yuanna

1

1 ananoŋ ŋen ŋafo, na ŋen iŋi ŋafo rǝmwara na ŋen ŋaɽ rǝmwa. 2 ŋënǝŋu ŋafo rǝmwara ananoŋ. 3 laŋge pređ liđǝnu ŋen ŋanṯa fǝŋu giđǝlo, na wagero gǝnǝŋ giđǝnu mǝɽǝmǝɽeñ, gënǝŋu gero. 4 đamǝṯia đafo iŋu, na đamǝṯia đaɽ arrerre gǝleđa. 5 na arrerre gakare ŋǝrǝmiano na ŋǝrǝm ŋero ŋǝđama. 6 eđa gafo gǝnǝŋ igi rǝmwa rađwaṯǝma na gënǝŋu gǝbernia yuanna. 7 gënǝŋu geṯo gaɽo đamǝđaṯa aŋǝɽwaṯe eŋen ŋarrerre ṯa leđa pređ alëndi ŋen iŋu. 8 gënǝŋu gero gaɽ arrerre, orn gwǝđweinu ṯa aŋela aŋǝmađaṯe arrerre. 9 arrerre gǝđeṯam gaɽ arrerre igi gawađǝnu eleđa pređ, fǝŋu igi geṯo alo. 10 gënǝŋu gafo alo, na fǝŋu giđu alo, na alo yaijǝbama. 11 gënǝŋu geṯo alo ilëɽǝŋu na leđa ǝllëɽǝŋu laneđǝma. 12 orn leđa laŋǝnṯu yesu enare enen, gënǝŋu ganaieǝlo ŋabǝɽa ṯa alɽeṯe ñere ñǝrǝmwa, đeṯam ildi lëndu ŋen irǝŋga gǝlëɽǝŋu, 13 ildi lalǝŋǝnu gerṯa lǝŋǝfǝni walla lǝŋen ŋaŋǝno walla eŋen ŋǝleđa orn irǝmwa. 14 na ŋen ŋamǝrnu ŋaɽ aŋǝno na lǝgafǝrlda na lǝgondaṯr ŋaɽrwa ŋǝlëɽǝŋu, ŋarno ŋaɽrwa ŋeđa gunto gǝlǝŋǝnu eđaṯa gwunḏeinu đǝnaieađa đǝrǝmwa na đeṯamđa. 15 yuanna gǝmamǝđaṯa nǝŋǝɽwatiṯi leđa olega pǝlelo nǝŋaṯa, fǝŋu igi igwalwaɽǝṯǝndǝmau. fǝŋu igi giđ aŋǝñela nḏurṯu, orn gamiñaṯǝñi ŋen ŋanṯa gënǝŋu gafo ananoŋ gamiñaṯǝñi. 16 lëndr pređ lǝgamr ŋen iđwunḏeinia đǝlëɽǝŋu, na lǝgamr đǝnaica nḏǝneinia mǝɽǝmǝɽeñ. 17 ŋen ŋanṯa al ganun yǝneiđǝnu imusa, orn đǝnaiea mǝɽǝmǝɽeñ na đeṯam leṯo iyesu masiya. 18 eđa gero gǝnǝŋ gaseieu rǝmwa liga lnǝŋ kwai kwai, iđia gǝlǝŋǝnu gunto igi lafo đaṯaga, gënǝŋu giđǝma gǝlǝŋinu. 19 na đamǝđaṯa đǝyuanna đafo ṯia. al yawuḏ yađwaṯo kana na lawiyin alo yursalim ŋen ŋanṯa almeɽǝđe, aganǝŋa esegi? 20 na gënǝŋu nǝŋaṯa ŋen ŋǝđeṯam, na gero gabǝlaica, orn nǝŋaṯa, igënǝñi igero igaɽ al masiya. 21 na lënǝŋulu ldǝmeɽǝđe ŋen ŋanṯau? aganǝŋa fǝŋa iliya? gënǝŋu nǝŋaṯa ṯa, ndo gerṯa fǝŋu. lënǝŋulu ldǝmeɽǝđe, fǝŋa an nabi yakǝl? gënǝŋu nǝŋaṯa ndo, gerṯa fǝŋu. 22 ŋen ŋafǝṯia lënǝŋulu ldǝmeiṯi ṯa, aganǝŋa esegi? lwaɽǝṯǝnde ṯa ñuɽǝbiṯi leđa ŋen ildi lǝđwaṯǝnde. agaṯau egǝtam gǝlaɽǝŋa? 23 gënǝŋu nǝŋaṯa, igaɽ ole geđa gwaɽwata pǝlelo eđǝñwa, đǝreicr đađ đelǝŋ ŋen, ŋarno nabi isaiya gwalwaɽo ṯia. 24 na leđa lǝmaṯan lal farisiyin lǝđweinu cum, 25 na lënǝŋulu ldǝmeɽǝđe ldaṯa ṯa, ndǝ agero agaɽo al masiya, na agero agaɽo iliya, na agero agaɽo nabi yakǝl, agananaicia leđa mamuḏiya eđa? 26 orn yuanna nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen, nǝŋaṯa, igananaieia leđa mamuḏiya ŋawaŋa orn eđa gëni gǝnǝŋ iligano ñagaijǝbǝma. 27 fǝŋu giđ aŋǝñela nḏurṯu na igero igarǝjađaṯa eŋen ṯa imamiñeici nḏǝbina erǝmanǝŋ rǝlëɽǝŋu. 28 ŋen iŋi ŋafo ŋafo alo ibeṯani, isi yafo đǝbarlda nëiñua đǝbernia urḏun, alo isi yuanna gaunanaieia leđa mamuḏiya. 29 na eloman leṯeɽe orn yuanna ṯaŋondaṯo yesu gwëtu geṯǝma nano nǝŋǝlwaɽǝṯi leđa ṯa, nwanr ɽruma ǝlta ɽrǝmwa ildi lǝŋgeicia ŋen ŋeicia ŋalo. 30 fǝŋu igi igwalwaɽǝṯǝndǝmau, fǝŋu igi geṯǝñi nḏurṯu, gamiñaṯiñi ŋen ŋanṯa gënǝŋu gafo ananoŋ gamiñaṯiñi. 31 igafo igaijǝbama, orn igeṯo enanaiee leđa mamuḏiya ṯa gënǝŋu aŋiđǝni gǝlǝŋinu eleđa lalo israyil. 32 na yuanna gamǝđaṯǝma nǝŋaṯa igwondaṯo usila girǝwu elo, garno buldugur nǝŋǝmirǝwuṯi nano. 33 orn igafo igaijǝbama, orn gënǝŋu igi gwađwaṯiñi ṯa yela yenanaiđe mamuḏiya ŋawaŋa gënǝŋu gwalwaɽǝṯiñi ṯa, gënǝŋu igi agaseiea usila girǝwuṯǝma nano na gafǝma nano, fǝŋu igi gananaiđia mamuḏiya usilaga gatǝɽe. 34 na igënǝñi igwondaṯo, na igamǝđaṯǝma ṯa fǝŋu gaɽ iđia gǝrǝmwa. 35 na eloman leṯeɽe igei cum yuanna gaṯurwa na ṯalǝmis iɽijan ilëɽǝŋu 36 ṯaŋwondaṯo yesu gǝlǝmiñaṯe gabǝla nǝŋaṯa, nwanr ɽruma ǝlta ɽrǝmwa. 37 na ṯalǝmis isi iɽijan ene yuanna gwalwaɽo, orn ŋulu ldǝɽe ṯalmamo yesu iđurṯu. 38 orn yesu nǝŋǝređi alo nǝŋǝnwaneinǝlo nḏurṯu nǝŋǝleiṯi ṯa, ñagabapwaiña wande igi? lënǝŋulu ldǝmeiṯi ṯa, ya rabbi, agaɽaŋa ŋga đurri? rabbi yaɽo elǝŋ igi gǝbërrǝŋaiđia ŋen. 39 gënǝŋu nǝŋǝleiṯi ṯa, aɽr ñanwane. lënǝŋulu ldabǝla ldondaṯe alo isi gǝfau na ŋulu ṯaɽaŋǝlda eloman ildi, na liga lafo ṯwaiñ ŋen ŋarno ëđǝñina marldwan. 40 maji gunto eleđa liɽijan ildi lanaṯo yuanna, na ṯalmamo yesu iđurṯu, gënǝŋu gǝnǝŋ gǝberni anḏǝrawus, orǝba gǝsiman buṯrus. 41 orn gënǝŋu nǝŋǝfiđi orǝba siman nǝŋǝmeiṯi ṯa, ñagafiđu al masiya. fǝŋu igi gëɽǝnu. 42 na gënǝŋu nǝŋǝmamaṯe yesu nano. na ndǝ yesu gwanwanǝma nǝŋaṯa ṯa, aganǝŋa agano siman, iđia gǝyuna, agiđi ŋënǝjǝni sifa, igi gaɽo lwandra, 43 na eloman leṯeɽe gwomǝn yesu gwonaṯa gabǝṯa alo ijalil nǝŋǝfiđi filibus nǝŋǝmeiṯi ṯa, elaŋ ŋaiñǝteṯe. 44 na filibus galo ibernia beṯsaiḏa, alo yanḏǝrawusanda ŋulu buṯrusga. 45 orn filibus nǝŋǝfiđi nađanayil, nǝŋǝmeiṯi ṯa, ñagafiđǝma igi musa gawërđu egađam gal ganun eŋen ŋǝlëɽǝŋu, na al anbiya lawërđu eŋen ŋǝlëɽǝŋu cum. fǝŋu yesu galo inasiraṯ iđia igi gǝyusǝf. 46 na nađanayil nǝŋǝmeiṯi ṯa, alo inasiraṯ yaɽǝwađaṯa eberṯia wagǝnǝŋ gaŋǝra? orn filibus nǝŋǝmeiṯi ṯa, elaŋ ŋanwane. 47 yesu ṯaŋwondaṯo nađanayil gǝmeṯa nano nǝŋaṯa ŋen ŋanṯaŋu, seier eđa igi galo israyil, gënǝŋu gero ŋađǝnano. 48 nađanayil nǝŋǝmeiṯi ṯa, agaliŋeđǝṯiñi ŋga ? yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen, nǝŋaṯa ŋen ananoŋ filibus gumǝlu gǝŋundǝdia, ŋen agafo ebǝđa iđurṯu igaseicǝŋa. 49 nađanayil nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ya rabbi aganǝŋa agaɽ iđia gǝrǝmwa, agaɽ elǝŋ galo israyil. 50 yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ŋen ŋanṯa igaŋwalwaɽǝṯia igaseieǝŋa ebǝđa iđurṯu agëndu ŋen? agiđi ŋaseiei laŋge loɽra lamiñaṯo laŋge ildi. 51 nǝŋǝmeiṯi ṯa, đeṯam, đeṯam, igandǝlwaɽǝṯia ṯa, orn ñagiđi ñaseiei ltuŋga lǝndǝđiano, na mǝlaiyǝka irǝmwa yarǝbǝṯwa elo na yikirǝwuṯa alo iđia nano gǝleđa.

2

1 na ndǝ ñoman ñaɽo ñiɽijin đǝma đafo alo igana alo ijalil na lǝŋgen yesu lafo tu, 2 na cum yesu na ṯalǝmis ilëɽǝŋu lundǝđeinu nḏǝma. 3 orn ŋen ŋawa ŋinǝb ŋamǝndëđǝnu, lǝŋgen yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, lënǝŋulu lero lǝberṯia ŋawa ŋinǝb. 4 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, wuji ŋen iŋi ŋafǝṯau ŋa nano na ñi nano? liga ildi lëɽǝnṯiñi lamǝlu leṯo. 5 orn lǝŋgen nǝŋeiṯi leđa ilđi ldiṯia ŋǝmëɽria ṯa, ŋen ŋǝnǝŋ gënǝŋu gǝlwaɽiaṯanđau, iđr. 6 ŋǝmwa ŋafo alo ŋafǝđo đenǝŋ ldǝmiñe lunto eŋen ŋal yawuḏ ŋǝđwasǝni raŋ na rǝmanǝña ṯa alǝse. ŋǝmwa ŋoɽra, ŋǝmaṯan ŋaɽǝwađaṯa ŋawano garno safiya marldwan, na ŋǝmaṯan ŋaɽǝwađaṯa ŋawano garno safiya đenǝŋ nemiñe yento. 7 yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, orǝnḏǝjaier ŋawa iŋǝmwa, na lënǝŋulu lorǝnḏǝjaicǝlo nǝŋurǝnḏeinu. 8 gënǝŋu nǝŋǝleiṯi ṯa, arrǝbǝđar ŋawa ñanaice eđa gaɽ elǝŋ gǝđǝsa, na ŋulu ldarṯǝbǝđe ŋawa ldǝmanaice. 9 orn ndǝ eđa gaɽ elǝŋ gǝđǝsa ganaṯo ŋawa iŋi ŋiđǝnu ŋawa ŋinǝb, nǝŋundǝđi maji igi gamǝđia ŋen ŋanṯa gënǝŋu nǝŋaijǝbeṯe alo ṯa ŋawa iŋi ŋeṯo ŋga. orn leđa ilđi lđiṯia ŋǝmëɽria, ilđi larrǝbǝđa ŋawa, lënǝŋulu laliŋeṯo. 10 na eđa gaɽ elǝŋ gǝđǝsa nǝŋeiṯi maji igi gamǝđia ṯa, leđa pređ ananoŋ larna ŋawa ŋinǝb ŋaŋǝra ŋamiñaṯo lorǝba, na nđǝ leđa lëṯu ŋwaiña, lënǝŋulu lama ŋawa ŋinǝb ŋaber ŋaŋǝra kaiñ, orn aganǝŋa agaŋgiṯu ŋawa ŋinǝb ŋaŋǝra mǝldin điñǝđi. 11 yesu giđu aŋwara isi ananoŋ alo igana alo ijalil, nǝŋǝŋaiđe ŋaɽrwa ŋǝlëɽǝŋu. na ṯalǝmis ilëɽǝŋu nǝyëndi ŋen ŋǝlëɽǝŋu. 12 orn yesu nǝgabǝṯa alo ikafranawum, gënǝŋu na lǝŋgen na lorǝba na ṯalǝmis ilëɽǝŋu orn ldǝɽaŋe tu ñoman ñǝmaṯan. 13 na đǝsa đal yawuḏ iđi đǝbernia al fissa đafo ṯwaiñ na yesu gabǝṯa alo yursalim, 14 nǝŋǝfiđi leđa igal ekǝl, alo isi al yawuḏ yawabuŋṯia rǝmwa lǝbǝliđiṯau ñǝnḏǝri na yaŋala na buldugur na leđa ilđi lǝmǝrldǝđia al gǝrusya orǝba lǝfo nṯarǝbesa esen. 15 yesu nǝŋǝmeđe ltua lwaiña ŋǝɽwa nǝŋiyǝmiñaici leđa pređ ndëuwǝr igal ekǝl, na ñǝnḏǝri na yaŋala, nǝŋarrǝpe al gǝrus eleđa ilđi lǝmǝrlđǝđia orǝba nǝŋǝrǝjaice alo, nǝŋǝđëṯǝɽǝbwaṯe ṯarǝbesa esen pređ, 16 nǝŋeiṯi leđa ilđi lǝbǝliđa bulđugur ṯa, apaṯr laŋge ilđi nđëuwǝr. ñerṯe ñagëbǝđia eɽa igi gǝpapa gaɽo aḏ ḏukan. 17 na ṯalǝmis ilëɽǝŋu ṯailëldǝŋǝđeinu eŋen iŋi ŋǝwërđǝnu, đubwa eɽaga gǝlaɽǝŋa ŋiđ aŋǝñǝse. 18 ŋen ŋafǝṯia al yawuḏ nimuɽǝbiṯi eŋen ṯa, fǝŋamǝla yaŋga agǝndǝŋaica ŋen ŋanṯa laŋge ildi agiđǝlo? 19 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, gerr ekǝl isi orn eñoman ñiɽijin igiđ ituđi. 20 orn al yawuḏ nemǝlwaɽǝṯi ṯa, al ekǝl gwađǝnu inṯǝli eređia marldwan na alo đenǝŋ nǝŋamiñe gunto, na agiđi ŋatuđi eñoman ñiɽijin? 21 orn gënǝŋu galwaɽo eŋen ŋal ekǝl isi yaɽo aŋǝno ilëɽǝŋu. 22 ŋen ŋafǝṯia ndǝ gënǝŋu gatuđinu eŋǝɽaiñ ṯalǝmis ilëɽǝŋu ṯailëldǝŋiđeinu eŋen ṯa gënǝŋu gwalwaɽǝṯǝlo ŋen iŋi na lënǝŋulu ldëndi ŋen iŋi ŋǝwërđǝnu egađam gǝrǝmwa na ŋen iŋi yesu gwalwaɽo. 23 orn ndǝ gafo alo yursalim iliga lǝđǝsa đǝbernia al fissa leđa lwaiña laŋǝnṯu ŋen igirǝŋ gǝlëɽǝŋu, ndǝ laseicu aŋwara isi gënǝŋu giđǝlo. 24 orn yesu gënǝŋu gaber ganaicǝlo etam gǝlëɽǝŋu, ŋen ŋanṯa galiŋeṯo leđa pređ, 25 na ŋen gerṯa đeṯam ṯa eđa gǝnǝŋ ganaica yesu đamǝđaṯa đǝleđa, ŋen ŋanṯa gënǝŋu galiŋeṯo ŋen iŋi ŋafo eleđa.

3

1 maji gafo gǝnǝŋ gal farisiyin gǝbernia nikaḏimus, gënǝŋu gaɽ elǝŋ gal yawuḏ. 2 gënǝŋu gabǝɽo yesu nano ulǝŋgi nǝŋǝmeiṯi ṯa, ya rabbi ñagaliŋeṯaŋa ṯa agaɽ eđa gǝbërrǝŋaiđia ŋen igi geṯo rǝmwa nano, ŋen ŋanṯa eđa gero gǝnǝŋ gaɽǝwađaṯa gëbǝđia aŋwara isi, illi ndǝ rǝmwa lafǝldǝga. 3 yesu nǝŋǝmwalwaɽǝṯi ṯa, đeṯam, đeṯam, igaŋwalwaɽǝṯia ṯa, eđa gero gǝlǝŋǝnia maijǝn gaber gaɽǝwađaṯa ganwana ŋǝlǝŋe ŋǝrǝmwa. 4 nikaḏimus nǝŋǝmeiṯi ṯa, eđa gaɽ uṯëɽi gaɽǝwađaṯa gǝlǝŋǝni ṯau tǝŋ ? eđa gaɽǝwađaṯa gabenṯia lǝŋgen egare tǝŋ orn aŋǝlǝŋǝni tǝŋ ? 5 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa đeṯam, đeṯam igaŋwalwaɽǝṯia ṯa, ndǝ eđa gǝnǝŋ gero gǝlǝŋǝni eŋau na igusila gatǝɽe gënǝŋu gaber gaɽǝwađaṯa gabenṯia eŋǝlǝŋe ŋǝrǝmwa. 6 eđa gǝlǝŋǝnu igaŋǝno gënǝŋu gaɽ aŋǝno na eđa gǝlǝŋǝnu igusila gënǝŋu gaɽ usila. 7 gerṯe agirǝwano eŋen igwalwaɽǝṯiaŋa ṯa đeṯam ŋǝlǝŋǝni agǝmaijǝn. 8 đǝbera đura eŋen ŋǝlëɽǝŋu na agano ole gǝlëɽǝŋu, orn nǝŋaijǝbeṯe alo ṯa đeṯo ŋga na đabǝṯa ŋga, na leđa pređ lǝlǝŋǝnu igusila gatǝɽe larno ṯia. 9 nikaḏimus nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ŋen iŋi ŋiđ aŋfeṯe ṯau? 10 yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, aganǝŋa agaɽ eđa gǝbërrǝŋaiđia ŋen galo israyil, orn agaijǝba ŋen iŋi ? 11 đeṯam, đeṯam, igaŋwalwaɽǝṯia ṯa, nanda ñagaliŋeṯo ŋen iŋi ñagwaɽwata na ñagaseicu ŋen iŋi ñagamǝđaṯa orn ñaganǝñaŋ ñaganeđa ŋen eŋaiñ. 12 ndǝ igalwaɽǝṯǝnde ŋen ŋǝlaŋge lalo na ñerṯe ñabaŋǝnṯi, ŋen ŋanṯau ñagiđi ñaŋǝnṯi, ndǝ igwandǝlwaɽǝṯia ŋen ŋǝlaŋge leɽa gǝrǝmwa elo? 13 eđa gero gǝnǝŋ gabǝṯwa elo illi gënǝŋu igi girǝwu elo, fiđia gǝleđa igi gafo elo. 14 ŋen ŋarno musa gëɽu rǝmwa reieia elo eđǝñwa, nṯia eum ŋen đeṯam iđia gǝleđa giđ aŋëɽǝni elo, 15 ṯa eđa gǝnǝŋ gëndu ŋen ŋǝlëɽǝŋu araga gaber giđ aŋǝmǝndëđǝni, orn aŋerṯe đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte. 16 ŋen ŋanṯa rǝmwa rubwa leđala lalo kaiñ orn ndrađwaṯe iđia gǝlëɽǝŋu gunto ŋen ŋanṯa eđa gǝnǝŋ aŋëndi ŋen ŋǝlëɽǝŋu gaber giđ aŋǝmǝndëđǝni orn aŋerṯe đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte. 17 orn rǝmwa rađwaṯo iđia gǝlëɽǝŋu alo gerṯa ṯa aŋkarme alo orn ṯa alo aiyëbǝrni gënǝŋuga. 18 eđa gëndu ŋen ŋǝlëɽǝŋu gaber giđ aŋakarmǝni kwai kwai, orn eđa gero gǝbendia ŋen ŋǝlëɽǝŋu gënǝŋu gakǝmǝnu đǝge ŋen ŋanṯa gero gǝbaŋǝnṯia irǝŋ giđia igi gaɽo gunto gǝlǝŋǝnu irǝmwa. 19 fǝŋu đakǝme iđi, ṯa arrerre geṯo alo, na leđa lonaṯa ŋǝrǝmia lamiñaṯo arrerre ŋen ŋanṯa ŋen eŋen ŋeieia. 20 ŋen ŋanṯa leđa pređ lëbǝđia ŋen ŋeicia laber lonaṯa arrerre kwai kwai, na lënǝŋulu lero leṯo egarrerre lomanaŋ kwai kwai ṯa ŋen eŋen aŋerṯe ŋǝlǝŋini. 21 orn eđa gëbǝđia ŋen ŋǝđeṯam jaica geṯo egarrerre, ŋen ŋanṯa ŋen ŋǝlëɽǝŋu aŋǝlǝŋini ṯa ŋen iŋi ŋiđǝnu đamǝđaṯađa đǝrǝmwa. 22 orn ndǝ ŋen iŋi đǝge yesu na ṯalǝmis ldabǝla alo yuḏiya na gënǝŋu ldǝɽaŋǝlda tu ñoman ñǝmaṯan nǝŋananaiee leđa mamuḏiya. 23 orn yuanna eum gafo gananaieia leđa mamuḏiya alo yanun, alo yafo salim ṯwaiñ, ŋen ŋanṯa ŋawa ŋwaiña kaiñ alo isei. orn leđa lderlda ldǝnaneini mamuḏiya, 24 ŋen ŋanṯa liga ildei yuanna gamǝlu gabëɽǝni isijǝn. 25 na ŋen ŋatwođo iṯalǝmis iyuanna na igal yawuḏ eŋen ŋǝđatǝɽe. 26 orn ldǝɽe yuanna nano ldǝmeiṯi ṯa, ya rabbi, eđa igi gëgǝluŋ ñagǝldǝgǝɽaŋa đǝbarlda nëiñua đurḏun, igi aganaieǝma đamǝđaṯa, gënǝŋu gëni gananaieia leđa mamuḏiya, na leđa pređ lamaninia nano. 27 yuanna nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, eđa gero gaɽǝwađaṯa gǝma wagǝnǝŋ, illi ndǝ rǝmwa ramanaica. 28 ñaganǝñaŋ ñagaɽǝwađaṯa ñagaiñamǝđaṯa ŋen iŋi igaṯa, igënǝñi igero igaɽ al masiya, orn ṯa igwǝđweinu ŋen ŋaɽnđa. 29 eđa gerṯo ŋere ŋamǝni, fǝŋu maji igi gamǝđia. orn amal gǝmaji igi gamǝđia, igi guđǝru ṯaŋǝno ole gǝlëɽǝŋu, gënǝŋu nǝŋǝreṯe nano kaiñ ŋen ŋanṯa ole gǝmaji igi gamǝđia. nṯia eum đaŋǝra nano đǝlëɽǝñi đunḏeinu nḏamiñaṯe ndëuwǝr. 30 đeṯam gënǝŋu aŋoɽreṯe na aŋoɽreṯe orn igënǝñi eteṯe na eteṯe. 31 gënǝŋu igi geṯo elo gaɽnđa nëiñua iliji pređ, gënǝŋu igi geṯo iđuđa gënǝŋu gǝđuđa nǝŋalwaɽǝṯi ŋen ŋǝđuđa. gënǝŋu igi geṯo elo gaɽnda nëiñua iliji pređ. 32 gënǝŋu gaɽwata ŋen iŋi gënǝŋu gaseicu na gano orn eđa gero gǝnǝŋ gëndu đamǝđaṯa đǝlëɽǝŋu. 33 eđa igi gënđu đamǝđaṯa đǝlëɽǝŋu gǝbërrǝŋaiđia ŋen ṯa rǝmwa raɽo đeṯam. 34 gënǝŋu igi rǝmwa rađwaṯǝma gabëkëɽia ŋen ŋǝrǝmwa ŋen ŋanṯa rǝmwa ramananaicia usila gatǝɽe, na ŋabǝɽa ŋusila gatǝɽe ŋwaiña kaiñ, ŋaber ŋaɽǝwađaṯa ŋabirndeima. 35 đaṯa gubwa iđiaga na ganaiđo ŋen pređ eraŋ rǝlëɽǝŋu. 36 eđa gëndu ŋen ŋiđia gǝrǝmwa araga gerṯo đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte, orn eđa ganeđo iđia gaber giđ aŋǝseici đamǝṯia, orn đeiciano đǝrǝmwa đamaɽaŋa nano.

