edi mana Jerusalem nei Lebanon, nei ka keha vido ba nohi te king frunidi mana.

7-10Ka narane igre, naiknodi Israel gre hata namono te gnafa te au ka kantri igne, eghuteuna mare neke theome aknu falehe naikno teke kulu au ka namono te gnafa ke lamnagna kantri igne. Naikno igre vikedi mae Het, mae Amo, mae Peris, mae Hivi, nei mae Jebus. Eghume naikno te au teu ka nodi namono maedi Israel gognaro igre theome naiknodi Israel. Aonu King Solomon ne huhurudi naikno igre ne loku fabrahu Israel jateula naikno sneka neu. Mana ne lilisei phei gobi glimafulu maedi Israel mala reireghidi mae sneka igre. Eghuteuna mana theome magnahaghedi mae Israel gre te loku jateula sneka teuna. Mana magnahaghedi mae Israel te mala soldia nei komanda ka armi. Eghuteuna kehare mala funeidi mae te loku ka chariot nei mae soldia te saghe ka hose.

11Eghuteuna kate gnafa nogna suga biꞌo khetogna mana thugna gaꞌase king gna Ijep, mana hata fajiflani naꞌa ka nogna namono biꞌo King Devet na ne tei au ka nogna suga majaghani biꞌo na. Mana ne cheke eghu, “Theome keli khetogu iara gne te au ka nogna suga biꞌo mae kmagu iara na, naugna vido te au nogna Bokis Blahi LORD igne thono blahi fara, eghume naꞌa theome naba te au agne na.”

12Leuleghu fata na, mae Solomon gahu fafara ka LORD ke kligna olta teke horo mana ka glalaba ke ulugna Sugablahi na. 13Mana fafara koba ka narane blahire leghuni unha te chekeni ka nogna Vetula mae Moses. Tulao ka Narane Sabat, Gaghamu Khafa, nei thilo gaghamu te edi mare leuleghu finogha, Narane biꞌo eigna Bret te Theo Isi gna, Narane biꞌo eigna Fitu Wik, nei Narane biꞌo Eigna te Au ka Grorofe Ikoi. 14Mana vavahi keha mae pris mala loku leuleghu narane, leghuni unha teke chekeni mae kmagna na. Eghuteuna mana vahidi mae Livaet mala toghodi hatimare mae pris, mala koje nei mala kilo fnaknoni God. Mana jaola vahidi mae iheire te mala reireghi grengathagna Sugablahi na, leghuni unha teke chekeni mae Devet nogna mae gloku God tifa. 15Mae pris nei mae Livaet teu igre mare thofno leghudi fara nogna cheke king re ne edi gobigna lepo igre, neuba mare jaola reireghidi chogho mala liliseidi glepo teke tusu ranghini LORD.

16Aonu gloku te gnafa teke edi mae Solomon igre ari ne gnafa nodi. Glokugna nogna Sugablahi LORD na ne thofno keli fara, funu ka narane teke famamhakugna pari na tei posa ka fahuhuigna gloku na.

17King ne tei ka phei namono Esion-Geba ghe Elat ka gratha Idom. 18Ka narane tuare, King Haeram ne fatei keha vaka ka King Solomon baludi keha kapten nei kru eghu, mae iheire te lase loku ka vaka. Mare tei ka kantri Ofia hata neke pulo mei baludi nabotho namno thogha kilo gol ne tufa ka King Solomon.

9

Kuin gna Seba ne mei filoni King Solomon

(1Ki 10:1-13)

1Kuin gna Seba nomho thoutonu eigna King Solomon, aonu naꞌa mei ne filoni mana Jerusalem. Naꞌa ne fariuriudi nogna famane gaoghatho te keli manare balu ghusna te ninhigrana fara. Naꞌa mei balugna kmana naikno, eghuteuna luja kmana glepo ka nogna kamelire. Naꞌa au glepo te famane sisiri kelidi mala gahu insens, nei thina te famane keli filodire, nei kmana gol fara. Kate mei filoni King Solomon na, naꞌa ghusna ne ghusna ka mana. 2Mae Solomon ne cheke tughudi ne gnafa faghusna igre. Theo kaisei glepo te ninhigrana fara ka mana te mala cheke fajifladi gaoghathodi ghusna te edi naꞌa igre. 3Aonu Kuin igne ne filo glanidi nogna famane gaoghatho te keli mana re, eghuteuna naꞌa ne filodi nogna suga biꞌo teke edi manare. 4Eghuteuna naꞌa filodi gano te au ka tevo na, nei gnokrodi nogna mae biꞌore, nei pohe te pipichi nogna mae glokure. Naꞌa jaola filodi mae gloku te hata te mei gano nei waen teu ka gaghamu na. Eghuteuna naꞌa filodi fafara te edi ka nogna Sugablahi LORD na. Kuin ne jaglo nogna fara ka gobigna lepo igre.

5Aonu Kuin ne cheke eghu ka King Solomon, “Nonomho eidi nou gloku nei nou glalase teu iagho te nomhidi iara kate au teu iara ka nogu kantri na ra thofno tutuani fara. 6Nu iara neke theome fatutuani la ghilei mei filo tathagu. Iagho lalase tutuani fara, eghuteuna iagho dedei fara salaꞌudi unha te mei cheke naikno gre ka iara ra. Uve, iara neke nomhini kakatha kolho eidi gobigna glepo igre. 7Nou mae biꞌo nei nou mae gloku teu iagho igre thono glealeꞌa nodi fara, naugna mare ne au balumu iagho fabrahu ne nomhidi nou cheke nei nou famane gaoghatho te keli teu iaghore. 8Iara cheke fakelini LORD nou God iagho na! Mae ihei te vahi nigho iagho te mala king gna Israel, eghuteuna mana kelitagna fara ka iagho. Naugna mana ghatho tahu ghami ghotilo naiknomi Israel fabrahu, mana vahi nigho iagho mala king nei mala batudi eghu iagho naiknodi Israel ka puhi te keli, nei mala fatedi naiknore ka puhi te doglo.”

9Aonu Kuin hata ne mei namha teke hata teke mei naꞌa igre ne tusu lao ka King Solomon. U namha igre, fati thogha kilo gol, nei kmana glepo te famane sisiri kelidi te mala ei insens, nei keha famane thina te keli fara filodi re. Funu tifa te mei posa gognarona, theo kaisei naikno te tufa famane insens salaꞌudi unha teke tufa Kuin gna Seba igre.

10Nodi mae kru King Haeram ghe King Solomon igre tei ka kantri Ofia hata ne mei gol nei famane thina te keli fara filodi re, nei kmana famane thaba te kiloi algum. 11King Solomon hata thaba algum igre mala horo mala thaplagna nogna Sugablahi LORD, nei nogna suga biꞌo king. Eghuteuna mare jaola hata thaba igre ne edi soasopai nafnata gita mala koje ka Sugablahi. Funu ka narane tuare te ghilei mei posa gognarona, theo kaisei naikno te hata te mei kaisei thaba algum Israel.

12Eghuteuna King Solomon ne tusu ranghini Kuin gna Seba unha teke toredi naꞌa re. Aonu mana ne tusu ranghini la ngau keha glepoi ka naꞌa salaꞌudi unha Kuin teke tusu ranghini mana re. Aonu Kuin neke pulo ka nogna kantri na baludi nogna mae glokure.

King Solomon dedei fara

(1Ki 10:14-29)

13King Solomon tangomana te hata varadaki thilo thogha kilo gol leuleghu finogha. 14Kehana teuna mana jaola hata sileni ka takis te folini mana hatimare mae bisnis, nei sileni te mei ka mae bisnis di ka keha kantri delei, nei sileni te hata mana ka king di Arebia, nei ka mae gavana di ka nohigna Israel, mare hata mei gol nei silva eghu ka Solomon.

15King Solomon hata gol mala horo phia gobi greoreo biꞌo. Tahudi gol malagna kaisei greoreo na namo thokeni fitu kilo. 16Eghuteuna mana hata gol mala horo thilo gobi greoreo ikodi. Tahugna kaisei na namo thokeni phei kilo. Mana lilisei greoreo igre ke lamnagna Suga biꞌo Gajudi Lebanon.

17Eghuteuna king jaola ne horo kaisei sape nafnakno. Mana sesere sape nafnakno igne ka kheꞌi elefant, nei ka famane gol. 18-19Sape nafnakno igne au namno step te mala haghe tagna na, eghuteuna nabotho phei mumuju lion te kegra sopa ka phei khukrudi namno step igre. Mare lilisei kaisei glepo pari ke ulu mala tapla king ke kligna gna. Mare edi glepo igre ka gol. Sape nafnakno igne au phei vido mala lilisei khame, eghuteuna phei mumuju lion khegrau jare, kaisei khegra ka keha phile na, eghuteuna kehana kegra ka keha phile na. Theo kaisei king ka nauthoglu igne teke eni kaisei sape nafnakno biꞌo jateula nogna mae Solomon igne teuna. 20Nogna kapu mala koꞌu King Solomon, mare horo ka gol. Eghuteuna keha glepo te mala ghamu ka Suga biꞌo Gaju gna Lebanon igne, mare horo ka gol kolho. Mare theome eni kaisei glepo ka silva naugna ka naranegna King Solomon igre, te ghathoni mare na silva gne glepo theo nafugna kolho. 21Eghuteuna King Solomon au nogna kmana vaka biꞌo, eghuteuna nogna mae gloku mae King Haeram te loku ka vaka igre. Mare tangomana te tei lithui nabagna thilo finogha, vaka igre te pulo mei balu gol, nei silva, nei kheꞌi elefant, nei mongki nei thua nafnata nanghaji.

22Ka narane igre, King Solomon thono mae dedei fara salaꞌudi keha king ka nauthoglu igne, eghuteuna jaola thono lalase fara salaꞌudi mare. 23Kmana king ka nauthoglu igne magnahaghei fara te mei fanomho ka nogna gaoghatho te keli teke nhaꞌa lao God ka nagnafagna mana na. 24Leuleghu finogha na mare te gnafa na hata mei namha ka mana, silva, gol, pohe, glepo mala magra, glepo mala ei insens, hose nei dongki.

25Eghuteuna mana au fati thogha vido mala lilisei hose nei chariot, nei nabotho phei thogha mae mala saghe ka hose. Mana tathaji kehare Jerusalem, eghuteuna keha ka namono jare Israel. 26Mana funei frunidi hatimare mae king funu ka khoꞌu biꞌo ke raru Khoꞌu biꞌo Iufretis tei posa ke mosu Filistia, eghuteuna tei posa ka nohi ke mata Ijep. 27Ka narane te king mae Solomon igre, silva na kmana fara Jerusalem jateula te fiti thina ra eghu kolho. Eghuteuna mana edi kmana thaba fara ka gaju sida jateula thua nafnata thaba te kotu tafri kolho ka thogele ra neu. 28Nogna mae bisnis mae Solomon igre tei foli hose Ijep nei ka keha kantri are neu.

King Solomon ne lehe

(1Ki 11:41-43)

29Keha glepo teke edi King Solomon funu ka narane te funei fruni mana te mei posa ka narane leghu lahu na, mare rioriso sukha ka thilo buka te kilodi, nogna Grioriso Profet Natan, nei nogna Cheke Profet Ahaeja maegna Saelo, nei nogna Mifi Profet Ido eigna King Jeroboam thugna mae Nebat. 30Solomon neke king Jerusalem, funei frunidi vike te gnafa Israel phiatutu finogha. 31Kate lehe mana na, mare ne giugiluni mana ka bekudi kuꞌegna ra ka nogna Namono biꞌo King Devet. Eghuteuna thugna mana Rehoboam hata sapegna mana na neke king.

10

Thoutonu eigna King Rehoboam

(1Ki 12:1-20)

1Mae Rehoboam ne tei Sekem, aonu vikegna Israel te au ke mata igre ne kafe mei ka vido igne mala king mae Rehoboam mala funei frunidi. 2Kate nomhini mae Jeroboam eigna King Rehoboam igne, mana neke pulo mei funugna Ijep. Tifa na mana rikha neke tei naugna mana neke mhaghuni King Solomon. 3Aonu vike te au ke mata igne ne kilo meini mae Jeroboam mala tei mare mala filoni King Rehoboam. Eghuteuna mae Jeroboam baludi mae Israel te gnafa igre ne cheke eghu ka King Rehoboam, 4“Kmamu iagho King Solomon ia neke nhaꞌa mei glepo tahu ke klignami ghehati neke para ghami fara ghehati. Jame te keli na iagho roi fafeofeo soru katha ikoi glepo te tahu igne ka ghehati, mala theome kmusa fara ghehati, jame te eghu iagho na, ghehati ginauna au ke parigna nou nolaghi iagho mala loku ranghi nigho iagho.”

5Mae Rehoboam ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo ke pulo mei ka fatilo narane gno.” Aonu naiknore neke figri neke pulo.

6Aonu King Rehoboam tei ne filodi hatimare mae biꞌo nogna advaesa mae kmagna mana tifa ra, mana ne ghusna eghu ka mare, “Ba, ghotilo au keha nomi gaoghatho te keli te mala cheke iara ka mare na?”

7Eghuteuna mare ne cheke eghu ka mana, “Jame te keli fara iagho ka mare na, eghuteuna iagho edi unha te toredi mare teuna, mare ginauna loku ranghi nigho iagho eghuteuna kelitadi te leghu nigho fabrahu na.”

8Nu mae Rehoboam ne tirogna nomhidi nodi advaes goro mae biꞌo igre, aonu mana tei ne filodi bukrei mae majaghani teke biꞌo haghe balugna re. 9Mana ne cheke eghu ka mare, “Ba, ghotilo au keha nomi gaoghatho te keli te tangomana ghotilo te cheke ka iara te mala leghudi iara re? Unha nate chekeni iara ranghidi mae iheire teke cheke eghu ka iara ra, ‘Fafeofeo ranghi ghami gloku biꞌo te nhaꞌa mei mae kmamu ka ghehati ra’?”

10Nu goro mae majaghani teke biꞌo haghe balugna mana igre ne cheke eghu ka mana, “Igne unha nate chekeni iagho ka iheire te cheke eghu ka iagho igre, ‘Kmamu iagho King Solomon ia, neke nhaꞌa mei gloku biꞌo ke klignami ghehati, nu ghehati tore nigho iagho mala ke roi fafeofeo ranghi ghami.’ Nu cheke nate cheke iagho ka mare na igne, ‘Kmagu iara na kaisei mae nheta fara, nu geghesugu iara te ikoi igne nheta fara salaꞌuni mana. 11Tutuani fara, mae kmagu iara na neke para ghami ghotilo ka gloku te biꞌo fara, nu iara ginauna nake para ghami fara ghotilo ka gloku ke biꞌo laoi. Mana neke puri ghami ghotilo ka khodo, nu iara ginauna nake puri ghami ghotilo ka aean.’ ”

12Ka fatilo narane na, Jeroboam baludi naiknore neke pulo mei mala ke filoni mae King Rehoboam leghuni unha teke chekeni king. 13King ne tirogna fanomho ka nodi famane cheke hatimare mae biꞌore, aonu mana ne cheke faheta ka mare, 14ne leghudi nodi cheke mae advaesa majaghani igre. Mana ne cheke eghu, “Kmagu iara na neke para ghami ghotilo ka gloku biꞌo, nu iara ginauna nake para ghami fara ghotilo ka gloku ke biꞌo laoi. Mana neke puri ghami ghotilo ka khodo, nu iara ginauna nake puri ghami ghotilo ka aean.” 15Aonu mae Rehoboam ne tirogna fanomho ka nodi cheke mare re. Mana neke eni igne naugna LORD magnahaghei te thoke mei tutuani nogna cheke na. Cheke igne Profet Ahaeja maegna Saelo neke cheke ka Jeroboam tifa na.

16Nu kate laseni maedi Israel gre filoni king te theome fanomho ka mare na, naiknore ne eha eghu fabiꞌo,

“Devet na theome nomi ghehati!

Thugna Jesi igne theome nomi ghehati!

Tahati kafe naiknoda Israel,

Tahati ke pulo ka namonoda ra!

Lisa lao ka tharaknagna mae Devet mala fiofilo thedi!”

Aonu naiknore neke pulo ka namonodi re. 17Nu Rehoboam king kolho ka naiknodi Israel te au ka nohi Juda.

18Ke leghu, king ne kiloni Adoniram mae ihei te mala fiofilodi hatimare mae glokure mala tei filodi mae lida di Israel te au ke raru. Nu naiknodi Israel igre kegra haghe ne fada thina ni mana ne ghilei lehe mana. Nu King Rehoboam ghosei ka nogna chariot na rikha neke pulo Jerusalem. 19Funu ka narane igne, naiknodi Israel te au ke raru igre theome magnahaghedi king teke karha mei ka tharaknagna King Devet.

11

Profet Semaea cheke faheta ka Rehoboam

(1Ki 12:21-24)

1Kate mei Jerusalem, Rehoboam ne kilodi kaisei gobi nhana salei thogha nogna soldia te rheta lahu ka vikegna Juda nei ka vikegna Benjamin mala tei magra ka vikegna Israel te au ke raru, mala ke pulo mei naikno igre mala ke au ke parigna nogna nolaghi na.

2Nu chekegna God na ne mei ka mae Semaea nogna mae gloku God. Mana ne cheke eghu, 3“Iagho cheke ka Rehoboam, thugna Solomon, king gna Juda, baludi naiknodi Israel te au ka vikedi Juda nei Benjamin, 4LORD ne cheke eghu: Ghotilo thosei tei magridi thabusimi ghotilo are. Ghotilo ke kafe pulo ka namono, naugna iara ngala teke eni glepo igne!” Aonu mare ne leghuni nogna cheke LORD igne ne theome tei magra ka Jeroboam.

King Rehoboam bara thina ne ligoho keha namono Juda

5-10King Rehoboam ne au soru Jerusalem. Mana bara ne ligoho ka thina keha namono ka nohi Juda nei ka nohi Benjamin. Nanghadi namono re igre: Betlehem, Etam, Tekoa, Bet-Sua, Soko, Adulam, Gat, Maresa, Jif, Adoraem, Lakis, Aseka, Sora, Aejalon nei Hebron. 11Mana bara ne ligoho ka thina namono igre, eghuteuna mana vahidi hatimare mae komanda mala fiofilodi namono igre. Eghuteuna ka namono igre, mana nanhaꞌa gano, oliv oel, nei waen. 12Ka puhi igne, mana edi namono igre ne thofno rheta fara, mala tangomana te reireghi fakelidi phei nodi nohi Juda ghe Benjamin.

Hatimare mae pris nei mae Livaet eghu ne mei Juda

13Eghuteuna hatimare mae pris nei hatimare mae Livaet eghu te au ke raru Israel igre mei ne loku fodu ka Rehoboam ke mata Juda. 14Mae igre jifla kokodi nodi suga nei glose teure ne mei Jerusalem nei aheva langau ka keha vido Juda are eghu. Naugna Jeroboam nei vikegna mana re eghu ne theome snakredi mae pris te edi nogna gloku LORD. 15Jeroboam fablahidi nogna pris thegna re te mala loku ka vido blahire. Mare tarai tufru soru ka mumuju nanigot nei ka sua buluka. 16Nu keha naiknodi Israel te au mata igre magnahaghei fara te tarai ka nodi LORD God. Aonu mare jifla Israel ne mei leghudi hatimare mae pris nei hatimare mae Livaet ne mei Jerusalem mala tangomana mare te tarai nei fafara teu ka LORD nodi God kuꞌedi tifa ra. 17Ka puhi igne, kantri Juda ne rheta tulao. Mare sutu hagheni King Rehoboam nabagna thilo finogha. Nafnata puhi te sughu edi mare ka kmagna mana King Solomon nei kuꞌegna mana King Devet.

18King Rehoboam ne tolaghi ka Mahalat. Mahalat gne thugna gaꞌase mae Jerimot, mae Jerimot gne thudi nalhaꞌu King Devet ghe Abihael. Eghuteuna Abihael gne teuna thugna gaꞌase mae Eliab, mae Eliab gne thugna nalhaꞌu mae Jesi. 19Rehoboam ghe Mahalat ne au thilo thudi nalhaꞌu: Mae Jeus, mae Semaraea nei mae Saham. 20Ke leghu, king neke tolaghi ka Maka gragna mae Absalom, eghuteuna repa au fati thudi nalhaꞌu: Mae Abaeja, mae Atae, mae Sisa nei mae Selomit. 21Mae Rehoboam au nabotho nhana khetogna, eghuteuna mana jaola au namno salei fapea khetogna langau eghu balugna. Nu mana namhani fara Maka salaꞌudi keha khetogna nei nogna gaꞌase teure. Eghuteuna mana au varadaki nhanai thugna nalhaꞌu nei namno salei thugna gaꞌase.

22Mana vahini mae Abaeja na teke karha ka Maka igne te mala lida ka mae thabusignare, eghuteuna mae Abaeja mala king ke leghugna thegna. 23King igne lalase fara, eghuteuna mala tusu lao nolaghi ka mae thabusigna re mala funei frunidi rijon ka phei nohi jare Juda ghe Benjamin. Mare au ka namono aheva te bara te lithui ka thina. Leuleghu fata na mae Rehoboam fatei kmana glepo nei gano eghu ka mare, eghuteuna mana jaola hata mei kmana gaꞌase mala tolaghi ka mae thugna nalhaꞌure.

12

Maedi Ijep mei Juda mala magra

(1Ki 14:25-28)

1Kate funei fruni Rehoboam te kaisei king rheta gna Juda na, mana baludi nogna naiknore ne figri tagruni nogna Vetula LORD. 2Naugna mana ne theome ghatho tahuni LORD, ka falima finogha te king Rehoboam igre, King Sisak gna Ijep ne haghe magra Jerusalem. 3Ka narane tuare, King Sisak au kaisei thogha phei gobi chariot mala magra, nei namno salei thogha soldia ka hose. Mae soldia te mei balugna mana funu Ijep igre theome tangomana te kahadi, soldia igre maedi Libia, Suki nei Kus. 4Mare ne uludi namono rhetadi Juda te bara te ligoho ka thina igre ne ghilei tei posa Jerusalem.

5Profet Semaea tei ne filoni King Rehoboam baludi mae lida di Juda teke rikhani Sisak te kafe au fodu teu Jerusalem. Mana ne cheke eghu ka mare, “LORD ne cheke eghu, ‘Ghotilo tei koko ghau iara, eghume, iara ginauna tei koko ghami ghotilo ka khamegna Sisak!’ ”

6Aonu king baludi mae lida igre ne nhaꞌa faparidi thedi ne cheke eghu, “Tutuani, LORD na doglou kolho.”

7Kate filoni LORD te nhaꞌa faparidi thedi mare na, mana neke cheke eghu ka profet Semaea, “Naugna tela nhaꞌa faparidi thedi mare na, iara ginauna na theome goigonidi mare. Kate mei magra King Sisak Jerusalem na, iara ginauna theome snakreni mana mala goigonidi mare. Tutuani, iara neke diꞌatagu fara ka mare, nu iara ginauna theome snakre lao namono Jerusalem ka khamegna Sisak mala goigonidi mare. 8Neuba, iara ginauna snakreni Sisak king gna Ijep mala tapla faparidi mare mala au mare ke parigna nogna nolaghi mana. Eghuteuna ka puhi igne mare ginauna laseni, puhi te loku ranghi ghau iara na thofno keli fara, nu puhi te loku ranghini king gna nauthoglu igne na theome keli.”

