‑YRƐ ZI YELE ’SƐWƐ

ZESU ‑ZA MU ’LA ‑ZRƆNNA ZAAN NI, ’BHƐƐ‑ ‑YOO YƆƆNDIA‑ ’MU ‑LE ‑GƐ

‑Yrɛ zi yele ’sɛwɛ ’ɛ ŋgblo

Zesu Krisi a *winbɔwo mi Zaan ‑le ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ꞊dia, ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑kpaa Zesu ’yi mu ‑lɛ ’srwaplɛ ’la ’yaa‑ Azi ’klɛɛn ’ɛ drɛyi’ yrɛ ’la ‑o ’bhɛ sii ‑zɔn Tuuki ’bhɛ ꞊nɔɔ ’mu ni. ’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, Romɛ mu a ‑bhleŋgbe ‑gbɛnɛ ’ɛ ’yaa‑ ‑yrɛnkpa’ zii’ Zesu ’yi mu ’ɛ ta. ‑O ’yee‑ Zaan ’gbu ꞊kwan, ’bhɛɛ‑ ‑wa ꞊kla ’ke ‑kaso ’yi mi ’le, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja ’kɛle‑ wɛyi‑ ’mliŋgole ‑yaa ’klɛɛn gbɛ do ’la zi ’bhɛ ꞊nɔɔ; ‑o ‑yaa ’bhɛ ’klɛɛn gbɛ do ’ɛ sii Patimɔsi. Zaan ‑yaa ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ’waati ’la ba, ’ke Mɛɛzan Zesu Krisi ’pwɛle ‑a ba ‑yrɛ zi yele do ’yi. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ’a ꞊pia ‑a ni dɔɔ ‑e ‑za ’la ꞊ya ‑e ’bhɛ ‑yɔɔndɛ. ’Lɛtrɛ ’ɛ ’yi, Zaan ’a ꞊pia Zesu ’yi mu ’ɛ ni dɔɔ Zesu ’laa nu ‑a tadɔlɛ nule ma ‑li. ’Bhɛɛ‑ ‑yoo zan nulɛ ‑a ‑nɛ mu ’ɛ golɛ ’kiti ’la ’bhɛ ‑o zan baalɛ mɛɛ wlan mu ’pegee mɛɛ ‑yɔɔ’ mu ta ’bhɛ ’yi, ’bhɛ ’kiti ’ɛ ’bhɛ ‑le ’kiti ‑daŋ’ ma pɛ ’la ‑yoo ‑Setran’ ’pegee ‑yaa’ pɛ mu ’ɛ ’kpɛn ma ’bhɛ ’le. Zesu nu nulɛ pɛ ’tɔle‑ pɛ ’ke ’bhɛ ‑gaale’ laa ‑o laanima ‑Bhleŋgbeya ‑wa ’ɛ ba ’bhɛ ’siɛlɛ‑.

’Yee‑ ’lɛtrɛ ’lɛ ꞊lwa mi ’ɛ ’yi, Mɛɛzan Zesu ’pwɛla‑ yee‑ Zaan ba gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ‑e ’bhɛ ’yigɔɔnna.

Zaan ‑yaa’ ’lɛtrɛ ’ɛ ’yiciɛnna ‑lɛ ’srwaplɛ‑. ’Bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ ’lɛ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’kpɛn do do ‑yiciɛnna ‑lɛ ’srwaplɛ‑ ’ezin‑. ’Woo‑ ‑lɛ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’wole‑ ‑gɛ:

1. ’Lɛtrɛ ’srwaplɛ‑ ’la Zaan ’mu ꞊kpaa Azi ’klɛɛn ’ɛ ’yi Zesu ’yi mu ‑lɛ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ni (‑A ‑lɛ 2-3)

2. ’Sɛwɛ kpo ’ɛ blɔɔyrɛ ’srwaplɛ‑ (‑A ‑lɛ 4.1–8.6)

3. ‑Klɛloŋ’ ’srwaplɛ‑ (‑A ‑lɛ 8.7–11.19)

4. ‑Tɔɔmasie ‑gbɛnɛ ’srwaplɛ‑ (‑A ‑lɛ 12.1–15.8)

5. ‑Waanbhaa’ a yran pɛyan‑ ’srwaplɛ‑ (‑A ‑lɛ 16.1-20)

6. Babilɔni ma ‑jan ’srwaplɛ‑ (‑A ‑lɛ 17.1–19.10)

7. ‑Yrɛ zi yele ‑daŋ’ ma pɛ ’srwaplɛ‑ ’drunyan ’lɛyan bhla ’ɛ ba zayi’ (‑A ‑lɛ 19.11–22.5).

’Sɛwɛ ’ɛ ’lɛyanyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, Zesu ’a ’liiwli‑ ꞊naa ‑a nuza ’ɛ ta dɔɔ: «‑A ‑vinbwa sa ’bhɛɛ‑ ’ŋ ’nu gbɛ drɛɛwo!» Zesu ’yi mu ’ɛ ’kpɛn ’a pe ’eke‑ zi dɔɔ: «Mɛɛzan nu!»

‑Jan ’ɛ zisanyrɛ

¹Gaanyiza mu ’la ’yaa‑ zan bhɔlɛ, ’ke Waanbhaa’ ’mu tapwɛla Zesu Krisi ni ’kaa ‑yoo zrɔn ‑yaa’ yewonɛ ’ɛ ni ’mu ‑le ‑gɛ. Zesu ‑yaa’ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ winbwa‑ ‑yaa’ yewonɛ Zaan ba dɔɔ ’bhɛ ’nu ’woo‑ ‑za mu ’ɛ zrɔn ’yee‑ Zaan ni. ²’Mi Zaan ‑za ’oo ‑za mu ’la ’kpɛn ꞊ya, ’ŋ ’mu ’kpɛn ꞊woa. ’Bhɛ ‑za mu ’ɛ ’mu ‑le ‑Waanbhaa’ ‑jan ’la ꞊klaa ’mi ’kɔɔ, ’bhɛ ’pegee Zesu Krisi wlan ’la ‑zrɔnna ’mi ni, ’mu ’le. ³’Ke mɛɛ ’la zan ‑jan mu ’la ‑daa ‑Waanbhaa a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi ’mu tape mɛɛ mu ni, ’bhɛ zan a pɛ ‑yinra’! ’Bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ ’la zan mu ‑o ’trɔnkpaa‑ ’woo‑ ‑jan mu ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ‑klɔsikwan, ’bhɛ zan mu a pɛ ‑yinra’ ’ezin‑! ‑Amasrɔyi ’woo‑ ‑za mu ’ɛ klɛ yi ’la dɔle ‑o, ’bhɛ ꞊bhwa gban ‑wa ‑din.