4

1 ndǝ elǝŋ yesu galiŋeṯo ṯa al farisiyin yano ṯa yesu gëbǝđia leđa lwaiña lǝmateṯa, na gǝlnanaicia mamuḏiya lamiñaṯo lorǝba lǝyuanna, 2 orn yesu gënǝŋu gaber galnanaieia mamuḏiya, orn ṯalǝmis ilëɽǝŋu yalnanaicia mamuḏiya, 3 gënǝŋu nǝŋamiñe alo yuḏiya nǝgabǝṯa alo ijalil. 4 na ŋen ŋafǝṯia đeṯam gënǝŋu gamiña alo isamǝri. 5 na gënǝŋu nǝŋeṯa irnuŋ nano galo isamǝri gǝbernia sukar, alo yafo ṯwaiñ alo nano isi yagub ganaico yusǝf, iđia gǝlëɽǝŋu, pǝnđe. 6 na lǝbu lǝyagub lafo tu. yesu nǝŋǝcwareṯe kaiñ ŋen ŋanṯa gerldo, nǝŋǝmiñǝniano ldǝbu ëđǝñinano. 7 orn wuji gǝnǝŋ galo isamǝri nǝŋeṯa nǝŋau gwonaṯa gabaɽa ŋawa. na yesu nǝŋeiṯi wuji ṯa, naicǝñi ŋawa iṯi. 8 ŋen ŋanṯa ṯalǝmis ilëɽǝŋu yabǝɽo irnuŋ ṯa ailiđi ŋǝsa. 9 orn wuji galo isamǝri nǝŋǝmeiṯi ṯa, ŋen ŋanṯau aganǝŋa agaɽ al yawuḏ na ageɽǝđiñi ŋawa, ñiŋgi igalo isamǝri? ŋen ŋanṯa al yawuḏ na as samariyin lagieđr. 10 yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, gǝbanṯa agaliŋeṯo đǝnaica đǝrǝmwa, na eđa igi galwaɽǝṯǝŋa, naieǝñi ŋawa iṯi, ṯa aganǝŋa agiđi ŋameɽǝđe na gënǝŋu giđ aŋanaice ŋawa ŋǝđamǝṯia. 11 orn wuji nǝŋǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ, agero agaberṯia arrǝmbei, na lǝbu loliano. agiđi ŋame ŋga ŋawa iŋi ŋǝđamǝṯia? 12 agoɽra agamiñaṯa đaṯa igaiñ yagub, igi ganaieǝnde lǝbu, na luwǝṯia ŋawa, gënǝŋu na liđia ǝllëɽǝŋu, na đwala đǝlëɽǝŋu? 13 orn yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, eđa gǝṯia ŋawa iŋi aŋal giđ aŋǝmarre tǝŋ, 14 orn eđa gǝnǝŋ gǝṯia ŋawa iŋi igamanaica gënǝŋu gero đǝrraŋalano lomanaŋ tǝŋ kwai kwai, ŋen ŋanṯa ŋawa iŋi igamanaiea ŋiđ aŋǝɽeṯe đoro iŋu iđi đǝrrǝmǝđia ŋawano bǝɽǝbǝte ŋen ŋanṯa đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte. 15 wuji nǝŋǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ, naicǝñi ŋawa iŋi taltal, ṯa aŋal aŋerṯe gaiñarra lomanaŋ tǝŋ, na yerṯe yiđi yoɽǝbaṯe nǝŋau tǝŋ. 16 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, mbu ŋundǝđia ebaŋgalo ñeṯa ëli. 17 wuji nǝŋǝmeiṯi ṯa, igero ebaŋgaiñ. yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, agwalwaɽo đeṯam, ndǝ agaṯa agero agaberṯia ebaŋgalo, 18 ŋen ŋanṯa agafo agerṯo ebaŋgalanda đenǝŋ, na maji igi agerṯǝma điñǝđi gerṯa ebaŋgalo igi. ŋen ŋǝlaɽǝŋa ŋǝđeṯam. 19 wuji nǝŋǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ, igaliŋeṯaŋa ṯa agaɽo nabi. 20 đaṯanda eldaiñ labuŋǝṯwa rǝmwa naiyǝn isi, orn ñaŋ ñagabaṯa ṯa ursalim gaɽo alo isi đeṯam leđa labuŋṯau rǝmwa. 21 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, wuji ëndu ŋen ŋǝlëɽǝñi, liga liđ alela ildi ñagaber ñagwabuŋṯi đaṯa rǝmwa naiyǝn isi walla alo yursalim. 22 ñaŋ ñaŋgi ñagaɽo as samariyin ñagaijǝba ñagabuŋṯia esegi, orn nanda ñagaliŋeṯo ṯa esegi ñagamabuŋṯia, ŋen ŋanṯa đëbǝria đeṯo igal yawuḏ. 23 orn liga liđ alela, đeṯam leṯo, na iliga ildi leđa ildi laboŋwa enare ŋope, lënǝŋulu labuŋṯia đaṯa rǝmwa igusila na eŋen ŋǝđeṯam, ŋen ŋanṯa đaṯa rǝmwa ronaṯa leđa larno ṯia ṯa labuŋṯia. 24 rǝmwa raɽ usila, na leđa ildi labuŋṯia đeṯam alǝbuŋṯi usilaga na ŋenŋa ŋǝđeṯam. 25 wuji nǝŋǝmeiṯi ṯa, igaliŋeṯo ṯa al masiya giđ aŋela, feŋu igi gëɽǝnu. ndǝ geṯo đǝge giđ aŋǝndǝlwaɽǝṯi ŋen pređ. 26 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, fǝŋu ñagǝldǝgwaɽwata, gaɽ al masiya. 27 liga ildi ṯalǝmis ilëɽǝŋu yeṯo myirǝwano ŋen ŋanṯa lwaɽwata wujiga, orn eđa nǝŋerṯe gǝnǝŋ iŋulu geɽǝđǝma ṯa, agëbǝđi ṯau? walla ṯa ñagwaɽwata wujiga eđa? 28 na wuji nǝŋǝṯađe ɽia ǝllëɽǝŋu nǝŋoɽǝbaṯe irnuŋ nǝŋǝlwaɽǝṯi leđa ṯa, 29 elar ñaŋ pređ aɽr ñanwane maji igi gwaɽwato ŋen pređ iŋi igiđu, gerṯa fǝŋu al masiya? 30 na lënǝŋulu ldela irnuŋ lǝmaɽe nano. 31 ŋen wuji gabǝɽo alɽwata lijila, ṯalǝmis ṯaiyǝɽwatiṯu yesu ṯa, ya rabbi, so laŋge. 32 orn gënǝŋu nǝŋǝleiṯi ṯa, igerṯo ŋǝsa igǝsa, iŋi ñagaijǝba. 33 ŋen ŋafǝṯia ṯalǝmis ṯaiyaɽwataiđo niyaṯa, eđa gǝnǝŋ gamǝṯǝma ŋǝsa gǝso? 34 yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, fǝŋǝsa iŋi ŋǝlëɽǝñi, fǝđiđia ŋen ŋǝlëɽǝŋu igi gwađwaṯiñi, na đǝbǝɽenḏeđia ḏǝŋǝmëɽria ŋǝlëɽǝŋu. 35 ñerṯe ñagǝbaṯa ṯa, liga lǝđwanḏa lamǝlu leṯo nubwa marldwan? seicr, igandǝlwaɽǝṯia tuđir isi isalo ñaseiei ni, ŋen ŋanṯa ni nafo nore điñǝđi. 36 na eđa igi gwanḏa gǝmama đǝpǝɽa, ŋen ŋanṯa gënǝŋu gǝbakëɽia ŋǝlwa ldǝɽo ŋen ŋanṯa đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte, ṯa eđa gawađa na eđa gwanḏa alaŋǝreṯe nano ndǝm. 37 ŋen ŋafo đeṯam ṯa eđa gǝnǝŋ gawađa, na eđa gwomǝn tǝŋ gwanḏa. 38 igwađwaṯǝnde ṯa ñwanḏe ŋǝlwa, orn ñagero ñagidu ŋǝmëɽria ṯa ñiđi ŋǝlwa iŋi. leđa lomǝn tǝŋ liđu ŋǝmëɽria orn ñaganǝñaŋ nǝñënṯi eŋǝmëɽria eŋen. 39 leđa lwaiña laɽo as samariyin lirnuŋ igei lëndu ŋen ŋǝyesu ŋen ŋanṯa damǝdaṯa dǝwuji ndǝ gaṯa, gënǝŋu gwalwaɽǝṯiñi ŋen pređ igiđu. 40 na ndǝ as samariyin yeṯǝma nano ṯaimekeɽǝđo ṯa aldǝɽaŋalda, orn laɽaŋalda ñoman ñiɽijan, 41 na leda lomǝn lwaiña ldëndi ŋen ŋǝlëɽǝŋu ŋen ŋanṯa ŋen gwalwaɽǝṯǝlo. 42 na lënǝŋulu ldeiṯi wuji ṯa, điñǝđi ñagero ñagǝbendia ŋen ŋǝyesu ŋen ŋanṯaŋa orn ñagananda ñagano đurri, na ñagaliŋeṯo ṯa đeṯam, gënǝŋu gaɽo đëbǝria đalo. 43 orn ndǝ ñoman ñaŋgaṯo ñiɽijan yesu nǝŋǝmiñe, nǝŋabǝṯa alo ijalil. 44 ŋen ŋanṯa yesu gënǝŋu gaṯa, nabi gero gananeinia đamia irnuŋ gǝlëɽǝŋu. 45 ŋen ŋafǝṯia ndǝ geṯo alo ijalil, liji lalo ijalil ldǝmaŋǝnṯi ŋen ŋanṯa laseicu ŋen pređ gënǝŋu giđu alo yursalim iliga lǝđǝsa. lënǝŋulu cum labǝɽo nḏǝsa. 46 yesu nǝŋoɽǝbaṯe alo igana ijalil, alo isi giđiau ŋawa ṯa aŋǝɽeṯe ŋawa ŋinǝb. na maji gafo gǝnǝŋ gaɽ elǝŋ gafo alo ikafranawum, na iđia gǝlëɽǝŋu gafo gwuma. 47 nd gano yesu goɽǝbaṯo alo yuḏiya nǝŋeṯo alo ijalil, nǝŋǝmaɽe nano nǝŋǝmekeɽǝđe kaiñ ŋen ŋanṯa aŋirǝwi aŋeiđi ŋere, ŋen ŋanṯa iđia gafo ṯwaiñ gabaiya. 48 na yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, nđǝ agaber agaseicia ŋen ŋoɽra na aŋwara agaber agiđi ŋënđi ŋen. 49 maji gaɽ elǝŋ nǝŋǝmalwaɽǝṯi ṯa, ya elǝŋ irǝwaŋ điñǝđiṯi, ŋere ŋǝlëɽǝñi ŋamǝlu ŋabaiya. 50 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, mbu, iđia gǝlaɽǝŋa gwëtu gatođo giđ aŋǝmǝṯe. orn maji nǝŋëndi ŋen iŋi yesu gwalwaɽǝṯǝma nǝgabǝla. 51 liga gënǝŋu gamǝlu girǝwa gafo eđađ lǝbai ǝllëɽǝŋu lopǝđaiđo ŋulda, ldǝmwalwaɽǝṯi ṯa, ŋere ŋǝlaɽǝŋa ŋwëtu ŋiđ aŋǝmǝṯe. 52 ŋen ŋafǝṯia nǝŋǝleɽǝđe, ëđǝñin yaɽo mǝnau ŋamǝjǝđia, na lënǝŋulu ldǝmeiṯi ṯa, đǝmwa đaŋgiṯǝma erega ëđǝñin yento. 53 ŋen ŋafǝṯia eṯen galiŋeṯo ëđǝñin yafo đurri, isi yesu gwalwaɽǝṯǝmau, iđia gǝlaɽǝŋa gwëtu gatođa, giđ aŋǝmǝṯe. na gënǝŋu na leđa pređ leɽa gǝlëɽǝŋu lëndu ŋen. 54 ŋen iŋi ŋafo egaŋwara iɽijan isi yesu giđu ndǝ goɽǝbaṯo yuḏiya alo ijalil.

5

1 orn đǝsa nḏǝfeṯe đǝnǝŋ đal yawuḏ, na ŋen ŋafǝṯia yesu nǝgabǝṯa alo yursalim. 2 na alo yursalim alo yafo yǝnǝŋ eŋau, yafo ëuwǝr ṯwaiñ isi ibernia ëuwǝr iyaŋala, na alo isi eŋau ibernia egole gibraniyin beṯasđa, na yerṯo ndropwa ano egwaŋ đenǝŋ. 3 na alo isi leđa lwaiña kaiñ lwuma lǝfau loɽaŋa, lǝmaṯan laber laseiđia, lǝmaṯan laber labǝrlda na lǝmaṯan laijǝba aŋǝnoiya. leđa ildi laṯurṯia đuraguđia ŋawano. 4 ŋen ŋanṯa mǝlaiyǝka đikirǝwaṯa eŋau ñomanǝña ñomanǝña yuraguđia ŋawano, orn eđa girǝwǝṯu eŋau nëiñua eŋen ŋǝŋawa ŋuraguđǝniano, orn nǝŋeiđe ŋǝɽaiñ iŋi ŋafǝma nano. 5 maji gǝnǝŋ galo isi gafo gwuma nṯǝli eređia giɽijin na alo đenǝŋ nǝmiñe niɽijin. 6 orn yesu ṯaŋǝmaseieu gandra nǝŋǝmaliŋeṯe ṯa gaɽaŋo alo liga lwala nǝŋǝmeiṯi ṯa, agwonaṯa agǝbeiđini? 7 orn eđa gwuma nǝŋǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ igero eđa gaiñǝrǝweieia eŋau ndǝ ŋawa ŋuraguđiniano, orn nđǝ igumǝlu igǝwirǝwaṯa, eđa nǝŋela nǝŋǝwirǝwaṯe nǝŋǝñiṯađe. 8 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, twođo ŋape đǝṯelia đǝlaɽǝŋa, ŋerlđe ŋaɽe. 9 orn taltal nǝŋǝtođe nǝŋape đǝṯelia nǝŋaɽe. na loman ildi lǝđǝmiñǝniano. 10 ŋen ŋafǝṯia al yawuḏ niyeiṯi maji geiđinu ṯa, loman ildi lǝđǝmiñǝniano ŋen ŋëđǝñinu ṯa agapa đǝṯelia. 11 gënǝŋu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, eđa geiđiñi gwalwaɽǝṯiñi ṯa, yape đǝṯelia đǝlëɽǝñi eɽe. 12 lënǝŋulu ldǝmeɽǝđe ṯa, maji gǝbernia esegi gwalwaɽǝṯiaŋa ṯa agapa đǝṯelia ŋaɽe? 13 orn maji geiđinu nǝŋaijǝbeṯe ṯa eđa gǝbernia esegi ŋen ŋanṯa leđa lafo lwaiña na yesu gamiño. 14 orn yesu nǝŋǝmafiđi igal ekǝl nǝŋǝmeiṯi ṯa, seieu agaɽo agëpi, ŋerṯe agëbǝđia ŋen ŋwomǝn ŋeieia kwai kwai, ṯa ŋen ŋeicia ŋamiñaṯo đǝmwa đakǝl ŋaber ŋiđ aŋëndi. 15 orn maji nǝŋamiñe nǝŋwalwaɽǝṯi al yawuḏ ṯa fǝŋu yesu igi geiđǝma. 16 ŋen ŋafǝṯia al yawuḏ yatođo nenanaice yesu ŋen ŋubwa, ŋen ŋanṯa gënǝŋu gëbǝđia ŋen iŋi iloman lǝđǝmiñǝniano. 17 orn yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, papa gëbǝđia ŋǝmëɽria điñǝđi mǝldin na igëbǝđia ŋǝmëɽria cum. 18 na ŋen ŋafǝṯia al yawuḏ yonaṯa kaiñ yamaɽiña, gerṯa ŋen ŋanṯa gënǝŋu gagero ŋen ŋǝloman lǝđǝmiñǝniano ikǝrǝŋ, orn cum gwaɽwata ṯa rǝmwa raɽ eṯen, nṯia giđu etam gǝlëɽǝŋu lǝɽǝwaṯo rǝmwara. 19 orn yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, đeṯam, đeṯam, igandǝlwa-ɽǝṯia ṯa, iđia gero gaɽǝwađaṯa gëbǝđia ŋen ŋǝnǝŋ bǝɽan, illi ndǝ gaseica đaṯa ṯa gëbǝđia ṯia. ŋen ŋǝnǝŋ iŋi đaṯa gëbǝđia, iđia gëbǝđia cum. 20 ŋen ŋanṯa đaṯa gubwa iđiaga, gamërrǝŋaicia ŋen pređ gëbǝđia na gënǝŋu giđ aŋǝmërrǝŋaiei laŋge lamiñaṯo ŋen iŋi, ṯa ñagiđi ñirǝwano. 21 ŋen ŋarno đaṯa gatuđi leđa laiyo ṯaŋaliđu lamǝṯo, nṯia cum iđia gëbǝđia eđa gǝnǝŋ aŋǝmǝṯe igi gwonaṯa ṯa gamǝṯia. 22 ŋen ŋanṯa đaṯa gaber gakama eđa gǝnǝŋ, orn ganaico iđia ŋen pređ ŋǝđakǝme, 23 ṯa leđa pređ alnanaice iđia đame, ŋen ŋarno lananaicia đaṯa đame. eđa gǝnǝŋ gaber gananaicia iđia đame, gënǝŋu gaber gananaicia đaṯa đame igi gađwaṯǝma. 24 đeṯam, đeṯam, igandǝlwaɽǝṯia ṯa, eđa igi gaiñǝnata na nǝŋǝmaŋǝnṯi egare igi gwađwaṯǝñi, gënǝŋu gerṯo đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte, gaber giđ aŋakǝmǝni, orn gamiño eŋǝɽaiñ đǝge nǝŋënṯi eđamǝṯia. 25 đeṯam, đeṯam, igandǝlwaɽǝṯia ṯa, liga liđ alela, đeṯam leṯo đǝge, ildi leđa laiyo liđ alnau ole giđia gǝrǝmwa, na lënǝŋulu ildi lano liđ alamǝṯe. 26 ŋen ŋarno đaṯa gerṯo đamǝṯia egǝtam gǝlëɽǝŋu, nṯia cum gënǝŋu ganaico iđia ṯa aŋerṯe đamǝṯia egǝtam gǝlëɽǝŋu, 27 nǝŋǝmanaiee ŋabǝɽa ṯa aŋakǝmǝđe, ŋen ŋanṯa gënǝŋu gaɽ iđia gǝleđa. 28 ñerṯe ñagirǝwano eŋen iŋi ŋen ŋanṯa liga liđ alela ildi leđa pređ lǝfo erel liđ alnau ole gǝlëɽǝŋu, 29 na liđ altwođe. leđa ildi lafo lëbǝđia ŋen ŋame liđ altwođe eđatođa ŋen ŋanṯa đamǝṯia, orn leđa lafb lëbǝđia ŋen ŋeieia liđ altwođe eđatođa ŋen ŋanṯa đakǝme. 30 igero igaɽǝwađaṯa igëbǝđia ŋen ŋǝnǝŋ bǝɽan. ndǝ igǝnna, igakǝme, na đakǝme đǝlëɽǝñi đuđǝrwaṯo ŋen ŋanṯa igaber igwonaṯa ŋen ŋǝlëɽǝñi, orn ŋen ŋǝlëɽǝŋu igi gwađwaṯiñi. 31 ndǝ igënǝñi igerṯo đamǝđaṯa đǝlëɽǝñi, đamǝđaṯa đǝlëɽǝñi đero đeṯam. 32 fǝŋu eđa gwomǝn gerṯo đamǝđaṯa đǝlëɽǝñi na igaliŋeṯo ṯa đamǝđaṯa đǝlëɽǝñi iđi gënǝŋu gerṯo đafo đeṯam. 33 ñagwađweiṯu yuanna leđa na gënǝŋu gwaɽwata ŋen ŋǝđamǝđaṯa đǝđeṯam, 34 orn igaber igamama đamǝđaṯa eleđa lalo, orn igandǝlwaɽǝṯia ŋen iŋi ṯa ñabërni. 35 yuanna gaɽo lamba ildi loɽa lawađialo na ñagafo ñagwonaṯa ñaŋǝreṯe nano egarrerre gǝlëɽǝŋu iliga ltefr. 36 orn igerṯo đamǝđaṯa đamiñaṯo orǝba đǝyuanna, ŋen ŋanṯa ŋǝmëɽria iŋi đaṯa ganaieǝñi ṯa ibǝɽenḏeṯe, đeṯam ŋǝmëɽria iŋi igëbǝđia ŋǝmama đamǝđaṯa đǝlëɽǝñi, ṯa đaṯa gwađwaṯiñi. 37 đaṯa igi gwađwaṯiñi gënǝŋu gǝmama đamǝđaṯa đǝlëɽǝñi. ñagero ñagǝnna ole gǝlëɽǝŋu kwai kwai, na ñagero ñamaseieia kwai kwai, 38 na ñagaber ñagaberṯia ŋen ŋǝlëɽǝŋu ŋafǝndau, ŋen ŋanṯa ñagaber ñaga-bendia ŋen ŋeda igi gënǝŋu gwađwaṯǝma. 39 ñagagagwondwa iđǝwërđia ŋen ŋanṯa ñagabaṯa ṯa ñerṯe đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte eŋen iŋi ŋǝwërđǝnu, orn fiđi đǝwërđia đaɽo đamǝđaṯa iđi gaiñamǝđaṯa, 40 orn ñaganeđo ñageṯǝñi nano ṯa ñerṯe đamǝṯia. 41 igaber igabaŋǝnṯia đame eleđa, 42 orn igaliŋeṯo đeṯam ṯa ñagero đubwa rǝmwara enare enalo. 43 igeṯo irǝŋga gǝpapa gǝlëɽǝñi, orn ñaŋ ñaganeđo ñagaiñaŋǝnṯia. ndǝ eđa garto geṯo irǝŋga gǝlëɽǝŋu orn ñǝmaŋǝnṯi. 44 ñagaɽǝwađaṯa ñagǝbendia ŋen ṯau ndǝ ñaganǝñaŋ ñaŋgi ñagananaiđia đamia eleđa lomǝn bǝɽan, orn ñaganeđo ñagapwaiña đamia iđi đeṯo irǝmwa irri raɽ runto? 45 ñerṯe ñagabaṯa ṯa igiđ indǝsǝki iđaṯa. ñagerṯo eđa gǝnđǝsǝkia, na fǝŋu musa igi ñagaṯa đonaṯa eđalo điđ ađǝmaufeṯe. 46 gǝbanṯa ñagëndu deṯam ŋen ŋǝmusa ṯa ñagëndu ŋen ŋǝlëɽǝñi cum ŋen ŋanṯa gënǝŋu gawërđu ŋen ŋǝlëɽǝñi. 47 orn nđǝ ñagaber ñagabenđia ŋen iŋi gënǝŋu gawërđu, orn fǝṯau ñagiđi ñëndi ŋen iŋi igwaɽwata?