9King Sisak balu nogna soldia mei ne magra Jerusalem. Mare ne hata famane glepo te au ka nogna Sugablahi LORD nei ka nogna suga biꞌo king. Mare hata ne tei gobigna lepore. Mare jaola ne hata greoreo mala magra teke horo King Solomon ka gol. 10Ke leghu, King Rehoboam neke horo greoreo ka bras mala ke tughudi greoreo teke hata maedi Ijep ra. Hatimare mae komanda te mala reireghi grengathagna nogna suga biꞌo na, mae igre te mala fiofilodi greoreo igre. 11Eghuteuna leuleghu fata na king tei ka nogna Sugablahi LORD na, mae sekiuriti igre mare pala greoreo igre mala reireghini mana, eghuteuna ke leghu mare ke lisei fapulo ka nodi chogho na.

12Naugna King Rehoboam te nhaꞌa faparini thegna na, LORD na theome diꞌatagna fara ka mana theome goigonini Juda. Eghume, ka narane igre naiknodi Juda gre ne leghuni puhi te keli na.

King Rehoboam ne lehe

13Rehoboam thugna King Solomon, mana kaisei mae king gna Juda te kegra heta kate phiatutu kaisei finogha. Eghuteuna mana king nabotho fitu finogha Jerusalem, namono biꞌo teke vahi fadelei LORD ka namono te gnafa Israel mala tarai nei tufru soruni eghu LORD jare. Idogna king na Nama vikegna Amon. 14Mae Rehoboam ne edi glepo te diꞌa ka tathagna LORD, naugna mana ne theome ghaoghatho heta te mala toreni LORD te mala batuni ka puhi te doglo.

15Thoutonu eidi glepo teke edi King Rehoboam funu ka narane teke king mana te ghilei thoke ka narane teke lehe mana na, nei thoutonudi vikegna mana re eghu, mare neke rioriso soru ka phei buka te kilodi, nogna Thoutonu Profet Semaea nei nogna Thoutonu Profet Ido. Ka narane te king Rehoboam igre, nogna armi mana na magra koba ka nogna armi King Jeroboam. 16Kate lehe King Rehoboam igne, mare ne giugiluni mana ka bekudi hatimare mae king ka nogna namono biꞌo King Devet. Eghuteuna mae Abaeja, thugna mana na neke king tughuni mana.

13

King Abaeja tei ne magra ka King Jeroboam

(1Ki 15:1-8)

1Kate nabotho nhana finogha te king Jeroboam Israel igre, mae Abaeja neke king Juda. 2Mana king Jerusalem nabagna thilo finogha. Idogna na Maka thugna gaꞌase mae Uriel maegna Gibea.

Gognarona kaisei magra biꞌo farihoteidi nodi armi King Abaeja ghe King Jeroboam. 3King Abaeja ne vavahi fati gobi thogha soldia te keli mala tei ka magra. Eghuteuna King Jeroboam hata nhana gobi thogha soldia te nheta mala magra ka mae Abaeja.

4Aonu mae Abaeja ne kegra haghe ke kligna thogele Semaraem, ka thogele te au ka nohigna Efrem, ne eha eghu fabiꞌo, “Iagho mae Jeroboam nei ghotilo maemi Israel, ghotilo fanomho mei ka iara! 5LORD noda God tahati maeda Israel, mana neke eni kaisei nhaꞌa cheke balugna King Devet nei vikegna te mala theome tangomana kaisei naikno te lopini. Te chekeni ka nhaꞌa cheke igne na, Devet nei thugna mana re eghu te au nodi nolaghi te mala king fruni Israel fabrahu na. Ba, ghotilo theome laseni igne? 6Tifa na mae Jeroboam thugna mae Nebat igne neke nogna mae gloku King Solomon kolho. Nu mana neke patugama neke majorani nogna king na. 7Eghuteuna ke leghu, keha mae te diꞌa ne loku fodu ka mae Jeroboam ne fadiꞌani King Rehoboam thugna King Solomon. Ka narane tuare, King Rehoboam mana mae majaghani theome au tagna gaoghatho te keli, nei theome au nolaghi te kegra fothidi mare na.

8“Eghuteuna gognarona, ghotilo mei balu gaoghatho te mala magrini tharaknagna king mae ihei LORD teke vahini mare te mala king, mana tharaknagna King Devet. Nomi soldia ghotilo gre thono kmana, eghuteuna ghotilo pala mei balumi mumuju god teke eni mae Jeroboam ka gol. 9Eghuteuna ghotilo jaola khi fajifladi nogna pris LORD tharaknagna mae Eron ra, eghuteuna ghotilo jaola khi fajifladi hatimare mae Livaet. Gognarona ghotilo fablahi nomi pris themi nafnata puhi te edi mae bongihehe ra. Jame ihei hata te mei kaisei buluka nalhaꞌugna ba fitu sipu mala fafara, ghotilo ginauna tangomana te fablahini mana mala nogna pris god glepo te theo nafugna kolho na!

10“Nu ghehati gne, LORD na te nomi God ghehati na, eghuteuna ghehati theome tei kokoni mana. Nomi pris ghehati gre mei ka vikegna mae Eron, eghuteuna mare tarai nei tufru soruni eghu LORD kolho. Eghuteuna mae Livaet gre kolho te toghodi mare na. 11Leuleghu narane, fei hamerane nei fei grafi, mare gahu insens mala ei fafara te thofno krono fara mala tufru soruni LORD. Mare hata bret mala lilisei ka Tevo blahi na mala tusu lao ka LORD, eghuteuna leuleghu narane fei grafi na, mare fakasa juta ka mala nanhaꞌa ka glepo te mala lilisei juta teke horo ka gol. Ghehati edi gobigna lepo te chekedi LORD, nu ghotilo tei kokonihi mana. 12God na au balumi ghehati! Mana ngala nomi lida ghehati na. Nomi pris ghehati gre ginauna tarabana mala kufli trampet mala kilo mei ghami ghehati mala magri ghami ghotilo. Ghotilo maemi Israel, ghotilo thosei magrini LORD nodi God kuꞌemi ghotilo tifa ra! Ghotilo theome tangomana nate uluni magra na!”

13Kate cheke teu mae Abaeja na, King Jeroboam ne kurudi keha nogna soldia mala tei poru mata ke leghudi armigna Juda. Eghuteuna mana lilisei keha soldia mala mei ke ulugna armi tuana. 14Kate filoni armigna Juda te mei armigna Israel te mei magra ke ulu nei ke leghu teuna, mare ne tarai ka LORD. Aonu hatimare mae pris ne kufli trampet re. 15Aonu hatimare mae soldia di Juda ne eha fabiꞌo mala tei ka magra. Kate eha eghu mare na, God ne toghoni King Abaeja nei armigna Juda mala tangomana mare te ngolhi teini Jeroboam nei armigna Israel. 16Soldia di Israel mhaghu ne rikha. Eghuteuna God ne faglaꞌedi mare mala theome tangomana mare te uluni armigna Juda. 17King Abaeja balugna armigna Juda ne thofno goigonidi mare, aonu glima gobi thogha soldia gna Israel te rheta tulao ne lehe ka narane igne. 18Hatimare maedi Juda ne uluni armigna Israel, naugna mare ne fatutuani ni LORD nodi God kuꞌedi tifa ra.

19Eghuteuna King Abaeja balu nogna soldia ne ngolhini nogna armi King Jeroboam ne hata thilo nodi namono maedi Israel. Nanghadi thilo namono igre, Betel nei Jesana, nei Efron. Eghuteuna mare jaola ne hata namono ikodi te au rhedi thilo namono igre. 20-21Mae Abaeja gne kaisei mae king te nheta fara. Mana tolaghi ka nabotho fati gaꞌase eghuteuna au varadaki phei thugna nalhaꞌu nei nabotho namno thugna gaꞌase. Nu King Jeroboam theo nogna nolaghi te faleheni mae Abaeja na. Ke leghu, LORD ne faleheni mae Jeroboam.

22Keha thoutonu eigna nakarhagna, nei eidi unha teke chekedi, nei gloku teku teke edi King Abaeja re neke rioriso soru Profet Ido ka nogna buka na.

14

1Eghuteuna kate lehe Abaeja na, mare ne giugiluni mana ka bekudi hatimare mae king ka nogna Namono biꞌo King Devet. Eghuteuna mae Asa thugna mana na neke funei fruni tughuni mana. Ka narane King Asa te funei fruni Juda, kantri Juda au ka pharikeli nabagna nabotho finogha.

King Asa ne uludi naiknodi Kus

2Asa edi unha glepo te keli nei doglo teure ka tathagna LORD nogna God. 3Mana hata fadelei nodi olta naikno bongihehe, nei jaola ne fadidiꞌa nodi vido blahi te mala tarai mare ka mumuju god, nei paꞌe soru thina te brahu fara te blahi fara ka mare igne, nei kato soru nodi mumuju god gaꞌase Asera. 4Mana cheke ranghidi naiknodi Juda mala leghuni LORD nodi God kuꞌedi tifa ra, eghuteuna faꞌuvedi nogna vetula nei nogna cheke teu mana re. 5Eghuteuna mana paꞌe soru nodi vido blahi mala tarai ka mumuju god, nei hata koko olta mala gahu insens ka namono te gnafa Juda. Aonu nogna naikno mana re ne au ka pharikeli. 6Ka narane tuare, mana bara ne ligoho namono te gnafa Juda igre, naugna LORD ne eni kantri igne mala au kmu. Theo kaisei naikno mei te magra ka King Asa ka finogha igre naugna LORD neke tusu ranghini mana pharikeli.

7King ne cheke eghu ka naiknore, “Te keli na tahati babana namono gre mala bara ligoho ka thina. Eghuteuna tahati mala horo suga mala toetoe ke klignadi bara thina igre, eghuteuna tahati mala horo grengatha mala bibilakhi ka aean te brahu fara. Tahati ginauna khotogna namono igne naugna tahati ne faꞌuveni LORD noda God. Neubane au faligoho ghita mae naoka gre, nu mana fiofilo ghita fabrahu mala au tahati kau pharikeli.” Aonu mare ne edi gloku igre, eghuteuna mare ne au ka nakarha te keli.

8King Asa au thilo gobi thogha soldia di Juda ka nogna armi na. Mare pala goru nei greoreo biꞌo mala tafra jata. Eghuteuna phei gobi nhana salei thogha soldia di Benjamin, mare hata phaloho nei greoreo ikodi. Armigna Juda nei armigna Benjamin, mare te gnafa na kafe mae nheta mala magra.

9Aonu kaisei mae biꞌogna Kus nanghagna na Sera, mana mei ne posa ka namono Maresa jare Juda. Mana mei balugna kaisei mola soldia, nei thilo gobi chariot mala magra. 10King Asa balugna nogna armi na tei ne magrini Sera. Mare te gnafa na tarabana mala magra ka glogu Sefata rhegna namono Merasa.

11Aonu King Asa ne tarai ka LORD nogna God. Mana ne tarai eghu, “LORD, theo kaisei jateula iagho teuna. Iagho ngala tangomana te togho ghami ghehati mae te glaꞌe fara gre, eigna ghehati theome naba te magra ka mae te nheta fara igre. Iagho togho ghami ghehati gognarogne. LORD, iagho nomi God ghehati, ghehati rouronu kolho ka iagho. Soldia igre kmana fara, nu ghehati mei ka vido igne mala magridi mare ka nanghamu iagho. LORD, iagho nomi God ghehati, iagho thosei snakreni mae tuana mala ulu ghami ghehati.”

12Aonu King Asa hata armigna Juda igne ne tei magra ka armigna Kus, aonu LORD ne toghoni Juda mala uluni mare magra igne. Eghuteuna soldia di Kus igre ne kafe rikha. 13Asa balugna nogna armi na ne ngolhidi mare ne ghilei tei posa ka namono Gerara. Eghuteuna naugna kmana ka mare te lehe na, armigna Kus igne ne glaꞌe soru ne theo nodi nolaghi te loku fodu mei teke magra na. LORD ne toghoni nogna armi na ne goigonini fara armigna Kus. Eghuteuna hatimare mae soldia di Juda igre ne hata kmana glepo te keli ka mare. 14Ke leghu, armigna Juda igne ne goigonidi namono te gnafa te au faligohoni Gerara. Naiknogna rijon igne ne mhaghu nodi fara ka LORD, eghuteuna soldia di Juda igre ne tei ka namono te gnafa igre ne hata nodi glepo te keli mare re. 15Jaola ka narane tuare, nogna soldia mae Asa igre tei ne magridi mae iheire te reireghi sipu nei kamel ka vido igne, eghuteuna mare ne blau kmana sipu nei nanigot, nei kamel. Aonu mare neke pulo mei Jerusalem.

15

King Asa ne chekedi naiknore mala fadoglidi puhidi re

1-2Ka narane teke pulo mei King Asa Jerusalem balugna nogna armi na, Tharunga gna God na ne mei ka mae Asaraea, thugna mae Oded. Aonu mana tei ne thafoni mae Asa baludi nogna soldiare ne cheke eghu ka mana, “Iagho King Asa, nei ghotilo naiknomi Juda nei Benjamin, fanomho mei ka iara! Jame te toreni ghotilo LORD te mala au balumi na, mana ginauna au balumi ghotilo. Jame te toreni ghotilo mana te mala batu ghami na, mana ginauna batu ghami ghotilo. Nu jame te tei kokoni ghotilo mana na, mana ginauna jaola tei koko ghami ghotilo. 3LORD na noda God tahati maeda Israel. Mana ngala te God tutuani na, nu kuꞌeda tahati ra la raugha te theome tarai ka mana na. Mare theo mae pris te mala farirhiudi re, eghuteuna mare jaola theome lasedi nogna vetula God re. 4Nu kate thokedi hoholo na, mare figri ka LORD nodi God mae Israel. Mare hironi mana, eghuteuna mare thafoni mana. 5Tifa ka narane tuare, theome keli te tei ka keha vidore, naugna kmana thua nafnata hoholo au ka vido te gnafa re. 6Eghuteuna jaola naiknogna kaisei kantri na goigonini naiknogna keha kantri na. Eghuteuna naiknogna kaisei namono na goigonini naiknogna keha namono na. Puhi biꞌo igre thoke mei naugna God neke edi thua nafnata puhi biꞌo igre mala thokedi mare. 7Nu ghotilo mala au heta, eghuteuna gaoghathomi ghotilo re mala thosei glaꞌe soru. Iara ginauna tusu ari glepo te keli ka ghotilo eidi gloku te keli teke edi ghotilo ra.”

8Kate nomhini King Asa nogna cheke LORD te chekedi mae Asaraea thugna mae Obed igre, mana ne kelitagna fara naugna cheke igre ne tako hagheni gaoghathogna mana na mala kegra heta. Aonu mana ne roꞌe soru mumuju god di Juda nei Benjamin, nei ka namono te au ka rijon ka thogele Efrem aheva teke uludi mare ka magra. Eghuteuna mana neke horo fapulo olta te au ke ulugna nogna Sugablahi LORD na igne.

9Tifa na, kmana naikno jifla ka thilo nohi Efrem, nei Manase, nei Simion, neke mei au balugna mae Asa Juda. Mare mei naugna mare filoni LORD te au balugna mana. Aonu mana ne kilodi mae igre baludi naikno di Juda nei Benjamin mala kafe mei.

10Mare ne kafe mei Jerusalem ka fatilo nhigra ka fabotho glima finogha te king mae Asa. 11Ka narane tuana te hata fajifla mare fitu gobi buluka nei fitu thogha sipu nei nanigot ka teke uludi mare ka magra ra. Mare fafara glepo tautagu igre mala tufru soruni LORD. 12Maedi Juda nei Benjamin ne eni kaisei nhaꞌa cheke balugna LORD nodi God mae kuꞌedi mare tifara. Mare nhaꞌa cheke mala thofno ghaoghatho heta te mala leghuni kolho mana na. 13Neubane nalhaꞌu ba gaꞌase, neubane majaghani ba kuekuꞌe, nu jame kaisei ka mare te theome leghuni LORD na, mare ginauna aknu faleheni mana. 14Eghume mare eni kaisei nhaꞌa cheke te nheta ka LORD. Aonu mare te gnafa na ne eha nei kufli ka trampet neu kate eni nhaꞌa cheke igne. 15Eghuteuna naikno te gnafa Juda igre ne kelitadi fara, naugna mare magnahaghei te nhaꞌa cheke ka LORD. Mare kelitadi fara te hironi mana, nei mare te thafoni mana. Eghume toghodi mare au fakeli, nei au ka pharikeli baludi kantri te gnafa re.

16Asa ne fagnafani kavegna mana Maka igne ka nogna sape nafnakno kuin, naugna naꞌa ne eni kaisei mumuju gaꞌase god Asera. Mumuju god igne diꞌa fara ka tathagna God. Eghuteuna mana kato soru mumuju igne ne koko lao ka khaꞌaghi ka glogu Kidron. 17King Asa theome kafe roꞌe soru vido blahi te gnafa te mala tarai mare ka keha god re, neuba mana ghatho tahuni LORD fabrahu kolho ka nakarhagna na. 18Aonu gobigna lepo teke edi ka gol nei silva, nei keha glepo teke fablahi mana ghe kmagna re, mare ne lilisei glepo igre ka nogna Sugablahi God.

19Ka narane igre, theo kaisei magra te mei ka kantri igne ghilei posa ka tolufulu glima finogha Asa te king.

16

King Basa mei ne magra ka naiknodi Juda

(1Ki 15:17-22)

1Ka tolufulu namno finogha te funei fruni King Asa Juda igre, King Basa mei Juda ne magra ka mare, eghuteuna mana uluni magra igne ne hata namono Rama. Aonu mana bara ne ligoho ka thina namono igne mala theome tangomana ihei nga nate mei roꞌeni na. Eghume mana eni namono Rama kaisei vido rheta mala fanogra nabrou mala theome tangomana kaisei naikno te jifla ba ruma mei Juda.

2Aonu King Asa ne hata silva nei gol teu teke au ka chogho teke lilisedi ka nogna Sugablahi LORD na nei ka nogna suga biꞌo king na neu ne fatei glepo igre Damaskas ka King Ben-Hadad gna Siria. 3King Asa ne fatei cheke igre ka Ben-Hadad, “Te keli na tapa fofodu jateula teke edi kmada tapa ra eghu, phiamare neke fofodu tifa na. Silva nei gol teu igre kaisei namha ikoi kolho ka iagho. Iara magnahaghei nigho iagho te khusu nhaꞌa cheke teke eni iagho balugna King Basa gna Israel. Jame te eni iagho igne na, mana ginauna hata fajifla nogna soldia gre ka nogu kantri iara igne.”

4King Ben-Hadad nomhini nogna cheke King Asa igne ne leghuni nogna cheke mana na. Aonu mana ne kurudi hatimare mae komanda balugna nogna armi na ne tei magra ka namono te au ke raru Israel. Eghuteuna mare ne uludi thilo namono Ijon nei Dan, nei Abel-Maem, nei namono te gnafa te mala lilisei glepo ka nohi Naftali. 5Eghuteuna kate nomhini King Basa gna Israel nonomho eigna glepo igne, mana lisa kokoni nogna gloku ka namono Rama igne ne jifla jare. 6Aonu King Asa ne fatei cheke ka mae te gnafa ka vido te gnafa ka kantri Juda mala mei toghoni. Mana chekedi mae igre mala tei pala mei thina baludi thaba teke loku King Basa Rama igre. Eghuteuna King Asa hata glepo igre ne bara ne ligoho ka thina phei namono Geba ghe Mispa.

Profet Hanani

7Ka narane igre, Profet Hanani tei ne filoni King Asa, ne cheke eghu ka mana, “Naugna iagho ne theome fatutuani LORD nou God, nu iagho fatutuanini kolho king gna Siria, eghume iagho ginauna thoke nigho puhi biꞌo naugna nogna armi king gna Siria igne na rikha nigho. 8Iagho laseni, armigna Kus, nei armigna Libia, phei armi igre biꞌo fara eghuteuna au nodi kmana chariot nei kmana soldia mala chari ka hose eghu mala magra ka ghotilo. Nu naugna iagho neke fatutuanini LORD, eghuteuna mana neke togho nigho iagho neke tangomana iagho teke uludi mare na. 9Leuleghu fata na LORD filo fabrahu ka vido te gnafa ka nauthoglu igne, eghuteuna mana tangomana te farhetadi naikno te leghuni mana re. Nu iagho theome leghuni mana fabrahu, eghume mae naokare ginauna mei magra ka nou kantri iagho igne.”

10Kate nomhini cheke igne, King Asa ne diꞌatagna fara ka Profet Hanani ne koko laoni mana ka suga sosolo. Eghuteuna funu ka narane tuana, mana ne goigonidi keha nogna naiknore.

King Asa ne lehe

(1Ki 15:23-24)

11Gobigna lepo teke edi King Asa funu ka narane te king mana te ghilei thoke ka narane te lehe mana na, mare neke rioriso soru ka Buka Eidi Glepo Teke Edi King Di Juda nei Israel. 12Kate tolufulu nheva finogha te king mana igre, mana ne thokeni kaisei fogra ka ghahegna na. Neuba fogra igne te thono diꞌa fara, mana theome toreni LORD mala toghoni. Nu mana tei kolho ka dokta. 13Eghuteuna kate phiatutu kaisei finogha te king mana na, mana ne lehe. 14Mae iheire te tarabana thinigna mana na, mare hata oel balu glaghobe te famane sisiri kelidi, ne nanhaꞌa ka thinigna mana na. Aonu mare tei ne giugilu ka beku teke kulu dokhahi mana thegna ka nogna Namono biꞌo King Devet. Eghuteuna kate gnafa giugilui na, mare ne eni kaisei khaꞌaghi biꞌo mala ghatho tahuni mana.

17

Jehosafat neke king

1Kate lehe King Asa na, thugna mana Jehosafat igne tughuni mana neke king gna Juda. Mana neke farerheta kantri Juda mala theome tangomana armigna Israel te mei magra ka mana na. 2Mana lilisei soldia ka namono biꞌo te gnafa Juda te bara te ligoho ka thina, nei jaola ka keha vido Juda are. Eghuteuna mana lilisei keha soldia lamna namono ka nohi Efrem, namono aheva teke uludi kmagna tifa ra.

3LORD ne au balugna Jehosafat, naugna mana ne jateula kuꞌegna King Devet tifa ia neu ne leghuni fabrahu puhi te keli na. Mana neke theome toreni god Baal igne mala toghoni, 4eghuteuna mana theome leghudi unha puhi te diꞌa teke edi king di Israel tifa ra. Nu mana toreni nogna God kmagna na mala batuni, eghuteuna mana faꞌuvedi nogna cheke mana re. 5Eghume LORD ne toghoni mana mala kaisei king rheta te funei frunini nogna kantri na. Eghuteuna naiknodi Juda igre mei ne tusu ranghini mana nodi namha re. Aonu mana gognarona kaisei mae dedei fara nei fnakno eghu ka tathadi naikno te gnafa ka kantri Juda. 6Jehosafat ne ghaoghatho heta fabrahu te mala leghuni puhigna LORD. Eghuteuna mana ne tei tongana ka kantri Juda ne rorhoꞌe ne hui nodi vido mala tarai ka mumuju god, eghuteuna mana kato soru ne gnafa mumuju gna gaꞌase god Asera.

7Ka fatilo finogha te king mana igne, mana ne kurudi nogna mae biꞌore mala tei ka namono te gnafa Juda igre mala farirhiudi naiknore eigna nogna Vetula LORD. Nanghadi goro mae biꞌo re igre: Mae Ben-Hael, mae Obadaea, mae Sekaraea, mae Netanel nei mae Maekaea. 8Eghuteuna mana neke kuru teidi phei mae pris nei nheva mae Livaet baludi. Phei mae pris re, mae Elisama ghe mae Jehoram. Eghuteuna mae Livaet re, mae Semaea, mae Netanaea, mae Sebadaea, mae Asahel, mae Semiramot, mae Jehonatan, mae Adonaeja, mae Tobaeja nei mae Tobadonaeja. 9Mae igre hata nogna Buka Vetula LORD na ne tei ka namono te gnafa Juda igre mala farirhiudi naiknore.

