TITI

PƆLU ’LƐTRƐ ’LA ꞊KPAA TITI NI

Pɔlu ’lɛtrɛ ’la ꞊kpaa Titi ni ’bhɛ ŋgblo

Titi ‑yaa Grɛki mi ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa Zesu a winbɔwo mi Pɔlu a yewoyɔɔn ’le Mɛɛzan a ye ’ɛ ’yi. ‑E ‑ja ’taa ‑bebe ta ’ke Pɔlu ’le ’ke ‑o ge Zesu a ‑Jan ’Nrale‑ ’wolele. ’Lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ’yi, ’wa ꞊ya ’bhii‑ Pɔlu Titi ꞊twa Krɛti, ’kooko‑ ‑e bhɔ Zesu ’yi mu ‑lɛ drɛɛ mu ’ɛ ba (Titi 1.5). ’Bhii‑ ’wa ꞊ya gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ Pɔlu a ’lɛtrɛ ꞊lwa ’ɛ ’yi Timote ni, Pɔlu Titi ’pegee Zesu ’yi mu ’ɛ ꞊liala.

’Lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ’yi, Pɔlu ’a ꞊pia Titi ni dɔɔ ‑e zilɛɛ‑ mu ’kpa Zesu ’yi mu ‑lɛ mu ’ɛ ’kpɛn do do wiiŋ‑. ‑Ya ꞊pia Titi ni dɔɔ, mɛɛ ‑glɔɔn ’la ‑e ‑yaa nu ’bhɛ ’kpalɛ‑ Zesu ’yi mu ‑lɛ ’tɔle‑ ‑lɛ ’bhɛ ’wiiŋ‑, ’bhɛ zan ’ɛ ’taawogbɛya ’ɛ klɛ ’elrele (Titi 1.5-9). Pɔlu pe Titi ’pegee Zesu ’yi mu ’ɛ ni dɔɔ ‑o dɔ mɛɛ daangbɛya wlan ’gbu ’ɛ ’bhɛɛ‑ zi, ’bhɛɛ‑ ‑wa pe Zuufu mu ’la ’mu ’yaa‑ zi ’bhii‑ ‑o Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ’siɛ‑ ’mu ni dɔɔ ’mu a mɛɛ daangbɛya ’ɛ ’bhɛ ’laa ‑o kplankplan.

Pɔlu ’gwlaan‑ gblaan mu ’pegee le gblaan mu ’la ’yaa‑ Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ba, ’mu pegee ‑zwannɛ mu ’pegee ‑gblanɛ ’bhɛɛ‑ lu mu, ’mu ’kpɛn ’liala‑ (Titi 2-3). ‑Waanbhaa’ ‑o ‑gwa ‑za ’yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’kooko‑ ‑o bo ‑o ’gbu ma, ‑e ’bhɛ ’yipia꞊ ‑o ni; ’bhɛɛ‑ ‑e zruwlaa‑ ‑o ’kpee dɔɔ ‑za ’la ’bhɛ ’lɛdɔɔle ‑o ‑o ’bhɛɛ‑ klɛ ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ Zesu ’nule‑ ma.

’Lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ’lɛyanyrɛ ’ɛ ’yi, Pɔlu pe Titi ni dɔɔ mɛɛ ’la zan mu mɛɛ mu pɔ ’eke‑ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ‑yiciɛn’ ‑e ’bhɛ zan mu ’ɛ ‑gbin ‑o pleŋ‑. ’Bhɛɛ‑ ‑e ‑liawli’ ’ke mu ’pegee ’pubɔwli ’ke mu ‑naa ‑a ni.

