Ululahu Kings
Buka Ululahu Eidi King Di Israel
Thoutonu kmo’ei eigna buka igne
Buka igne eidi thoutonu nakarhadi king di Israel nei Juda. Thoutonu igre neke funu mei ka phei nogna buka Profet Samuel. Mare fofota buka igne ka thilo vido.
Vido ululahu, eidi puhi te edi naikno di Israel te eni Solomon mala nodi king mare, eghuteuna kmagna mana na, King Devet na ne lehe.
Fapea vido, eidi thoutonu di nogna gloku King Solomon, nei glepo biꞌo teke edi mana. Eghuteuna glepo biꞌo ka thoutonu, thoutonu eigna Sugablahi te babana Jerusalem.
Fatilo vido, eidi puhidi vikegna Israel te fnota pea ka phei vido. Kaisei vido au ke raru, au nabotho vike tagna, eghuteuna mare kiloi Israel. Eghuteuna kehana vido na au ke mata mare kiloni Juda. Ka vidogna buka igne, thoutonu eidi keha king di Israel nei keha king di Juda. Igne funu ka finogha 850 B. K.
Ka buka igne, Ululahu gna Kings, nei kaisei buka, Fapea Kings, iagho tangomana te iu’iju eidi puhidi king igre. Mae iheire teke rioriso buka igne fatedi king. Mare cheke eigna kaisei king te keli ba diꞌa. Kmana ka king di Juda igre keli, nu king te gnafa Israel igre thono diꞌa fara. Jame king ghatho tahuni LORD nei leghuni nogna cheke mana na, God fablahini kantri igne. Nu jame king pogho soru ka god te chaichaghi na eghuteuna tirogna leghuni LORD teuna, puhi biꞌo na thokeni kantri igne.
Buka igne jaola au phei thoutonu eidi nogna profet LORD. Mae igre theome mhaghu te mala toutonuni nogna Cheke LORD ka hatimare king nei ka naiknore, mala thosei tarai mare ka mumuju god te diꞌa. Kaisei profet te ulu fara na Profet Elija. Mae profet igne mana faparidi nogna profet Baal. Iagho tangomana te filoni thoutonu igne ka nabotho nhana philegna.
Keha vido ka buka igne
King Devet ne lehe: 1:1–2:12
Solomon ne king: 2:13-46
King Solomon: 3–11
Vido ululahu ka narane gna Solomon: 3:1–4:34
Babana nogna Sugablahi LORD: 5:1–8:66
Vido leghu lahu ka narane gna Solomon: 9:1–11:43
Vikegna Israel ne fnota ka phei vido: 12–22
Vikegna Israel ke raru theome magnahagheni King Rehoboam, aonu Jeroboam ne nodi king mare: 12:1–14:20
King di Juda, nei king di Israel: 14:21–16:34
Profet Elija: 17:1–19:21
King Ehab ghe Kuin Jesebel gna Israel: 20:1–22:40
King Jehosafat gna Juda ghe King Ahasaea gna Israel: 22:41-53
1King Devet na la thofno khuekuꞌe farahi
1King Devet gognarona thono khuekuꞌe fara, eghuteuna neuba nogna mae glokure ne totokuni ka blanket mana theome tangomana te brana kolho. 2Aonu nogna mae ofisa mana re ne cheke eghu ka mana, “King, ghehati ginauna tei hironi kaisei gaꞌase majaghani mala mei au balumu iagho, mala reireghi nigho. Naꞌa ginauna mei thuru rhemu iagho mala theome reka iagho.”
3Aonu mare ne tei ka namono te gnafa Israel igre ne ghilei filoni kaisei famane gaꞌase majaghani nanghagna na Abisag, ka namono Sunem, eghuteuna mare hata ne mei gaꞌase igne ka King Devet. 4Gaꞌase igne thono famane fara, eghuteuna naꞌa ne reireghini king, nu king neke theome thuru balugna naꞌa.
Mae Adonaeja magnahaghei te king
5-6Mae Adonaeja gne thugna King Devet neke karha ka Hagit. Mana neke karha ke leghugna mae Absalom, eghuteuna mana kaisei mae famane fara. Nu mana patugama fara, naugna mae kmagna na theome cheke faheta ka mana mala fadoglini. Mae Adonaeja magnahaghei king ne cheke eghu, “Iara ginauna king.” Aonu mana tarabana chariot nei hose mala magra, eghuteuna mana hata glimafulu mae mala chari ke ulugna ka vido aheva te tei mana na mala reireghini.
7Mana ne roghe baludi komanda Joab thugna Seruia ghe mae pris Abiata. Aonu phei mae igre ne kaisei gaoghatho balugna mana ne toghoni mana ka gaoghatho igne. 8Nu pris Sadok, Benaea thugna mae Jehoeada, profet Natan, Simei, Rei nei kaisei mae biꞌo te mala reireghini King Devet igre ne theome phile ka mana.
9Kaisei narane mae Adonaeja ne tei fafara ka Thina Mogo, rhegna glokha khoꞌu En-Rogel. Ka vido igne, mana ne falehe sipu, buluka nei sua buluka te blokha mala fafara. Eghuteuna mana kilodi mae thabusigna thegna re, baludi hatimare mae biꞌodi Juda te loku ranghini king, mala tei ghamu ka fafara igne. 10Nu mana ne theome kiloni thofno thabusigna thegna mae Solomon, baludi profet Natan ghe mae Benaea, nei mae soldia te mala reireghini King Devet.
Profet Natan ghe Batseba tei ne filoni King Devet
11Kate nomhini profet Natan eigna igne, mana tei ne cheke eghu ka Batseba idogna mae Solomon, “Adonaeja thugna Hagit igne gognarona kiloni thegna king, iagho nomhinihi thoutonu igne, ba theo? Eghuteuna noda king tahati igne jame jaola theome nomhiniu glepo igne. 12Jame te magnahaghei fakarhini iagho nakarhamu na, nei nakarhagna thumu Solomon gne teuna, 13te keli na iagho faghose tei filoni king gognarola. Iagho tei cheke eghu ka mana, ‘Nogu funei nei nogu king, iagho neke nhaꞌa chekehi ka iara eigna thuda Solomon igne te mala king ke leghumu iagho na. Eghume ne faꞌunha si teke la King Adonaeja gognarognea?’ 14Kate cheke teu iagho balugna king na, iara ginauna ruma mei mala togho nigho iagho ka unha teke chekeni iagho ka mana eigna mae Adonaeja igne.”
15Aonu Batseba tei ne filoni king ka sapegna na, naugna mana thono kuekuꞌe farahi. Eghuteuna Abisag thaugna Sunem igne ne reireghi fakelini mana. 16Batseba pogho soru ne fafnaknoni king.
Eghuteuna king ne ghusna eghu ka naꞌa, “Iagho magnahaghei keha unha glepo?”
17Naꞌa ne cheke eghu ka mana, “Nogu funei, iagho neke nhaꞌa chekehi ka iara ka nanghagna LORD nou God te mala king thugu iara Solomon gne ke leghumu iagho. 18Jau iagho theome laseni, Adonaeja gognarona kiloni thegna king. 19Adonaeja falehe kmana buluka, sipu nei sua buluka te blokha eghu mala fafara. Eghuteuna mana kilodi pris Abiata, nou komanda iagho mae Joab, nei thumu te gnafa iagho ra eghu ne tei ghamu ka fafara igne. Nu mana theome kiloni Solomon mala tei baludi mare. 20Nogu funei, iaghou king na, eghuteuna naikno te gnafa Israel igre filo kolho ka iagho, iagho na chekeni ihei nate tughu nigho iagho te mala king na. 21Jame te theome cheke iagho ka mare gognarogne na, kate lehe iagho na, mare ginauna filo ka ghepa Solomon na jateula naikno te diꞌa ra eghu kolho, eghuteuna mare ginauna falehe ghami ghepa.”
22Kate cheke teu Batseba balugna king na, Profet Natan ne ruma mei lamna suga. 23Keha naikno ne cheke ka mae Devet te mei profet Natan igne, eghuteuna mana ne tei ruma ka nogna chogho king na ne mei pogho soru ke ulugna king 24ne cheke eghu, “Nogu funei, iagho teke chekeni mae Adonaeja te mala king tughu nigho iagho te mala gnokro ka nou sape nafnakno iagho na tekuna? 25Ginei na, mana hata kmana buluka, sipu nei sua buluka te blokha neu ne tei fafara. Eghuteuna mana kilodi mae pris Abiata, mae Joab nei thumu te gnafa iagho ra eghu ne tei ima ka fafara igne. Eghuteuna gognarona mare ima nei koꞌu eghu balugna mana, eghuteuna mare eha eghu fabiꞌo, ‘King Adonaeja, iagho king fabrahu tifa tifa!’ 26Nu mana theome kilo ghau iara nou mae gloku gne, ba mae Pris Sadok, ba Benaea thugna mae Jehoeada, ba thumu iagho mae Solomon. 27Nogu funei, ghehati gre nou mae gloku iagho. Glahu iagho ngala teke eni puhi igne nu iagho theome falase ka ghehati ihei nate tughu nigho iagho te mala king na.”
Mae Devet ne vahini Solomon mala king
28Aonu, King Devet ne cheke eghu, “Ghotilo ke cheke ka Batseba mala ke ruma mei.” Aonu naꞌa mei ne kegra ke ulugna king.
29Aonu king ne nhaꞌa cheke eghu ka naꞌa, “Tutuani, LORD neke fakarhi ghau iara ka thua puhi biꞌo fateoteꞌo ra. 30Eghume, iara na eni gognarogne unha teke nhaꞌa chekeni iara ka nanghagna LORD, nodi God mae Israel. Thumu iagho Solomon igne mana ginauna mala king tughu ghau iara, mala gnokro ka nogu sape nafnakno iara na. Gognarogne ngala, nate thoke mei tutuani unha teke nhaꞌa chekeni iara igne.”
31Kate nomhini Batseba cheke igne, naꞌa pogho soru ke ulugna king ne cheke eghu, “King, iagho nogu funei iara, iagho king fabrahu tifa tifa!”
32Eghuteuna King Devet ne kilodi pris Sadok, profet Natan, nei mae Benaea thugna mae Jehoeada mala mei filoni mana. Kate mei thilo mare na, 33mana ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo hata keha mae biꞌo mala reireghini mana, eghuteuna ghotilo cheke ka thugu iara Solomon mala gnokro ka nogu dongki iara na. Eghuteuna ghotilo hatani mana soru ka glokha khoꞌu Gihon. 34Jare ghopa pris Sadok ghe profet Natan ra tofa oel ka phaꞌugna mae Solomon mala king gna Israel. Ke leghugna igne, ghotilo kufli nei thagru eghu fabiꞌo, ‘King Solomon, iagho king fabrahu tifa tifa!’ 35Aonu ghotilo ke kafe pulo mei agne balugna mana. Eghuteuna mana ginauna gnokro ka nogu sape nafnakno iara igne mala tughu ghau iara, naugna iara neke vahini mana mala king frunidi Israel ghe Juda.”
36Eghuteuna mae Benaea ne cheke eghu, “Amen! Ghehati magnahagheni nou LORD God te eni unha te chekeni iagho igne. 37LORD ginauna au balugna Solomon mala toghoni mana, jateula teke eni mana ka iagho ia eghu. Eghuteuna nogna nolaghi mana na ginauna rheta salaꞌuni nou nolaghi iagho na.”
38Aonu pris Sadok, profet Natan, Benaea thugna mae Jehoeada, nei hatimare mae te mala reireghini king teu te au faleghu ka vikedi mae Keret ghe mae Pelet igre ne cheke ka mae Solomon mala gnokro ka nogna dongki King Devet na ne hatani ne tei ka glokha khoꞌu Gihon. 39Aonu pris Sadok tei ka nogna Suga Tapuale te Blahi LORD na ne hata hona gna sipu na ne toho fafodu oel ne tofa ka phaꞌugna mae Solomon, igne fagaglana gna te king mana na. Ke leghugna igne, mae pris ne kufli, eghuteuna naiknore gleale’a ne thagru eghu fabiꞌo, “King Solomon, iagho king fabrahu tifa tifa!” 40Mare te gnafa na ne kafe gleale’a fara ne leghuni nodi king majaghani na neke pulo Jerusalem. Ka narane igne mare ne kufli nei ifu balu thagru fabiꞌo neu ne nghali tongana glose na.
Nogna gaoghatho mae Adonaeja ne theo nafugna
41Ka vido igne mae Adonaeja nei mae teke kilodi mana igre eghu ne namo gnafa ghamu. Kate nomhidi te thagru nei naogladi khufli teu igre, mae Joab ne cheke eghu, “Unha site nomhi teidi iara ka namono biꞌo na area?”
42Kate cheke teu mana igne, mae Jonatan thugna mae pris Abiata igne ne posa mei ka mare. Aonu mae Adonaeja ne cheke eghu ka mana, “Mei agne! Iagho kaisei mae keli fara, eghume iagho jame hata mei keha famane nonomho agne.”
43Nu mae Jonatan ne cheke eghu, “Theo! Noda funei tahati King Devet ia la vahini mae Solomon te mala king tughuni mana na. 44King Devet ne kuruni pris Sadok, profet Natan, Benaea thugna mae Jehoeada, nei hatimare mae soldia, Keret ghe mae Pelet mala reireghini mana. Eghuteuna mare la fagnokroni mana ka nogna dongki mae king na. 45Aonu pris Sadok ghe profet Natan la tofa oel blahi ka phaꞌugna mae Solomon na mala king jare glokha khoꞌu Gihon. Ke leghugna igne, mare neke pulo Jerusalem balu gleale’a nei eha fabiꞌo. Eghuteuna naikno gna namono biꞌo Jerusalem na jaola ne thagru fabiꞌo balu gleale’a. Naogladi nathagru biꞌo tuare te nomhidi ghotilore. 46Gognarona mae Solomon la gnokrohi ka nogna sape nafnakno king. 47Eghuteuna noda mae biꞌo te gnafa tahati ra kafe tei filoni King Devet, ne cheke eghu ka mana, ‘Ghehati thofno gleale’a fara! God ginauna tusu ranghini nafnakno biꞌo thumu Solomon. Eghuteuna nogna nolaghi mana na rheta fara salaꞌuni nou nolaghi iagho na.’ Aonu King Devet thuru neu ka sape na ne cheke fakelini God. 48Eghuteuna mana ne cheke eghu, ‘LORD, nodi God mae Israel, iara cheke fakeli nigho, naugna gognarogne, iagho snakre ghau iara te filoni kaisei mae thugu iara te kegra tughu ghau ka sapegna king.’ ”
49Aonu kate nomhini igne, mae teke gnokro ghamu teku balugna mae Adonaeja igre, mare ne thono mhaghu nodi fara ne ghosei ne rikha kokoni vido igne. 50Mae Adonaeja jaola ne mhaghuni mae Solomon. Aonu mana tei ka Suga Tapuale te Blahi na ne loku ka olta na. 51Keha mae tei ne cheke eghu ka King Solomon, “Mae Adonaeja na mhaghu nigho iagho la tei loku ka olta na la cheke eghu, ‘Cheke ka King Solomon mala nhaꞌa cheke ka iara gognarogne mala thosei falehe ghau iara.’ ”
52Aonu mae Solomon ne cheke eghu, “Uve, iara na theome eni kaisei glepo te diꞌa ka mana jame te thofno leghu ghau iara mana na. Nu jame te eni mana puhi te diꞌa na, mana ginauna lehe.” 53Eghuteuna King Solomon kurudi keha mae gloku ne tei hata fadeleini mae Adonaeja ka olta na. Kate mei ke ulugna mae Solomon na, mae Adonaeja ne pogho soru pari. Aonu king ne cheke eghu, “Iagho jifla tei ka nou suga na.”
2Nogna cheke leghu lahu mae Devet ka mae Solomon
1Kate namo lehe na, mae Devet ne cheke eghu ka mae Solomon, mae thugna na, 2“Nogu narane iara te mala lehe na la namohi, iagho kegra heta jateula nalhaꞌu eghu. 3Eghuteuna iagho mala eni unha te chekeni nou LORD God na. Iagho leghudi nogna vetula nei nogna cheke teu mana te rioriso soru ka nogna buka mae Moses ra. Jame te edi iagho glepo igre na, neuba iagho ne tei au delei, nou gloku iaghore ginauna thofno keli fara. 4Jame te leghuni iagho LORD na, mana ginauna eni unha teke nhaꞌa chekeni ka iara tifa ia. Mana neke cheke eghu ka iara, ‘Jame thofno leghu ghau iara fabrahu iheire te karha mei ka vikemu iagho igre ka nakarhadi nei gaoghathodi teure meuna, leuleghu fata na kaisei ka mare ginauna mala king gna Israel.’
5“Eghuteuna keha glepo na igne. Iagho laseni unha teke eni ranghi ghau iara mae Joab, thugna Seruia tifa ia. Mana neke aknu falehe phei mae komanda ka armi gna Israel: mae Abna thugna mae Ner ghe mae Amasa thugna mae Jeta. Mana theome aknu falehedi phiamare ka magra, nu mana neke eni igne ka vido pharikeli kolho. Mana lilisei dadaradi phiamae igre ka nogna nhugha nei sadol teure. Eghume, mae igne nabagna te au papara. 6Eghume, iagho parani mana leghuni unha te ghathoni iagho na. Eghuteuna iagho thosei snakreni mana mala lehe ka pharikeli.
7“Nu iagho mala keli ranghidi thugna mae Basilae, maegna Gilead ra. Iagho hata meidi mala ima fabrahu ka sugamu na. Naugna tifa na, kani teke rikhani iara mae thabusimu Absalom na, mare neke thofno keli fara ranghi ghau iara.
8“Eghuteuna iagho ghathoni mae Simei, thugna mae Gera ka namono Bahurim, ka nogna vido glose vikegna mae Benjamin. Ka narane teke soru iara Mahanaem igne, mana neke cheke fadiꞌa ghau iara. Nu kate mei thafo ghau iara jare ka khoꞌu Jordan na, iara neke eni kaisei nhaꞌa cheke ka mana ka nanghagna LORD, eigna te mala thosei faleheni iara mana na. 9Nu gognarona iagho parani mana. Naugna iagho kaisei mae glalase fara. Eghume iagho laseni ka unha puhi nate leghuni iagho te mala faleheni mana na.”
Mae King Devet ne lehe
10Aonu kate lehe mae Devet na, mare ne giugiluni mana Jerusalem. 11Mana neke funei fruni Israel phiatutu finogha. Fitu finogha Hebron, eghuteuna tolufulu thilo finogha Jerusalem. 12Ke leghugna tela lehehi mae Devet igne, mae Solomon neke tughuni mana ka sapegna king. Mae Solomon gne kaisei king nheta fara, theo kaisei glepo tangomana te faparini mana na.
Mare ne faleheni mae Adonaeja
13Kaisei narane, mae Adonaeja thugna Hagit igne tei ne filoni Batseba idogna mae Solomon. Kate filoni mana na, Batseba ne ghusna eghu ka mana, “Iagho mei ka pharikeli?”
Mae Adonaeja ne cheke eghu, “Uve, iara mei ka pharikeli!”
14Aonu, mana neke cheke eghu, “Iara au kaisei glepo kolho te magnahaghei mei chekeni ka iagho na.”
Aonu Batseba ne cheke eghu ka mana, “Unha glepo te magnahaghei mei chekeni iagho ka iara na?”
15Mana ne cheke eghu, “Uve, ulu lahu na naikno te gnafa Israel igre neke ghatho ghau iara te mala king gna Israel. Nu unha te ghathoni thegna LORD na tela king mae thabusigu iara igne, theome iara. 16Eghume, gognarona iara au kaisei nogu faghusna kolho. Iagho tangomana te faꞌuveni nogu thore iara igne?”
Batseba ne cheke eghu ka mana, “Unha te magnahagheni iagho na?”
17Aonu mae Adonaeja ne cheke eghu, “Iara magnahaghei nigho iagho te toreni King Solomon mala snakreni Abisag gaꞌase gna Sunem igne mala khetogu iara. Iara laseni, king ginauna theome fatheꞌoni nou cheke iagho na.”
18Batseba ne cheke eghu ka mae Adonaeja, “Uve, iara ginauna tei cheke eimu iagho ka king.”
19Aonu Batseba tei ne filoni King Solomon eigna igne. Kate ruma Batseba ka suga na, king kegra haghe ne pogho soru ka naꞌa. Aonu King Solomon gnokro soru ka nogna sape nafnakno na, eghuteuna mare hata kaisei sape nafnakno ka kuin, idogna na, ne gnokro rhegna mana.
20Batseba ne cheke eghu, “Iara au kaisei glepo ikoi kolho te mei toreni ka iagho gne, iagho thosei thodoni unha te thore iara igne.”
King ne cheke eghu, “Ido tore sagho! Iara theome thodoni unha te toreni iagho na.”
21Aonu Batseba ne cheke eghu, “Iara magnahaghei nigho iagho te snakreni Abisag gaꞌase gna Sunem igne mala khetogna tighamu Adonaeja.”
22Kate nomhini igne, King Solomon ne cheke eghu ka idogna na, “Ido, naugna unha sagho te tore ghau iara te mala snakreni Abisag ka mae Adonaeja gnea? Iagho jame jaola tore ghau iara mala snakre lao sape nafnakno na ka mana. Naugna mana neke kulu karha ka iara. Eghuteuna pris Abiata ghe mae Joab ra phileu ka mana.”
23Aonu King Solomon ne nhaꞌa cheke ka nanghagna LORD ne cheke eghu, “Naugna mae Adonaeja te toreni glepo igne, mana mala lehe! Jame te theome eni iara igne na, God ginauna tangomana te falehe ghau iara na. 24Tutuani, LORD mae ihei te karha na vahi ghau iara hi te mala tughuni mae kmagu te mala king na. Eghuteuna mana nhaꞌa chekehi ka vikegu iara gne te mala king fabrahu na. Te chekeni iara ka iagho na, mae Adonaeja gne mala lehe gognaro gne.” 25Aonu King Solomon ne chekeni mae Benaea mala faleheni mae Adonaeja. Eghume, mae Adonaeja ne lehe.
King Solomon ne kuru fapuloni mae Pris Abiata
26King Solomon ne cheke eghu ka pris Abiata, “Iagho ke figri ka namonomu Anatot. Iagho nabamu te lehe na, nu iara na theome falehe nigho iagho gognarona, naugna tifa na iagho neke toghoni mae kmagu iara ia neke pala nogna Bokis Blahi LORD na. Eghuteuna iagho neke ruma haghe balugna mana ke lamnadi narane te ninhigrana tura.” 27Aonu King Solomon ne fagnafani mana ka nogna gloku pris. Ka puhi igne, cheke teke chekeni LORD tifa eigna vikegna pris Ilae ka namono Saelo ia ne thoke mei tutuani.
Mae Joab ne lehe
28Kate nomhini mae Joab eigna igne mana ne mhaghu nogna fara. Naugna mana laseni, neuba mana neke theome phile balugna mae Absalom tifa, nu mana neke phile ka mae Adonaeja. Aonu mana rikha ne tei ka Suga Tapuale te Blahi na ne tei loku ka olta na mala theome faleheni mare. 29King Solomon ne nomhini mae Joab te rikha te tei ka Suga Tapuale te Blahi na te tei au teu ka olta na, aonu mana ne cheke eghu ka mae Benaea, “Iagho tei aknu faleheni mana.”
30Aonu mae Benaea tei ka Suga Tapuale te Blahi na ne cheke eghu ka mae Joab, “King magnahaghei nigho iagho te jifla ka vido igne.”
Nu mae Joab ne cheke eghu, “Theo, iagho falehe ghau iara agne!”
Aonu mae Benaea figri neke cheke ka king unha te chekeni mae Joab igne.
31King ne cheke eghu ka mana, “Eni sagho unha te chekeni mae Joab na! Faleheni nei giugiluni eghu mana. Mala nu iara nei vikegna mae kmagu teura theome naba te au papara eigna unha teke eni mana kani teke fiti aknu falehedi mae Abna mae komanda ka armi gna Israel ghe mae Amasa mae komanda ka armi gna Juda tifa ra. 32LORD ginauna nake tughu fapulo ka mae Joab dadaradi phia mae tura, naugna mae kmagu iara na theome laseni mae Joab te aknu falehedi mae Abna, thugna mae Neri mae komanda ka armi gna Israel, ghe mae Amasa, thugna mae Jeta mae komanda ka armi gna Juda. Phia mae igre thofno keli fara nei doglo eghu uluni mae Joab. 33Mae Joab nei vikegna teu mana ra nabadi te au papara eidi dadaradi mae Abna ghe mae Amasa ra. Nu ghehati vikegna mae Devet te gnokro ka sapegna king igre, LORD ginauna togho ghami ghehati mala au fabrahu ka pharikeli.”
34Aonu mae Benaea tei ne aknu faleheni mae Joab, eghuteuna mare tei ne giugiluni mana ka nogna namono na ka namono nagou na. 35King ne liliseini mae Benaea thugna mae Jehoeada mala komanda ka nogna armi na tughuni mae Joab. Eghuteuna pris Sadok tughuni mae Abiata.
Mae Simei ne lehe
36Aonu King Solomon ne fatei cheke ka mae Simei mala mei filoni mana. Kate mei mana na, King ne cheke eghu ka mana, “Iagho na horo kaisei suga Jerusalem mala au fabrahu iagho tagna. Eghuteuna iagho thosei jifla kokoni namono biꞌo igne. 37Jame te jifla iagho ka namono biꞌo igne, te tei kasa ka glogu Kidron ana, ghehati ginauna aknu falehe nigho, naugna nou najafra themu.”
38Aonu mae Simei ne cheke eghu, “King, nou cheke iagho igne thofno keli fara, iara ginauna leghuni unha te chekeni iagho igne.” Aonu mae Simei ne au raugha Jerusalem.
39Nu ke leghu thilo finogha, phei nogna mae snekare ne rikha ne tei Gat, ka king Akis thugna mae Maka. Kate nomhini mae Simei phiamare tei au jare Gat teuna, 40mana tarabana nogna dongki na ne tei filodi phiamare jare. Eghuteuna mana hatadi phiamare neke pulo Jerusalem.