Zaan ‑o Zesu ’yi mu ‑lɛ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’pubɔ‑ ’zi

⁴’Mi Zaan ‑le ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ’kpa zii’ *Azi ’klɛɛn ’ɛ ’yi Zesu ’yi mu ‑lɛ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ni. ’Mi ’ka ’pubwa‑ ‑Waanbhaa’ ’tɔ ’yi; ’yee‑ ’la ‑ya ‑yrɛ ma yikpɛnsee ta, ‑e ‑yaa ’elwaleta ‑sɔ, ’bhɛɛ‑ ‑yoo zan nulɛ, bhaa ‑e ‑li ’ka ma, ’bhɛɛ‑ ‑e yilabla ’na ’ka ni! ’Bhɛɛ‑ lii ’srwaplɛ‑ ’la dulale ‑o ‑yaa’ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’lɛ ma, bhaa ’mu ’li ’ka ma, ’bhɛɛ‑ ’mu yilabla na ’ka ni ’ezin‑. 1.4 Lii ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’mu ‑o ‑we ’zi ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’le.⁵Bhaa Zesu Krisi ‑li ’ka ma, ’bhɛ ’pegee ‑e yilabla ’na ’ka ni. ’Yele‑ ’ke ‑Waanbhaa’ ’srɛ ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑a zru ‑o do ’bhɛ ni; ’bhɛɛ‑ ’yela‑ ‑lwa ‑bwela gale ba. ’Yele‑ ’ke ’trɛ ta ‑bhleŋgbe mu ’ɛ ’kpɛn a ‑Bhleŋgbe ’le. ‑Kɔɔ’ ‑za sɔ ’yela‑ ni, ’bhɛɛ‑ ’yele‑ ‑kɔɔ’ ‑gwa ‑kɔɔa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’yi a yiɛn ’la ’klalaa‑ a gayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ’bhɛ ’le. ⁶’Bhɛɛ‑ ’yele‑ ‑kɔɔ’ ꞊kla ’ke *’sraka ’lɛna mu ’pegee ‑Waanbhaa’ a ‑bhleŋgbeya ‑wa ’ɛ ta mu ’le; ’kooko‑ ‑kɔɔa’ Dɛ ‑Waanbhaa’ gba. Bhaa ’tɔbhɔleya ’pegee ‑glɔɔya’ bo Zesu Krisi ni ‑zɔn ’pegee yikpɛnsee ta! Amiina!

⁷‑Ka ’ka ’yrɛkpa doo, ‑e nu nulɛ laflɛ’ ‑gblɛn mu ’ɛ ’yi! Mɛɛ ’tɔle‑ mɛɛ ’bhɛ nu ‑a yelɛ, ’ali‑ ’kee‑ kpa mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ’a ꞊pwan ‑a ’siɛn ’yi ’ke ‑dibhɛ’ ’le bhe ’mu ’kpɛn ta.

’Trɛ ta ‑gbaa mu ’ɛ ’kpɛn nu wisilɛ ‑zadɔwɛɛ ’kɔɔ ‑a ba ‑zayi’. ‑E nu klɛlɛ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ ‑gee’ ’tɛ!

Amiina!

⁸Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’Seŋkpɛnzan pe dɔɔ: «’Mi ‑le Alifa ’pegee Omega ’le», ’bhɛ ’yi ‑le dɔɔ ‹‑za zisanyrɛ, ’pegee ‑za ’lɛyanyrɛ›. 1.8 Alifa ’pegee Omega ‑o ’ke Grɛki mu a ’sɛwɛbhɛ ‑lwa ’pegee waa ’sɛwɛbhɛ ‑daŋ’ ma pɛ ’ɛ ’mu ‑la ‑le. ‑Ya ‑yrɛ ma ‑zɔn, ’bhɛ ’pegee ‑e ‑yaa ‑a ‑yrɛ ma ’elwaleta ‑sɔ, ’bhɛɛ‑ ‑yoo zan nulɛ!

Zaan Krisi ꞊ya ‑yrɛ zi yele do ’yi

⁹’Mi Zaan ‑o ’ke ’ka nɛɛnɛ‑ ’le. ’Mi ’pegee ’ka mu nii‑ ’ɛ ’kpale‑ ‑o do ma Zesu a ‑yrɛnbhlele ma, ’bhɛ ’pegee ‑yaa’ ‑bhleŋgbeya ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑yaa’ ‑yrɛn ’yikunle ’ɛ ’yi. ‑Woo ’ŋ ꞊kwan ’bhii‑ ‑kaso ’yi mi do, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja ’ŋ ’le Patimɔsi ’klɛɛn ’ɛ ’yi: wɛyi‑ ’mliŋgole ‑yaa ’bhɛ ’klɛɛn ’ɛ zi. ’Ŋ ’kun win ’ɛ ’bhɛ ‑le ‑yaa ’kaa ’ŋ ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ꞊woa mɛɛ mu ni, ’bhɛ ’pegee ’ŋ Zesu ’srɛya‑ ꞊kla. ¹⁰Mɛɛzan gba yi ’ɛ ’le, Lii ’Weŋ ’ɛ ‑zinaa’ ’ŋ ta, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ‑weli’ do ‑maa ’ŋ ‑zanta’ ’eglɔɔle, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ ‑we zii’ ’bhii‑ ‑klɛloŋ’ ’pɛnwli‑ gbɛɛn‑. ¹¹’Bhɛ ‑weli’ ’ɛ ’yaa‑ pe ’zi ’ŋ ni dɔɔ: «’E pɛ ’la ’yele‑ ’bhɛ yɔɔndɛ ’sɛwɛ do ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑ya kpa Zesu ’yi mu ‑lɛ ’srwaplɛ‑ ’la ‑woo *Azi ’klɛɛn ’ɛ ’yi ’mu ni: ’kɛ mu ’la ‑woo Efɛzi ‑wa ’ɛ ta oo, Simiini oo, Pɛɛgamu oo, Tiatiri oo, Saadɛsi oo, Filadɛlifi oo, ’bhɛɛ‑ Laodise.»