King Jehosafat ne kegra heta

10Ka narane te king mae Jehosafat igre, king nei naikno eghu te au ka kantri rhegna Juda igre mhaghu nodi fara ka LORD, aonu mare theome mei magra ka King Jehosafat. 11Naiknodi Filistia igre hata ne mei kmana silva nei keha namha eghu ka King Jehosafat. Eghuteuna naiknodi Arab hata ne mei fitu thogha fitu gobi sipu nalhaꞌudi eghuteuna fitu thogha fitu gobi nanigot nalhaꞌudi ne tusu lao ka mana.

12-13Aonu King Jehosafat ne kaisei king rheta fara. Eghuteuna mana edi heva heva vido keli mala poru nei namono mala lilisei gano nei glepo mala magra ka mare. Eghuteuna mana vahidi mae soldia te thofno nheta fara mala au Jerusalem.

14Soldia igre mei ka vikedi Juda ghe Benjamin.

Adna mana komanda ka thilo gobi thogha soldia.

15Fapea komanda na mae Jehohanan. Mana komanda ka phei gobi nhana salei thogha soldia.

16Amasia, thugna mae Sikri, mana fatilo komanda. Mana komanda ka phei gobi thogha soldia. Mae Amasia kelitagna kolho te mala eni nogna gloku LORD.

17Nodi komanda vikegna Benjamin re igre:

Mae Eliada gne kaisei mae soldia te frane fara. Mana komanda ka phei gobi thogha soldia te hata phaloho nei greoreo eghu mala tafra jata.

18Mae Jehosabad gne fapea komanda. Mana komanda ka kaisei gobi nhana salei thogha soldia te pala glepo mala magra.

19Igre soldia te edi nogna gloku king Jerusalem. Eghuteuna King Jehosafat ne nanhaꞌa keha soldia ka namono te gnafa te bara te ligoho ka thina Juda igre.

18

Profet Maekaea ne cheke thakleni nate lehe King Ehab

(1Ki 22:1-28)

1King Jehosafat gna Juda thono dedei fara, eghuteuna naiknore ghatho tahuni mana. Mana ne eni kaisei nhaꞌa cheke balugna King Ehab gna Israel, eghuteuna thugna nalhaꞌu mana na tolaghi ka thugna gaꞌase King Ehab. 2Keha finogha ke leghu, King Jehosafat ne tei ka King Ehab Samaria. Aonu King Ehab ne aknu falehe kmana sipu nei buluka mala ei gaghamu ranghini Jehosafat baludi mae biꞌo teke tei balugna manare. Eghuteuna mana cheke faheta ka Jehosafat mala loku fodu balugna mala tei magra ka namono Ramot-Gilead. 3Mana ne ghusna eghu ka King Jehosafat, “Ba, iagho tangomana te mei balugu iara te mala tei magra tapa ka namono biꞌo Ramot-Gilead na?”

King Jehosafat ne cheke eghu ka mana, “Uve, iara tarabana fabrahu au kolho. Iara baludi nogu soldia, nei nogu soldia iara te saghe ka hose teu igre, ghehati te gnafa na tarabana fabrahu kolho, jateula nou soldia iagho eghu. 4Nu ulu lahu na, tahati na kulu hironighu gaoghathogna LORD na.”

5Aonu King Ehab ne kilo meidi fati gobi profet. Eghuteuna mana ne ghusna eghu ka mae profet igre, “Ba, iara tangomana te tei magra ka namono biꞌo Ramot-Gilead?”

Eghuteuna mare ne cheke eghu, “Uve king, tei sagho. God ginauna togho nigho iagho mala uluni magra tuana.”

6Nu King Jehosafat ne ghusna eghu King Ehab, “Ba, iagho theo kaisei nogna profet LORD agne te mala ghusnani tahati te mala laseni gaoghathogna LORD na?”

7Aonu King Ehab ne cheke eghu, “Uve, kaisei mae au agne, nanghagna na Maekaea, thugna mae Imla. Tapa tangomana te ghusna ni mana mala nomhini gaoghathogna LORD. Nu iara tiroguni mana naugna mana theome chekeni kaisei glepo te keli ka iara. Leuleghu fata na unha te chekedi mana re diꞌa.”

Nu King Jehosafat ne cheke eghu, “Iagho thosei cheke eghu! Tahati magnahaghei nomhini unha te chekeni mana na.”

8Aonu King Ahab ne chekeni kaisei nogna mae biꞌo mala kilo meini Profet Maekaea.

9Ka narane tuana, phei mae king igre ne gnokro neu rhegna grengatha gna namono biꞌo Samaria te bara te ligoho ka thina na. Phiamare pipichi nogna famane pohe king na gnokro neu ka nodi sape nafnaknore. Phiamare au neu ka vido glalaba te mala fagagae wit naiknore. Eghuteuna fati gobi nogna profet mae Ehab kegra neu ke uludi phiamare ka vido tuana ne chekeni unha nate thoke mei ginauna. 10Kaisei mae ka mare nanghagna na mae Sedekaea thugna mae Kenana, ne eni kaisei glepo ka aean te jateula phei hona gna buluka nalhaꞌugna teuna. Eghuteuna mana ne cheke eghu ka King Ehab, “LORD ne cheke eghu, ‘Ka phei hona aean igre, iagho tangomana te tei magra ka armigna Siria, eghuteuna iagho ginauna goigonidi mare.’ ”

11Eghuteuna keha mae profet gre jaola ne chekeni unha lepo te chekeni mana igne. Mare ne cheke eghu, “Iagho tei magra ka namono biꞌo Ramot-Gilead. LORD ginauna togho nigho iagho mala uluni namono tuana!”

12Aonu mae biꞌo teke kilo meini Profet Maekaea igne ne cheke eghu ka mana, “Keha mae profet gre la chekedi nodi chekere ka mana, jame te tei mana te magra Ramot-Gilead na, mana ginauna uluni namono tuana. Eghuteuna jame te keli na, iagho jame chekenila cheke tuana.”

13Nu mae Maekaea ne cheke eghu ka mae biꞌo tuana, “Ka nanghagna LORD te karha te tifa, iara cheke kate tutuani ka iagho, unha te chekeni LORD ka iara na, tuana ngala nate chekeni iara na.”

14Aonu mana mei ne kegra ke ulugna King Ehab, eghuteuna king ne ghusna eghu ka mana, “Maekaea, tangomanau ghepa King Jehosafat te tei magra teke hata fapulo namono biꞌo Ramot-Gilead ia, ba theo?”

Eghuteuna mae Maekaea ne cheke eghu, “Iagho tei magra ka namono biꞌo Ramot-Gilead, iagho ginauna hata namono tuana. God ginauna togho nigho iagho mala uluni namono tuana.”

15Nu King Ehab ne cheke faheta eghu, “Jame te cheke iagho ka iara ka nanghagna LORD na, iagho chekeni kolho unha te tutuani na! Niha fata chekeni iara glepo igne ka iagho?”

16Aonu mae Maekaea ne cheke eghu, “Uve, iara ginauna chekeni kaisei glepo ka iagho. Iara la filonihi ka nogu mifi na, armigna Israel na la rikiraka tafrihi ke klignadi thogelero jateula sipu te theo ihei nga te reireghidi ra neu. Eghuteuna LORD na neke cheke eghu, ‘Soldia igre theo nodi funei. Te keli na mare ke sopa figri ka namonodi re kau pharikeli, naugna magra na la gnafahi.’ ”

17Aonu kate nomhi igne, King Ehab ne cheke eghu ka King Jehosafat, “Tuana sia! Iara neke chekehi ka iagho. Mae igne theome chekeni kaisei glepo te keli ka iara. Leuleghu fata na mana chekeni kolho glepo te diꞌa na.”

18Nu mae Maekaea ne cheke eghu, “Eghume fanomho fakeli ka nogna cheke LORD igne. Iara filoni LORD te gnokro teu ka nogna sape nafnakno na kligna, eghuteuna nogna engel re kegra rhegna mana, kehare fei khame nhetagna eghuteuna kehare fei khame maerigna. 19Eghuteuna LORD ne cheke eghu ka mare, ‘Ihei nate saosagroni King Ehab king gna Israel gne mala tei magra mana Ramot-Gilead, mala lehe mana jare?’

“Eghuteuna engel igre ne sopagna cheke, kaisei chekeni kaisei glepo eghuteuna keha na chekeni keha glepo na neu. 20Aonu kaisei naitu mei ne kegra ke ulugna LORD, ne cheke eghu, ‘Iara ginauna tei saosagroni mana.’ 21Eghuteuna LORD ne cheke eghu ka mana, ‘Unha nate eni iagho na?’

“Eghuteuna naitu igne ne cheke eghu, ‘Iara ginauna tei chekedi nogna profet manare mala chaghini mana.’ Eghuteuna LORD ne cheke eghu ka naitu igne, ‘Iagho tei saosagroni mana, eghuteuna mana ginauna fatutuanini nou cheke iagho na.’ ”

22Eghuteuna Maekaea ne cheke fadoglo eghu ka Ehab, “LORD magnahaghei nigho iagho te hoholo, eghume mana kuru meini naitu igne mala chekedi nou profet iagho igre mala mei chaghi nigho iagho. Nu LORD neke kulu chekenihi eigna puhi biꞌo nate thoke nigho iagho na.”

23Aonu profet Sedekaea nomhini igne ne haghe ne taponi Maekaea, ne cheke eghu, “Faꞌunha ne jifla ka iara ne ari cheke ka iagho si Tharunga gna LORD gnea? Cheke igne theome tutuani?”

24Nu Profet Maekaea ne cheke tughu eghu ka Sedekaea, “Iagho ginauna laseni kate thoke mei puhi biꞌo ka iagho na, eghuteuna iagho ginauna rikha tei poru ka kaisei chogho ke lamnagna kaisei suga.”

25Eghuteuna King Ehab ne cheke eghu, “Iagho lolhoku Maekaea ana mala hata ke pulo ka mae Amon, mae gavana gna namono biꞌo igne, ghe mae thugu iara Joas ia. 26Iagho chekedi phiamare mala nhaꞌa lao ka suga sosolo mae tuana, eghuteuna faghamuni mana ka bret moja nei khoꞌu eghu kolho ghilei ke pulo mei iara ka magra.”

27Eghuteuna mae Maekaea ne cheke eghu, “Jame teke pulo mei iagho kau pharikeli na, au jau LORD neke theome chekeni igne ka iara.” Eghuteuna mae Maekaea neke cheke eghui, “Ghotilo te gnafa na la kafe nomhini unha teke chekeni iara ia!”

King Ehab ne lehe

(1Ki 22:29-35)

28Aonu Ehab king gna Israel balugna King Jehosafat gna Juda, phiamare tei ne magra ka namono biꞌo Ramot-Gilead. 29Eghuteuna King Ehab ne cheke eghu ka King Jehosafat, “Kate tei tapa ka magra na, iara ginauna pipichi ka pohe te nhogri mala theome filo glani ghau mae naokare, nu iagho na pipichi ka nogna pohe king.” Aonu mana pipichi ka pohe te nhogri ne tei ka magra.

30Aonu king gna Siria igne ne cheke faheta eghu ka mae komanda di nogna chariot mala magra re, “Ghotilo mala magra ka king gna Israel kolho, eghuteuna ghotilo thosei magra ka keha soldia di delei.” 31Aonu kate filoni King Jehosafat igne, nogna komanda king gna Siria igre gaoghathodi mare na ne king gna Israel neu nodini ne tei magra ka mana. Nu King Jehosafat ne eha fabiꞌo ka LORD, eghuteuna LORD ne toghoni mana. God brue teidi mare ne tei kokoni mana. 32Kate laseni mae komanda di chariot igre te theome king gna Israel na, mare figri ne theome ngolhini mana.

33Nu kaisei soldia gna Siria fada tafri nogna phaloho na ne sukhani King Ehab. Jata igne churu ne tei lamna ka pohe te mala fanogra jata na. Aonu king igne ne cheke eghu ka mae draeva gna nogna chariot mala magra na, “Figri chariot gne mala pala fadelei ghau ka magra igne, naugna iara la ghoreho!” 34Nu soldia di Siria ghe Israel igre ne magra heta fara ka narane igne, eghuteuna King Ehab theome tei kokoni vido te magra igne. Mana gnokro ka nogna chariot na filo neu ka armi gna Siria na ne ghilei rafi. Eghuteuna kate plulu naprai na, mana ne lehe.

19

Profet Jehu ne cheke faheta ka King Jehosafat

1Jehosafat king gna Juda theome ghoreho neke figri ka nogna suga na Jerusalem. 2Ka narane tuana kaisei profet, nanghagna na mae Jehu thugna mae Hanan, mana tei ne thafoni King Jehosafat, ne cheke eghu ka mana, “Ba? Ka gaoghathomu iagho na, puhi doglo te tei toghoni iagho mae te diꞌa na nei fofodu balugna mae ihei te tirognani LORD na teuna? Uve, LORD na diꞌatagna fara ka iagho eigna glepo igne! 3Neuba, iagho eni unha glepo te keli na. Iagho neke kato soru mumuju gna god gaꞌase Asera, eghuteuna iagho thofno toreni God mala togho nigho.”

King Jehosafat ne fadoglini puhi te mala fatedi naiknore

4Neuba King Jehosafat ne au neu Jerusalem, leuleghu fata na mana tei filodi nogna naiknore funu ke mata Bereseba tei posa ka thogele ke raru kantri Efrem. Mana tei toutonu ka mare eigna LORD na nodi God kuꞌedi mare tifa ra, eghuteuna mare mala ke pulo mei ka mana. 5Ka narane tuana, mana lilisei mae mala fatedi naiknore ka namono te gnafa Juda aheva te bara te ligoho ka thina. 6Mana ne cheke eghu ka mare, “Kate fateni naikno na, ghotilo mala filo fakeli, naugna ghotilo theome fate mala kelitagna naikno na, nu ghotilo fate mala kelitagna LORD. Eghume kate fate na, ghotilo cheke fajiflani te doglo mana na ba mana nabagna te papara, LORD na au balumi ghotilo. 7Ghotilo ghatho tahuni LORD noda God. Fiofilo ghami mala fate ka puhi te doglo, naugna mana tirognani puhi te theome doglo na. Eghuteuna mana jaola tirognani mae fate te phile ka ihei na, ba tirognani puhi te fate famaemahe te mala hata sileni na.”

8Jerusalem na, King Jehosafat vavahi keha mae pris, nei keha mae Livaet, nei keha mae lida ka tharakna re eghu mala fatedi naiknore leghuni nogna Vetula LORD, nei mala fadoglidi nodi fapholai naiknore. 9Eghuteuna mana ne cheke eghu ka mae mala fatere, “Kate eni ghotilo gloku igne, ghotilo mala thofno ghatho tahuni nei ghatho branani eghu LORD. 10Eghuteuna kate mei kherada ka keha namono Juda igre mala fadoglidi ghotilo puhi biꞌo te au tadire teuna, ghotilo cheke ranghidi mala leghuni mare puhi te doglo na, mala theome eni mare kaisei nakhibo ranghini LORD. Neubane puhi biꞌo ka puhi te falehe naikno, ba fapholai ka thua nafnata vetula ba chekegna LORD, ghotilo mala cheke ranghidi. Jame te theome kulu cheke faheta ranghidi ghotilo na, LORD ginauna diꞌatagna ka ghotilo nei ka kherada tahati ra eghu. Nu jame te kulu cheke faheta ranghidi ghotilo na, ghotilo ginauna theo kaisei puhi biꞌo nate thoke ghami ghotilo na.

11“Mae pris biꞌo Amaraea mana au nogna nolaghi te mala fateni ihei ka nogna Vetula LORD. Mae Sebedaea thugna mae Ismael mae biꞌo ka vikegna Juda, mana tangomana te fateni ihei ka nogna vetula king. Eghuteuna mae Livaet mare ginauna mala jaola mala fate. Ghotilo mala heta ka nomi gloku na. Snakreni LORD mae ihei te eni unha te doglo na mala au balumi.”

20

Mae naoka mei ne magra ka naiknodi Juda

1Ke leghu, armigna Moab, nei armigna Amon, nei armigna Meun eghu mei ne magra ka King Jehosafat.

2Eghuteuna keha mae mei ne cheke eghu ka Jehosafat, “Kmana soldia mei funudi ke maghati Thongna Lehe mala magra ka iagho. Mare la mei posahi ka namono Hasason-Tama.” Hasason-Tama igne fapea nanghagna namono En-Gedi. 3King Jehosafat nomhini igne ne mhaghu nogna fara, aonu mana ne tarai ka LORD. Mana ne fatei cheke ka naiknodi Juda mala dangna ka vido narane te mala tarai igre. 4Eghuteuna naikno ka namono te gnafa Juda igre ne kafe mei Jerusalem mala tarai nei toreni God mala toghodi.

5Kate kafe khapru mei naiknodi Juda nei Jerusalem teu igre ka glalaba majaghani ke ulugna nogna Sugablahi LORD igne na, King Jehosafat kegra haghe ne tarai. 6Mana ne tarai eghu:

“LORD, nodi God kuꞌemi ghehati ra, iagho au kligna eghuteuna iagho funei frunidi kantri te gnafa ka nauthoglu igne. Iagho nheta fara, nei iagho au nolaghi fateote’o. Theo kaisei naikno tangomana te ulu nigho iagho na. 7Nomi God, iagho neke khi fajifladi naikno teke kulu au ka namono igne, eghuteuna iagho neke snakre lao namono igne ka kuꞌemi ghehati ra mala au fabrahu tagna. Naikno tura vikegna Ebraham kheramu iagho ia. 8Vikegna Ebraham ra neke au ka namono igne, eghuteuna mare neke horo Sugablahi igne mala ghatho tahuni nigho. 9LORD, jame kaisei puhi biꞌo thokedi mare, mare tangomana te mei tarai ka Sugablahi igne, vido aheva te mala tufru soru nigho. Eghuteuna kate diꞌanagnafa na, mare tangomana te tanhi ari ka iagho na. Eghuteuna neubane magra biꞌo, ba kaisei fogra diꞌa, ba narane grofo, iagho tangomana te nomhidi nei fakarhidi teu mare na.

10“Nu gognarona, armigna Amon, nei armigna Moab, nei armigna Idom teu igre mei mala magra ka ghehati. Tifa, kani teke jifla Ijep kuꞌemi ghehati tifa ra, iagho neke theome snakre ghami ghehati mala hata nodi namono naikno igre, eghume mare neke theome goigoni kaisei nodi glepo mare. 11Nu gognarona mare mei tughu fapulo puhidi kuꞌemi ghehati ra, mare fariuriu khi fajifla ghami ka namono teke tusu mei iagho ka ghehati igne. 12Nomi God, paradi sagho mare. Ghehati theome nheta te mala magra ka armi biꞌo te mei magra ka ghehati igne. Ghehati theome laseni unha nate eni na, nu ghehati filo ari ka iagho kolho te mala togho ghami na.”

13Ka narane tuana, maedi Juda baludi goro gaꞌase nei goro sua teure ne kegra ke ulugna nogna Sugablahi LORD na.

14Aonu Tharunga gna LORD na ne soru mei ke kligna gna kaisei mae Livaet ka vikegna mae Asaf te au teu baludi mare na. Mae igne mae Jahasiel, thugna mae Sekaraea. Mae Sekaraea gne thugna mae Benaea. Mae Benaea gne thugna mae Jehiel. Mae Jehiel gne thugna mae Matanaea.

15Aonu mae Jahasiel kegra haghe ne cheke eghu, “King Jehosafat nei ghotilo te gnafa te au Jerusalem nei Juda teura, fanomho fakeli ghotilo ia. Igne unha te chekeni LORD na, ‘Neuba ghotilo ne magra ka armi biꞌo, ghotilo thosei snakredi nagnafami are mala glaꞌe soru, ba mhaghu eghu. Naugna magra igne theome nomi ghotilo, nu nogu iara. 16Nathuꞌu na ghotilo ginauna tei magra ka mare. Mare ginauna leghuni mei nabrou te haghe ka thogele Sis. Eghuteuna ghotilo ginauna tei posa ka mare kate mei thoke mare ka gerigna glogu ke maghati gna namono nagou Jeruel. 17Ka narane tuana, ghotilo thosei magra ka mare. Nu ghotilo kegra heta, tarabana ofou kolho. Iara ginauna magra ranghi ghami ghotilo, eghuteuna ghotilo ginauna filo ghau iara LORD nate uludi mare na. Ghotilo thosei mhaghu nei glaꞌe soru eghu. Nathuꞌu na ghotilo ginauna tei ke uludi mare, eghuteuna iara ginauna au balumi ghotilo.’ ”

18Aonu Jehosafat pogho soru pari eghuteuna tathagna nei foflogna teu manare ne tei ka glosero, eghuteuna naiknore ne pogho soru pari balugna mana ne tarai ka LORD. 19Eghuteuna keha mae Livaet ka vikedi mae Kohat ghe mae Kora kegra haghe ne eha fabiꞌo mala kilofnaknoni LORD, nodi God mae Israel.

20Hamerane boibongi ka keha narane na, hatimare mae soldia ne tarabana mala tei ka namono nagou rhegna namono Tekoa. Eghuteuna kate tei mare na, King Jehosafat ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo maemi Juda nei Jerusalem, fanomho fakeli ghotilo ia! Fatutuani ka LORD, noda God, eghuteuna mana ginauna farheta ghami ghotilo. Ghotilo fatutuanidi nodi cheke nogna mae profet manara, eghuteuna ghotilo ginauna tangomana te uludi mae naoka re.” 21Eghuteuna kate ghusnadi te gnafa gaoghathodi naiknore, mana ne vavahi keha mae mala koje kilofnaknoni LORD tei ke ulugna armi na ne koje eghu,

“Tahati cheke tegioni LORD,

naugna mana namha ghita fabrahu.”

22Kate funu koje mare te kilo fnaknoni LORD na, LORD ne lilisei phighoro ranghidi soldia di Amon, nei Moab, nei Idom eghu te magnahaghei mei roꞌeni Juda. Nu mare ne theome tangomanadi, 23naugna soldia di Amon nei soldia di Moab teu igre ne magra ka soldia di Idom, eghuteuna mare aknu falehe ne hui soldiadi Idom. Aonu soldia di Amon nei Moab teu igre neke magra farithedi ne falehedi thedi.

24Kate mei soldia di Juda ka vido igne te filo soru ka armi biꞌo ka namono nagou igne, mare ne filodi kolho thinidi soldia te lehe re, theo kaisei mae ka naoka igre te rikha na. 25Aonu, King Jehosafat baludi nogna soldia manare tei ne hata nodi gobigna lepo mae te lehe igre. Mare hata kmana buluka, kmana glepo mala magra, kmana pohe, nei keha famane glepo. Mare pulei glepo ka vido igne nabagna thilo narane. Mare theome tangomana te hata fateo gobigna lepore, naugna kmana fara. 26Fati narane ke leghugna magra igne, mare ne salo fodu ka glogu Beraka mala kilo fnaknoni LORD. Eghume, nanghagna vido igne mare kiloni glogu igne Beraka ghilei mei posa ka narane igne. Gaoghathogna Beraka gna, “Kilo fnakno.”

27Aonu King Jehosafat ne batudi soldia di Juda nei Jerusalem neke figri Jerusalem. Mare ne thofno glealeꞌa fara naugna LORD ne uludi nodi naoka re. 28Kate mei Jerusalem, hatimare mae Livaet ne lalahu ka thua nafnata gita, nei ifu ka trampet eghu ne kafe tei ka Sugablahi na mala kilo fnaknoni LORD.