41King Solomon nomhini mae Simei teke tei Gat eghuteuna kela pulo meihi Jerusalem. 42Aonu mana ne kilo meini mae Simei ne cheke eghu ka mana, “Iagho neke nhaꞌa chekehi ka nanghagna LORD mala thosei jifla iagho Jerusalem. Te chekeni iara na jame te jifla iagho ka namono biꞌo igne na, iagho ginauna lehe. Eghuteuna iagho neke cheke eghu, ‘Keliu kolho. Iara ginauna leghuni unha te chekeni iagho na.’ 43Eghume, naugna unha sagho te theome leghuni nou nhaꞌa cheke na, eghuteuna theome leghuni nogu cheke iara na teu ignea?”
44Iagho lasenihi glepo te diꞌa teke edi iagho ka mae kmagu iara mae Devet ia. Eghume gognarona LORD na para nigho iagho eigna igne. 45Nu mana ginauna fablahi ghau iara King Solomon, eghuteuna mana ginauna na vavahi kaisei ka vikegna mae Devet mala king fabrahu.
46Aonu king neke chekeni mae Benaea mala faleheni mae Simei. Aonu mae Benaea tei ne aknu faleheni mana.
Eghume nogna nolaghi mae Solomon te mala funei fruni na thofno rheta farahi.
3King Solomon toreni God mala tusu ranghini gaoghatho te keli
1King Solomon ne eni kaisei nhaꞌa cheke balugna king gna Ijep. Te mala rheta fakeligna nhaꞌa cheke igne, King Solomon ne tolaghi ka thugna gaꞌase king. Mana hata gaꞌase igne ne tei au Jerusalem ka namonogna Devet ne ghilei gnafa nogna suga na, nogna Sugablahi LORD na, nei bara thina te falithuini Jerusalem. 2Ka narane igre naiknore fafara kolho ka vido blahi ke kligna thogele, naugna mare neke theome eni nga neku nogna Sugablahi LORD na. 3Neuba mae Solomon ne namhani LORD ne leghudi cheke te gnafa teke farirhiuni mae kmagna na. Nu mana jaola neke fafara nei gahu insens neku ka keha vido blahi ke kligna thogele.
4Kaisei narane, king ne tei namono Gibeon ne fafara jare, naugna igne kaisei nodi famane vido blahi mala fafara mare. Mae Solomon hata ne tei kaisei thogha sipu mala fafara ne gahu ke kligna olta Gibeon. 5Ka bongi igne mae Solomon ne thuru Gibeon, eghuteuna LORD ne mei ka mana ka kaisei mifi. Eghuteuna God ne cheke eghu ka mana, “Iagho tangomana te tore ka iara unha te magnahagheni iagho na, eghuteuna iara ginauna tusu ari ka iagho.”
6Aonu mae Solomon ne cheke eghu, “Kmagu iara na neke thofno leghu nigho iagho tutuani neke eni unha te doglo na. Eghume, leuleghu fata na iagho thofno magnahagheni fara mana. Eghuteuna gognarona, iagho jaola vahi ghau iara mae thugna mana na mala tughuni mana te mala king na.
7“LORD, nogu God, iagho neke vahi ghau iara mala hata sapegna mae kmagu. Nu iara jateula sua eghu theome tangomana te funei frunidi naiknore. 8Iara au farihoteidi naikno teke vahidi iagho mala nou naikno teku iagho gre, eghuteuna mare thono kmana fara, eghuteuna theome tangomana kaisei naikno te kahadi igre. 9Eghume tusu ranghi ghau gaoghatho te keli nei glalase eghu mala tangomana iara te funei frunidi nou naikno iagho igre ka puhi te doglo. Eghuteuna mala filo glanidi iara unha te doglo, nei unha te jafra. Jame te theo na, iara na theome laseni te mala funei frunidi naikno igre.”
10LORD ne keli tagna fara, naugna mae Solomon ne toreni glepo igne. 11Aonu God ne cheke eghu ka mana, “Iara keli tagu fara ka iagho, naugna iagho theome toreni nakarha brahu na, ba dedei na, ba te mala falehedi iara nou naokare. Nu iagho toreni kolho gaoghatho te keli na mala tangomana iagho te funei frunidi naiknore ka puhi te doglo. 12Eghume, iara ginauna eni unha te toreni iagho na. Iara ginauna tusu ranghi nigho kmana gaoghatho te keli nei glalase eghu uludi iheire teke kulu karha ka iagho nei iheire nate karha mei ke leghumu iagho. 13Eghuteuna iara ginauna jaola tusu ari ka iagho keha nafnata glepo teke theome toredi iagho re: Iagho ginauna dedei fara, eghuteuna naiknore ginauna ghatho tahu nigho fara ke tulaodi puhi teke ghatho tahudi mare keha mae king ra. 14Eghuteuna jame iagho te leghu ghau iara na, eghuteuna leghudi nogu vetula nei nogu cheke teu iara igre jateula mae kmamu Devet teuna, iara ginauna jaola tusu ranghi nigho nakarha te brahu.” 15Kate dofra haghe na, mae Solomon laseni LORD te cheke ka mana ka mifi igne.
Aonu mana neke pulo Jerusalem. Eghuteuna mana tei ne kegra ke ulugna nogna Bokis Nhaꞌa Cheke LORD na ka vido aheva te mala gahu fafara na, keha gahu faknoro, keha fafara re mala fagaglana gna te au ka pharikeli balugna God. Ke leghugna igne, mana ne eni kaisei gaghamu biꞌo maladi nogna mae nafnaknore.
King Solomon ne fadoglini kaisei puhi biꞌo
16Kaisei narane phei gaꞌase vine ne mei ka King Solomon. Kate mei te kegra ke ulugna mana na, 17kaisei ka repa ne cheke eghu, “King, tegio fara te fanomho ka ghepa na. Ghepa au ka kaisei suga kolho. Aonu iara ne karha kaisei thugu, kate au teu naꞌa balugu iara na. 18Thilo narane ke leghu, gaꞌase igne jaola ne karha kaisei thugna. Theo kaisei naikno te au balumi ghepa na, ghepa themi kolho.
19“Kaisei bongi gaꞌase igne bubukru thugna na ne lehe. 20Kate thuru iho teu iara bongi na, naꞌa mei ne hata thugu iara na ne tei ka sape thegna na. Aonu naꞌa mei ne lilisei sua te lehe na ka nogu sape iara na. 21Kate dofra haghe iara ka hamerane igne te mala fachuchuꞌu thugu na, iara ne filoni sua igne la lehehi! Nu kate filo fakeli iara ka sua igne na, sua igne theome thugu iara.”
22Keha gaꞌase na ne cheke eghu, “Theo! Igne thugu iara na, eghuteuna thumu iagho na te lehehi igne.”
Nu gaꞌase ululahu igne ne cheke eghu, “Theo! Thumu iagho na te lehe igne, thugu iara te karha na.” Repa ne faripholai ke ulugna king.
23Aonu King Solomon ne cheke eghu, “Ghopa la faripholai ni sua igne ke ulugu iara. Keha na ne thugna thegna te karha na eghu, eghuteuna thugna keha na te lehe na eghu. Eghuteuna keha na jaola cheke eghu. Eghume, nomi cheke ghopa igre kaisei nanaba ngala.”
24King ne cheke eghu ka nogna mae gloku na, “Hata mei naflahi ia!” Aonu mana hata ne mei naflahi na ka king. 25Eghuteuna king ne cheke eghu ka nogna mae gloku na, “Iagho hata sua te karha teu ana mala alha pea. Kaisei vido malagna gaꞌase igne, eghuteuna keha vido na malagna keha gaꞌase na eghu.”
26Nu gaꞌase te thofno idogna sua igne ne kokhoni ni fara thugna na ne cheke eghu, “King, thosei faleheni. Iagho tusu lao ka naꞌa sua na!”
Nu keha gaꞌase na ne cheke eghu, “Theo kaisei ka ghepa nate hata sua igne. Lisa lao ka mare mala alha pea sua tuana!”
27Aonu King Solomon ne cheke eghu ka nogna mae gloku na, “Iagho thosei faleheni sua na. Tusu lao sua na ka gaꞌase ululahu ana. Naugna naꞌa magnahagheini sua igne te karha teu, neuba iara ne tusu lao sua igne ka keha gaꞌasei. Naꞌa ngala te thofno idogna sua na.”
28Kate nomhini naikno gna Israel eigna puhi te famane fadoglini King Solomon puhi biꞌo farihoteidi phei gaꞌase vine igre, mare ne thofno ghatho tahuni mana. Naugna mare laseni God neke tusu lao ka King Solomon famane gaoghatho te keli mala fate fadoglidi mana naiknore.
4Nogna funei King Solomon
1Aonu, Solomon ne king fruni Israel. 2Igre nanghadi nogna mae biꞌo mana re:
Pris Asaraea thugna mae pris Sadok.
3Mae Elihoref ghe mae Ahaeja, phei thugna mae Sisa igre, mae mala reireghigna nogna buka king.
Mae Jehosafat thugna mae Ahilud, mae mala rioriso soru chekegna king.
4Mae Benaea thugna mae Jehoeada, mana mae komanda gna armi.
Sadok ghe mae Abiata, phiamare mae pris.
5Mae Asaraea thugna mae Natan, mana mae biꞌodi hatimare mae funei ka provins.
Mae Sabud thugna mae Natan, mana mae pris mala tufa gaoghatho ka king.
6Mae Ahisa igne, mana mae funeidi mae te loku ka suga gna king.
Mae Adoniram, thugna mae Abda, mana mae funeidi nogna mae gloku fateo king.
7King Solomon ne vavahi nabotho phei mae gavana mala reireghidi nabotho phei nohidi Israel. Nodi gloku mae igre mala hata gano ka nabotho phei nohi igre tei Jerusalem ka king nei tharaknagna. Mare eni igne kaisei nhigra ke lamnagna kaisei finogha. 8Igre nanghadi nabotho phei mae gavana re:
Mae Ben-hur, mana mala reireghidi namono te au ka thogele ka nohi Efrem.
9Mae Bendeka, mana mala reireghidi fati namono biꞌo igre: Makas, Salbim, Bet-Semes nei Elon-Bet-Hanan.
10Mae Benhesed, mana mala reireghidi thilo namono biꞌo, Arubot, Soko, nei Hefa.
11Mae Ben Abinadab, mae mala reireghidi namono te au fei thogele ka namono biꞌo Nafa-Dor. Mae Ben Abinadab gne mana tolaghi ka Tafa thugna King Solomon.
12Mae Bana thugna mae Ahilud, mana mala reireghidi phei namono biꞌo Tanak ghe Megido, nei vido te gnafa ka namono biꞌo Bet-San. Vido igne namo ka namono biꞌo Saretan ke mata namono biꞌo Jesrel. Fofota gna nohi igne tei posa ka namono biꞌo Abel Mahola eghuteuna ka namono biꞌo Jokmeam.
13Mae Ben-Geba, mana reireghini namono biꞌo Ramot te au ka nohi Gilead. Namono igre nodi vikegna mae Jaea, thugna mae Manase. Eghuteuna mana jaola reireghini vido Agob ka rijon Basan. Nohi igne au namnosalei namono biꞌo. Namono biꞌo igre bara lithui ka thina biꞌo. Eghuteuna grengathadire bibilakhi ka aean biꞌo te horo ka bras.
14Mae Ahinadab thugna mae Ido, mana reireghini vido Mahanaem.
15Mae Ahimas, mana reireghini nohi Naftali. Mae igne tolaghi ka Basemat, thugna gaꞌase King Solomon.
16Mae Bana, thugna mae Husae, mana reireghidi phei nohi Asa ghe Bealot.
17Mae Jehosafat, thugna mae Parua, mana reireghini nohi Isaka.
18Mae Simei, thugna mae Ela, mana reireghini nohi Benjamin.
19Mae Geba, thugna mae Uri, mana reireghini nohi Gilead. Tifa teke mei na nohi igne King Sihon maegna Amori ghe King Og maegna Besan teke funei frunini na. Mae Geba kolho teke reireghigna nohi igne na.
King Solomon dedei fara
20Ka narane te funei King Solomon igre naiknodi Israel nei naiknodi Juda teu igre vuragha kmana fara jateula nusu ka geri thongna ra eghu theome tangomana te kahadire. Leuleghu narane na mare ghamu nei koꞌu eghu balu glealeꞌa. 21King Solomon ne funei frunidi kantri te ikodi te gnafa funu ka Khoꞌu biꞌo Iufretis ke raru na tei posa Filistia ke mosu na, eghuteuna tei posa ka nohi Ijep ke mata. Eghuteuna kantri igre foli takis ka mana, nei au ke parigna nogna nolaghi mana kate karha teu mana na.
22King Solomon nei mae iheire te loku ka mana re ghamu jateula igne eghu leuleghu narane na: Phei gobi varadaki baeg famane flaoa te biꞌo, fati gobi phiatutu baeg flaoa biꞌo langau, 23nabotho buluka te oho kolho ke lamna suga buluka, eghuteuna varadaki buluka te ghamu buburu kosi, eghuteuna kaisei gobi sipu, nei keha nafnata deer, nei keha daki te blokha. 24Mana funei frunidi kantri ke mosu Khoꞌu biꞌo Iufretis, fufunu ka nohi Tifsa tei posa ka nohi Gasa. Eghuteuna mana loku fodu kantri te au faligoho igre mala au ka pharikeli. 25Ka narane te King Solomon igre, naiknodi Juda nei Jerusalem teu igre ne au ka pharikeli, funu ka namono Dan ke raru tei posa mhata namono Bereseba. Mare te gnafa na au fakeli ka ghedi nagare thedire, aheva mare te joꞌu grep nei fig.
26Solomon au phiatutu thogha chogho mala lilisei hose mala korho chariot ka magra, eghuteuna nabotho phei thogha hose maladi mae soldia.
27Hatimare nabotho phei nogna mae gavana mana igre hata mei gano ka king kaisei nhigra ke lamnagna kaisei finogha. Mae gavana igre hata mei gano ka mana nei ka iheire te au ka sugagna king mala theome kmoꞌe ka unha te magnahagheni mare na. 28Mare jaola hata mei bali nei buburu eghu maladi hose mala korho chariot nei keha nogna hose King Solomon.
Nogna gaoghatho te keli King Solomon
29King Solomon au tagna gaoghatho te keli teke tusu ranghini God. Gaoghatho te keli nei glalase teu igre thono biꞌo fara, jateula nusu ka geri thongna ra eghu theome tangomana te kahadire. 30Mana lalase fara salaꞌudi mae glalasedi ka kantri ke maghati nei mae glalasedi Ijep. 31Nogna gaoghatho te keli mana igne salaꞌu fara, salaꞌudi keha mae re, tulao, mae Etan vikegna mae Esra, nei salaꞌuni mae Heman, nei mae Kalkol, nei mae Dada, thilo thugna mae Mahol. Eghuteuna thoutonu eigna mana na tei posa ka kantri te gnafa te falithuini Israel. 32Mana toutonu thilo thogha famane cheke te au tadi gaoghatho te keli, eghuteuna rioriso kaisei thogha glima khoje. 33Mana lasedi fara eidi gaju nei buburu, funu ka nafnata gaju sida biꞌodi Lebanon tei posa ka buburu ikodi te jateula hisop teu te kotu tafri ka bara thina na are. Eghuteuna mana jaola lasedi fara thua nafnata glepo te tautagu are, nanghaji, thotoli, mogo nei sasa langau eghu. 34Hatimare mae king ka nauthoglu igne nomho thoutonu eigna nogna famane gaoghatho te keli King Solomon igre, eghuteuna mare ne kurudi keha nodi mae mala tei fanomho ka mana.
5King Solomon tarabana mala babana nogna Sugablahi LORD
1King Hiram mae biꞌo gna Taea igne mana kaisei kheragna keli King Devet. Eghuteuna kate nomhini mana mae Solomon te king tughuni mae kmagna na, mana ne kurudi keha nogna mae mala tei filoni mana. 2Eghuteuna King Solomon ne fatei cheke eghu ka mana,
3“Iagho laseni, tifa na kmagu iara King Devet, mana neke theome babana Sugablahi te mala kilo fnaknoni nanghagna LORD nogna God na. Naugna nodi naoka mare kantri te au faligohoni mana re mei magra koba ka mana. Leuleghu fata na mana magra koba ka nogna naokare, eghuteuna LORD ne ghilei toghoni mana neke uludi mare. 4Nu gognarona LORD nogu God iara na toghodi keha kantri te funei frunidi iara igre mala au ka pharikeli balumi ghehati. Eghume, jare na theo kaisei naoka ba puhi biꞌo te mala goigoni ghami ghehati na. 5Eghume, gognarona iara magnahaghei te babana kaisei Sugablahi te mala kilo fnaknoni nanghagna LORD nogu God, jateula LORD teke chekeni mana ka mae kmagu iara Devet. LORD neke cheke eghu ka mana, ‘Mae thumu iagho mae ihei nate gnokro ka sape nafnakno te mala tughu nigho iagho igne ginauna babana Sugablahi te mala kilo fnaknoni nanghagu iara na.’
6“Eghume, iara magnahaghei nigho iagho te mala chekedi nou mae glokudi Sidon ra mala tei Lebanon mala kato keha gaju sida jare, mala babana iara Sugablahi igne. Nu iara ginauna kurudi nogu mae gloku igre mala ari toghodi mare. Eghuteuna iara ginauna foli nigho unha te chekeni iagho na mala folidi iagho nou mae glokure. Tapa kafe lasedi nou mae gloku iagho are thofno lalase salaꞌudi keha mae te kato thabara.”
7Kate nomhini King Hiram nogna cheke King Solomon igne, mana ne keli tagna fara. Aonu mana ne cheke eghu, “Gognarona iara cheke fakelini LORD! Naugna Mana ne tusu ranghini mae Devet kaisei thugna te au tagna gaoghatho te keli mala ke tughuni mana nei funei fruni ka kantri te rheta igne.”
8Aonu, mana ne fatei cheke igre ka king Solomon,
“Nou cheke iagho ra la mei posahi ka iara, eghuteuna gognarona iara tarabana mala eni unha glepo te magnahagheni iagho na. Iara ginauna faꞌari gaju sida ka iagho, baludi keha nafnata gaju te keli langau eghu. 9Nogu mae gloku iara igre ginauna pala thaba funu Lebanon soru tongna. Aonu mare ginauna haru fodu, eghuteuna mare ginauna fatathao ka thongna, ari longa ka vido aheva te magnahagheni iagho na. Ka vido tuana nogu mae gloku iara gre nate ari rurutha thabare, eghuteuna nou mae gloku iagho re tangomana te pala te tei re. Te mala folidi mare na, iara magnahaghei nigho iagho te famei gano ka iara baludi mae iheire te au ka sugagu iara igre.”
10Aonu mae Hiram ne fatei kmana gaju sida nei gaju te keli eghu ka King Solomon naba nihai teke toredi mana re. 11Leuleghu finogha na, King Solomon fatei kaisei gobi namnosalei thogha baeg wit te biꞌo, eghuteuna fati gobi thogha lita oliv oel eghu ka mae Hiram. 12LORD ne tusu ranghini mae Solomon kmana gaoghatho te keli jateula teke toreni mana na neu. Eghuteuna king Hiram ghe mae King Solomon, phiamare ne nhaꞌa cheke fofodu fakeli nodi.
13King Solomon ne hata tolufulu thogha maedi Israel, eghuteuna huhurudi mare mala eni gloku igne. 14Mana ne vahini mae Adoram te mala jateula nodi phaꞌu mae teuna, eghuteuna mana tufa mae igre ka thilo tothoghei, eghuteuna ke lamnagna kaisei tothoghei na, au nabotho thogha mae. Tothoghei te gnafa ka thilo tothoghei igre tei loku kaisei nhigra Lebanon, eghuteuna ke pulo mei au phei nhigra ka namono. 15Eghuteuna mae Solomon jaola hata nhanasalei thogha mae mala kato thina ka thogele ro. Eghuteuna fitusalei thogha mae mala pala. 16Eghuteuna mana vavahi thilo thogha thilo gobi mae biꞌo mala fiofilo ka nodi gloku mare re. 17King Solomon cheke ka mae gloku re mala leghudi nogna cheke mana igre ne tei dokha nei kato famane thina mala pala tei Jerusalem. 18Ka nafnata puhi igre, nodi mae gloku King Solomon ghe mae Hiram igre baludi mae gloku ka namono biꞌo Gebol tarabana thina nei thaba te mala lokugna nogna Sugablahi LORD.
6King Solomon ne funu loku Sugablahi na
1Fati gobi nhanasalei finogha ke leghugna te jifla Ijep naiknodi Israel, eghuteuna ka fafati finogha King Solomon te funei fruni Israel, eghuteuna ka nhigra Sif te fapea nhigra gna finogha na, King Solomon ne funu loku ka nogna Sugablahi LORD. 2Sugablahi igne thono biꞌo fara, brahugna na thokeni varadaki fitu mita, eghuteuna krepagna na, thokeni nheva mita, eghuteuna haghegna na, thokeni nabotho thilo mita vidogna. 3Krepagna varanda na, thokeni glima mita vidogna, eghuteuna brahugna na, thokeni nheva mita, horoghoto ka krepagna Sugablahi na. 4Mare horo keha wida ka gringni gna na, mala tothora nei ke bobotho eghu. Naugna gringni gna Sugablahi na thono thuta fara, eghuteuna wida ke kosi gna gringni na theome krepa, nu wida ka gringni ke suga na krepa fara. 5Eghuteuna ka geridi nei ke leghu teuna au kmana chogho ikodi ke kosi gringni ka Sugablahi igne, eghuteuna chogho igre au ka fatilo stori. 6Ka stori ululahu pari na, krepadi chogho igre salaꞌudi phei mita. Ka fapea stori na, krepadi chogho re, salaꞌudi phei mita vidogna, eghuteuna ka fatilo stori na, ke krepadi chogho igre, salaꞌudi thilo mita. Naugna gringnigna Sugablahi igne pari na thono thuta fara, eghuteuna fapea stori na theome raꞌe thuta, eghuteuna ka fatilo stori kligna na, theome thuta jateula te pari na eghu. Ka puhi igne te au vido ka gringni kosi na te au thaba ka chogho kosi na te tangomana te mala gnokro fakeli na, eghuteuna theo kaisei thaba te tei lamna ka gringnigna Sugablahi na.
7Thina te mala horo gna Sugablahi na la kato togheihi ka vido aheva te dokha mare na. Mare eni igne kate loku mare ka Sugablahi na, theo kaisei naikno te tangomana te loku ka hama, nhirama, sisel, nei keha nafnata glepo igre naugna mare gnafa lokuhi ka thina igre.
8Grengatha te mala tei lamna chogho pari ka stori ulu lahu na au ke mata, eghuteuna au lada te mala haghe kligna ka fapea stori na, eghuteuna ka fatilo stori na. 9Eghume mare ne loku fahui Sugablahi igne. Mare horo ka thaba sida ke pari ka glamna gna suga na. 10Eghuteuna mare hata thaba sida biꞌo te horodi chogho te tudu mei kosi ka gringni gna Sugablahi na. Eghuteuna haghedi chogho te gnafa igre salaꞌudi phei mita. 11Aonu LORD ne cheke eghu ka Solomon, 12“Iara magnahaghei te cheke ka iagho eigna Sugablahi te loku iagho igne. Jame te leghudi iagho nogu cheke nei vetula teu iara igre na, iara ginauna edi ranghi nigho unha teke nhaꞌa chekedi iara ka mae kmamu iagho King Devet. 13Uve, iara ginauna au balumi ghotilo naiknomi Israel, eghuteuna iara ginauna na theome tei koko ghami ghotilo nogu naikno iara ra.”
Glepo te au ke lamna nogna Sugablahi LORD
14Aonu mae Solomon ne loku fahui Sugablahi igne. 15Mare hata thaba sida ne toku tafru gringni thina ke lamnagna Sugablahi na. Thaba igre funu pari tei posa kligna. Eghuteuna goghogna na, mare horo ka keha nafnata famane gaju. 16Eghuteuna lamna ka khukru gna Sugablahi na, mare horo kaisei chogho ikoi, mare kiloi chogho igne, “Chogho Thono Blahi Fara.” Brahugna chogho igne thokeni nheva mita, eghuteuna mare horo gringni igne ka thaba sida. Gringni igne funu pari tei posa kligna. 17Eghuteuna brahugna chogho biꞌo ke ulugna Chogho te Blahi fara igne thokeni nabotho nhana mita. 18Gringni te gnafa ke lamnagna Sugablahi igne, mare toku tafru ka thaba sida. Eghuteuna mare horo sisi nei maduku eghu ka thaba igre. 19Mare eni Chogho te Thono Blahi Fara igne mala lilisei nogna Bokis Blahi LORD ra eghu. 20Brahugna Chogho te Blahi fara igne thokeni nheva mita, eghuteuna krepagna na, nheva mita, eghuteuna haghegna na nheva mita. Ka vido te gnafa ke lamnagna chogho igne mare toku tafru ka famane gol thaba gnare. Eghuteuna Olta gna na mare jaola toku tafru ka famane gol. 21Glamnagna Chogho Blahi igne, mare jaola toku tafru ka famane gol thabagnare. Eghuteuna mare faolo kasa kaisei chen gol ke ulugna Chogho te Blahi fara te jaola te toku tafru ka famane gol igne. 22Vido te gnafa ke lamnagna Sugablahi igne mare toku tafru ka gol thabagnare. Eghuteuna Olta te au ka Chogho te Blahi fara igne mare jaola toku tafru ka famane gol.
23-26Mare horo phei mumuju engel ka thaba gaju oliv. Brahudi phei mumuju igre thokeni glima mita. Mare lilisei phei engel igre lamna ka Chogho te Blahi fara na. Phei mumuju igre kaisei nanaba ngala, eghuteuna repa kafe au baghi. Brahugna kaisei baghi na salaꞌudi phei mita. Aonu funu ka khukrugna keha baghi na te posa ka keha khukru baghi na thokeni fati nei vido mita. 27Mare fakegra haghe phei engel igre lamna ka Chogho te Blahi fara na. Aonu khukru baghidi phei engel igre namo ka gringnigna chogho igne, eghuteuna keha khukru baghidi phei engel igre loku fodu farihotei. 28Eghuteuna mare toku tafru ka gol thinidi phei engel igre.