6

1 orn yesu nǝŋǝmiñe nǝŋuɽǝđi iđǝbarlda đoɽra đǝbernia jalil, walla ṯabiriya. 2 na leđa lwaiña ṯalmaiyǝteṯo alo ŋen ŋanṯa laseieu aŋwara isi gënǝŋu giđi eleđa lwuma. 3 orn yesu nǝgabǝṯa naiyǝn na ldǝɽaŋe alo tu ṯalǝmisya ilëɽǝŋu. 4 na al fissa yafo ṯwaiñ isi yaɽo đǝsa đal yawuḏ. 5 yesu nǝŋǝtuđi nđa nǝŋǝnwane liji lwaiña lëni larraiđǝma nano nǝŋǝlwaɽǝṯa filibus ṯa, lǝgaɽǝwađaṯar lǝgǝbǝliđar ŋga aicǝba ŋen ŋanṯa liji ilđi alǝse? 6 orn yesu gwalwaɽo ṯia ṯa aŋǝminḏeici, ŋen ŋanṯa gënǝŋu galiŋeṯo ṯa giđ aŋiđi ṯau. 7 filibus nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, nđǝ jǝnei yeɽo eređia giɽijan, yaber yabǝliđa aicǝba gwaiña ṯa leđa pređ laɽǝwađaṯa lǝmama gǝtetan. 8 orn ṯalǝmis yomǝn ibernia anḏǝrawus igi orǝba gǝsiman buṯrus, nǝŋeiṯi yesu ṯa, 9 umi gëni gǝnǝŋ ëli gerṯo ragif đenǝŋ na lǝmme liɽijan, orn agaṯau? lanđe ildi eleđa ildi lwaiña kaiñ? 10 yesu nǝŋaṯa, lwaɽǝṯr leđa pređ alǝɽaŋe alo. na leđa laɽorra ildi laɽo alǝf đenǝŋ ldǝɽaŋe alo isi yerṯo ŋaiñano. 11 yesu nǝŋape ragif nǝŋërṯi rǝmwa nano nǝŋǝnaice ṯalǝmis ilëɽǝŋu na ṯalǝmis nelnanaice leđa ildi laɽaŋa alo, nṯia eum elǝmme ŋen ŋarno lënǝŋulu lonaṯa. 12 na ndǝ leđa labeṯo, yesu nǝŋeiṯi ṯalǝmis ṯa, rraiđr ŋǝsa iŋi ŋǝṯënu alo ṯa laŋge alerṯe lǝgirni. 13 ŋen ŋafǝṯia yënǝŋulu yararraiđo laŋge lteta iragif đenǝŋ ilđi lǝṯënu, na laŋgela ildi lǝṯënu yënǝŋulu yurḏǝjaico ŋumǝra ređ nǝŋamiñe ŋǝɽijan. 14 ŋen ŋafǝṯia ndǝ leđa laseicu aŋwara isi giđu, lđaṯa, đeṯam fǝŋu an nabi igi geṯo alo. 15 yesu galiŋeṯo ṯa lonaṯa leṯo alǝmëndi, ṯa alamiđi gaɽ elǝŋ, na ŋen ŋafǝṯia gënǝŋu nǝŋoɽǝbaṯe naiyǝn tǝŋ alǝsoŋ. 16 na ndǝ ulǝŋgi gaɽo ṯalǝmis ilëɽǝŋu niyirǝwaṯe đǝbarlda, 17 nǝyënṯi iđǝpundǝri đǝŋau ṯa aluɽǝđi iđǝbarlda aɽe alo ikafranawum. na alo yaɽo ŋǝrǝmia đǝge na yesu gamǝlu gǝleṯa nano. 18 na ŋawa nǝŋotwođe ṯaŋakaborṯo elo, ŋen ŋanṯa đǝbera đwaiña ŋabǝɽano đura. 19 ndǝ ṯalǝmis yabǝɽo garno mil yiɽijin walla marldwan eŋau iligano, niyǝseiei yesu gaberlda nǝŋau eđape na ṯaŋǝleleṯa nano, niyiđǝñiṯalo kaiñ. 20 orn gënǝŋu rǝŋǝlǝlwaɽǝṯi ṯa, fmi, ñerṯe ñagiđǝñalo. 21 na yënǝŋulu yonaṯa yamënǝci iđǝpundǝri na taltal đǝpundǝri nḏabǝṯa alo eđǝɽe isi đǝweleṯa 22 na eloman leṯeɽe leđa ildi lwaiña lǝṯurwa nëṯǝndi gwomǝn gǝđǝbarlda, ldǝseiei đǝpundǝri đafo đunto, đero đomǝn tǝŋ, na laliŋeṯo ṯa yesu lero lǝwënṯia ṯalǝmisya ilëɽǝŋu, orn ṯa ṯalǝmis yamiño alǝsoŋ. 23 orn upundǝri gwomǝn tǝŋ galo iṯibiriya gaijomaṯo ṯwaiñ alo isi leđa lasau aieǝba, ndǝ elǝŋ yesu gǝlǝŋǝđeinu irǝmwa đǝge. 24 ŋen ŋafǝṯia ndǝ leđa lwaiña laseieu yesu na ṯalǝmis ilëɽǝŋu lero, lënǝŋulu ldënṯi igupundǝri ldabǝṯa alo ikafranawum, ŋen ŋanṯa alǝpwaiñe yesu. 25 ŋen luɽǝđu iđǝbarlda ldǝmafiđiṯi ldǝmeɽǝđe ldaṯa, ya rabbi, ageṯo ëli ndoŋǝɽa? 26 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, đeṯam, đeṯam, igandǝlwaɽǝṯia ṯa, ñaganǝñaŋ ñagaiñǝpwaiña, gerṯa ŋen ŋanṯa ñagaseicu aŋwara, orn ŋen ŋanṯa ñagaso ragif nǝñabeṯe. 27 ñerṯe ñëbǝđia ŋǝmëɽria ŋen ŋanṯa ŋǝsa iŋi ŋamamǝndëđǝni, orn ŋen ŋanṯa ŋǝsa iŋi ŋaber ŋamǝndëđǝni orn ŋamama đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte iŋi iđia gǝleđa giđ aŋǝndǝnaice, ŋen ŋanṯa đaṯa ganaicǝma ŋǝlǝŋe ṯa aŋiđi ṯia. 28 orn lënǝŋulu ldǝmeiṯi ṯa, nanda ñagëbǝđia ṯau ṯa ñiđi ŋǝmëɽria ŋǝrǝmwa? 29 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, fǝŋu ŋǝmëɽria iŋi ŋǝrǝmwa, ṯa ñëndi ŋen ŋǝlëɽǝŋu igi rënǝŋu rađwaṯǝma. 30 ŋen ŋafǝṯia lënǝŋulu ldǝmeiṯi ṯa, agiđi ŋiđi ŋamǝla igwande, ṯa ñanwane orn ñëndi ŋen ŋǝlaɽǝŋa? agëbǝđia ŋǝmëɽria ŋǝwande? 31 daṯanda eldaiñ lǝpǝnde laso aieǝba gǝbernia manna eđǝñwa, ŋen ŋarno ŋǝwërđǝnu, rënǝŋu rananaieǝlo aicǝba elo ṯa alase. 32 na yesu nǝŋǝleiṯi ṯa đeṯam, đeṯam, igandǝlwaɽǝṯia ṯa, gerṯa musa igi ganaicǝnde aieǝba gǝđeṯam elo, orn fǝŋu papa gǝlëɽǝñi igi gandǝnanaicia aicǝba gǝđeṯam elo, 33 ŋen ŋanṯa aieǝba igi rǝmwa randǝnanaicia, fǝŋu igi girǝwa elo, na gananaieia alo đamǝṯia. 34 lënǝŋulu ldǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ, nanaicǝnde aieǝba igi jaiea jaiea. 35 yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, igënǝñi igaɽ aicǝba igi gananaiđia đamǝṯia. eđa gǝnǝŋ geṯǝñi nano gaber giđ aŋǝcoiñǝṯe kwai kwai, na eđa gǝnǝŋ gëndu ŋen ŋǝlëɽǝñi gaber giđ aŋerṯe đǝrraŋalano kwai kwai. 36 orn igwalwaɽǝṯǝnde ṯa eum ñagaseicǝñi na ñagero ñagabendia ŋen ŋǝlëɽǝñi. 37 laŋge pređ ildi đaṯa gaiñǝlnaieia liđ aliñeṯa nano na igënǝñi igaber iganeđa eđa gǝnǝŋ geṯǝñi nano kwai kwai, 38 ŋen ŋanṯa igirǝwa elo gerṯa ṯa yiđi ŋen ŋǝlëɽǝñi, orn ṯa yiđi ŋen ŋǝlëɽǝŋu igi gwađwaṯiñi. 39 na fǝŋu ŋen ŋǝđaṯa igi gwađwaṯiñi ṯa igaber igwaṯia wagǝnǝŋ gënǝŋu ganaieǝñi, orn ṯa igiđi yiltuđi iloman ildi lǝnḏurṯu alo. 40 na fiŋi ŋen ŋǝpapa gǝlëɽǝñi ṯa leđa pređ laseieia iđia orn alëndi ŋen ŋǝlëɽǝŋu alerṯe đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte, na ṯa igiđi yiltuđi iloman ildi lǝnḏurṯu alo. 41 orn al yawuḏ ṯaiɽwataiđo ŋamǝɽa ŋen ŋanṯa gënǝŋu gaṯa, igënǝñi igaɽ aicǝba girǝwu elo. 42 lënǝŋulu ṯalaṯa ṯa, gerṯa fǝyesu iđia gǝyusǝf, igi lǝgaliŋeṯr eṯen na lǝŋgen? ŋen ŋafǝṯia gënǝŋu gǝbaṯa ṯa geṯo elo ṯar? 43 ŋen ŋafǝṯia yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, ñerṯe ñaɽwataiđia nano. 44 eđa gero gǝnǝŋ gaɽǝwađaṯa geṯǝñi nano, illi ndǝ đaṯa igi gwađwaṯiñi gamabǝleđa, na igiđ imatuđi iloman ildi lǝnḏurṯu alo. 45 ŋen ŋǝwërđǝnu enađam nal anbiya ṯa, lënǝŋulu pređ liđ alërrǝŋeini ŋen irǝmwa. ŋen ŋafǝṯia leđa pređ lano đaṯa na lǝbërrǝŋeini ŋen iŋu liđ alǝñeṯa nano. 46 orn eđa gero gǝnǝŋ gaseieu đaṯa, illi gënǝŋu igi geṯo irǝmwa, gënǝŋu gaseieu đaṯa. 47 đeṯam, đeṯam, igandǝlwaɽǝṯia ṯa, eđa gëndu ŋen ŋǝlëɽǝñi gerṯo đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte. 48 igënǝñi igaɽ aicǝba igi gananaiđia đamǝṯia. 49 đaṯanda eldalo lǝpǝnde laso manna eđǝñwa orn ldaiye. 50 fǝŋu aicǝba igi girǝwu elo ṯa eđa gǝnǝŋ gaɽǝwađaṯa gǝsa na gaber giđ aŋaiye kwai kwai. 51 igënǝñi igaɽ aicǝba igi gamǝṯia igi girǝwu elo. ndǝ eđa gǝnǝŋ gǝsa aicǝba igi giđ aŋǝmǝṯe bǝɽǝbǝte, na aicǝba igi igiđ enaiđe ŋen ŋanṯa alo fǝŋu aŋǝno ilëɽǝñi, ṯa alo aiyamǝṯe. 52 orn al yawuḏ ṯaigeređo ŋen nano nǝyaṯa, ŋen ŋanṯau eđa igi gaɽǝwađaṯa gandǝnaieia aŋǝno ilëɽǝŋu ñase? 53 ŋen ŋafǝṯia yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, đeṯam, đeṯam, igandǝlwaɽǝṯia ṯa, ndǝ ñagaber ñagasa aŋǝno yiđia gǝleđa, na ñagaber ñagǝṯia ŋǝfǝni ŋǝlëɽǝŋu, ñagaber ñagaberṯia đamǝṯia ano. 54 eđa gǝsasa aŋǝno ilëɽǝñi na gǝṯëṯia ŋǝfǝni ŋǝlëɽǝñi, gënǝŋu gerṯo đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte, na igiđ imatuđi iloman ildi lǝnḏurṯu alo. 55 ŋen ŋanṯa aŋǝno ilëɽǝñi đeṯam yaɽo ŋǝsa, na ŋǝfǝni ŋǝlëɽǝñi đeṯam ŋaɽo đǝṯia. 56 eđa gǝsasa aŋǝno ilëɽǝñi na gǝṯëṯia ŋǝfǝni ŋǝlëɽǝñi gënǝŋu ñagafǝldǝga na igënǝñi ñagafǝldǝga. 57 garno đaṯa igi gamǝṯo gwađwaṯiñi na igamǝṯo ŋen ŋanṯa đaṯa, nṯia cum eđa igi gaiñǝsasa giđ aŋǝmǝṯe ŋen ŋanṯañi. 58 fǝŋu aicǝba igi girǝwu elo, gerṯa garno orǝba igi đaṯanda eldalo lǝpǝnde lǝso orn ldaiye. eđa gǝnǝŋ gasasa aicǝba igi giđ aŋamǝṯe bǝɽǝbǝte. 59 gënǝŋu gwalwaɽo ŋen iŋi ndǝ gǝbërrǝŋaicia leđa ŋen imajma, alo ikafranawum. 60 ŋen ŋafǝṯia lwaiña eleđa ilđi ṯalteṯo yesu ldaṯa ṯa, ŋen ŋwonḏǝṯo, esegi gaɽǝwađaṯa gǝnna ŋen iŋi? 61 orn yesu nǝŋǝlǝŋinnano ṯa leđa ildi lǝmateṯa laɽwataiđia nano eŋen iŋi, nǝŋǝleiṯi ṯa, ŋen iŋi ŋëndiđia ñagaborṯa elo? 62 orn fǝṯau nđǝ ñagaseieia iđia gǝleđa goɽǝbaṯo alo isi gafau bǝtaŋǝɽan? 63 fǝŋu usila igi gananaiđia đamǝṯia, aŋǝno yaber emađaṯa kwai kwai, ŋen iŋi igwalwaɽǝṯǝnde ŋaɽ usila na ŋaɽo đamǝṯia, 64 orn leđa lëni lǝmaṯan eñaŋ lero lǝbenđia ŋen ŋǝlëɽǝñi. ŋeñ ŋanṯa yesu galiŋeṯo ananoŋ esandǝldi lero lǝbendia ŋen, na esegi giđ aŋǝmanaiđe. 65 na gënǝŋu gaṯa, ŋen ŋaɽo ṯia igalwaɽǝṯǝnde ṯa, eđa gero gǝnǝŋ gaɽǝwađaṯa geṯǝñi nano illi nđǝ papa gǝlëɽǝñi gamiđia ṯa gaɽǝwađaṯa. 66 ŋen iliga ilđei leđa lwaiña lamateṯa lđǝmëuwujǝṯi ŋëɽua, lđerṯe lǝmarraiđia nano tǝŋ. 67 ŋen ŋafǝṯia yesu nǝŋǝlwaɽǝṯi ṯalǝmis ilëɽǝŋu isi yaɽo ređ nemiñe eɽijan, ṯa, ñaŋ cum ñagwonaṯa ñagamiña? 68 siman buṯrus nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ya elǝŋ ñagabǝṯa esegi nano? aganǝŋa agerṯo ŋen iŋi ŋanaiđia đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte, 69 na nanda ñagëndu ŋen na ñagaliŋeṯo ṯa aganǝŋa agaɽ eđa gatǝɽe gǝrǝmwa. 70 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen nǝŋaṯa ṯa, igënǝñi igero igǝndoṯa ređ ldǝmiñe liɽijan ? na eđa gǝnǝŋ eñaŋ gaɽ usila geieia. 71 gënǝŋu gwaɽwato eŋen ŋǝyausa, iđia gǝsiman iskariyuṯi. gënǝŋu gunto iṯalǝmis ređ nemiñe eɽijan, orn gǝnaiđǝma.

7

1 orn yesu gafo gabakaldaic alo ijalil, gaber gwonaṯa gabakaldaiea alo iyuḏiya, ŋen ŋanṯa al yawuḏ yamapwaiña ṯa aimaɽiñe. 2 na đǝsa đǝnǝŋ đal yawuḏ đafo ṯwaiñ ndǝ al yawuḏ yaɽaŋa iŋutu. 3 ŋen ŋafǝṯia lorǝba lǝyesu lǝlwaɽǝṯǝma ṯa, ŋgaṯo ëli ŋaɽe alo iyuḏiya ṯa leđa ildi laŋateṯa alǝseiei laŋge ildi loɽra agaliđia, 4 ŋen ŋanṯa eđa gero gëbǝđia laŋge eŋamǝɽa ndǝ gwonaṯa gǝlǝŋini eleđa. ndǝ agëbǝđia laŋge ildi ŋaŋeini alo pređ. 5 ŋen ŋanṯa eum lorǝba lero lǝbendia ŋen ŋǝlëɽǝŋu. 6 yesu nǝŋǝlǝlwaɽǝṯi ṯa, liga lamǝlu ildi lëɽǝnṯiñi, orn liga eldalo lëni jaiea jaica. 7 leđa lalo lero laɽǝwađaṯa lǝndǝneđa, fiñi ñiŋgi laneđǝñi, ŋen ŋanṯa igananaieia đamǝđaṯa ṯa ŋen eŋen ŋeieia. 8 ñaganǝñaŋ abǝṯr nḏǝsa. igumǝlu igabǝṯwa nḏǝsa iđi ŋen ŋanṯa liga lëɽǝnṯiñi lamǝlu lǝɽiñǝđaiđe. 9 yesu gwalwaɽǝṯǝlo ŋen iŋi orn gafo alo ijalil mǝldin. 10 orn ndǝ lorǝba labǝṯo đǝge gënǝŋu cum nǝŋabǝṯe nḏǝsa, gerṯa eđađ iđi leđa lwaiñau orn gamiño alǝsoŋ. 11 al yawuḏ nḏǝsa yafo yamapwaiña na yafo yabekeɽǝđia ṯa, gënǝŋu gwuŋga ? 12 na leđa ṯalǝɽwatǝmau ŋamǝɽa kaiñ, lǝmaṯan laṯa gënǝŋu game na lomǝn ldaṯa ndo, gënǝŋu gëbǝđia liji ŋađǝna. 13 orn eđa gero gwaɽwata pǝlelo ŋen ŋanṯaŋu, ŋen ŋanṯa lënǝŋulu liđiña al yawuḏ. 14 orn ndǝ đǝsa đumǝlu đǝbǝɽinḏeini yesu nǝgabǝṯa al ekǝl na gënǝŋu ṯaŋërrǝŋaicu leđa ŋen. 15 na al yawuḏ yafo yirǝwano niyaṯa, ŋen ŋanṯau gënǝŋu gero gǝbërrǝŋeinia nađam orn galiŋeṯǝlo ṯau? 16 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen nǝŋaṯa, ŋen iŋi igërrǝŋaiđia, gerṯa gǝlëɽǝñi, orn gǝlëɽǝŋu igi gwađwaṯiñi. 17 ndǝ eđa gǝnǝŋ gwonaṯa gëbǝđia ŋen rǝmwa ronaṯa, gënǝŋu giđ aŋaliŋeṯe ndǝ ŋen igǝbërrǝŋaiđia ŋeṯo irǝmwa walla ndǝ igwaɽwata bǝɽan. 18 eđa gwaɽwata bǝɽan gwonaṯa ganeini ŋaɽrwa, orn eđa gwonaṯa ṯa gënǝŋu ganeini ŋaɽrwa igi gwađwaṯǝma, gënǝŋu gǝđeṯam na ŋen ŋǝɽiano aŋerṯe ŋǝmaufia kwai kwai. 19 musa gero gǝndǝnaicia al ganun? orn eđa gero eñaŋ gëbǝđia ŋen ŋal ganun. ñagwonaṯa ñagaiñaɽiña eđa? 20 orn leđa ldǝmuɽǝbiṯi eŋen ldaṯa, aganǝŋa agerṯo usila nano geicia. esegi gwonaṯa gaŋaɽiña? 21 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, igiđu ŋen ŋunto, na ñaŋ pređ nǝñirǝwǝṯiano. 22 ŋen ŋaɽo ṯia musa ganaieǝnde ŋen ŋǝđuɽǝđǝnia, orn ŋen iŋi ŋero ŋeṯo imusa orn iđaṯanđa lǝpǝnde, na ñaguɽǝdia eda iloman lǝđǝmiñǝniano. 23 ndǝ eđa guɽǝđǝnia iloman lǝđǝmiñǝniano ṯa ñerṯe ñagera al ganun imusa, ŋen ŋanṯau ñageicǝṯiñiano ŋen ŋanṯa igiđu eđa game egaŋǝno pređ iloman lǝđǝmiñǝniano? 24 inḏeicr ŋenia gerṯa ŋenŋa ŋǝđǝseicia orn inḏeicr ŋenia ŋenŋa ŋuđǝrwaṯo. 25 na leđa lǝmaṯan lalo yursalim ldaṯa, gerṯa fǝŋu igi lënǝŋulu lonaṯa lamaɽiña? 26 nwanǝđr, gënǝŋu gwaɽwatǝṯa eleđa na lënǝŋulu lderṯe lǝmwalwaɽǝṯa ŋen ŋǝnǝŋ. nǝlǝŋ nafiđu ŋen ṯa đeṯam gënǝŋu gaɽ al masiya? 27 orn lëndr lǝgaliŋeṯr eđa igi gaŋga, orn ndǝ al masiya giđ aŋela, eđa gero gǝnǝŋ giđ aŋǝliŋeṯe gënǝŋu gaŋga. 28 ndǝ yesu gabërrǝŋaieia leđa ŋen igal ekǝl, gwaɽwata pǝlelo nǝŋaṯa, a, ñagaliŋeṯiñi na ñagaliŋeṯa ṯa igaŋga na igero igeṯo bǝɽan eŋen ŋǝlëɽǝñi orn gënǝŋu igi gwađwaṯiñi gënǝŋu gǝđeṯam, igi ñagaijǝbama, 29 orn igaliŋeṯǝma ŋen ŋanṯa igeṯǝmau na gënǝŋu gwađwaṯiñi. 30 na lënǝŋul ṯalonaṯo lǝmëndi orn eđa gero gǝnǝŋ gǝmëɽia đaŋ nano, ŋen ŋanṯa liga lëɽǝnṯǝma lumǝlu leṯo. 31 orn leđa lwaiña lđënđi ŋen ŋǝlëɽǝŋu ldaṯa, ndǝ al masiya gid aŋela gënǝŋu giđ aŋiđi aŋwara ywaiña emiñaṯo eđa igi? 32 na al farisiyin yano leđa lwaɽwata ŋoɽoma ṯia iŋu, na ŋen ŋafǝṯia nǝlǝŋ nǝkana na al farisiyin lađwaṯo al kufr ŋen ŋanṯa almëndi. 33 ŋen ŋafǝṯia yesu nǝŋǝlǝlwaɽǝṯi ṯa, orn igënǝñi lǝgaɽaŋar liga lobǝlano orn igiđi yoɽǝbaṯe ŋu nano igi gwađwaṯiñi. 34 ñagiđi ñaiñǝpwaiñe orn ñagaber ñagiđi ñaiñǝfiđi na alo isi igafau ñagaber ñagaɽǝwađaṯa ñageṯau. 35 ŋen ŋafǝṯia al yawuḏ ṯaiɽwataiđo ŋamǝɽa niyaṯa, gënǝŋu giđ aŋǝɽe ŋga lǝgaber lǝgǝmaufiđar ? gënǝŋu gabǝṯa eleđa eldaiñ ildi lafo leđa nano, ildi gerṯa laɽo al yawuḏ, na gabǝla aŋërrǝŋaiei leđa ŋen ildi gerṯa laɽo al yawuḏ? 36 ŋen ŋafǝṯau iŋi, gënǝŋu gabaṯa ṯa, ñagidi ñaiñǝpwaiñe, orn ñagaber ñagiđi ñaiñǝfiđi na ñagaber ñagiđi ñaɽǝwađaṯe ñageṯo alo isi igaweṯa? 37 iloman ɽrǝto lǝnḏurṯu lǝđǝsa, ildi loman loɽra yesu nǝŋǝtođe nǝŋǝlwaɽe pǝlelo ṯa, eđa gǝnǝŋ aŋal garrǝma, ŋgiṯǝma igi gëndu ŋen ŋǝlëɽǝñi aŋǝñeṯa nano aŋǝṯi, 38 ŋen ŋarno ŋen ŋǝwërđǝnu egađam gǝrǝmwa ṯa, gënǝŋu giđ aŋerṯe ebarlda eŋau ŋǝđamǝṯia ŋabǝrlda egare gǝlëɽǝŋu. 39 gënǝŋu gwalwaɽo eŋen ŋusila gatǝɽe igi lënǝŋulu lëndu ŋen ŋǝlëɽǝŋu liđ alneini. usila gatǝɽe gamǝlu geṯo, ŋen ŋanṯa yesu gamǝlu ganeini ŋaɽrwa. 40 ŋen ŋafǝṯia leđa lwaiña ildi lano ŋen ldaṯa ṯa, đeṯam gënǝŋu gaɽo an nabi yakǝl. 41 na leđa lomǝn ldaṯa, fǝŋu al masiya. orn lomǝn tǝŋ ldaṯa, al masiya geṯo alo ijalil? 42 ađam gǝrǝmwa gero gaṯa ṯa al masiya gǝlǝŋǝni inḏawuḏ, na irnuŋ alo ibeṯlam alo isi ḏawuḏ gafau? 43 na leđa lafo ɽetǝɽeteo ŋen ŋanṯa ŋu, 44 orn lǝmaṯan iŋulu lonaṯa lǝmëndi, orn eđa gero gǝnǝŋ gëɽǝma đaŋ nano. 45 nṯia al kufr niyoɽǝbaṯe nǝlǝŋ nano nǝkana na al farisiyin. na nǝlǝŋ nǝleiṯi ṯa, ñagero ñagamǝma eđa ? 46 al kufr niyǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, eđa gero gǝnǝŋ gaɽwata ndǝ maji igei kwai kwai. 47 ŋen ŋafǝṯia al farisiyin niyǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, ñaŋ cum ñagiđǝnu ŋađǝna? 48 eđa gëni gǝnǝŋ enǝlǝŋ walla igal farisiyin gëndu ŋen ŋǝlëɽǝŋu? 49 orn leđa ildi lero laliŋeṯa wagǝnǝŋ eŋen ŋal ganun, lënǝŋulu labuŋǝnu. 50 maji gǝnǝŋ iŋulu gǝbernia nikaḏimus, gënǝŋu igi geṯo yesu nano ulǝŋgi, nǝŋǝleiṯi ṯa, 51 al ganun yaṯa ṯa lǝgaɽǝwađaṯiar lǝgakǝmiar eđa ŋen lǝgamǝɽr lǝgǝmanaṯar na lǝgǝfiđiar ŋen gënǝŋu gëbǝđia? 52 lënǝŋulu ldǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, aganǝŋa agalo ijalil cum? pwaiñǝđo ŋǝseiđi an nabi yero yǝnǝŋ yeṯo alo ijalil kwai kwai. 53 na pređ ldǝɽe eneɽa enen.