29Kate nomhini igne, naiknodi keha kantri are ne mhaghu nodi fara, naugna LORD ne uludi nodi naoka mae Israel. 30Eghume nogna kantri King Jehosafat igne au ka pharikeli baludi kantri te gnafa te au faligohoni mana.

King Jehosafat ne lehe

(1Ki 22:41-50)

31Jehosafat neke tolufulu glima finogha gna neke funei fruni nga mana Juda. Eghuteuna mana neke funei fruni Jerusalem varadaki glima finogha. Idogna mana na, Asuba thugna gaꞌase Silhi. 32Mana edi kmana glepo te doglo ka tathagna LORD jateula teke edi kmagna King Asa tifa ra neu. 33Nu mana neke theome paꞌe soru nodi vido blahi naikno bongihehe te au ka thogele igre, eghume naiknore theome thofno ghatho tahuni nodi God kuꞌedi tifa ra.

34Keha glepo teke edi Jehosafat funu ka narane teke king te mei posa ka narane leghu lahu na, mare neke rioriso soru ka nogna Buka mae Jehu, thugna mae Hanani, nei ka Buka Eidi King di Israel.

35Kaisei fata, King Jehosafat neke eni kaisei nhaꞌa cheke balugna King Ahasaea gna Israel mae ihei te edi kmana glepo te diꞌa. 36Eghuteuna phiamare kaisei gaoghatho ne horo vaka biꞌo igre Esion-Geba mala hata kako tei Tasis. 37Aonu Profet Eliesa thugna mae Dodavahu, maegna Maresa igne tei ne cheke ranghini Jehosafat, ne cheke eghu ka mana, “Naugna iagho ne kaisei gaoghatho balugna King Ahasaea, LORD ginauna goigoni vaka biꞌo te horo ghopa are.” Eghume vaka igre ghorho neke theome tei Tasis.

21

1King Jehosafat lehe, eghuteuna mare ne giugiluni mana ka bekudi mae king ka nogna Namono biꞌo King Devet. Eghuteuna thugna mana, mae Jehoram neke tughuni mana neke king.

2King Jehoram au namno mae thabusigna: Mae Asaraea, mae Jehiel, mae Sekaraea, mae Asaraeahu, mae Mikael nei mae Sefataea. Mae igre kafe thugna King Jehosafat gna Israel. 3Mae kmadi na neke tusu ranghidi kmana gol, nei silva, nei keha famane glepo eghu ka thugna re. Eghuteuna mana kafe liliseidi thugna re ka namono Juda te ringni te ligoho ka thina mala reireghidi mare. Nu King Jehosafat ne vahini mae Jehoram te mala king na, naugna mana neke kulu karha ka mae thabusigna mana re.

King Jehoram gna Juda

(2Ki 8:17-24)

4Kate tughuni mana mae kmagna na te funei fruni rheta mana Juda na, mana ne aknu falehe namno mae thabusigna thegnare, eghuteuna mana jaola ne aknu falehe keha mae biꞌodi Juda. 5Jehoram neke tolufulu phei finoghagna kate king na, eghuteuna mana neke king Jerusalem nhana finogha. 6Eghuteuna mana neke leghuni puhigna King Ehab te diꞌa ia baludi keha king di Israel tifa ra, naugna mana ne tolaghi ka kaisei thugna gaꞌase King Ehab. Eghuteuna mana edi unha te diꞌa ka tathagna LORD. 7Nu neuba, LORD theome magnahaghei te goigoni ni vikegna King Devet, naugna tifa na mana neke eni kaisei nhaꞌa cheke balugna King Devet. Te chekeni ka nhaꞌa cheke igne na, kaisei ka vikegna Devet igne te mala king fabrahu Juda, mala jateula kaisei juta eghu phae fabrahu.

8Ka narane te king Jehoram igre, naikno di Idom gre theome magnahagheini king gna Juda te funei frunidi re, aonu mare ne vahini kaisei nodi king thedi. 9Aonu King Jehoram nei nogna komandare eghu ne hata nodi chariot mala magra re ne tei magra ka naiknodi Idom. Eghuteuna soldia di Idom mei ne kegra lithuidi mare. Nu king Jehoram hata nogna soldia re ne jifla bongiro ne tei magra ne ghilei rikha mare. 10Funu ka narane tuana, naiknodi Idom theome magnahaghedi naikno di Juda, eghuteuna mare au eghu ngala ghilei thoke gognarogne.

Ka narane tuare naikno te au ka namono Libna jaola theome magnahagheni king gna Juda te funei frunidi, naugna Jehoram ne figri tagruni LORD nodi God kuꞌegna tifa ra. 11Mana horo vido blahi ke kligna thogele te au ka kantri Juda mala tarai ka mumuju, eghuteuna mana batudi keha naiknodi Jerusalem nei Juda eghu mala lisa kokoni puhi te doglo na.

12Profet Elija fatei kaisei letas ka King Jehoram. Mana ne cheke eghu,

“LORD nogna God kuꞌemu iagho Devet ia, mana ne cheke eghu ka iagho, ‘Kmamu iagho King Jehosafat, ghe kuꞌemu iagho King Asa ra, phiamare neke leghuni puhi te keli na, nu iagho theome leghuni puhi te keli na. 13Iagho leghudi kolho puhidi king di Israel te diꞌa ra. Eghuteuna iagho batudi naikno di Jerusalem nei keha naiknodi Juda eghu mala leghudi keha god delei, jateula King Ehab nei vikegna mana teku teke edi Israel ra. Eghuteuna iagho neke jaola neke aknu falehedi mae thabusimu themu ra. Mare vikegna mae kmamu iagho, eghuteuna mare keli salaꞌu nigho iagho puhidi re. 14Eghume iara LORD ginauna paradi nou naikno iagho are, nei thumu nalhaꞌu iagho are, nei khetomu iagho are eghu. Uve, iara ginauna thofno goigonidi nou gobigna lepo iagho are. 15Eghuteuna iara ginauna nhaꞌa ari kaisei fogra ka thiꞌamu iagho na. Lamna ka thiꞌamu iagho na ginauna thono diꞌa fara, eghuteuna leghu narane na ginauna diꞌa salaꞌui na ghilei jifla mei butumu iagho na.’ ”

16Eghuteuna LORD na snakre meidi keha naoka mala magra ka King Jehoram. Naoka igre armidi Filistia, nei armidi Arab eghu te au rhedi naiknodi Kus. 17Mare mei ne magra Juda. Aonu mare doglo ne tei ruma lamna ka nogna suga king na ne hata nogna famane gobigna lepo mana re, baludi thugna nalhaꞌu, nei khetogna teure. Nu thugna nalhaꞌu leghu lahu mae Jehoram, nanghagna na Ahasaea igne ngala te theome hata mare na.

18Ke leghugna igne, LORD ne nhaꞌa lao ka thiꞌagna King Jehoram khabru biꞌo te theome tangomana ihei nga teke fakelini na. 19Fogra igne au ka mana nabagna phia finogha, aonu butugna mana na ne jifla mei. King papara fara ke lamnadi phei finogha igre ne ghilei lehe. Eghuteuna naiknodi Juda igre ne theome eni kaisei khaꞌaghi biꞌo te mala fafnaknoni mana na, jateula teke edi mare ka kuꞌegna mana ra neu.

20Mae Jehoram neke tolufulu phei finogha gna neke king nga mana, eghuteuna mana neke king Jerusalem nabagna nhana finogha. Eghuteuna kate lehe mana na, theo kaisei naikno teke diꞌanagnafani mana na, theo kolho. Mare ne giugiluni mana ka Nogna Namono biꞌo King Devet, nu mare neke theome giugiluni mana ka bekudi hatimare mae king.

22

King Ahasaea gna Juda

(2Ki 8:25-29; 9:21-28)

1Mae Ahasaea gne mae neke karha leghu lahu ka King Jehoram. Eghuteuna naiknodi Jerusalem gre ne vahini mana mala ke king tughuni kmagna, naugna soldia di Arab mei neke aknu falehe keha thugna King Jehoram. Aonu Ahasaea thugna King Jehoram igne neke kegra king Juda.

2Mae Ahasaea gne neke varadaki phei finogha gna kate king mana na, eghuteuna mana king Jerusalem kaisei finogha kolho. Idogna mana na, Atalaea gragna gaꞌase King Omri mae ihei teke king gna Israel tifa.

3Idogna mana Kuin Atalaea igne neke tusu ranghini mana gaoghatho te mala leghuni puhi te diꞌa na, eghume mae Ahasaea leghuni puhidi vikegna mae Ehab ra, 4ne eni puhi te diꞌa na ka tathagna LORD, jateula teke edi vikegna Ehab ra neu. Vikegna King Ehab igre ne farirhiuni mana mala leghuni mana puhi te diꞌa na. 5Kaisei fata King Ahasaea ne leghuni nodi cheke te theome doglo nogna mae advaesa manare ne tei balugna King Joram gna Israel, thugna King Ehab mala magra ka Hasael king gna Siria. Mare magra rhegna namono Ramot-Gilead. Ka magra igne, King Joram ne ghoreho. 6Aonu mana figri neke pulo Jesrel. Eghuteuna mana tei ne au kmu neu ka namono igne mala ke keli.

Ke leghugna igne, King Ahasaea gna Juda tei ne sighoni King Joram gna Israel naugna mana neke ghoreho ka magra.

7Ka narane te tei King Ahasaea te sighoni King Joram igne, LORD ne vahini narane igne mala goigoni ni mae Ahasaea. Aonu LORD ne vahini Jehu thugna mae Nimsi mala aknu falehe vikegna King Ehab. Kate au teu King Ahasaea balugna King Joram igne, phei king igre tei ne thafoni Jehu. 8Eghuteuna kate paradi mae Jehu vikegna King Ehab igre, mana ne filodi keha mae biꞌodi Juda ne au neu baludi thudi kheragna King Ahasaea. Mare neke mei balugna King Ahasaea ka narane teke mei sighoni King Joram. Eghuteuna mae Jehu ne aknu falehedi mare ne hui. 9Mana ne hironi King Ahasaea, eghuteuna keha mae teke mei balugna mae Jehu igre ne hironi mana ne ghilei tei filoni mana Samaria. Mare hatani mana ne mei ka mae Jehu. Eghuteuna mare ne faleheni mae Ahasaea ne giugiluni mana ka puhi te keli, naugna mare ghatho tahuni kuꞌegna mana King Jehosafat mae ihei teke fariuriu fara te mala eni unha te magnahagheni LORD. Eghume theo kaisei ka vikegna King Ahasaea ka mae iheire te karha teu igre nate tangomana te mala king na.

10Kate laseni Kuin Atalaea, idogna King Ahasaea gna Juda te lehe thugna na, naꞌa ne funu aknu falehedi vikegna king gna Juda. 11Nu kaisei thugna king kolho te theome aknu falehe mare na, nanghagna na Joas. Mare namo faleheni mana baludi keha thugna king, nu Jehoseba ne fakarhini mana. Gaꞌase igne thugna King Jehoram, greghagna King Ahasaea, khetogna Pris Jehoada. Naꞌa tei ne hata Joas balugna kaisei gaꞌase te mala fachuꞌuni mana na, naꞌa tei ne pophorudi repa ke lamnagna kaisei chogho ke lamna Sugablahi. Eghume Kuin ne theome tangomana te faleheni Joas. 12Joas ne poru baludi mare ka Sugablahi igne namno finogha ka narane te funei fruni Kuin Atalaea Juda igre.

23

Joas ne kegra king

(2Ki 11:4-16)

1Ka fafitu finogha te poru Joas igre, Pris Jehoada ne au gaoghatho heta te mala eni kaisei glepo. Aonu mana tei ne cheke baludi glima mae komanda ka tothoghei kaisei gobi soldia. Mare ne kaisei gaoghatho te mala king mae Joas na. Nanghadi glima mae komanda igre: Mae Asaraea thugna mae Jeroham, mae Ismael thugna mae Jehohanan, mae Asaraea thugna mae Obed, mae Masea thugna mae Adaea nei mae Elisafat thugna mae Sikri. 2Mae komanda igre tei ka namono te gnafa Juda mala kilo meidi hatimare mae Livaet baludi mae lida ka vikedi mae Israel mala mei Jerusalem. 3Eghuteuna mare ne khapru ka nogna Sugablahi God na ne eni kaisei nhaꞌa cheke balugna King Joas.

Pris Jehoada ne cheke eghu ka mare, “Thugna king te mala king na! Tuana unha teke nhaꞌa chekeni LORD eigna vikegna King Devet. 4Glepo igre nate edi tahatire: kaisei tothoghei ka mae pris ra nei ghotilo mae Livaet te mei te eni nomi gloku na ka narane Sabat ra, ghotilo mala reireghi grengatha Sugablahi. 5Keha tothoghei na mala reireghi sugagna kuin, eghuteuna fatilo tothoghei na ginauna mala reireghi khotogna grengatha tuana. Eghuteuna keha mae Livaet te gnafa ra, ghotilo mala mei khapru ka glalaba ke ulugna nogna Sugablahi LORD. 6Theome snakreni kaisei naikno te ruma ka Sugablahi na. Mae pris nei mae Livaet eghu te loku ka narane igne kolho nate ruma lamna na, naugna mare la gaehi ka tathagna LORD na. Ghotilo keha mae Livaet ra mala leghuni chekegna LORD na mala au kosi. 7Ghotilo mae Livaet ra hata nomi glepo mala magra ra mala kegra faligohoni king, eghuteuna ghotilo mala reireghi fakelini mana. Jame ihei te fariuriu ruma mei ke lamnagna glalabagna Sugablahi igne na, ghotilo akni faleheni mana.”

8Aonu hatimare mae Livaet baludi keha naiknodi Juda teu igre ne leghuni unha te chekeni Pris Jehoada ka mare na. Eghuteuna ka narane Sabat na mare hata ne mei nodi soldia re ka mana. Mare te gnafa na ne kafe tarabana naugna Jehoada theome snakreni kaisei ka mare te gnafa ka narane igne. Aonu iheire te gnafa loku, nei iheire te funu loku teu ka narane Sabat igne, mare mala kafe mei. 9Aonu Pris Jehoada ne hata fajifla ka nogna Sugablahi God na nogna goru, nei nogna greoreo biꞌo, nei greoreo ikodi teku King Devet tifa ra ne tusu lao ka hatimare mae komanda. 10Eghuteuna Jehoada ne chekedi mae te mala reireghi igre mala hata nodi glepo mala magra re mala kegra rhegna king mala reireghini mana. Mare kegra rhegna olta ka Sugablahi na, nei ka vido te gnafa ka Sugablahi na.

11Jehoada baludi mae thugna re batuni ne mei Joas, thugna King Ahasaea igne ne nhaꞌa lao nogna khepi nafnakno king na ka mana. Eghuteuna mare ne tusu lao ka mana kaisei buka nogna Vetula God ka mana. Pris Jehoada baludi thugna mana re eghu ne tofa oel ka phaꞌugna mae Joas. Mare ne eha eghu fabiꞌo, “Iagho king fabrahu!”

12Kate nomhidi Kuin Atalaea naogladi naikno te chari tafri nei eha fabiꞌo balu kilo fnaknoni king teu igre, naꞌa ghosei ne tei ka nogna Sugablahi LORD mala filoni unha te eni jare na. 13Aonu naꞌa ne filoni king te kegra teu ka nogna vido king rhegna kegra biꞌo ka grengathagna Sugablahi na. Eghuteuna hatimare mae komanda kegra falithuini mana, eghuteuna mare ifu ka trampet. Eghuteuna naiknore ne eha fabiꞌo balu koje, naugna mare thono glealeꞌa fara. Aonu Kuin Atalaea thofno diꞌanagnafagna fara ne rerheku nogna pohe na. Eghuteuna naꞌa ne eha eghu fabiꞌo, “Ghotilo naikno diꞌa! Ghotilo eni puhi te diꞌa na, magnahaghei te fapari ghau iara!”

14Pris Jehoada theome magnahagheidi mare te faleheni naꞌa ke lamnagna glalabagna nogna Sugablahi LORD na, aonu mana ne cheke eghu ka hatimare mae komanda, “Ghotilo hata fajiflani naꞌa ka hatimare mae greireghi are. Eghuteuna jame ihei te fariuriu fakarhini naꞌa na, ghotilo jaola aknu falehe mae tuana.” 15Aonu mare hatani naꞌa ne tei ka grengatha te mala rumadi hose rhegna nogna Suga Biꞌo king na ne aknu faleheni naꞌa jare.

Pris Jehoada ne paꞌe soru nogna Sugablahi Baal

(2Ki 11:17-20)

16Jehoada hata King Joas baludi naiknore mala nhaꞌa cheke leghuni nogna nhaꞌa cheke LORD, aonu mare ne nhaꞌa cheke mala au jateula nogna naikno LORD eghu kolho. 17Aonu naiknore ne leghuni nogna cheke mana igne ne kafe tei paꞌe soru nogna Sugablahi Baal igne. Eghuteuna mare ne goigoni olta te gnafa nei mumuju te gna teu ka vido igne. Eghuteuna mare ne aknu faleheni mae Matan nogna pris Baal igne rhegna olta na.

18Eghuteuna Jehoada ne vahidi keha mae pris ka vikegna mae Livae mala filodi gloku ka nogna Sugablahi LORD. Nodi gloku mare na mala edi gloku teke tusu lao King Devet ka kuꞌedi mare tifa ra. Aonu mare koje nei glealeꞌa fara neu kate gahu fafara ka LORD jateula te chekeni ka nogna Vetula mae Moses naia neu. 19Eghuteuna mana lilisei mae greireghi ka grengatha gna Sugablahi na, mala tangomana mare te lhotini ihei te theome gae ka tathagna LORD na te ruma lamna na.

20Aonu Jehoada ne hata mae komanda baludi mae biꞌo nei mae lida nei keha naikno eghu ne hatani King Joas ne jifla ka nogna Sugablahi LORD na. Mare ne tei ruma ka grengatha te kiloi mare Grengathagna Kligna na ne tei fagnokroni King Joas ka nogna sape nafnakno ka nogna suga biꞌo king. 21Aonu naiknore ne thofno glealeꞌa fara. Eghuteuna namono biꞌo na ne au kmu, naugna mare neke hata naflahi mala magra na neke aknu faleheni Kuin Atalaea.

24

King Joas gna Juda

(2Ki 12:1-16)

1Mae Joas fitu finogha funu karhagna kate king mana Juda. Mana king phiatutu finogha Jerusalem. Idogna mana na Sibia, thaugna Bereseba. 2Kani karha teku Pris Jehoada na, mae Joas ne eni unha te doglo ka tathagna LORD. 3Jehoada ne vahidi phei gaꞌase mala tolaghi ka king, eghuteuna king ne tolaghi ka repa, eghuteuna repa ne au thudi ka mana.

4Ke leghugna igne, king ghaoghatho mala ke babana fapulo nogna Sugablahi LORD. 5Aonu mana ne kilodi hatimare mae pris nei hatimare mae Livaet, ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo tei ka namono te gnafa ke lamnagna kantri Juda mala hata sileni teke salo naiknore leuleghu finogha ra, mala ke eni fapulo nogna Sugablahi God igne. Ghotilo mala eni igne gognarona!” Nu mae Livaet gre ne paipalighi fara ne theome faghose eni igne.

6Aonu king ne kilo meini Pris Jehoada, mae ihei te lida ka hatimare mae pris. Joas ne cheke eghu ka mana, “Naugna unha sagho te theome chekedi mae Livaet ra te salo takis ka naiknodi Jerusalem nei Juda teu ra? Mae Moses nogna mae gloku LORD neke chekeni takis igne ka vikegna Israel tifa ra mala foli takis te mala reireghigna Suga Tapuale te Blahi na.”

7(Eigna thugna Kuin Atalaea kaisei thau te diꞌa igne neke blau kmana glepo blahi teke au ka nogna Sugablahi God na hata neke tei mala tarai ka Baal.)

8Aonu, King Joas ne chekedi keha mae mala eni kaisei bokis mala lilisei kosi ka grengathagna nogna Sugablahi LORD na mala nanhaꞌa sileni naiknore. 9Eghuteuna mare ne fatei nogna cheke king igne Jerusalem nei ka keha namono Juda. Mana cheke ka naiknore mala hata mei nodi takis re mala tusu lao ka LORD. Igne u takis teke chekeni mae Moses nogna mae gloku God ka vikegna Israel ke lamna namono nagou. 10Eghuteuna mae biꞌo nei naikno te gnafa teure ne kelitadi fara kate hata te mei te lilisei nodi sileni re ka bokis igne fodu ne ghilei salaꞌui. 11Leuleghu narane na, mae Livaet gre hata mei bokis igne ka nogna mae biꞌo king. Eghuteuna kate fodu bokis igne na, nogna sekretri king ghe nogna mae gloku pris igne, phiamare hata fajifla sileni igne, eghuteuna ke lisei fapulo bokis na ka mala augna na. Ka puhi igne, mare au kmana sileni fara malagna Sugablahi na. 12Eghuteuna king ghe Jehoada, phiamare tusu lao sileni igne ka goro mae biꞌo nate ke babana fapulogna nogna Sugablahi LORD igne. Mare folidi mae te mala kato thina, mae kapenta, nei mae iheire te lase horo aean nei bras.

13Mae gloku igre mare loku heta fara mala ke eni Sugablahi igne mala ke famane leghuni unha teke kulu ghathoni mare na. Eghuteuna mare eni neke thofno rheta fara jateula teku tifa na neu. 14Kate loku te gnafa mare Sugablahi igne, gol nei silva eghu teke salaꞌui re, mare neke tusu fapulo ka King Joas ghe Pris Jehoada. Phia mare hata neke edi keha glepo blahi mala loku ka nogna Sugablahi LORD. Tuare glepo mala fafara te gahu te krono, dis nei keha glepo ka gol nei silva. Kani karha teku Pris Jehoada na, mare gahu fafara koba ka Sugagna LORD.

15Nu Jehoada neke thofno kuekuꞌe fara. Mana neke thokeni kaisei gobi tolufulu finogha gna neke lehe nga. 16Mare neke giugiluni mana ka bekudi hatimare mae king ka nogna Namono Biꞌo King Devet, naugna mana neke edi famane gloku ranghidi naiknodi Israel, ranghini God, nei ranghini Sugablahi.

King Joas ne lisa kokoni puhi te keli na

17Ke leghugna te lehe Pris Jehoada igne, goro mae biꞌodi Juda igre mei ne pogho soru ne cheke fafnaknoni King Joas. Mana ne fanomho ka nodi cheke mare re. 18King baludi naiknore ne lisa kokoni puhi te doglo te mala tarai ka nogna Sugablahi LORD nodi God kuꞌedi tifa ra. Mare ne tarai ka mumuju gna god gaꞌase Asera. Eghuteuna LORD ne thono diꞌatagna fara ka puhi te diꞌa fara te edi naiknodi Jerusalem ghe Juda. 19Neuba LORD ne kurudi nogna profet re te tei cheke nogna chekere ka naiknore mala tughu nagnafa nei ke pulo mei ka mana neu, nu mare tirodi fanomho.