29Gringnidi chogho biꞌo gna Sugablahi igne, nei gringnidi Chogho te Blahi fara igne eghu mare horo thotoghale di engel, nei gaju thubo, nei sisi. 30Eghuteuna mare toku tafru ka gol goghodi phei chogho igre. 31Phei grengatha ka Chogho te Blahi fara igne mare horo ka gaju oliv. Eghuteuna khegradi phei grengatha igre au glima phile. 32Phei grengatha igre mare horo thotoghale engel, nei gaju thubo nei sisi. Eghuteuna mare hata gol ne toku tafru thotoghale te au ka phei grengatha igre.
33Eghuteuna grengatha te mala ruma ka Sugablahi igne mare jaola horo khegra gna na ka gaju oliv, eghuteuna khegradi phei grengatha igre au fati phile. 34Eghuteuna mare horo phei grengatha igre ka famane gaju. Phei grengatha igre kafe au phei vido te mala lolhopo na. 35Eghuteuna ka phei grengatha igre mare jaola horo thotoghale engel, nei gaju thubo nei sisi. Eghuteuna mare hata gol mala thofno toku tafru thotoghale ka phei grengatha igre. 36Aonu ke kosi gna Sugablahi igne au kaisei glalaba ikoi falithui. Eghuteuna ka gringni te falithuni vido igne, mare eni lilisei thaba ke kligna gna fatilo thura thina na.
37Khotogna Sugablahi igne, mare neke eni ka fapea nhigra ka fafati finogha gna King Solomon. 38Eghuteuna ka fahana nhigra ka nabotho kaisei finogha gna King, mare ne loku fahui Sugablahi igne. Mare horo ne thofno horoghoto ka unha teke ghathoni mana na. King Solomon ne hata fitu finogha te horo Sugablahi igne.
7Suga gna King Solomon
1King Solomon jaola ne babana kaisei suga biꞌo malagna thegna. Suga igne hata nabotho thilo finogha neke gnafa nga. 2-3Mare kiloni suga igne, “Gaju Gna Lebanon.” Naugna suga igne hohoro ka gaju gna Lebanon. Brahugna suga igne thokeni phiatutu glima mita, eghuteuna krepa gna na thokeni varadaki thilo mita. Eghuteuna haghe gna na thokeni nabotho thilo mita vidogna. Suga igne au fati thura khegra biꞌo ka sida. Thura khegra te gnafa igre au nabotho glima khegra tagna. Kligna ka khegra igre, mare lilisei phiatutu glima thaba sida biꞌo. Eghuteuna suga biꞌo igne mare hohoro ka thaba sida. 4Ka phei phile gringni gna suga igne, au thilo thura wida. 5Eghuteuna mare horo thilo grengatha ke ulugna suga igne.
6King Solomon ne horo keha chogho, brahugna suga igne thokeni varadaki phei mita vidogna, eghuteuna krepagna na thokeni nabotho thilo mita vidogna. Suga igne mare kiloni, “Suga Khegra Biꞌo.” Eghuteuna ke ulu na au kaisei varanda aheva khegra biꞌo igre te loku haghegna gna varanda igne.
7King Solomon jaola ne horo chogho gna sape nafnakno te kiloni mare, “Chogho mala Fate.” Ka chogho igne te mala gnokro King Solomon te mala fanomho ka nodi cheke naiknore. Mare horo gringni gna na ka thaba sida, funu pari tei posa kligna. 8Ke leghugna chogho mala fate igne, mare au keha suga na malagna King Solomon. Nogna suga mana igne falithui kaisei glalaba. Eghuteuna mare horo kaisei suga malagna khetogna king, thugna king gna Ijep.
9Suga tuare mare horo ka famane thina, funu ka khotogna pari na tei posa kligna. Thina igre, mare famane kato fadoglo mala thofno horoghoto fakeli. Mare hata mei famane thina biꞌo igre mala horo ke kosi nei falithuidi glalabadi suga igre. 10Khotogna pari na, mare eꞌei ka famane thina biꞌo. Brahudi keha thina biꞌo igre, thokedi thilo mita vidogna, eghuteuna kehare fati mita vidogna. 11Ke kligna khotogna igne, au keha famane thina te kato fadoglo ka fafaja teke eni mare na, eghuteuna jaola au thaba sida te lilisei mare kligna lahu na. 12Gringni te tei faligohoni glalabagna nogna suga king na, nei gringni te tei faligohoni glalabagna Sugablahi na, nei gringni te tei faligohoni varanda ke ulugna Sugablahi na eghu mare ne loku ne kaisei nanabadi ngala. Mare ne horo kaisei thura thaba mala au ke kligna gna fatilo thura thina na, funu ka glalaba pari tei posa kligna ka gringni na.
Nogna gloku mae Huram
13-14King Solomon ne fatei cheke ka kaisei mae gna Taea, nanghagna na Huram. Mae igne lalase fara te edi thua nafnata glepo ka bras. Kmagna na jaola thofno laseni fara te edi thua nafnata glepo ka bras na, nu mana la lehehi. Idogna mae Huram gne neke karha mei ka vikegna mae Naftali.
Mae Huram ne edi phei khegra biꞌo ka bras
15Mae Huram ne edi phei khegra biꞌo ka bras. Haghedi khegra igre nhana mita, eghuteuna krepadire kaisei mita vidogna. 16Eghuteuna mana jaola hohoro phaꞌudi phei khegra igre ka bras mala lilisei kligna ka khegra brahu igre. Haghedi phaꞌudire salaꞌuni phei mita. 17Phaꞌudi phei khegra igre, mana lalaoni ka bras chen mala jateula fangna eghu filogna na. Mana hohoro fitu chen ka sopai phaꞌudi phei khegra igre. 18Eghuteuna mana jaola ne lalaoni phei thura ka thotoghaledi sisi pomegranet. 19Phaꞌudi khegra te gnafa ka varanda na igre jateula famane sisi te kiloi lili eghu filo laodire. Eghuteuna haghedi phaꞌudire thogra thokeni phei mita. 20Aonu phaꞌudi phei khegra biꞌo igre, mae Huram ne lalaoni baludi phia gobi thotoghaledi sisi pomegranet faligohoni kligna ka vido te jateula fangna teu ka bras teu te lithui igne. 21Mae Huram ne fakegra haghe phei khegra biꞌo igre ke ulugna varandagna Sugablahi na. Kaisei te au ke mata na, mana kiloni Jakin. Eghuteuna keha te au ke raru na, mana kiloni Boas. 22Phei phaꞌudi kligna ka phei khegra igre filodire jateula thotoghale sisi te kiloni lili eghu. Aonu glokudi phei khegra igre la gnafahi.
Mae Huram ne horo tangk ka bras
23Mae Huram ne horo kaisei tangk khoꞌu ka bras. Haghegna tangk igne salaꞌuni phei mita, eghuteuna lamnagna na, funu ka keha phile na te tei posa ka keha phile na, namo fati mita vidogna, eghuteuna phonoto gna te ligoho ke kosi gna na, nabotho thilo mita vidogna. 24Ke kosigna tangk igne, ka geri foflogna na au phei thura thotoghale melen lithui. Thotoghale igre thofno loku fodu jateula kaisei vido eghu balugna tangk igne, eghuteuna mana edi nabotho kaisei thotoghale melen ka vido mita te gnafa igre.
25Eghuteuna mana ne edi nabotho phei thotoghale buluka nalhaꞌudi ka bras. Mana ne edi mala khegra fodu. Aonu thiloire ne figri tei ke maghati, thiloire ne figri tei ke mata, thiloire ne figri tei ke mosu, eghuteuna thiloire ne figri tei ke raru. Tangk igne ne gnokro kligna ka thagrudi nabotho phei igre. 26Thutagna tangk igne namo nhana sentemita. Eghuteuna kligna ka foflogna tangk igne, thogra jateula kaisei kapu eghu peko fakosi jateula famane sisi jungutu eghu. Tangk igne tangomana te hata phiatutu fati thogha lita khoꞌu.
Glepo mala pala khoꞌu
27Eghuteuna mae Huram ne horo nabotho kat ka bras te au wil te mala tughadire. Reꞌe kaisei nanaba kolho, eghuteuna brahugna kaisei mita na, nhanasalei sentemita, eghuteuna krepagna na kaisei mita nei nhanasalei sentemita, eghuteuna haghegna na kaisei mita nei tolufulu sentemita. 28Eghuteuna mare babara ka fati khukru re, eghuteuna geridire loku fodu ka babara igne. 29Ka geridire mare lalaoni ka mumuju lion, ka buluka, nei ka engel. Nafnata mumuju igre jaola au ka babara. Ke klignadi nei ke paridi teuna mumuju igre mana edi mumuju te jateula sisi teu filodire. 30Kaat igre au fati wil, eghuteuna fati bar te mala loku haghedi wil igre. Kligna ka wil igre au fati khegra teke hohoro ka bras te mala pala haghegna dis biꞌo igne. Khegra igre au chechenge gaju tadi. 31Kligna faligohoni foflogna kat igne au kaisei glepo te kiloni mare frem, eghuteuna mamharagna na phiatutu glimai sentemita. Eghuteuna krepagna frem igne fitu salei sentemita. Eghuteuna te jateula ring biꞌo teu igne au mumuju tagna. Nu gerigna kat igne theome raon jateula frem igne eghu. 32Fati wil te au ke paridi fati philedi kat igre. Biꞌodi wil te gnafa igre fitusalei sentemita. 33Mana edi wil re jateula wil di chariot mala magra ra eghu. Eghuteuna mana hohoro vido te gnafa ka wil nei bar teu igre ka bras.
34Kaat te gnafa re au fati hadele, kaisei ka khukru te gnafare. 35Eghuteuna klignadi khegra te gnafa kat na igre tei faligohoni vido igne nabagna varadaki phei sentemita krepa gna na. Hadele te au ka gerigna na igre loku fodu kligna ka kat igre. 36Thinidi kat igre fodu ka thotoghale di engel, lion, grege gaju thubo nei chechenge gaju. 37Igre, unha te edi mana ka kat te mala hata khoꞌu igre. Kate blalho bras te mala tofa na, mana hata glepo mala tofa bras na mala kafe edi kat igre. Aonu reꞌe na kaisei nanaba ngala.
38Mae Huram jaola ne edi nabotho dis biꞌo teke hohoro ka bras ne lilisei ka kat igre. Biꞌodi dis khoꞌu igre te funu ka keha phile na te thoke ka keha phile na, kaisei mita nei nhanasalei sentemita. Eghuteuna kaisei besin na tangomana te thokeni nhana gobi nhanasalei lita. 39Kate edi te gnafa igre, mana ne lilisei glima kat ke mata Sugablahi, eghuteuna glimai ke raru Sugablahi. Eghuteuna mana ne lilisei tangk biꞌo na ka sulukhu gna Sugablahi na ke maghati.
Igre glepo teke edi mae Huram ka Sugablahi na
40Mae Huram jaola ne horo dis, nei sevol nei besin. Aonu mana edi ne gnafa gloku mala edi mana teku King Solomon ka nogna Sugablahi LORD. 41Glepo teke edi mana ka bras igre:
Phei khegra biꞌo.
Phei glepo jateula dis eghu ke klignadi phei khegra igre.
Phei glepo teke hohoro ka chen jateula fangna eghu mala lalaoni phei phaꞌudi khegra igre.
42Fati gobi mumuju sisi pomegranet, phei gobi sisi pomegranet kaisei fangna teke hohoro ka chen eghu ka phaꞌugna kaisei khegra.
43Nabotho kat mala pala khoꞌu, baludi nabotho besin khoꞌu.
44Kaisei tangk biꞌo, baludi nabotho phei mumuju buluka nalhaꞌudi te kegra ke pari mala pala haghe gna tangk biꞌo igne.
45Baket mala lilisei nakrofu, nei sevol nei besin.
Igre gobigna lepo gna Sugablahi teke edi mae Huram ka bras malagna King Solomon. 46King neke cheke ka mana mala edi glepo igre ka sare rhegna Khoꞌu biꞌo Jordan, farihoteidi phei namono biꞌo Sukot ghe Saretan. Jare teke tofa bras teke fablalho mare igre teke edi glepo igre. 47Nu king neke theome chekedi mare mala skel gobigna lepo igre, naugna kmana fara, eghume mare theome nanga nodi te mala hirodi tahudi re.
48Eghuteuna mae Solomon ne chekedi mae glokure mala horo glepo mala lilisei lamna Sugablahi. Glepo teke horo mare ka famane gol re igre:
Olta mala gahu insens.
Tevo mala lilisei Bret Blahi.
49Nabotho frem mala lilisei juta.
Mare lilisei glimai ke mata, eghuteuna keha glimai ke raru ke ulugna Chogho te Thono Blahi fara na.
Eghuteuna mumuju di sisi, nei juta, nei chochomi,
50nei dis, nei glepo mala falehe juta, nei dis mala gahu insens, nei sevol mala krisu nakrofu.
Eghuteuna mare hata gol ne horo hins maladi phei grengathagna u Chogho te Blahi Fara igne, nei maladi phei grengathagna Sugablahi na.
51Kate gnafa king Solomon glokugna nogna Sugablahi LORD igne, mana hata ne mei silva nei gol nei keha glepo teke fablahi kmagna mana, King Devet tifa, ne lilisei ka Sugablahi na.
8Hatimare mae pris pala ne tei Bokis Blahi igne ka Sugablahi na
1King Solomon ne kilo meidi hatimare mae biꞌo mala baubatu ka vikegna Israel, nei hatimare mae funeidi vike te gnafa, nei keha mae mala baubatu ka mare eghu ne kafe mei Jerusalem. Mana magnahaghedi mare mala mei Saion ka thofno namonogna King Devet na mala hata mei nogna Bokis Nhaꞌa Cheke LORD na mala pala mei ka Sugablahi na. 2Aonu mare ne kafe mei ka King Solomon ka Narane biꞌo te mala Au ka Suga Naota Ikoi na, ka nhigra te kiloni mare Etanim, ka fafitu nhigra ka nodi finogha mare na.
3Kate mei te gnafa mare na, mae pris re ne pala Bokis Blahi na, 4eghuteuna keha mae pris baludi keha mae Livaet pala ne tei Suga Tapuale te Blahi na baludi keha glepo blahi re. Mare pala ne tei glepo igre ka Sugagna LORD. 5Aonu King Solomon baludi naiknodi Israel ne khapru ke ulugna Bokis Blahi igne, eghuteuna mare ne edi kmana fafara ka sipu, nei buluka. Eghuteuna theo kaisei naikno tangomana te kahadi sipu nei buluka teu igre naugna kaputudi glepo biꞌo fara.
6Ke leghugna te fafara te gnafa na, hatimare mae pris pala nogna Bokis Nhaꞌa Cheke LORD na ne tei lamna Sugablahi. Mare lilisei lamna ka Thofno Chogho te Blahi fara na ke pari baghidi phei mumuju engel igre. 7Aonu baghidi phei engel igre ne toku tafru Bokis Nhaꞌa Cheke igne baludi phei gaju te mala palagna Bokis igne. 8Phei gaju igre brahu fara, eghuteuna jame ihei te kegra ka Chogho Blahi na, mana tangomana te filodi khukrudi phei gaju igre. Nu jame te kegra mana ke kosigna Sugablahi na, mana na theome filo laoni. Phei gaju igre au ngala jare mei thoke ka narane te thoutonudi glepo igre. 9Theome kmana glepo te au ke lamnagna Bokis Blahi igne. Phei thina tataba kolho teke lilisei Moses jare tifa na. Kate jifla mei mae Moses nei naiknodi Israel teu Ijep na, LORD neke eni kaisei nhaꞌa cheke baludi mare ka Thogele Sanai, ka narane tuana mae Moses neke lilisei phei thina tataba igre ka Bokis Blahi igne.
10Kate jifla mei mae pris gre ka Chogho Blahi na, kaisei khoveo mei ne fodu ka Sugablahi na, 11eghuteuna mare ne theome tangomana te eni nodi gloku na, naugna siasiglagna nogna nolaghi biꞌo LORD na ne fodu ka nogna Sugablahi na.
12Aonu mae Solomon tarai ne cheke eghu, “LORD, teke chekeni iagho na, iagho ginauna au ke lamnagna kaisei khoveo te romno. 13Nu gognarona iara la enihi nou famane Sugablahi iagho na, kaisei vido te mala au fabrahu iagho tagna.”
Nogna cheke King Solomon
14Kate kegra teu naiknodi Israel ka vido tuana, king figri mei ne fablahidi naiknore. 15Aonu mana ne cheke eghu,
“Tahati cheke fakelini LORD, noda God tahati naiknoda Israel. Mana thofno leghuni unha teke nhaꞌa chekeni thegna ka mae kmagu iara King Devet. 16Mana neke cheke eghu, ‘Funu ka narane teke hata fajifladi iara nogu naikno re Ijep te ghilei mei posa ka narane gognarogne, iara neke theome vahini kaisei namono biꞌo ka nodi vido glose vikegna Israel te mala horo ghotilo nogu Sugablahi iara tagna na, te mala tarai ghotilo ka Nanghagu iara na. Nu Iara neke vahi Devet mala funei frunidi nogu naikno iara Israel.’
17“Aonu king tudu ne cheke eghu, kmagu iara King Devet ia, mana neke magnahagheni fara te horo kaisei Sugablahi malagna LORD, mala tangomana tahati te tarai ka Nanghagna mana na. 18Nu LORD neke cheke eghu ka mana, ‘Keli fara te magnahaghei horo iagho kaisei Sugablahi te mala tarai ka iara na, 19nu iagho ginauna na theome tangomana nate horo Sugablahi igne. Kaisei mae thumu iagho ginauna nate horo Sugablahi igne mala mei naiknore cheke fakelini Nanghagu iara na.’
20“Eghume, u nhaꞌa cheke teke eni LORD igne la thoke mei tutuani fara gognarona. Iara tughuni kmagu mala king gna Israel, eghuteuna iara horo nogna Sugablahi mana igne mala pogho soruni tahati Nanghagna LORD noda God tahati naiknoda Israel. 21Eghuteuna iara eni kaisei chogho ke lamnagna Sugablahi igne mala augna Bokis na. Ka Bokis igne au phei thina tataba, eghuteuna ka phei thina igre te au Nogna Nhaꞌa Cheke LORD teke eni mana baludi kuꞌeda ka narane teke hata fajifladi mana Ijep ra.”
Nogna tharai King Solomon
22King Solomon tei ne kegra rhegna nogna olta LORD na ne figri lao ka mavitu gna Israel na. Aonu mana ngafa haghe phei khamegnare kligna, 23ne tarai,
“LORD, iagho nomi God ghehati naiknomi Israel, theo kaisei god te au kligna ba te au ka nauthoglu te jateula iagho teuna. Iagho leghuni fabrahu nou nhaꞌa cheke teke eni iagho ka ghehati. Eghume ghehati thofno gleꞌa fara te leghuni puhimu iagho na. 24Iagho neke famane taji fakelini u nhaꞌa cheke teke eni iagho tifa ka mae kmagu iara nou mae gloku iagho, King Devet. Eghuteuna nhaꞌa cheke igne la mei horoghoto gognarona. 25LORD, nodi God mae Israel, iara tore nigho mala jaola ghathoni nhaꞌa cheke teke eni iagho ka mae kmagu iara nou mae gloku iagho Devet. Iagho neke cheke eghu ka mana, ‘Devet, jame te leghu ghau iara mae thumu iagho igre jateula iagho teuna, iara ginauna vahini kaisei mae ka vikemu iagho igne mala funei frunini Israel fabrahu.’ 26Eghume, iagho nomi God ghehati naiknomi Israel, iara magnahaghei nigho te fathokeni nhaꞌa cheke teke eni iagho ka mae kmagu iara Devet igne.
27“LORD! Iagho tangomana te mei au ka nauthoglu igne na? Neuba maloa kligna igne ne krepa fara, nu maloa kligna igne theome naba te mala au iagho tagna na. Sugablahi igne ikoi fara theome naba te mala au iagho tagna na. 28LORD, iagho nogu God iara, iara tore nigho mala fanomho mei ka nogu thara iara nou mae gloku gne. Lolokeli ranghi ghau, nei tusu ranghi ghau glepo te toreni iara ka iagho gognarogne. 29Iara magnahaghei nigho iagho te doadofrani fabrahu Sugablahi igne bongi narane. Igne vido teke cheke eghu iagho ia, ‘Naiknore ginauna mei namo ka iara mala pogho soru ghau iara jare.’ Jame te eghu na, iara laseni iagho ginauna fanomho kate mei tarai iara na iagho filo mei ka iara. 30LORD, fanomho mei ka nogu tharai iara nou mae gloku gne, eghuteuna filo mei ka vido igne kate tharai nou naikno gre. Neuba iagho ne au kligna fanomho mei ka nomi tharai gre. Kate fanomho na, iagho hata fadeleidi nakhibomi gre.
31“Jame kaisei mae eni kaisei najafra ranghini keha mae na, mare ginauna na hata mei mae igne ka nou olta iagho te au ka Sugablahi na igne. Glahu cheke heta mana ka tatathamu iagho na, eghuteuna mana na chekeni neke theome eni teuna. 32Ka narane igne, neuba iagho ne au neu kligna, iagho fanomho mei mala fadoglini puhi igne. Jame te theome doglo tutuani mana na, iagho fateni nei parani eghu leghuni unha teke eni mana na. Nu jame te doglo kolho mana na, iagho tangomana te chekeni te mana theome naba te papara na.
33“Glahu mei magra mae naoka gre uludi nou naikno iagho Israel igre, naugna mare tapla jafra ka nakhibo ranghi nigho iagho. Nu mare nake pulo mei ka iagho, eghuteuna mare na mei ka Sugablahi igne mala cheke fakelini nanghamu iagho na, eghuteuna mare na chekeni iagho na nodi God mare teuna, eghuteuna mare tarai ka iagho mala hata fadelei iagho nakhibodi re. 34Te eghuna, neuba iagho ne au neu kligna, iagho fanomho mei ka nodi tharai nou naikno gre. Hata fadelei nakhibodi nou naikno iagho Israel. Eghuteuna ke hata fafigridi ka namono igne aheva teke tusu lao iagho ka kuꞌedi tifa ra.
35“Glahu te theome nakhete naugna nou naikno iagho gre tapla jafra ka nakhibo ranghi nigho iagho. Nu mare na tarai mei ka Sugablahi igne, mala cheke fakelini nanghamu iagho na. Eghuteuna mare na tughu nagnafa nei koko nakhibo eghu naugna iagho neke paradi mare. 36Jame te eghuna, neuba iagho ne au neu kligna, fanomho mei ka nodi tharai naikno gre. Hata fadelei nakhibodi nou naikno Israel igre. Farirhiudi ka puhi te doglo, eghuteuna snakre mei nakhete ka vido glose teke tusu lao iagho ka nou naiknore mala au fabrahu tagna.
37“Glahu thoke mei narane te theo gano, ba fogra biꞌo, ba muno, ba cheche, ba naoka te mei te goigonidi nomi namono gre. 38-39Jame te eghu na, iagho fanomho mei ka nodi tharai nou naikno iagho te au Israel igre. LORD iagho ngala te laseni unha te au ka thiꞌagna naikno na. Kehare theome gleale’a ka nagnafadire, eghuteuna mare tarai ari ka Sugablahi igne. Mare ngafa haghe khamedire na tarai ari ka iagho, neuba iagho ne au neu kligna, fanomho mei ka nodi tharai gre. Naugna iagho laseni unha te au ka thiꞌagna naikno na, iagho tangomana te fadoglini unha teke edi mare na. 40Ka puhi igne, mare ginauna ghatho tahu nigho fabrahu kate au teu mare ka glose teke tusu lao iagho ka kuꞌedi tifa ra.
41-42“Naikno phosa te mei funudi ka keha kantri igre ginauna nomhini eigna nou nolaghi biꞌo iagho na. Mare ginauna mei ka vido te khaba mala tarai ka Sugablahi igne. 43Neuba iagho ne au neu kligna, fanomho mei sagho ka unha te toreni mare na. Aonu naikno te au heva heva ka vido te gnafa igre ginauna lase nigho, nei ghatho tahu nigho jateula te edi nou naikno iagho Israel igre eghu. Eghuteuna naikno te gnafa igre ginauna laseni Sugablahi te horo iara igne kaisei vido mala pogho soru nigho iagho.
44“Glahu chekedi iagho nou naiknore mala tei magra ka nodi naokare ka keha vidore. Kate tei na, mare ginauna kulu tei ka namono biꞌo teke vahini iagho na, nei ka Sugablahi teke horo iara mala tarai ka iagho teku na. 45Neuba iagho ne au neu kligna, fanomho mei sagho ka nodi tharai mare igre, mala toghodi mare.
46“Theo kaisei naikno ka nauthoglu igne te theo nakhibo gna na. Eghume kate tapla jafra nou naikno iagho re, glahu diꞌatamu iagho ka mare, lisa lao ka mae naoka are mala uludi mare, nei mala hata tei mare ka nodi kantri re, neuba ne namo, ba khaba fara Israel. 47Jateula teke au mare ka keha kantri delei ra eghu, glahu te figri gaoghathodi mare te tarai ari ka iagho te mala cheke thakledi puhidi te diꞌa, nei nakhibodi. 48Glahu te tei au delei mare ka nodi kantri mae naoka re, mare glahula ke ghatho fapulo ka iagho. Eghuteuna kate tarai na mare ginauna figri mei ka nodi namono teke tufa iagho ka kuꞌedi tifa ra, nei ka namono biꞌo teke vahini iagho ia, nei ka Sugablahi teke horo iara malamu iagho teku igne. 49Eghume, neuba iagho ne au neu kligna, iagho fanomho mei ka nodi tharai re mala toghodi mare. 50Hata fadelei sagho nakhibodi nou naikno iagho te figri tagru nigho gre. Iagho tusu lao gaoghatho keli ka naokare mala keli ranghidi nou naikno iagho gre. 51Iagho tangomana te eni igne, naugna mare nou naikno iagho. Tifa na kuꞌemi ghehati ra neke au Ijep, eghuteuna mare neke au papara fara jateula te au ke lamna khaꞌaghi ra neku kolho.