8

1 orn yesu nǝgabǝṯa naiyǝn iseṯun. 2 na ulaldiṯano ram gënǝŋu nǝŋoɽǝbaṯe igal ekǝl na leđa pređ ldǝmeṯa nano. na gënǝŋu gaɽaŋa alo orn ṯaŋërrǝŋaieu leđa ŋen, 3 na leđa ildi lǝbërrǝŋaiđia ŋen ŋal ganun na al farisiyin ldamama wuji igi leđa lëndǝma liga gaɽaŋa majiga garto, ldǝmëɽi iligano, 4 na lënǝŋulu ldeiṯi yesu ṯa, ya eđa gabërrǝŋaiđia ŋen, leđa lëndu wuji igi liga gaɽaŋa majiga garto, 5 na eŋen ŋal ganun, musa gwalwaɽǝṯǝnde ṯa ñamǝndaiye liji ṯia ŋwandraŋa, orn aganǝŋa agaṯau? 6 orn lënǝŋulu lalwaɽo ṯia ṯa alǝminḏeiei ṯa alerṯe ŋen ŋǝnǝŋ laɽǝwađaṯa almasǝkiau. orn yesu nǝŋwođiñiṯi alo nǝŋǝwërđi iđuđa lomanla. 7 orn lënǝŋulu ṯalmekeɽǝđo mǝldin, nǝŋǝtwođe nǝŋǝleiṯi ṯa, gënǝŋu gǝnǝŋ eñaŋ gero gëbǝđia ŋen ŋǝnǝŋ ŋeicia kwai kwai, ŋgiṯǝmar aŋǝmafe lwandrala ananoŋ. 8 orn gënǝŋu nǝŋwođiñiṯi alo tǝŋ nǝŋǝwërđi iđuđa. 9 orn ndǝ lano ŋen iŋi ṯalǝmiño lnenǝŋ lnenǝŋ loɽra ananoŋ na leđa pređ na ildi laṯënu yesu gunto na wuji igi gëɽǝnu iligano. 10 na yesu nǝŋǝtwođe nǝŋǝseidi eđa gero gǝnǝŋ illi wuji gunto nǝŋǝmeiṯi ṯa, wuji, leđa luŋga? eđa gero gǝnǝŋ gaŋakarme? 11 na wuji nǝŋaṯa, eđa gero gǝnǝŋ, ya elǝŋ. yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, igënǝñi cum igaber igaŋakǝme, mbu ŋerṯe agëbǝđia ŋen ŋeicia tǝŋ kwai kwai. 12 yesu nǝŋǝlwaɽǝṯi leđa tǝŋ nǝŋaṯa, igënǝñi igaɽ arrerre galo, eđa gaiñǝteṯa gaber giđ aŋerlde iŋǝrǝm kwai kwai, orn giđ aŋerṯe arrerre gǝđamǝṯia. 13 ŋen ŋafǝṯia al farisiyin niyǝmeiṯi ṯa, aganǝŋa agǝmama đamǝđaṯa đǝlaɽǝŋa, đamǝđaṯa đǝlaɽǝŋa gerṯa đǝđeṯam. 14 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, ndǝ igënǝñi igǝmama đamǝđaṯa đǝlëɽǝñi, đamǝđaṯa đǝlëɽǝñi đǝđeṯam ŋen ŋanṯa igaliŋeṯo ṯa igeṯo ŋga na igabǝṯa ŋga, orn ñagaijǝba ṯa igeṯo ŋga na igabǝṯa ŋga. 15 ñaŋ ñagabirnḏeicia laŋge ŋenŋa ŋaŋǝno orn igaber igabinḏeicia eđa gǝnǝŋ. 16 na ndǝ igënǝñi igabirnḏeiđia cum, đirnḏeiđia đǝlëɽǝñi đǝđeṯam ŋen ŋanṯa igero igafo alǝsoŋ, orn igënǝñi na đaṯa igi gwađwaṯiñi ñagafǝldǝga ndǝm. 17 na ŋen ŋǝwërđǝnu igal ganun esalo cum, ṯa đamǝđaṯa đǝleđa liɽijan đǝđeṯam. 18 igënǝñi igǝmama đamǝđaṯa đǝlëɽǝñi, na đaṯa igi gwađwaṯiñi gënǝŋu gǝmama đamǝđaṯa đǝlëɽǝñi. 19 na lënǝŋulu ldǝmeɽǝđe ṯa, eṯalo gwuŋga? yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, ñagaijǝbaiñi na ñagaijǝba papa gǝlëɽǝñi cum. gǝbanṯa ñagaliŋeṯǝñi ṯa ñagaliŋeṯo papa gǝlëɽǝñi cum. 20 yesu gwaɽwata ŋen iŋi alo isi leđa lawakëɽi gǝrus, liga gabërrǝŋaicia leđa ŋen igal ekǝl, na eđa gero gǝnǝŋ gëndǝma ŋen ŋanṯa liga lëɽǝnṯǝma lamǝlu leṯo. 21 ŋen ŋafǝṯia yesu nǝŋǝleiṯi ṯa igǝndaumiña, na ñagiđi ñaiñǝbapwaiñe orn ñaiye eŋen eŋalo ŋeieia. alo isi igaweṯa ñagaber ñagaɽǝwađaṯa ñageṯau. 22 na al yawuḏ niyaṯa, giđ aŋǝɽiñǝni bǝɽan ? ŋen ŋanṯa gënǝŋu gaṯa alo isi igaweṯa ñagaber ñagaɽǝwađaṯa ñageṯau. 23 yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, ñaganǝñaŋ ñagǝpǝlalo, na igënǝñi igǝpǝlelo, ñaganǝñaŋ ñagalo isi orn igënǝñi igerṯa igalo isi. 24 ŋen ŋafǝṯia igeiṯǝnde ṯa ñagiđi ñaiye eŋen eŋalo ŋeieia, ŋen ŋanṯa ndǝ ñagaber ñagabendia ŋen ṯa igënǝñi igaɽ rǝmwa ñagiđi ñaiye eŋen eŋalo ŋeicia. 25 lënǝŋulu ldǝmeɽǝđe ldaṯa, aganǝŋa esegi? yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, igënǝñi igarno igwalwaɽǝṯǝnde ananoŋ. 26 igënǝñi igerṯo ŋen ŋwaiña ṯa igwaɽwata na igakarme ŋen eñaŋ, orn gënǝŋu igi gwađwaṯiñi gënǝŋu gǝđeṯam na igwaɽwata alo ŋen iganaṯǝma. 27 lëñǝŋulu lero laliŋeṯa ṯa gënǝŋu gwalwaɽǝṯǝlo eŋen ŋǝđaṯa. 28 na yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, ndǝ ñaŋ ñagëɽu iđia gǝleđa elo ñagiđi ñaliŋeṯe ṯa igënǝñi igaɽ rǝmwa, na ṯa igaber igëbǝđia wagǝnǝŋ ñi bǝɽan orn ŋen ŋarno iŋi đaṯa gërrǝŋaicǝñi, ṯeɽwato elaŋge ildi. 29 na gënǝŋu gwađwaṯiñi ñagaldǝgǝɽaŋa, đaṯa gero gaŋgiṯǝñi alǝsoŋ, ŋen ŋanṯa igëbǝđia laŋge ildi jaiea lëmiđia gaŋǝra nano. 30 ŋen gënǝŋu gwaɽwata ŋen iŋi leđa lwaiña ldëndi ŋen. 31 ŋen ŋafǝṯia yesu gwalwaɽǝṯu al yawuḏ isi yëndu ŋen ŋǝlëɽǝŋu ṯa, ndǝ ṯǝñaɽaŋo eŋen ŋǝlëɽǝñi, đeṯam ñaɽeṯe leđa laiñǝteṯa, 32 na ñagiđi ñaliŋeṯe đeṯam na đeṯam điđ ađǝndëbǝri. 33 na yënǝŋulu niyǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, nanda ñagaɽo ñere ñibrayim, na ñagero ñagaɽo lǝbai leđa gǝnǝŋ kwai kwai. ŋen ŋafo ṯau agwalwaɽo ñagiđi ñabërni? 34 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, đeṯam, đeṯam, igǝndǝlwaɽǝṯia. ṯa, leđa pređ lëbǝđia ŋen ŋeicia, lënǝŋulu laɽo lǝbai lǝŋen ŋeicia. 35 na ebai gero gǝfia egeɽa bǝɽǝbǝte orn iđia gǝfia egeɽa bǝɽǝbǝte. 36 ŋen ŋafǝṯia nđǝ iđia gǝnđëbǝria, ñagiđi ñabërni đeṯam. 37 igaliŋeṯo ṯa ñaŋ ñagaɽo ñere ñibrayim, orn ñagwonaṯa ñagiđi ñaiñeɽiñe ŋen ŋanṯa ñagero ñaŋgiṯi ŋen ŋǝlëɽǝñi aŋǝnđǝwënṯi. 38 igënǝñi igwaɽwata ŋen igaseicia nđǝ ñagaɽaŋo đaṯaga na ñaŋ ṯiñiđu ŋen eṯalo gërrǝŋaicǝnde. 39 yënǝŋulu niyǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, papa, gënǝŋu fǝŋu ibrayim. yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, gǝbanṯa ñaganǝñaŋ ñagaɽo ñere ñibrayim ṯa ñagëbǝđia ŋǝmëɽria ŋibrayim, 40 orn điñǝđi ñagwonaṯa ṯa ñagiđi ñaiñeɽiñe, ñiŋgi igǝnđǝɽwatiṯia ŋen ŋǝđeṯam ŋen igano irǝmwa. ibrayim gero gëbǝđia ṯia. 41 ñaŋ ñagëbǝđia ŋen ŋeṯalo. orn ṯia yënǝŋulu niyǝmeiṯi ṯa, nanđa gerṯa ñere ñarto. nanđa ñagerṯo papa gunto, gënǝŋu rǝmwa. 42 ŋen ŋafǝṯia yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, gǝbanṯa rǝmwa raɽ eṯalo egalo ṯa ñaiñiyubwiṯi, ŋen ŋanṯa igeṯo rǝmwa nano na igeṯo ëli. igero igeṯo bǝɽan. orn rënǝŋu rađwaṯiñi. 43 ñagaijǝba ole gǝlëɽǝñi eđa? ŋen ŋanṯa ñagaber ñagaɽǝwađaṯa ñagǝnna ŋen ŋǝlëɽǝñi. 44 ñaŋ ñageṯalo gënǝŋu seṯan na ñagwonaṯa ñagëbǝđia ŋen eṯalo gwonaṯa. gënǝŋu gaɽiñǝđia ananoŋ, na gero gǝfia eđeṯam, ŋen ŋanṯa gero gaberṯia đeṯam. nđǝ gwaɽwata ŋaɽǝwen gënǝŋu gwaɽwata bǝɽan ŋen ŋanṯa gënǝŋu gaɽǝwen na gaɽ eṯen gǝŋaɽǝwen. 45 na ñagero ñagabenđia ŋen ŋǝlëɽǝñi ŋen ŋanṯa igwaɽwata đeṯam. 46 esegi eñaŋ gaɽǝwađaṯa gǝbaŋaica leđa ŋen ṯa đeṯam igëbǝđia ŋen ŋeicia? orn ndǝ igwaɽwata đeṯam ñagero ñabendia ŋen ŋǝlëɽǝñi eđa? 47 gënǝŋu igi gǝrǝmwa gǝnna ŋen ŋǝrǝmwa. ŋen ŋafǝṯia ñagaber ñagǝnna ŋen ŋanṯa gerṯa ñagǝrǝmwa. 48 al yawuḏ niyǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ñagaber ñagwaɽwata đeṯam ndǝ ñagaṯa agalo isamǝri na agerṯo usila nano geicia? 49 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, igero igaberṯia usila nano geicia. igamia papa orn ñaganeđǝñi. 50 igaber igwonaṯa ṯa iganeini ŋaɽrwa, eđa gafo gǝnǝŋ igi gwonaṯa ṯa iganeini ŋaɽrwa na gënǝŋu gakamǝđia. 51 đeṯam, đeṯam, igǝndlwaɽǝṯia ṯa, ndǝ eđa gǝnǝŋ garǝmoṯwa ŋen ŋǝlëɽǝñi gënǝŋu gaber giđ aŋaiye kwai kwai. 52 al yawuḏ niyǝmeiṯi ṯa, điñǝđi ñagaliŋeṯo ṯa aganǝŋa agerṯo usila nano geicia. ibrayim gaiyo na al anbiya yaiyo cum na agwalwaɽǝṯia ṯa eđa garǝmoṯwa ŋen ŋǝlaɽǝŋa gaber giđ aŋaiye kwai kwai. 53 aganǝŋa agoɽra agamiñaṯo ibrayim igi gaiyo? na cum al anbiya yaiyo. agëbǝđia etam gǝlaɽǝŋa gaɽ esegi? 54 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, ndǝ iganeini ŋaɽrwa bǝɽan ŋaɽrwa ŋǝlëɽǝñi ŋero waŋgano. fǝŋu papa gǝlëɽǝñi igi gaiñǝnaicia ŋaɽrwa na fǝŋu igi ñagabaṯa ṯa gënǝŋu gaɽ rǝmwa eralo. 55 na ñaŋ ñagero ñagamaliŋeṯa, orn igaliŋeṯǝma. ndǝ igabaṯa ṯa igaijǝbama igënǝñi igaɽǝwen ndǝ ñaŋ, orn igënǝñi igaliŋeṯǝma na igarǝmoṯwa ŋen ŋǝlëɽǝŋu pređ. 56 eṯalo egalo ibrayim gafo gaŋǝra nano ŋen ŋanṯa gaseieia liga ǝllëɽǝñi. gënǝŋu gaseicu nǝŋǝreṯe nano. 57 al yawuḏ niyǝmeiṯi ṯa, aganǝŋa agero agaberṯia nṯǝli eređia đenǝŋ, na agaseicu ibrayim? 58 yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, đeṯam, đeṯam, igǝndǝlwaɽǝṯia ṯa, ŋen ibrayim gamǝlu, igafo. 59 ŋen ŋafǝṯia yënǝŋulu nǝyape ŋwandra ṯa aiyǝmalëmǝndaiye, orn yesu nǝŋǝlǝbǝjeini nǝŋǝmiñe igal ekǝl.

9

1 liga yesu gǝbǝrlda gaseieu maji gǝnǝŋ gǝlǝŋǝnu gaŋǝlisi. 2 na ṯalǝmis ilëɽǝŋu niyǝmeɽǝđe niyaṯa, ya rabbi, maji igi gǝlǝŋǝnu gaŋǝlisi ŋen ŋanṯa ŋen ŋeicia ŋesegi, ŋǝlëɽǝŋu walla ŋeṯen na ŋǝlǝŋgen? 3 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, gerṯa ŋen ŋanṯa gënǝŋu giđu ŋen ŋeicia na gerṯa ŋen ŋanṯa eṯen na lǝŋgen liđu ŋen ŋeicia, orn ṯa ŋǝmëɽria ŋǝrǝmwa aŋǝlǝŋinu iŋu. 4 đeṯam igëbǝđia ŋǝmëɽria ŋǝlëɽǝŋu igi gwađwaṯǝñi ŋen ëđǝñina yëni mǝldin. ulǝŋgi giđ aŋela igi eđa gero gaɽǝwađaṯa gëbǝđiau ŋǝmëɽria. 5 liga ildi igafo alo igënǝñi igaɽ arrerre galo. 6 ndǝ gwalwaɽo ṯia orn nǝŋǝṯǝbaṯe iđuđa nǝŋiđi ŋaica ŋwaiñaŋa nǝŋëɽi ŋaica maji isi, 7 nǝŋǝmeiṯi ṯa, mbu ŋwasǝni egǝṯa gǝsalwam, na ŋen ŋirǝŋ igi ŋaɽo eđa gwǝđweinu. na gënǝŋu nǝgabǝla nǝŋwasǝni nǝŋela gaseiđia. 8 ŋen ŋafǝṯia leđa ildi laɽaŋǝma ṯwaiñ na ildi laseicǝma ŋen gënǝŋu gaŋǝlisi mǝldin lwaɽwata ṯa, gerṯa fǝmaji igi gǝjaica gafo gaɽaŋa gëbǝđia ŋǝbaiya? 9 leđa lǝmaṯan laṯa, fǝŋu. lǝmaṯan tǝŋ laṯa, ndo, orn garnǝŋu. orn gënǝŋu gaṯa, fiñi igënǝñi. 10 ŋen ŋafǝṯia lënǝŋulu ldǝmwalwaɽǝṯi ṯa, ŋen ŋanṯau agiđǝnu agaseiđia? 11 gënǝŋu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, maji igi gǝbernia yesu giđu ŋaica nǝŋǝñëɽi isi nǝŋǝñeiṯi ṯa, mbu egǝṯa gǝsalwam ŋwasǝm. ndǝ igabǝɽo nǝywasǝni isi nelǝŋeṯe igaseiđia. 12 lënǝŋulu ldǝmeiṯi ṯa, gënǝŋu gwuŋga? gënǝŋu gaṯa, nḏari. 13 lënǝŋulu lamamo maji gafo gaŋǝlisi ldǝmanaice al farisiyin. 14 loman ildi lǝđǝmiñǝniano ildi yesu giđiau ŋaica na giđǝma gaseiđia. 15 na loman lomǝn tǝŋ al farisiyin eum yeɽǝđǝma ṯa, ŋen ŋanṯau agaliŋeṯo agaseiđia? gënǝŋu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, gënǝŋu gëɽiñi ŋaica isi orn nǝywasǝni neɽǝwađaṯe igaseiđia. 16 na yǝmaṯan igal farisiyin niyaṯa, maji igi gero geṯo rǝmwa nano ŋen ŋanṯa gënǝŋu gaber garǝmoṯwa ŋen ŋǝloman lǝđǝmiñǝniano. orn yǝmaṯan tǝŋ iŋulu yaṯa, ŋen ŋanṯau eđa gëbǝđia ŋen ŋeieia gëbǝđia eum aŋwara garno ṯia? rṯia yënǝŋulu yafo ɽetǝɽeteo. 17 yënǝŋulu niyeɽǝđe maji tǝŋ igi gafo gaŋǝlisi niyaṯa, agaṯau ŋen ŋanṯaŋu igi giđiaŋa agaseiđia? na gënǝŋu gaṯa, gënǝŋu gaɽo nabi. 18 orn al yawuḏ yero yabendia ŋen ṯa gënǝŋu gafo gaŋǝlisi na điñǝđi giđǝnu gaseiđia, na niyundǝđi eṯen na lǝŋgen lǝmaji igi giđǝnu gǝseiđia. 19 niyǝleɽǝđe ṯa fiđia igi egalo, igi ñagǝbaṯa ṯa gënǝŋu gǝlǝŋǝnu gaŋǝlisi? orn ŋen ŋanṯau gaseiđia điñǝđi? 20 eṯen na lǝŋgen ldǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, ñagaliŋeṯo đeṯam ṯa fǝŋu iđia egaiñ, na ṯa gënǝŋu gǝlǝŋǝnu gaŋǝlisi, 21 orn ñagaijǝba ṯa fǝṯau gaseiđia điñǝđi, na ñagaijǝba esegi giđǝma gaseiđia. gënǝŋu goɽra, eɽǝđǝmar, gënǝŋu gaɽǝwađaṯa gwalwaɽa ŋen ŋǝlëɽǝŋu. 22 eṯen na lǝŋgen laṯa ṯia ŋen ŋanṯa liđǝña al yawuḏ, ŋen ŋanṯa al yawuḏ yarreiđu ŋen đǝge ṯa ndǝ eđa gǝnǝŋ gǝbaṯa ṯa yesu gaɽo al masiya, gënǝŋu giđ aŋǝtǝrinṯi ndëuwǝr imajma. 23 ŋen ŋafǝṯia eṯen na lǝŋgen laṯa, gënǝŋu goɽra, eɽǝđǝmar. 24 ŋen ŋafǝṯia loman lomǝn tǝŋ yënǝŋulu niyundǝđi maji igi gafo gaŋǝlisi niyǝmeiṯi ṯa, naico rǝmwa ŋaɽrwa. ñagaliŋeṯo ṯa eđa igi gëbǝđia ŋen ŋeicia. 25 gënǝŋu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, igënǝñi, igaijǝba ndǝ gënǝŋu gëbǝđia ŋen ŋeieia. igaliŋeṯo wagǝnǝŋ, ṯa ananoŋ igaŋǝlisi orn điñǝđi igaseiđia. 26 yënǝŋulu ṯaimwaɽwatiṯu tǝŋ ṯa, gënǝŋu giṯiaŋa ṯau? fǝṯau giđiaŋa agaseiđia? 27 gënǝŋu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, igwalwaɽǝṯǝnde đǝge, na ñagero ñagǝnna, ŋen ŋanṯau ñagwonaṯa ñagǝnna tǝŋ ? ñaŋ ñagwonaṯa cum ñagamateṯa ? 28 yënǝŋulu ṯaimwaro niyaṯa, aganǝŋa agamateṯa, orn nanda ñagateṯa musa. 29 ñagaliŋeṯo ṯa rǝmwa ralwaɽǝṯu musa, orn ñagaijǝba eda igi geṯo ŋga. 30 maji nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, đeṯam ŋen iŋi ŋaɽ aŋwara, ṯa ñagaijǝba gënǝŋu geṯo ŋga, orn gënǝŋu giđǝñi igaseiđia. 31 orn ñagaliŋeṯo ṯa rǝmwa raber rǝnna leđa ildi lëbǝđia ŋen ŋeicia, orn ndǝ eđa giđǝña rǝmwa na gëbǝđia ŋen ŋǝlëɽǝŋu rǝmwa ramǝnna. 32 ŋen ṯia ŋero ŋǝnǝnu kwai kwai ṯa eđa gǝlǝŋǝnu gaŋǝlisi giđ aŋiđǝni gaseiđia. 33 ndǝ eđa igi gero geṯo rǝmwa nano, gënǝŋu gaber gaɽǝwađaṯa gëbǝđia wagǝnǝŋ kwai kwai. 34 yënǝŋulu nǝyǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, aganǝŋa agǝlǝŋǝnu đeṯam eŋen ŋeicia orn agǝndërrǝŋaicia ŋen? na yënǝŋulu niyǝmatǝriṯi. 35 yesu gano ṯa yënǝŋulu yatǝriṯu maji, nǝŋǝmafiđi nǝŋǝmeiṯi ṯa, agëndu ŋen ŋiđia gǝrǝmwa? 36 gënǝŋu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ya elǝŋ, gënǝŋu esegi ṯa yënđi ŋen ŋǝlëɽǝŋu? 37 na yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, agaseicǝma, na gënǝŋu igi lǝgwaɽwata điñǝđi fǝŋu gënǝŋu, 38 na gënǝŋu nǝŋaṯa, ya elǝŋ igëndu ŋen. nǝŋǝbuŋṯi yesu. 39 yesu gaṯa, igeṯo alo isi ṯa ekarme leđa, ṯa leđa ildi laŋǝlisi alǝseiđi, na ṯa leđa laseiđia alaijǝbeṯe laseiđia. 40 na yënǝŋulu igal farisiyin isi lǝɽaŋalda yano ŋen iŋi na yënǝŋulu niyǝmeiṯi ṯa, nanda cum ñagaŋǝlisi? 41 yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, gǝbanṯa ñagaŋǝlisi ṯa ñagero ñëbǝđia ŋen ŋeicia, orn điñǝđi ñagǝbaṯa ṯa, ñagaseiđia, na ŋen ŋafǝṯia ŋen ŋeicia ŋandǝɽaŋau mǝldin.