¹²’Mi ’ŋ ’yrɛ ’mliŋgole ’ŋ zi, ’kooko‑ mɛɛ ’la zan ‑yaa ‑janwo’ zii’ ’ŋ ni ’ŋ ’bhɛ ’ye. ’Ŋ ’bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’ŋ ‑can ‑laŋbha dulapɛ ’srwaplɛ‑ yele‑. ¹³Mɛɛ do dulale ‑yaa ’woo‑ ‑laŋbha dulapɛ ’srwaplɛ‑ ’ɛ pleŋ‑; ’bhɛ mɛɛ ’ɛ ’pwɛle‑ ‑yaa ’ke bhaaplɛŋ gbe do ’le. Dunɛ‑ gbɔɔn do ’la ’yaa‑ ‑a ta ’bhɛ ’yaa‑ zinaa’ ’fɔ ‑a gaan ma, ’bhɛɛ‑ ‑can ’sɛntru do dɔle ‑yaa ‑a ‑bu ta. ¹⁴‑A win ’fleele‑ ‑yaa ’epu ’peŋpeŋle ’bhii‑ ’kwlɛn‑ ‑buu’ ’flee gbɛya gbɛɛn‑. ’Bhɛɛ‑ ‑a ‑yrɛbhɛ’ mu ’ɛ ’yaa‑ ‑bhi ’zi ’etɛn ‑klɛɛn’ ‑klɛɛnle’ ’bhii‑ ’tɛ nrɛ ‑bhigbɛya gbɛɛn‑. ¹⁵‑A gaan mu ’ɛ ’yaa‑ ’bhii‑ piibhɛ ’tɛn gbɛɛn‑: ‑o ’tranle‑ ‑yaa ’etɛn ‑banbanle ’bhii‑ ’ke ‑o piibhɛ ꞊bwa ’tɛ ’yi ‑e tran gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ‑A ‑weli’ ’ɛ ’yaa‑ ’eglɔɔle ’bhii‑ vlɛ ‑saa ta ‑yi ’yrole‑ ‑wegbɛya gbɛɛn‑. ¹⁶Mlɛklɛn‑ ’srwaplɛ‑ ‑yaa ‑a gbɛ ‑yiɛ’ ’ɛ ‑lii, ’bhɛɛ‑ ‑gɔkuŋbhɛ do ‑lɛ plɛ ’yaa‑ da ’zi ‑a ‑lii. ‑A wlɛyi’ ’ɛ ’yaa‑ ‑bhi ’zi ’peŋpeŋ ’bhii‑ ‑yrekpaa’ ‑yretɛbhɛ ‑bhigbɛya gbɛɛn‑. ¹⁷’An ’yele‑, ’ke ’ŋ baale’ ‑a gaan ma ’bhii‑ ’ŋ ‑gaa. ‑Ya gbɛ ‑yiɛ’ ’ɛ ꞊kpaa ’ŋ ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ’ŋ ni dɔɔ: «’Yaa ‑gblaanlɛ’, ’mi ‑le ’ke mɛɛ ‑lwa mi ’ɛ ’le, ’bhɛ ’pegee mɛɛ ‑daŋ’ ma mi ’ɛ ’le. ¹⁸’Ŋ ’yoo‑ ’ŋ ’yrɛ ma. ’Ŋ ‑gaa bi, ’duŋ‑ ’ŋ ’yoo‑ ‑zɔn ’ŋ ’yrɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu bolɛ ’ŋ ’yrɛ ma yikpɛnsee ta. ’Ŋ ’seŋgwa‑ ’ke ga ’le, ’bhɛɛ‑ gbaa mu a ‑wa ’ɛ ’gborobhɛ ’ɛ ‑yoo ’ŋ ’kɔɔ. ¹⁹’E ’yrɛ ‑o pɛ ’la ma bhe, ’bhɛ yɔɔndɛ: ’kɛla ’bhɛ ‑o ’saanibhe, ’bhɛ ’pegee ’kɛla ’bhɛ nu klɛlɛ boolazi, ‑o ’kpɛn yɔɔndɛ. ²⁰’E mlɛklɛnnɛ ’srwaplɛ‑ ’la ꞊ya ’ŋ gbɛ ‑yiɛ’ ’ɛ ’lii, ’bhɛ ’pegee ’e ‑can ‑laŋbha dulapɛ ’srwaplɛ‑ ’la ꞊ya, ’bhɛ gaanyiza mu ’ɛ ’yi ‑le ‑gɛ: mlɛklɛnnɛ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’mu ‑le ’ke Zesu ’yi mu ‑lɛ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ‑waa’ ‑mlɛkɛ’ mu ’ɛ ’le. ’Bhɛɛ‑ ‑can ‑laŋbha dulapɛ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’mu ‑le ’ke ’woo‑ Zesu ’yi mu ‑lɛ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’le.»

ZESU ’YI MU ‑LƐ ’SRWAPLƐ‑ ’Ɛ ‑WAA’ ’LƐTRƐ MU

1. ‑O ’lɛtrɛ ’la ꞊kpaa Efɛzi Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ni

¹Zesu ’a ꞊pia Zaan ni dɔɔ: «‑Jan ’lɛɛ‑ ‑yɔɔndɛ, ’bhɛɛ‑ ’ya kpa Zesu yi mu ‑lɛdo’ ’la ‑woo Efɛzi ‑wa ’ɛ ta, ‑waa’ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ni, ’bhɛ ’ya pe a ni dɔɔ:

Mlɛklɛn‑ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ‑woo mɛɛ ’la zan gbɛ ‑yiɛ’ ’ɛ ’lii, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’taawo‑ ‑can ‑laŋbha dulapɛ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’pleŋ‑ ’bhɛ pe dɔɔ: ²’Mi ’e klɛza mu ’ɛ ’kpɛn dɔ, ’mi ’e ’woye‑ ’ɛ ’pegee ’yaa‑ ‑yrɛn ’yikungbɛya ’ɛ ’ŋ ’mu dɔ. ’An ’yaango‑ ’bhii‑ ’yaa sɔ mɛɛ ‑yɔɔ’ mu ’ɛ mazatole. Mɛɛ ’la zan mu ’a pe ‑o ’gbu ma dɔɔ ‑woo ’ke Krisi a winbɔwo mu ’le, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ke waa ‑o ’mu ’le, ’yoo‑ zrubaglinna, ’bhɛɛ‑ ’ya ꞊ya ’bhii‑ ‑woo ’ke bhlanii‑ mu ’le. ³’E ‑yrɛnyikun, ’bhɛɛ‑ ’e ‑yrɛnbhla ’mi ’tɔ ’ɛ ‑zayi’. ’Bhɛɛ‑ ’e ‑gblɔzi’ ’laa galɛ.

⁴’Duŋ‑ ’ŋ ’yoo‑ ‑la ’zi ’e ta ‑za do ’la ’yi ’bhɛ ‑le dɔɔ: ‑o ’ploola‑ ’yaa‑ ’sɔniya ꞊lwa ’ɛ ma. 2.4 ‑Woo ’sɔniya ’la ma ’bhɛ ‑le Zesu ‑za ‑yaa sɔ Efɛzi ‑wa ’ɛ ta Zesu ’yi mu ’ɛ ni ’elwaleta gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛ ’pegee ‑waa’ ’eke‑ ’sɔniya ’ɛ, ‑o ‑ploola ’mu ’ma.⁵’E ‑balaa’ yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ’e ’kpeelɛdan doo, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ dɔ ’e ’kpee. ‑Zadɔwɛɛ dɔ ’e ma, ’bhɛɛ‑ ’e ploo ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ma; ’bhɛɛ‑ ’yee klɛza ‑lwa mu ’ɛ klɛ. ’Ke ’yaa ’bhɛ klɛlɛ, ’ŋ nu nulɛ ’e ta, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu ’yaa‑ ‑laŋbha ’ɛ golɛ ‑a dulayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ; ’fɔke ‑zadɔwɛɛ ‑dwa ’e ma, ’bhɛɛ‑ ’kee ’ploola‑ ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ma ’ke ’yee‑ zru ’niinaa ’mi ba. ⁶’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑za ’la ’bhɛ sɔ ’ŋ ni ’e zi ’bhɛ ‑le ‑gɛ: ‑o mɛɛ ‑lɛdo’ ’la sii Nikolaiti mu ’mu klɛza ‑yɔɔ mu ’ɛ vɛnsi ’e yin ’lii, ’bhii‑ ‑o vɛnsi ’ezin‑ ’mi yin ’lii gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑.

⁷’Ke mɛɛ ’la zan ’trɔn ‑o ’bhɛ ŋgblo ma, *Lii ’Weŋ ’ɛ ‑yoo ‑jan ’la ’wo zii’ Zesu ’yi mu ‑lɛ mu ’ɛ ni, ’bhɛ zan ’bhɛ ’trɔnbadɔ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ni! ’Ke mɛɛ ’la zan ’seŋgwa‑ ’ke ‑Setran’ ’le, bole ‑yrɛ ma ‑si ‑yri diiŋ ’la ‑yoo ‑Waanbhaa’ ba, ’mi ’gbu nu ’bhɛ bhaa ’ɛ ’ke ’nalɛ‑ ’bhɛ zan ’ɛ ni ’kaa ‑ya bhle.