52“Fanomho mei sagho ka nogu tharai iara gre, eghuteuna iagho jaola fanomho mei ka nodi tharai nou naikno iagho gre. 53Iagho neke vahi fadelei ghami ka naikno te gnafa ka nauthoglu igne, mala nou naikno themu. LORD, iagho neke chekeni glepo igne ka nou mae gloku Moses, mala cheke mana ka kuꞌemi ghehati ra ka narane teke hata fajifladi iagho Ijep ra.”
King Solomon ne fablahidi naiknore
54Eghuteuna mana tuturupuku soru ne ngafa haghe khamegna re ne tarai tei ka LORD. Kate gnafa tarai na, King Solomon kegra haghe ke ulugna olta na. 55Aonu mana ne cheke fabiꞌo ne fablahidi naiknodi Israel. 56Mana ne cheke eghu,
“Tahati cheke fakelini LORD, naugna mana togho ghita tahati nogna naiknore mala au ka pharikeli, leghuni unha teke nhaꞌa cheke ni mana na. Mana tajidi nogna famane nhaꞌa cheke teke chekedi mana ka mae Moses nogna mae gloku ia. 57Tahati toreni LORD, noda God mala au baluda jateula teke au baludi kuꞌeda tifa ra eghu. Tahati toreni mana mala thosei tei koko ghita. 58Tahati toreni mana mala figri gaoghathoda re mala leghuni mana, eghuteuna leghuni puhigna, nei tajidi nogna vetula nei cheke te gnafa teke chekedi mana ka kuꞌeda tifa ra. 59Neubane narane ba bongiro, snakreni noda LORD God mala ghathodi cheke te gnafa te tarai lao iara ka mana ra. Snakreni mana mala keli ranghi ghita nei togho ghita eghu tahati naiknoda Israel leuleghu narane nei unha te nabada. 60Ka puhi igne naikno te gnafa ka nauthoglu igne ginauna laseni te LORD na ngala God te tutuani na. 61Nu ghotilo mala thofno ghatho tahuni LORD noda God. Ghotilo mala thofno ghatho tahudi mala leghudi nogna vetula nei nogna cheke teu mana re, jateula te edi ghotilo gognaro igre eghu.”
King Solomon ne fablahi Sugablahi na
62Aonu king Solomon baludi naikno te gnafa Israel igre ne fafara ka LORD. 63Mare ne falelehe varadaki phei thogha buluka nei kaisei gobi varadaki thogha sipu mala fafara, fagaglana gna te au fakeli mare balugna LORD. Ka puhi igne, king baludi naiknore ne fablahi nogna Sugablahi LORD na.
64Ka narane igne King Solomon ne fablahi glalaba ke ulugna Sugablahi na, naugna olta teke horo mare ka bras igne ikoi fara, theome naba te kafe gahu fafara igre tagna na. Eghume ka vido igne te gahu te krono mare fafara na, fafara wit nei fafara garofa teu te mala au ka pharikeli balugna LORD.
65Aonu King Solomon nei naikno te gnafa Israel igre ne ei gaghamu biꞌo eigna grorofe, mare ne eni gaghamu igne fitu narane. Eghuteuna ke leghugna igne mare neke eni gaghamu igne nabagna keha fitu naranei. Ka narane igre kmana naikno fara te mei funu ka namono ke raru Lebo-Hamat, tei posa ka khoꞌu ikoi ka nohi ke mata Ijep. 66Aonu ka keha narane na, king neke kuru fapulodi ka nodi namonore. Naiknore ne filo glanini LORD teke keli fara ranghini nogna mae gloku King Devet tifa ia, nei jaola keli ranghidi mare. Mare cheke gleale’a ka King Solomon neke pulo ka namono, nei kelitadi fara ka unha te edi LORD ka mare igre.
9LORD neke pulo mei ka King Solomon
1King Solomon loku ne gnafa nogna Sugablahi LORD na balugna nogna suga biꞌo thegna na, nei keha glepo teke magnahaghei edi mana re. 2Aonu LORD neke fapea thakle ka mana jateula teke eni ka mana Gibeon tifa ia neu. 3LORD ne cheke eghu ka mae Solomon,
“Iara nomhini nou tharai iagho ia nei unha teke toreni iagho ia. Eghuteuna iara gognarona fablahi Sugablahi teke horo iagho igne. Eghuteuna naiknore ginauna pogho soruni fabrahu nanghagu iara na ka vido igne. Iara ginauna na reireghini nei ghathoni eghu fabrahu Sugablahi igne.
4“Iagho mala leghuni kolho puhigu iara te doglo gne, jateula kmamu King Devet tifa ia eghu. Iagho mala leghudi nogu vetula iara gre, eghuteuna edi gobigna lepo teke chekedi iara ka iagho ra. 5Jame te edi iagho gobigna lepo igre, iara ginauna eni unha teke nhaꞌa chekeni iara ka mae kmamu iagho ia. Tutuani fara, iara neke chekeni fabrahu ka mana te keha mae ka vikegna mana igne ginauna king gna Israel.
6“Nu jame ghotilo mae Israel ra, ba iheire nate karha mei ke leghumi ghotilo ra eghu, te theome leghudi ghotilo nogu vetula nei cheke teu teke chekedi iara ka ghotilo ra te pogho soru ka keha god delei teuna, 7iara ginauna na khi fajifla ghami ghotilo mala jifla ghotilo ka namono teke tusu ari iara ka ghotilo igne. Eghuteuna iara ginauna theome au ka Sugablahi teke fablahi iara mala pogho soruni nanghagu iara na teku igne. Eghuteuna naiknodi keha kantri are ginauna cheke fadiꞌa ghami nei maꞌe ghami eghu ghotilo naiknomi Israel. 8Eghuteuna Sugablahi igne ginauna na jateula kaisei bukrei thina eghu kolho. Aonu naikno te liu jare na ginauna rhana nodi, nei jaglo nodi eghu fara. Aonu mare na cheke eghu, ‘Naugna unha si LORD te goigoni ni namono igne balugna Sugablahi ignea?’ 9Naugna mare neke tei kokoni mana neke pogho soru ka keha god delei, aonu mana neke snakre mei puhi biꞌo ka mare. Mare neke eni igne, neuba LORD, nodi God mare neke hata fapulodi Ijep kuꞌedi mare tifa ra.”
King Solomon ne snakre lao varadaki namono biꞌo ka King Hiram
10Kate gnafadi varadaki finogha igre, King Solomon ne babana phei suga biꞌo, nogna Sugablahi LORD nei nogna suga thegna. 11Eghuteuna King Hiram gna Taea ne famei thaba gaju sida nei keha famane nafnata gaju balu gol ka King Solomon, mala tangomana mana te eni gloku igne. Kate ari te gnafa gloku na, King Solomon ne snakre lao varadaki namono ke lamnagna provins Galili ka King Hiram. 12Nu mae Hiram jifla Taea ne tei filodi varadaki namono igre ne theome magnahaghedi. 13Aonu mana ne cheke eghu ka King Solomon, “Ghema kheraguo, iara theome gleꞌadi namono igre! Unha nafnata namono site tusu mei iagho ka iara igre ia?” Aonu mana ne kiloni vido te au namono igre, “Kabul.” Nangha igne au ngala ghilei mei posa ka narane gognaro gne. 14Neubane eghu ngau, King Hiram ne tusu lao ka King Solomon fati thogha kilo gol eidi namono igre.
Keha gloku te edi King Solomon
15King Solomon ne huhurudi mare mala loku ka nogna Sugablahi LORD na, balugna nogna suga biꞌo thegna na. Mare fafodu glose ka gerigna thogele Jerusalem mala tangomana mare te horo suga jare na, eghuteuna mare jaola ne bara ne ligoho namono na ka thina. Eghuteuna mare ne horo thilo namono biꞌo, Haso, Megido nei Gesa. 16Tifa na king gna Ijep na neke magra ka namono Gesa. Mana uluni namono igne neke gnubra ka khaꞌaghi, eghuteuna mana aknu falehe naiknodi Kenan teke au ka namono igne. Kate tolaghi ka King Solomon thugna gaꞌase na, king gna Ijep igne ne snakreni namono igne ka thugna gaꞌase na, jateula kaisei nogna namha neku ka naꞌa. 17Aonu King Solomon ne chekedi nogna mae glokure ne horo fabiꞌo namono biꞌo igne jare. Mare horo namono Bet-Horon te au ka pesigna thogele na, 18nei namono Balat ghe Tadmoa ke lamna namono nagou Juda. 19Eghuteuna mare jaola horo keha namono biꞌo mala lilisei gano, chariot mala magra nei hose. Eghuteuna mare jaola ne horo keha glepo te magnahaghei edi mana Jerusalem nei Lebanon, nei ka keha vido aheva te funei frunidi mana re.
20-21Ka narane te uluni naiknodi Israel kantri igne, mare ne theome aknu falehe naikno te gnafa te au ka kantri igne. Naikno igre mei funudi ka vikegna mae Amo, ka vikegna mae Het, ka vikegna mae Peris, ka vikegna mae Hivi, nei ka vikegna mae Jebus. Aonu keha vike te theome naiknodi Israel re au lau ka nodi namono maedi Israel igne. King Solomon huhurudi mare mala loku jateula naikno sneka eghu fabrahu Israel. 22Nu mae Solomon neke theome nhaꞌa lao gloku jateula sneka eghu ka naiknodi Israel, mare loku jateula nogna soldia, ofisa, komanda gna armi, mae biꞌo ka gavman, nei mae kapten ka chariot nei mae kapten te saghe ka hose. 23Eghuteuna King Solomon jaola ne lilisei glima gobi glimafulu maedi Israel mala mae kapten biꞌo ka mae te sneka igre nei maedi Israel te huhurudi mana te mala edi nogna glokure.
24Eghuteuna kate gnafa nogna suga biꞌo thugna gaꞌase king gna Ijep igne, mae Solomon ne hata fajiflani naꞌa ka nogna namono biꞌo mae Devet na mala tei au ka nogna suga na. Ke leghu igne mana ne fafodu glose ka kaisei vido rhegna thogele ke lamna Jerusalem.
25Thilo fata leuleghu finogha, King Solomon fafara ka LORD ka olta teke eni mana na. Fafara te eni mana igne thofno knoro fara, mana eni fafara igne mala laseni naiknore te au fakeli mana balugna LORD. Eghuteuna mana jaola gahu insens ranghini LORD. Ka nafnata puhi igne, mana edi gobigna lepo igre kate tarai ka nogna Sugablahi LORD teke horo mana na.
26King Solomon jaola ne horo kmana vaka Esion-Geba rhegna Elat, ka gratha Thongna Ukru Idom. 27Aonu King Hiram ne kuru tei keha nogna mae kru te lase loku ka vaka. Aonu mare tei ne loku baludi nogna mae gloku mae Solomon ka vaka igre. 28Eghuteuna mare tei ka vaka mala tei Ofia. Eghuteuna mare hata neke pulo mei nabotho fati thogha glima gobi kilo gol ka King Solomon.
10Kuin gna Seba ne mei filoni King Solomon
1Kate nomhini Kuin gna Seba thoutonu eigna LORD te tusu lao nafnakno biꞌo ka King Solomon igne, naꞌa mei ne filoni mana Jerusalem. Naꞌa magnahaghei te fariuriuni nogna glalase king na ne edi kmana faghusna te ninhigrana fara. 2Naꞌa ne posa mei Jerusalem balugna kmana naikno nei kamel te fodu ka glepo te famane sisiri kelidi, famane thina, nei kmana gol. Kate mei te filoni mae Solomon na, naꞌa ne ghusna ka mana. 3Mae Solomon ne cheke tughudi ne gnafa nogna ghusna naꞌa re. Theo kaisei glepo te ninhigrana ka king te rurutha gaoghatho gna na. 4-5Kate filodi Kuin gna Seba nogna glalase, nogna suga biꞌo, ghegna gano te au ka tevo, te gnokrodi nogna funei, pohe te pipichi nogna mae glokure, mae te pala kapu waen te mei, nei fafara te edi mana ka nogna Sugablahi LORD teu igre, naꞌa ne thono jaglo nogna fara.
6Aonu kuin ne cheke eghu ka King Solomon, “Thoutonu te nomhidi iara ka nogu kantri na eidi nou gloku nei nou glalase teu iagho igre thofno tutuani fara. 7Nu iara neke theome fatutuanidi glepo igre ne ghilei mei filo tathagu thegu. Tutuani fara, iagho kaisei mae glalase fara nei kaisei mae dedei fara eghu salaꞌudi unha te mei toutonudi naikno gre ka iara ra. 8Hatimare nou mae funei, nei hatimare nou mae gloku teu iagho igre thofno kelitadi fara, naugna mare au fabrahu balumu iagho, eghuteuna mare tangomana te nomhidi nou famane cheke iagho re! 9Iara cheke fakelini LORD nou God mae ihei te kelitagna ka iagho nei vahi nigho mala king gna Israel! Naugna Mana thofno ghatho tahu ghami ghotilo fabrahu naiknomi Israel, mana vahi nigho king mala tangomana iagho te leghuni fabrahu puhi te doglo na, nei fatedi naiknore ka puhi te doglo.”
10Aonu Kuin gna Seba hata ne mei fati thogha kilo gol, balu glepo te famane sisiri kelidi te mala gahu insens, nei famane thina eghu ne namha ka King. Ke leghugna igne, theo kaisei naikno te hata mei kmana glepo mala gahu insens salaꞌuni unha teke hata teke mei Kuin gna Seba ka King Solomon.
11(Nogna vaka King Hiram na, mana jaola ne hata mei gol funu Ofia. Funu jare mare hata ne mei kmana famane thaba te kiloni mare almug, balu famane thina. 12King Solomon ne hata thaba almug ne horo lada ka nogna Sugablahi LORD na, nei nogna suga biꞌo thegna na. Mana jaola ne hata thaba mala horo thua nafnata gita mala koje ka Sugablahi na. Ke leghugna igne, theo kaisei naikno hata te mei Israel nafnata thaba almug igne.)
13Aonu King Solomon ne tufa ka Kuin gna Seba unha te magnahaghedi nei toredi teu naꞌa re. Aonu mana ne tufa keha glepoi ka naꞌa salaꞌudi unha teke tufa mana ka iheire te mei filoni mana re. Eghuteuna Kuin baludi nogna mae gloku re neke figri ka nodi kantri na.
King Solomon na dedei fara
14Tahudi gol te hata King Solomon leuleghu finogha na varadaki thilo thogha kilo. 15Eghuteuna mana jaola hata sileni ka takis te foli hatimare mae bisnis ka mana, hatimare mae king di Arebia, nei hatimare mae gavana ka provins te gnafa Israel folini mana koba.
16Mana horo phei gobi greoreo biꞌo ka gol mala fanagra jata. Tahugna gol ka kaisei greoreo na namo thokeni fitu kilo. 17Mana jaola horo thilo gobi greoreo ikodi ka gol. Tahugna kaisei na namo thokeni phei kilo. Mana lilisei greoreo igre ka nogna suga te kiloni mare, Suga Gajugna Lebanon.
18King ne horo kaisei sape nafnakno biꞌo langau. Sape nafnakno igne lalaoni ka kheꞌi elefant nei ka famane gol. 19-20Sape nafnakno igne au namno step te mala haghe tagna na, eghuteuna au nabotho phei mumuju lion te kegra sopa ka phei khukrudi namno step igre. Ka thagrugna ke kligna na famane kokomo. Ka phei philegna re au vido mala vage khame, eghuteuna phei mumuju lion kegra fei nheta nei fei mairi. Theo kaisei king ka nauthoglu igne te eni sape nafnakno biꞌo jateula King Solomon teuna. 21Nogna kapu King Solomon igre mare kafe horo ka gol. Eghuteuna keha glepo te edi mare ka suga te kiloni mare Suga Gajugna Lebanon igne mare horo ka gol. Mare theome eni kaisei glepo ka silva, naugna ka narane gna mae Solomon igre, te ghathoni mare na, silva gne glepo theo nafugna kolho. 22Eghuteuna King Solomon au nogna kmana vaka biꞌo mala luja kago te loku baludi nogna vaka King Hiram. Vaka igre tangomana te tei faligoho nabagna thilo finogha. Eghuteuna mare ke pulo mei baludi silva, gol, kheꞌi elefant, mongki nei thua nafnata nanghaji.
23Ka narane igre King Solomon thono dedei fara nei lalase fara langau eghu salaꞌudi keha king ka nauthoglu igne. 24Eghuteuna kmana naikno ka nauthoglu igne magnahaghei te mei fanomho ka nogna gaoghatho te keli te tusu lao God ka mana. 25Leuleghu finogha na naiknore hata mei namha ka King Solomon. Mare hata mei glepo te horo ka gol nei silva, famane pohe, glepo mala magra, sitha mala insens, hose nei dongki.
26Mae Solomon au kaisei thogha fati gobi chariot mala magra, nei nabotho phei thogha hose maladi mae armi. Kehare mana lilisei Jerusalem, eghuteuna kehare au ka keha namono Israel. 27Ka narane te king mae Solomon igre, silva na kmana fara jateula goro thina eghu Jerusalem. Eghuteuna thaba te edi mare ka gaju sida na kmana fara, jateula thua nafnata thaba te fiti kotu tafri ka pesi thogele ra eghu.
28Hatimare nogna mae bisnis mana igre, tei foli nogna hose mana re ka kantri Musri nei Kue. 29Eghuteuna mare jaola tei foli chariot mala magra Musri, naugna foligna kaisei chariot na namno gobi silva kolho, eghuteuna foligna kaisei hose na kaisei gobi glimafulu silva. Eghuteuna nogna mae bisnis mae Solomon igre mare sabiri hose nei chariot mala magra teu igre ka hatimare mae king ka vikegna mae Het, nei ka hatimare mae king di Siria.
11King Solomon ne figri tagruni LORD
1King Solomon magnahagheidi fara kmana gaꞌasedi keha kantri are. Ulu lahu na mana tolaghi ka thugna gaꞌase king gna Ijep, eghuteuna mana tolaghi ka keha gaꞌase ka vikegna mae Het, nei gaꞌase di Moab, Amon, Idom, nei Saedon. 2Nu gaꞌase igre thaudi ka kantri delei, eghuteuna LORD na theome magnahaghedi maedi Israel te tolaghi ka nafnata gaꞌase igre. Tifa na LORD neke cheke eghu, “Ghotilo maemi Israel ra thosei tolaghi ka naikno bongihehe are, naugna mare ginauna figridi nagnafami ghotilo are mala tarai ka nodi god thedi re.” Nu mae Solomon ne theome fanomho ne namhadi fara khetogna re. 3Mana ne tolaghi ka fitu gobi gaꞌase, gaꞌase igre thudi hatimare mae king, eghuteuna mana jaola au thilo gobi khetogna te loku ranghini mana. Eghuteuna gaꞌase igre hata fadelei gaoghathogna mana na mala figri tagruni LORD. 4Kate kueku’e mana na, khetogna mana igre batuni gaoghathogna mana na mala tarai ka mumuju god. Gaoghathogna mana na theome ghatho tahuni LORD, nogna God na. Mana ne theome jateula King Devet, mae kmagna teke ghatho tahuni LORD. 5Mana ne pogho soruni god gaꞌase Astarot, nodi god naiknodi Saedon. Mana jaola pogho soruni Milkom. Nodi god naiknodi Amon igne thono diꞌa fara. 6Ka puhi igne, mae Solomon ne tapla jafra ranghini LORD, eghuteuna mana theome leghuni chekegna LORD. Mana theome jateula puhigna mae Devet mae kmagna na teke thofno leghuni LORD teuna.
7Mae Solomon ne eni kaisei vido blahi ka thogele ke maghati Jerusalem mala tarai ka god Kemos, god te thono diꞌa fara igne nodi god naiknodi Moab. Eghuteuna mana jaola eni keha vido blahi na mala pogho soru ka Molek, kaisei nodi god te diꞌa naiknodi Amon. 8Eghuteuna mana neke edi soasopai nodi vido blahi maladi khetogna te mei funudi ka keha kantri delei, mala tangomana rehati te gahu insens nei fafara teu ka nodi god re.
9-10LORD, nodi God naikno di Israel igne, neke phei fata meihi ka mae Solomon, eghuteuna mana neke cheke faheta ka mana mala thosei pogho soru ka keha god delei. Nu mae Solomon ne theome leghuni cheke igne ne figri tagruni LORD. Aonu LORD ne thono diꞌatagna fara ka mana. 11God ne cheke eghu ka mae Solomon, “Gaoghatho te diꞌa te au ka iagho igne, te theome leghudi iagho noda nhaꞌa cheke tapa ra, nei theome leghudi nogu cheke iara ra teuna. Eghume iara ginauna na hata fadelei ka iagho nogna nolaghi vikemu iagho te mala king gna Israel na, eghuteuna iara ginauna tusu lao nolaghi igne ka kaisei nou mae biꞌo iagho. 12Nu naugna teke ghatho tahuni iara mae kmamu iagho King Devet ia, iara ginauna na theome eni igne kate karha teu iagho na. Iara ginauna eni igne kate kegra king thumu iagho na. 13Nu iara ginauna na theome hata fadelei vike te gnafa Israel igre ka mana, nu iara ginauna na snakreni mana funei frunini kaisei vike mala au ka khamegna mana. Naugna iara neke ghatho tahuni mae kmamu iagho nogu mae gloku iara King Devet ia, eghuteuna iara jaola ghatho tahuni namono biꞌo Jerusalem teke vavahi iara ia.”
Phei nogna naoka King Solomon
14Aonu LORD ne tusu lao gaoghatho ka King Hadad maegna Idom mala naoka ka King Solomon. 15Tifa, kani teke magra King Devet ka naiknodi Idom ra, mae Joab mae ihei teke komanda ka armi gna Israel na, mana neke tei Idom neke giugilui thinidi hatimare mae soldia di Israel teke lehe ka magra. Ka narane tuare, mae Joab balugna armi na neke aknu falehe mae te gnafa di Idom. 16Mare neke au namno nhigra Idom, eghuteuna mare neke aknu falehe neke hui mae te gnafa te au ka namono tuana. 17Nu mae Hadad gne kaisei mae sitei thugna king gna Idom, ka narane tuana mana neke rikha baludi keha nogna mae biꞌo kmagna mana re. Mare rikha ne tei Ijep. 18Mare jifla ka nohi Midian ne tei ka namono nagou Paran, eghuteuna keha maedi Paran jaola ne toghodi mare. Aonu mare jifla ne tei Ijep mala tei filoni king gna Ijep. King ne snakre lao keha vido glose nei kaisei suga biꞌo neu ka mae Hadad, eghuteuna mana jaola ne toghoni mana ka gano na leghu narane.
19King gna Ijep gne thono magnahagheni fara mae Hadad, aonu mana ne snakreni greghagna Kuin Tapanes na mala tolaghi ka mae Hadad. 20Aonu gaꞌase igne ne karha kaisei thugna nalhaꞌu ka mae Hadad, mare ne kiloni mana Genubat. Kuin Tapanes tathajini mae Genubat ne biꞌo haghe ka suga gna King. Aonu mana ne biꞌo haghe baludi thugna king gna Ijep.
21Kate au teu mae Hadad Ijep na, mana ne nomhini tela lehehi King Devet ghe komanda Joab na, aonu mana tei ne cheke eghu ka king, “Iagho snakre ghau iara mala ke pulo ka nogu kantri na.”
22Aonu King ne cheke eghu ka mana, “Naugna unha sagho teke magnahaghei pulo ka nou kantri na gnea? Ba iagho kmoꞌe ka glepo kate au balugu iara na sia?”
Mae Hadad ne cheke eghu, “Iara theome kmoꞌe ka kaisei glepo kate au teu agne na, nu iara magnahaghei nigho iagho te snakre tei ghau iara.”
23Aonu God nhaꞌa lao gaoghatho ka King Reson gna Siria mala jaola naoka ranghini King Solomon. Mae Reson gne thugna mae Eliada, nu tifa na mana neke kaisei nogna mae biꞌo King Hadadesa jare Soba, nu mana neke rikhani mana. 24Kani teke uluni King Devet nogna armi mae Hadadesa gne ka magra na, Reson neke batuni kaisei tothoghei soldia neke tei au Damaskas. Tothoghei igne toghoni mana ne kegra king Damaskas. 25Aonu leuleghu fata ka nakarhagna King Solomon igre, King Reson gne kaisei nogna naoka mana. Eghume King Hadad maegna Idom igne mana eꞌei puhi ranghini Israel, eghuteuna King Reson maegna Siria igne jaola naoka ranghini Israel.
Nogna cheke God ranghini mae Jeroboam
26Eghuteuna kaisei nogna ofisa King Solomon, mana jaola ne naoka ranghini mae Solomon. Mae igne nanghagna na mae Jeroboam, thugna mae Nebat maegna Sereda, vikegna mae Efrem, eghuteuna idogna na Serua, kaisei thau glehe kokoi.
27Igne thoutonu eigna mae Jeroboam te naokani King Solomon. Kaisei fata, king neke chekedi mae gloku re mala hata glose fafodu ka kaisei vido ka keha phile thogele Jerusalem mala horo suga ke kligna gna, eghuteuna mala ke babana fakeli baragna namono Jerusalem. 28Ka narane igre, mae Jeroboam gne kaisei famane mae majaghani, nei kaisei mae lase loku eghu. Eghuteuna kate filoni King Solomon igne, mana ne vahini mae Jeroboam mala nodi mae funei hatimare mae gloku ka vikedi mae Manase ghe mae Efrem.
29Kaisei narane mae Jeroboam ne jifla Jerusalem, eghuteuna profet Ahaeja maegna Saelo igne ne thafoni mana ka nabrou na ke kosi namono. Eghuteuna theo kaisei naikno te au teu jare na. Eghuteuna mae profet igne ne pipichi kolho ka kaisei pohe majaghani. 30Mana hata koko nogna pohe majaghani igne ne rerheku ka nabotho phei nabreku. 31Aonu mana ne cheke eghu ka mae Jeroboam, “Iagho hata nabotho nabreku igre. LORD nodi God maedi Israel igre ne cheke eghu, ‘Filo sagho! Iara ginauna hata fadelei nodi nolaghi vikegna King Solomon te mala king frunini Israel igne. Eghuteuna iara ginauna tusu ari nabotho vike ka iagho mala funei frunidi iagho. 32Nu mana ginauna funei fruni ni kaisei vike, naugna iara ne ghatho tahuni nogu mae gloku King Devet, eghuteuna iara ghatho tahuni Jerusalem, namono teke vahini iara na. 33Iara ginauna eni igne, naugna mae Solomon baludi naiknodi Israel igre ne tei koko ghau iara, nei mare pogho soru ka god Astarot nodi god gaꞌase naiknodi Saedon, eghuteuna Kemos nodi god naiknodi Moab, eghuteuna Molek nodi god naiknodi Amon. Mare theome leghuni puhigu iara na. Eghuteuna mare theome eni unha te doglo ka tathagu iara na, mare theome leghudi nogu vetula nei nogu cheke teu iara re jateula King Devet kmagna mae Solomon teke edi tifa ra eghu.