10

1 đeṯam, đeṯam, igǝndǝlwaɽǝṯia ṯa, eđa gero gǝbenṯia igëuwǝr gǝwarra gǝyaŋala, orn nǝŋamuri alo yarto, gënǝŋu gaɽ oɽom. 2 orn gënǝŋu igi gǝbërnǝṯia igëuwǝr gënǝŋu gaɽ eđa gǝsi yaŋala. 3 eđa igi gwanwana ëuwǝr gamagagiṯia ëuwǝr, na yaŋala yanna ole gǝlëɽǝŋu. gënǝŋu gwurundǝđia yaŋala ndrǝŋǝna na gënǝŋu galǝmǝndeiṯi nëiñua. 4 na ndǝ gënǝŋu gamǝñeicu yaŋala pređ ndëuwǝr, gënǝŋu gafǝṯǝlo nëiñua, na yaŋala ṯaiyǝmaiyǝteṯo alo, ŋen ŋanṯa yaliŋeṯo ole gǝlëɽǝŋu. 5 orn yënǝŋulu yaber yateṯa eđa garto, orn yamalaldiñǝṯia ŋen ŋanṯa yaijǝba ole gǝleđa ɽrto. 6 yesu gwalwaɽǝṯu leđa ŋen iŋi ŋawujǝnu orn ldaijǝbeṯe ŋen iŋi gënǝŋu gwalwaɽǝṯǝlo. 7 orn yesu nǝŋǝlǝlwaɽǝṯi tǝŋ ṯa, đeṯam, đeṯam, igǝndǝlwaɽǝṯia ṯa, igënǝñi igaɽ ëuwǝr gǝwarra gǝyaŋala, 8 leđa pređ ildi leṯo ananoŋ ldaṯa fǝṯia, lënǝŋulu laɽo ndom, orn yaŋala yero yanǝlo. 9 igënǝñi igaɽ ëuwǝr. ndǝ eđa gǝnǝŋ gënṯu iñi giđ aŋëbǝrni, na gënǝŋu giđ aŋënṯi na giđ aŋamiñe aŋfiđi ŋaiña ŋaŋǝra. 10 oɽom yero yeṯo illi ṯa aŋiđi ŋoɽoma, na ṯa aŋǝɽiñǝđe na ṯa aŋgerđe. igënǝñi igeṯo ṯa lënǝŋulu alerṯe đamǝṯia, na ṯa alerṯe đamǝṯia đǝɽiñǝđeinu đurri. 11 igaɽ eđa gaŋǝra gǝsi yaŋala ŋope. eđa gaŋǝra gǝsi yaŋala ŋope giđ aŋanaiđe đamǝṯia đǝlëɽǝŋu ŋen ŋanṯa yaŋala. 12 orn eđa gǝmamǝnu eŋǝmëɽria igi gerṯa eđa gǝsi yaŋala, na fǝŋu igi gerṯa yaŋala ilëɽǝŋu, gënǝŋu ṯaŋǝseieu al kǝraiñ ywëtu yeṯo nǝŋǝṯađe yaŋala alo nǝŋǝlaldǝñe na al kǝraiñ niyarrǝpe yaŋala yǝmaṯan niyǝlëldǝđia yaŋala alo isi yǝṯënu. 13 eđa gǝmamǝnu eŋǝmëɽria galaldiña ŋen ŋanṯa gënǝŋu gǝmamǝnu eŋǝmëɽria na gaber gubwa yaŋalaya. 14 igënǝñi igaɽ eđa gaŋǝra gǝsi yaŋala ŋope na igaliŋeṯo yaŋala ilëɽǝñi na yaŋala ilëɽǝñi yaliŋeṯǝñi. 15 ŋen ŋarno đaṯa galiŋeṯǝñi, igaliŋeṯo đaṯa na iganaiđia đamǝṯia đǝlëɽǝñi ŋen ŋanṯa yaŋala. 16 na igerṯo yaŋala imǝn tǝŋ gerṯa yǝwarra igi, na đeṯam elma cum na yënǝŋulu ṯaino ole gǝlëɽǝñi na warra aŋǝɽeṯe gunto na eđa aŋǝɽeṯe gunto gǝsi yaŋala. 17 ŋen ŋafǝṯia đaṯa gubwaiñiya ŋen ŋanṯa iganaiđia đamǝṯia đǝlëɽǝñi ṯa eme tǝŋ. 18 eđa gero gǝnǝŋ gaiñǝmaṯa orn iganaiđia bǝɽan. igerṯo ŋǝlǝŋe ṯa igiđi enaiđe na igerṯo ŋǝlǝŋe ṯa yoɽǝbaiee. igamo ŋen iŋi ipapa gǝlëɽǝñi. 19 orn al yawuḏ yafafǝđaṯo ŋenŋa ɽetǝɽeteo tǝŋ ŋen ŋanṯa ŋen iŋi yesu gwalwaɽo. 20 na leđa lwaiña iŋulu ldaṯa, gënǝŋu gerṯo usila nano geicia na gaɽ ëɽi. lǝgǝmanaṯar eđa? 21 na lǝmaṯan ldaṯa, ŋen iŋi gerṯa ŋeđa gerṯo usila nano geieia. usila geicia gaɽǝwađaṯa gëbǝđia eđa gaŋǝlisi aŋǝseiđi? 22 iliga ildi đǝsa đafo alo yursalim đǝđǝnaiđia đǝmaijǝn na obǝđaiya gaɽo. 23 na yesu gëninia igal ekǝl iltu lǝsuliman ildi labijǝđǝnu lǝđǝraiñjala. 24 na al yawuḏ nimađiṯi niyǝmeiṯi ṯa, ñoman mǝnau agwalwaɽǝṯi agëndǝsi aŋǝno esaiñ ? ndǝ aganǝŋa agaɽ al masiya đeṯam lwaɽǝṯǝnde tǝmwar. 25 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, igwalwaɽǝṯǝnde na ñagero ñagǝbendia ŋen. ŋǝmëɽria iŋi igëbǝđia igirǝŋ gǝpapa gamama đamǝđaṯa đǝlëɽǝñi, 26 orn ñagero ñagǝbendia ŋen iŋi ŋen ŋanṯa gerṯa ñagǝyaŋala ilëɽǝñi, ŋen ŋarno igwalwaɽǝṯǝnde. 27 yaŋala ilëɽǝñi yanna ole gǝlëɽǝñi na igaliŋeṯǝlo na yënǝŋulu yaiñǝteṯa, 28 na igalnanaiea đamǝṯia bǝɽǝbǝte na yaber viđ aiyǝmǝndëđǝni kwai kwai, na eđa gero giđ aŋaiñǝlabaṯe eđaŋ. 29 papa, igi ganaicǝñalo, gënǝŋu gwonḏǝṯo gamiñaṯo leđa pređ, na eđa gero gǝnǝŋ gaɽǝwađaṯa galǝbaṯa papa eđaŋ. 30 papa na ñi ñagaɽo ñagunto. 31 ŋen ŋafǝṯia al yawuḏ niyǝrrape ŋwandra ṯa aiyǝmalë-mǝndaiye. 32 na yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, igërrǝŋaicǝnde laŋge lwaiña lame idaṯa gǝlëɽǝñi, fǝwaŋge gaŋga gǝnǝŋ igiđu ñagwonaṯa ñagaiñǝmǝndaiya ŋwandraŋa? 33 al yawuḏ nǝyǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ñagaber ñaŋǝmǝndaiye ŋwandraŋa ŋen ŋanṯa wagaŋǝra, orn ŋen ŋanṯa agwaɽwata ole gǝrǝmwa geieia, na ŋen ŋanṯa aganǝŋa igi agaɽo maji agëbǝđia etam gǝlaɽǝŋa gaɽ rǝmwa. 34 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, ŋen ŋero ŋǝwërđǝnu igal ganun isalo ṯia ṯa, igaṯa ñaŋ ñagaɽ imwa? 35 ndǝ leđa lǝbernia imwa, ildi ŋen ŋǝrǝmwa ŋeṯǝlau, na ŋen ŋađam gǝrǝmwa ŋaber ŋaɽǝwađaṯa ŋagirnia, 36 ñagaiñeiṯi ñiŋgi đaṯa gëɽǝñi eŋen, na gwađwaṯǝñi alo ṯa, agwaɽwata ole gǝrǝmwa geicia, ŋen ŋanṯa igaṯa ṯa igënǝñi igaɽ iđia gǝrǝmwa? 37 ndǝ igaber igëbǝđia ŋǝmëɽria ŋǝpapa ñerṯe ñabendia ŋen ŋǝlëɽǝñi, 38 orn ndǝ igëbǝđia ŋǝmëɽria ŋǝđaṯa, ndǝ ñagaber ñagǝbendia ŋen ŋǝlëɽǝñi, ëndr ŋen ŋǝŋǝmëɽria, ṯa ñaseici na ñëndi ŋen ṯa đaṯa gafǝñau na igafo iđaṯa. 39 ŋen ŋafǝṯia yënǝŋulu yafo yonaṯa yǝmënđia tǝŋ orn gënǝŋu nǝŋǝlomiñe. 40 na liga tǝŋ yesu nǝŋuɽǝđi iđǝbarld đurḏun nǝŋarǝmaṯe alo isi yuanna gafo gaunanaicia leđa mamuḏiya ananoŋ, na gënǝŋu nǝŋaɽaŋe tu. 41 na liji lwaiña ldǝmeṯa nano ldǝlwaɽe ṯa, yuanna gero gëbǝđia aŋwara orn ŋen pređ gënǝŋu gaṯa eŋen ŋǝmaji igi ŋafo đeṯam. 42 na ŋen ŋafǝṯia lwaiña iŋulu alo isi lëndu ŋen ŋǝyesu.

11

1 na maji gafo gǝnǝŋ gwuma gǝbernia liasǝr galo ibeṯani, na irnuŋ igi gǝmiriam na gǝmađđa, orǝba gǝlëɽǝŋu. 2 fǝmiriam igi gaicwađo elǝŋ yesu rǝmanǝña ŋelaŋa ŋǝmwađa gaiñǝla, nǝŋǝrređe rǝmanǝña iriya ilëɽǝŋu enenda, igi orǝba gǝlëɽǝŋu liasǝr gwuma. 3 ŋen ŋafǝṯia lorǝba lađweiṯu yesu ŋen ṯia, ya elǝŋ, no, maji igi agabwamaiya gwuma. 4 ndǝ yesu gano ŋen iŋi nǝŋaṯa, đǝmwa iđi daber đǝma ŋǝɽaiñ, orn đafo ŋen ŋanṯa ŋaɽrwa ŋǝrǝmwa ṯa iđia gǝrǝmwa giđ aŋǝneini ŋaɽrwa. 5 yesu gubwa mađđaga na orǝbaga gǝlëɽǝŋu gaɽǝbwa na liasǝrǝga cum. 6 ndǝ gano ṯa liasǝr gwuma gaɽaŋo ñoman ñiɽijan tǝŋ alo isei gǝfau. 7 orn nǝŋǝlwaɽǝṯi ṯalǝmis ṯa, aloɽǝbaṯe alo iyuḏiya. 8 ṯalǝmis niyǝmeiṯi ṯa, ya rabbi, liga lafo ṯwaiñ al yawuḏ yonaṯa yaŋamǝndaiya ŋwandraŋa đǝge, na agiđi ŋawoɽǝbaṯe? 9 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, gerṯa ëđǝñin ređ nǝmiñe eɽijan ëđǝñin igi? ndǝ eđa gǝnǝŋ gaberlda ëđǝñin, gaber gagagiđialo ŋen ŋanṯa gaseieia arrerre galo isi, 10 orn ndǝ eđa gǝnǝŋ gabǝrlda ulǝŋgi giđ aŋgagiđialo ŋen ŋanṯa arrerre gero iŋu. 11 gënǝŋu gwalwaɽo ŋen iŋi, nǝŋǝleiṯi cum ṯa, oraiñ igëndr liasǝr gandro dǝge, orn igabǝla ematuđi eŋuriđ. 12 ŋen ŋafǝṯia ṯalǝmis ilëɽǝŋu niyǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ, ndǝ gënǝŋu gandro gënǝŋu giđ aŋëpiṯi. 13 yesu gwalwaɽo eŋen ŋǝŋǝɽaiñ ŋǝlëɽǝŋu, orn yënǝŋulu yǝbaṯa ṯa gënǝŋu gwalwaɽo eŋen ŋǝŋuriđ đurri. 14 ŋen ŋafǝṯia yesu nǝŋǝlwaɽǝṯi tǝmwar ṯa, liasǝr gaiyo, 15 na igaŋǝra nano ŋen ŋanṯa ñaŋ ṯa igafo igero tu, ŋen ŋanṯa ñëndi ŋen ŋǝlëɽǝñi. almaɽr nano. 16 ŋen ŋafǝṯia ṯoma, igi gaɽo đǝŋor, gwalwaɽǝṯu ṯalǝmis isi lafǝlda ṯa, aɽr cum ṯa alaiyr ldǝɽo yesu ŋǝla. 17 orn ŋen yesu geṯo nǝŋǝne nǝŋǝfiđi ŋen ṯa liasǝr gwurnu gandro eđel đoba ñoman marldwan. 18 na alo ibeṯani yafo alo yursalim ṯwaiñ garno mil iɽijan, 19 na leđa lwaiña igal yawuḏ lafo leṯo mađđa na miriamanda nano, ṯa aldǝbǝɽiano eŋen ŋorǝba. 20 ŋen ŋafǝṯia ndǝ mađđa gano ṯa yesu gwëtu nǝŋǝɽe aldǝgopǝđaiđe eđađ, orn miriam gǝṯënu egeɽa. 21 na mađđa nǝŋeiṯi yesu ṯa, ya elǝŋ gǝbanṯa agafo ëli ṯa oraiñ gero gǝbaiya. 22 orn điñǝđi igaliŋeṯo ṯa waŋge ageɽǝđo irǝmwa, rǝmwa riđ araŋanaice. 23 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, oralo giđ aŋǝtwođe tǝŋ. 24 mađđa nǝŋǝmeiṯi ṯa, igaliŋeṯo ṯa gënǝŋu giđ aŋǝtwođe iđǝtođa iloman lǝnḏurṯu alo. 25 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, igënǝñi igaɽo đatođa na đamǝṯia. eđa gǝnǝŋ gëndu ŋen ŋǝlëɽǝñi nde gaiyo giđ aŋamǝṯe, 26 na eđa gǝnǝŋ gamǝṯia na gëndu ŋen ŋǝlëɽǝñi gaber giđ aŋaiye kwai kwai bǝɽǝbǝte. agëndu ŋen iŋi? 27 mađđa nǝŋǝmeiṯi ṯa, a, ya elǝŋ, igafo igëndu ŋen ṯa aganǝŋa agaɽ al masiya, iđia gǝrǝmwa igi geṯo alo. 28 ndǝ gwalwaɽo ŋen iŋi nǝgabǝṯa nǝŋundǝđi orǝba gǝlëɽǝŋu miriam, ṯamwaɽwatiṯu ŋoɽoma, eđa gabërrǝŋaiđia ŋen gwëtu tu gaŋurndǝđia. 29 na ŋen miriam gǝnna ṯia nǝŋǝtwođe taltal nǝŋǝmaɽe nano. 30 yesu gamǝlu garǝmaṯo irnuŋ orn gamǝlu gafo alo isi mađđa lopǝđaiđiau. 31 ŋen ŋafǝṯia al yawuḏ isi lafǝlda egeɽa nemabǝɽiano ndǝ yaseica miriam gatođo ram nǝŋǝmiñe, yënǝŋulu ṯaiyǝmaiyǝteṯo alo, nǝyaṯa, gënǝŋu gabǝṯa nḏel đoba ṯa aŋarǝṯe tu. 32 ndǝ miriam geṯo alo isi yesu gafau nǝŋǝmaseici, nǝŋǝmwođǝñiṯi erǝmanǝŋ nǝŋaṯa ṯa, ya elǝŋ, gǝbanṯa agafo ëli ṯa oraiñ gero gǝbaiya. 33 ndǝ yesu gaseicǝma gabara na al yawuḏ isi leṯǝlda labara cum, gabǝrǝjǝnelo igusil, na ṯaŋgǝđiaŋǝno, 34 nǝŋaṯa, ñagëɽǝma ŋga? yënǝŋulu niyǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, elaŋ ŋanwanǝđe. 35 orn yesu ṯaŋaro. 36 ŋen ŋafǝṯia al yawuḏ yaṯa, nwanǝđǝrca gubwamaiya. 37 orn yǝmaṯan iŋulu yaṯa, eđa igi giđu leđa laŋǝlisi ṯa laseiđia, gënǝŋu gero gafo gaɽǝwađaṯa gaŋgiṯia liasǝr aŋerṯe gǝbaiya? 38 orn yesu gamǝlu gabǝrǝjǝnelo egetam gǝlëɽǝŋu nǝŋeṯa nḏel đoba iđi đafo iđǝɽi na lwandra lafo laɽaŋo nëiñua. 39 yesu nǝŋaṯa, ŋgeicr lwandra. orn mađđa, orǝba gǝmaji gaiyo nǝŋǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ điñǝđi gamwađǝnu, ŋen ŋanṯa gaiyo ñoman ñaɽo marldwan. 40 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, igero igaŋwalwaɽǝṯia ṯa ndǝ agǝbendia ŋen ŋǝseici ŋaɽrwa ŋǝrǝmwa? 41 ŋen ŋafǝṯia lënǝŋulu lǝŋgeicu lwandra alo isi eđa gaiyo gëɽǝnau. yesu nǝŋǝđaŋaiđe nǝŋaṯa, papa, igaŋërṯiaŋa nano ŋen ŋanṯa aganaṯǝñi. 42 a, igaliŋeṯo ṯa agaiñǝnanaṯa jaica jaica, orn igafo igaṯa ṯia ŋen ŋanṯa leđa ilđi lwaiña, laṯurwa ṯwaiñ ṯa lënǝŋulu alëndi ŋen ṯa agwađwaṯiñi. 43 na ŋen gwalwaɽo ṯia, nǝŋǝlwaɽe olega goɽra ṯa, liasǝr miño. 44 na gënǝŋu igi gaiyo nǝŋamiñe, gakasǝnu ndrenna nǝđel raŋ na rǝmanǝña, na isiano ilëɽǝŋu gakasǝnu erenaga cum. yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, miñeicǝmarldo ñǝmëbǝri. 45 ŋen ŋafǝṯia leđa lwaiña igal yawuḏ ildi leṯo miriam nano na ildi laseieu ŋen iŋi yesu giđu ldëndi ŋen ŋǝlëɽǝŋu, 46 orn lǝmaṯan iŋulu labǝṯa al farisiyin nano ldǝlǝlwaɽǝṯi ŋen iŋi yesu giđu. 47 ŋen ŋafǝṯia nǝlǝŋ nǝkana na al farisiyin larraiđo nǝlǝŋ ini nararraiđia, ldaṯa, lǝgëbǝđiar ṯau? ŋen ŋanṯa maji igi gëbǝđia aŋwara ywaiña. 48 ndǝ lǝgamaŋgiṯiar gëbǝđia ṯia, leđa pređ liđ alënđi ŋen ŋǝlëɽǝŋu na ar rumaniyin liđ almǝndađe alo isëndr na ŋǝlǝŋe iŋëndr. 49 orn eđa gǝnǝŋ iŋulu gǝbernia giyafa, igi gaɽ elǝŋ goɽra gǝkana iṯǝli gakǝl nǝŋǝleiṯi ṯa, ñagaijǝba ŋen, 50 na ñagaijǝba ṯa ŋen ŋaŋǝra inënđr ṯa eđa gunto aŋaiye ŋen ŋanṯa leđa na gerṯa leđa pređ lamǝndëđǝni. 51 gënǝŋu gero gwalwaɽo ŋen iŋi bǝɽan, orn ŋen ŋanṯa gënǝŋu gaɽ elǝŋ goɽra gǝkana iṯǝli gakǝl, gënǝŋu gwalwaɽo ŋen ŋǝrǝmwa ṯa yesu giđ aŋaiyǝṯi al yawuḏ, 52 na gerṯa ŋen ŋanṯa al yawuḏ ikǝrǝŋ orn cum ṯa ñere ñǝrǝmwa iñi ñagađǝnu ñiđi ñǝrreiđǝnu lđǝɽo. 53 ŋen ŋafǝṯia iloman ildei lënǝŋulu lakëɽu eŋen ṯa alɽiñe yesu. 54 ŋen ŋafǝṯia yesu gero gǝbǝrlda tǝŋ alo al yawuḏ yenwanaṯǝmau orn nǝŋǝmiñe nǝgabǝṯa alo isi yafo eđǝñwa, irnuŋ gǝbernia afrim na gënǝŋu laɽaŋa tu ṯalǝmisya ilëɽǝŋu. 55 na đǝsa đal yawuḏ đǝbernia al fissa đafo ṯwaiñ na leđa lwaiña leđǝñwa lđabǝṯa alo yursalim ṯa alṯuɽeini ŋen đǝsa đamǝlu. 56 ŋen ŋafǝṯia lënǝŋulu lagagwonđa yesu na ṯalɽwataiđo ŋen lënǝŋulu laṯurwa igal ekǝl lđaṯa, ŋen ŋanṯau? agaṯa gënǝŋu gaber giđ aŋela nḏǝsa kwai kwai? 57 orn nǝlǝŋ nǝkana na al farisiyin lanaiđo ŋen ṯa nđǝ eđa gǝnǝŋ galiŋeṯo alo yesu gafau aŋiđi ŋen iŋi ŋǝlǝŋini, ṯa lënǝŋulu alǝmënđi.

12

1 ŋen đǝsa đafo ṯwaiñ đǝbernia al fissa, ñoman ñǝṯënu đenǝŋ lđamiñe lunto yesu nǝgabǝṯa alo ibeṯani alo isi liasǝr gafau, igi gënǝŋu gatuđǝma eŋǝɽaiñ. 2 orn lënǝŋulu liđu đǝsaṯa ŋen ŋanṯaŋu na mađđa gǝliṯia ŋǝmëɽria, orn liasǝr laso yesu ŋǝla. 3 orn miriam nǝŋǝme ŋela ŋerṯo roṯǝl iŋi ŋǝmwađa gaiñǝla, ŋerṯo ilia ywaiña kaiñ nǝŋǝewađe yesu rǝmanǝŋ nǝŋǝɽređe iriya enenda na đǝmwađa nḏǝfeṯe egeɽa pređ đǝŋela. 4 orn yausa iskariyuṯi, maji igi gaɽo ṯalǝmis iyesu igi giđ aŋǝmanaiđe gaṯa ṯa, 5 ŋen ŋanṯau ŋela iŋi ŋero ŋǝbǝliđǝnia al gǝrus yarno jǝnei eređia giɽijin na al gǝrus yǝnaneinu leđa ildi laɽo lǝbai? 6 orn gënǝŋu gwalwaɽo ṯia gerṯa ŋen ŋanṯa gubwa leđala laɽo lǝbai, orn ŋen ŋanṯa gënǝŋu gaɽ oɽom, na gënǝŋu garrǝpa ërrua gal gǝrus gǝṯalǝmis na gauwasasa. 7 orn yesu nǝŋaṯa, ŋgiṯǝma, gënǝŋu gëɽǝñi ŋela ŋen ŋanṯa loman lǝđura đǝlëɽǝñi. 8 ñagafo leđala ildi laɽo lǝbai ñagaɽaŋalda jaiea jaica, orn igënǝñi lǝgerr lǝgafiar jaica jaica. 9 leđa lwaiña igal yawuḏ lano ŋen ṯa yesu gwëtu alo ibeṯani, ldela gerṯa ṯa alǝseici yesu gunto orn ṯa alǝseici liasǝr igi gënǝŋu gatuđǝma eŋǝɽaiñ. 10 orn nǝlǝŋ nǝkana laɽwataiđia eŋen ṯa alɽiñe liasǝr cum, 11 ŋen ŋanṯa eŋen ŋǝlëɽǝŋu leđa lwaiña igal yawuḏ lafo lalṯađa ldëndi ŋen ŋǝyesu. 12 na iloman leṯeɽe leđa lwaiña ildi leṯo nḏǝsa ndǝ lano ṯa yesu gwëṯu geṯo alo yursalim, 13 ldǝme iɽǝṯia ldǝmiñe ṯa alopǝđaiđe yesu ŋǝla, na lafo laɽwata pǝlelo, ldaṯa, usanna, gënǝŋu gabuŋǝnṯu igi geṯo igirǝŋ gelǝŋ rǝmwa. fǝŋu elǝŋ galo israyil. 14 yesu nǝŋǝfiđi ŋǝɽiŋgia ŋǝta nǝŋǝborṯe, ŋen ŋarno ŋǝwërđǝnu, 15 ŋerṯe agiđǝñalo ya ŋere ŋǝsaiyun, nwanǝđo, elǝŋ gǝlaɽǝŋa giđ aŋela gaborṯo ŋǝɽiŋgia ŋǝta. 16 ŋen liga ildi ṯalǝmis ilëɽǝŋu yaijǝba ŋen iŋi, orn ŋen đǝge yesu ganeinu ŋaɽrwa lënǝŋulu ldëldǝŋǝđeini eŋen iŋi ŋǝwërđǝnu iŋu, na ṯa leđa ṯalmiṯu ŋen iŋi. 17 leđa ildi lafǝlda ŋen yesu gundǝđu liasǝr eđel, gǝtuđǝma eŋǝɽaiñ lafo laɽwataiđia eŋen iŋi kaiñ. 18 na ŋen ŋafǝṯia leđa lwaiña ldamiñe ṯa alopǝđaiđǝlda, ŋen ŋanṯa lënǝŋulu lano ṯa gënǝŋu giđ aŋwara isi. 19 ŋen ŋafǝṯia al farisiyin ṯaiɽwataiđo eŋen niyaṯa, ñagaseieia ṯa ñagaber ñagaɽǝwađaṯa ñagëbǝđia wagǝnǝŋ. liji pređ lalo ṯalmaiyǝteṯo alo. 20 na leđa lafo lǝmaṯan igal yunaniyin iŋulu ildi leṯo nḏǝsa ṯa alǝbuŋṯi rǝmwa, 21 ldabǝṯa filibus nano, igi geṯo alo ibeṯsaiḏa alo ijalil, ldǝmekeɽǝđe ldaṯa, ya elǝŋ, ñagwonaṯa ñagaseicia yesu. 22 filibus nǝgabǝla nǝŋwalwaɽǝṯi anḏǝrawus, orn filibus na anḏǝrawus ldǝɽe ndǝm ldǝlwaɽǝṯi yesu. 23 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa liga leṯo đǝge ildi iđia gǝleđa guneini ŋaɽrwa. 24 đeṯam, đeṯam, igandǝlwaɽǝṯia ṯa, ndǝ lwana laber labǝɽiṯialo iđuđa na lero lǝbaiya, liđ alfeṯe alǝsoŋ. orn ndǝ laiyo liđ alǝlǝŋe liđia lwaiña. 25 eđa igi garǝmoṯwa đamǝṯia đǝlëɽǝŋu gënǝŋu giđ aŋwoṯwe, orn eđa igi ganeđo đamǝṯia đǝlëɽǝŋu alo isi, gënǝŋu giđ aŋamǝṯe bǝɽǝbǝte. 26 ndǝ eđa gǝnǝŋ gwonaṯa gaiñiṯia ŋǝmëɽria, ŋgiṯǝma aŋaiñǝteṯe na alo isi igafau, eđa gaiñiṯia ŋǝmëɽria giđ aŋfeṯau cum. na ndǝ eđa gǝnǝŋ gaiñiṯia ŋǝmëɽria papa giđ aŋǝmanaiee đame. 27 điñǝđi usila gǝlëɽǝñi gagǝrđia kaiñ. igwalwaɽa ṯau? papa, ëbǝriñi iliga ildi? orn igeṯo iliga ildi ŋen ŋanṯa ŋen iŋi. 28 papa naico irǝŋ gǝlaɽǝŋa ŋaɽrwa. orn ole nǝŋela elo nǝŋaṯa iganaico ŋaɽrwa đǝge, na igiđi enaice ŋaɽrwa tǝŋ. 29 ndǝ leđa lwaiña ildi lamaṯurwa nano lano, ldaṯa rǝmwa rëbuɽǝniano, orn leđa lomǝn tǝŋ ldaṯa mǝlaiyǝka yamwaɽwatiṯi. 30 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, ole igi geṯo gerṯa ŋen ŋanṯa ñi orn ŋen ŋanṯa ñaŋ. 31 alo isi yakǝmǝni điñǝđi, điñǝđi elǝŋ galo isi gauwujǝni ndëuwǝr, 32 na igënǝñi ndǝ igabucinu elo, igiđ ibǝliđini leđa pređ ñi nano. 33 gënǝŋu gwalwaɽo ṯia ṯa aŋǝlǝŋaice ŋen giđ aŋǝwaiye ṯau. 34 leđa ildi ldǝrraiđe ldǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ñagano eŋen ŋal ganun ṯa, al masiya gafo bǝɽǝbǝte, na fǝṯau agaṯa ṯa iđia gǝleđa đeṯam gabucini elo? esegi iđia igi gǝleđa? 35 yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, arrerre ñagiđi ñafeṯǝlda iliga lobǝlano tǝŋ. erldr ndǝ ñagerṯo arrerre ṯa ŋǝrǝm aŋerṯe ŋǝndǝjopa. eđa gabǝrlda iŋǝrǝm gaijǝba ṯa gabǝṯa ŋga. 36 ŋen ñagerṯo arrerre aŋǝnṯr ŋen ŋarrerre ṯa ñaɽeṯe liđia larrerre. ndǝ yesu gwalwaɽo ṯia nǝŋǝlomiñe nǝŋǝlǝbijeini. 37 gënǝŋu gafo giđu aŋwara ywaiña ŋulu nëiñua orn lero labenđia ŋen ŋǝlëɽǝŋu, 38 ṯa ŋen ŋǝnabi isaiya aŋǝɽiñǝđeini iŋi gwalwaɽo ṯa, ya elǝŋ esegi gëndu ŋen eŋaiñ? na esegi gaŋeinu đaŋ đonḏǝṯo kaiñ đelǝŋ rǝmwa? 39 ŋen ŋafǝṯia lënǝŋulu laber laɽǝwađaṯa labendia ŋen, ŋen ŋanṯa isaiya gwalwaɽo tǝŋ ṯa, 40 rǝmwa riđǝlo isi irǝmiṯu ndrǝliđi nare enen nabɽwaŋǝno ṯa alerṯe laɽǝwađaṯa laseiđia isiya na alerṯe laliŋeṯo enare enen na alerṯe laređialo iñi ṯa eleiđi. 41 isaiya gwalwaɽo ṯia nđǝ gaseicu ŋaɽrwa ŋǝlëɽǝŋu, nǝŋǝlwaɽe eŋen ŋǝlëɽǝŋu. 42 orn đeṯam leđa lwaiña enǝlǝŋ ldëndi ŋen ŋǝlëɽǝŋu orn lero laɽwata ṯia ŋen ŋanṯa liđǝño al farisiyin, ṯa alerṯe lǝtǝrinṯia imajma. 43 ŋen ŋanṯa lonaṯa ṯa leđa alđǝnanaice ŋaɽrwa ŋen ŋamiñaṯo rǝmwa rǝlnanaicia ŋaɽrwa. 44 yesu gwalwaɽo pǝlelo nǝŋaṯa ṯa, eđa gëndu ŋen ŋǝlëɽǝñi gerṯa fǝṯa gëndu ŋen ŋǝlëɽǝñi tǝldaŋ orn cum gëndu ŋen ŋǝlëɽǝŋu igi gwađwaṯiñi, 45 na eđa gaiñonđaṯa gamwonđaṯa cum igi gwađwaṯiñi. 46 igeṯo alo igaɽ arrerre ṯa eđa igi gëndu ŋen ŋǝlëɽǝñi aŋerṯe gafafia iŋǝrǝm. 47 ndǝ eđa gǝnna ŋen ŋǝlëɽǝñi na gaber gǝbendia gerṯa fiñi igamakǝme, ŋen ŋanṯa igero igeṯo ṯa yakǝme orn ṯa yëbǝri alo. 48 eđa ganeđǝñi na gaber gǝbenđia ŋen ŋǝlëɽǝñi, gënǝŋu gerṯo waŋge igi gamakǝme. fǝŋen igwaɽwato, ŋiđ aŋamakǝme iloman ildi lunḏurṯu alo, 49 ŋen ŋanṯa igero igwaɽwata bǝɽan, orn daṯa igi gwađwaṯiñi gënǝŋu gwalwaɽǝṯiñi ŋen ṯa yaṯa na eɽwate. 50 igaliŋeṯo ṯa ŋen ŋǝlëɽǝŋu ŋaɽo đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte. ŋen ŋafǝṯia ŋen igwaɽwatau, igwaɽwata ŋen ŋarno đaṯa gwalwaɽǝṯiñi.