2. ‑O ’lɛtrɛ ’la ꞊kpaa Simiini Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ni

⁸«‑Jan ’lɛɛ‑ ‑yɔɔndɛ, ’bhɛɛ‑ ’ya kpa Zesu yi mu ‑lɛdo’ ’la ‑woo Simiini ‑wa ’ɛ ta, ‑waa’ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ ’ya pe a ni dɔɔ:

Mɛɛ ’la zan ‑o ’ke mɛɛ ‑lwa mi ’ɛ ’le, ’bhɛ ’pegee ’ke ‑yoo ’ke mɛɛ ‑daŋ ma mi ’ɛ ’le, ’yee‑ mɛɛ ’la zan ‑gaa, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑bwela gale ba, ‑e pe dɔɔ: ⁹’Mi ’yaa‑ ’trɛbhɔ mu ’ɛ ’pegee ’e ’kɔɔfleŋya ’ɛ ’mu dɔ; ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’yoo‑ ’ke pɛzan ’le. Mɛɛ ’la zan mu ‑o ‑a pe ’zi ‑o ’gbu ma dɔɔ ‑woo ’ke Zuufu mu ’le, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ke waa ‑o ’mu ’le; ’bhɛ zan mu ’e ’tɔ ’yɔɔ‑ pe gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’mi ’bhɛ ‑za ’ɛ dɔ. ’Bhɛ zan mu ‑o ’ke ‑Setran’ a ’fɛ do ‑la mu ’klaŋkeba ’le. ¹⁰’E nu ‑yrɛn ‑glɔɔn ’la ’bhlelɛ‑, ’yaa ‑gblaanlɛ’ ’bhɛ ’lɛɛ. ’E ’trɔnbadɔ doo! ‑Setran’ nu ‑a klɛlɛ ’bhɛɛ‑ ‑o ’ka ’ke mu bɔ ‑kaso ’yi, ’ka zrubaglin zayi’. ’Ka nu ‑yrekpaa’ vu ta ‑yrɛnbhlelɛ. ’Duŋ‑ ’e zru bo do ’mi ni, ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ’e gale ma; ’bhɛɛ‑ ’mi nu ’bhɛ ma ‑trɔn ’nalɛ‑ ’e ni ’ke ‑Waanbhaa’ ba bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ’le.

¹¹’Ke mɛɛ ’la zan ’trɔn ‑o ’bhɛ ŋgblo ma, Lii ’Weŋ ’ɛ ‑yoo ‑jan ’la ’wo zii’ Zesu ’yi mu ‑lɛ mu ’ɛ ni, ’bhɛ zan ’bhɛ ’trɔnbadɔ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ni! ’Ke mɛɛ ’la zan ’seŋgwa‑ ’ke ‑Setran’ ’le, ’bhɛ zan laa nu gagbɛya plɛ mi ’ɛ dɔlɛ.

3. ‑O ’lɛtrɛ ’la ꞊kpaa Pɛɛgamu ‑Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ni

¹²«‑Jan ’lɛɛ‑ ’bhɛ yɔɔndɛ, ’bhɛɛ‑ ’ya kpa Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’la ‑woo Pɛɛgamu ‑wa ’ɛ ta ‑waa’ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ ’ya pe a ni dɔɔ:

‑Gɔkuŋbhɛ ’la ’lɛ ‑o plɛ ’bhɛ ‑o mɛɛ ’la zan ’kɔɔ, ’bhɛ zan ’ɛ pe dɔɔ: ¹³’E ’yaale‑ ‑o yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’ŋ ’bhɛ dɔ. ’Mi ’gbu ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ’e ’yaayrɛ‑ ’ɛ ’bhɛ ‑o ’ke ‑Setran’ ’yaakpe‑ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’le. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’e blɔɔle ‑o ’ŋ ma ’eglɔɔle, ’bhɛɛ‑ ’yaa ’ploolɛ‑ ’e ’kpale‑ ma ’mi ’yi. ’Ali‑ ’ŋ ’srɛ Antipasi ’la ’bhɛ ’bhɛ zru ꞊bwa do ’mi ni, ‑o ’bhɛ dɛlawoa ’ka ba ‑Setran’ ’yaayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ; ’bhɛ ’duŋ‑ ꞊bwa ’bhɛ ’kpale‑ ma ’mi ’yi ’bhɛ ’waati ’ɛ ba. 2.13 Pɛɛgamu ‑wa ’ɛ ’tɔbhɔle ‑yaa ‑yaa’ bhla ma ‑waanbhaa’ mu ’ɛ gbale ma. ‑A dɔle ‑yaa Zeruzalɛmu ’faŋgayi. Gɔɔn do ‑yaa ’yee‑ Pɛɛgamu ‑wa ’ɛ ta. Mɛɛ mu ‑yaa yo ‑bebe gba ’bhɛɛ‑ gɔɔn ’ɛ ’wiiŋ‑. ’Duŋ‑ wlan ’ɛ ni, ‑o ‑yaa ‑Setran’ ‑la gba ’zi ’bhɛ ꞊nɔɔ bhe ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe.¹⁴’Duŋ‑ ’ŋ ’yoo‑ zan ‑lalɛ’ ’e ta ‑za do ‑la ‑yi, ’bhɛ ‑le dɔɔ: ’e ba mɛɛ mu ’ɛ ’ke mu blɔɔle ‑o Balaamu ‑a mɛɛ daangbɛya ’ɛ ma. ’Yee‑ Balaamu ‑yaa Balaki daan dɔɔ ’bhɛ ’a klɛ gbɛ ’ɛ ’kpɛn ma, ’kooko‑ Izraɛli mɛɛ mu ’ɛ balaa’ ‑za ’yɔɔ‑ ’yi ’ke ‑o yo gba wi mu bhle, ’bhɛ ’pegee ’ke ‑o yilaa’ le mu ba. 2.14 Mɛɛ ‑nɔɔ ’sɛwɛ 22‑24. Balaki ‑yaa ‑bhleŋgbe gblaan do ‑la ‑le. ’Waati do ba, ‑o ‑yaa mɛɛ ’la zan sii Balaamu ‑e ’bhɛ ’siila‑ dɔɔ ’bhɛ ’nu Izraɛli ‑nɛ mu ’ɛ ’daŋganwo ‑a ni gɔli’ ma. ’Duŋ‑ ’bhɛ ’laa dɔlɛ ’bhɛ ‑za ’ɛ klɛle ‑la ‑a ni. ’Bhɛɛ‑ ‑duŋ‑, ’waati ’ke ba boolazi’, yee‑ Balaamu ‑yanbhɔɔya ’pegee yogbale ꞊wlaa Izraɛli mu ’ɛ zi; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’laa ’sɔlɛ‑ ‑Waanbhaa’ ni.¹⁵’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi ’ezin‑, ’bhi a mɛɛ ’ke mu blɔɔle ‑o Nikolaiti mu a mɛɛ daangbɛya ’ɛ ma. ¹⁶’Bhɛla‑ ‑zayile, ‑zadɔwɛɛ dɔ ’e ma, ’bhɛɛ‑ ’ploo‑ ’e klɛza ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ma ’ke ’yee zru niinaa’ ’mi ba. ’Kebhlaale, ’ŋ ’yoo‑ zan nulɛ ’e ta blaale, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu gwledanlɛ ’woo‑ mɛɛ mu ’ɛ ba ’ŋ ’lii ‑gɔkuŋbhɛ ’ɛ ’le.