34“ ‘Nu iara ginauna na theome hata fadelei nogna nolaghi mae Solomon te mala funei fruni kate karha teu mana na, naugna iara neke vahini mana mala king te mala funei fruni fabrahu ka nakarha gna na. Iara ginauna snakreni mana mala funei fruni, naugna iara ghatho tahuni King Devet, eigna iara neke vahini mana, eghuteuna mana neke leghudi nogu vetula nei nogu cheke teku iara re. 35Nu iara ginauna na hata fadelei nolaghi te mala funei fruni jateula king teuna ka thugna mae Solomon igre. Eghuteuna, mae Jeroboam, iara ginauna lisa ari nabotho vike ka khamemu iagho. 36Iara ginauna snakreni thugna mana na mala funei frunini kaisei vike kolho, eghuteuna vikegna King Devet te mala funei fruni ni fabrahu Jerusalem. Igne namono teke vahini iara te mala pogho soruni ghotilo Nanghagu iara na. 37Nu iagho ginauna tangomana te funei frunidi vido aheva te magnahaghedi iagho re. Iara ginauna vahi nigho iagho mala king gna Israel. 38Jame te thofno leghu fakelidi iagho gobigna lepo te chekedi iara igre na, iagho ginauna na jaola edi gobigna lepo te doglo ka tathagu iara na, eghuteuna jame te leghudi iagho nogu vetula nei nogu cheke teu iara igre jateula teke edi King Devet tifa ra teuna, iara ginauna au fabrahu balumu iagho. Eghuteuna iara ginauna vahidi keha mae ka vikemu iagho gne mala king gna Israel fabrahu jateula teke eni iara ka King Devet tifa ia eghu. 39Naugna nakhibo te edi King Solomon igre, iara ginauna paradi vikegna King Devet igre, nu papara igne ginauna na theome eghu fabrahu.’ ”
40Ke leghugna igne, King Solomon ne magnahaghei te faleheni mae Jeroboam, nu mana rikha ne tei ka King Sisak Ijep, mana au neu jare ne ghilei lehe King Solomon.
King Solomon ne lehe
41Keha thoutonu eigna King Solomon, baludi gobigna lepo teke edi mana re, nei nogna famane cheke teu mana igre mare neke rioriso soru ka buka eigna mana. 42Mae Solomon neke king Jerusalem nei Israel nabagna phiatutu finogha. 43Kate lehe mana na, mare neke giugiluni mana ka nogna Namono biꞌo King Devet. Aonu thugna mana mae Rehoboam igne teke kegra king tughuni mana na.
12Israel theome magnahagheni King Rehoboam
1Mae Rehoboam ne tei Sekem, naugna vike te gnafa Israel igre neke kafe tei jare mala fagnokroni mana ka sape gna King. 2Kate nomhini mae Jeroboam thugna mae Nebat thoutonu eigna King Rehoboam igne, mana ne theome jifla Ijep. Naugna mana rikhani King Solomon neke tei au jare. 3Aonu vike te gnafa Israel igre ne kiloni mae Jeroboam mala filoni King Rehoboam. Aonu, mana baludi mae biꞌo te gnafadi Israel igre ne tei ne cheke eghu ka King Rehoboam, 4“Filo sagho. Kmamu iagho King Solomon ia neke huhuru ghami ghehati mala loku heta fara. Jame te roi fablagna ari iagho katha vido ikoi ka gobigna lepo te tahu ghami ghehati igre na, ghehati ginauna au ke parigna nou nolaghi iagho.” 5Mae Rehoboam ne cheke eghu ka mare, “Ke tei ghu si ghotilo, eghuteuna ghotilo ke pulo mei ka fatilo narane gno, eghuteuna iara ginauna na cheke tughuni ka ghotilo.” Aonu mare ne tei kokoni mana.
6Eghuteuna King Rehoboam ne kilodi goro mae biꞌo teke loku ranghini King Solomon kmagna mana tifa ra. Mana ne cheke eghu ka mare, “Unha gne nate cheke tughudi iara ka naikno igre na?”
7Mare ne cheke eghu ka mana, “Jame te jateula kaisei mae gloku kolho teu iagho te eni unha te toreni mare na, mare ginauna na loku ranghi nigho iagho eghuteuna mare na kelitadi te leghu nigho fabrahu na.”
8Nu mae Rehoboam ne tirogna fanomho ka nodi cheke goro mae biꞌo igre, aonu mana tei ne filodi goro mae majaghani teke biꞌo haghe balugna te loku ranghini igre. 9Mana ne ghusna eghu ka mare, “Ghotilo au keha gaoghatho te keli te mala togho ghau iara te mala leghuni iara na? Unha nate chekeni iara ka mae iheire te magnahaghei fabluse ranghidi iara gloku na teu igre?”
10Eghuteuna mae majaghani igre ne cheke eghu ka mana, “Iagho cheke eghu ka naikno te cheke eghu ka iagho igre, ‘Kmamu iagho King Solomon ia neke huhuru ghami ghehati neke loku heta fara, nu jame te keli na iagho ke edi glepo te tahu fara igre ke roi bligi kakatha ka ghehati.’ Nu cheke te mala chekeni iagho ka mare na igne, ‘Kmagu iara na kaisei mae nheta, nu geghesugu iara te ikoi igne nheta salaꞌuni mana. 11Mana neke huhuru ghami ghotilo mala loku heta, nu iara ginauna nhaꞌa ari gloku biꞌo fara ke klignami ghotilo salaꞌuni unha teke eni mana ka ghotilo na. Mana neke para ghami ghotilo, nu iara ginauna na thono para ghami ghotilo fara.’ ”
12Ka fatilo narane na mae Jeroboam baludi mae ira neke pulo mei mala filoni mae Rehoboam leghuni unha teke chekeni mana ka mare na. 13King ne tirogna fanomho ka nodi famane cheke goro mae biꞌo igre, ne cheke balu diꞌatagna ka naiknore, 14ne leghuni nodi cheke goro mae majaghani re. Mana ne cheke eghu, “Kmagu iara na neke huhuru ghami ghotilo neke loku heta, nu iara ginauna nhaꞌa ari gloku biꞌo fara ke klignami ghotilo. Mana neke para ghami ghotilo, nu iara ginauna na thono para ghami ghotilo salaꞌui fara.” 15Aonu King Rehoboam ne theome fanomho ka nodi cheke naiknore. Naugna LORD magnahaghei te mei tutuani nogna cheke na, unha teke chekeni mae Profet Ahaeja maegna Saelo ka mae Jeroboam.
16Nu kate filoni maedi Israel igre te theome fanomho king ka mare na, keha maere ne eha eghu fabiꞌo,
“Mae Devet na theome noda tahati!
Thugna mae Jesi igne theome noda tahati!
Tahati te gnafa naiknoda Israel ra,
tahati ke pulo ka namonoda ra!
Lisa laodi mare mala reireghidi thedi!”
Aonu maedi Israel igre neke kafe pulo ka namonodire.
17Nu mae Rehoboam gne jaola king ranghidi naiknodi Israel te au ka namono te gnafa Juda. 18King Rehoboam ne kuruni mae Adoniram, mae ihei te reireghidi mae gloku re, mala tei filodi hatimare mae mala baubatudi Israel, nu mare ne fada faleheni mana ka thina. Naugna igne, King Rehoboam faghose ne rikha ka nogna chariot na neke pulo Jerusalem. 19Aonu funu ka narane igne te haghe na, maedi Israel igre ne theome snakreni vikegna King Devet te mala king frunidi mare na.
20Kate nomhini maedi Israel igre te kela pulo meihi mae Jereboam na, mare ne kiloni mana mala mei ka kaisei nodi faidu goro mae biꞌo. Aonu mare ne vahini mana mala king gna Israel. Funu ka narane igne vikegna Juda kolho te leghuni thabuknagna mae Devet.
Profet Semaea ne cheke faheta ka mae Rehoboam
21Kate posa mei mae Rehoboam Jerusalem na, mana ne kilodi kaisei gobi nhanasalei thogha nogna soldia mala tei magra ka vikegna Israel mala ke hata fapulo nogna naiknore. Mae soldia te gnafa igre jifla mei ka vikegna mae Juda nei ka vikegna mae Benjamin.
22Nu chekegna God igne ne mei ka mae Semaea nogna mae gloku God. God ne cheke eghu, 23“Iagho na cheke eghu ka mae Rehoboam, thugna mae Solomon king gna Juda, baludi vikedi mae Juda ghe mae Benjamin, nei ka naikno te gnafa ra langau eghu. 24Igne unha te chekeni LORD na: ‘Ghotilo thosei tei magridi thabusimi ghotilo Israel ra. Ghotilo ke kafe pulo ka namono, naugna iara neke eni puhi igne.’ ” Aonu mare leghuni cheke igne neke figri ka namono, jateula te chekeni LORD ka mae Semaea igne neu.
King Jeroboam ne eni kaisei mumuju ka gol
25Aonu King Jeroboam ne horo nogna namono Sekem ke kligna thogele ka provins Efrem. Aonu mana bara ne lithui ka thina biꞌo namono igne mala fanogradi nogna naoka re. Mana jifla jare ne tei Peniel, eghuteuna mana jaola ne bara ne lithui ka thina biꞌo namono igne. 26Mae Jeroboam ne cheke eghu ka nagnafagna na, “Nogu naikno iara igre ginauna nake figri ke pulo ka vikegna King Devet. 27Jame te haghe koba naikno igre Jerusalem te fafara ka nogna Sugablahi LORD na, mare ginauna tughu nagnafa nake ghatho tahuni Rehoboam king gna Juda igne. Mare ginauna na falehe ghau iara.”
28Kate ghaoghatho fakelini igne, mae Jeroboam ne edi phei mumuju buluka nalhaꞌudi ka gol. Aonu mana ne cheke eghu ka naiknore, “Kmana fata ghotilo tei tarai koba Jerusalem, nu gognarona ghotilo thosei ke tei jare. Filo si ghotilo. Igre phei nomi god ghotilo maemi Israel ra. Phiamare neke hata kuꞌemi ghotilo tifa ra neke jifla Ijep.” 29Mana ne lilisei kaisei mumuju ka namono Betel, eghuteuna keha na ka namono Dan. 30Aonu naiknore ne tarai ka phei mumuju buluka igre. Ka puhi igne mana ne batudi naiknore mala tapla jafra ka nakhibo, eghuteuna neuba namono Dan gne ne thei brahu, naiknore tei jare mala tarai ka mumuju igne. 31King Jeroboam jaola ne horo kaisei Sugablahi ikoi ke kligna thogele mala tarai ka mumuju. Eghuteuna mana ne vavahi keha mae te theome vikegna mae Livae mala pris.
LORD ginauna paꞌe soru suga mala tarai Betel
32Mae Jeroboam ne vahini kaisei narane biꞌo ka nabotho glimai gna narane fahana gna nhigra na, igne jateula kaisei nodi narane biꞌo eghu mae Juda. Mana neke horo kaisei olta Betel mala fafara ka phei mumuju buluka igre. Mana jaola neke fablahidi hatimare mae pris igre Betel mala loku ka vido blahi teke edi mana igre. 33Ka nabotho glimai narane ka fahana gna nhigra igne mana thegna kolho teke vahini na, mana tei Betel mala fafara ka olta teke horo mana na. Mana neke vahini narane biꞌo igne maladi naiknodi Israel.
131Kate kegra fafara teu mae Jeroboam ka olta na, kaisei nogna profet God ne mei ka mana. Mae profet igne kaisei maegna Juda, eghuteuna LORD neke chekeni mana mala jifla Juda tei Betel. 2Eigna LORD ne diꞌatagna fara ka olta igne ne cheke ranghini mae profet igne mala tei cheke eghu mana. “Iagho olta! Igne unha teke chekeni LORD na, ‘Kaisei mae sua ginauna karha mei ka vikegna mae Devet, nanghagna na mae Josia. Mana ginauna hata mae pris teke fafara ke klignamu iagho ra mala falelehe ke klignamu iagho. Eghuteuna mana ginauna gahu nhubradi re ke klignamu iagho.’ ” 3Ka narane tuanala, nogna mae gloku God igne ne eni kaisei fagaglana, “Igne fagaglana te chekeni LORD na, ‘Olta igne ginauna bagra phea eghuteuna nakrofugnare ginauna thofa soru pari ka glose na.’ ”
4Kate nomhini King Jeroboam unha te chekeni nogna mae gloku God eigna olta igne, mana kegra neu rhegna olta na ne ngafa haghe khamegna na ne tusu lao ka mae profet igne, ne cheke eghu, “Lokini mae tuana!” Nu khamegna mae Jeroboam teke tusu lao ka mae profet igne megeinga ne lehe, ne theome tangomana te glomno na. 5Olta na jaola ne bagra pea, eghuteuna nakrofugna olta igne ne thofa soru pari ka glose na, thofno leghuni nogna cheke LORD teke chekeni mana igne.
6Aonu King Jeroboam ne cheke eghu ka mae profet igne, “Iara magnahaghei nigho iagho te toreni God, nou LORD, mala togho ghau iara mala ke keli fapulo iara khamegu gne!” Aonu mae profet ne leghuni nogna cheke King na ne tarai ka LORD, eghuteuna khamegna King na neke keli fapulo jateula teke ululahu ia neu.
7Aonu king ne cheke eghu ka nogna mae gloku God igne, “Iara magnahaghei nigho iagho te ari ka sugagu iara na mala ima balugu iara. Eghuteuna iara ginauna tusu ari kaisei namha ka iagho.”
8Nu profet ne cheke eghu ka mana, “Neuba iagho ne fota pea nou gobigna lepore ne tufa ka iara keha phile na, iara ginauna theome ari balumu iagho, ba ghamu nei koꞌu eghu balumu iagho agne Betel. 9Naugna LORD neke cheke eghu ka iara, ‘Iagho thosei ghamu bret ba koꞌu ba ke figri ka nabrou teke mei iagho na.’ ” 10Aonu mana neke salaꞌu ka keha nabrou delei neke theome pulo ka nabrou teke mei mana Betel igne.
Kaisei profet khuekuꞌe ne chaghini profet gna Juda
11Ka narane tuare, kaisei profet khuekuꞌe au jare Betel. Eghuteuna thugna nalhaꞌu mana re mei ne toutonu ka mana eidi unha te edi mae profet gna Juda igne jare Betel ka narane igne. Mare jaola toutonu ka mae kmadi na unha teke chekedi mana ka King Jeroboam. 12Mae profet khuekuꞌe igne ne ghusna eghu ka mare, “Nabrou aheva te leghui mana na?” Eghuteuna mae thugna mana re ne falalase nabrou te leghuni mae profet gna Juda igne. 13Aonu mana ne chekedi mae thugna re mala tarabana nogna dongki na, aonu mana ne saghe ka dongki igne 14ne tei ke leghugna mana. Mana tei ne filoni mae profet igne gnokrou ke parigna gaju biꞌo. Eghuteuna mae profet khuekuꞌe igne ne ghusna eghu, “Iagho si mae profet te mei funu Juda na ia?”
Mae profet ne cheke eghu ka mana, “Uve, iara ngala.”
15Aonu mae khuekuꞌe igne ne cheke eghu ka mana, “Iara magnahaghei nigho iagho te mei ka sugagu iara na mala ima balugu iara.”
16Nogna mae gloku God igne ne cheke eghu, “Iara theome tangomana teke figri ka sugamu iagho na te mala ima nei koꞌu teu balumu iagho ka vido igne. 17Chekegna LORD na lhoti ghau iara te mala ghamu nei koꞌu teu agne na, eghuteuna iara theome tangomana teke figri ka nabrou teke meila iara na.”
18Mae profet khuekuꞌe igne ne cheke eghu, “Iara jaola kaisei mae profet jateula iagho eghu. Eghuteuna LORD neke kuruni kaisei engel neke mei cheke ka iara mala mei tali fapulo nigho iagho mala ke pulo ghamu nei koꞌu eghu ka sugagu iara na.” Nu mae khuekuꞌe igne chaghini mana kolho. 19Aonu kate nomhini cheke igne, mae profet gna Juda igne neke pulo balugna mana, eghuteuna mana ne ghamu nei koꞌu neu balugna mana.
20Kate ghamu gnokro teu phiamare na, chekegna LORD na ne mei ka profet khuekuꞌe igne. 21Aonu mana ne eha eghu ka nogna mae gloku God igne, “LORD ne cheke eghu, iagho theome leghuni nogna cheke LORD na, eghuteuna iagho theome eni unha teke chekeni mana ka iagho na. 22Iagho ke pulo mei ka vido igne, eghuteuna iagho ghamu bret nei koꞌu eghu ka suga aheva mana teke cheke ranghi nigho te mala thosei ghamu nei koꞌu teku tagna na. Eghume iagho ginauna lehe, eghuteuna mare ginauna theome giugilu thinimu iagho na ka bekudi kuꞌemu ra.”
23Kate gnafa ghamu phiamare na, mae profet khuekuꞌe igne ne tarabana nogna dongki na malagna nogna mae gloku God. 24Kate tei mana na, kaisei lion mei ne thafoni mana ka nabrou na ne faleheni mana, eghuteuna thinigna mana na ne khoko soru ka nabrou na. Eghuteuna lion balugna dongki na kegra neu rhegna thinigna mana na. 25Keha naikno te salaꞌu ka nabrou igne ne filoni thinigna nogna mae gloku God na thuru neu ka nabrou na, eghuteuna lion na kegra neu rhegna thinigna mana na. Aonu mare tei Betel ka namono aheva te au mae profet khuekuꞌe igne ne toutonu ka naiknore unha te filoni mare ka nabrou na.
26Kate nomhini mae profet khuekuꞌe thoutonu igne, mana ne cheke eghu, “Tuana nogna mae gloku God te huhughuni chekegna LORD na. Eghume LORD neke kuru meini lion igne mala ghasini nei faleheni eghu mana, igne ne horoghoto ka unha teke chekeni LORD na.”
27Aonu mana ne cheke eghu ka mae thugna re, “Ghotilo tarabana nogu dongki iara ia.” Eghuteuna mare ne tarabana nogna dongki mae kmadi na. 28Mana tei ne filoni thini gna na thuru neu ka nabrou na. Eghuteuna lion balugna dongki na kegra neu rhegna mana, eghuteuna lion igne ne theome ghamu thini gna mana na, eghuteuna naꞌa jaola ne theome faleheni dongki na. 29Mae profet khuekuꞌe igne hata thinigna nogna mae gloku God na ne fasaghe lao ka nogna dongki na hata neke figri Betel mala tanhi nei giugiluni eghu jare. 30Eghuteuna mana baludi thugna re ne tanhini mae igne ne cheke eghu, “Kokhoni nigho fara ghema thabusigna! Kokhoni nigho fara ghema thabusigna!” Aonu mare ne giugilui thini gna mana na ka nogna gluma thegna na.
31Kate giugilui te gnafa thinigna na, mana ne cheke eghu ka mae thugna re, “Kate lehe iara na ghotilo giugilui ghau iara ka beku teke giugilui thinigna nogna mae gloku God igne. Lilisei nhubragu iara re rhegna nhubragna mana re. 32Uve, chekegna LORD teke chekedi nogna mae gloku God ranghini olta gna Betel nei ranghidi vido blahi te gnafa ka namono Samaria teu igre ginauna thoke mei tutuani.”
Nakhibogna King Jeroboam
33Neuba glepo igre ne thoke mei ngau, nu King Jeroboam theome tughu puhigna te diꞌa na. Mana vahidi thua nafnata mae ngala te mala pris te mala loku ka vido blahi na. Ihei te magnahaghei pris na, Jeroboam faꞌuveni ngala. 34Igne nakhibogna mae Jeroboam, eghuteuna nakhibo igne ne goigoni vikegna mana na. Eghuteuna mare te gnafa ka vike igne ne kafe lehe.
14Thugna King Jeroboam na ne lehe
1Ka narane tuana, mae Abaeja thugna King Jeroboam igne ne fogra. 2Aonu mae Jeroboam ne cheke eghu ka khetogna na, “Iara magnahaghei nigho iagho te lalaoni ka keha nafnata pohe te nhogri mala theome filo glani nigho mare te khetogna King Jeroboam teuna. Eghuteuna iagho tei Saelo mala filoni Profet Ahaeja. Mae tuana ngala teke vahi ghau iara te mala king gna Israel teku na. 3Iagho hata nabotho bret balumu, keha bisket nei kaisei botol jurukuli eghu tei mala tusu lao ka mana. Mana ginauna tangomana te chekeni ka iagho unha nate thokeni mae sitei igne.” 4Aonu khetogna mana na leghuni igne ne tei Saelo ka sugagna mae Profet Ahaeja.
Gognaro na mae Ahaeja gne la khuekuꞌe farahi, eghuteuna phei tathagna re la dofuhi. 5LORD neke cheke eghu ka mae Ahaeja, “Khetogna King Jeroboam na ginauna mei mala tore nigho iagho eigna thugna te fogra na. Iagho ginauna na cheke ranghini naꞌa glepo teke chekedi iara ka iagho ra. Nu kate mei ka iagho na, gaꞌase igne ginauna chaghi na kaisei gaꞌase ngau eghu.”
6Kate nomhini mae Ahaeja te nolo te mei ka grengatha na, mana ne cheke eghu, “Mei suga sagho. Iara lase nigho iagho khetogna King Jeroboam kolho. Naugna unha sagho te mei chaghi ghau iara gnea? Iara au kaisei thoutonu diꞌa ranghi nigho iagho. 7Iagho tei cheke ka mae Jeroboam eigna unha te chekeni LORD, nodi God maedi Israel, ‘Iara neke vahi nigho iagho ka naikno igre mala nodi mae mala batudi naiknodi Israel. 8Ulu lahu na, iara neke hata fadelei ka vikegna king Devet nolaghi te mala funei frunidi naiknore neke tusu ari ka iagho. Nu iagho theome jateula nogu mae gloku iara mae Devet mae ihei teke thofno leghu ghau iara fabrahu ia eghu. Mana neke leghudi nogu cheke iara re, eghuteuna edi gobigna lepo te doglo ka tathagu iara na. 9Nakhibo te edi iagho re biꞌo fara salaꞌudi nakhibo teke edi naiknodi Israel tifa ra. Iagho figri tagru ghau iara, eghuteuna iagho horo phei god ka mumuju buluka nalhaꞌudi ka gol mala tarai tagna. Ka puhi igre te thono diꞌatagu fara iara na.
10“ ‘Naugna eidi glepo igre, iara ginauna snakre mei puhi biꞌo mala roꞌeni tharaknamu iagho na mala theo kaisei ka ghotilo nate king ke leghumu iagho na. Iara ginauna kafe falehedi mae te gnafa re, neubane naikno sneka ba naikno snagla. Iara ginauna kafe fahui ghami ghotilo jateula mae te gnubra chara ra eghu. 11Vikegna mae Jeroboam te lehe ke lamna namono biꞌo na, khuma ginauna ghamu thinidire. Eghuteuna keha te lehe mata re, nanghaji ginauna ghamu thinidire. Iara LORD te chekeni igne!’
12“Eghuteuna Profet Ahaeja ne cheke eghu ka naꞌa, ‘Iagho ke figri ka namono. Kate posa lao iagho farihotei namono na, ka vido tuana la thumu iagho na ginau lehe.’ 13Naiknodi Israel igre ginauna tanhi, nei giugilui ni mana. Tuana ngala ka tharaknagna King Jeroboam te giugilu mare na, naugna LORD, nodi God maedi Israel, ne kelitagna ka mae sua igne.
14“LORD ginauna vahini kaisei mae mala king gna Israel. Eghuteuna king igne ginauna fagnafani tharaknagna King Jeroboam. Uve, gognaro na glepo igre la thofno thoke mei tutuani. 15LORD ginauna farhani ni Israel mala jateula fora te blele tafri ka nabritha ra eghu. Uve, LORD ginauna khi fajifladi naiknodi Israel mala tei kokoni mare nodi thofno namono te keli teke tusu lao LORD ka kuꞌedi mare tifa ra. Eghuteuna mana ginauna na eni igne mala tei fagaꞌu mare ka keha phile Khoꞌu biꞌo Iufretis. Mana ginauna eni igne, naugna mare ne tarai ka mumuju god gaꞌase Astarot. 16LORD ginauna lisa koko ghita, naugna King Jereboam ne tapla jafra ka nakhibo, eghuteuna mana batudi naiknore mala jaola tapla jafra tahati ka nakhibo.”
17Aonu khetogna mae Jeroboam igne jifla neke figri ka namono Tiasa. Eghuteuna kate ao ngala te ruma haghe nga teu naꞌa ka nogna suga na, thugna na ne lehe. 18Aonu naikno te gnafa Israel igre ne tanhi ne giugiluni mana. Glehegna thugna naꞌa igne ne horoghoto ka unha teke chekeni LORD ka nogna mae gloku profet Ahaeja.
King Jeroboam ne lehe
19Keha glepo teke edi King Jeroboam kani teke funei fruni, nei magra teku teke edi mana igre, mare neke rioriso ka Buka Eidi Glepo Teke Edi Hatimare Mae King Di Israel. 20Mae Jeroboam neke King nabagna varadaki phei finogha Israel. Eghuteuna kate lehe mae Jeroboam na, thugna mana mae Nadab igne teke king ke leghugna mana na.