13

1 ŋen đǝsa đamǝlu iđi đǝbernia al fissa, yesu galiŋeṯo ṯa liga lëɽǝnṯǝma leṯo ildi gënǝŋu gaumiña alo na ildi gawabǝṯa đaṯa nano. gënǝŋu gafo gubwa leđala ǝllëɽǝŋu lalo na điñǝđi giđ aŋërrǝŋaiđe đubwa đǝlëɽǝŋu ṯa đǝɽiñǝđeinu. 2 na seṯan yafo yëɽu ŋen egare gǝyausa iskariyuṯi, iđia gǝsiman, ṯa aŋǝmanaiđe. ŋen lënǝŋulu lasa ulǝŋgi, 3 ŋen ŋanṯa yesu galiŋeṯo ṯa đaṯa gafo gëɽu laŋge pređ eraŋ rǝlëɽǝŋu, na ṯa geṯo rǝmwa nano na goɽǝbaṯa rǝmwa nano, 4 gënǝŋu nǝŋǝtwođe nḏǝsa nǝŋǝmiñeiyǝni erena nano nǝŋǝme erena gǝđǝtwođeinia ŋawa nano nǝŋakaseini egweya. 5 orn gënǝŋu nǝŋǝraice ŋawa ilǝmbolua ṯaŋwaso ṯalǝmis rǝmanǝña na nǝŋǝltwađe erenaga igi gakaseinu egweya. 6 orn ṯia nǝŋarǝmaṯe siman buṯrus nano. buṯrus nǝŋǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ, agaṯa agwasa rǝmanǝña rǝlëɽǝm? 7 yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, agero agaliŋeṯo ŋen iŋi igëbǝđia, wate orn agiđi ŋaliŋeṯe. 8 buṯrus nǝŋǝmeiṯi ṯa, agaber agwasa rǝmanǝña rǝlëɽǝñi kwai kwai. yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ndǝ igaber igaŋwasa, agaber agaɽǝwadaṯa lǝgǝbakarnǝđi ŋen kwai kwai. 9 siman buṯrus nǝŋǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ gerṯa rǝmanǝña rǝlëɽǝñi ikǝrǝŋ, orn eum aso raŋ na nda. 10 orn yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, eđa gwasǝnu aŋǝno, ŋen ŋero đeṯam iŋu ṯa gwasǝni tǝŋ illi rǝmanǝña, orn gënǝŋu gatǝɽe pređ. na ñaŋ ñagatǝɽe, orn gerṯa ñaŋ pređ. 11 yesu galiŋeṯo esegi giđ aŋǝmanaiđe, na ŋen ŋafǝṯia gënǝŋu gaṯa, gerṯa ñaŋ pređ ñagatǝɽe. 12 ndǝ gënǝŋu gwasǝlo rǝmanǝña đǝge nǝŋǝme erena nǝŋëɽǝni nano nǝŋoɽǝbaṯe nḏǝsa nǝŋǝleiṯi ṯa, ñagaliŋeṯo igiṯǝnde ṯau? 13 ñagaiñënǝeia eđa gǝbërrǝŋaiđia ŋen, na elǝŋ, na ñagafo đeṯam ndǝ ñagaiñënǝcia ṯia, ŋen ŋanṯa igaɽo ṯia. 14 nṯia ndǝ igënǝñi igaɽo elǝŋ egalo na eđa egalo gǝbërrǝŋaiđia ŋen, igwasǝnde rǝmanǝña, ŋen ŋafo đeṯam ṯa ñwasǝđe rǝmanǝña eralo. 15 igënǝñi igaŋaicǝnde ŋen ṯa ñaŋ eum ñiđi ŋen iŋi igiṯǝnde. 16 đeṯam, đeṯam, igǝndǝlwaɽǝṯia ṯa, ebai gero goɽra neđa gerṯǝma, na eđa gwǝđweinu gero goɽra neđa igi gwađwaṯǝma. 17 nđǝ ñagaliŋeṯo ŋen iŋi ñaŋǝreṯe nano ndǝ ñagëbǝđia. 18 igaber igǝndǝlwaɽǝṯia ñaŋ pređ. igaliŋeṯo esandǝldi igwoṯǝlo, orn igaliŋeṯo ṯa đeṯam ŋen ŋǝwërđǝnu egađam gǝrǝmwa ŋiđ aŋǝɽiñǝđeini ṯa, eđa igi gǝsa aicǝba gǝlëɽǝñi, gënǝŋu giđu ŋen gagiaiñi. 19 na điñǝđi nëiñua igiđ endǝlwaɽǝṯi laŋge ŋen laŋge ildi lamǝlu lafo ṯa ndǝ lafo đǝge ñëndi ŋen ṯa igënǝñi igaɽ rǝmwa. 20 đeṯam, đeṯam, igǝndǝlwaɽǝṯia ṯa, eđa gamaŋǝnṯi igi igiđ emwađaṯe gënǝŋu gaiñaŋǝnṯi, na eđa gaiñaŋǝnṯi gënǝŋu gamaŋǝnṯi igi gwađwaṯiñi. 21 yesu gwalwaɽo ŋen iŋi nǝŋgǝrđe igusil nǝŋaṯa, đeṯam, đeṯam, igǝndǝlwaɽǝṯia ṯa, eđa gǝnǝŋ eñaŋ giđ aŋaiñǝnaiđe. 22 ŋen ŋafǝṯia ṯalǝmis ninwanǝđǝni nano, orn lero laliŋeṯo esegi yesu gǝmwaɽwataṯa nano. 23 na eđa gǝnǝŋ iṯalǝmis igi yesu gubwamaiya kaiñ gafo gaɽaŋa yesu ṯwaiñ gëɽǝma nda ilurum. 24 ŋen ŋafǝṯia siman buṯrus nǝŋǝmeiṯi ŋen ŋamǝɽa ṯa, eɽǝđo yesu ṯa esegi gǝmwaɽwataṯa nano. 25 na gënǝŋu nǝŋǝmandraṯe ilurum tǝŋ nǝŋaṯa, ya elǝŋ fesegi? 26 yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, fǝŋu igi igamanaicia aicǝba ndǝ igaṯǝbeicia ilǝmbolua. nṯia nǝŋǝṯǝbeici aicǝba ilǝmbolua nǝŋǝnaice yausa, iđia gǝsiman iskariyuṯi. 27 na ŋen yausa gǝma aicǝba seṯan yënṯǝmau. orn yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, ŋen iŋi agëbǝđia, iđu taltal. 28 na lënǝŋulu ildi lǝṯënu nḏǝsa laijǝba ŋen iŋi gënǝŋu gwalwaɽǝṯǝma. 29 lǝmaṯan iŋulu ldaṯa ṯa yesu gwalwaɽǝṯǝma ŋen ṯia, ṯa iliđu laŋge ildi đeṯam inëndr ŋen ŋanṯa đǝsa walla ṯa gënǝŋu aŋǝnaice leđa laŋge ildi laɽo lǝbaiya, ŋen ŋanṯa yausa gǝrrapa ërrua gal gǝrus. 30 na ŋen gënǝŋu gamo aieǝba nǝŋamiñe, na ulǝŋgi gaɽo. 31 ŋen yausa gamiño đǝge, yesu nǝŋaṯa, điñǝđi iđia gǝleđa ganeinu ŋaɽrwa na rǝmwa raneinu ŋaɽrwa iŋu. 32 ndǝ rǝmwa raneinu ŋaɽrwa iŋu, rǝmwa riđ arǝmanaice ŋaɽrwa egǝtam gǝlëɽǝŋu cum, na riđ arǝmanaice ŋaɽrwa điñǝđiṯi. 33 ya ñere ñǝlëɽǝñi lǝgaɽaŋar liga lobǝlano mǝldin. ñaŋ ñagiđi ñaiñǝpwaiñe orn ŋen ŋarno igwalwaɽǝṯu al yawuḏ, điñǝđi igandǝlwaɽǝṯia cum, ṯa alo isi igaweṯa ñagaber ñagaɽǝwađaṯa ṯa ñageṯau. 34 igandǝnaica ŋen ŋǝmaijǝn ṯa bwiđr. ŋen ŋarno igubwandiya ŋen đeṯam ṯa ñagubwiđiaya. 35 ŋen ṯia leđa pređ liđ alǝlǝŋeṯe ṯa ñaŋ ñagaɽo ṯalǝmis ilëɽǝñi ndǝ ñagubwiđia. 36 siman buṯrus nǝŋǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ agiđi ŋaɽe ŋga? yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, alo isi igaweṯa ñagaber ñagaɽǝwađaṯa ñagaiñǝteṯa điñǝđi orn ñagiđi ñaiñǝteṯe. 37 buṯrus nǝŋǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ, igaber igaɽǝwađaṯa igaŋateṯa điñǝđi eđa? igameđǝño igǝbenṯia eŋǝɽaiñ ŋen ŋanṯa ŋa. 38 yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, agameđǝño agǝbenṯia eŋǝɽaiñ ŋen ŋanṯa ñi? đeṯam đeṯam, igaŋwalwaɽǝṯia ṯa, agiđi ŋaiñǝbǝlaice ñoman ñiɽijin ŋen đwaṯa đamǝlu đabara.

14

1 ñerṯe ñagaŋgiṯia nare enalo ṯa đu đandǝsano. ñaganǝñaŋ ëndr ŋen ŋǝrǝmwa na ëndr ŋen ŋǝlëɽǝñi cum. 2 egeɽa gǝpapa alo ywëtu ywaiña, gǝbanṯa gerṯa fǝṯia ṯa igwalwaɽǝṯǝnde. igabǝla ŋen ŋanṯa indǝṯuɽǝđeiṯi alo. 3 ndǝ igabǝla indǝṯuɽǝđeiṯi alo igiđi yoɽǝbǝđe tǝŋ na endǝme ṯa alo isi igǝfau ñaufeṯe cum. 4 na ñaŋ ñagaliŋeṯo đađ iđi đabǝṯa alo isi igaweṯa. 5 ṯoma nǝŋǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ ñagaijǝba agabǝṯa ŋga, na fǝṯau ñagaɽǝwađaṯa ñagaliŋeṯo đađ? 6 yesu nǝŋǝmalwaɽǝṯi ṯa, igënǝñi igaɽo đađ na đeṯam na đamǝṯia. eđa gero gǝnǝŋ gaɽǝwađaṯa geṯo papa nano illi ñiga. 7 gǝbanṯa ñagaliŋeṯǝñi ṯa ñagaliŋeṯo papa cum, na điñǝđi nëiñua ñagaliŋeṯǝma na ñagaseicǝma. 8 orn filibus nǝŋǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ aŋaicǝnde đaṯa nṯia ñabeṯe. 9 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa lǝgafr liga lwalano orn aganǝŋa ya filibus, agaijǝbaiñi? eđa gaseicǝñi gënǝŋu gaseicu đaṯa. fǝṯau agaṯa, aŋaicǝnđe đaṯa? 10 agero agǝbendia ŋen ṯa igafo iđaṯa na đaṯa gafo iñi. ŋen iŋi igǝnđǝɽwatiṯi igaber igwaɽwata bǝɽan, orn đaṯa igi gafo iñi gënǝŋu gëbǝđia laŋge ildi. 11 ëndr ŋen ŋǝlëɽǝñi ṯa igafo iđaṯa na đaṯa gafo iñi, orn ndǝ ñagero ñagǝbendia ŋen iŋi ëndr ŋen ŋǝlëɽǝñi ŋen ŋanṯa laŋge ildi igaliđia. 12 đeṯam, đeṯam, igǝndǝlwaɽǝṯia ṯa, eđa gëndu ŋen ŋǝlëɽǝñi gënǝŋu gaɽǝwađaṯa gëbǝđia laŋge ildi igǝliđia, a, gënǝŋu gaɽǝwađaṯa gëbǝđia laŋge loɽra lamiñaṯo laŋge ildi igǝliđia, ŋen ŋanṯa igabǝṯa đaṯa nano. 13 na wagǝnǝŋ ñagaiñeɽǝđia igirǝŋ gǝlëɽǝñi igiđ inđiṯi ṯa đaṯa aŋǝneini ŋaɽrwa igiđia. 14 ndǝ ñagabeɽǝđia wagǝnǝŋ igirǝŋ gǝlëɽǝñi igiđ indiṯi. 15 ndǝ ñagubwaiñiya rǝmoṯr ŋen ŋǝlëɽǝñi. 16 na igiđi yeɽǝđe papa, na gënǝŋu giđ aŋǝndǝnaice eđa igi gaɽo đamǝđaṯa tǝŋ ṯa ñaɽaŋǝld bǝɽǝbǝte. 17 fusila gǝđeṯam igi leđa lalo laber laɽǝwađaṯa ṯa lǝma, ŋen ŋanṯa laber londaṯa na laijǝba orn ñaŋ ñagaliŋeṯo ŋen ŋanṯa ñaɽaŋǝlda na giđ aŋǝndauleṯe. 18 igaber igiđ indǝŋgiṯia ñagǝɽe ñere ñǝṯëđǝmalo, orn igiđ indeṯa nano. 19 iliga lobǝlano leđa lalo laber liđ alaiñǝseiei tǝŋ, orn ñaganǝñaŋ ñagiđi ñaiñǝseiei na ñagiđi ñamǝṯe mǝldin ŋen ŋanṯa igamǝṯia mǝldin. 20 iloman lakǝl ñagiđi ñaliŋeṯe ṯa igafo ipapa na ñagafo iñi na igafo eñaŋ. 21 eđa gerṯo ŋen ŋǝlëɽǝñi, na ṯaŋǝrldau, gënǝŋu gubwaiñiya, na gënǝŋu igi gubwaiñiya gubwǝnia papa nano na igubwǝmaiya na igamaŋaiee etam gǝlëɽǝñi. 22 yausa gerṯa iskariyuṯi, nǝŋǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ fǝṯau agiđi ŋiđi agǝlǝŋini inanda na gerṯa eleđa lalo? 23 yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ndǝ eđa gǝnǝŋ gubwaiñiya, gënǝŋu giđ aŋǝrǝmoṯe ŋen ŋǝlëɽǝñi na papa giđ aŋǝmaiyubwiṯi na nanda ñagiđi ñamaɽe nano na ñagiđi ñiđi eɽa egaiñ iŋu. 24 eđa gero gaiñiyubwa gënǝŋu gaber garǝmoṯwa ŋen ŋǝlëɽǝñi. na ŋen iŋi ñagǝnna gerṯa ŋen ŋǝlëɽǝñi orn ŋen ŋǝđaṯa igi gwađwaṯiñi. 25 igwalwaɽǝṯǝnde ŋen iŋi liga lǝgafr mǝldin. 26 orn gënǝŋu igi gamǝđaṯa, usila gatǝɽe, igi đaṯa giđ aŋǝmwađwaṯe irǝŋga gǝlëɽǝñi, gënǝŋu giđ aŋǝndërrǝŋaiee ŋen pređ na giđ aŋǝndiđi ñagǝlëldǝŋǝđeinia eŋen pređ igwalwaɽǝṯǝnde. 27 igǝndǝŋgiṯia đëuṯaralo, igǝndǝnaiee đëuṯaralo đǝlëɽǝñi. igaber igǝndǝnaiea ŋen ŋarno alo yǝndǝnaiea. ñerṯe ñagaŋgiṯia nare enalo ṯa đu đandǝsano na ṯa niđǝñalo. 28 ñagano ŋen igwalwaɽǝṯǝnde ṯa igamiña orn igiđi inđeṯa nano. gǝbanṯa ñagubwaiñiya ṯa ñiđi ñaŋǝreṯe nano ŋen ŋanṯa igwalwaɽo ṯa igabǝṯa đaṯa nano, ŋen ŋanṯa papa goɽraiñen. 29 na điñǝđi igwalwaɽǝṯǝnde ŋen iŋi liga ŋamǝlu ŋafo ṯa ndǝ ŋafo đǝge ñëndi ŋen ŋǝlëɽǝñi. 30 igënǝñi lǝgaber lǝgwaɽwatar twanaŋ tǝŋ, ŋen ŋanṯa elǝŋ galo giđ aŋela, orn gënǝŋu gero gaberṯia ŋen iñi. 31 orn gënǝŋu giđ aŋela ṯa leđa lalo allǝŋeṯe ṯa igubwa đaṯaga na igëbǝđia ŋen iŋi đaṯa gwalwaɽǝṯiñi ṯa yiđi. twođr almiñr.

15

1 igënǝñi igaɽ uɽi gǝđeṯam, na papa gaɽ eđa garǝmoṯwa. 2 gënǝŋu garređa reṯia pređ iñi irri raber ralǝŋa liđia, na gënǝŋu gagǝlaṯa reṯia pređ irri ralǝŋa liđia ṯa aralǝŋe liđia lwaiña. 3 điñǝđi ñaŋ ñagagǝlemu đǝge ndǝ reṯia ŋen ŋanṯa ŋen igwalwaɽǝṯǝnde. 4 fafiñǝrau na igǝndaufafia. ŋen ŋarno đeṯia đaber đaɽǝwađaṯa đalǝŋa bǝɽan illi ndǝ đafo iguɽi nṯia cum ñagaber ñagaɽǝwađaṯa illi ndǝ ñagafǝñau. 5 igënǝñi igaɽ uɽi, ñaŋ ñagaɽ reṯia. eđa gafǝñau na igafǝmau gënǝŋu giđ aŋǝlǝŋe liđia lwaiña ŋen ŋanṯa ñagaber ñagaɽǝwađaṯa ñagëbǝđia wagǝnǝŋ kwai kwai bǝɽan ndǝ igero. 6 ndǝ eđa gero gaiñaufia gënǝŋu gawujǝni nǝŋwonḏǝṯe ndǝ đeṯia iđi đarreiđǝni điđ ađǝwujǝni isia ađoɽe. 7 nd ñagaiñaufafia na ŋen ŋǝlëɽǝñi ŋandaufafia ñagaɽǝwađaṯa ñeɽǝđe wagǝnǝŋ ñagwonaṯa na ñagiđi ñaneini waŋge. 8 papa gǝneinia ŋaɽrwa ndǝ ñaŋ ñagalǝŋa liđia lwaiña, nṯia cum ñaɽǝṯe leđa laiñǝteṯa. 9 ŋen ŋarno đaṯa gubwaiñiya nṯia cum igubwandiya. fafr iđubwa đǝlëɽǝñi. 10 ndǝ ñagarǝmoṯwa ŋen ŋǝlëɽǝñi ñagiđi ñafeṯe iđubwa đǝlëɽǝñi, ŋen ŋarno igarǝmoṯo ŋen ŋǝpapa na igafo iđubwa đǝlëɽǝŋu. 11 igwalwaɽǝṯǝnde ŋen iŋi ṯa đaŋǝra nano đǝlëɽǝñi ađǝndaufeṯe na ṯa đaŋǝra nano eđalo ađǝɽiñǝđeini. 12 fǝṯia ŋen ŋǝlëɽǝñi eñaŋ ṯa ñaiyubwiđi ŋen ŋarno igubwandiya. 13 eđa gero gǝnǝŋ gerṯo đubwa đamiñaṯo eđa igi ganaiđia đamǝṯia đǝlëɽǝŋu ŋen ŋanṯa lorǝba ǝllëɽǝŋu. 14 ñaŋ ñagaɽo lorldaiñ ndǝ ñagëbǝđia ŋen iŋi igǝndǝlwaɽǝṯia. 15 igaber igǝndënǝcia lǝbai mǝldin, ŋen ŋanṯa ebai gaijǝba eđa gerṯǝma gëbǝđia wande. orn igǝndënǝcia lorldaiñ ŋen ŋanṯa igwalwaɽǝṯǝnde ŋen pređ igano ipapa. 16 ñagero ñagaiñëɽi, orn igwoṯǝnde na igëndǝnde eŋen ṯa ñalǝŋe liđia lwaiña na ṯa liđia eldalo alɽaŋe, ŋen ŋanṯa đaṯa aŋǝndǝnaice wagǝnǝŋ ñagameɽǝđe irǝŋga gǝlëɽǝñi. 17 fǝŋen iŋi igǝndǝlwaɽǝṯia ṯa ñaiyubwiđi. 18 ndǝ leđa lalo laneđǝnde, ñagaliŋeṯo ṯa laneđǝñi ananoŋ. 19 gǝbanṯa ñagalo ṯa alo yubwa laŋgela ǝllëɽǝŋu. orn alo yaneđǝnde ŋen ŋanṯa gerṯa ñagalo orn igwoṯǝnde alo. 20 lëldǝŋǝđeinr eŋen iŋi igwalwaɽǝṯǝnde ṯa, ebai gero goɽra nelǝŋ gǝlëɽǝŋu. ndǝ lënǝŋulu lanaicǝñi ŋen ŋubwa, liđ alǝndǝnaice ŋen ŋubwa cum. ndǝ larǝmoṯo ŋen ŋǝlëɽǝñi liđ aɽrǝmoṯe ŋen eŋalo cum. 21 lënǝŋulu liđ alǝndiṯi ŋen iŋi pređ ŋen ŋanṯa irǝŋ gǝlëɽǝñi, ŋen ŋanṯa laijǝbama igi gwađwaṯiñi. 22 gǝbanṯa igero igeṯo igwalwaɽǝṯǝlo ṯa lënǝŋulu alaijǝbeṯe ŋen ŋeieia, orn điñǝđi lero laberṯia đërǝkǝđeiđia ŋen ŋen ŋanṯa ŋen eŋen ŋeicia. 23 eđa igi ganeđǝñi gënǝŋu ganeđo papa cum. 24 gǝbanṯa igero igëbǝđia laŋge iŋulu ildi eđa gero gwomǝn giđu ṯa lënǝŋulu lero laberṯia ŋen ŋeicia. orn điñǝđi lënǝŋulu lafo laseicu lđaiñǝneđe na papa cum. 25 orn fǝṯia ṯa ŋen ŋǝwërđǝnu egađam gal ganun aŋǝɽiñǝđeini ṯa, lënǝŋulu laneđǝñi mǝɽǝmǝɽeñ. 26 orn nđǝ eđa igi gaɽo đamǝđaṯa giđ aŋela, igi igiđi endǝmwađweiṯia papa nano, usila gǝđeṯam igi gamiña iđaṯa gënǝŋu giđ aŋela đamǝđaṯađa đǝlëɽǝñi. 27 na ñaŋ cum ñagiđi ñame đamǝđaṯa đǝlëɽǝñi ŋen ŋanṯa ñaŋ lǝgafr ananoŋ.