Pɔlu ‑o Titi ’pubɔ‑ ’zi

¹’Mi Pɔlu, ’ŋ ’yoo‑ ’ke ‑Waanbhaa’ a yewonɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ’yoo‑ ’ke Zesu Krisi a *winbɔwo mi ’le; ’mi ‑le ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ’kpa zii’ ’e ni. ‑Waanbhaa’ mɛɛ ’la zan mu makwan‑, ‑yoo ’ŋ ’winbwa‑ ’kaa ’ŋ ’bhɛ zan mu ’ɛ bɔ ’kpaleya a pɛ zi ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’an klɛ ’ke ‑o wlan ma daangbɛya ’la sɔ bhɔle‑ ‑o ba, ’bhɛɛ‑ ‑o bo ‑Waanbhaa’ a ‑lɛɛgblaanya ’ɛ ’yi ’bhɛ dɔ. ²’Bhɛɛ‑ ’kooko‑ ‑o yrikpale bo bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ta. ‑Waanbhaa’ laa bhla pe ‑titi, ‑ya ‑liiwli’ ‑naa ’bhɛɛ‑ bole ‑yrɛ ma ‑si ’ɛ ’naza‑ ta ‑kɔɔ’ ni ’drunyan klɛle ‑lɛɛ ‑a ’kɔɔ. ³‑Kɔɔ’ ’Bhee Mi ‑Waanbhaa’ ’gbu ’waati yɛkɛ‑ ’la ‑dwa ’bhɛ ’bhɔle‑, ’kee‑ yaa ‑Jan ’ɛ zrɔnle‑ ‑kɔɔ’ ni. ’Bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa’ ‑Jan ’ɛ ’wole gbɛkpaa‑ ’mi ’kɔɔ, ’kaa ’ŋ ’bhɛ ’wo bhaaplɛŋ mu ’ɛ ni.

⁴’Mi Pɔlu ‑le ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ’kpa zii’ ’bhi Titi ni, ’bhi ’la ’bhi ‑o ’ke ’ŋ ’nɛ kpataakpa ’le ’kpaleya a pɛ zi ’ɛ ta, ’yee‑ ’kpaleya do ’kpɔ ’la ‑yoo ‑kɔɔ ’kpɛn ’yi bhe. Bhaa ‑kɔɔ’ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’pegee ‑kɔɔ’ ’Bhee mi Zesu Krisi ‑li ’e ma, ’bhɛɛ‑ ‑o yilabla na ’e ni!

‑O ye ‑glɔɔn ’la gbɛkpaa‑ Titi ’kɔɔ Krɛti ’trɛ ’ɛ ta

⁵’Mi ’e ꞊twa Krɛti ’trɛ ’ɛ ta, ’kooko‑ ‑za mu ’la ’naa ’yanlɛ‑ ’mu yrɛbagolele, ’e ’mu ‑yrɛbago. ’Bhɛɛ‑ zilɛɛ‑ mu makun’ Zesu ’yi mu ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’mu ’kpa ‑wa mu ’ɛ ’kpɛn do do ta Zesu ’yi mu ‑lɛ do do ’ɛ ’wiiŋ‑, ’bhii‑ ’an ꞊pia ’e ni ꞊ya klɛ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ bhe. ⁶Waa ’joo ’yɔɔ‑ bhɛ do ’kpɔ ’yelɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ‑waa’ zilɛɛ‑ mu ’ɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’taawo gaan ’ɛ zi, ’bhɛɛ‑ ‑a na klɛ do ’kpɔ, ’bhɛ ’pegee ‑a ‑nɛ mu ’ɛ ‑blɔɔle’ klɛ Krisi ma. ’Bhɛɛ‑ ’mu ’joo ’laa klɛlɛ ’eyɔɔle, ’bhɛ ’pegee ’mu ’laa ’mu yapɛ mu ’ɛ ’kafawolɛ. ⁷Wlan ’ɛ ni, Zesu ’yi mu ’ɛ ‑waa’ zilɛɛ‑ mi ’ɛ ’woye‑ ‑le ’ke ‑a ‑yrɛkpalele ‑Waanbhaa’ a ye ’ɛ ba. ’Bhɛla‑ ‑yile, waa ’joo ’yɔɔ‑ bhɛ do ’kpɔ ’yelɛ‑ ‑a ’taawo gaan ’ɛ zi ‑titi. ’Bhɛɛ‑ yaa ‑a ’gbu magbaandɛlɛ, yaa klɛlɛ yrannii‑ ’le, ’bhɛ ’pegee yaa klɛlɛ ‑wɛɛnmi’ mi ’pegee gwle ‑glin mi ’le, ’bhɛɛ‑ yaa ‑gɔli’ ‑glinlɛ’ ‑dawli’ ma. ⁸’Duŋ‑ ‑e klɛ ’cie mu ‑gblakun’ mi ‑lrele’ do ’le, ’bhɛɛ‑ ‑za ’wlan klɛle ’sɔ ‑a ni. ‑A ‑lɛdɔɔle klɛ, ’bhɛɛ‑ ‑e klɛ ’weŋ, ’bhɛ ’pegee ‑e sɔ ‑a ’gbu ’yikunle. ⁹‑A blɔɔle bo ‑Waanbhaa’ a ‑Jan ’la ‑o sɔ ‑o ’kpale ’bhɛ ’yi ’bhɛ ma ’eglɔɔle, ’bhii‑ ‑wa ‑daanna ’kɛla ’le bhe. ’Ke ’bhɛ ꞊kla ‑e nu ’sɔlɛ‑ mɛɛ mu ‑liale’, ’bhɛɛ‑ ‑e faŋgandɔ ’mu ta daangbɛya ‑lɛdɔɔle a pɛ zi ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ‑e nu ’sɔlɛ‑ ‑a ‑lɛma’ zaabɔ mu ’ɛ ’mu ’gbu ’niyrɛ‑ ’ɛ zrɔnle‑ ’mu ni.