King Rehoboam maegna Juda
21Ka narane igre, Rehoboam thugna mae Solomon, mana neke king gna Juda kate phiatutu kaisei finogha na. Mana neke funei Jerusalem nabagna nabotho fitu finogha ka namono aheva teke vavahi LORD ka vike te gnafa Israel. Mana neke vahini namono igne mala pogho soruni nanghagna na jare. Idogna king na, nanghagna na, Nama, ka vikegna mae Amon.
22Naiknodi Juda igre ne edi glepo te diꞌa fara ka tathagna LORD. Kate edi mare nakhibo igre diꞌatagna LORD na thono brana fara tei salaꞌudi puhi te diꞌa teke edi kuꞌedi mare tifa ra. 23Mare horo vido blahi heva heva ke kligna thogele, ba ke pari gaju biꞌo. Mare jaola fakegra haghe thina blahi, ba sari mumuju god gaꞌase Astarot. 24Eghuteuna mae nalhaꞌu nei gaꞌase teu te au ka vido blahi igne mare eni puhi te diꞌa na ka naikno te mei tarai ka mumuju god igre. Neuba LORD neke brue fajifladi naikno te diꞌa puhidi igre ka nodi namono Israel, naiknodi Juda igre ne theome gnafa te leghudi puhidi naikno te thono diꞌa fara tifa ra.
25Ka falima finogha te funei fruni King Rehoboam igre, King Sisak gna Ijep mei ne magra Jerusalem. 26Mana hata ne tei gobigna lepo te keli teke au ka nogna Sugablahi LORD na, nei ka nogna suga biꞌo King. Mana hata gobigna lepo igre baludi greoreo teke horo King Solomon ka gol. 27Aonu King Rehoboam neke horo greoreo ka bras ke tughudi teke hata mare igre. Nodi komanda hatimare mae soldia te mala reireghi grengatha gna nogna suga biꞌo mae King, mana chekedi mare mala reireghi greoreo igre. 28Eghuteuna leuleghu fata kate tei king ka nogna Sugablahi LORD na, hatimare mae sekiuriti pala greoreo mala reireghini mana, gnafa teuna mare ke lisei fapulo ka chogho mala audire.
29Keha glepo te edi King Rehoboam re mare neke rioriso soru ka Buka Eidi Glepo Teke Edi Hatimare Mae King Di Juda. 30Ka narane te King Rehoboam balugna King Jereboam igre, phiamare magra koba. 31Kate lehe King Rehoboam na, mare ne giugiluni mana ka bekudi king tifa ka nogna namono biꞌo King Devet. Nanghagna idogna mana na, Nama, ka vikegna mae Amon. Aonu mae Abaeja thugna mae Rehoboam teke king tughuni mana na.
15King Abaeja gna Juda
1Ka fabotho nhana finogha te king mae Jeroboam Israel igre, mae Abaeja keha nanghagna na mae Abaejam, jaola neke king Juda. 2Mana ne king Jerusalem thilo finogha. Nanghagna idogna mana na Maka, thugna mae Absalom.
3King Abaeja leghuni puhigna kmagna te diꞌa na. Mana theome ghatho tahuni LORD, nogna God na, jateula teke eni kuꞌegna King Devet tifa ia neku. 4Neuba, LORD ne ghathoni King Devet ne tusu ranghini mae Abaeja kaisei mae sitei nalhaꞌu mala tughuni mana Jerusalem mala king fruni Juda. Eghuteuna LORD ne reireghi fakelini fabrahu Jerusalem. 5Naugna King Devet neke eni unha te doglo ka tathagna LORD na, eghuteuna mana theome huhughuni kaisei nogna cheke mana ka nakarhagna na. Kaisei glepo te diꞌa kolho teke eni mana ka mae Uraea, vikegna mae Het.
6Ka narane te king mae Abaeja igre, magra na neke fufunu ka King Rehoboam ghe King Jeroboam. 7Keha glepo teke eni King Abaeja na, mare neke rioriso soru ka Buka Eidi Glepo Teke Edi Hatimare Mae King Di Juda. 8Eghuteuna kate lehe mae Abaeja na, mare giugiluni mana ka bekudi hatimare mae king ka nogna namono biꞌo King Devet. Eghuteuna thugna mana, mae Asa, teke king tughuni mana na.
King Asa maegna Juda
9Ka varadaki finogha te king mae Jeroboam Israel igre, mae Asa ne kegra King Juda. 10Mana king Jerusalem phiatutu kaisei finogha. Kavegna mana na Maka, thugna Absalom.
11King Asa ne eni unha te doglo ka tathagna LORD na, jateula teke eni King Devet kuꞌegna mana tifa ia neku. 12Mana neke koko mumuju god teke sari kuꞌedi nei kmadi teku mare tifa ra. Eghuteuna mana ne khi fajifladi nalhaꞌu nei gaꞌase eghu te eni puhi te diꞌa na ka vido te blahi re, mala jifla mare Juda. 13Mana jaola ne fagnafani kavegna na ka sapegna Kuin, naugna naꞌa ne eni kaisei mumuju god gaꞌase Astarot. Eghuteuna mana ne kato soru mumuju god gaꞌase igne ne koko lao ka khaꞌaghi ka glogu Kidron. 14Neuba mana ne theome paꞌe soru nodi vido blahi keha god re, nu ka nagnafagna na mana thofno ghatho tahuni fabrahu LORD ka nakarhagna na. 15Eghuteuna mana lilisei ka nogna Sugablahi LORD na gobigna lepo teke edi mare ka gol nei silva teku teke fablahi kmagna mana tifa re.
16Ka narane King Asa te king Juda igre, King Basa neke king Israel, phiamare magra koba. 17Kaisei fata King Basa hata soldia balugna ne tei magra Juda. Ka magra igne mare neke uluni namono biꞌo Rama. Eghuteuna King Basa bara ne lithui namono igne ka thina mala rheta fakeli. Aonu mana neke eni namono Rama igne kaisei namono rheta mala theome tangomana kaisei naikno te ruma mei ba jifla Juda.
18King Asa hata fajifla silva nei gol teu ka nogna Sugablahi LORD nei ka nogna suga biꞌo king. Mana ne tusu lao glepo igre ka nogna mae biꞌo re mala hata tei mare Damaskas mala falao ka King Ben-Hadad gna Siria. Mae Ben-Hadad gne thugna mae Tabrimon, thugna mae Hesion. 19Aonu, King Asa ne fatei cheke ka mae King Ben-Hadad, ne cheke eghu ka mana, “Iara magnahaghei ghita tapa te fofodu jateula teke edi phei mae kmada tapa tifa ra eghu. Eghume, iara faꞌari ka iagho silva nei gol teu igre jateula kaisei nogu namha eghu ka iagho. Iara magnahaghei nigho iagho te ghatho ihoni u nhaꞌa cheke teke eni iagho balugna mae Basa king gna Israel ia. Jame te eni iagho igne na, mana ginauna na hata nogna armi na jifla kokoni nogu kantri iara gne.”
20Aonu King Ben-Hadad ne kaisei gaoghatho ka nogna cheke King Asa igne ne kurudi hatimare mae komanda balugna nogna armi na ne tei magra Israel. Ka magra igne, King Ben-Hadad ne uludi thilo namono igre, Ijon, Dan nei Abel-Bet-Maka, nei vido te namo ka Kholo Galili, nei ka nohi Naftali. 21Kate nomhini King Basa cheke igne, mana lilisei gloku teke eni mana Rama igne neke pulo Tiasa. 22Ke leghugna igne, King Asa ne fatei cheke ka namono te gnafa Juda igre mala mei toghoni. Aonu mana kurudi mare ne tei pala ne mei thina balu thaba teke hata teke mei King Basa ka namono Rama. Eghuteuna King Asa ne bara ne lithui ka thina gringnidi phei namono Mispa ghe Geba ka nohi Benjamin.
23Keha thoutonu eidi keha glepo teke edi King Asa re au ka Buka Eidi Glepo Teke Edi Hatimare Mae King Di Juda. Buka igne u thoutonu eidi unha gloku teke edi mana, teke bara teke maku namono igre. Nu kate kuekuꞌe na, kaisei khabru ne thokeni ghahegna mana na. 24Eghuteuna kate lehe King Asa na, mare ne giugiluni mana ka beku di hatimare mae king ka nogna namono biꞌo King Devet. Eghuteuna thugna mana mae Jehosafat teke king tughuni mana na.
King Nadab gna Israel
25Ka fapea finogha te king mae Asa Juda igne, mae Nadab thugna King Jeroboam te king Israel na. Eghuteuna mana ne king nabagna phei finogha kolho. 26King Nadab jateula kmagna neu ne leghuni puhi te diꞌa na ne batudi naiknodi Israel ka puhi nakhibo.
27Eghuteuna mae Basa, thugna mae Ahaeja ka vikegna mae Isaka igne ne hironi kaisei nabrou te mala aknu faleheni King Nadab. Aonu mae Basa ne faleheni mana ka narane mana nei hatimare nogna mae soldia re eghu te bara ligohoni namono Gibeton jare Filistia mala magra ka mana. Aonu mae Basa neke tughuni mae King Nadab neke king gna Israel. 28Puhi igne ne thoke mei ka fatilo finogha gna mae Asa king gna Juda.
29King Basa ne aknu falehe ne hui iheire te gnafa teke karha mei ka tharaknagna King Jeroboam. Theo kaisei ka tharaknagna King Jeroboam te karha na, eghume tharaknagna mana na ne kafe hui. Igne ne thofno horoghoto fara ka unha teke chekeni LORD tifa ka nogna mae gloku Profet Ahaeja maegna ka namono biꞌo Saelo. 30Glepo igne neke thoke mei ka tharaknagna King Jeroboam, naugna LORD God gna Israel igne neke diꞌatagna fara ka King Jeroboam ka nakhibo nei ka puhi te batudi mana naiknodi Israel ka nakhibo.
31Thoutonu di keha glepo teke edi King Nadab re, mare rioriso soru ka buka te kiloni mare, Buka Eidi Glepo Teke Edi Hatimare Mae King Di Israel. 32Ka narane te King mae Asa Juda igre, eghuteuna mae Basa te king gna Israel teu igre, phiamare magra koba leuleghu fata.
King Basa gna Israel
33Ka fatilo finogha gna mae Asa te king gna Juda igne, mae Basa thugna King Ahaeja te king gna Israel na. Basa neke king ka namono biꞌo Tiasa varadaki fati finogha. 34Mana jaola ne leghuni puhigna King Jeroboam te thono diꞌa fara na. Mana ne tapla jafra ka nakhibo ka tathagna LORD, eghuteuna mana jaola batudi naikno di Israel ka nakhibo.
161Kaisei narane, LORD ne cheke ka profet Jehu, thugna mae Hanani mala tonu fajiflani cheke igne ka mae Basa. Igne chekegna LORD na, 2“Ghema Basa, tifa na iagho neke kaisei fiti mae kolho, nu gognarona iara neke vahi nigho iagho mala king ranghidi nogu naikno iara te au Israel igre. Nu iagho tapla jafra fabrahu ka nakhibo jateula teke eni King Jeroboam tifa ia neu. Eghuteuna iagho jaola batudi naiknodi Israel igre ka nakhibo. Igne te thono diꞌataguni fara iara ka iagho na. 3Eghume, iara ginauna goigoni nigho iagho baludi naikno te gnafa ka thabuknamu iagho igre. Iara ginauna goigoni ghami ghotilo jateula teke eni iara ka mae Jeroboam tifa ia eghu. 4Jame te lehe keha ka thabuknamu iagho igre ke lamna namono biꞌo na, khuma ginauna mei ghamu thinidi re. Eghuteuna jame te lehe mare mata na, nanghaji re ginauna mei ghamudi mare.”
5Keha glepo teke edi King Basa, nei nogna nolaghi biꞌo te mala funei frunidi naiknore, mare rioriso soruhi ka Buka Eidi Glepo Teke Edi Hatimare Mae King Di Israel. 6Kate lehe mana na, mare ne giugiluni mana Tiasa. Thugna mana mae Ela neke king tughuni mana na.
7Chekegna LORD na ne mei ka mae profet Jehu mala tei cheke ka King Basa nei tharaknagna, eigna LORD ginauna goigonidi mare. Naugna King Basa gne neke edi kmana glepo te thono diꞌa fara te theome doglo ka tathagna LORD jateula King Jeroboam nei tharaknagna teke edila tifa ra. Igre nafnata puhi te thono diꞌatagnadi fara LORD. Naugna Basa jaola neke falehedi vikegna Jeroboam.
King Ela gna Israel
8Ka varadaki namno finogha te king mae Asa Juda igre, Ela thugna mae Basa igne ne kegra king gna Israel. Mana neke king ka namono Tiasa phei finogha.
9Simri kaisei mae komanda, mana mala magra ka King Ela. Mae Simri mae funeigna kaisei nogna tothoghei chariot. Aonu mae Simri ne hironi kaisei nabrou te mala faleheni King Ela. Kaisei narane, king au neu Tiasa, mana koꞌu waen neu ka sugagna mae Arasa mae ihei te mae biꞌo ka sugagna king. 10Aonu mae Simri ne tei ruma ka suga igne ne aknu faleheni King Ela. Eghuteuna mae Simri ne vahini thegna neke king. Glepo igne ne thoke mei ka varadaki fitu finogha te king Asa Juda.
11Ka narane te king mae Simri igre, mana ne aknu falehe mae te gnafa ka tharaknagna mae King Basa baludi kheragna mana re. 12Aonu mana ne thofno goigoni ni fara tharaknagna King Basa na jateula nogna cheke LORD teke chekeni Profet Jehu ranghini King Basa tifa ia. 13Puhi igre ne thoke mei, naugna King Basa ghe thugna mana Ela igre ne tapla jafra ka nakhibo, eghuteuna phiamare batudi naiknodi Israel gre ka nakhibo. Eigna mare ne pogho soru ka mumuju god. Eghuteuna LORD na thono diꞌatagna fara ka glepo te diꞌa te edi mare igre.
14Keha glepo te edi King Ela igre mare rioriso soru ka Buka Eidi Glepo Teke Edi Hatimare Mae King Di Israel igre.
King Simri gna Israel
15Ka varadaki fitu finogha te king mae Asa Juda igre, mae Simri ne king Israel ne au soru Tiasa, eghuteuna mana ne king fitu narane kolho. Ka narane tuare, armi gna Israel na mei ne kegra faligohoni namono biꞌo Gibeton ka kantri Filistia mala magra. 16Kate nomhini mae soldia di Israel gre te aknu falehe mae Simri king gna Israel na, mare ne vahini komanda Omri mala king gna Israel. 17Aonu mae Omri jifla Gibeton balugna nogna armi na, aonu mare tei ne kegra ligohoni namono biꞌo Tiasa mala magra. 18Ka narane igre mae Simri au neu Tiasa, eghuteuna kate laseni mana tela hatahila mare namono igne, mana rikha ne tei ruma ka nogna suga biꞌo king na ne gnubra suga igne ne lehe jare. 19Mana ne lehe naugna mana ne tapla jafra ka nakhibo, eghuteuna jaola mana edi kmana glepo te theome doglo ka tathagna LORD na jateula teke edi King Jeroboam tifa ra neu. Eghuteuna mana batudi naiknodi Israel mala jaola tapla jafra ka nakhibo.
20Keha glepo teke edi King Simri nei thoutonu eigna gaoghatho mala faleheni king teu igre mare rioriso soru ka Buka Eidi Glepo Teke Edi Hatimare Mae King Di Israel.
King Omri gna Israel
21Ke leghugna te lehe mae Simri igne, vikegna Israel na ne fnota pea ka phei tothoghei. Kehare magnahagheni mae Tibni thugna mae Genat te mala king gna Israel. Eghuteuna kehare magnahagheni mae Omri te mala king gna Israel na. 22Nu iheire te leghuni mae Omri igre ne uludi iheire te leghuni mae Tibni. Aonu mae Tibni ne lehe, eghuteuna mae Omri ne king gna Israel.
23Ka tolufulu kaisei finogha te king mae Asa Juda igre, mae Omri ne king Israel. Mana neke king nabotho phei finogha, ulu lahu na mana au neke king ka namono biꞌo Tiasa nabagna namno finogha. 24Ke leghu, mae Omri ne foli thogele Samaria igne ka mae Sama, mae khotogna thogele igne, ka fitusalei kilo silva. Mana ne eni kaisei namono biꞌo ka thogele igne ne kiloni Samaria, ka nanghagna mae Sama, mae ihei teke khotogna glose igne.
25Nu mae Omri ne edi kmana nakhibo te thono diꞌa fara ka tathagna LORD na, salaꞌudi fara mae iheire teke king ke ulugna mana ra. 26Mana leghuni puhigna mae Jeroboam te thono diꞌa fara ia. Mana khibo ka tathagna LORD, nodi God mae Israel. Eghuteuna mana jaola ne batudi naiknodi Israel igre ne tarai ka mumuju god. Aonu LORD ne thono diꞌatagna fara ka nakhibo te edi mare igre. 27Keha glepo te edi King Omri nei nogna nolaghi biꞌo te mala funei frunidi naiknore, mare neke rioriso soru ka Buka Eidi Glepo Teke Edi Hatimare Mae King Di Israel. 28Kate lehe mae Omri na, mare ne giugiluni mana Samaria. Mae Ehab thugna mana igne teke king tughuni mana na.
King Ehab gna Israel
29Ka tolufulu nhana finogha te king mae Asa Juda igre, mae Ehab thugna King Omri ne king gna Israel. Mae Ehab neke funei fruni Samaria varadaki phei finogha. 30Nu mae Ehab ne edi glepo te thono diꞌa fara ka tathagna LORD na, ke tulaodi king te gnafa teke funei fruni ke ulugna mana ra. 31Ehab loku jateula Jeroboam eghu, nu mana diꞌa fara salaꞌuni mae King Jeroboam, naugna mana tolaghi ka Jesebel thugna mae Et-Baal, king gna Saedon, eghuteuna mana ne funu tarai ka god Baal. 32Mana eni kaisei Sugablahi mala tarai ka Baal jare Samaria, eghuteuna mana ne eni kaisei olta ka Sugablahi igne. 33Eghuteuna mana jaola ne fakegra haghe kaisei mumuju god gaꞌase Astarot. Aonu King Ehab ne edi kmana nakhibo te thono diꞌatagnadi fara LORD nodi God mae Israel, ke tulaodi king te gnafa di Israel tifa ra.
34Ka narane te king mae Ehab Israel igre, mae Hiel maegna Betel igne mana neke babana fapulo namono biꞌo Jeriko. Kate loku teu mana ka namono igne, thugna mana, mae Abiram teke kulu karha na ne lehe. Eghuteuna kate eni teu mana grengathagna bara thina na, thugna leghu lahu mana, mae Segub igne jaola ne lehe. Glepo igne ne horoghoto nogna cheke LORD teke chekeni mae Josua thugna mae Nun tifa ia.16:34 Jos 6:26
17Profet Elija cheke eigna Israel ginauna theome nakhete
1Profet Elija mae gna Tisbe, ka nohi Gilead. Mana tei ne cheke eghu ka King Ehab, “Iara nogna mae gloku LORD, nodi God mae Israel te karha te tifa. Ka nanghagna LORD iara na cheke fadoglo ari ka iagho, ginauna na theome nakhete keha finogha. Jare ginauna theo kaisei nakhete ba nabubla nate soru mei na ghilei chekeni iara na teke soru mei nakhete na.”
2Eghuteuna LORD ne cheke eghu ka mae Profet Elija, 3“Iagho jifla ka namono igne mala tei poru ka Jari Kerit ke maghati Khoꞌu biꞌo Jordan. 4Iagho ginauna na tangomana te tei koꞌu ka khoꞌu te au ka vido tuana, iara neke kulu chekehi ka nanghaji ra mala pala mei gano ka iagho.”
5Aonu mana ne leghuni cheke gna LORD igne ne tei au ka Jari Kerit. 6Mana ne koꞌu jare ka khoꞌu ikoi igne, eghuteuna fei hamerane nei fei grafi teuna nanghaji te pala te mei bret nei nafnahi teu koba ka mana na.
Profet Elija ne tei au Serefat ka suga gna kaisei naikno biꞌo
7Mana au neu jare ne ghilei krango khoꞌu ikoi igne, naugna ne theome nakhete. 8Aonu LORD ne cheke eghu ka mae Elija, 9“Iagho tei au ka namono biꞌo Sarefat rhegna Saedon, kaisei glehe kokoi au ka namono biꞌo tuana. Iara la chekehi ka naꞌa te mala togho nigho ka gano na.” 10Aonu mae Elija kegra haghe ne tei Sarefat. Kate tei namo ka grengathagna namono te bara ka thina na, mana ne filoni kaisei naikno biꞌo glehe kokoi te uge gaju teuna. Eghuteuna mana ne cheke eghu ka naꞌa, “Iagho famei katha khoꞌu mala koꞌu iara.” 11Eghuteuna kate tei naikno biꞌo na te mala hata khoꞌu teuna, mae Elija ne eha eghu tei ka naꞌa, “Iagho jaola hata mei keha bret.”
12Eghuteuna gaꞌase igne ne cheke eghu ka mana, “Thono kokhoni ghita fara! Ka nanghagna LORD nou God mae ihei te karha fabrahu te tifa te tifa, iara theo kaisei bret. Iara au kaisei kapu flaoa, nei katha oel eghu kolho. Iara mei hata katha gaju mala gahu katha gano tuana mala ghamu ghepa thugu. Tuana ngala leghu lahu gna ghemi gano ghepa na, jau ke leghu na ghepa ginauna lehe.”
13Nu mae Elija ne cheke eghu ka naꞌa, “Thosei nanga nou, iagho posa ka namono mala gahu gano te chekeni iagho tuana. Nu ulu lahu na iagho eni kaisei bret ikoi ka flaoa tuana mala hata mei ka iara. Eghuteuna ke leghu na iagho tangomana te eni unha te salaꞌui na malami ghopa thumu na. 14Naugna LORD nodi God mae Israel igne ne cheke eghu, ‘Flaoa igne theome tangomana te hui na, eghuteuna oel igne theome tangomana te peso na eghu, ghilei thoke mei narane LORD nate kuru soru mei nakhete ka nauthoglu igne.’ ”
15Aonu naikno biꞌo igne posa ka namono na ne eni unha teke chekeni mae Elija na, eghuteuna leuleghu narane na, naikno biꞌo igne ghe thugna, nei mae Elija eghu, retilo theome kmoꞌe ka gano na. 16Flaoa nei oel teu igre ne theome tangomana te gnafa na jateula teke chekeni LORD ka mae Elija ia neu.
17Ke leghudi igre, thugna nalhaꞌu naikno biꞌo te khotogna suga te au mae Elija igne ne fogra fara ne ghilei lehe. 18Aonu idogna na ne cheke eghu ka mae Elija, “Iagho nogna mae gloku God, naugna unha site eni iagho ka iara gnea? Jau iagho mei agne mala ke ghathodi iara nakhibogu gre, mala faleheni thugu iara gne!”
19Mae Elija ne cheke eghu ka naꞌa, “Iagho hata mei mae sitei na ka iara.” Aonu mae Elija hata mae sitei na ka idogna na, mana pala ne haghe kligna ka chogho te thuru tagna na. Mana ne fathuru soru mae sitei igne ka nogna sape na, 20eghuteuna mana ne tarai heta eghu, “LORD nogu God, naikno biꞌo igne reireghi fakeli ghau iara. Naugna unha sagho te eni puhi biꞌo ka naikno biꞌo ignea? Naꞌa snakre ghau iara mala au agne, aonu iagho lisa lao ne lehe thugna na.” 21Eghuteuna mae Elija ne thuru ke kligna gna mae sitei na thilo fata. Mana ne tarai ka LORD, “LORD, nogu God, iagho ke tusu fapulo nakarha na ka mae sitei igne.”
22Aonu LORD ne nomhini nogna tharai mae Elija igne, eghuteuna mana neke tusu fapulo nakarha na ka mae sitei igne neke keli fapulo! 23Mae Elija pala neke soru funu ka chogho kligna na neke tusu fapulo ka idogna na, ne cheke eghu, “Filo sagho, thumu iagho na kela karhahi!”
24Aonu naikno biꞌo igne ne cheke eghu ka mae Elija, “Tutuani fara, iara gognaro na lase nigho iagho kaisei nogna mae gloku God. Eghuteuna unha te chekeni iagho na thofno mei funugna ka LORD!”
18Mae Obadaea ne thafoni Profet Elija
1Ka fatilo finogha te theome nakhete igre, LORD ne cheke eghu ka profet Elija. “Iagho tei filoni King Ehab. Eigna iara ginauna na theome raugha na kuru meini nakhete na.” 2Aonu mae Elija kegra haghe ne tei filoni King Ehab.
Ka narane igre, grofo na thofno diꞌa fara jare Samaria. 3King Ehab ne kiloni mae Obadaea mala tei filoni mana. Mae Obadaea gne kaisei mae biꞌo te loku ka sugagna king. Eghuteuna mana mae mala tarai nei ghatho tahuni LORD. 4Kate aknu falehe te gnafa Kuin Jesebel nogna profet LORD igre na, mae Obadaea ne hata kaisei gobi mae profet te karha teure ne tei pophoru ke lamnadi phei gluma thina. Mana tufa mae profet igre ne glimafulu mae ka keha na, eghuteuna glimafulu mae ka keha na neu. Eghuteuna mana ne faghamudi nei fakoꞌudi neu koba mae profet igre leuleghu narane. 5Aonu, mae Ehab ne cheke eghu ka mae Obadaea, “Tapa mala tei filo ka glogu te ikodi nei ka glokha khoꞌu teu te au tafri ka noda vido theda ra. Glahula tapa tangomana te filodi keha buburu ka vido tura maladi nogu hose nei dongki teu iara igre, glahu lehe reꞌe.” 6Aonu phiamare sopa thei ne filo tongana ka vido te gnafa te chekedi mae Ehab igre.
7Kate nolo te tei na, mae Obadaea ne thafoni profet Elija. Eghuteuna mae Obadaea ne filo glani ni mana, eghuteuna mae Obadaea pogho soru pari ne ghusna eghu, “Iagho nogu mae funei iara mae Elija ngala sia?”
8Mae Elija ne cheke eghu, “Uve. Iara mae Elija ngala. Iagho ke pulo mala ke cheke ka King Ehab, iara auhi agne.”