16

1 igwalwaɽǝṯǝnđe ŋen iŋi ṯa ñagaber ñagiđi ñǝkëɽǝŋeini. 2 leđa liđ alǝndǝtriṯi imajma. a, liga liđ alela ilđi eđa gǝnǝŋ giđ aŋǝndauɽiñe, gënǝŋu giđ aŋaṯa ṯa gëbiṯia rǝmwa ŋǝmëɽria. 3 na lënǝŋulu liđ alǝndiđi ṯia ŋen ŋanṯa laijǝba đaṯa na laijǝbaiñi, 4 orn igwalwaɽǝṯǝnde ŋen iŋi ṯa ndǝ liga leṯo đǝge ñalëlđǝŋǝđeini eŋen ṯa igwalwaɽǝṯǝnđe ṯia. igero igǝndǝlwaɽǝṯia ŋen iŋi ananoŋ ŋen ŋanṯa lǝgafr, 5 orn điñǝđi igamoɽǝbaṯa nano igi gwađwaṯiñi, na eđa gero gǝnǝŋ eñaŋ gaiñeɽǝđia ṯa, agabǝṯa ŋga? 6 orn nare enalo nunḏǝjeinu đwanano ŋen ŋanṯa igwalwaɽǝṯǝnde ŋen iŋi. 7 orn igǝndǝlwaɽǝṯia đeṯam, ñagiđi ñerṯe đaɽǝjaica nđǝ igamiño, ŋen ŋanṯa ndǝ igero igǝndaumiña, eđa igi gaɽo đamǝđaṯa gaber giđ aŋǝndeṯa nano orn ndǝ igamiño igiđi endǝmwađweiṯi. 8 na nđǝ giđ aŋela gënǝŋu giđ aŋiđi leđa lalo allǝŋeṯe ŋen ŋeicia, na ŋen ŋuđǝrwaṯo na đakǝme. 9 ŋen ŋeicia, ŋen ŋanṯa leđa lero lǝbendia ŋen ŋǝlëɽǝñi, 10 na ŋen ŋuđǝrwaṯo ŋen ŋanṯa igiđi yabǝṯe papa nano, na ñaŋ ñagaber ñagiđi ñaiñǝnwane tǝŋ, 11 na đakǝme ŋen ŋanṯa elǝŋ galo gakǝmǝnu. 12 igerṯo ŋen ŋwaiña mǝldin igwonaṯa igǝndǝlwaɽǝṯia orn điñǝđi ñagaber ñagaɽǝwađaṯa ñagaɽiñaṯa ŋen iŋi, 13 orn nđǝ usila gǝđeṯam geṯo giđ aŋǝndërrǝŋaici ŋen pređ ŋǝđeṯam. ŋen ŋanṯa gaber gwaɽwata bǝɽan orn ṯaŋwaɽwato ŋen gënǝŋu gǝnna, na gënǝŋu giđ aŋǝndërrǝŋaici ŋen ŋǝlaŋge lamǝlu leṯo. 14 na gënǝŋu ṯaiñǝmamǝṯu ŋaɽrwa, ŋen ŋanṯa gamama laŋge ǝllëɽǝñi na giđ aŋǝndǝlolwaɽǝṯi, 15 na laŋge pređ ild đaṯa gerṯǝlo, lënǝŋulu ǝllëɽǝñi. ŋen ŋafǝṯia igwalwaɽǝṯǝnde ṯa gënǝŋu giđ aŋǝme laŋge ǝllëɽǝñi aŋǝndǝlolwaɽǝṯi. 16 orn iliga lobǝlano ñagaber ñagiđi ñaiñǝseici, orn liga lomǝŋ tǝŋ lobǝlano ñagiđi ñaiñǝseici. 17 ŋen ŋafǝṯia lǝmaṯan iṯalǝmis ilëɽǝŋu ṯaiyǝɽwataiđo niyaṯa, ŋen ŋanṯau gwalwaɽǝṯǝnde ṯa, orn iliga lobǝlano ñagaber ñagiđi ñaiñǝseici, orn liga lomǝn tǝŋ lobǝlano ñagiđi ñaiñǝseici? na, ŋen ŋanṯa igandaumiña yeɽe đaṯa nano? 18 ŋen ŋafǝṯia yënǝŋulu niyaṯa ṯa, ŋen ŋanṯau iŋi gwaɽwata, liga lobǝlano? lǝgaijǝbar gwaɽwata ṯau. 19 na yesu galiŋeṯo ṯa yonaṯa yameɽǝđe, nǝŋǝleiṯi ṯa, ñagwaɽwataiđia eŋen iŋi ŋǝlëɽǝñi, orn iliga lobǝlano ñagaber ñagiđi ñaiñǝseici, orn liga lomǝn tǝŋ lobǝlano ñagiđi ñaiñǝseici? 20 đeṯam, đeṯam, igǝndǝlwaɽǝṯia ṯa, ñaŋ ñagiđi ñiruwi ŋwal isi na ñare, orn leđa lalo liđ alaŋǝreṯe nano. ñagiđi ñwane orn đwana eđalo điđ ađǝmërni đaŋǝra nano. 21 ndǝ wuji gaɽǝbwa gwonaṯa galǝŋa gerṯo auɽiña ŋen ŋanṯa liga ǝllëɽǝŋu lǝɽiñǝđeinu, orn ndǝ ŋere ŋǝlǝŋǝnu đǝge, gaijǝbeinu auɽiña, ŋen ŋanṯa đaŋǝra nano đǝlëɽǝŋu ṯa eđa gamǝñiṯo alo. 22 nṯia cum điñǝđi ñagerṯo đwana, orn igiđ indǝseici tǝŋ na nare enalo niđ anaŋǝreṯe nano na eđa gero gǝnǝŋ gaɽǝwađaṯa gandǝmaṯa đaŋǝra nano eđalo. 23 na iloman lakǝl ñagaber ñagiđi ñaiñeɽǝđe. đeṯam, đeṯam igǝndǝlwaɽǝṯia ṯa, wagǝnǝŋ ñageɽǝđo đaṯa igirǝŋ gǝlëɽǝñi, gënǝŋu giđ aŋǝndǝnaice. 24 điñǝđi mǝldm ñagero ñagǝbeɽǝđia wagǝnǝŋ igirǝŋ gǝlëɽǝñi. ekeɽǝđr na ñagiđi ñaneini ṯa đaŋǝra nano eđalo ađunḏǝjeini. 25 igwalwaɽǝṯǝnde elaŋge ildi ŋenŋa ŋǝwujǝnu, orn liga liđ alela ildi igaber igiđ elwaɽau ṯia tǝŋ, orn igiđ endǝlwaɽǝṯi ŋen ŋǝđaṯa tǝmwar. 26 iliga ildi ñagiđi ñeɽǝđe igirǝŋ gǝlëɽǝñi na igaber igǝbaṯa ṯa igiđi yeɽǝđe đaṯa ŋen ŋanṯa ñaŋ, 27 ŋen ŋanṯa đaṯa gënǝŋu gubwandiya ŋen ŋanṯa ñagubwaiñiya na ñagëndu ŋen ṯa igeṯo irǝmwa. 28 igeṯo iđaṯa niyeṯo alo. điñǝđi igaŋgaṯia alo na yoɽǝbaṯe đaṯa nano. 29 orn ṯalǝmis ilëɽǝŋu niyǝmeiṯi ṯa điñǝđi agwaɽwata tǝmwar, na gerṯa ŋen ŋǝwujǝnu kwai kwai. 30 điñǝđi nanda ñagaliŋeṯo ṯa agaliŋeṯo ŋen pređ na ṯa gerṯa ŋen đeṯam ṯa eđa gǝnǝŋ gaŋeɽǝđe. ŋen ŋafǝṯia ñagëndu ŋen ṯa ageṯo irǝmwa. 31 yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, điñǝđi đeṯam ñagëndu ŋen ? 32 nǝr. liga liđ alela, đeṯam leṯo đǝge, ildi ñagiđi ñaulaldǝđǝni alo eneɽa enalo, na ñagiđi ñaiñǝneđeṯe alǝsoŋ. orn igero igafia ñi gunto, ŋen ŋanṯa đaṯa ñagafǝldǝga. 33 igwalwaɽǝṯǝnde elaŋge ildi ṯa ñëuṯaralo iñi. alo ñagananeinia ŋen ŋubwa. onḏǝṯr eŋen. igënǝñi igađamo alo.

17

1 yesu gwalwaɽo ŋen iŋi nǝŋǝđǝŋaiđe elo nǝŋaṯa, papa, liga leṯo đǝge. naico iđia gǝlaɽǝŋa ŋaɽrwa ṯa cum iđia gǝlaɽǝŋa aŋanaice ŋaɽrwa, 2 ŋen ŋarno aganaicǝma ŋǝlǝŋe ŋǝleđa pređ, ṯa gënǝŋu aŋǝlnaiee đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte ildi aganaicǝmalo. 3 na fiđi đaɽo đamǝṯia đǝbǝɽǝbǝte ṯa lënǝŋulu alǝŋaliŋeṯe ŋaŋgi agaɽ rǝmwa runto rǝđeṯam, na yesu al masiya igi agwađwaṯǝma. 4 iganaieaŋa ŋaɽrwa alo. igabǝɽǝnḏeṯo ŋǝmëɽria iŋi aganaicǝñi ṯa yiđi, 5 na điñǝđi papa naicǝñi ŋaɽrwa ŋa nëiñua ŋaɽrwa iŋi lǝgerṯo ndǝm ŋen alo yamǝlu yǝbǝđǝni. 6 igiđu irǝŋ gǝlaɽǝŋa gǝlǝŋinu eleđa ildi aganaicǝñǝlo alo. lënǝŋulu lafo ǝllaɽǝŋa na aganaicǝñǝlo na lënǝŋulu larǝmoṯo ŋen ŋǝlaɽǝŋa. 7 điñǝđi lënǝŋulu lafo laliŋeṯo ṯa laŋge pređ agǝnaicǝñi, lënǝŋulu ǝllaɽǝŋa. 8 ŋen ŋanṯa ŋen aganaicǝñi iganaicǝlo na lënǝŋulu ldaŋǝnṯi ldaliŋeṯe ṯa deṯam igeṯǝŋa nano, ldëndi ŋen ṯa agwađwaṯiñi. 9 igaŋekeɽǝđia ŋen ŋanṯa ŋulu. igaber igaŋekeɽǝđia ŋen ŋanṯa alo, orn ŋen ŋanṯa ŋulu ildi aganaicǝñǝlo ŋen ŋanṯa lënǝŋulu ǝllaɽǝŋa. 10 na laŋge pređ ǝllëɽǝñi lënǝŋulu ǝllaɽǝŋa na laŋge pređ ǝllaɽǝŋa lënǝŋulu ǝllëɽǝñi. na igafo iganeinu ŋaɽrwa iŋulu. 11 na igero igafo alo tǝŋ orn lënǝŋulu lafo alo mǝldin na igaŋeṯa nano. papa agatǝɽe, rǝmoṯǝlo igirǝŋ gǝlaɽǝŋa ildi aganaicǝñǝlo, ṯa lënǝŋulu alɽeṯe lunto ŋen ŋarno lëlǝŋ. 12 ŋen ñagafǝlda alo igarǝmoṯǝlo igirǝŋ gǝlaɽǝŋa. igarǝmoṯǝlo ildi aganaicǝñǝlo na eđa gero gǝnǝŋ iŋulu gamǝndëđǝnu illi iđia gǝđamǝndëdǝnia ṯa ŋen ŋǝwërđǝnu egađam gǝrǝmwa aŋǝɽiñǝđeini. 13 na điñǝđi igaŋeṯa nano na igwaɽwata ŋen iŋi liga igafo alo mǝldin, ṯa lënǝŋulu alerṯe đaŋǝra nano đǝlëɽǝñi đǝɽiñǝđeinu iŋulu. 14 iganaicǝlo ŋen ŋǝlaɽǝŋa, na leđa lalo laneđǝlo ŋen ŋanṯa lënǝŋulu gerṯa lalo, ŋen ŋarno gerṯa igalo. 15 igaber igaŋeɽǝđia ṯa ŋǝlǝme alo orn ṯa ŋaɽrǝmoṯe egeđa geicia. 16 lënǝŋulu gerṯa lalo ŋen ŋarno gerṯa igalo. 17 ëɽǝlo ŋenŋa ŋǝlaɽǝŋa ŋǝđeṯam. ŋen ŋǝlaɽǝŋa ŋaɽo đeṯam. 18 ŋen ŋarno agwađwaṯiñi alo, nṯia cum igwađwaṯǝlo alo. 19 na igëɽǝnu bǝɽan ŋen ŋanṯa ŋulu ṯa lënǝŋulu alëɽǝni đeṯamđa. 20 igabekeɽǝđia gerṯa ŋen ŋanṯa ŋulu ǝrtođ orn ŋen ŋanṯa leđa pređ ildi liđ alëndi ŋen ŋǝlëɽǝñi ŋenŋa eŋen, 21 ṯa alɽeṯe lunto ŋen ŋarno papa agafǝñau na igafǝŋau, ṯa lënǝŋulu alǝndaufeṯe ṯa leđa lalo alëndi ŋen ṯa agwađwaṯiñi. 22 iganaicǝlo ŋaɽrwa iŋi aganaicǝñi, ṯa alɽeṯe lunto ŋen ŋarno lëlǝŋ, 23 ṯa elofeṯe, na ŋaiñaufeṯe, ṯa aliđǝni lǝɽiñǝđeinu alɽeṯe lunto đeṯam, na ṯa leđa lalo alliŋeṯe ṯa agwađwaṯiñi, na agubwaliya ŋen ŋarno agubwaiñiya. 24 papa, igwonaṯa ṯa alo igafau leđa ildi aganaicǝñǝlo ñafǝṯǝlda đurri, ṯa alǝseici ŋaɽrwa ŋǝlëɽǝñi iŋi aganaicǝñi ŋen ŋanṯa agubwaiñiya ŋen alo yamǝlu yǝbǝđǝni. 25 papa, ŋaŋgi agerṯo ŋen ŋuđǝrwaṯo, leđa lalo laijǝbaŋa orn igaliŋeṯǝŋa na leđa ildi laliŋeṯo ṯa agwađwaṯiñi. 26 igiđu irǝŋ gǝlaɽǝŋa gǝlǝŋinu iŋulu, orn igiđi yiđi gǝlǝŋini ṯa đubwa iđi agubwaiñiya ađǝfeṯe iŋulu na ṯa igënǝñi elofeṯe.

18

1 nđǝ yesu gwalwaɽo ŋen iŋi ldamiñe ṯalǝmisya ilëɽǝŋu alo đǝbarlđa nëiñua đǝbernia gađǝrun. jǝnena yafo alo isei na yesu na ṯalǝmis ilëɽǝŋu lđawënṯi. 2 na yausa cum, igi ganaiđo yesu, galiŋeṯo alo isei ŋen ŋanṯa yesu laurarraiđia ṯalǝmisya ilëɽǝŋu ñoman ñwaiña. 3 ŋen ŋafǝṯia yausa garreiđu askari na al kufr yǝmaṯan enǝlǝŋ nǝkana na igal farisiyin na lënǝŋulu ldǝɽe tu ñambaña na yoperreya na ñǝrldaiña, na leđa lǝmaṯan iŋulu likiricu isia cum. 4 orn yesu nǝŋǝlǝŋinnano laŋge pređ ilđi liđ alǝmcṯa nano nǝŋǝɽe nëiñua nǝŋǝleɽǝđe, ñagapwaiña esegi? 5 lënǝŋulu ldǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, yesu galo inasiraṯ. gënǝŋu nǝŋǝleiṯi ṯa, fiñiŋgi. na yausa igi ganaiđǝma gafo gađǝru iŋulu. 6 ndǝ yesu geiṯǝlo ṯa, fiñiŋgi lënǝŋulu ldǝkoɽǝbaṯe ǝrrṯu ldirṯiṯi iđuđa. 7 ŋen ŋafǝṯia yesu nǝŋǝleɽǝđe tǝŋ nǝŋaṯa, ñagapwaiña esegi? lënǝŋulu ldaṯa ṯa, yesu galo inasiraṯ. 8 na yesu nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, igwalwaɽǝṯǝnde ṯa, fiñiŋgi. ndǝ ñagaiñǝpwaiña đeṯam ŋgiṯr leđa ildi ǝllëɽǝñi alǝmiñe aɽe. 9 gënǝŋu gwalwaɽo ṯia ṯa ŋen iŋi gwalwaɽo aŋǝɽiñǝđeini ṯa, igero igwoṯia eđa gǝnǝŋ iŋulu ildi aganaicǝñǝlo. 10 orn siman buṯrus gerṯo đoperre, nǝŋuɽǝđi, nǝŋǝṯeđeṯe ebai gelǝŋ goɽra gǝkana ënǝñia alo, na ebai gǝbernia malkus. 11 ŋen ŋafǝṯia yesu nǝŋeiṯi buṯrus ṯa, oɽǝbaieo đoperre đǝlaɽǝŋa igërrua. igaber igiđ iṯi al finjan isi đaṯa ganaicǝñi? 12 orn askari na elǝŋ gaskari na al kufr yal yawuḏ ldëndi yesu ldǝmakase, 13 ṯalmabǝrldeđo ldǝmanaiee annan ananoŋ. annan gaɽ unin gǝgiyafa igi gaɽo elǝŋ goɽra gǝkana iṯǝli gakǝl. 14 fǝgiyafa igi gwalwaɽǝṯu al yawuḏ ṯa, ŋen ŋaŋǝra ṯa eđa gǝnǝŋ aŋaiye ŋen ŋanṯa leđa pređ. 15 orn siman buṯrus na ṯalǝmis yǝnǝŋ ṯalteṯo yesuga alo. na ṯalǝmis yakǝl yelǝŋinu egelǝŋ goɽra gǝkana na gënǝŋu ldënṯi yesuga eɽalo gelǝŋ goɽra gǝkana. 16 orn buṯrus gađǝru igëuwǝr indëuwǝr. ŋen ŋafǝṯia ṯalǝmis yomǝn isi yelǝŋinu egelǝŋ goɽra gǝkana nemiñe nemwalwaɽǝṯi igi gwanwana ëuwǝr nǝŋënǝci buṯrus. 17 orn wuji gwanwana ëuwǝr geiṯu buṯrus ṯa, aganǝŋa cum agaɽo ṯalǝmis imaji igi? gënǝŋu nǝŋaṯa ṯa ndo, igero igaɽo ṯalǝmis ilëɽǝŋu. 18 ŋen ŋanṯa alo yamǝle lǝbai na al kufr lortaico isia eɽo ŋorwa ldane ldubwiṯano na buṯrus ldanǝlda nǝŋubwiṯano. 19 orn elǝŋ goɽra gǝkana gekeɽǝđo yesu ŋen ŋǝṯalǝmis ilëɽǝŋu na đërrǝŋaiđia ŋen đǝlëɽǝŋu. 20 yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, igwaɽwatiṯu alo ṯa leđa pređ laɽǝwađaṯa lǝnna. igërrǝŋaicu leđa ŋen imajma na igal ekǝl jaica jaica, alo isi al yawuḏ yaurarraiđia, na igero igwaɽwata ŋen ŋamǝɽa kwai kwai. 21 agaiñeɽǝđia eđa? eɽǝđǝlo ildi lano ŋen igwalwaɽǝṯǝlo. abe, lënǝŋulu laliŋeṯo ŋen igwaɽwato. 22 ndǝ gwaɽwata ṯia eda gǝnǝŋ igal kufr igi gafo gaṯurwa ṯwaiñ nǝŋǝbuɽi yesu endrel eređaga nǝŋaṯa ṯa, aguɽǝbiṯia elǝŋ goɽra gǝkana eŋen ṯia? 23 yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ndǝ igwalwaɽo ŋen ŋeicia lwaɽo ŋen iŋi ŋeicia, orn ndǝ igwalwaɽo ŋen ŋaŋǝra agabuɽiñi eđa? 24 orn annan nǝŋǝđwaṯe yesu gakasǝnu giyafa nano, igi gaɽ elǝŋ goɽra gǝkana. 25 na siman buṯrus gafo gaṯurwa gǝbana isia nǝŋubwiṯano. ŋen ŋafǝṯia leđa ldǝmeɽǝđe ṯa, aganǝŋa cum, agaɽo ṯalǝmis ilëɽǝŋu? gënǝŋu gabǝlaico nǝŋaṯa, igero igaɽo ṯalǝmis. 26 eđa gǝnǝŋ elǝbai lelǝŋ goɽra gǝkana igi gaɽ orǝba geđa igi buṯrus gǝṯeđeṯǝma ënǝñia alo nǝŋaṯa, igero igaŋaseicia ñagafǝlda alo ijǝnena? 27 orn buṯrus nǝŋabǝlaice tǝŋ na đwaṯa nḏare taltal. 28 orn lënǝŋulu ldamiñe yesu alo igiyafa ldǝmaiyeɽe egeɽa gelǝŋ goɽra igi leđa lawakǝmaicini. liga ilđi lulǝldiṯano ram, na lënǝŋulu lderṯe lǝbenṯia egeɽa gelǝŋ goɽra ṯa laber altaŋǝṯe orn ṯa alǝɽǝwađaṯe alǝse iđǝsa iđi đǝbernia al fissa. 29 ŋen ŋafǝṯia bilaṯus nǝŋǝmiñaṯǝlo nano nǝŋaṯa, đǝskiđia đafo ṯau ŋen ñagamama maji igi? 30 lënǝŋulu ldǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, gǝbanṯa gënǝŋu gero gëbǝđia ŋen ŋeicia ṯa ñagero ñagaŋamǝnaicia. 31 bilaṯus nǝŋǝleiṯi ṯa, mǝmar ñaganǝñaŋ, ñaminḏeici eŋen ŋal ganun esalo. ŋen ŋafǝṯia al yawuḏ niyǝmeiṯi ṯa, ñagero ñagaberṯia ŋen ṯa ñaɽiñe eđa gǝnǝŋ. 32 nṯia ŋen ŋǝyesu iŋi gënǝŋu gwalwaɽo ṯa gǝbaiya ṯau ŋaɽǝwađaṯia ŋǝɽiñǝđeini. 33 ŋen ŋafǝṯia bilaṯus nǝŋënṯi eɽa goɽra gǝlëɽǝŋu tǝŋ nǝŋundǝđi yesu nǝŋǝmeɽǝđe ṯa, agaɽ elǝŋ gal yawuḏ ? 34 yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ta, agwalwaɽo ṯia bǝɽan walla leđa lomǝn tǝŋ lalwaɽǝṯǝŋa ŋen iŋi ŋǝlëɽǝñi? 35 bilaṯus nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, igënǝñi igaɽ al yawuḏ? leđa ǝllaɽǝŋa na nǝlǝŋ nǝkana lanaicǝñǝŋa. agiđi ṯau? 36 yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ŋǝlǝŋe ŋǝlëɽǝñi gerṯa ŋalo isi. gǝbanṯa ŋǝlǝŋe ŋǝlëɽǝñi ŋafo ŋalo isi ṯa leđa laiñiṯia ŋǝmëɽria alǝbwaiǝđe ṯa igero igǝnemu al yawuḏ. orn điñǝđi ŋǝlǝŋe ŋǝlëɽǝñi ŋero ŋafia alo ëli. 37 ŋen ŋafǝṯia bilaṯus nǝŋǝmeiṯi ṯa, nṯia aganǝŋa agaɽ elǝŋ? yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, đeṯam, igaɽo ṯia. igǝlǝŋǝnu ŋen ŋanṯa ŋen iŋi, na igeṯo alo ŋen ŋanṯa ŋen iŋi, ṯa enaice đamǝđaṯa đǝđeṯam. leđa pređ ildi laɽ rappa rǝđeṯam lǝnna ole gǝlëɽǝñi. 38 bilaṯus nǝŋǝmeɽǝđe ṯa, đeṯam đaɽo ṯau ? nđǝ gaṯa ṯia nǝŋamiñaṯe al yawuḏ nano nǝŋǝleiṯi ṯa, igero igafiđia ŋen ŋeieia iŋu kwai kwai, 39 orn ñagerṯo ŋen ŋǝnǝŋ ṯa igǝndëbǝriṯia eđa gǝnǝŋ iliga lǝđǝsa đǝbernia al fissa. nṯia ñagaiñonaṯa ṯa igǝndëbǝriṯia elǝŋ gal yawuḏ? 40 orn lënǝŋulu pređ ṯaɽrajaico ole pǝlelo tǝŋ lđaṯa, ndo, gerṯa ŋu gënǝŋu, ëbǝru barabas. barabas gënǝŋu gaɽ oɽom.