¹⁷’Ke mɛɛ ’la zan ’trɔn ‑o ’bhɛ ŋgblo ma, Lii ’Weŋ ’ɛ ‑yoo ‑jan ’la ’wo zii’ Zesu ’yi mu ‑lɛ mu ’ɛ ni, ’bhɛ zan ’bhɛ ’trɔnbadɔ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ni! ’Ke mɛɛ ’la zan ’seŋgwa‑ ’ke ‑Setran’ ’le, ’ŋ nu mani ’la magaanle ‑o, 2.17 Mani ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ ‑yaa Izraɛli ‑nɛ mu ’ɛ ’lɛbɔ‑ pɛbhle ’la ’le ‑kpe ’ɛ ta ’bhɛɛ‑ ’le. ’bhɛ ’pegee kpoti ’pu do nalɛ ’bhɛ zan ’ɛ ni; ’bhɛɛ‑ ’tɔ drɛɛ do yɔɔndɛle nu klɛlɛ ’bhɛ kpoti ’pu ’ɛ ta. Mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ’bhɛ ’tɔ ’ɛ dɔ, ’ke yaa ’e go ‑o kpoti ’ɛ ꞊naa mɛɛ ’la zan ni ’bhɛ do ‑kplɛn ba.

4. ‑O ’lɛtrɛ ’la ꞊kpaa Tiatiri Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ni

¹⁸«‑Jan ’lɛɛ‑ yɔɔndɛ, ’bhɛɛ‑ ’ya kpa Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’la ‑woo Tiatiri ‑wa ’ɛ ta ‑waa’ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ ’ya pe a ni dɔɔ:

‑Waanbhaa’ Gbe ’la ’ke ‑a ‑yrɛbhɛ’ mu ’ɛ bhi ’etɛn ‑klɛɛn’ ‑klɛɛnle’ ’bhii‑ ’tɛ nrɛ ‑bhigbɛya gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑a gaan ‑laa mu ’ɛ ‑woo ’eglɔɔle ’bhii‑ piibhɛ ’tɛn gbɛɛn‑, ’bhɛ pe dɔɔ: ¹⁹’Mi ’e klɛza mu ’ɛ dɔ; ’an ’yaango‑ ’bhii‑ ’ŋ ‑za sɔ ’e ni, ’bhɛɛ‑ ’e ’kpale‑ ‑o ’mi ’yi, ’e yewo ’mi ni ’elrele ’bhɛ ’pegee ’e ‑yrɛnyikun. ’An ’yaango‑ ’ezin‑ ’bhii‑ ’e ‑za ’lrele‑ mu ’la klɛ ’zi ‑zɔn ’mu kan ’e ’kɛ mu ’la ꞊kla ’elwaleta ’mu ta. ²⁰’Duŋ‑ ’ŋ ’yoo‑ zan ‑lalɛ’ ’e ta ’yoo‑ Zezabɛli mazato zii’ ‑za ’la ’yi ’bhɛɛ‑ ’yi. 2.20 ‑Bhleŋgbe le do ‑le ‑yaa ’ke Zezabɛli ’ɛ ’le. ’Yele‑ yogbale ’pegee ‑yanbhɔɔya klɛle ꞊wlaa Izraɛli ‑nɛ mu ’ɛ zi. ’Bhɛ yo gblaan ’ɛ do ’tɔ ‑le ‑yaa Baali. ’Bhɛ le ’la bhe ’bhɛ ‑o ’bhɛ ’gbu ’kun zii’ ’ke ‑Waanbhaa’ a ‑lɛla’ ‑janwo’ le do ‑la ‑le. ’Duŋ‑ ‑yoo ’an yewonɛ mu ’ɛ ’yini‑ ‑yaa’ mɛɛ daangbɛya ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yanbhɔɔya klɛle wla ’zi ’mu zi; ’bhɛɛ‑ ‑ya pe ’mu ni dɔɔ ’mu yo gba wi mu bhle. ²¹’Mi ’waati ꞊naa ‑a ni, ’kooko‑ ‑zadɔwɛɛ dɔ ‑a ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ’ploo‑ ‑yaa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑ya zru niinaa’ ’mi ba; ’duŋ‑ yaa dɔlɛ ‑a ‑la ’kee‑ ploo ‑yaa’ gwlɛn ‑glinle’ ’ɛ ma. ²²‑Ka ’ka ’yrɛkpa doo, ’ŋ nu ’yee‑ ’pegee mɛɛ ’la zan mu ‑yanbhɔɔya ꞊kla ‑o blinlɛ yilapɛ do ta, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ‑yrɛn ‑gbɛnɛ kpa ‑o ta, ’fɔke ‑zadɔwɛɛ ‑dwa ’mu ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu ‑ploola ’mu a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma. ²³’Bhɛ blaan, ’ŋ nu ‑a ‑nɛ mu ’ɛ dɛlɛ. ’Bhɛɛ‑ Zesu ’yi mu ‑lɛ mu ’ɛ ’kpɛn nu a dɔlɛ ’bhii‑ ’mi ‑le bhaaplɛŋ mu ’kpeejan‑ mu ’pegee ‑o zru maza mu ’ɛ dɔ. ’Ŋ nu ’ka ’kpɛn do do klɛza wlata ‑sra ’nalɛ‑ ’ka ni.

²⁴’Duŋ‑, ’ka mu ’an mɛɛ ‑vin mu ’la ’ka ‑o Tiatiri, ’ka mu laa blɔɔlɛ ’bhɛ daangbɛya ’yɔɔ‑ ’ɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑za mu ’la sii ‹‑Setran’ a gaanyiza ‑gbɛnɛ mu.› ’Ka ’laa ’mu dɔlɛ. ’Mi ’duŋ‑ pe ’ka ni dɔɔ, ’mi ’naa nu ’kwe ’bhɛɛke dɔlɛ ’ka ’wiiŋ‑. ²⁵’Duŋ‑, pɛ yɛkɛ‑ ’la ‑yoo ’ka ’kɔɔ bhe, ‑ka ’ka gbɛblɔɔ ’bhɛ ta ’eglɔɔle, ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ’ŋ ’nule‑ ma.

²⁶’Duŋ‑, ’ke mɛɛ ’la zan ’seŋgwa‑ ‑Setran’ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ꞊bwa yewole ma ’mi ni ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ‑a ‑lɛyanle ma, ’ŋ nu ’seŋ ’nalɛ‑ ’bhɛ zan ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ ‑e yalaa’ ’si mu ’ɛ ’kpɛn ’wiiŋ‑. ²⁷‹‑E nu ‑o ‑lɛdɔɔlɛ ‑glɔɔya’ ma piibhɛ ’beni do ’le; ’bhɛɛ‑ ‑e nu ‑o ‑wilɛ’ ’bhii‑ ‑o ’trɛ gbɔ mu wi ’edile gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑.› ’Mi ’gbu ’seŋ ’la ’srɔɔwoa‑ ’ŋ Dɛ ’kɔɔ, ’ŋ nu ’bhɛɛ‑ yɛkɛ‑ ’seŋ ’nalɛ‑ ’bhɛ zan ’ɛ ni. ²⁸’Bhɛɛ‑ ’ŋ nu zrwanzi ‑buŋbhaa ’ɛ ’nalɛ‑ ’bhɛ zan ni. 2.28 ‑A ye 22.16.