¹⁰Wlan ’ɛ ni, mɛɛ ‑bebe ‑o ‑wlɛn ’zi wlan ma daangbɛya ’ɛ ma. ‑O ‑naanaa’ ma jan mu ‑la wo, ’bhɛɛ‑ ‑o mɛɛ mu ‑yini’. ‑O ’bhɛ mɛɛ ‑glɔɔn mu ’ɛ ye mɛɛ ’la zan mu ’a pe mɛɛ ni dɔɔ ‑o wla kpaŋma ’klɛɛn ’yi ’bhɛɛ‑ ‑o go ‑za ’yi ’bhɛ zan mu ’ɛ ’mu ‑la pleŋ‑. ¹¹’Yaa‑ ‑jan mu ’ɛ dɔ ‑o ‑yi, ’bhɛɛ‑ waa sɔ ‑jan ’bhɛɛke ’wole; ‑amasrɔyi, ’wole‑ ’fɛ mu ’ɛ ’kpɛn ꞊la mu ’ɛ ’mu a ’kpaleya ’ɛ siɛ. ‑O mɛɛ mu daan ‑za ’la ’bhɛ ’laa ‑o ’ke daanpɛ ’le ’bhɛɛ‑ ’le, ’kooko‑ ‑o ‑gɔli’ kun mɛɛ mu ’kɔɔ ‑dawli’ ma. ¹²Krɛti ’trɛ ta mi do, ‑o ’gbu a ‑zadɔ’ mi do ‑le ’a ꞊pia dɔɔ: «Krɛti mu ‑o ’ke bhlanii‑ mu ’le ’waati ’ɛ ’kpɛn ba, ‑woo ’bhii‑ srɔpɛ mu gbɛɛn‑, lrwanii‑ mu ‑le ‑o ‑le, ’bhɛɛ‑ ‑o bo ‑o ’kpeelɛdanle ma pɛ bhlele ’te ‑la ma.» ¹³’Bhɛ ‑jan ’ɛ, ’bhɛ ‑o ’ke wlan ’le. ’Bhɛla‑ ‑zayile, ’ke ’a ’kɛla ’bhɛ ’yinia‑, ‑la ’bhɛ ta ’eglɔɔle, ’kooko‑ ‑a ’kpaleya ’ɛ Krisi ’yi ’bhɛ bakan’ ’elrele. ¹⁴’Bhɛɛ‑ ’ke waa blɔɔ Zuufu mu a bhaama can mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’la zan mu ’mu ‑zanta’ ‑dwa ‑Waanbhaa’ a wlan ’ɛ ni, waa blɔɔ ’mu a ’toŋ mu ’ɛ ma. ¹⁵Mɛɛ ’la zan mu ’kpee ’fleele‑ ‑o, pɛ ’kpɛn ‑o ’weŋ ’mu ‑yrɛ ’yi. ’Duŋ‑ mɛɛ ’la zan mu ’kpee ’triŋ‑ ‑o, ’bhɛɛ‑ ’ke waa ‑o kpa Krisi ’yi, ’pɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑o ’weŋ ’bhɛ zan mu ’ɛ ‑yrɛ ’yi. ‑Amasrɔyi ‑o ’kpeelɛdangbɛya ’ɛ ‑yoo ’eyɔɔle, ‑asiikɔɔ waa sɔ ‑za ’wlan ’pegee ‑za ’yɔɔ‑ bagole dɔle‑. ¹⁶‑Wa pe ‑o ‑lii dɔɔ ‑o ‑Waanbhaa’ dɔ, ’duŋ‑ ‑o klɛza mu ’ɛ gole ‑o ‑o ‑liijan’ mu ’ɛ ma. ‑O ’kpee ‑o ’eyɔɔle, ’bhɛɛ‑ ‑woo ‑kala’ mu ’le ‑Waanbhaa’ ma, ’bhɛ ’pegee waa sɔ ‑za ’lrele‑ ’kedo‑ ’kpɔ klɛle‑.