20Aonu Tharunga gna God na ne mei ka Pris Sekaraea thugna Pris Jehoada. Eghuteuna mana tei ne kegra ka kaisei vido aheva naiknore te tangomana te filoni mana na, aonu mana ne cheke eghu ka mare, “God ne cheke eghu, ‘Naugna unha si ghotilo te theome leghudi nogu cheke iara grea? Ghotilo ginauna na theome au ka nakarha te keli! Naugna ghotilo ne lisa koko ghau iara LORD, eghuteuna iara ginauna jaola lisa koko ghami ghotilo!’ ”

21Nu king ne kaisei gaoghatho baludi nogna mae biꞌo re mala falehe mae pris igne. King ne chekedi mare ne fadini mana ka thina ne ghilei lehe ka glalaba ke ulugna nogna Sugablahi LORD. 22King Joas neke theome ghathodi famane puhigna Jehoada kmagna Pris Sekaraea na, nu mana faleheni thugna mana na. Eghuteuna kate namo lehe na, Pris Sekaraea ne cheke eghu, “Iara toreni LORD mala filodi glepo te edi ghotilo gognaro igre, eghuteuna God ginauna para ghami ghotilo.” Aonu mana ne lehe.

King Joas ne lehe

23Kate gnafa narane te nakhete nei reka fara teu ka finogha igne, armigna Siria mei ne magra Juda nei Jerusalem, mare falehedi ne gnafa hatimare mae lida. Eghuteuna mare hata neke pulo kmana glepo te keli ka nodi king na Damaskas. 24Soldia di Siria igre theome kmana fara, nu LORD toghoni armigna Siria igne mala uludi soldia di Juda te kmana fara re. Mana eni igne naugna naiknodi Juda gre ne lisa kokoni LORD nodi God kuꞌedi mare tifa ra. Eghume ka puhi igne, LORD ne parani King Joas.

25King Joas ne ghoreho ne diꞌa phari nogna fara ka magra igne. Eghuteuna kate gnafa magra igne soldia di Siria igre neke pulo ka namonodi re. Aonu phei nogna mae biꞌo Joas igre ne ghaoghatho mala ke tughu fapulo unha teke eni mae Joas teke faleheni thugna Pris Jehoada igne. Aonu phiamare mei ne faleheni Joas kate thuru teu mana ka nogna sape na. Mare ne giugiluni mana ka nogna Namono Biꞌo King Devet, nu mare theome giugiluni mana ka bekudi hatimare mae king.

26Nanghadi phia mae teke faleheni mana re, mae Sabad thugna Simeat gaꞌasegna Amon, ghe mae Jehosabad thugna Simrit, kaisei gaꞌasegna Moab. 27Thoutonu eidi thugna mae Joas, nei cheke teke chekedi hatimare mae profet eigna mae Joas, nei cheke mala ke babana fapulo nogna Sugablahi God na teu igre mare neke rioriso soru ka Buka Eidi Hatimare Mae King. Thugna mana mae Amasaea neke king tughuni kmagna.

25

1Amasaea neke varadaki glima finogha gna neke king nga, mana neke king Jerusalem varadaki nheva finogha. Idogna mana na, Jehoadin thaugna Jerusalem. 2King igne mana edi unha te doglo ka tathagna LORD, nu mana theome edi ka nagnafa gna fateote’o. 3Eghuteuna kate king Amasaea gna Juda igne, nogna nolaghi mana na ne rheta fara ne salaꞌui, mana ne falehedi phei mae teke faleheni mae kmagna na. 4Nu mana neke theome falehedi thugna manare, naugna mana leghuni unha teke chekeni LORD ka nogna vetula mae Moses. Ka vetula igne LORD neke cheke eghu faheta, “Jame kaisei mae sitei huhughuni vetula na, eghuteuna mana nabagna te lehe tagna na, ghotilo theome tangomana te faleheni kmagna mana na. Eghuteuna jame kaisei mae huhughuni vetula na, eghuteuna mana nabagna te lehe tagna na, ghotilo ginauna thosei faleheni thugna mana na. Mana thegna mala lehe eigna nakhibogna thegna na.”

5King Amasaea ne kilo meidi maedi Juda mae iheire te thokeni varadaki finogha haghe. Aonu mana fofotadi ka nogna tothoghei armi na. Mana fofota maedi Juda nei Benjamin leghu tharakna. Mana vavahi keha mae komanda ka kaisei thogha soldia, eghuteuna keha mae komanda ka kaisei gobi soldia. Khaputudi re thokeni thilo gobi thogha soldia, mae iheire te lase loku goru nei greoreo te mala tafra jata, eghuteuna mare tarabana fabrahu mala tei ka magra. 6Eghuteuna mana jaola hata kaisei gobi thogha famane soldia Israel. Mana foli thilo thogha fati gobi kilo silva ka king gna Israel te mala hata soldia igre.

7Nu kaisei profet tei ne filoni King Amasaea, ne cheke eghu ka mana, “King, iagho theome tangomana te hata soldia di Israel te tei balumu ka magra na, naugna mare theome leghuni LORD, nei theome au baludi mare, eghume mana jaola theome au baludi soldia di Efrem. 8Jau iagho gaoghathomu na, mare ginauna togho nigho mala nheta ka magra eghu, nu neuba iagho ne theome mhaghu ka magra, God ginauna koko soru nigho ke uludi nou naokare. God ngala te au nolaghi te mala togho nigho ba theo.”

9Nu Amasaea ne ghusna eghu ka profet, “Ba, na faꞌunhadi tahati sileni teke tusu laohi te mala folidi mare ra?”

Aonu nogna mae gloku God na ne cheke eghu ka mana, “LORD tangomana te tusu ari kmana ka iagho salaꞌudi teke koko iagho re!”

10Aonu King Amasaea neke kuru fapulodi soldia di Efrem nei Israel. Eghuteuna kate ke pulo ka namono na, mare ne diꞌatadi fara ka maedi Juda.

11Nu mae Amasaea ne rheta gaoghathogna na ne batudi nogna soldia re ne tei ka glogu te kiloi mare “Glogu mala Hata Solt.” Ka vido igne, mare ne magra ka soldia di Idom ne aknu falehe nabotho thogha soldiadi Idom. 12Eghuteuna armi gna Juda igne ne hata karha nabotho thogha soldia di Idom, aonu mare hatadi ne haghe ka kaisei thogele ne koko sorudi funu ka phegu te ninhigrana fara na ne soru bruja ka thina ne kafe lehe.

13Nu ka narane tuana, soldia di Efrem teke kuru fapulodi Amasaea igre, mare tei ne goigoni nodi namono naiknodi Juda funu Samaria tei posa Bet-Horon. Eghuteuna mare ne aknu falehe thilo thogha naiknodi Juda, eghuteuna mare blau kmana glepo hata neke figri baludi.

14Kate mei King Amasaea te aknu falehe kmana soldia di Idom ka magra igne, mana hata ne mei nodi god mare re balugna. Aonu mana ne fakegra haghe nodi mumuju blahi mae bongihehe igre mala tarai, nei gahu insens eghu tadi. 15Aonu LORD ne diꞌatagna fara ka Amasaea ne kuru meini kaisei profet ka mana. Profet igne ne cheke eghu ka mana, “Naugna unha sagho te tarai ka nodi god naiknodi delei grea? Filo sagho, kate tei magra iagho ka mare ra, nu god igre neke theome tangomana teke fakarhidi mare na!”

16Kate cheke teu profet ka mana igne, king ne cheke eghu, “Kmu sagho! Iara neke theome vahi nigho iagho te mala tusu mei gaoghatho te keli ka iara na! Jame te theome kmu iagho na, iara ginauna akni falehe nigho iagho!”

Kate nomhini profet nogna cheke king igne, mana ne cheke eghu ka king, “Gognarona iara laseni, God na la kulu ghathonihi te mala goigoni nigho iagho na, naugna iagho ne eni glepo te diꞌa igne, eghuteuna iagho jaola tirou fanomho ka nogu cheke iara igre.”

King Amasaea tei ne magra ka maedi Israel

(2Ki 14:8-20)

17Amasaea king gna Juda nei hatimare nogna mae mala tusu lao gaoghatho te keli ka mana igre eghu ne ghaoghaho mala tei magra ka maedi Israel. Aonu mana ne kurudi keha mae ne tei filoni King Jehoas gna Israel, mala cheke eghu ka mana, “King Amasaea magnahaghei te mei magra ka iagho.”

18Eghuteuna Jehoas king gna Israel igne ne cheke tughu ka mana ka cheke naba, ne cheke eghu, “Tifa na kaisei gnarho fachuchuru gna Lebanon ne fatei cheke ka kaisei gaju biꞌogna Lebanon, ne cheke eghu, ‘Te keli na iagho famei thumu gaꞌase ia mala tolaghi ka mae thugu iara gne.’ Eghuteuna kaisei buluka mata tei ne tapla soru gnarho fachuchuru igne.” 19King Jehoas neke cheke eghui, “Iara laseni, iagho neke tei magra neke uluni armigna Idom, eghuteuna iagho glealeꞌa fara gognarona. Te keli na iagho au kolho ka namono. Thosei faꞌeiꞌei magra ka ghehati. Glahu ari ghehati goigonidi naiknodi Juda balumu iagho.”

20Nu King Amasaea ne tirogna fanomho ka King Jehoas, naugna nogna gaoghatho God te mala snakre lao naiknodi Juda ka khamegna King Jehoas. Eghume mare ne tarai ka nodi god mae Idom. 21Aonu King Jehoas balu armi gna Israel tei ka namono Bet-Semes ka kantri Juda ne magra ka Amasaea nei nogna soldia. 22Ka magra tuana, Israel ne uluni Juda, eghuteuna soldia di Juda rikha neke figri ka nodi namono re. 23Eghuteuna King Jehoas gna Israel ne lokini King Amasaea. Aonu King Jehoas balu nogna armi na tei Jerusalem ne paꞌe soru bara thinagna namono na, funu ka Grengatha gna Efrem, tei posani Grengatha gna Kona. Vidogna bara thina te paꞌe soru mare igne jame jateula te kaisei gobi nhanasalei mita eghu. 24Eghuteuna Jehoas tei ruma Jerusalem ne hata gol nei silva baludi famane glepo teke reireghi teku vikegna Obed-Idom ka nogna Sugablahi God, nei famane glepo te keli la ngau eghu teke au ka sugagna king. Mana hata neke pulo Samaria glepo igre baludi naiknodi Juda teke hata ka magra igne.

25King Amasaea gna Juda karha neu nabagna nabotho glima finogha ke leghudi narane te lehe King Jehoas gna Israel. 26Keha glepo teke edi Amasaea re, mare neke rioriso soru ka Buka Eidi Glepo Teke Edi King Di Juda nei Israel. 27Ka narane te theome funu leghuni King Amasaea puhigna LORD, keha maedi Jerusalem ne ghaoghaho mala aknu faleheni mana, nu mana rikha ne tei ka namono Lakis. Nu mare kurudi keha mae mala tei ke leghugna mana mala faleheni mana ka namono igne. 28Eghuteuna mare hata thinigna mana na ka hose neke pulo Jerusalem. Mare ne giugiluni mana ka bekudi hatimare mae king ka nogna Namono biꞌo King Devet.

26

King Iusaea gna Juda

(2Ki 14:21-22; 15:1-7)

1Katela lehehi Amasaea na, naiknodi Juda hata thugna mana, Iusaea igne mala kegra king tughuni kmagna. Ka narane tuare mana thokeni nabotho namno finogha. 2Keha narane ke leghugna te lehe Amasaea igre, King Iusaea tei ne magra ka namono Elat, mana hata fapulo namono igne fei Juda neke babana fapulo.

3Mae Iusaea nabotho namno finogha gna kate kegra king mana na. Eghuteuna mana king Jerusalem glimafulu phei finogha. Idogna mana Jekolaea igne thaugna Jerusalem. 4King igne mana leghuni puhigna kmagna, eghume mana edi glepo te doglo ka tathagna LORD. 5Eghuteuna ka narane te king Iusaea igre, Pris Sekaraea ne farirhiuni Iusaea mala ghatho tahuni, nei hironi eghu puhigna LORD. Eghume LORD ne fablahini mana leghu fata.

6Kaisei narane mana tei ne magra Filistia. Mana ne uludi mare ne paꞌe sorudi bara thinadi thilo namono Gat, nei Jabne, nei Asdod. Eghuteuna mana bara ne ligoho ka thina nogna namono mana te au rhegna namono Asdod nei keha namono langau Filistia. 7Ka narane tuare, God ne toghoni mana mala uludi mana ka magra naiknodi Filistia, nei naiknodi Arab te au ka namono Gua-Baal nei naiknodi Meun. 8Naiknodi Amon hata mei sileni nei keha glepo eghu mala foli takis ka Iusaea. Ka narane igre mana neke kegra heta fara. Eghuteuna thoutonu eigna nafnakno gna mana na ne tei tongana ka namono te gnafa re ne ghilei tei posa Ijep.

9Mana ne horo thilo suga rheta mala toetoe ke kligna bara thina Jerusalem. Kaisei na au ke kligna Grengatha fei Sulukhu, eghuteuna kaisei na au ke kligna Grengatha fei Glogu, eghuteuna kaisei na au ke kligna vido aheva bara thina te au ka sulukhu na. 10Eghuteuna mana jaola neke horo suga rheta mala toetoe ke lamna namono nagou. Mana dokha kmana seu, naugna mana au nogna kmana buluka ka thogele ke mosu, nei ka sare langau eghu. Mana kaisei mae te magnahaghei loku ka nagare, aonu nogna mae gloku manare joꞌu nagare grep ka thogele, eghuteuna mare tobi ka vido aheva te au glose te keli.

11Iusaea au phei nogna mae biꞌo, nanghadi phei mae igre Jel ghe mae Masea. Phia mae igre loku ke parigna mae Hananaea mae ihei te nogna mae biꞌo king. Phiamare te mala fadoglidi niha mae soldia ka nogna tothoghei armi Iusaea. Soldia ka nogna armi Iusaea igre lase magra fara, eghuteuna nogna tothoghei mana igre mare tarabana fabrahu mala tei ka magra. 12-13Iusaea au thilo gobi fitu thogha glima gobi soldia tarabana fabrahu mala tei magra ka nogna naoka re. Eghuteuna mana au phia thogha namno gobi mae biꞌo ka vike igne, mae igre te mala batudi mae soldia te tei ka magra na. 14Iusaea tarabana glepo mala magra: greoreo mala tafra ka jata, nei goru, nei khepi mala magra, nei pohe mala magra, nei phaloho, nei thina mala piri kuava. 15Mana jaola au keha mae glalase Jerusalem te edi vido te keli te mala au teu hatimare mae soldia te mala fada jata nei mala fada thina biꞌo ka mae naoka. Mare edi vido te keli igre ka suga te mala toetoe igre nei ka sulukhu di bara thina gna namono igne. Eghuteuna thoutonu eigna nanghagna mana na tei ka namono te gnafa re, naugna LORD na toghoni mana ghilei thoke ka narane te rheta fara mana na.

16Nu kate haghe te rheta fara mana te fnakno nanghagna na, mana ne funu fahaehaghe fara ne ghilei groꞌe mana. Mana tapla jafra ka nakhibo ranghini LORD nogna God na kate tei ruma mana lamna ka nogna Sugablahi LORD na ne gahu insens ka Olta mala Gahu Insens. 17Nu Pris Asaraea ne tei ruma ke leghugna mana, balugna nhana salei nogna pris LORD te theome mhaghuni king. 18Eghuteuna mare ne cheke faheta eghu ka mana, “Iusaea, iagho theo nou nolaghi te mei gahu insens agne te mala tarai ka LORD na! Ghehati pris ka tharaknagna Eron teke fablahi ghami mare gre kolho te au nolaghi te mala gahu insens na. Vido igne thono blahi fara! Iagho jifla gognarola naugna iagho ne khibo ranghini LORD! Mana ginauna na theome ke fablahi nigho iagho!”

19Nu Iusaea hata kaisei dis tarabana mala gahu insens. Eghuteuna kate nomhini nodi cheke mae pris igre, mana diꞌatagna fara salaꞌui, aonu kaisei fogra te thono diꞌa fara te kiloi leprosi igne ne mei ka phaꞌugna mana na. 20Kate filoni mae pris biꞌo Asaraea nei keha mae pris igre teuna, mare laseni khabru leprosi te thokeni phaꞌugna mana igne. Mare ne mhaghu nodi fara, aonu mare ne huhuruni mana mala jifla ka Sugablahi na. Eghuteuna mana magnahaghei fara te mala ghosei te jifla kosi na, naugna mana laseni LORD te parani mana na.

21King Iusaea au khabru leprosi igne ka thinigna na ne ghilei lehe. Mana theome nabagna te tei ka nogna Sugablahi LORD na. Eghuteuna mana ne au sopa thegna ka kaisei suga, eghuteuna mana vahini mae thugna na, mae Jotam mala reireghini nogna suga king, nei batuni gavman gna Juda.

22Thoutonu di keha glepo teke edi King Iusaea funu ka narane teke kegra king gna te ghilei thoke ka narane glehegna na, Profet Isaia thugna Amoj neke rioriso soru thoutonu igre ka nogna buka na. 23Kate lehe Iusaea igne mare theome snakreni te giugiluni mana ka bekudi hatimare mae king, aonu mare ne giugiluni mana rhegna bekudi mae king ka namono biꞌo na, naugna khabru leprosi igne neke au ka mana. Eghuteuna thugna mana Jotam teke tughuni mana na.

27

King Jotam gna Juda

(2Ki 15:32-38)

1Jotam neke varadaki glima finoghagna neu neke king, eghuteuna mana neke king Jerusalem nabotho namno finogha. Idogna mana na Jerusa thugna gaꞌase Sadok. 2King Jotam edi koba glepo te doglo ka tathagna LORD jateula teke edi kmagna ra neu, nu mana theome ruma ka nogna Sugablahi LORD mala gahu insens jateula kmagna neu. Nu naiknore jateula teke tifa ra neu ne edi neu ngala thua nafnata puhi te diꞌa re. 3Mana ke fakekheli fapulo grengatha ke rarugna glalabagna nogna Sugablahi LORD, eghuteuna mana edi kmana gloku ka gringni thina gna namono biꞌo Jerusalem ka vido te kiloi mare Ofel. 4Eghuteuna mana horo suga ke klignadi thogeledi Juda, eghuteuna mana horo suga mata mala toetoe.

5Ke leghu, Jotam baludi nogna soldia re tei ne magra ka king gna kantri Amon, eghuteuna nogna soldia Jotam igre ne uludi soldia di Amon. Aonu thilo finogha igre Jotam ne cheke ka naiknodi Amon mala foli takis ka mana. Leuleghu finogha na mare tufa ka mana glepo igre: thilo thogha fati gobi kilo silva, eghuteuna fitu salei phei thogha glima gobi baeg wit te biꞌo, eghuteuna fitu salei phei thogha glima gobi baeg bali te biꞌo.

6Aonu Jotam ne rheta fara, naugna mana ghatho tahu te mala leghuni puhigna LORD nogna God.

7Thoutonu eidi gobigna lepo teke edi mae Jotam funu ka narane teke king mana te ghilei lehere, mare neke rioriso soru thoutonu igre ka Buka Eidi Glepo teke Edi King di Israel ghe Juda. 8Mana neke varadaki glima finoghagna neke king nga, eghuteuna mana neke king Jerusalem nabotho namno finogha. 9Kate lehe mae Jotam na, mare neke giugiluni mana ka bekudi hatimare mae king ka nogna Namono Biꞌo King Devet. Eghuteuna thugna mana Ehas, neke tughuni mana.

28

King Ehas gna Juda

(2Ki 16:1-4)

1Ehas neke varadaki finogha gna neke king nga. Eghuteuna mana neke king Jerusalem nabotho namno finogha. Nu mana neke theome leghuni puhigna kuꞌegna King Devet tifa ia. Ehas neke edi fabrahu glepo te theome doglo ka tathagna LORD. 2Mana leghudi puhidi king di Israel te diꞌa tifa ra. Mana horo mumuju gna god Baal ka gol. 3Eghuteuna mana gahu fafara mala tarai ka keha god delei ka glogu Ben-Hinom. Eghuteuna glepo te thono diꞌa fara te eni mana na, mana gahu ka khaꞌaghi mae thugna re mala fafara ka god igre. Ka puhi igre, mana thofno leghudi puhidi naiknodi tifa te diꞌa ra, naikno igre LORD neke khi fajifladi ka nodi vido glose naiknodi Israel. 4Eghuteuna king igne mana fafara ka keha god delei ka nodi vido blahi mae bongihehe ke kligna thogele nei ke pari gaju biꞌo. Eghuteuna mana jaola gahu insens ka vido blahi igre.

5-6King Ehas edi kmana puhi te diꞌa, eghuteuna naiknodi Juda igre jaola figri tagruni LORD nodi God kuꞌedi tifa ra. Aonu God ne kuruni king gna Siria balugna nogna armi na mei magra ne uluni King Ehas balu nogna soldia. Eghuteuna mare hata kmana naiknodi Juda ne tei sosolo Damaskas. Eghuteuna ke leghu, LORD ne kuruni Peka king gna Israel thugna Remalaea. Nogna armi King Peka igne ne aknu falehe kaisei gobi varadaki thogha famane soldia di Juda ka kaisei narane kolho. 7Ka narane tuana, Sikri kaisei soldia rheta gna Efrem, mana ne aknu falehe thilo mae biꞌo di Juda: mae Masea, thugna King Ehas, mae Asrikam mae biꞌo ka suga gna king, nei mae Elkana nogna mae nafnakno biꞌo king. 8Neuba naiknodi Juda ghe Israel gre ne thabusigna, soldia di Israel igre hata phei gobi thogha gaꞌase, nei sua eghu hata ne tei mala sosolo Samaria. Eghuteuna mare jaola hata ne tei baludi kmana glepo te keli.

9Nu kaisei nogna profet LORD nanghagna na Oded, mana au Samaria. Kate ke pulo mei Samaria armi gna Israel igne, mana jifla ne tei thafodi mare. Aonu mana ne cheke eghu ka mare, “LORD nodi God kuꞌemi ghotilo ra diꞌatagna ka naiknodi Juda, naugna tuana ghotilo maemi Israel neke uludi mare. Nu te filoni LORD ka ghotilo na, ghotilo fameomekro te diꞌatami fara te aknu falehe kmana mae ra. 10Eghuteuna gognarona ghotilo magnahaghedi keha naiknodi Jerusalem nei Juda eghu mala nomi naikno sneka ghotilo. Ba, ghotilo gaoghathomi na theome naba te papara eidi nakhibo te edi ghotilo ranghini LORD are? 11Gognarona ghotilo fanomho mei ka iara! LORD na diꞌatagnahi ka ghotilo! Ghotilo ke kuru fapulodi kherami teke hata teke mei ghotilo are.”

12Fati mae biꞌo di Israel te au ke raru ka namono Efrem, mare jaola theome gleꞌani puhi te eni soldia di Israel igne. Nanghadi re igre: mae Asaraea thugna mae Jehohanan, mae Berekaea thugna mae Mesilemot, mae Jehiskaea thugna mae Salum, nei mae Amasa thugna mae Hadlae. 13Fati mae igre ne cheke eghu, “Ghotilo thosei hata mei naikno tuare agne! Te eghuna tahati nabada te papara ka tathagna LORD. Ba, ghotilo magnahaghei te edi kmana glepo te diꞌa mala biꞌo salaꞌui tahati papara na sia? Tahati gne nabadahi te papara na, eghuteuna LORD thono diꞌatagna fara ka tahati naiknoda Israel!”

14Aonu mae soldia igre ne hata naikno di Juda igre, nei gobigna lepo te keli teke hata mare ka magra re neu ne nhaꞌa lao ka khamedi mae biꞌo di Samaria nei ka fati mae biꞌo igre. 15Eghuteuna fati mae biꞌo igre ne hata ne mei pohe teke hata mae soldia igre ne tufa ka ihei naikno gna Juda te soesole. Eghuteuna mare tufa pohe nei sadol eghu ka naiknore mala pipichi. Eghuteuna mare tufa gano nei waen eghu ka mare mala ghamu ka nabrou. Eghuteuna ihei te fnera na, mare nhaꞌa meresin ka nafneragna na. Iheire te theome nheta te mala nonolo ka nabrou na, mare fagnokrodi ka dongki. Aonu mare kafe hatadi neke figri ka nodi kantri na ka namono Jeriko ka namono aheva te au kmana gaju te ure sisi mala ghamu te kiloi det. Eghuteuna goro mae biꞌo di Israel re neke figri Samaria.