²⁹’Ke mɛɛ ’la zan ’trɔn ‑o ’bhɛ ŋgblo ma, *Lii ’Weŋ ’ɛ ‑yoo ‑jan ’la ’wo zii’ Zesu ’yi mu ‑lɛ mu ’ɛ ni, ’bhɛ zan ’bhɛ ’trɔnbadɔ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ni!

5. ‑O ’lɛtrɛ ’la ꞊kpaa Saadɛsi Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ni

¹«‑Jan ’lɛɛ‑ yɔɔndɛ ’bhɛɛ‑ ’ya kpa Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’la ‑woo Saadɛsi ‑wa ’ɛ ta ‑waa’ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ ’ya pe a ni dɔɔ:

‑Waanbhaa’ lii ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’pegee mlɛklɛnnɛ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ‑woo mɛɛ ’la zan ’kɔɔ, ’bhɛ pe dɔɔ: ’Mi ’e klɛza mu ’ɛ dɔ; ’e ’tɔbhɔle ‑o dɔɔ ’yoo‑ ’e ’yrɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ’e gale ‑o. ²’E ’yri bo ’e ’gbu ‑za ’le, ’bhɛɛ‑ faŋgandɔ mɛɛ ‑vin mu ’la ꞊bwa ’e ’kɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu ‑o zan galɛ ’mu ta. ‑Amasrɔyi ’mi ’a ꞊ya ’bhii‑ ’e klɛza mu ’ɛ ’lreleya ’ɛ ’lɛpale laa ‑o ’an ‑Waanbhaa’ ’ɛ ‑yrɛ ’yi. ³’E ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’srɔɔwoa‑ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’ya ꞊maa gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’mu bo ’e ’kpee. ‑A ‑klɔsikun ’elrele, ’bhɛɛ‑ ‑zadɔwɛɛ dɔ ’e ma, ’bhɛ ’pegee ’ploo‑ ’yaa‑ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’e zru niina‑ ‑Waanbhaa’ ba. ’Kee ’yri ‑gwa ’e ’gbu ‑za ’le, ’ŋ nu nulɛ ’klalɛ ’e ba ’bhii‑ ‑faannii’ do kla mɛɛ ba gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑; ’bhɛɛ‑ ’yaa nu ’ŋ ’nu ’waati ’ɛ dɔlɛ. ⁴’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Zesu ’yi mu ’ke mu ‑o ’e ba Saadɛsi ‑wa ’ɛ ta, ’mu laa ’mu ta dunɛ‑ mu ’ɛ ’triŋdɔlɛ. ’Bhɛ zan mu nu dunɛ‑ ’pu mu ’klalɛ‑ ’mu ta, ’bhɛɛ‑ ’o ’pegee ’mu nu ’taawolɛ ’eke‑ zi; ‑amasrɔyi, ’bhɛ ‑gaale’ ‑o ‑o ba ’ke ‑waa’ pɛ klɛ ’bhɛ ‑za ’lrele‑ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’le.»

⁵«’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, mɛɛ ’la zan nu ’seŋgolɛ ‑Setran’ ’le, ‑o nu ’bhɛ zan ’ɛ ‑baalɛ’ ’ke dunɛ‑ ’pu mu ’le. Mɛɛ ’la zan mu nu ‑Waanbhaa’ ba bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ’ke ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ’srɔɔwolɛ, ’mu ’tɔ mu ‑o ’sɛwɛ ’la ’yi, ’naa nu ’bhɛ zan mu ’ɛ ’tɔ ’ɛ ’liilɛ‑ ’bhɛ ’sɛwɛ ’ɛ ’yi. ’Ŋ nu ’bhɛ zan mu ’ɛ ’tɔkanlɛ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’pegee ‑yaa’ ‑mlɛkɛ’ mu ’ɛ ’yrɛ ma dɔɔ ’bhɛ zan ‑o ’ke ’an pɛ mɛɛ mu ’le.

⁶’Ke mɛɛ ’la zan ’trɔn ‑o ’bhɛ ŋgblo ma, *Lii ’Weŋ ’ɛ ‑yoo ‑jan ’la ’wo zii’ Zesu ’yi mu ‑lɛ mu ’ɛ ni, ’bhɛ zan ’bhɛ ’trɔnbadɔ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ni!

6. ‑O ’sɛwɛ ’la ꞊kpaa Filadɛlifi Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ni

⁷«‑Jan ’lɛɛ‑ yɔɔndɛ, ’bhɛɛ‑ ’ya kpa Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’la ‑woo Filadɛlifi ‑wa ’ɛ ta ‑waa’ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ ’ya pe a ni dɔɔ:

Mɛɛ ’la zan ‑o ’weŋ, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ’ke wlan zan ’le bhe. ’Yee‑ ’la ’ke ‑bhleŋgbe Davidi a ’fɛ ’lii ’gborobhɛ ’ɛ ‑ya ’kɔɔ bhe. ’Yee‑ ’la ’kee‑ ’fɛ ’ɛ ’liigwa‑, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ ‑a ‑liitanle; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya ‑liitaan mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ ‑a ‑liigole ‑titi, ‑e pe dɔɔ: ⁸’Mi ’e klɛza mu ’ɛ dɔ. ’E ’yrɛkpa ‑gɛ doo: ’Mi ’fɛ ’liigole do ‑dwa ’e ’lɛɛ, mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ ‑a ‑liitanle. Wlan ’ɛ ni, faŋgan‑ kplankplan ’laa ‑o ’e ta, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ye ’an ‑jan ’ɛ ’klɔsikwan; ’bhɛɛ‑ ’yaa ’e ‑baŋgolɛ ’ŋ ’tɔ ’ɛ ’yi. ⁹’E ’yrɛkpa ‑gɛ doo: ’ŋ ’yoo‑ zan ‑za ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ klɛlɛ ‑Setran’ ‑a mɛɛ ‑lɛdo’ ’ɛ ni; ’woo bhlanii‑ mu ’la ‑wa pe ‑o ’gbu ma dɔɔ ‑woo ’ke Zuufu mu ’le, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, waa ‑o ’ke Zuufu mu ’le ‑o zru ’ɛ ’yi. ’Ŋ nu ‑a wlalɛ ‑o zi ’bhɛɛ‑ ‑o nu nulɛ ‑o ’kpɔ zɛnlɛ ’e ’lɛɛ ‑gɛ, ’kooko‑ ‑woo ’e ’lɛdɔ‑ ‑a ma. ’Bhɛɛ‑ ‑o nu ‑a dɔlɛ kpataakpa ’bhii‑ ’e ‑za ꞊swa ’ŋ ni. ¹⁰‑Amasrɔyi ’e ’mi a pɛ ‑yrɛn ’yikun ma jan ’ɛ ’klɔsikwan, ’bhɛla‑ ‑yile ‑yrɛn ’la ‑yoo zan baalɛ ’drunyan ’yi mu ’ɛ ta ‑o zrubaglin zayi’, ’mi nu ’ŋ gbɛkpalɛ ’e ta ’bhɛ ’waati ’ɛ ba.