’Gwlaan‑ gblaan ’pegee le gblaan mu ‑liawli’

¹’Bhi Titi ’duŋ‑, ’kɛla ’bhɛ ‑bɛŋgole ‑o ’ke daangbɛya ’lɛdɔɔle ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’wo mɛɛ mu ’ɛ ni. ²‑A pe ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ ni dɔɔ waa ‑o ‑taakpalɛ ‑za mu zi. ‑Wa klɛ ’ke ‑o sɔ ‑gasikpale ‑o ‑lɛɛ, ’bhɛ ’pegee ‑o klɛ ‑zadɔ’ mu ’le. ’Bhɛɛ‑ ‑o klɛ ’eglɔɔle ‑waa’ ’kpaleya ’ɛ ’yi Krisi ’yi, ’bhɛ ’pegee ‑waa’ ’sɔniya ’ɛ, ’bhɛɛ‑ waa zrubakpaaleya ’ɛ ’yi. ³’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ‑a pe ’ezin‑ le gblaan mu ’ɛ ni dɔɔ ’mu ’taawogbɛya ’ɛ klɛ ’weŋ. Waa klɛlɛ mɛɛ ’tɔpe le mu ’pegee ‑wɛɛnmi’ le mu ’le. ’Bhɛɛ‑ ‑o klɛ mɛɛ mu ‑lia le mu ’le. ⁴’Bhɛɛ‑ ‑o ’sɔ ’seebaanɛ mu daanle‑ ’mu ꞊nɔɔ mu ’pegee ’mu ’nɛ mu ’ɛ ‑za ’sɔlele ’mu ni. ⁵’Bhɛɛ‑ ’woo‑ ’seebaanɛ mu ’ɛ klɛ le yikanle mu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑o ’kpee ’fleele‑ klɛ. ’Bhɛɛ‑ ‑o ’sɔ ‑waa’ ’fɛ mu ’ɛ ’kunle ’elrele, ’bhɛ ’pegee ‑o klɛ le wlan mu ’le. ‑O ’kpɛn do do ’bhɛ ŋgblo ’kpala ’bhɛ ꞊nɔɔ ꞊la, ’kooko‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ ‑jan ’yɔɔ‑ ’kedo‑ ’kpɔ ’wole ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ma.