19

1 orn bilaṯus nǝŋeme yesu nǝŋǝlwaɽǝṯi askari ṯa aiyǝmëupwi ltuala. 2 na askari nemeđeiđi ri newaṯe niyǝmëɽi nenda myǝmëɽi erena nano gore đore đǝmǝnu, 3 ṯaiyǝmaninu nano niyaṯa, bǝṯau ya elǝŋ gal yawuḏ. niyǝmëupwi ndređǝna endrel. 4 orn bilaṯus nǝŋǝmiñe tǝŋ nǝŋǝlwaɽǝṯi al yawuḏ ṯa, nǝr, igǝndoɽǝbeiṯi yesu ṯa ñaliŋeṯe ṯa igero igafiđia ŋen ŋeieia iŋu kwai kwai. 5 nṯia yesu nǝŋǝmiñe na gënǝŋu gerṯo ri rǝweijǝnu nenđa na erena nano gore đore đǝmǝnu mǝldin, na bilaṯus nǝŋǝlǝlwaɽǝṯi ṯa, nwanr maji. 6 ndǝ nǝlǝŋ nǝkana na al kufr laseicǝma ṯalɽwato pǝlelo ṯa, ɽiñǝma iđuɽi, ɽiñǝma iđuɽi. bilaṯus nǝŋǝleiṯi ṯa, mamar ñaganǝñaŋ ñǝmaɽiñe iđuɽi, ŋen ŋanṯa igero igafiđia ŋen ŋeicia iŋu kwai kwai. 7 al yawuḏ nimuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ñagerṯo al ganun na eŋen ŋal ganun esaiñ đeṯam gënǝŋu gabaiya ŋen ŋanṯa giđu etam gǝlëɽǝŋu ṯa gaɽ iđia gǝrǝmwa. 8 ndǝ bilaṯus gano ŋen iŋi nǝŋǝđiñiṯalo kaiñ, 9 nǝŋoɽǝbaṯe egeɽa goɽra gǝlëɽǝŋu nǝŋeɽǝđe yesu ṯa, ageṯo ŋga? orn yesu nǝŋerṯe gǝmuɽǝbiṯi eŋen ŋǝnǝŋ. 10 ŋen ŋafǝṯia bilaṯus nǝŋǝmeiṯi ṯa, aganeđo agaiñǝlwaɽǝṯi ? agaijǝba ṯa igerṯo ŋǝlǝŋe ṯa eŋëbǝri na igerṯo ŋǝlǝŋe ṯa eŋaɽiñe iđuɽi? 11 yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, gǝbanṯa ŋǝlǝŋe ŋero ŋaŋaneini elo, ṯa agero ŋǝlǝŋe iñi kwai kwai. orn ṯia eđa igi ganaieǝñiŋa gerṯo ŋen ŋeicia ŋamiñaṯo ŋen ŋeieia ŋǝlaɽǝŋa. 12 na ŋen ŋanṯa ŋen iŋi bilaṯus gafo gwonaṯa gamëbǝria, orn al yawuḏ ṯaiyǝɽwato pǝlelo, ndǝ agëbǝrǝma, agero agaɽo đappa đelǝŋ goɽra gaisar. eđa gǝnǝŋ gëbǝđia etam gǝlëɽǝŋu ṯa gaɽ elǝŋ gënǝŋu gwaɽwata gageo elǝŋ goɽra gaisar. 13 ndǝ bilaṯus gano ŋen iŋi nǝŋǝmiñe yesu nǝŋǝɽaŋe alo nal kurs iđakǝme alo yǝbernia alo eŋwandra yabijǝđǝnu, walla jabađa egole gal ibraniyin. 14 fǝloman ildi al yawuḏ laṯoɽaṯau ŋen ŋal fissa, na ëđǝñinano. na bilaṯus nǝŋeiṯi al yawuḏ ṯa, seicr elǝŋ egalo, 15 orn yënǝŋulu ṯaiyǝɽwato pǝlelo ṯaiyaṯa, miñeicǝma ndëuwǝr, ɽiñǝma iđuɽi. na bilaṯus nǝŋǝleiṯi ṯa, an igiđi eɽiñe elǝŋ egalo gen? nǝlǝŋ nǝkana nǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa ñagero elǝŋ, illi gaisar. 16 ŋen ŋafǝṯia bilaṯus nǝŋǝlnaice yesu ṯa aŋǝɽiñǝni iđuɽi. na lënǝŋulu lëndǝma ldǝmaiyǝmiñe. 17 na yesu nǝŋape đuɽi đǝlëɽǝŋu nǝŋǝmiñaṯe alo isi yǝberni alo yarno bambiña gǝnda walla egole gibraniyin galgađa. 18 alo isi lënǝŋulu ldǝmëɽi iđuɽi na majianda lǝnǝŋ liɽijan. lënǝŋulu lëɽu eđa gǝnǝŋ nḏaŋ đaŋaicǝba na eđa gwomǝn nḏaŋ đaŋabur ldëɽi yesu iligano. 19 na bilaṯus nǝŋǝwërđi ŋen na lënǝŋulu ldëɽi nḏuɽi elo. ŋen iŋi ṯaŋaṯa, yesu galo inasiraṯ, elǝŋ gal yawud. 20 al yawuḏ ywaiña ṯaiyëgǝru igirǝŋ igi, ŋen ŋanṯa alo isi lënǝŋulu lëɽiau yesu iđuɽi yafo irnuŋ ṯwaiñ, na ŋen iŋi ŋǝwërđǝnu olega gal ibraniyin na olega gal yunaniyin na olega gǝlaṯiniya. 21 ŋen ŋafǝṯia nǝlǝŋ nǝkana ini nal yawuḏ neiṯi bilaṯus ṯa, gerṯa agǝwërđia, elǝŋ gal yawuḏ orn ṯa gënǝŋu gaṯa igaɽ elǝŋ gal yawuḏ. 22 orn bilaṯus nǝŋǝluɽǝbiṯi eŋen ṯa, ŋen iŋi igǝwërđu, igǝwërđu đǝge. 23 orn askari isi yëɽu yesu iđuɽi neme ndrena nǝlëɽǝŋu niyǝlakarnǝđe alo marldwan, eđa gwomǝn nǝŋǝme gunto na gwomǝn nǝŋǝme gunto orn yaŋgiṯu erena gǝnǝŋ goɽra. erena igi goɽra, garno jelabia gero gaberṯa alo yaweicǝnu kwai kwai, orn giđǝnu gaɽ erena gunto pređ. 24 nṯia yënǝŋulu niyǝɽwataiđe eŋen niyaṯa, alerṯr alǝɽandǝđǝrano orn alǝnḏeicr ŋen ṯa alǝseicr esegi gǝma. ŋen ŋaɽo ṯia ṯa ŋen ŋǝwërđǝnu egađam gǝrǝmwa aŋǝɽiñǝđeini, iŋi ŋaṯa ṯa, lënǝŋulu lakarnǝđo ndrene nǝlëɽǝñi iŋulu, na linḏeicu ŋen ŋen ŋanṯa erena gǝlëɽǝñi. na askari yiđu ŋen iŋi pređ. 25 lǝŋgen yesu na miriam orǝba gǝlëɽǝŋu igi gaɽo wasen gǝkloba, na miriam galo imajḏaliya lafo lađǝru đuɽi ṯwaiñ. 26 ŋen ŋafǝṯia ndǝ gaseicu lǝŋgen, na ṯalǝmis isi gënǝŋu gubwamaiya yëni yaṯurwa ṯwaiñ, yesu nǝŋeiṯi lǝŋgen ṯa, wuji, seicu iđia gǝlaɽǝŋa. 27 orn nǝŋeiṯi ṯalǝmis ṯa, seicu lǝŋgalo. na iliga ilđei ṯalǝmis yamo wuji egeɽa gǝlëɽǝŋu. 28 orn yesu ŋen ŋanṯa galiŋeṯo ṯa ŋen pređ ŋabǝɽinḏinu, nǝŋaṯa, aŋal garriñi, ṯa ŋen aŋǝɽiñǝđeini iŋi ŋǝwërđǝnu egađam gǝrǝmwa. 29 na lǝmbolua lëni lunḏeinu ŋawano ŋinǝb iŋi ŋeɽe. ŋen ŋafǝṯia leđa ldënǝci lifa eŋau ŋinǝb ŋeɽe ldëɽi lifa ldǝfra yesu ëiñua. 30 ndǝ gamo ŋawa ŋinǝb ŋeɽe yesu nǝŋaṯa, ŋen ŋǝɽiñǝđeinu. na nǝŋirǝwi ndano ǝllëɽǝŋu nǝŋǝnaiđe usila gǝlëɽǝŋu. 31 ŋen ŋanṯa loman ildi al yawuḏ laṯoɽaṯau ŋen ŋǝđǝsa, ṯa aŋǝno yaber aiyǝɽaŋe iđuɽi iloman lǝđǝmiñǝniano, ildi lafo loɽra, al yawuḏ yeɽǝđo bilaṯus ṯa rǝmanǝña eren riđ aragirni na aŋǝno esen aiyirǝwini. 32 ŋen ŋafǝṯia askari yeṯo negere rǝmanǝña ređa gananoŋ na ređa gwomǝn ildi lëɽǝnu yesu ŋǝla iđuɽi. 33 orn ndǝ yeṯo yesu nano, yënǝŋulu niyǝseici ṯa gënǝŋu gaiyo đǝge niyerṯe yegera rǝmanǝña rǝlëɽǝŋu. 34 orn eđa gǝnǝŋ igaskari nǝŋǝmawađe elṯur na ŋǝfǝni na ŋawa ldirǝwi taltal. 35 eđa igi gaseiđu gënǝŋu gǝmama đamǝđaṯa, na đamǝđaṯa đǝlëɽǝŋu đaɽo đeṯam, na gënǝŋu galiŋeṯo ṯa gwaɽwata đeṯam, ṯa ñaganǝñaŋ ñëndi ŋen. 36 ŋen iŋi ŋaɽo ṯia ṯa ŋen ŋǝwërđǝnu egađam gǝrǝmwa aŋǝɽiñǝđeini, iŋi ŋaṯa ṯa, ŋođia ŋero ŋǝlëɽǝŋu ŋiđ aŋgirni, 37 na ŋen ŋomǝn tǝŋ ŋǝwërđǝnu egađam gǝrǝmwa ŋaṯa ṯa, lënǝŋulu liđ alǝmaseiei igi lawađǝma. 38 orn yusǝf galo yaramǝṯimaḏiya, igi gateṯa yesu, orn eŋamǝɽa ŋen ŋanṯa giđǝña al yawuḏ, nǝŋeɽǝđe bilaṯus ṯa gënǝŋu aŋape aŋǝno iyesu, na bilaṯus nǝŋǝmaŋǝnṯi. ŋen ŋafǝṯia yusǝf geṯo nǝŋape aŋǝno iyesu. 39 na nikǝḏimus, gënǝŋu igi geṯo yesu nano ananoŋ ulǝŋgi, geṯo nǝŋǝme ŋela ŋǝmwađa gaiñǝla iŋi ŋurǝgwuđǝnu na ŋela ŋerṯo garno miyya roṯǝl. 40 ŋen ŋafǝṯia lënǝŋulu ldape aŋǝno iyesu ldǝmǝndeiei aŋǝno ndrena ŋelaŋa. fǝŋen ŋal yawuḏ ildi latuɽǝđaṯa aŋǝno ṯia ŋen ŋanṯa đura. 41 jǝnena yafo alo isi yesu gaɽiñǝniau iđuɽi na oba igi gaɽo đel đǝmaijǝn gafo ijǝnena, eđa gero gǝnǝŋ gureiniau kwai kwai. 42 nṯia, ŋen ŋanṯa loman ildi al yawuḏ laṯoɽaṯau ŋen ŋǝđǝsa na đel egǝbwa đafo ṯwaiñ lënǝŋulu lëɽau yesu.

20

1 orn iloman lǝnëiñua igusbua miriam galo imajḏaliya geṯo ram bǝrni bǝrnia nḏel đoba nǝŋǝseiei lwanđra laŋgeinu nḏel đoba. 2 ŋen ŋafǝṯia gënǝŋu nǝŋobǝđaṯe siman buṯrus nano na ṯalǝmis nano yomǝn isi yesu gubwamaiya, nǝŋǝlǝlwaɽǝṯi ṯa, leđa lamiño elǝŋ yesu eđel, na lǝgaijǝbar alo gaɽe lëɽǝma ŋga. 3 ŋen ŋafǝṯia buṯrus na ṯalǝmis yomǝn ldǝmiñe ldabǝṯa nḏel. 4 na lënǝŋulu liɽijan ldobǝđe ndǝm, orn ṯalǝmis yomǝn niyobǝđe nebwarṯe buṯrus nerǝmaṯe nḏel ananoŋ, 5 niyolǝŋano ṯaiyǝseicu nđrena alo, orn yero yǝbenṯia. 6 orn siman buṯrus nǝŋela nḏurṯu nǝŋënṯi eđel đoba ṯaŋǝseicu ndrena alo, 7 na erena igi gëɽǝnu yesu nenda gero gafia elorǝb orn gapeiđǝnu alǝsoŋ alo yomǝn. 8 orn ṯalǝmis yomǝn isi yerǝmaṯo nḏel ananoŋ nǝŋënṯi nǝŋǝseiđi nǝŋëndi ŋen. 9 ŋen ŋanṯa lënǝŋulu lamǝlu laliŋeṯa ŋen ŋǝwërđǝnu egađam gǝrǝmwa ṯa, ŋen đeṯam yesu gatođa eŋǝɽaiñ. 10 na ŋen ŋafǝṯia ṯalǝmis niyemiñe myoɽǝbaṯe egeɽa. 11 orn miriam nǝŋǝđuri nḏel ṯaŋirǝwu ŋwal isi. ŋen girǝwa ŋwal isi gënǝŋu nǝŋolǝŋano ṯaŋǝseiđu eđel, 12 ṯaŋǝseicu mǝlaiyǝka iɽijan isi yëɽǝnu nđrena nano nebijo eɽaŋe alo. đǝnǝŋ đaɽaŋo alo enenda na đomǝn đaɽaŋo alo erǝmanǝŋ, alo aŋǝno iyesu yafo yafau. 13 na yënǝŋulu niyǝmeiṯi ṯa, wuji, agirǝwa ŋwal isi eđa? gënǝŋu nǝŋǝleiṯi ṯa, leđa lamo elǝŋ gǝlëɽǝñi na igaijǝba alo lëɽǝmau. 14 ndǝ gaṯa ŋen iŋi orn nǝŋǝređialo nḏurṯu ṯaŋǝseicu yesu gaṯurwa, orn gaijǝbama ṯa yesu igi. 15 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, wuji, agirǝwa ŋwal isi eđa? agapwaiña esegi? gënǝŋu gǝbaṯa egare ṯa fǝŋu igi gwanwana jǝnena nǝŋǝmeiṯi ṯa, ya elǝŋ, ndǝ agamamo, lwaɽǝṯiñi agëɽǝma ŋga, na yiđi yemame. 16 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, miriam. taltal miriam nǝŋǝređialo nǝŋǝmalwaɽǝṯi egole gal ibraniyin, rabbuni, na ŋen iŋi ŋǝnǝnu, elǝŋ gǝlëɽǝñi. 17 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, ŋerṯe agaiñǝpǝrra ŋen ŋanṯa igamǝlu igabǝṯwa papa nano, orn mbu ŋalwaɽǝṯi lorǝldaiñanda ṯa igabǝṯwa papa nano, na eṯalo nano egalo, na rǝmwa nano rǝlëɽǝñi, na rǝmwa nano eralo. 18 orn miriam galo imajḏaliya gabǝɽo nǝŋǝlwaɽǝṯi ṯalǝmis ṯa gaseicu elǝŋ yesu, na ṯa gënǝŋu gwalwaɽǝṯǝma ŋen iŋi. 19 na erregano gǝbǝrni bǝrnia gǝloman ildei, ildi loman lǝnëiñua igusbua, ndǝ nëuwǝr naldandǝnu neɽa igi ṯalǝmis yarraiđiau ŋen ŋanṯa yiđǝña al yawuḏ, yesu gënṯu nǝŋuđuri iŋulu iligano nǝŋǝlǝlwaɽǝṯi ṯa, ŋgiṯr đëuṯaralo ñafeṯǝlda. 20 ndǝ gwalwaɽo ṯia gënǝŋu nǝŋǝlërrǝŋaice raŋ rǝlëɽǝŋu na lṯur ǝllëɽǝŋu, na ṯalǝmis yaŋǝra nano kaiñ ŋen ŋanṯa yaseicu elǝŋ yesu. 21 yesu nǝŋǝlǝlwaɽǝṯi tǝŋ ṯa, ŋgiṯr đëuṯaralo ñafeṯǝlda. ŋen ŋarno đaṯa gwađwaṯiñi, nṯia igënǝñi igǝndǝđwaṯa cum. 22 ndǝ gwalwaɽo ṯia, gënǝŋu nǝŋǝlǝđwëṯi ufuđa ano nǝŋaṯa, mar usila igi gatǝɽe. 23 ndǝ ñagaŋgeicia ŋen ŋeicia ŋeđa gǝnǝŋ, đeṯam ŋaŋgeinu. ndǝ ñagaŋgiṯia ŋen ŋeicia egeđa gǝnǝŋ, đeṯam ŋaŋginu. 24 orn ṯoma, igi iṯalǝmis, igi gǝbernia đǝŋor, lero lafǝlda ŋen yesu gënṯu. 25 ŋen ŋafǝṯia ṯalǝmis isi yǝṯënu niyǝmwalwaɽǝṯi ṯa, nanda ñagaseieu elǝŋ yesu. orn gënǝŋu gwalwaɽǝṯǝlo ṯa, ndǝ igafo igero igwanwana alo yesu gǝđuwǝniau rwalara na igabënǝeia loman alo erwala, na igabënǝcia đaŋ đǝlëɽǝñi elṯur ǝllëɽǝŋu, igaber igabendia ŋen iŋi kwai kwai. 26 orn ndǝ ñoman ñaŋgaṯo đenǝŋ nǝñǝmiñe ñiɽijin ṯalǝmis iyesu yafo tǝŋ ipëđia na ṯoma yafǝlda. nëuwǝr nafo naldandǝnu orn yesu nǝŋënṯi nǝŋuđuri iŋulu iligano nǝŋaṯa, ŋgiṯr đëuṯaralo ñafeṯǝlda. 27 nǝŋeiṯi ṯoma ṯa, ëɽu loman ëli ŋǝseici raŋ rǝlëɽǝñi, aliaŋ đaŋ đǝlaɽǝŋa aiñǝbǝre elṯur ǝllëɽǝñi na ŋerṯe agaber agǝbendia ŋen, orn ëndu ŋen. 28 ṯoma nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ya elǝŋ gǝlëɽǝñi na rǝmwa rǝlëɽǝñi. 29 yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, ṯoma an agëndu ŋen ŋen ŋanṯa agaseicǝñi? leđa labuŋǝnṯu ildi lero laiñǝseicia orn lëndu ŋen. 30 na aŋwara yafo ywaiña kaiñ isi yesu giđǝlo ŋen ṯalǝmis yafo orn yaber yawërđǝnu egađam igi. 31 orn laŋge ildi lawërđǝnu ṯa ñaŋ ñëndi ŋen ṯa yesu gaɽ al masiya na gaɽ iđia gǝrǝmwa, na ṯa ndǝ ñagëndu ŋen ñerṯe đamǝṯia igiriŋ gǝlëɽǝŋu.

21

1 orn yesu nǝŋǝŋaice ṯalǝmis etam gǝlëɽǝŋu alo iđǝbarlda đǝbernia ṯibiriya. gaŋaicu etam gǝlëɽǝŋu ṯia. 2 siman buṯrus na ṯoma, igi gǝbernia đǝŋor, na nađanayil galo igana ijalil, na liđia lǝsabdi, na leđa lomǝn liɽijan iṯalǝmis iyesu lafǝlđa. 3 na siman buṯrus nǝŋǝleiṯi ṯa, igabǝla yekendi lǝmme. lënǝŋulu ldǝmeiṯi ṯa, lǝgabǝlar. lënǝŋulu ldamiñe ldënṯi iđǝpundr đǝŋau, orn ulǝŋgi igei lero labenđia wagǝnǝŋ. 4 na ulaldiṯano ram yesu gafo gaṯurwa nëṯǝndi, orn ṯalǝmis yaijǝba ṯa yesu igei. 5 nṯia yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, lorldaiñ, ñagerṯo lǝmme? lënǝŋulu ldǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ndo. 6 na gënǝŋu nǝŋǝleiṯi ṯa, auwǝṯr yar nḏaŋ đaŋaicǝba đǝđǝpundri na ñagiđi ñafiđi lǝmme. lënǝŋulu ldiđi ṯia na lero laɽǝwađaṯa labǝleđa yar, ŋen ŋanṯa lǝmme lwaiña kaiñ. 7 ŋen ŋafǝṯia ṯalǝmis isi yesu gubwamaiya niyeiṯi buṯrus ṯa, fǝŋu elǝŋ yesu. ndǝ siman buṯrus gano ṯa felǝŋ gǝlëɽǝŋu, gënǝŋu nǝŋëɽǝni erena nano, ŋen ŋanṯa gafo mǝɽǝmǝɽeñ nǝŋoɽǝṯe iđǝbarlda. 8 ṯalǝmis isi yǝṯënu niyela iđǝpundr, ŋen ŋanṯa yafo ëṯǝndi nano ṯwaiñ, aŋgaiea miyya miṯr, niyebǝleđe yar yunḏeinu lǝmme ano. 9 ndǝ yabǝṯo nëṯǝndi, yënǝŋulu yaseicu isia yëni eɽo ŋorwa, na lǝmme lafo isia, na aieǝba cum. 10 yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, marǝldo ildi ñagakendǝlo điñǝđi elǝmme lǝmaṯan. 11 na siman buṯrus nǝŋënṯi iđǝpunđr nǝŋǝbǝleđeṯe yar isi yunḏeinu lǝmme ano loɽra nëṯǝndi na lǝmme laɽo miyya, na eređia đenǝŋ alo liɽijan lwaiña kaiñ orn yar niyerṯe yegǝre. 12 yesu nǝŋǝleiṯi ṯa, elar ñase. eđa gero iṯalǝmis geɽǝđǝma, agaɽ esegi, ŋen ŋanṯa yënǝŋulu yaliŋeṯo ṯa felǝŋ yesu igi. 13 yesu nǝŋela nǝŋape aieǝba nǝŋǝlnaice na lǝmme cum. 14 na điñǝđi ñoman ñaɽo ñiɽijin iñi yesu gërrǝŋeinau ṯalǝmis ilëɽǝŋu ŋen gatođo eŋǝɽaiñ. 15 ŋen laso đǝge yesu nǝŋeiṯi siman buṯrus ṯa, siman, iđia gǝyuna, an agubwaiñiya ŋen ŋamiñaṯo laŋge ildi pređ? buṯrus nǝŋǝmeiṯi ṯa, a, ya elǝŋ agaliŋeṯo ṯa igubwaŋaiya. yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, naico ñaŋala ñǝlëɽǝñi ŋǝsa. 16 yesu nǝŋǝmeiṯi tǝŋ ṯa, siman, iđia gǝyuna, an agubwaiñiya đeṯam? buṯrus nǝŋǝmeiṯi ṯa, a, ya elǝŋ agaliŋeṯo ṯa igubwaŋaiya. yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, su yaŋala ilëɽǝñi. 17 yesu nǝŋǝmeiṯi tǝŋ ṯa, ya siman iđia gǝyuna, an agubwaiñiya đeṯam? ŋen nǝŋǝwađe buṯrus egare ŋen ŋanṯa yesu geɽǝđǝma ñoman ñiɽijin nǝŋaṯa, an agubwaiñiya đeṯam? na gënǝŋu nǝŋeiṯi yesu ṯa, ya elǝŋ, agaliŋeṯo ŋen pređ. agaliŋeṯo ṯa igubwaŋaiya. yesu nǝŋǝmeiṯi ṯa, nanaico yaŋala ilëɽǝñi ŋǝsa. 18 đeṯam, đeṯam, igaŋwalwaɽǝṯia ṯa, ŋen agata agakëɽǝnu đǝrna đegweya aganǝŋa, na agakaldaico alo yǝnǝŋ agauwonaṯa, orn ndǝ agiđi ŋaɽeṯe uṯëɽi agiđi ŋwale raŋ rǝlaɽǝŋa na eđa gwomǝn aŋëɽi đǝrna egweya gǝlaɽǝŋa na aŋǝme alo isi agaber agauwonaṯa. 19 gënǝŋu gaṯa ṯia ṯa aŋaŋaice fǝṯau buṯrus giđ aŋaiye ŋǝɽaiñ ŋaɽǝṯau na aŋauwǝnaice rǝmwa ŋaɽrwa. ndǝ gaṯa ŋen iŋi yesu gwalwaɽǝṯa buṯrus, teṯǝñi. 20 buṯrus nǝŋǝređialo nǝŋǝnwaneini ṯalǝmis isi yesu gubwamaiya gafo gǝlteṯa. fǝṯalǝmis isi iđǝsa yëɽu yesu nda ilurum nǝŋǝmeɽǝđe ṯa, ya elǝŋ fesegi giđ aŋanaiđe? 21 nṯia, ndǝ buṯrus gaseicǝma nǝŋeɽǝđe yesu ṯa, orn ya elǝŋ gënǝŋu gaɽo ṯau? 22 yesu nǝŋǝmuɽǝbiṯi eŋen ṯa, ndǝ igwonaṯa ṯa gënǝŋu giđ aŋfeṯe ŋen igamǝlu igeṯo, ŋen iŋi ŋaɽo ṯau ŋa nano? aganǝŋa teṯǝñi. 23 nṯia ŋen ŋatođo ilorǝb ṯa ṯalǝmis isi yaber yiđ ayaiye, orn yesu gero gamalwaɽǝṯia ṯa yaber yiđ ayaiye. orn gaṯa ṯa ndǝ igwonaṯa ṯa gënǝŋu giđ aŋfeṯe ŋen igamǝlu igeṯo ŋen iŋi ŋaɽo ṯau ŋa nano? 24 fǝŋu ṯalǝmis isi yǝmama đamǝđaṯa elaŋge ildi na isi yawërđǝlo, na nëndr lǝgaliŋeṯr ṯa đamǝđaṯa đǝlëɽǝŋu đaɽo đeṯam, 25 na yesu giđu laŋge lwaiña tǝŋ ildi ndǝ lafo lǝwërđǝnu, igaṯa aŋgaica alo pređ yero yaɽǝwađaṯa aiyerṯe nađam pređ ano ini niđ anǝwërđǝni.