¹¹‑A ‑vinbwa sa ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu! ’E ’kpale ’la ‑yoo ’ŋ ’yi, bo ’bhɛ ta ’eglɔɔle; ’kooko‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa nu ’yaa‑ ‑bhleŋgbe ŋgblo ma ’faa ’ɛ ’kunlɛ‑ ’e ’kɔɔ. ¹²’Ke mɛɛ ’la zan ’seŋgwa‑ ‑Setran’ ’le, ’ŋ nu ’bhɛ zan klɛlɛ ’bhii‑ ’mi a ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ‑gwa ’ɛ drɛyi’ ‑yri ’ɛ gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ yaa nu ’pwɛlɛ‑ ‑li ’bhɛ ꞊la. ’Ŋ nu ’an ‑Waanbhaa’ ’tɔ ’ɛ yɔɔndɛlɛ ’bhɛ zan ta, ’bhɛ ’pegee ’ŋ nu ‑Waanbhaa’ a ‑wa ’ɛ ’tɔ ’ɛ yɔɔndɛlɛ ’bhɛ zan ta. ’Bhɛ ‑wa ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke Zeruzalɛmu ‑wa drɛɛ ’la nu dalɛ ’an ‑Waanbhaa’ ba laanima, ’bhɛɛ‑ ‑e zinaa’ ’trɛ ma ’bhɛɛ‑ ’le. ’Mi ’gbu nu ’ŋ ’tɔ drɛɛ ’ɛ yɔɔndɛlɛ ’bhɛ zan ’ɛ ta ’ezin‑.

¹³’Ke mɛɛ ’la zan ’trɔn ‑o ’bhɛ ŋgblo ma, *Lii ’Weŋ ’ɛ ‑yoo ‑jan ’la ’wo zii’ Zesu ’yi mu ‑lɛ mu ’ɛ ni, ’bhɛ zan ’bhɛ ’trɔnbadɔ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ni!

7. ‑O ’lɛtrɛ ’la ꞊kpaa Laodise ‑wa ’ɛ ta Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ni

¹⁴«‑Jan ’lɛɛ‑ ’bhɛ yɔɔndɛ, ’bhɛɛ‑ ’ya kpa Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’la ‑woo Laodise ‑wa ’ɛ ta ‑waa’ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ ’ya pe a ni dɔɔ:

Mɛɛ ’la zan ’tɔ ‑le ‑Amiina, ‑Waanbhaa’ a ‑janwo’ mi ’la zru ‑o do ‑a ni, ’ke ‑yoo ’ke wlan zan ’le bhe; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ‑Waanbhaa’ klɛpɛ mu ’ɛ ’kpɛn dayrɛ ’le bhe; ‑e pe dɔɔ: ¹⁵’Mi ’e klɛza mu ’ɛ dɔ; ’an ’yaango‑ ’bhii‑ ’e ‑drwale’ laa ‑o, ’bhɛɛ‑ ’yaa ‑o wlɔwlɔ ’ezin‑. ’Kee ’yaa‑ klɛ ’woo‑ klɛgbɛya plɛ ’la bhe ‑o do ’le, ’bhɛ mabhaa ‑yaa’ nu bhɔlɛ. ¹⁶’Duŋ‑, ’yoo‑ wlɔwlɔ bhe, ’bhɛɛ‑ ’e ‑drwale’ laa ‑o, ’bhɛ ’pegee‑ ’e ’tɛdɔle laa ‑o ’papa, ’ŋ ’yoo zan ’ŋ ’piilɛ‑ ’kee ’le. ¹⁷‑Amasrɔyi ’ya pe dɔɔ ’e ’gbu ‑o ’ke pɛzan ’le, ’bhɛɛ‑ ’e ‑naflo ’srɔɔwoa‑, ’bhɛ ’pegee ’e maza laa ‑o pɛ ’kedo‑ ’kpɔ ma. ’Yaa ’yaango‑ ’bhii‑ ’trɛbhɔ ’pegee ‑yrɛn ‑o ’e ta. ’Bhɛɛ‑ ’yaa ’yaango‑ ’bhii‑ ’yoo‑ ’ke ’kɔɔfleŋzan ’le, ’bhɛ ’pegee ’e ’yrɛ ’wile‑ ‑o, ’bhɛɛ‑ ’e tafleŋ‑ ‑o ɛɛ? ¹⁸‑Ayile, ’mi ‑o zan ’e ’lialɛ‑ dɔɔ ‑o ‑can ’la ‑wa ’yiela‑ ’tɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa bagwa‑ ’weŋ, ’bhɛ ’lɔ ’mi ’kɔɔ, ’kooko‑ ’e klɛ pɛzan ’le. ’Ezin‑, ’e ta dunɛ‑ ’pu mu ’ɛ ’lɔ ’mi ’kɔɔ, ’kooko‑ ’e sɔ ’yaa‑ ‑yraladɔ ma tafleŋya ’ɛ tagaanle. ’Bhɛ trala ’ezin‑, ’e ’yrɛ ’laanɛkpapɛ ‑lɔ ’mi ’kɔɔ, ’kooko‑ ’e sɔ yrɛ ma yele‑. ¹⁹’Ke mɛɛ ’la zan mu ‑za sɔ ’mi ni, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu ’yinia‑, ’mi ’bhɛ zan mu ’ɛ bɔ zi ta, ’bhɛɛ‑ ’mi ‑o ’kpɛn ’krowo‑. ’Mi ‑vavadɛ, ’bhɛɛ‑ ‑zadɔwɛɛ dɔ ’e ma, ’bhɛɛ‑ ’e ploo ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ma, ’bhɛɛ‑ ’yee zru niina‑ ’mi ba. ²⁰’E ’yrɛkpa ‑gɛ doo: ’Ŋ dulale ‑o ’fɛ ’ɛ ’lii, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ’yoo‑ kɔkɔdɛ ’zi; ’ke mɛɛ ’la zan ’ŋ ’weli‑ ’ɛ ꞊maa, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’fɛ ’ɛ ’liigwa‑ ’ŋ ni. ’Ŋ nu wlalɛ ’bhɛ zan ba ’fɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu pɛbhlelɛ ’bhɛ zan ba, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ zan nu pɛbhlelɛ ’mi ba. ²¹’Mi ’seŋgwa‑ ’ke ‑Setran’ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ‑ja yaalɛ ’ŋ Dɛ ‑din ‑yaa’ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ta. ’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, ’ke mɛɛ ’la zan ’seŋgwa‑ ‑Setran’ ’le, ’ŋ nu ’bhɛ zan ’ɛ yaalɛ ’ŋ ‑din ’an ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ta.

²²’Ke mɛɛ ’la zan ’trɔn ‑o ’bhɛ ŋgblo ma, *Lii ’Weŋ ’ɛ ‑yoo ‑jan ’la ’wo zii’ Zesu ’yi mu ‑lɛ mu ’ɛ ni, ’bhɛ zan ’bhɛ ’trɔnbadɔ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ni!»

’SƐWƐ KPO ’Ɛ BLƆƆYRƐ ’SRWAPLƐ‑ ’Ɛ ’LIIGOLE

‑Waanbhaa’ yaale ‑o ‑yaa’ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ta laflɛ’ ’yi

¹’Bhɛ blaan ’ezin‑, ’mi ’ŋ ’yrɛkpale ’ke ’ŋ ’fɛ do ‑liigole yele‑ laflɛ’ ’yi.