‑Zwannɛ mu ‑liawli’

⁶’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, ‑zwannɛ mu ’ɛ ꞊lia dɔɔ ‑o klɛ ‑zadɔ’ mu ’le ‑za ’kpɛn ’yi. ⁷’Bhi ’duŋ‑, ’bhi klɛ ‑za ’wlan klɛ mi ’le ’ke mɛɛ mu ’e ye, ’bhɛɛ‑ ‑o sɔ ‑o kpale ’e ma ’yaa‑ ’taawogbɛya ’ɛ ’yi. Mɛɛ mu daan ’e zru ‑lrele’ ’le ’pegee ’e ’nii‑ ’le. ⁸’E ’wojan‑ mu ’ɛ ’lɛdɔɔle klɛ, ’bhɛɛ‑ ’ke waa sɔ zaabɔle ’mu ta, ’kooko‑ ‑kɔɔ’ ’sɔɔnnii mu laa sɔ ’joo ’yɔɔ‑ bhɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’yele ‑kɔɔ’ ’taawo gaan ’ɛ zi, ’bhɛɛ‑ ‑yraladɔ ‑o ma.

Lu mu ‑liawli’

⁹‑A pe lu mu ’ɛ ni dɔɔ ‑woo ’gbu ŋgblo ’kpala ‑o zan mu ’ɛ ꞊la ‑za ’kpɛn ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu zru maza mu klɛ gbɛ ’ɛ ’kpɛn ma. Waa zaabɔlɛ ’mu ’lɛ ma. ¹⁰’Bhɛɛ‑ waa ’mu a pɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’faanlɛ‑. ’Duŋ‑ ‑o blɔɔle bo ’mu ma ’taŋii, ’kooko‑ mɛɛ mu sɔ ‑kɔɔ’ ’Bhee Mi ‑Waanbhaa’ a daangbɛya ’ɛ ’lɛdɔle ‑a ma.

‑Waanbhaa’ ‑yaa’ ‑lileya ’ɛ ‑zrɔnna gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ bhaaplɛŋ mu ni

¹¹Wlan ’ɛ ni, ‑Waanbhaa’ ‑yaa’ ‑lileya ’ɛ ‑zrɔnna bhaaplɛŋ mu ni, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑le ‑kla bhaaplɛŋ mu ’kpɛn gopɛ ’le ‑za ’yi. ¹²’Bhɛɛ‑ ‑yaa’ ‑lileya ’ɛ ‑kɔɔ’ daan dɔɔ ‑kɔɔ’ ’ploo‑ ’taawogbɛya ‑yɔɔ’ ’pegee ’trɛ ta zru maza ‑yɔɔ’ mu ma, ’kooko‑ ‑kɔɔ’ sɔ ’taawole yikan’ ma ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi, ’ke ‑kɔɔ’ ’lɛdɔɔle klɛ, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛgblaanya klɛ ‑kɔɔ’ ’yi. ¹³‑Kɔɔ’ ’taawogbɛya ’ɛ klɛ ’elrele ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ bhe, ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ‑kɔɔ’ yi ‑lrele’ ’la ’bhɔle‑ magbɛn ’zi ’bhɛ ma. ’Bhɛ yi ’ɛ ’le, ‑kɔɔa’ ‑Waanbhaa’ ‑gbɛnɛ ’ɛ, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’Bhee Mi Zesu Krisi a ’tɔbhɔleya ’ɛ nu ’pwɛlɛ‑ ‑a ‑yi ’tɛ. ¹⁴‑Ya ’gbu ’naa‑ ‑kɔɔ’ ni ‑kɔɔ’ ma ’sraka ’le; ’kooko‑ ‑e ‑kɔɔ’ ’wiiŋ‑ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’kpɛn go, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑kɔɔ’ klɛ ‑a ’gbu ni ‑yaa’ pɛ ’si ’weŋ do ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑kɔɔ’ ‑za ’lrele‑ klɛle ‑vavadɛ.