16-17Ke leghu, armi gna Idom mei ne magra ka naiknodi Juda. Mare ne hata kmana naikno, ne hata ne tei. Aonu Ehas king gna Juda ne toreni King Tiglat-Pilesa gna Asiria mala toghoni. 18Ka narane tuarela armi gna Filistia mei ne magra ka namono te au ka thogele ikodi ke mosu, nei ka namono nagou ke mata Juda. Mare uludi mae Juda ne hata namono Bet-Semes, Aejalon, Gederot, Soko, Timna, Gimso baludi namono ikodi te au faligohodi namono igre ne au ka namono te hata mare igre. 19LORD faparidi naiknodi Juda, naugna King Ehas ne batudi naiknore ka puhi te diꞌa na ne figri tagruni LORD. 20Aonu, kate toghoni King Ehas na, king gna Asiria igne mei ne ei puhi biꞌo ka mana. 21Aonu King Ehas tei ne hata gol nei glepo te keli teure ka nogna Sugablahi LORD, nei ka sugagna thegna nei ka sugadi nogna mae biꞌore, mana tei ne tusu lao ka king gna Asiria glepo igre, nu glepo igre theome toghoni mana kolho.

King Ehas ne edi kmana nakhibo

22Kate au ka puhi biꞌo na, King Ehas ne theome fatutuani ka LORD ne edi kmana puhi te diꞌa. 23Mana tei ne fafara ka nodi god maedi Damaskas nodi namono biꞌo maedi Siria. Mana ne ghaoghatho eghu, “Jame nogna god king gna Siria tuare ngala teke toghoni king na, naugna armi gna Siria gne neke ulu ghau iara ka magra. Eghume iara ginauna fafara ka god tuare, glahu jaola togho ghau iara mare.” Nu glepo igne ei puhi biꞌo mala thokeni mana nei goigonidi naikno te gnafa Juda langau eghu.

24Eghuteuna mae Ehas jaola ne tei salo dis nei kapu eghu te mala loku hatimare mae pris ka nogna Sugablahi LORD. Mana poposa glepo igre ne ghilei nghuja tafri, aonu mana ne bobotho Sugablahi na. Eghuteuna mana ne edi haghe nodi olta keha god di delei ka vido te gnafa Jerusalem. 25Mana horo vido blahi ka namono te gnafa Juda igre mala tangomana naiknore te tarai nei fafara eghu ka keha god di delei. Eghuteuna LORD nodi God kuꞌegna mana tifa ra ne diꞌatagna fara ka mana.

26Keha glepo teke edi Ehas funu ka narane te king te tei thoke ka narane glehegna mana na, mare neke rioriso soru ka Buka Eidi Glepo Teke Edi King Di Juda nei Israel. 27Kate lehe mana na, mare ne giugiluni mana Jerusalem nu theome ka bekudi hatimare mae king. Eghuteuna thugna mana Hesekaea neke tughuni mana.

29

King Hesekaea gna Juda

(2Ki 18:1-3)

1Kate king Hesekaea thugna Ehas Juda na, mana neke varadaki glima finogha gna. Eghuteuna mana king Jerusalem varadaki nhevai finogha. Idogna mana na Abaeja thugna gaꞌase Sekaraea. 2Mana edi puhi te doglo ka tathagna LORD, jateula kuꞌegna King Devet tifa ia neu.

3Ka nhigra ululahu gna finogha ululahu te funei King Hesekaea igne, mana neke tothora grengatha gna nogna Sugablahi LORD na neke horo fakeli grengatha igre. 4Aonu mana ne kilodi mae pris nei mae Livaet mala thafoni mana ka glalaba gna Sugablahi na fei ke maghati. 5Aonu mana ne cheke eghu ka mare: “Ghotilo ka vikegna mae Livae ra famane fanomho mei. Nogna Sugablahi LORD nodi God kuꞌeda tahati tifa ra, theome gae ka tathagna mana na. Ghotilo fagae ghami themi ka tathagna God, eghuteuna ghotilo mala blahi ka Sugablahi. Hata fadelei gobigna lepo fateote’o te thona nei unha te theome magnahaghedi mana re. 6Kmada tahati tifa ra neke huhughuni LORD. Mare neke edi puhi te diꞌa re neke tei kokoni mana. Mare tirodini Sugablahi te au mana tagna na, eghuteuna mare figri tagruni mana. 7Mare jaola bobotho grengathagna Sugablahi igne, eghuteuna mare ifu falehe jutare. Eghuteuna mare theome gahu insens nei theome gahu fafara ka Sugablahi te mala tarai ka nodi God mae Israel. 8Naugna igne, God ne diꞌatagna fara ka tahati gnafa naiknoda Jerusalem nei Juda. Unha te edi mana Jerusalem nei Juda teu igre farhanadi nei famhaghu ghita eghu tahati. Eghuteuna mare jaola cheke fadiꞌa ghita tahati. Ghotilo la filo tathamihi themi glepo igre. 9Naugna igne, mae naoka ra neke aknu falehe kmada tahati ra eghuteuna mare neke hata khetoda nei thuda teku tahati ra. 10Gognarona iara ghaoghatho mala eni kaisei nhaꞌa cheke balugna LORD nodi God mae Israel, mala theome diꞌatagna mana ka tahati. 11Kheraguro! Ghotilo fanomho ka nogu cheke iara igre! Na glahu glaꞌe soru ghotilo. LORD neke vahi ghami ghotilo mala gahu insens ka mana, nei batudi nogna naikno mana re mala pogho soruni mana.”

12Mae Livaet te mala fufunu loku re igre:

Ka vikegna mae Kohat,

mae Mahat thugna mae Amasae, eghuteuna mae Joel thugna mae Asaraea.

Ka vikegna Merari,

mae Kis thugna mae Adbi, eghuteuna mae Asaraea thugna mae Jehalelel.

Ka vikegna mae Geson,

mae Joa thugna mae Sima, eghuteuna mae Eden thugna mae Joa.

13Ka vikegna mae Elisafan,

mae Simri ghe mae Joel.

Ka vikegna mae Asaf,

mae Sekaraea ghe mae Matanaea.

14Ka vikegna mae Heman,

mae Jehiel ghe mae Simei.

Ka vikegna mae Jedutun,

mae Semaea ghe mae Usiel.

Mae Pris te fablahi ka nogna Sugablahi LORD

15Aonu mae igre ne kilo meidi mae kheradi re mala kafe mei. Mare te gnafa na ne fagaedi thedi ka tathagna LORD. Aonu mare ne edi gobigna lepo teke chekedi king ka mare re. Mare ne eni nogna Sugablahi LORD mala gae jateula te chekeni ka nogna Vetula LORD na. 16Mae pris re ne tei ruma ka Sugablahi igne mala gae ka tathagna LORD. Gobigna lepo te diꞌa ka tathagna God na, mare koko fadelei. Mare lilisei glepo te diꞌa igre ka glalaba na ke kosigna Sugablahi igne. Aonu mae Livaet gre hata ne tei ka Glogu Kidron ke kosi namono. 17Ka narane ululahu gna nhigra na, mare neke funu fablahi glalaba te falithuini Sugablahi na. Ka fahana gna narane na, mare loku mei posa ka varanda gna Sugablahi na. Mare neke fablahi ka Sugablahi na keha nhana narane. Aonu, ka nabotho namno narane gna nhigra igne mare ne fagnafa gloku igne.

18Aonu mae pris nei mae Livaet teu igre neke figri ka King Hesekaea ne tusu lao ripot di gobigna lepo igre ne cheke eghu ka mana, “Nogna Sugablahi LORD, eghuteuna Olta te mala Gahu Fafara, nei Tevo gna Bret Blahi na, eghuteuna gobigna lepo te mala loku ka Sugablahi igre eghu ghehati edila kafe gaehi ka tathagna LORD. 19Gobigna lepo teke hata King Ehas tifa kani teke theome leghuni LORD teku mana ra, ghehati kela kaikaliti mala ke fablahidi. Gobigna lepo igre au ke ulugna Olta te mala Gahu Fafara na.”

20Hamerane boibongi ka keha narane na, King Hesekaea ne kilodi nogna goro mae biꞌo te gnafa ka namono Jerusalem. Mare ne kafe tei ka nogna Sugablahi LORD. 21Eghuteuna kate mei mare na, mare ne hata ne mei fitu buluka nalhaꞌudi nei fitu sipu nalhaꞌudi, nei fitu sua sipu nalhaꞌudi, nei fitu nanigot nalhaꞌudi. Glepo igre mala fafara ranghini king nei tharakna gna, nei naikno te gnafa Juda, nei malagna Sugablahi na langau eghu mala doglo ka tathagna LORD. King Hesekaea ne cheke ranghidi mae pris ka vikegna Eron mala fafara gano igre ke kligna olta. 22Aonu ulu lahu na, mare aknu falelehe buluka nalhaꞌudi igre. Eghuteuna mare hata dadaradi re ne thoghei ne fuafusa ne tei ka gerigna olta na. Aonu mare aknu falehe sipu igre. Eghuteuna mare hata dadaradi re ne thoghei fuafusa ne tei ka gerigna olta na. Eghuteuna ke leghu mare aknu falehe sua sipu igre. Mare hata dadaradi re thoghei fuafusa ne tei ka gerigna olta igne. 23Aonu mae pris igre hata ne tei nanigot igre ka king nei hatimare goro mae biꞌo te au teu ka vido tuana mala habo lao mare khamedire. Igne kaisei fagaglana eigna tela hata fadeleihi nakhibodire. 24Mae pris igre ne aknu falehe nanigot igre. Eghuteuna mare ne nhaꞌa lao dadaradi re ke kligna olta. Igne fafara ranghidi naikno te gnafa ka vikegna Israel te mala doglo ka tathagna LORD. Mare eni igne naugna king neke cheke ka mare mala eni fafara te thofno krono fara, eghuteuna mare fafara mala kafe doglo mare ka tathagna LORD.

25Ke leghu na, King Hesekaea chekedi mae Livaet mala hata nafnata gita nei belo eghu te au ka Sugablahi na leghuni nogna vetula LORD teke chekeni King Devet nei profet Gad, nei profet Natan. 26Aonu mae Livaet igre mare ne tarabana baludi glepo te mala edi khoje teke tusu lao King Devet ka mare tifa igre. Eghuteuna mae pris re jaola ne tarabana nodi khufli re.

27Aonu King Hesekaea ne cheke ka mare mala edi fafara te thofno krono fara. Kate fufunu fafara na, mare ne funu koje ne kilo fnaknoni LORD, eghuteuna hatimare mae pris gre ne ifu nodi khufli re, eghuteuna hatimare mae Livaet ne lalahu nodi gita nei thua nafnata glepo te mala koje. 28Aonu iheire te gnafa te au ka vido igne ne pogho soru ka LORD, eghuteuna mae te au ka kwaea igre ne koje, eghuteuna hatimare mae pris ne kufli. Mare ne eghu ne ghilei thokei vido narane tela kronohi fafara na.

29Ke leghugna tuana, king baludi naikno te gnafa igre kafe pogho soru pari ne kilo fnaknoni LORD. 30King Hesekaea baludi nogna goro mae biꞌore ne chekedi hatimare mae Livaet mala kojeni khoje teke rioriso King Devet ghe Profet Asaf. Aonu mare ne glealeꞌa fara te cheke fakelini LORD ka khoje igre, eghuteuna mare ne theome gnafa te pogho soru nei cheke fakelini LORD.

31King Hesekaea ne cheke eghu ka mare, “Gognarona ghotilo fablahi ghami themi ka LORD. Eghume ghotilo hata mei ka Sugablahi gne fafara ra mala tegio ka mana.” Eghuteuna naikno te gnafa igre ne leghuni cheke igne, aonu mare hata ne mei nodi sipu nei nanigot nei buluka teure, nei keha glepo langau eghu mala tusu lao ka God. Keha naiknore glealeꞌa fara ne hata ne mei fafara te thofno krono fara re.

32Ka puhi igne, mare ne hata fitusalei buluka nalhaꞌudi, nei kaisei gobi sipu nalhaꞌudi, nei phia gobi sua sipu nalhaꞌudi mala fafara mare ka LORD te thofno krono fara. 33Mare jaola hata mei namno gobi buluka nalhaꞌudi, nei thilo thogha sipu nei nanigot, eghuteuna mare ne fafara mala laseni te au fakeli mare balugna LORD. 34Nu mae pris igre theome kmana, eghuteuna mare theome naba te mala aknu falehe nei ligi koko gulidi teu buluka, sipu, sua sipu nei nanigot teu igre, aonu mae Livaet te kheradi mare igre toghodi mare ne ghilei gnafa gloku igne. Eghuteuna keha pris jaola ne gae ka tathagna LORD. Ka narane tuana, mae Livaet ne ghatho tahuni fara te mala fagaedi thedi ka tathagna LORD salaꞌudi hatimare mae pris. 35Hatimare mae pris ne edi kmana fafara te thono krono fara, eghuteuna mare jaola gahu grisidi fafara re mala laseni te au fakeli mare balugna LORD. Eghuteuna mare hata waen baludi fafara te thofno krono fara.

Igne puhi teke fufunu tarai mare ka nogna Sugablahi LORD na. 36King Hesekaea baludi nogna naiknore ne glealeꞌa fara, naugna LORD ne toghodi mare mala ke faghose fufunu glepo igre.

30

Naiknodi Juda tarabana Gaghamu Ghasa-Polho

1-4Ka narane tuare naiknodi Juda igre theome tangomana te eni Gaghamu Ghasa-Polho igne ka thofno narane gna ka nhigra ululahugna finogha na. Naugna kmana pris theome fagaedi thedi ka tathagna LORD, nei jaola ka narane igne theome kmana naikno khapru mei Jerusalem. Eghuteuna King Hesekaea nei nogna mae biꞌo mana re, nei mae lida di Jerusalem teu igre ne kaisei gaoghatho te mala eni gaghamu igne ka fapea nhigra na. Eghuteuna mare ne kelitadi fara ka gaoghatho igne. Aonu king ne fatei cheke ka naiknodi Israel nei Juda. Mana ne kilo meidi ka nogna Sugablahi LORD na Jerusalem mala eni Gaghamu Ghasa-Polho igne mala ghatho tahuni LORD nodi God mae Israel. Eghuteuna mana jaola riso tei letas ka vikegna Efrem, nei ka vikegna Manase mala kilo mei mare ka gaghamu igne. 5Ka narane tuana, mare ne fatei cheke ka naikno te gnafa Israel, funu ka namono Bereseba ke mata Juda, tei posa ka namono Dan ke raru Israel. Mare ne kilo fodu meidi naiknore Jerusalem mala eni Gaghamu Ghasa-Polho igne. Eghuteuna khaputudi naikno teke mei ka narane igne salaꞌudi naikno teke mei ka keha narane tifeiro ra.

6King nei nogna mae biꞌore eghu neke riso tei ka namono te gnafa re neke cheke eghu:

“Ghotilo naiknomi Israel teke karha teku ke leghugna narane teke mei goigoni ghita armigna Asiria ia. Ghotilo mala ke pulo mei ka LORD nogna God mae Ebraham, nei mae Isak nei mae Jekop. Jame teke pulo mei ghotilo ka mana na, mana ginauna nake pulo mei ka ghotilo. 7Ghotilo thosei eni kaisei puhi te diꞌa jateula kmami nei thabusimi teku ra eghu. Mare neke figri tagruni LORD nodi God kuꞌedi tifa ra, eghuteuna God neke tusu ranghidi puhi biꞌo neke goigonidi mare. Ghotilo la lasenihi glepo igne. 8Ghotilo thosei patugama jateula mare eghu. Ghotilo mala faꞌuveni LORD. Eghuteuna mana neke horo nogna Sugablahi na Jerusalem mala blahi fabrahu. Ghotilo mei ka Sugablahi igne mala tarai ka mana, mala theome diꞌatagna mana ka ghotilo. 9Jame teke pulo mei ghotilo ka LORD, eghuteuna iheire teke hata kherada tahati ra teke tei au ka keha kantri delei ra, mare ginauna nake kokhonidi nake snakre fapulo meidi. LORD nomi God ghotilo igne thofno keli fara, eghuteuna mana tangomana te kokhonidi naiknore. Eghuteuna jame teke pulo mei ghotilo ka mana na, mana ginauna kelitagna fara ka ghotilo te au balugna mana na.”

10Aonu mae te hata cheke te tei ka namono te gnafa ka phei nohi Efrem ghe Manase igre doglo ne tei ka namono te au ka nohi Sebulun. Nu naiknore ne maꞌedi nei cheke faparidi neu mare. 11Nu keha naikno ka vikegna Asa, nei keha naikno ka vikegna Manase, nei keha naikno ka vikegna Sebulun eghu ne au faparidi thedi ne mei Jerusalem. 12Eghuteuna God ne toghodi naiknodi Juda ne kaisei gaoghatho kolho ne leghuni nogna cheke LORD teke chekeni king baludi nogna mae biꞌo mana re.

Mare ne eni Gaghamu Ghasa-Polho na

13Aonu kmana naikno ne khapru mei Jerusalem ka fapea nhigra gna finogha na mala eni Gaghamu gna Bret te Theo Isi gna na. 14Ka narane tuana, mare ne hata fajifla kmana olta mala fafara nei olta mala gahu insens teke au tafri teku Jerusalem igre ne tei koko ka glogu Kidron.

15-16Mae Pris nei mae Livaet teu te theome gae teu ka tathagna LORD na igre ne mamaja nodi fara, aonu mare tei ne fagaedi thedi ka tathagna mana na. Mare hata ne mei kmana sipu ba buluka te gahu te knoro fara ne fafara ka nogna Sugablahi LORD na. Aonu mare ne eni nodi gloku na ka Sugablahi igne leghuni nogna vetula mae Moses nogna mae gloku God. Ka botho fati narane gna fapea nhigra na, mare mei ne aknu falehe sua sipu malagna Gaghamu Ghasa-Polho na. Mae Livaet gre hata dadaradi sipu igre ne tusu lao ka mae pris. Eghuteuna mae pris gre fuafusa dadara igre fei ke maghatigna olta na. 17Kmana naikno theome fagaedi thedi ka tathagna LORD na, eghume mare theome nabadi te aknu falehe sua sipu te mala fafara na. Aonu hatimare mae Livaet te aknu falehe sua sipu igre te fablahidi te mala tusu lao ka LORD. 18Naikno ke kmana na mei funudi Efrem, nei Manase, nei Isaka nei Sebulun, mare ne ghamu ka Gaghamu Ghasa-Polho igne, nu mare theome kulu fagaedi thedi ka tathagna LORD, eghume mare theome leghuni vetulagna Ghasa-Polho na. King taraidi mare ne cheke eghu, “LORD, iagho thofno keli fara. Iara tore nigho iagho mala hata koko nakhibodi iheire te tufru soru nigho God. 19Neuba mare ne theome fagaedi thedi ka tathamu iagho na, mare fariuriu fara te mala leghu nigho iagho na LORD, nodi God kuꞌemi ghehati tifa ra.” 20Aonu LORD ne nomhini nogna tharai King Hesekaea na ne hata koko nakhibodi naiknore mala gae ka tathagna mana na.

21Naiknodi Israel te au Jerusalem ka narane tuana mare ne eni Gaghamu biꞌo eigna Bret te Theo Isi gna na. Mare glealeꞌa fara te eni gaghamu igne nabagna fitu narane. Leuleghu narane na, mae pris nei mae Livaet teu gre mare koje ka thua nafnata gita mala cheke fakelini LORD.

22Eghuteuna Hesekaea ne kelitagna fara ka mae pris nei ka mae Livaet teu gre eigna nodi gloku mare na, naugna laseni fara puhi te mala batudi naiknore te mala tufru soruni LORD. Ka fitu narane igre, mae pris nei mae Livaet teu gre mare cheke fakelini LORD nodi God kuꞌedi tifa ra, eghuteuna mare ghamu gano teke fafara mare ra mala au ka pharikeli balugna LORD.

23Aonu mare ne kaisei gaoghatho mala ke eni gaghamu igne keha fitu narane. Mare neke eni gaghamu igne balu glealeꞌa. 24King Hesekaea ne falao ka naiknore kaisei thogha buluka nalhaꞌudi nei fitu thogha sipu nei nanigot mala gaghamu. Eghuteuna nogna mae biꞌo mana re falao kaisei thogha buluka nalhaꞌudi nei nabotho thogha sipu nei nanigot. Ka narane tuana, kmana mae pris ne fagaedi thedi ka tathagna LORD na. 25Naiknodi Juda nei hatimare mae pris baludi mae Livaet, nei naiknodi Israel eghu ne mei, eghuteuna naiknodi keha kantri re jaola ne mei, mare te gnafa na ne kafe glealeꞌa fara. 26Naikno te gnafa Israel igre ne thofno glealeꞌa fara, naugna funu tifa te mei ka naranegna King Solomon, thugna King Devet te mei posa ka narane tuana, mare theome eni kaisei gaghamu jateula igne teu Jerusalem na. 27Aonu mae pris nei mae Livaet teu igre ne kegra haghe ke uludi naiknore ne tarai ka God mala fablahidi naikno igre. Eghuteuna God mae ihei te au kligna ka nogna namono blahi na ne nomhidi nodi tharai mare re.

31

King Hesekaea ne fadoglini puhi te mala tarai na

1Kate gnafa Gaghamu Ghasa-Polho igne, naiknore ne tei ka namono te gnafa Juda igre ne pike nguanguja khegra thina brahure, eghuteuna mare kato soru pari mumuju gna god gaꞌase Asera igne. Eghuteuna mare jaola goigoni nodi vido blahi mae bongihehe nei olta teure. Ke leghu, mare jaola ne eni nafnata puhi igne ka keha vido ka namono Juda nei ka namono ka nohi Benjamin, nei ka nohi Efrem, nei ka nohi Manase. Aonu naiknodi Israel igre neke figri ka namonodi re.

2King Hesekaea ne tufa ka tothoghei hatimare mae pris nei hatimare mae Livaet. Mana tufa ka tothoghei mala edi soasopaigna gloku ka nogna Sugablahi LORD. Mana vavahi keha mala gahu fafara te krono fara, nei fafara te mala au ka pharikeli balugna LORD. Mana vavahi keha mala baubatu ka tharai ka Sugablahi. Eghuteuna mana vavahi keha mala koje balu cheke fakelini LORD. 3Aonu king ne famei sipu ba buluka mala gahu fafara leuleghu hamerane nei grafi, nei ka narane Sabat, nei ka Gaghamu Khafa, nei ka keha gaghamu te au ka nogna vetula LORD. 4King Hesekaea ne cheke ka iheire te au Jerusalem mala hata mei glepo thufa maladi mae pris nei mae Livaet, mala loku kolho mare ka unha te chekeni ka nogna vetula LORD na. 5Kate chekeni king igne, naiknore ne kelitadi fara te hata te mei gano saro ulu ka nagare nei oel majaghani, nei oliv oel, nei jujurukuli, nei keha gano ka nagare. Mare hata mei fabothodi nodi glepore. 6Naikno te au ka namono Juda igre hata ne mei ne fodu ne salaꞌui fabothodi nodi buluka nei sipu, nei gobigna lepo teke fablahi igre mala tusu lao ka LORD nodi God. 7Mare funu hata mei gobigna lepo igre ka fatilo nhigragna finogha na, eghuteuna mare tothoghei ghilei gnafa ka fafitu nhigra na. 8Kate filodi glepo te kmana igre, king baludi nogna mae biꞌore ne kilo fnaknoni LORD nei cheke glealeꞌa ka nogna naiknodi Israel.