9Mae Obadaea ne cheke eghu, “Mae biꞌo, naugna unha sagho te magnahaghei lisa lao ghau iara ka khamegna mae Ehab gnea, mala falehe ghau iara? Iara neke theome eni kaisei glepo te diꞌa! 10Ka nanghagna LORD mae ihei te karha te tifa, iara thofno cheke kate tutuani ka iagho, King Ehab neke kurudi nogna mae glokure mala tei tongana ka kantri te gnafa ka nauthoglu igne mala hiro nigho iagho. Jame kaisei mae king chekeni te thosei au iagho ka nogna kantri na teuna, mana na eni kaisei cheke te nheta fara mala laseni te tutuani nogna cheke mana igne. 11Nu gognarona iagho cheke ka iara mala tei cheke eghu iara ka nogu funei na, ‘Mae Elija na au agne.’ 12Iara theome laseni aheva Tharunga gna LORD nate hata nigho te tei kate jifla koko nigho iara na. Jame te tei cheke iara ka King Ehab, eghuteuna theome filo nigho mana teuna, mana ginauna falehe ghau iara. Neuba, iara ghatho tahuni nei pogho soruni eghu koba LORD funu suagu. 13Jau iagho theome nomhini unha teke eni iara kate falehedi koba Kuin Jesebel nogna Profet LORD ra. Iara neke pophoru kaisei gobi Profet ke lamnadi phei gluma thina. Iara lilisei glimafului ka keha na, eghuteuna glimafului ka keha na. Eghuteuna iara fei ghedi gano nei khoꞌu eghu leuleghu narane ka mare. 14Nu gognarona iagho cheke ghau iara mala tei cheke eghu ka nogu funei na, ‘Mae Elija na au agneu.’ Jame te chekeni iara te au teu iagho agne na, mana ginauna falehe ghau iara!”
15Nu mae Elija ne cheke eghu ka mana, “Iagho thosei mhaghu. Iara nogna mae gloku LORD mae ihei te au nolaghi fateote’o te karha te tifa. Tutuani fara, ka nanghagna LORD, King Ehab ginauna filo ghau iara ka narane gognarogne.”
King Ehab ne filoni profet Elija
16Aonu mae Obadaea tei ne thafoni King Ehab ne cheke ka mana, eghuteuna mae Ehab kegra haghe ne tei cheke faheta ka profet Elija. 17Eghuteuna kate filoni mae Elija na, mana ne cheke eghu, “Tore! Iagho si mae te ei puhi biꞌo agne Israel ia?”
18Nu mae Elija ne cheke eghu ka mana, “Theo! Iara theome mae mala ei puhi biꞌo agne Israel. Iagho! Iagho baludi tharaknagna mae kmamu ra! Naugna ghotilo ne tiromi leghuni chekegna LORD na, eghuteuna ghotilo tarai ka mumuju god Baal. 19Gognarona iagho kilo meidi naikno di Israel ra mala mei thafo ghau iara ka Thogele Kamel. Eghuteuna iagho hata mei fati gobi glimafulu profet nogna Baal ra baludi fati gobi profet nogna Astarot te reireghi Kuin Jesebel ra.”
Profet Elija ne fariuriudi nogna profet Baal
20Aonu King Ehab ne fatei cheke ka naikno te gnafa Israel, nei ka hatimare mae profet, mala kafe mei ka Thogele Kamel. 21Profet Elija kegra ke uludi naiknore ne cheke eghu, “Niha fata au tami si ghotilo phei nafnata gaoghatho igre ia? Jame LORD gne te God tutuani na, leghuni mana, nu jame Baal gne te god tutuani na, leghuni mana.”
Nu naiknore ne theome ghagri kaisei cheke.
22Mae Elija ne cheke eghu, “Baal na au nogna fati gobi glimafulu profet, nu kaisei iara ngala te au na ka nogna profet LORD ra. 23Ghotilo hata mei phei buluka nalhaꞌudi. Iara magnahaghei ghami ghotilo nogna profet Baal ra ginau vavahi kaisei buluka nalhaꞌugna mala aknu falehe, eghuteuna ghotilo vahe faꞌikodi. Aonu ghotilo lilisei nafnahi re ke kligna gaju, nu ghotilo thosei fahaghe khaꞌaghi tagna eghu. Eghuteuna iara ginauna na jaola eni jateula tuana eghu keha na. 24Ghotilo nogna profet Baal ra tarai ka nomi god na, eghuteuna iara ginauna tarai ka LORD. Eghuteuna God mae ihei te snakre mei khaꞌaghi igne na ngala te thofno God te tutuani na.”
Kate nomhini naiknore cheke igne, mare ne thagru eghu fabiꞌo, “Unha te chekeni iagho igne thofno doglo fara!”
25Aonu mae Elija ne cheke eghu ka nogna profet Baal te kegra teu jare igre, “Naugna te kmana ghotilo gne, ghotilo na kulu eni nomi fafara na. Ghotilo na hata kaisei buluka nalhaꞌugna mala tarabanau. Ghotilo thosei eꞌei khaꞌaghi, nu ghotilo tarai ka nomi god Baal mala kuru mei mana khaꞌaghi na.” 26Aonu mare ne hata keha buluka nalhaꞌugna na ne tarabana neu.
Eghuteuna mare ne funu tarai ka Baal hamerane ne ghilei farihotei aublatha. Aonu mare ne eha eghu fabiꞌo, “Lord Baal! Fanomho mei ka nomi tharai ghehati gre!” Aonu mare ne ragi faligohoni olta teke horo mare na, nu theo kaisei cheke tughu te mei funu ka god Baal.
27Farihotei aublatha, mae Elija ne funu maꞌedi mare ne cheke eghu, “Eha fabiꞌo si ghotilo! Tutuani, mana kaisei god! Jau mana gnafau. Jau mana au ka suga ikoi. Jau mana tei au delei! Jau mana thuru ihou, eghume ghotilo tei mala fadofrani mana!” 28Aonu nogna profet Baal igre ne eha fabiꞌo fara. Eghuteuna mare ne leghuni nodi kastom thedi na ne funu vahedi thedi ka naflahi biꞌo nei ka grojo ne ghilei jifla mei dadara ka thinidi re. 29Naublatha thongana na te ghilei thokeni vido mala fafara fei grafi na, mare eha fabiꞌo jateula naikno te noli ra neu. Nu theo kaisei cheke tughu te mei ka mare na, theo kaisei naikno te fanomho ka mare na, eghuteuna theo kaisei god te fanomho ka nodi cheke mare igre.
30Profet Elija ne cheke eghu ka naiknore, “Ghotilo kafe mei namo ka iara agne.” Aonu mare ne kafe mei ne khapru faligohoni mana. Eghuteuna mana neke funu babana haghe nogna olta LORD teke paꞌe soru mare igne. 31Aonu mana ne hata nabotho phei thina, thina igre nanaba ka nabotho phei vike teke karha mei ka nabotho phei thugna mae Jekop, mae ihei LORD te kiloni mana Israel. 32Eghuteuna mae Elija hata nabotho phei thina igre ne babana haghe olta na ka nanghagna LORD. Aonu mana ne dokha kaisei jolohomno falithui ni olta igne. Jolohomno igne biꞌo nabagna nabotho glima lita khoꞌu te au tagna na. 33Aonu mae Elija ne lilisei gaju igre ke kligna olta. Eghuteuna mana ne vahe faꞌikoi buluka nalhaꞌugna igne, ne lilisei ke klignadi gaju igre. Aonu mana ne cheke eghu, “Ghotilo toho fafodu fati botol biꞌo are ka khoꞌu mala tofa ke klignadi nafnahi te mala fafara are baludi gaju are.” Eghuteuna mare ne leghuni unha te chekeni mana na.
34Mae Elija neke cheke eghui, “Ke laoi si ghotilo.”
Eghuteuna mare neke tofa lao khoꞌui. Eghuteuna mana neke cheke eghui ka mare, “Ke eni fatilo fata na.” Eghuteuna mare neke eni fatilo fata na. 35Eghuteuna khoꞌu te tei faligohoni olta igne nei jolohomno teu igre fodu ne sala’ui fara.
36Eghuteuna fei grafi ka vido mala fafara na, profet Elija lao ka olta na ne tarai, “LORD, iagho nogna God mae Ebraham, nogna God mae Aesak nei nogna God mae Israel. Iagho falase mei gognarogne iagho te nomi God ghehati maemi Israel, eghuteuna iara gne nou mae gloku iagho, eghuteuna iara eni igne, naugna iagho neke cheke ranghi ghau iara. 37LORD, fanomho mei ka nogu tharai iara gne, eghuteuna iagho eni jateula unha te toreni iara igne eghu. Eghuteuna naikno te kegra teu agne gognaro igre, ginauna laseni te kaisei iagho ngala God te tutuani na. Eghuteuna iagho ginauna tuthughu nagnafadi naikno igre mala ke pulo mei ka iagho.”
38LORD nomhini nogna tharai mana igne ne kuru soru khaꞌaghi na ne gnhubra fahui fafara igne. Eghuteuna gaju, thina, glose, nei khoꞌu eghu teke au faligohoni olta igne ra ne kafe moja ne hui.
39Kate filoni igne, naiknore ne khoko soru pari ka glose na ne eha eghu, “LORD ngala God te tutuani na! LORD ngala God te tutuani na!”
40Aonu profet Elija ne cheke eghu, “Ghotilo haru famaku nogna profet Baal are, thosei snakreni kaisei profet mala rikha!” Aonu mare ne kafe haru famakudi ne hui. Eghuteuna Elija hata mae profet igre ne soru ka Glogu Khoꞌu Kison ne kafe aknu falehe jare.
Nhigra aho na ne nhigho
41Profet Elija ne cheke eghu ka King Ehab, “Iagho faghose tei ghamu nei koꞌu eghu, naugna iara la nomhinihi naogla gna nakhete biꞌo na ginauna mei.” 42Aonu King Ehab neke pulo mala ghamu, nu mae Elija ne haghe ka thogele Karmel. Mana turupuku soru pari ka glose na ne tarai.
43Eghuteuna mana ne cheke eghu ka nogna mae gloku na, “Iagho tei filo fararu ka thongna gno.”
Aonu mana tei ne filo. Kate ke pulo mei na, mana ne cheke eghu, “Iara theome filoni kaisei glepo.”
Profet Elija ne kuru fapuloni mana fitu fata.
44Kate pulo mei ka fafitu fata na, mana ne cheke eghu, “Iara filoni kaisei khoveo ikoi kolho te haghe ka thongna na, nu ikoi fara jateula khame naikno eghu kolho.”
Aonu mae Elija ne cheke eghu ka mana, “Iagho tei filoni king, eghuteuna iagho chekeni mana mala tarabana nogna chariot na mala faghose tei ka namono. Glahu nogra mana ka nakhete.”
45Eghuteuna theome raugha, gromno igne ne thafru ka maloa na, eghuteuna nuri na ne funu ghaghafa mei, aonu nakhete biꞌo na ne soru mei funu kligna. Eghume King Ehab ne saghe ka nogna chariot na neke pulo Jesrel. 46Eghuteuna nogna nolaghi LORD na ne mei ka mae Elija, eghuteuna mana ne haru famaku nogna pohe na ne chari uluni King Ehab ne kulu tei Jesrel.
19Profet Elija rikha ne tei ka Thogele Sanai
1King Ehab neke pulo Jesrel ne toutonu ka Kuin Jesebel gobigna lepo teke edi Profet Elija re. Eghuteuna mana jaola ne toutonu eigna te falelehe mae Elija nogna profet te gnafa Baal. 2Aonu Kuin ne fatei cheke igne ka mae Elija, “Iara ginauna falehe nigho iagho jateula teke falehedi iagho nogna profet Baal ra eghu. Nathuꞌu jateula gognarogne teuna, iagho ginauna lehe. Jame te theome eni iara igne na, god tuare tangomana te falehe ghau iara na.”
3Kate nomhini mae Elija cheke igne, mana ne mhaghu nogna fara ne rikha. Mana hata balugna nogna mae gloku na, eghuteuna phiamare rikha ne tei ke mata Juda. Eghuteuna mana ne snakreni nogna mae gloku na mala au ka namono biꞌo Bereseba. 4Aonu mae Elija nolo kaisei narane thongana ne tei ka namono nagou na. Mana tei ne filoni kaisei gaju ikoi ne tei gnokro ka naungo gna gaju igne ne tarai, “Nabahi! LORD, iagho hata fadelei nakarhagu iara gne. Te keli na iara mala lehe jateula mae kmagu ra eghu kolho.” 5Aonu mana thuru soru ke parigna gaju igne ne thuru iho.
Eghuteuna kate thuru teu mana igne, kaisei engel megei nga ne mei habo ka mana ne cheke eghu, “Iagho kegra haghe ghamu.” 6Aonu mana kegra haghe ne filoni kaisei bret teke gahu ka thina ngaja, balugna kaisei botol khoꞌu. Mana ghamu nei koꞌu neu. Eghuteuna gnafa teuna, mana neke thuru soru pari.
7Eghuteuna engel nogna LORD igne mei ne fadofrani mana ne cheke eghu, “Khegra haghe ghamu. Jame te theo iagho na, iagho ginauna theome naba te tei na.” 8Aonu mana kegra haghe ne ghamu nei koꞌu neu. Eghuteuna mana rheta ne nolo nabagna phiatutu narane ne ghilei tei posa ka Thogele Sanai, nogna thogele blahi God. 9Ka vido igne mana tei ne ruma ka kaisei gluma thina ne au neu jare.
Aonu LORD ne ghusna eghu ka mana, “Elija! Iagho mei eni unha agne?”
10Eghuteuna mana ne cheke eghu, “LORD, iagho mae ihei te au nolaghi fateote’o. Leuleghu fata na iara thofno ghatho tahu nigho ne loku ranghi nigho. Nu naiknodi Israel igre, tirodini nou nhaꞌa cheke iagho na. Mare paꞌe soru nou olta iagho ra, eghuteuna mare aknu falehe nou profet iagho ra. Kaisei iara ngala te au na, eghuteuna mare jaola fariuriu mala falehe ghau iara.”
11Eghuteuna LORD ne cheke eghu ka mana, “Iagho jifla tei kosi, eghuteuna iagho ari thafo ghau iara ke kligna thogele, naugna Iara LORD namo mei salaꞌu agne.”
Eghuteuna mana ne kuru mei kaisei nuri biꞌo jateula kaisei saeklon neu ne nghali thogele igne ne phike thina re. Nu LORD na theome au ka nuri igne. Ke leghugna nuri igne, glose na nghali ka nakheu. Nu LORD na jaola theome au ka nakheu igne. 12Ke leghugna nakheu igne, khaꞌaghi biꞌo ne jifla mei. Nu LORD na jaola theo ka khaꞌaghi igne. Aonu ke leghugna khaꞌaghi igne, kaisei naogla ikoi ne cheke mei. 13Kate nomhini profet Elija naogla igne, mana ne toku tafru tathagna nei foflogna teure ne jifla mei ne kegra ke ulugna gluma thina igne.
Aonu mana ne nomhini LORD ne cheke eghu mei ka mana, “Ghema Elija, unha te mei eni iagho agne na?”
14Mana ne cheke eghu, “LORD, iagho mae ihei te au nolaghi fateote’o. Leuleghu fata na iara thofno ghatho tahu nigho fara ne loku ranghi nigho. Nu naiknodi Israel igre tirodini nou nhaꞌa cheke iagho na. Mare paꞌe soru nou olta iagho ra, eghuteuna mare aknu falehe nou profet iagho ra. Kaisei iara ngala te au na, eghuteuna mare jaola fariuriu mala falehe ghau iara.”
15Aonu LORD ne cheke eghu, “Iagho ke pulo mala tei ka namono nagou rhegna namono Damaskas. Kate tei iagho jare na, iagho tofa oel ka phaꞌugna mae Hasael, fablahini mana mala king gna Siria. 16Eghuteuna iagho tofa oel ka phaꞌugna mae Jehu, thugna mae Nimsi mala king gna Israel. Eghuteuna iagho tofa oel ka phaꞌugna mae Elisa, thugna mae Safat maegna Abel-Mehola, fablahini mana mala profet ke tughu nigho iagho. 17Kate king mae Hasael igne, mana ginauna na aknu falehe kmana naikno. Jame keha te rikhani mana na, mae Jehu ginauna aknu falehedi mare. Eghuteuna jame keha te rikhani mae Jehu na, mae Elisa ginauna aknu falehedi mare. 18Neuba, iara au fitu thogha naiknodi Israel te tirodi pogho soruni nei gnanghoni teu mumuju god Baal, eghuteuna mare ginauna theome lehe.”
Mae Elisa ne leghuni profet Elija
19Profet Elija jifla ka Thogele Sanai neke pulo Israel. Eghuteuna mana tei ne hironi mae Elisa, thugna mae Safat. Elisa loku ka nogna nagare na ka kaisei plao19:19 plao gaju mala dokha fapila glose te korho ka phei buluka te korho ka phei buluka. Eghuteuna nogna mae gloku mana re loku ka keha nabotho kaisei plao mala dokha glose. Aonu mae Elija ne hata koko nogna pohe brahu na ne nhaꞌa lao ka mae Elisa, igne kaisei fagaglana eigna mae Elisa teke tughuni mana na. 20Mae Elisa lisa soru nogna plao na ne leghuni mae Elija. Mana ne cheke eghu, “Snakre ghau iara mala tei kubaedi iara ido ghe mama ra, eghuteuna iara ginauna nake pulo mei mala leghu nigho iagho.”
Elija ne cheke eghu ka mana, “Iagho ke pulo. Nu iagho ghaoghatho fakeli ka unha te eni iara ka iagho igne.”
21Ke leghu mae Elisa neke pulo ka nogna nagare na. Mana ne aknu falehe phei nogna buluka ra, eghuteuna mana ne koko lao ka khaꞌaghi thaba mala plao ra, eghuteuna gahu nafnahidi phei buluka igre ka khaꞌaghi. Aonu mana ne tufa nafnahi igre ka naikno gna namono na. Gnafa teuna, mana tei ne leghuni profet Elija mala toghoni mana.
20King Ben-Hadad gna Siria
1Ben-Hadad king gna Siria igne, mana ne kafe kilo meidi nogna soldia re. Eghuteuna keha tolufulu phei king ne mei balu nodi armi mala toghoni mana, mare mei balu nodi hose nei chariot eghu mala magra. Aonu mare tei ne kegra ligohoni namono biꞌo Samaria ne magra ka naiknodi Israel. 2King Ben-Hadad kurudi keha mae ne tei ka King Ehab gna Israel, 3ne cheke eghu ka mana, “Nou silva nei gol teu iagho are nogu iara, eghuteuna famane khetomu nei thumu teu iagho are jaola kafe nogu iara.”
4Aonu King Ehab ne cheke tughuni cheke igne, “Iagho nogu king nei nogu funei eghu iara. Unha te chekeni iagho igne thofno doglo fara. Iara baludi nogu gobigna lepo te au ka iara igre nou iagho.”
5Theome raugha King Ben-Hadad neke kurudi nogna mae glokure mala tei filoni King Ehab ne cheke eghu ka mana, “Iara neke chekehi ka iagho te mala famei nou silva te gnafa, nou gol te gnafa teura baludi khetomu nei thumu teu iagho are ka iara. 6Nu nathuꞌu na jateula gognarogne teuna, iara ginauna kurudi nogu mae funei gre mala ari filo ka sugamu iagho na, nei ka sugadi nou mae funei iagho are eghu. Unha te magnahagheni mare na, mare ginauna hata baludi tei.”
7Aonu King Ehab nomhini igne, mana ne kilo meidi hatimare mae mala baubatu te gnafa Israel, ne cheke eghu ka mare, “Filo ghotilo ia! Mae igne magnahaghei te mei goigoni ghita tahati! Ulu lahu na, mana toredi khetogu nei thugu teu iara igre, baludi nogu silva te gnafa, nei nogu gol te gnafa teu iara igre, nu iara theome gleꞌani nogna cheke mana igne.”
8Nu nogna mae mala baubatu nei naikno teu mana igre ne cheke eghu, “Iagho thosei leghuni nogna cheke mana igne. Iagho theome tangomana te eni puhi tuana.”
9Aonu mae Ehab ne cheke eghu ka mae teke hata nonomho teke mei igre, “Ghotilo cheke eghu ka King Ben-Hadad, ‘Nogu funei iara ia, iara nou mae gloku iagho. Iara tangomana te eni unha te chekeni iagho ululahu ia, nu unha te chekeni iagho gognarogne iara theome tangomana te eni na.’ ” Aonu mare neke pulo ka King Ben-Hadad neke cheke ka mana cheke igre.
10Aonu, King Ben-Hadad neke fatei cheke igre ka King Ehab, “Iara ginauna kuru ari kmana soldia mala ari roꞌeni Samaria. Eghuteuna mare ginauna na paꞌe soru nomi suga ghotilo are ghilei vuhai chara kolho. Jame te theome eni iara igne na, nogu god iara igre ginauna falehe ghau iara.”
11Nu king gna Israel igne ne cheke eghu, “Ghotilo tei cheke eghu ka mana: ‘Soldia te ao ngala te funu tei nga ka magra na, mana theome tangomana te cheke fahaehaghe jateula soldia teke ulunihi magra na teuna.’ ”
12Ka narane igne, King Ben-Hadad baludi keha king igre ne koꞌu waen neu ka nodi suga tapuale re. Eghuteuna kate nomhini mae Ben-Hadad nogna cheke King Ehab igne, mana ne cheke ka nogna soldia re mala tarabana mala tei magra Samaria.
13Nu ka narane tuana la, kaisei mae profet ne tei ka King Ehab ne cheke eghu ka mana, “LORD ne cheke eghu, ‘Nogna soldia King Ben-Hadad igre kmana fara, nu iagho thosei nanga nou eghu. Naugna gognarona ghotilo ginauna uludi mare, eghume ghotilo ginauna lase ghau iara LORD.’ ”
14Aonu mae Ehab ne ghusna eghu ka profet, “Ihei nate magra ka mare te mala uludi mare na?”
Eghuteuna Profet ne cheke eghu, “Igne unha te chekeni LORD na: ‘Hatimare mae soldia majaghani te au ke paridi hatimare mae komanda ka provins te gnafa igre nate magra na.’ ”
King neke ghusna eghui, “Nu ihei nate cheke te mala fufunu magra na?”
Eghuteuna profet ne cheke eghu ka mana, “Iagho ngala!”
15Aonu King Ehab ne kafe kilo meidi hatimare mae soldia te gnafa te au ke paridi hatimare mae komanda ka Provins. Mae soldia igre thokeni phei gobi tolufulu phei. Eghuteuna mana jaola ne kilo meidi keha soldia di Israel, eghuteuna mare te gnafa na thokeni fitu thogha. Eghuteuna ne kaikaliti mala magra.
16King Ben-Hadad baludi tolufulu phei king igre, mare koꞌu waen neu ka nodi suga tapuale re. Farihotei aublatha, kate koꞌu te funu thaviru tafri teu mare na, King Ehab baludi hatimare mae soldia te mei balugna mana igre, mare tei ne magra ka nogna armi King Ben-Hadad. 17Hatimare mae nodi soldia mae provins igre te kulu tapla ulu na.
Aonu, King Ben-Hadad ne kurudi keha mae soldia mala tei filoni unha te eni King Ehab. Eghuteuna mare ne cheke ka mana te keha mae la jiflahi Samaria.
18Aonu, King Ben-Hadad ne cheke eghu, “Jau mare mei mala magra, ba mei ka pharikeli. Neuba, ghotilo tei lokidi mare, nu ghotilo thosei falehedi mare eghu.”
19Nogna soldia King Ehab teke kulu tei ului igre ne funu magra. Eghuteuna armi biꞌo na ne mei ke leghudi mare. 20Mare ne aknu falehe ne hui soldia di Siria teke tarabana mala mei magra ka mare teku ra. Aonu hatimare mae soldia di Siria ra mhaghu ne rikha, nu mae soldia di Israel ra ne tei ke leghudi mare. Nu King Ben-Hadad ne tei ka nogna hose na ne rikha baludi keha nogna soldia te saghe ka hose. 21Eghuteuna King Ehab ne jifla balugna nogna armi na, eghuteuna mare tei ne aknu falehe soldia di Siria. Eghuteuna mare thofno goigonidi fara nodi hose nei chariot teu armi gna Siria.
22Ke leghugna igne, mae profet igne tei ka King Ehab, ne cheke eghu ka mana, “Iagho ke pulo mala ke farerheta nou armi na, eghuteuna iagho ghaoghatho fakeli eigna unha nate eni iagho ginauna. Naugna king gna Siria na ginauna nake pulo mei ka finogha te mei gne mala magra ka iagho.”
Armi gna Siria na mei ne magra ka armi gna Israel
23Ke leghugna igne, hatimare nogna mae biꞌo King Ben-Hadad igre ne cheke eghu ka mana, “Nodi god naiknodi Israel na, god gna thogele kolho, naugna igne te ulu ghita tahati mare na. Nu jame te tei magra tahati ka mare ka sare na, tahati ginauna tangomana te uludi mare na. 24Nu ulu lahu na, iagho thosei snakredi tolufulu phei mae king ra te mala komanda ka mae soldia igre, nu iagho vavahi thofno komanda te keli mala tughudi mare. 25Nu iagho hata kmana soldia jateula teke ululahu ra eghu, eghuteuna iagho jaola hata kmana hose nei chariot eghu. Eghuteuna tahati ginauna tei magridi mare ka sare, jame te eghu tahati na, tahati ginauna tangomana te uludi mare na.” Aonu King Ben-Hadad ne kelitagna ka unha te chekeni mare na.
26Ka keha finogha ke leghugna nhigra te reka fara na, King Ben-Hadad ne hata nogna armi na ne tei ka namono Afek mala magra ka armi gna Israel. 27King Ehab jaola ne kiloni nogna armi na, eghuteuna mare ne tarabana nodi gobigna lepore mala tei magra ka armi gna Siria. Aonu mare tei ne au rhegna vido te au teu armi gna Siria igne. Eghuteuna armi gna Israel na ne tei namo ka armigna Siria. Eghuteuna armi gna Israel na ikoi fara jateula phei tothoghei nanigot eghu kolho. Nu armi gna Siria igne fodu fara ka vido te gnafa ke kosi namono Afek.