¹⁵’Bhɛ ’yi bhe, ’bhɛɛ‑ ’yansi jan mu ’ɛ ’wo mɛɛ mu ’ɛ ni, ’ke ’yoo‑ lia ’eglɔɔle. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑a ’kɛ mu ’la ’yinia‑, ’mu bɔ zi ‑lrele’ ta. ’Yaa ’tolɛ‑ ’ke mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’e mavɛɛ.

Zesu ’yi mu ’taawogbɛya drɛɛ

¹‑A dɔ Zesu ’yi mu ’ɛ ’kpee dɔɔ ‑woo ’gbu ŋgblo ’kpala ‑o ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee ‑waa mɛɛ gblaan mu ’ɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ ‑o ’mu ’wojan‑ mu ’ɛ ’klɔsikun, ’bhɛɛ‑ ‑woo yriwla ‑za ’wlan ’kpɛnsee ‑glɔɔn klɛle ’le. ²‑A dɔ ‑o ’kpee ’ezin‑ dɔɔ waa mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’tɔ ’yɔɔ‑ pelɛ, ’bhɛɛ‑ waa gwledanlɛ, ’bhɛ ’pegee ‑o klɛ mɛɛ mazato mu ’le; ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yi klɛ ’edɔɔle ’egbɛnɛle mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ma. ³‑Amasrɔyi ‑kɔɔ’ mu ’gbu ’yaa‑ ’elwale ‑sɔ ‑zadɔkle mu ’le ‑Waanbhaa’ ba zayi’, ’bhɛ ’pegee ‑kɔɔ’ ’laa ‑yaa ‑a ‑weli’ ‑klɔsikun, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’nile‑ ‑yaa. ‑Kɔɔ’ ’yaa‑ ‑kɔɔ’ zru maza ’kpɛn ‑glɔɔn ’pegee pɛ ’flɛn mu ’ɛ ’kpɛn a lu mu ’le. ‑Kɔɔ’ ’yaa‑ ’kpee ’yɔɔya‑ ’ɛ ’kpɛn ‑glɔɔn klɛ, ’bhɛ ’pegee ‑kɔɔ’ ’yaa‑ zranwo pɛ ’kpɛn ta. ‑Kɔɔ’ vɛn ‑yaa si mɛɛ mu yin ‑lii, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’yaa‑ ’eke‑ mafinyanwo. ⁴’Duŋ‑ ‑kɔɔ’ ’Bhee ‑Waanbhaa’ ‑yaa’ wlanya ’pegee ‑yaa’ ’sɔniya ’ɛ ‑zrɔnna bhaaplɛŋ mu ni. ⁵’Bhɛɛ‑ ‑e ‑kɔɔ’ ‑gwa ‑za ’yi; ’bhɛ ’laa dalɛ ‑kɔɔ’ mu ’gbu klɛza ‑lɛdɔɔle mu ’ɛ ba, ’duŋ‑ ’bhɛ ‑daa ‑kɔɔ’ mu ’gbu ’yrɛn ’la ꞊klaa ‑a ma ’bhɛɛ‑ ba. ‑Kɔɔ’ ‑gwa ‑za ‑yi ‑amasrɔyi, Lii ’Weŋ ’ɛ, ’bhɛ ‑kɔɔ’ ’kpee ’triŋ‑ ’ɛ ꞊fia, ’bhɛɛ‑ ‑e bole ‑yrɛ ma ‑si drɛɛ ‑naa ‑kɔɔ’ ni. ⁶‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’ɛ ‑zinaa’ ‑kɔɔ’ mu ta niima ’kee‑ kan ‑a ‑daŋ’ ta, ‑kɔɔ’ ’pegee mɛɛ ’Bhee mi Zesu Krisi a ’kpaledomaya ’ɛ ’yi. ⁷’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ‑yaa’ ‑lileya ’ɛ ma, ‑e ‑kɔɔ’ klɛ mɛɛ ‑lɛdɔɔle mu ’le ‑a ‑yrɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’yrikpale ‑o bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ta, ’bhɛ klɛ ‑kɔɔ’ ’ciɛn ’le. ⁸’Bhɛ ‑jan ’la bhe, ’bhɛ ‑o ’ke wlan ’le. ’Ŋ ’yoo‑ ‑a zi’ ’bhii‑ ’e ’bhɛ ’kpankpanyan mɛɛ mu ’ɛ ma, ’kooko‑ ’ke ‑a ’ke mu ‑o ꞊kpaa ‑Waanbhaa’ ’yi, ’mu dɔ klɛn ’bhɛɛ‑ ’mu za ’wlan mu klɛ. ’Bhɛ ‑le lele, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑le mɛɛ maza ‑yanwo’. ⁹’Duŋ‑ zaabɔle bhaama za mu ’pegee ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu ’tɔ mu ta oo, sradɔle mu oo, ’pɔke‑ maza mu Moizi a ’toŋ mu ’ɛ ta, ’ploo ’mu ’kpɛn ma. ‑Nafan ’laa ‑o ‑yi, ’bhɛɛ‑ waa ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ’yanwo‑ mɛɛ ma. ¹⁰Mɛɛ ’la zan Zesu ’yi mu ’ɛ ‑yiciɛn’ ’ke ‑yoo ‑yini’, ’bhɛ zan ’ɛ ’kpeelɛkan ‑glɔɔn do, ‑glɔɔn plɛ. ’Ke yaa dɔlɛ ‑a ‑la, ’e ’gbu ’e ’pleŋgo‑ ’bhɛ zan ’ɛ ma. ¹¹’Ya ’yaango‑ ’bhii‑ ’bhɛ mɛɛ ‑glɔɔn ’ɛ ‑gwa gban ‑Waanbhaa’ a zi ‑lɛdɔɔle ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑yoo ‑za ’yɔɔ‑ zi ’ɛ ’bhɛɛ‑ ta, ’bhɛ ’pegee ‑e ‑Waanbhaa’ a ‑kpan baa‑ ’zi ‑a ’gbu ta ’bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi.