9Eghuteuna king tei ne filodi mae pris nei mae Livaet mala cheke eidi bukrei gano igre. 10Pris biꞌo Asaraea ka tharaknagna mae Sadok igne ne cheke eghu, “Funu ka narane teke hata teke mei naiknore gano igre ka nogna Sugablahi LORD te ghilei thoke gognarogne, ghehati au kmana gano. Eghuteuna gano igre theome tangomana nate gnafa na. Ghehati au gobigna lepo igre naugna LORD neke fablahidi nogna naiknore. Eghuteuna kmana glepo au ngau.”

11Aonu King Hesekaea ne chekedi mare mala tarabana kaisei chogho lamna ka nogna Sugablahi LORD. 12Kate tarabanahi mare chogho igne, mare hata ne mei gano nei keha glepo eghu teke hata teke mei naiknore igre ne lilisei ka chogho igne. Kaisei mae Livaet nanghagna na, mae Konanaea te mala reireghidi re glepo igre. Thabusigna mana mae Simei gne te fapea ka mana na. 13King Hesekaea ghe Pris Asaraea ne vavahi nabotho keha mae Livaet mala toghodi phiamare ka gloku igre. Nanghadi nabotho mae Livaet re igre: mae Jehiel, mae Asasaea, mae Nahat, mae Asahel, mae Jerimot, mae Jasabat, mae Eliel, mae Ismakaea, mae Mahat nei mae Benaea.

14Eghuteuna kaisei mae Livaet nanghagna na Kore, thugna Imna, mana te reireghini grengatha gna Sugablahi fei ke maghati na. Mare jaola vahini mae Kore mala hata thufa teke tusu ranghini God naiknore, leghuni nodi magnahaghei thedi na. Eghuteuna mana jaola tufa gano igre ka hatimare mae pris nei hatimare mae Livaet. 15Namno mae Livaet ne toghoni mae Kore mala tufa gano ka mae pris te au ka namonodi mae pris. Nanghadi namno mae Livaet igre, mae Iden, mae Miniamin, mae Jesua, mae Semaea, mae Amaraea, nei mae Sekanaea. Mare te tufa gano te tei leghu tharaknadi mae pris, neuba mae pris igre ne kuekuꞌe ba mae majaghani.

16Eghuteuna mare jaola tufa gano ka thudi nalhaꞌu mae pris te funu ka thilo finogha fei haghe. Mare ginauna au nodi nolaghi te mala tei loku ka nogna Sugablahi LORD. Puhi te tufa gano mare igne leghuni nodi nafnata gloku tothoghei mae pris. 17Mare eni nodi nafnata gloku mae pris igne leghudi kmadi tifa ra. Eghume mare leghuni nafnata puhi te tufa gano mare ka mae Livaet te funu ka varadaki finogha te fei haghe. Mare tufa gobigna lepore leghuni nodi nafnata gloku mae tothoghei Livaet ra. 18Mare tufa gobigna lepo igre leghuni thura teke rioriso soru mare nanghadi mae Livaet balu khetodi nei thudi teure. Mae Livaet igre mare fagaedi thedi fabrahu nei tarabana mala loku ka nogna Sugablahi LORD.

19Keha mae pris ka tharaknagna mae Eron igre, mare reireghi sipu ba buluka ka vido te au falithui ka namonodi re, ba rhedi keha namono are. Hesekaea ghe Pris Asaraea vavahi keha mae Livaet mala tufa gano langau ka mae pris igre. Eghuteuna mare tufa gano langau ka naikno te gnafa teke rioriso soru mare thura nanghadi re ka mae Livaet.

20King Hesekaea mana edi glepo te doglo heva heva ka kantri Juda. Mana edi glepo te keli igre naugna mana ghatho tahuni LORD nogna God. 21Ka gloku te gnafa te edi King Hesekaea te toghoni nogna Sugablahi LORD na igre nei leghu fakelidi nogna vetula nei nogna cheke teu LORD re, mana hironi nogna God na nei mana thofno kelitagna fara te eni gloku igne. Naugna igne gobigna lepo te edi mana re thofno keli fara.

32

Armi gna Asiria mei ne magra Juda

1Ke leghudi gobigna lepo te edi King Hesekaea eigna te leghuni mana chekegna LORD te tutuani na, King Senakerib gna Asiria haghe Juda balu nogna armi. Mare magra ka nodi namono naiknodi Juda te bara te lithui ka thina igre, eigna king gna Asiria igne magnahaghei te hata namono igre. 2Kate filoni glani King Hesekaea, King Senakerib te magnahaghei mei magra Jerusalem teu igne, 3-4mana ne cheke baludi nogna mae biꞌo nei nogna mae armi teu igre. Mare kaisei gaoghatho ne tatafru glokha khoꞌu te au ke kosigna namono biꞌo Jerusalem mala theome koꞌu armi gna Asiria kate mei mare ka vido igne. Aonu mae biꞌo igre ne hata kmana mae, eghuteuna mare jifla ne tei ke kosi namono ne tatafru glokha khoꞌu igre. 5Eghuteuna king neke horo fakeli bara thinagna namono biꞌo Jerusalem teke groꞌe na neke nanhaꞌa suga mala toetoe ke kligna gna. Eghuteuna ke kosigna bara thina igne, mare neke eni fapea bara thina na ne lithui ka namono igne. Eghuteuna mare ke jaola ke horo fakeli bara thina igne mala fafofodu glose ka vido te kiloi mare nogna Namono Biꞌo King Devet. Eghuteuna mana chekedi nogna mae glokure mala tarabana kmana glepo mala magra nei greoreo mala tafra jata.

6Ke leghugna igne, mae Hesekaea ne vahidi hatimare mae komanda mala batudi maedi Jerusalem. Eghuteuna mana kilodi mare mala kafe salofodu mei ka glalaba rhegna grengatha te bara te ligoho ka thina na. Aonu mana ne cheke eghu mala farerheta gaoghathodi mare re, 7“Kegra heta, thosei mhaghuni king gna Asiria balugna nogna armi biꞌo na! Nolaghi te au ka tahati na biꞌo salaꞌuni nogna nolaghi king na. 8Mana au nogna nolaghi, nu nogna nolaghi mana tuana mei funugna ka naikno kolho. Nu tahati au tada nogna nolaghi LORD noda God. Mana ginauna magra ranghi ghita mala uluni tahati magra igne.” Aonu nogna cheke King Hesekaea igne ne farerheta gaoghathodi mare re.

9Ke leghu, king gna Asiria haghe balu nogna armi ne magra ka namono Lakis, eghuteuna mana ne kuru teidi nogna mae biꞌo re Jerusalem mala tei cheke ka King Hesekaea baludi naiknodi Juda te au balugna mana ka namono biꞌo Jerusalem. 10Mana ne cheke eghu,

“Iara King Senakerib gna Asiria, naugna unha sagho te theome blongho gaoghathomu na te au fabrahu ghotilo ke lamnagna namono Jerusalem kate mei magra iara gnea? 11Jau King Hesekaea gne chaghi ghami ghotilo cheke eghu, ‘LORD noda God tahati igne ginauna fakarhi ghita ka khamegna king gna Asiria.’ Theo, mana chaghi ghami ghotilo kolho. Mana ginauna falehe ghami ghotilo kolho ka grofo nei roi koꞌu eghu. 12Mana thegna si teke paꞌe sorudi vido blahi nei nogna olta LORD God igne, eghuteuna mana cheke ghami ghotilo mala tarai nei gahu fafara eghu ka kaisei god ngala Jerusalem.

13“Ba? Theome lasedi si ghotilo glepo teke edi iara nei kuꞌeda ra teku ka keha kantri tifa ra? Nodi god keha naiknore theome fakarhidi mare ka nogu nolaghi iara na! 14Ghotilo fariuriu ghathoni igne! Theo kaisei god aheva nga teke fakarhini ihei ka king di Asiria tifa ra. Eghume unha eghu ghathomi ghotilo na, nomi God ghotilo na ginauna fakarhi ghami ghotilo? 15Ghotilo thosei snakreni Hesekaea mala chaghi ghami nei batu fadiꞌa ghami jateula tuana eghu! Ghotilo thosei fatutuani ni mana! Theo kaisei nodi god keha kantri are teke fakarhidi nodi naiknore ka nomi nolaghi ghehati na! Iara cheke fadoglo ari ka ghotilo, nomi God ghotilo na theome tangomana te fakarhi ghami ghotilo na!”

16Mae biꞌodi Asiria igre edi kmana cheke mala cheke faparini LORD God, nei cheke faparini Hesekaea nogna mae gloku God. 17Letas teke rioriso king gna Asiria igre thofno cheke faparini LORD nodi God mae Israel. Mana neke cheke fadiꞌa eghu, “Nodi god naiknodi keha kantri are theome tangomana te fakarhidi mare ka nogu nolaghi iara na, eghuteuna nogna god Hesekaea tuana ginauna jaola theome tangomana te fakarhidi nogna naikno mana re ka nogu nolaghi iara na.” 18Eghuteuna mae biꞌodi Asiria igre ne eha fabiꞌo eidi glepo igre ka cheke Hibru. Mare eni igne mala mhaghu nei bobolo nodi fara eghu naiknodi Jerusalem kate bara te lithui ka thina igne. Ka gaoghathodi mare na, puhi igne nate tangomana mare nate uluni namono biꞌo igne. 19Mare cheke faparini nodi God naiknodi Jerusalem nafnata puhi te cheke faparidi nodi mumuju god keha kantri teke horo kolho ka khame naikno.

20Aonu King Hesekaea ghe Profet Isaia thugna Amoj, phiamare tarai ka God ne eha fabiꞌo haghe kligna mala toghodi. 21Aonu, LORD ne kuruni kaisei engel mala aknu falehedi soldia te gnafa nei mae komanda di Asiria te au falithuini Jerusalem. Aonu king gna Asiria gne neke figri ka nogna kantri na, eghuteuna mana ne mamaja nogna fara ka tathadi nogna naiknore. Ke leghu, kate tei mana ka Sugablahi nogna god na, phei thugna mana re hata naflahi ne aknu faleheni mana.

22Ka puhi tuana LORD ne fakarhini King Hesekaea nei naikno gna Jerusalem ka nogna nolaghi King Senakerib. Eghuteuna mana jaola fakarhidi ka keha naokare nei reireghidi eghu nogna naiknore mala au ka pharikeli baludi kantri te gnafa te au faligohodi mare. 23Leuleghu fata na, kmana naikno mei Jerusalem, hata mei gano mala tusu ranghini LORD, nei tusu lao namha ka King Hesekaea. Eghuteuna funu ka narane tuana, naikno ka namono te gnafa igre ne ghatho tahuni King Hesekaea.

King Hesekaea ne fogra nu jaola fahaehaghe fara

24Kaisei fata, King Hesekaea ne thono fogra fara ne namo lehe. Aonu mana ne tarai, eghuteuna LORD ne tusu ranghini mana kaisei fagaglana ka mana neke keli fapulo mana. 25Nu mana thono fahaehaghe fara ne theome cheke tegio eidi gobigna lepo teke edi LORD ka mana re. Aonu diꞌatagna LORD na ne soru ke klignadi naiknodi Jerusalem ghe Juda. 26Nu ke leghu na, Hesekaea nei naiknodi Jerusalem teu gre ne tughu nagnafa, eghuteuna mare neke theome fahaehaghe. Aonu LORD neke theome paradi naiknodi Jerusalem ghilei thoke ke leghudi narane glehegna King Hesekaea.

King Hesekaea dedei nei fnakno nanghagna na

27King Hesekaea dedei fara, eghuteuna naiknore ghatho tahuni mana. Mana horo chogho mala lilisei nogna gol, nei silva, nei famane thina, nei khakla gaju mala famane nonghari ganore, nei greoreo mala tafra ka jata, nei keha famane glepo. 28Eghuteuna mana jaola horo suga mala lilisei gano, nei waen majaghani, nei oliv oel. Eghuteuna mana horo sugadi buluka, nei vido audi sipu nei nanigot. 29God tusu ranghini mana kmana sipu nei buluka, nei kmana keha famane glepo. Hesekaea jaola babana kmana namono.

30King Hesekaea igne mae ihei teke fofotho foflogna glokha khoꞌu Gihon, eghuteuna mana dokha khoꞌu igne doglo ne tei posa ke mosu gna nogna Namono biꞌo King Devet. Gobigna lepo teke edi mana re thofno keli fara. 31Kate nomhini king gna Babilonia thoutonu eigna God te eni fagaglana igne Juda na, mana ne kurudi keha nogna mae biꞌo mala tei hironi gaoghathogna fagaglana igne. Nu ka narane tuare, God magnahaghei te fariuriuni King Hesekaea mala hironi gaoghathogna unha teke eni mana na, aonu mana ne snakreni Hesekaea mala leghuni gaoghathogna thegna na.

King Hesekaea ne lehe

(2Ki 20:20-21)

32Keha glepo teke edi King Hesekaea, nei glepo teke edi mana te mala ghatho tahuni LORD teu igre, mare neke rioriso soru ka nogna mifi Profet Isaia thugna Amoj ka Buka Eidi Glepo Teke Edi King Di Juda nei Israel. 33Kate lehe mana na, mare ne giugiluni mana ka famane bekudi vikegna King Devet. Naikno te gnafa Juda nei Jerusalem teu igre thofno ghatho tahuni mana. Aonu thugna mana Manase igne neke tughuni mana neke kegra king.

33

King Manase gna Juda

(2Ki 21:1-9)

1Manase neke nabotho phei finogha gna neku neke kegra king gna Juda. Mana neke king Jerusalem glimafulu glima finogha. 2Mae king igne neke edi puhi te diꞌa re ka tathagna LORD na. Mana neke leghudi puhi te diꞌa teke edi naikno bongihehe tifa, iheire LORD teke khi fajifladi ka nodi namono naiknodi Israel. 3Mana tei neke babana fapulo nodi vido blahi naikno bongihehe teke paꞌe soru mae kmagna mana King Hesekaea ra. Mana horo olta mala tarai ka Baal, eghuteuna mana horo kaisei mumuju gna god gaꞌase Asera. Eghuteuna mae Manase jaola tarai ka nathunu. 4-5Mana horo olta ka phei glalaba faligohoni nogna Sugablahi LORD. Mare edi olta igre mala tarai ka nathunu. Nu tifa na, LORD neke cheke eghu, “Nogu Sugablahi iara Jerusalem igne, vido mala tarai nei pogho soru ka iara.” 6Mana gahu thugna thegna na ka glogu Ben-Hinom mala fafara ka mumuju god. Mana loku ka kuro, pophoji, khoraphaꞌu, fafara mala laseni unha nate thakle mei, eghuteuna mana tei filodi iheire te tangomana te cheke ka tharungadi naikno tela lehehi ra. Mana edi kmana glepo te thono diꞌa fara ka tathagna LORD, eghume LORD na thono diꞌatagna fara ka unha te edi mana igre.

7Aonu mana lilisei kaisei mumuju ka nogna Sugablahi LORD. Nu LORD neke kulu chekehi ka King Devet nei ka King Solomon, neke cheke eghu, “Ghotilo nabotho phei vikegna Israel ra, ghotilo nogu naikno iara. Ka nomi namono te gnafa ghotilo igre, iara neke vahini Jerusalem mala babana ghotilo nogu Sugablahi iara na, eghuteuna Sugablahi igne vido mala tarai nei pogho soruni eghu fabrahu nanghagu iara na. Eghume ghotilo mei mala pogho soru ka iara. 8Eghuteuna jame te leghudi ghotilo nogu cheke iara gre, nei tajidi vetula teke tusu lao mae Moses ka kuꞌemi ghotilo tifa ra teuna. Iara ginauna theome snakredi keha naiknore mala khi fajifla ghami ghotilo ka kantri teke tusu lao iara ka kuꞌemi ghotilo ra.” 9Nu King Manase neke batu fadiꞌadi naiknodi Juda nei Jerusalem ka nakhibo te thono biꞌo fara salaꞌudi nakhibodi naikno bongihehe teke goigonidi LORD ka narane teke hata meidi mana naiknodi Israel teke au ka kantri igne.

King Manase neke figri gaoghathogna na

10Neuba LORD ne cheke faheta ka King Manase nei ka nogna naiknore neu, nu mare tirodi fanomho kolho ka mana. 11Aonu LORD ne snakredi komandadi armi gna Asiria mala mei magra ka mare. Mare ne lokini Manase, ne fachakhi lao thagho ka nehugna mana na. Mare haruni mana chen teke horo ka bras, eghuteuna mare hatani mana ne tei Babilon. 12Mana au papara ne diꞌanagnafagna fara, aonu mana ne tarai ne toreni God mala toghoni. Mana nhaꞌa faparini thegna neke figri ka LORD nodi God kuꞌegna tifa ra. 13LORD nomhini nogna tharai mana na ne kokhoni nognani, aonu LORD snakreni mana mala ke pulo funei fruni Jerusalem. Naugna igne King Manase thofno laseni te LORD ngala God na.

14Ke leghudi igre, Manase neke babana fapulo gringni thinagna namono biꞌo Jerusalem ka vido te kiloni mare nogna Namono biꞌo King Devet. Mana neke eni haghe kligna gringni thina igne. Mana neke fufunu loku fei ke mosu glogu glokha khoꞌu Gihon ne tei thoke ka Grengatha Sasa ne lithui ne tei ka thogele Ofel. Aonu mana ne vahidi mae komanda di armi mala au ka namono te gnafa Juda.

15Mana ne hata koko ne gnafa mumuju god di delei nei mumuju gna god gaꞌase Asera teke lilisei mana ka nogna Sugablahi LORD. Eghuteuna mana hata ne tei koko mumuju igre ke kosigna namono na. Eghuteuna mana jaola ne paꞌe soru nodi olta mae bongihehe teke horo mare ka thogele aheva te kegra Sugablahi na, nei ka keha vido ka namono na, igre mana ne jaola ne koko. 16Mana jaola neke babana fapulo nogna olta LORD te mala gahu fafara te mala laseni mare te au fakeli balugna LORD, nei mala tegioni mana. Aonu mana ne cheke ka naiknodi Juda mala tufru soruni kolho LORD nodi God mae Israel. 17Neuba naiknore ne fafara koba ka keha vido blahi jare Juda, nu mare fafara kolho ka LORD nodi God.

King Manase ne lehe

(2Ki 21:17-18)

18Keha glepo teke edi King Manase re, tharai teke edi mana ka nogna God na, chekedi mae profet teke cheke mare ka king ka nanghagna LORD nodi God mae Israel teu igre, mare neke rioriso soru ka Buka Eidi Glepo Teke Edi King Di Israel. 19Eghuteuna keha glepo la ngau teke edi Manase re, Hosae neke rioriso soru ka nogna buka na. Ka buka igne, au thoutonu eigna nogna tharai mae Manase nei nogna cheke tughu God ranghini mana. Eghuteuna ka buka igne jaola au thoutonu eidi glepo te diꞌa teke kulu edi mana re, nei thoutonu eidi puhigna mana te diꞌa re, nei thoutonu eidi vido aheva teke horo mana vido blahi re, nei thoutonu eigna mumuju gna god gaꞌase Asera nei keha mumuju god teke lisei haghe langau mana re eghu. Igre glepo teke edi mana ame nhaꞌa faparini nga thegna teku na. 20Aonu kate lehe mae Manase na mare ne giugiluni mana rhegna nogna suga na. Eghuteuna thugna mana mae Amon neke tughuni mana neke kegra king.

King Amon gna Juda

(2Ki 21:19-26)

21Ka narane te king mae Amon Juda igne, mana varadaki phei finogha gna. Eghuteuna mana king Jerusalem phei finogha kolho. 22Mae Amon neke jaola neke edi glepo te diꞌa re ka tathagna LORD, jateula teke edi kmagna mana King Manase ra neku. Mana tarai koba ka mumuju teke edi kmagna re. 23Nu mana theome jateula mae kmagna neku, naugna mana neke theome nhaꞌa faparini thegna ka LORD. Mana edi koba glepo te diꞌa re, eghume nabagna te thokeni papara biꞌo na.

24Eghuteuna nogna mae biꞌo thegnare ne majorani mana, eghuteuna mare tei ne aknu faleheni mana ka nogna suga na. 25Aonu naiknodi Juda gre tei ne aknu falehe goro mae biꞌo teke aknu faleheni mae Amon igre, eghuteuna mae Josia thugna mae Amon igne ne king tughuni mana.

34

King Josia gna Juda

(2Ki 22:1-2)

1Ka narane te king mae Josia Juda igre, mana nhana finogha gna kolho. Eghuteuna mana king Jerusalem tolufulu kaisei finogha. 2King igne mana edi glepo te doglo re ka tathagna LORD, eghuteuna mana leghudi koba nogna baubatu te keli teke edi kuꞌegna King Devet tifa ra, nei edi fabrahu kolho unha glepo te doglo.

King Josia rorhoꞌe nodi puhi mala tarai mae bongihehe ka mumuju

3Ka fahana finogha Josia te king kate mae sitei fara nga teuna, mana ne funu tarai ka nogna God kuꞌegna King Devet. Eghuteuna ka fabotho phei finogha na, mana ne funu fagagae Jerusalem ghe Juda mala klino ka tathagna LORD. Mana ne goigoni fahui nodi vido blahi mae bongihehe re, nei hata koko mumuju gna god gaꞌase Asera nei keha mumuju langau eghu. 4Mana batudi nogna naiknore ne tei paꞌe soru nogna olta Baal, nei goigoni olta mala gahu insens re. Mana kato soru nogna mumuju brahu god gaꞌase Asera baludi keha mumuju re. Mana kina nguanguja ne koko tafri ke klignadi bekudi iheire teke fafara ka olta igre. 5Mana hata nhubradi mae pris bongihehe re ne gnubra ke kligna olta teke fafara mare tifa ra. Ka puhi igne, Jerusalem ghe Juda neke klino ka tathagna LORD. 6Mana jaola neke eni igne ka fati nohi Manase, nei Efrem, nei Simion, tei posa ke raru Naftali. Mana eni igne ka namono te gnafa ka nohi igre, nei ka vido aheva tela diꞌahi. 7Mana hata koko olta ra nei mumuju brahu nogna god gaꞌase Asera re. Mana poposa nei kina nguanguja mumuju igre ghilei vuhai nakrofu kolho. Eghuteuna mana jaola fadidiꞌa olta te mala gahu insens heva heva ka nohi te gnafa Israel. Aonu gnafa teuna, mana neke figri Jerusalem.

King Josia neke horo fapulo Sugablahi na

(2Ki 22:3-7)

8Ka nabotho nhana finogha te king Josia igre, mana ne eni Juda nei nogna Sugablahi LORD teu igre mala klino ka tathagna mana na. Aonu mana ne vavahi thilo mae mala ke horo fapulo Sugablahi igne. Nanghadi thilo mae igre: mae Safan, thugna mae Asalia, mae Masea mae biꞌogna Jerusalem, nei mae Joa thugna mae Joahas. Mae Joa gne mae mala tathajidi nogna buka king.