28Aonu mae profet tei ne cheke eghu ka King Ehab, “Igne unha te chekeni LORD na: ‘Te ghathoni mae soldia di Siria igre na, iara gne God gna thogele kolho, theome God gna sare. Eghume, neuba mare ne kmana fara, iara ginauna snakre ari ka khamemu iagho armi biꞌo igne. Eghuteuna iagho ginauna laseni te Iara LORD.’ ”
29Ka narane tuare, soldia di Siria nei soldia di Israel teu igre au neu ka nodi suga tapuale re. Mare au fari khasai neu fari thedi nabagna fitu narane. Ka fafitu narane na, mare ne fufunu magra na. Ka narane igne, Israel ne aknu falehe kaisei gobi thogha soldia gna Siria. 30Eghuteuna keha soldia di Siria te karha teura ne kafe rikha ne tei ka namono Afek. Nu gringni thinagna namono na ne grofo soru ne lehe keha varadaki fitu thogha ka mare. Eghuteuna King Ben-Hadad ne jaola ne rikha ne tei lamna namono biꞌo ne tei poru ka kaisei suga.
31Aonu nogna mae biꞌo mana re ne cheke eghu, “Unha te nomhini ghehati na, king di Israel re thofno keli fara. Te keli na iagho snakre ghami ghehati mala pipichi pohe thona kolho, eghuteuna ghehati haru gnarho ka grarami gre, fagaglana gna nomi diꞌanagnafa na. Aonu ghehati ginauna tei filoni king gna Israel mala laseni mana te au ghehati ke parigna nogna nolaghi mana na, mala theome falehe nigho mana.”
32Aonu mare ne pipichi ka pohe thona, eghuteuna mare ne haru gnarho ka phaꞌudire neu ne tei filoni King Ehab ne cheke eghu ka mana, “King Ben-Hadad na mala nou mae gloku iagho kolho. Mana neke tore nigho iagho mala thosei faleheni mana.”
Eghuteuna King Ehab ne cheke eghu ka mare, “Karhau ngala si mana ia? Mana kheragu keli iara.”
33Nogna mae biꞌo mae Ben-Hadad igre magnahaghei kaisei fagaglana ka mae Ehab. Aonu kate kegra haghe mae Ehab te kiloni mae Ben-Hadad gne kheragna keli teu na, mare ghosei ne cheke eghu, “Tutuani! Mae Ben-Hadad gne kheramu keli iagho.”
Aonu mae king Ehab ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo tei hata meini mana ka iara agne.” Kate mei mae Ben-Hadad na, mae Ehab ne cheke ka mana mala saghe balugna ka nogna chariot na.
34King Ben-Hadad ne cheke eghu ka mana, “Iara nake tusu fapulo ka iagho namono biꞌo teke hata mae mama ka mae kmamu iagho tifa ra. Iagho tangomana te eꞌei bisnis Damaskas jateula teke eni mae mama Samaria tifa ia eghu.”
King Ehab ne cheke eghu, “Jame te cheke tutuani iagho ka igne na, iara ginauna snakre nigho iagho mala tei ka nasnagla.” Aonu phei mae king igre ne nhaꞌa cheke pharikeli, eghuteuna mae Ehab snakreni mae Ben-Hadad ne tei ka nasnagla.
Kaisei profet ne cheke faparini King Ehab
35Ka narane igne, cheke gna LORD na ne mei ka kaisei mae profet te au ka kaisei tothoghei profet. LORD neke cheke ka mae profet igne mala chekeni kaisei mae mala cheke eghu mana, “Puri ghau iara sagho!” Nu mae ihei teke cheke lao mana tagna igne ne tirogna. 36Aonu mae profet igne ne cheke eghu ka mana, “Naugna iagho ne theome leghuni chekegna LORD na, kaisei lion ginauna mei falehe nigho.” Kate jifla mana na kaisei lion mei faleheni mana.
37Eghuteuna mae profet igne figri lao ka keha mae na ne cheke eghu, “Puri ghau iara sagho!” Aonu mana purini mae profet igne ne fnera. 38Aonu mae profet igne ne pipiha tafru tathagna re mala theome filo glani ni naiknore. Eghuteuna mana tei ne kegra ka nabrou na ofoni King Ehab te mei salaꞌu ka nabrou na. 39Kate mei salaꞌu king na, mae profet igne ne eha eghu ka mana, “King, iara neke tei ka magra, eghuteuna kaisei noda soldia tahati na neke hata kaisei naoka teke lolhokuhi mare na. Mana mei ne lilisei ka khamegu iara na ne cheke eghu, ‘Iagho reireghi fakelini mae igne. Jame te rikha mana na, iagho ginauna lehe tughuni nakarha gna mana na, ba iagho ginauna foli faen ka tolufulu fati kilo silva!’ 40Nu mae naoka igne ne dofini kate rugusi tafri teu iara ka keha glepore!”
Aonu king ne cheke eghu, “Iagho chekenihi te mala para nigho themu na. Eghume, eni sagho eghu.”
41Mae profet igne megeinga ne hata koko pohe ka tathagna re, eghuteuna king ne filo glani mae igne kaisei mae profet. 42Eghuteuna profet ne cheke eghu ka mana na, “Naugna iagho ne fakarhini King Ben-Hadad, mae ihei teke chekeni mala lehe teku ia iagho mala lehe tughuni mana, eghuteuna nou naikno iagho are ginauna jaola mala lehe tughudi nogna naikno mana ra.” 43Aonu king gna Israel igne neke pulo Samaria diꞌatagna balu diꞌanagnafa.
21Nogna nagare mae Nebot
1Igne thoutonu eigna nogna nagare grep mae Nebot te au rhegna nogna suga biꞌo King Ehab jare Jesrel. 2Kaisei narane, King Ehab ne cheke eghu ka mae Nebot, “Famei ka iara nou nagare iagho ana mala joꞌu gano iara tagna, naugna ne namo fara ka nogu suga biꞌo iara gne. Iara ginauna nake tughu kaisei nagare teke kelignai tuanai, ba jame te magnahaghei iagho na, iara ginauna foli ka iagho.”
3Nu mae Nebot ne cheke eghu ka mana, “Glose tuana nodi glose vikegu iara, funu ka kuꞌemi tifa ra ghilei mei posa ka narane gognarogne. Theome doglo ka tathagna LORD na jame te snakre ari iara ka iagho na.”
4Aonu king Ehab neke pulo ka suga na, eghuteuna mana ne diꞌanagnafa gna fara ka nogna cheke mae Nebot igre. Eghuteuna mana tei ne thuru ka nogna sape na ne figri lao fei gringni na, ne tirogna ghamu.
5Kuin Jesebel, khetogna na filoni igne ne ghusna eghu ka mana, “Naugna unha sagho te diꞌanagnafa te theome ghamu gnea?”
6Eghuteuna mana ne cheke eghu ka naꞌa, “Iara neke toreni mae Nebot mala foli nogna nagare mana na neku, ba jame te magnahaghei mana na, iara tangomana te snakre lao ka mana keha nagare. Nu unha te chekeni mana ka iara na, mana theome tangomana te snakreni ka iara na.”
7Jesebel ne cheke eghu ka mana, “Ba, iagho theome king gna Israel sia? Khegra haghe sagho ghamu, thosei nanga nou! Iara ginauna tusu ari ka iagho nagare tuana.”
8Aonu Kuin Jesebel ne rioriso letas ka nanghagna king, eghuteuna lilisei fagaglana gna mana ka letas igre. Naꞌa ne fatei letas igre ka nogna mae biꞌo te gnafa king, nei ka keha mae mala baubatu ka namono Jesrel, namono gna mae Nebot.
9Ka letas igne naꞌa ne cheke eghu,
“Ghotilo vahini kaisei narane mala tarai nei dangna eghu. Ka narane tuana ghotilo kilodi mae biꞌo te gnafa ra. Eghuteuna ghotilo fagnokroni mae Nebot baludi mae biꞌo ka sape nafnakno. 10Ghotilo hata mei phei mae mala vuavuha cheke, phei mae igre mala gnokro rhegna mana mala cheke faparini mana ke uludi hatimare mae biꞌo. Phiamare mala cheke chaghi eigna mana te cheke faparini God nei jaola cheke faparini king. Eghuteuna ghotilo hata fajiflani mana mala fada falehe ka thina.”
11Aonu goro mae biꞌo nei keha mae mala baubatu teu igre ne leghuni unha teke riorisoni kuin ka letas na igne. 12Mare ne vahini kaisei narane mala tarai nei dangna eghu ne kilo meidi mae biꞌo re. Mare ne fagnokroni mae Nebot baludi hatimare mae biꞌo. 13Aonu mare hata ne mei phei mae te mala cheke chaichaghi igre ne gnokro rhegna mana, eghuteuna phiamare ne funu cheke chaghi eigna mana ke uludi hatimare mae biꞌo, ne cheke eghu, “Mae igne cheke faparini God nei jaola cheke faparini king.” Aonu mare hatani mae Nebot ne tei ke kosi namono biꞌo ne fada faleheni mana ka thina. 14Ke leghugna igne, hatimare goro mae biꞌo ne fatei cheke igre ka Kuin Jesebel, “Mare fada faleheni mae Nebot ka thina.”
15Kate nomhini Jesebel thoutonu igne, naꞌa tei ne cheke eghu ka king, “Nebot ia la lehehi. Nagare teke theome snakreni ka iagho mala foli teku ia, iagho tangomana te tei hata gognarona.” 16Aonu kate nomhini mae Ehab tela lehehi mae Nebot na, mana ghosei ne tei hata nagare igne.
17Nu LORD ne cheke eghu ka Profet Elija, maegna Tisbe igne, 18“Iagho tei filoni mae Ehab, king gna Israel mae ihei te funei fruni ka namono biꞌo Samaria. Gognarona mana tei au Jesrel ka nogna nagare mae Nebot. Naugna mana magnahaghei te khotogna thegna nagare igne. 19Iagho tei cheke eghu ka Ehab: ‘Igne unha te chekeni LORD na: Theome keli iagho te faleheni mae Nebot te hata nogna nagare mana na. Naugna te eni iagho igne, khuma ginauna lapi dadaramu iagho re ke kosigna namono biꞌo jateula teke lapi dadaragna mae Nebot ra eghu.’ ”
20Kate filoni mae Elija na, King Ehab ne cheke eghu, “Sei! Nogu naoka iara gne kela mei filo ghauhi iara!”
Mae Elija ne cheke eghu ka mana, “Uve, iara mei filo nigho iagho, naugna iagho ne eni puhi te thono diꞌa fara na ka tathagna LORD. 21Eghume, igne unha te chekeni LORD eimu iagho na, ‘Iara ginauna snakre ari puhi biꞌo mala thoke nigho iagho. Iara ginauna falehe nigho iagho baludi naikno te gnafa ka vikemu iagho are. 22Iagho thono fakabruni fara nagnafagu iara na, eghuteuna iagho jaola batudi naikno di Israel ka nakhibo. Eghume, vikemu iagho gre ginauna lehe jateula vikegna King Jeroboam, thugna mae Nebat ia eghu. Eghuteuna vikemu iagho igre ginauna dofidi jateula vikegna King Basa, thugna mae Ahaeja ia eghu.’
23“LORD ne cheke eghu eigna Kuin Jesebel, ‘Khuma ginauna mei ghamu thinigna Jesebel na ke kosi namono Jesrel.’
24“Vikemu iagho te lehe ke lamna gna namono biꞌo igne, khuma ginauna mei ghamu thinidi re. Eghuteuna iheire te lehe mata re, nanghaji ginauna mei ghamu thinidi re.”
25(Theo kaisei mae te jateula King Ehab teu te snakreni nakarhagna na te mala eni glepo te thono diꞌa fara ka tathagna LORD na. Gobigna lepo te edi mana igre thono diꞌa fara, khetogna mana Jesebel igne te batuni mana na. 26Mana leghuni puhigna khetogna na ne pogho soru ka mumuju jateula teke edi naikno di Amo tifa ra neu. LORD neke khi fajifladi ka nodi vido glose teke tusu lao ka naiknodi Israel.)
27Kate nomhini King Ehab nogna cheke mae Profet Elija igre, mana diꞌanagnafa gna fara ne rerheku nogna pohe na. Eghuteuna mana ne pipichi kolho ka pohe te thona kolho. Mana tirogna ghamu ne nolo tafri balu diꞌanagnafa.
28Aonu keha nogna nonomho LORD na ne mei ka profet Elija: 29“Ba, iagho filoni King Ehab tela nhaꞌa faparini thegna gognarogne? Naugna tela nhaꞌa faparini thegna mana ke ulugu iara igne, iara ginauna theome eni kaisei puhi biꞌo mala thokeni mana kate karha teu mana na. Nu puhi biꞌo igne ginauna thokedi vikegna manare ka narane te king thugna mana na.”
22King Jehosafat ghe King Ehab
1Nabagna thilo finogha Israel ghe Siria ne au ka pharikeli, theo kaisei magra ka phei kantri igre. 2Nu ka fatilo finogha na, King Jehosafat gna Juda tei ne filoni King Ehab gna Israel. 3Kate tei Jehosafat te filoni mae Ehab na, mae Ehab ne cheke eghu ka nogna mae biꞌo re, “Ramot-Gilead gne noda tahati. Ne faꞌunha si tahati te theome eni kaisei glepo mala teke hata fapulo ka king gna Siria gnea?”
4Aonu mana figri ka mae Jehosafat ne ghusna eghu ka mana, “Ba, iagho tangomana te tei balugu iara te mala magra ka king gna Siria jare Ramot-Gilead na?”
King Jehosafat ne cheke eghu ka mana, “Uve, iara tarabana fabrahu ngala baludi nogu soldia nei nogu hose teu igre mala tei baludi nou soldia iagho re. 5Nu ulu lahu na, tahati na kulu laseni ghu gaoghatho gna LORD na.”
6Aonu mae king Ehab ne kilo meidi fati gobi profet. Eghuteuna mana ne ghusna eghu ka mae profet igre, “Ba, iara tangomana te tei magra ka king gna Siria jare Ramot-Gilead, ba theo?”
Hatimare ne cheke eghu ka mana, “Uve king, tei sagho. Noda LORD ginauna togho nigho mala uluni iagho magra na!”
7Nu King Jehosafat neke ghusna eghui, “Ba, theo kaisei nogna profet LORD te au teu agne te mala ghusnani tahati gaoghathogna LORD na?”
8Aonu King Ehab ne cheke eghu, “Uve, kaisei nogna profet LORD na au agne, nanghagna na mae Maekaea, thugna mae Imla. Tapa tangomana te ghusnani mana te mala nomhini gaoghathogna LORD na. Nu iara tiroguni mae igne eigna leuleghu fata na mana theome chekeni kaisei glepo te keli ka iara, nu nonomho diꞌa eigu iara kolho!”
Mae Jehosafat ne cheke eghu ka mana, “Iagho theome tangomana te cheke jateula tuana teuna. Fanomho sagho ka unha te chekeni mana na!”
9Aonu King Ehab ne chekeni kaisei nogna mae biꞌo ne tei kilo meini Profet Maekaea.
10Ka narane tuana, phei mae King igre gnokro neu rhegna grengatha gna bara thina gna namono biꞌo Samaria. Phiamare pipichi nogna famane pohe king na gnokro neu ka nodi sape nafnaknore. Phiamare au neu ka vido aheva te mala fagagae wit naiknore. Eghuteuna fati gobi profet mei ne toutonu cheke gna nodi god na ke uludi phiamare. 11Kaisei mae ka mae profet igre, nanghagna na mae Sedekaea, thugna mae Kenana. Mae igne ne edi phei glepo jateula phei hona buluka nalhaꞌugna neu ka aean. Mana ne cheke eghu ka King Ehab, “Igne unha te chekeni LORD na: ‘Ka phei hona igre, iagho ginauna goigoni ni armi gna Siria.’ ”
12Eghuteuna keha mae profet igre jaola ne chekeni igne. Mare ne kafe cheke eghu, “Iagho tei magra ka king gna Siria jare Ramot-Gilead. LORD ginauna togho nigho iagho mala ke hata fapulo namono tuana.”
13Aonu mae biꞌo teke kilo meini mae Profet Maekaea igne ne cheke eghu ka mana, “Keha mae profet igre mare nhaꞌa cheke ka king te mala uluni mana magra na. Te keli na iagho jame jaola cheke jateula mare eghu.”
14Nu mae Maekaea ne cheke eghu, “Ka nanghagna LORD mae ihei te karha te tifa, iara ginauna cheke fadoglo ari kolho ka iagho unha teke chekeni LORD ka iara na.”
15Aonu mana mei ne kegra ke ulugna King Ehab, eghuteuna Ehab ne ghusna eghu ka mana, “Profet Maekaea. Jame tei te magra ghepa King Jehosafat ka king gna Siria jare Ramot-Gilead na, ghepa ginauna uluni magra igne, ba theo?”
Eghuteuna mae Maekaea ne cheke eghu ka mana, “Iagho tei magra ka king gna Siria jare Ramot-Gilead, LORD ginauna togho nigho iagho mala ke hata fapulo iagho namono tuana.”
16Nu King Ehab ne cheke faheta eghu ka mana, “Jame te cheke iagho ka nanghagna LORD na, iagho chekeni ngala unha te tutuani na! Niha fata chekeni iara glepo igne ka iagho?”
17Aonu mae Maekaea ne cheke eghu, “Iara ginauna chekeni ka iagho unha te filoni iara ka mifi na. Ka mifi igne iara ne filodi soldia te gnafa Israel igre ne thofa tafri ke kligna thogele jateula sipu te theo kaisei mae te mala reireghidi ra neu. Eghuteuna LORD ne cheke eghu, ‘Mae soldia igre theo kaisei nodi mae lida te keli. Nu te keli na mare tei ka namono, naugna magra na la gnafahi.’ ”
18Aonu King Ehab ne cheke eghu ka King Jehosafat, “Tore! Iara neke kulu chekehi ka ghotilo eigna mae igne, eigna mana theome tangomana te chekeni kaisei glepo te keli, nu chekedi kolho glepo te diꞌa re ka iara.”
19Nu profet Maekaea tudu ne cheke eghu, “Fanomho fakeli ka unha te chekeni LORD igne! Iara filoni ka kaisei mifi LORD te gnokro teu ka nogna sape nafnakno na kligna. Eghuteuna nogna engel mana re kegra fei nhetagna, eghuteuna kehare fei mairigna. 20Eghuteuna LORD ne ghusna eghu ka mare, ‘Ihei nate tei chaghini King Ehab te mala tei te magra Ramot-Gilead te mala lehe jare na?’
“Eghuteuna engel igre ne chekedi keha soasopai gaoghatho. 21Aonu kaisei naitu mei ne kegra ke ulugna LORD, ne cheke eghu, ‘Iara ginauna tei mala kuruni mana.’
22“LORD ne cheke eghu ka mana, ‘Ka unha nate eni iagho na?’ Naitu igne ne cheke eghu, ‘Iara ginauna tei chekedi nogna profet mae Ehab igre mala cheke chaichaghi mare.’
“LORD ne cheke eghu, ‘Tei sagho gognarogne, mala tei mana ka magra.’ ”
23Eghuteuna mae Maekaea neke cheke eghui, “Glepo teke filoni iara na, la thoke meihi. LORD na nhaꞌa laohi kaisei naitu ka phepeodi nou mae profet iagho igre mala mei chaghi mare ka iagho. Eghume LORD la kulu chekenihi te puhi biꞌo ginauna thoke nigho iagho teuna.”
24Kate nomhini igne, Profet Sedekaea haghe ne taponi mae Maekaea ne cheke faheta eghu, “Niha tharunga gna LORD teke jifla ka iara teke ari cheke ka iagho na?”
25Nu profet Maekaea ne cheke eghu, “Iagho ginauna na laseni kate thoke mei puhi biꞌo ka iagho na, eghuteuna iagho na rikha tei poru ka kaisei chogho ke lamnagna kaisei suga.”
26King Ehab ne cheke eghu ka kaisei mae soldia, “Iagho hata mae Maekaea na mala kuru teini mae Amon, mae ihei te mae lida gna namono biꞌo tuana, ghe mae thugu iara Joas. 27Iagho chekedi phiamare mala lilisei mae igne ka suga sosolo. Eghuteuna faghamuni ka bret moja nei khoꞌu eghu kolho ghilei ke pulo mei iara ka magra.”
28Nu mae Maekaea ne cheke eghu, “Jame karha teke pulo mei iagho na, LORD na neke theome cheke mei ka iara.” Eghuteuna mana ne cheke eghu ka mare, “Ghotilo te gnafa na kafe fanomho ka unha te chekeni iara igne.”
King Ehab ne lehe
29King Ehab gna Israel balugna King Jehosafat gna Juda, phiamare tei ne magra ka king gna Siria ka namono Ramot-Gilead. 30King Ehab ne cheke eghu ka King Jehosafat, “Kate ari tahati ka magra na, iara ginauna pipichi ka keha nafnata pohei mala theome filo glani ghau iara naiknore, nu iagho na pipichi nogna pohe king ra.” Aonu mae Ehab ne pipichi ka keha nafnata pohei mala theome filo glani naiknore, aonu mana ne tei ka magra.
31King gna Siria igne ne cheke eghu ka nogna tolufulu phei mae komanda te magra ka hose. “Ghotilo tei magra kolho ka king gna Israel!” 32Aonu kate filoni mae komanda igre te mei mae king Jehosafat te pipichi ka famane pohe na, mae te magra ka hose igre gaoghathodi na jame igne ngala mae king gna Israel na neu ne tei magra ka mana. Nu King Jehosafat ne eha fabiꞌo, 33eghuteuna kate nomhini mare naogla gna mana na, mae komanda igre laseni mana te theome king gna Israel na neke figri ne theome ngolhini mana.
34Nu kaisei mae soldia gna Siria ne fada tafri ka nogna phaloho na ne soru ka King Ehab. Jata igne ne soru ka khukrugna pohe te mala fanagragna jata na. Aonu king ne cheke eghu ka nogna mae draeva gna nogna chariot na, “Iara la ghoreho hila. Iagho figri chariot gne mala tei kokoni tapa magra igne!” 35Nu magra igne raꞌe ne brana fara ka narane igne, eghuteuna king Ehab ghasa haghe ka nogna chariot na ne figri tei ka hatimare mae soldiadi Siria. Eghuteuna dadara gna manare ne thofa soru ne fodu ke lamna chariot, eghuteuna ka grafi tuna mana ne lehe. 36Kate plulu naprai na, armi gna Israel igne ne eha eghu, “Ghotilo kafe pulo ka namono!”
37Aonu King Ehab ne lehe, mare hata thinigna mana na neke pulo Samaria, neke giugiluni mana jare. 38Mare ne tihi fagae nogna chariot mana na ka seu Samaria. Eghuteuna goro gaꞌase vine igre mei apu koba ka seu teke tihi koko dadaragna mana na igne, eghuteuna khuma re jaola ne mei lapi ka dadaragna mana igre. Igne ne thofno horoghoto fara ka unha teke chekeni LORD na.
39Keha glepo teke edi King Ehab, nei keha glepo teke lalaoni mana lamna suga ka khe’i elefant, nei thoutonu eigna namono biꞌo teke bara teke lithui mana ka thina igre, eghu mare neke rioriso soru ka Buka Eidi Glepo Teke Edi Hatimare Mae King Di Israel. 40Kate lehe mae Ehab na, thugna mana mae Ahasaea teke king tughuni mana na.
King Jehosafat gna Juda
41Ka fafati finogha te King Ehab te king gna Israel igne, mae Jehosafat thugna King Asa te king Juda na. 42Mana tolufulu glima finogha gna kate King mana na, eghuteuna mana ne king gna Juda varadaki glima finogha. Eghuteuna ido gna mana na Asuba, thugna Silhi. 43King igne mana ne eni unha te doglo ka tathagna LORD na, jateula King Asa mae kmagna tifa ia neu. Nu mana theome paꞌe soru nodi vido blahi mae bongihehe te au ke kligna thogele re, eghuteuna naiknore theome gnafa te fafara nei gahu insens teu jare na. 44Eghuteuna mana ne au ka pharikeli balugna king gna Israel.
45Keha glepo te biꞌo nei magra eghu teke edi King Jehosafat re, nei nogna nolaghi biꞌo eghu teke edi mana re, eghu mare neke rioriso soru ka Buka Eidi Glepo Teke Edi Hatimare Mae King Di Juda. 46Mana ne kafe khi fajifladi Juda mae nalhaꞌu nei gaꞌase eghu te edi puhi te diꞌa na ka vido te blahi igre. Naikno igre au neku ngala ke leghugna teke king mae Asa, kmagna mae Jehosafat. 47Ka narane igre, kantri Idom igne theo nodi king, aonu King Jehosafat ne vahini kaisei mae biꞌo mala funei fruni ni kantri Idom.
48King Jehosafat ne horo vaka biꞌo mala luja glepo. Eghuteuna mana ne kuru teidi nogna mae gloku re mala tei hata gol Ofia. Nu vaka igne ne tei ghorho Esion-Geba ne theome tangomana te tei thoke jare. 49King Ahasaea gna Israel igne ne cheke eghu ka Jehosafat, “Iagho snakredi nogu mae gloku iara gre mala loku baludi nou mae kru iagho are.” Nu mae Jehosafat ne theome magnahagheni nogna gaoghatho mana igne.
50King Jehosafat ne lehe, eghuteuna mare ne giugiluni mana ka bekudi hatimare King ka nogna namono biꞌo king Devet. Aonu Jehoram thugna Jehosafat neke king gna Juda.
King Ahasaea gna Israel
51Mae Ahasaea thugna King Ehab ne funu funei fruni Israel ka fabotho fitu finogha te funei fruni King Jehosafat ka kantri Juda. Eghuteuna mana ne king Samaria phei finogha. 52Nu mana ne edi unha te diꞌa ka tatha gna LORD na, naugna mana ne leghuni puhidi King Ehab ghe Kuin Jesebel, nei King Jeroboam, thugna Nebat. Retilo igre batudi naiknodi Israel ka nakhibo. 53Mana loku ranghini nei tarai eghu ka Baal. Aonu LORD, nodi God maedi Israel igne ne thono diꞌatagna fara ka mana, jateula teke eni ka kmagna mana tifa ia neu.