Pɔlu a ‑daŋma’ ‑liawli’

¹²’Kee‑ ꞊kla Aatemasi ’le oo, ’kee‑ ꞊kla Tisiki ’le oo, ’ke ’mi ‑o ’kɛla ’winbwa‑ ’e ta ye, ’e gaan ‑la ’si ’bhɛɛ‑ ’e nu ’tɛnlɛ‑ ’ŋ ma Nikopolisi ‑wa ’ɛ ta; ‑amasrɔyi ’an ꞊kpaa dɔɔ ‑niinii’ ’kpa ’waati ’ɛ nu ’kanlɛ‑ ’ŋ ta ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ ye. ¹³’Kee sɔ ’kɛla ’bhɛ klɛle‑, ’bhɛ klɛ ’kee bhɔ ’kitikan mi Zenasi ’pegee Apolɔsi ba ‑o nu bhla ’ɛ zi ‑waa’ ’taa ’ɛ ta, ’kooko‑ ‑o gbɛ laa ’kaanlɛ‑ pɛ ’kedo‑ ’kpɔ ba. ¹⁴‑Yoo ’ke ‑za ’le ’ke ‑kɔɔa’ pɛ nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ‑o ‑za ’wlan mu klɛle daan, ’kooko‑ ‑o sɔ mɛɛ ‑bhɛɛke’ mu maza ‑yanwole ’waati ‑glɔɔ ba, ’bhɛɛ‑ ’kooko‑ waa bo bhaama mɛɛ mu ’le.

¹⁵Mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ‑o ’mi ‑din ‑gɛ, ’mu ’e ’pubwa‑. ‑Kɔɔ’ ‑za sɔ mɛɛ ’la zan mu ni ’kpaleya a pɛ zi ’ɛ ta, ’mu ’pubɔ‑ ’ŋ ni. Bhaa ‑Waanbhaa’ ‑li ’ka ’kpɛn ma!