9Thilo mae igre ne mei ka pris biꞌo Hilkaea baludi sileni mala horo fapulo gna Sugablahi igne. Mae Livaet te mala reireghi grengathagna Sugablahi igne mare hata ne mei sileni igre ka Sugablahi na. Mare neke salo sileni igre funu ka naiknodi Manase, nei funudi ka naiknodi Efrem, nei funudi ka keha naiknodi Israel, nei funudi ka naiknodi Juda, nei funudi ka naiknodi Benjamin, nei funudi ka naiknodi Jerusalem. 10Thilo mae igre ne tusu lao sileni igne ka mae funei gloku teke vahidi mare te mala filoni teu gloku te eni mare ka Sugablahi igne. Eghuteuna mae funei gloku igre folidi mae iheire te loku ka Sugablahi igne. 11Mare jaola tusu lao sileni ka mae kapenta, nei mae iheire te lase loku suga ka thaba nei thina, mala foli thina tela katohi nei thaba gaghaho eghu. Glepo igre mala ke eꞌei fakeli Sugablahi teke snakreni king gna Juda teke fadidiꞌa tifa igne.

12Aonu mae te lokure ne ghatho tahuni fara gloku igne. Fati mae Livaet igre te bosigna gloku na: mae Jahat ghe mae Obadaea, phei mae igre vikegna mae Merari, eghuteuna mae Sekaraea ghe mae Mesulam, phei mae igre vikegna mae Kohat. Keha mae Livaet te lase koje igre, 13mare te bosidi mae gloku ka soasopaigna nafnata gloku. Eghuteuna keha mae re mala rioriso soru ka buka eidi gloku igre. Eghuteuna keha re mala reireghi grengathagna Sugablahi na.

Pris biꞌo Hilkaea ne filoni buka gna nogna Vetula LORD

(2Ki 22:8-20)

14Ka narane te hata fajifla sileni teke lilisei teku ka chogho ka nogna Sugablahi LORD na teu mare igne, pris biꞌo Hilkaea ne filo deni Buka Vetula nogna LORD teke tusu lao mana ka mae Moses tifa. 15Aonu mana ne cheke eghu ka sekretri Safan, “Iara la filo deni nogna Buka Vetula LORD ia agne ke lamnagna nogna Sugablahi LORD igne!” Eghuteuna mae Hilkaea ne tusu lao buka igne ka mae Safan.

16Aonu mae Safan hata ne tei buka igne ka king, ne cheke eghu ka mana, “Mae gloku ra edi gobigna lepo teke chekedi iagho ra. 17Mare hata fajifla sileni teke filoni teke au jare ka nogna Sugablahi LORD na la tusu lao ka khamedi hatimare mae bos nei hatimare mae gloku.” 18Aonu mae Safan ne cheke eghu ka king, “Pris biꞌo Hilkaea neke tusu mei buka igne ka iara.” Aonu mae Safan ne iuꞌiju ke ulugna king cheke te au ke lamnagna buka igne.

19Eghuteuna kate nomhidi king cheke te au ka buka na igre, mana ne diꞌanagnafagna fara ne rerheku nogna pohe na. 20Eghuteuna mana ne eha meidi pris biꞌo Hilkaea, nei mae Ahikam thugna Safan, nei mae Akboa thugna mae Maekaea, nei Sekretri Safan, nei mae Asaea nogna mae gloku mana na. Eghuteuna kate mei mare na, mana ne cheke eghu ka mare, 21“Iara nei naiknodi Juda, nei keha naikno te au nga teu Israel igre eghu mala kafe laseni unha te magnahagheni LORD te mala eni ghehati na. Eghume ghotilo tei hironi gaoghathogna LORD eidi cheke te au ka buka teke filoni pris biꞌo igne. LORD na diꞌatagna fara ka tahati, naugna kuꞌeda tahati tifara neke theome leghuni chekegna LORD na nei theome edi unha mala edi tahati teku te chekedi ka buka na igre.”

22Aonu kaisei gaꞌase profet na au jare, nanghagna na Hulda khetogna mae Salum. Mae Salum thugna mae Tikva gragna mae Harhas, mana mae mala reireghi pohe blahi ka Sugablahi na. Profet Hulda gne au ka kaisei tothoghei majaghani jare Jerusalem te kiloni mare Fapea Nohi. Hilkaea nei keha mae eghu ne tei filoni Hulda ne chekedi ka mana gobigna lepo igre.

23Eghuteuna naꞌa ne cheke ka mare nogna cheke LORD nodi God mae Israel. Eghuteuna naꞌa chekedi mare mala ke pulo ka king mae ihei teke kuru meidi mare igne. Nonomho te mala cheke ka king na igne, 24“Igne chekegna LORD na, ‘Iara ginauna goigonini Jerusalem, nei paradi nogna naiknore jateula thibri te gnafa te chekeni ka buka teke iuꞌijuni ghotilo ke ulugna king gna Juda igre. 25Naugna naiknore ne tirodi ghau iara ne gahu insens ka keha god delei, eghuteuna puhidi mare igre te thono diꞌatagudi fara iara re. Eghume iara ginauna na fakakhana diꞌatagu na ka mare, eghuteuna diꞌatagu iara igne theome tangomana te gnafa na.’ ” 26-27Eghuteuna naꞌa ne cheke ka king gna Juda nogna cheke LORD nodi God mae Israel, ne cheke eghu, “Iagho la tughu nagnafahi ka cheke te nomhidi iagho kate iuꞌijuni ka buka igne. Eghuteuna iagho nhaꞌa fapari nigho themu kate nomhi ghau iara iagho teke cheke faparini Jerusalem nei iheire te au ke lamnagna. Eghuteuna iagho neke tanhi eidi nakhibomi ra, eghuteuna iagho neke rerheku nou pohere neke tanhi ke ulugu iara kate nomhini iagho nate goigonini iara Jerusalem nei iheire te au ke lamnagna. Eghume iara neke nomhidi nou tharai iagho ra. 28Eghume iagho ginauna na theome filodi puhi biꞌo igre kate karha nga teu iagho na. Ke leghugna te lehe iagho na, puhi biꞌo igre ginauna thoke mei.”

Aonu mae iheire teke kuru mei mae King Josia igre neke pulo neke chekeni nogna cheke tughu Hulda na ka king.

King Josia nei goro maedi Juda ne nhaꞌa cheke balugna LORD

(2Ki 23:1-20)

29-30Aonu King Josia ne kilodi mae mala baubatu te gnafadi Jerusalem nei Juda, nei mae pris, nei mae Livaet, baludi keha mae langau, neubane mae biꞌo ba ne fiti mae kolho. Eghuteuna mare te gnafa na ne tei balugna mana ka nogna Sugablahi LORD. Aonu king hata buka teke filo deni mae pris biꞌo na ke lamna gna Sugablahi na igne. Mana ne iuꞌiju fajifla cheke te au ka Buka Nhaꞌa cheke na igre, mala nomhini naikno te gnafa re. 31Ka narane tuana, king ne kegra haghe rhegna kegra biꞌogna Sugablahi na ne nhaꞌa cheke balugna LORD. Mana ne kaisei gaoghatho mala thofno faꞌuveni mana, nei mala leghudi nogna vetula nei nogna farirhiu nei nogna cheke teu mana re. Eghume nhaꞌa cheke te eni mana igne mala farerheta gna nogna cheke nei nogna nhaꞌa cheke teu mana te au ka buka igne.

32Aonu king ne cheke ka naikno te gnafa Jerusalem nei ka vikegna Benjamin mala jaola leghuni nhaꞌa cheke igne. Naiknodi Jerusalem igre ne leghuni nogna nhaꞌa cheke God, nodi God kuꞌedi tifa ra.

33King Josia ne tei tongana ka namonodi vike te gnafa Israel igre mala hata fadelei mumuju te diꞌa te au ka nodi vido glose naiknodi Israel. Eghuteuna mana chekedi naiknore mala loku ranghini LORD. Eghume ka narane karha teu King Josia igre, naiknore theome figri tagru, nu leghuni LORD nodi God kuꞌedi tifa ra.

35

King Josia neke eni Gaghamu Ghasa-Polho

(2Ki 23:21-23)

1King Josia neke eni Gaghamu Ghasa-Polho igne mala ghatho tahuni LORD. Ka fabotho fati narane gna nhigra ululahu ka finogha na, mare aknu falehe sua sipu malagna gaghamu igne Jerusalem. 2Ka narane tuare, mae Josia neke vahidi mae pris mala loku ka nogna Sugablahi LORD, eghuteuna mana neke farerheta gaoghathodi mare re mala loku fakeli. 3Keha mae Livaet mare farirhiu nogna Vetula LORD na ka naiknodi Israel. Aonu mae Josia ne kilo meidi hatimare mae Livaet teke fablahidi thedi malagna LORD. Aonu mana ne cheke eghu ka mare, “Lilisei Bokis Blahi na ke lamnagna Sugablahi teke horo King Solomon thugna King Devet king gna Israel. Ke leghu na, ghotilo thosei ke pala ka faframi ghotilo are. Ghotilo edi kolho nogna gloku LORD nomi God, eghuteuna ghotilo mala loku ranghidi naiknodi Israel. 4Eghuteuna ghotilo mala tarabana nomi tothoghei ra leghudi vikemi ghotilo ra, eghuteuna ghotilo tei kegra ka nomi vidore jateula teke riorisoni King Devet gne mae thugna mana King Solomon ia eghu.

5“Ghotilo mala tarabana ka Sugablahi gno. Eghuteuna tothoghei ghotilo igne mala toghodi keha tharakna ka naiknodi Juda nei Israel. 6Ghotilo mala aknu falehe sua sipu malagna Ghasa-Polho. Ghotilo tarabana mala loku ka olta, eghuteuna tarabana sipu igre maladi kherami ra. Ghotilo mala leghudi unha teke chekedi LORD ka mae Moses tifa ra.”

7Aonu mae Josia hata ne mei tolufulu thogha sipu majaghani nei nanigot majaghani eghu ne falao ka naiknore malagna Ghasa-Polho igne. Eghuteuna mana jaola falao thilo thogha buluka nalhaꞌudi ka mare mala fafara ka LORD. Sipu nei nanigot nei buluka teu igre nogna thegna mana.

8Eghuteuna nogna mae biꞌo mana re jaola hata ne mei nodi totoghore ka naiknore, nei ka hatimare mae pris, nei ka hatimare mae Livaet malagna gaghamu igne. Aonu mae Hilkaea, nei mae Sekaraea, nei mae Jehiel eghu thilo mae biꞌo gna nogna Sugablahi God igre, thilo mare jaola hata ne mei phei thogha namno gobi sua sipu nei nanigot majaghani teu igre ne falao ka mare malagna Gaghamu Ghasa-Polho igne. Eghuteuna thilo mare jaola falao thilo gobi buluka nalhaꞌudi mala fafara. 9Hatimare mae lida ka tothoghei mae Livaet igre mae Konanaea, nei phei mae thabusigna mana, mae Semaea ghe mae Netanel, baludi mae Hasabaea, nei mae Jel, nei mae Josabad. Mare hata ne mei glima thogha sua sipu nei nanigot majaghani ka hatimare mae Livaet malagna Gaghamu Ghasa-Polho igne. Eghuteuna mare jaola falao ka hatimare mae Livaet glima gobi buluka nalhaꞌudi mala fafara mare.

10Kate tarabanahi gobigna lepo malagna gaghamu igne, hatimare mae pris nei tothoghei mae Livaet teu igre mei ne kegra ka nodi vido re leghuni nogna cheke king. 11Aonu hatimare mae Livaet ne aknu falehe sua sipu nei nanigot majaghani teu igre malagna Gaghamu Gasa-Polho igne. Eghuteuna mae Livaet gre ne lilhigi gulidi sua sipu nei nanigot teu igre ne falao dadaradi re ka hatimare mae pris. Eghuteuna hatimare mae pris igre thoghei ne fuafusa ka gerigna olta na. 12Aonu hatimare mae Livaet igre ne tuatufa sipu nei nanigot teu igre, eghuteuna mare vavahi vido nafnahi mala fafara. Eghuteuna mare falao vido nafnahi igre ka soasopai tharaknadi naiknore. Aonu tharakna igre ne fafara ka LORD leghuni nogna Vetula mae Moses. Eghuteuna mare ne jateula tuana neu ka buluka re. 13Aonu hatimare mae Livaet, mare hata nafnahidi sipu nei nanigot teugna Ghasa-Polho na ne gahu ka khaꞌaghi leghuni vetula na. Eghuteuna nafnahi blahidi keha fafara re mare kuki ka sospen biꞌo nei pot. Aonu mare ghosei hata ne tei nafnahi igre mala tufa ka naiknore. 14Ke leghu mae Livaet gre tarabana nafnahi maladi thedi nei hatimare mae pris ka vikegna mae Eron. Mae pris igre theome tangomana te tarabana nafnahi maladi thedi na, naugna mare loku heta fara gahudi sipu nei nanigot, nei gris teu te mala fafara igre ne ghilei rafi malagna Ghasa-Polho igne.

15Ka narane gaghamu igne, vikegna mae Asaf igre te mala koje na. Mare kegra ka nodi vido na leghuni unha teke chekeni King Devet, nei mae Asaf, nei mae Heman, nei mae Jedutun nogna profet king. Eghuteuna mae te mala reireghigna grengatha gna Sugablahi igne mare theome tangomana te jifla kokoni vido igne, naugna keha mae Livaet gre mare tarabana gano malagna Ghasa-Polho igne.

16Ka narane igne naiknore edi gobigna lepo te mala tufru soruni LORD ka Gaghamu Ghasa-Polho igne nei fafara te gahu mare ke kligna gna nogna olta LORD, leghuni unha teke chekeni King Josia. 17Naiknodi Israel teke au Jerusalem ka narane tuana, mare ne eni Gaghamu Ghasa-Polho igne. Eghuteuna naiknore neke au fapulo nabagna fitu narane malagna nodi Narane biꞌo eigna Bret te Theo Isi gna na. 18Funu ka narane gna Profet Samuel tifa te mei posa ka narane gna Josia na, theo kaisei naikno teke eni jateula Gaghamu Ghasa-Polho igne teku tifa na. Eghuteuna theo kaisei king gna Israel teke eni kaisei Gaghamu Ghasa-Polho biꞌo jateula te eni King Josia baludi mae pris nei mae Livaet nei naiknodi Jerusalem, nei naiknodi Juda, nei naiknodi Israel teu igne na. 19Mare eni Gaghamu gna Ghasa-Polho igne ka fabotho nhana finogha te kegra king Josia.

King Josia ne lehe

(2Ki 23:28-30)

20Ke leghudi narane te loku fahui King Josia gloku gna nogna Sugablahi LORD igne, King Neko gna Ijep batuni ne haghe nogna armi na mala magra ka namono Kakemis ka Khoꞌu biꞌo Iufretis. Aonu King Josia ne tei mala magra ka mana. 21Nu King Neko ne fatei cheke ka King Josia, ne cheke eghu ka mana, “King gna Juda, iara theome mei mala magra ka iagho, nu iara magnahaghei te mei magradi nogu naoka re. God la chekehi ka iara mala faghose. Eghume iagho thosei magra ka God mae ihei te au teu balugu iara igne, na eghunu goigoni nigho mana eghu.”

22Nu King Josia ne tirogna fanomho ka chekegna God teke cheke ranghini King Neko. Nu mana heta ghegna ne tei magra. Eghuteuna kate tei ka magra na, mana pipichi ka pohe te jafra, mala theome tangomana mae soldiadi Ijep igre te filo glani ni mana na. Aonu mana tei ne magra ka sare biꞌo Megido.

23Aonu ka magra igne keha soldia di Ijep ne fada jata ni King Josia. Eghuteuna mana ne cheke eghu ka nogna mae glokure, “Hata fadelei ghau, naugna iara la ghoreho fadiꞌa tahu!” 24Aonu mare hata fajiflani mana ka nogna chariot mala magra na ne nhaꞌa laoni ka keha nogna chariot na. Aonu mare hata fapuloni mana neke figri Jerusalem ne lehe jare. Mare giugiluni mana ka bekudi kuꞌegna ra. Eghuteuna naiknodi Jerusalem nei Juda teu igre diꞌanagnafa ne tanhi fabiꞌo.

25Ka narane tuare, Profet Jeremaea neke edi keha khoje diꞌanagnafa kate lehe Josia na. Funu ka narane tuare, naiknore koje khoje igne kate diꞌanagnafa mare ka Josia na. Eghuteuna khoje igne jateula nodi kastom khoje eghu naiknodi Israel. Mare neke rioriso soru ka nodi Buka re khoje mala diꞌanagnafa igre.

26-27Funu ka narane teke kegra king Josia te ghilei lehe re, nei nogna gloku te keli teke edi mana leghuni unha te chekeni ka nogna Vetula LORD na teu igre, mare neke rioriso soru ka Buka Eidi Glepo Teke Edi King Di Israel ghe Juda.

36

King Jehoahas gna Juda

(2Ki 23:30-35)

1Naiknodi Juda igre ne vahini Jehoahas thugna King Josia mala kegra king Jerusalem tughuni mae kmagna.

2Ka narane te king Jehoahas Juda igre, mana neke varadaki thilo finoghagna. Eghuteuna mana king Jerusalem thilo nhigra kolho. 3King Neko gna Ijep ne lokini mae Jehoahas ne koko laoni mana ka suga sosolo mala theome ke king mana Juda. Aonu King Neko huhurudi naiknodi Juda mala folini mana thilo thogha fati gobi kilo silva nei tolufulu fati kilo gol. 4Aonu mana hata Eliakim thabusigna Jehoahas igne mala king tughuni Juda. Eghuteuna mae Neko neke tughu nanghagna mae Eliakim na neke kiloni mana, mae Jehoakim. Nu mana hatani mae Jehoahas ne tei Ijep.

King Jehoakim gna Juda

(2Ki 23:36–24:7)

5Ka narane te king Jehoakim Juda na, mana neke varadaki glima finogha gna. Eghuteuna mana king Jerusalem nabotho kaisei finogha. King igne mana edi glepo te diꞌa ka tathagna LORD nogna God. 6King Nebukadnesa gna Babilonia haghe ne magra ka Jehoakim Jerusalem. Mana lokini Jehoakim ne haru ka chen hata ne tei ka namono biꞌo Babilonia. 7Mana hata ne tei glepo blahi gna nogna Sugablahi LORD na hata nei Babilonia ne lilisei ka nogna suga biꞌo na.

8Keha glepo teke edi King Jehoakim baludi puhigna mana te thono diꞌa fara re, nei nakhibo teke edi mana re eghu mare neke rioriso soru ka Buka Eidi Glepo teke Edi King Di Israel nei Juda. Eghuteuna thugna mana mae Jehoakin tughuni mana neke kegra king.

King Jehoakin gna Juda

(2Ki 24:8-17)

9Ka narane te kegra king mae Jehoakin Juda igre, mana nabotho nhana finogha gna. Eghuteuna mana king Jerusalem thilo nhigra nabotho narane kolho. King igne edi kmana glepo te diꞌa ka tathagna LORD. 10Kate gnafadi narane te reka nei nakhete teu igre, King Nebukadnesa chekedi nogna soldia re mala hata soruni Jehoakin Babilonia. Eghuteuna mare jaola hata tei glepo blahi gna nogna Sugablahi LORD. Aonu mana hata Sedekaea nebugna King Jehoakin mala king gna Juda Jerusalem.

11Ka narane te king Sedekaea Juda igre, mana varadaki kaisei finogha gna. Eghuteuna mana king Jerusalem nabotho kaisei finogha. 12King igne edi glepo te diꞌa ka tathagna LORD, eghuteuna mana theome nhaꞌa faparini thegna ka profet Jeremaea, mae ihei te toutonuni chekegna LORD ka mana igne.

King Nebukadnesa ne mei roꞌeni Jerusalem

(2Ki 25:1-21; Jer 52:3-11)

13King Nebukadnesa huhuruni Sedekaea mala eni kaisei nhaꞌa cheke mala leghuni mana. Nhaꞌa cheke igne, phiamare eni ka nanghagna God. Nu ke leghu na, mae Sedekaea ne huhughuni nhaꞌa cheke igne, eghuteuna mana ne theome leghuni King Nebukadnesa. Mana patugama fara ne theome magnahaghei te tughu nagnafa mala teke pulo mei ka LORD. 14Eghuteuna keha glepo na, nodi lida mae pris nei naiknore teu igre, mare leghuni puhidi naiknodi keha kantri te au faligohodi mare ra. Mare tarai nei tufru soru eghu ka keha god delei, eghuteuna mare goigoni nogna Sugablahi LORD teke fablahi mana Jerusalem.

15LORD nodi God kuꞌedi mare tifa ra, mana neke kuru meidi koba nogna profet ra mala cheke ka mare, naugna mana kokhoni nognadi mare, eghuteuna mana jaola ghatho tahuni nogna Sugablahi na. 16Nu mare maꞌedi mae profet igre, eghuteuna mare theome magnahaghedi nodi cheke mare re. Mare cheke faparidi mae profet igre, eghuteuna LORD ne ghilei diꞌatagna fara ka mare mala theo kaisei nabrou te mala fakarhidi mare na. 17Aonu LORD ne kuru teini king gna Babilonia mala tei magra Jerusalem. Eghuteuna ka narane tuana, king igne ne kokhoni nognadi mare, aonu maedi Babilonia igre ne aknu falehe mae majaghanidi Juda re. Neuba ne mae majaghani, ba gaꞌase majaghani, mae nalhaꞌu, ba mae khuekuꞌe, God ne snakredi naikno igre mala kafe lehe ka khamegna Nebukadnesa. Neubane poru kehare ka Sugablahi na, mare tei ngala ka Sugablahi igne ne falehedi mare. 18Eghuteuna King Nebukadnesa ne hata fajifla gobigna lepo teke au teku ka nogna Sugablahi God na baludi gobigna lepo teke au ka chogho te mala lilisei glepo ka Sugablahi na. Eghuteuna mana jaola hata nogna famane glepo King Sedekaea, nei nodi nogna mae biꞌo mana re. Mana hata ne tei gobigna lepo igre Babilonia. 19Aonu mare ne gnubra nogna Sugablahi God na, balugna nogna suga biꞌo king na, nei keha suga Jerusalem, nei jaola famane glepo te gnafa re. Mare jaola ne paꞌe soru gringni biꞌogna namono Jerusalem te bara te ligoho ka thina na.

20Mare huhurudi naikno te karha teure mala tei Babilonia. Mare tei ne loku jateula nogna naikno sneka king eghu nei vikegna manare. Neu fabrahu ne ghilei thoke ka narane king gna Pesia te funei frunidi mare. 21Ka puhi igne nodi glose mare na ne krogha fabrahu ne ghilei posani fitusalei finogha leghuni unha teke chekeni mae Jeremaea nogna profet LORD tifa ia.

King Saeras gna Pesia ne snakredi naiknore mala ke figri Israel

22Ka finogha ululahu te funei fruni King Saeras Babilonia igne, LORD ne loku ka gaoghathogna king igne mala eni kaisei cheke. Nogna sekretri mana re ne rioriso sukha cheke igne, eghuteuna mana ne fatei nonomho igne ka namono te gnafa ke lamnagna nogna kantri na, mala iuꞌiju fajifla ka naiknore. LORD ne eni igne mala thoke mei tutuani nogna nonomho LORD teke chekeni Profet Jeremaea ia. Cheke igne neke cheke eghu,

23“King Saeras gna Pesia neke cheke eghu:

“ ‘LORD, God gna kligna, neke vahi ghau iara mala funei frunidi kantri te gnafa ka nauthoglu igne. Eghuteuna mana jaola neke vahi ghau iara mala ke babana fapulo nogna Sugablahi mana igne Jerusalem, te au ka kantri Juda. Iara toreni God gna Israel mala au baludi nogna naiknore! Iheire teke magnahaghei figri na, mare tangomana teke pulo Jerusalem mala ke babana fapulo nogna Sugablahi LORD, nodi God mae Israel, te pogho soruni mare Jerusalem.’ ”