’Ŋ ‑weli’ ’la ꞊lwa ꞊maa ’bhii‑ ‑klɛloŋ’ ’pɛnwli‑, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑yaa ‑janwo’ zii’ ’ŋ ni, ’bhɛ pe ’ŋ ni dɔɔ: «’San, ’bhɛɛ‑ ’e nu ‑gɛ, ’bhɛɛ‑ ‑za ’la ’bhɛ nu klɛlɛ ’kɛlɛɛ‑ blaan, ’ŋ nu ’bhɛ zrɔnlɛ ’e ni.» ²’Bhɛ yrɛ do ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke *Lii ’Weŋ ’ɛ zinale ’ŋ ta, ’kee‑ gele‑ ’ŋ ’le laflɛ’ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ do yele‑. ’Bhɛɛ‑ mɛɛ do yaale ‑yaa ’bhɛ kpe ’ɛ ta. ³’Bhɛ mɛɛ ’la ’yaale‑ ‑yaa, ’bhɛ ‑yaa ‑bhi ’zi ’bhii‑ vlɛnɛ‑ ‑za ‑glɔɔ mu ’la ‑o ’mu sii zasipe ’pegee saadwani ’bhigbɛya gbɛɛn‑. ’Bhɛɛ‑ ‑gleŋgbaan do ’mliŋgole ‑yaa ’bhɛ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ zi. ’Bhɛ ‑gleŋgbaan ’ɛ ’yaa‑ bhi ’bhii‑ vlɛnɛ‑ ‑za ‑glɔɔ ’la ‑o ’bhɛ sii emerɔdi. ⁴’Bhɛɛ‑ ’mi ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ‑bhɛɛke’ mia do bhɛ yiziɛ (24) dulale ꞊ya ’yee‑ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ‑lwa mi ’ɛ zi. ’Bhɛɛ‑ ’gwlaan‑ gblaan mia do bhɛ yiziɛ (24) yaale ‑yaa ’bhɛ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ mia do bhɛ yiziɛ ’ɛ ta; dunɛ‑ ’pu mu ‑yaa ’mu ta, ’bhɛ ’pegee ‑bhleŋgbe ŋgblo ma ‑can ’faa mu ‑yaa ’mu ŋgblo ma. ⁵La ‑yrɛbɔle mu ’pegee pɛ ‑weli’ mu, ’bhɛɛ‑ ‑gblaŋ’ ’pɛɛ wli mu ‑yaa da ’zi ’yee‑ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’yi. ‑Fitran ’bhile‑ ‑yranle’ ’srwaplɛ‑ ‑yaa ‑bhi ’zi ’yee‑ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’lɛ ma: ’wole‑ ’ke ‑Waanbhaa’ lii ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’le. ⁶’Bhɛɛ‑ yrɛ do ‑yaa ’yee‑ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’lɛ ma; ’bhɛ ’yaa‑ ’bhii‑ ‑yi ’laata‑ dɛle do gbɛɛn‑; ’bhɛ ’yrɛ ta ‑yaa bhi ‑yrayra ’bhii‑ ‑dwaleŋ’, ’bhɛ ’pegee ’bhii‑ ‑ vlɛnɛ‑ ’la ‑za ‑o ’eglɔɔle ’ke ‑wa sii krisitali ’bhɛ gbɛɛn‑. ’Bhɛɛ‑ pɛ ‑yrɛ male yiziɛ (24) ’ɛ ‑yaa ’yee‑ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ‑din, ’bhɛɛ‑ ’mu ’mliŋgole ‑yaa ‑a zi. ‑O ‑lɛɛ ’pegee ‑o ‑zanta’ ’ɛ ’kpɛn ’pale‑ ‑yaa ’ke ‑yrɛbhɛ’ mu ’le. ⁷’Woo‑ pɛ ‑yrɛ male mu ’ɛ, ‑o ‑lwa mi ’ɛ ’pwɛle‑ ‑yaa ’ke ‑jara do ’le; ‑a plɛ mi ’ɛ ’pwɛle‑ ‑yaa ’ke dri gwlɛnnɛ‑ do ’le; ‑a yaga mi ’ɛ wlɛyi’ ’ɛ ’pwɛle ‑yaa ’ke bhaaplɛŋ do wlɛyi’ ’ɛ ’le; ’bhɛɛ‑ ‑a yiziɛ mi ’ɛ ’pwɛle‑ ‑yaa ’ke ’bibi ’la ’ke ‑yoo ’si zii’ ’bhɛ ’le. ⁸’Woo‑ pɛ ‑yrɛ male yiziɛ ’ɛ, ‑o ’kpɛn do do gbɛŋroŋ‑ ‑yaa ’srwado‑; ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yrɛbhɛ’ mu ’ɛ ’mliŋgole ‑yaa ‑o zi yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ, ’bhɛ ’pegee ‑o gbɛŋroŋ‑ mu ’ɛ ꞊la. ‑Yrekpaa’ ’pegee ‑bi zi oo, ‑o ‑yaa bo ‑a pele ma dɔɔ:

«Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’Seŋkpɛnzan, ‑yoo ’weŋ, ‑yoo ’weŋ, ‑yoo ’weŋ. ’E ’yaa‑ ’elwale gban ‑sɔ, ’bhɛɛ‑ ‑yoo ‑zɔn, ’bhɛɛ‑ ‑yoo zan nulɛ!»

⁹’Yee‑ mɛɛ ’la zan yaale ‑o ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya ‑yrɛ ma yikpɛnsee ta, ’ke pɛ yrɛ male yiziɛ ’ɛ ‑wa ’tɔ magbaandɛle, ’bhɛ ’pegee ’ke ‑wa ’tɔbhɔle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele ‑a ni «’Ŋcie!» ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ’waati do ’kpɔ ’ɛ ba, ¹⁰’gwlaan‑ gblaan mia do bhɛ yiziɛ ’ɛ ‑woo ’kpɔ zɛn ‑a ‑lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ‑wa gba; ’yee‑ ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ‑yaa pɛ bole ‑yrɛ ma ’ɛ ma ‑titi. ‑O ‑yaa ‑waa’ ‑bhleŋgbe ŋgblo ma ‑can ’faa mu ’ɛ go, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu kpalaa’ ‑yaa’ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’lɛɛ, ’ke ‑wa pe dɔɔ:

¹¹«’Waa‑ Mɛɛzan ‑Waanbhaa’, ‑a ‑gaale’ ‑o ’e ba ’ke ’tɔbhɔleya ’pegee ‑glɔɔya’ bo ’e ni, ’bhɛɛ‑ ’ke ’woo ’e ’lɛdɔ‑ ‑a ma.

’E ’trɛ ta pɛ ’kpɛn ꞊kla. ’E pɛ ’kpɛn ꞊kla,

’bhɛɛ‑ pɛ ’kpɛn ‑o ye ’bhi ‑la zru maza ’ɛ ’srɔyi.»

‑A ‑gaale’ ‑o ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ do ‑kplɛn ’ɛ ba ’kee‑ ’sɛwɛ kpo ’ɛ ’liiploo‑

¹’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ ’sɛwɛ kpo do ’klule‑ yele‑. ’Bhɛ ’yaa‑ mɛɛ ’la zan yaale ‑yaa ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ta ’bhɛɛ‑ gbɛ ‑yiɛ’ ‑lii. ’Sɛwɛ yɔɔndɛle ‑yaa ’yee‑ ’sɛwɛ kpo ’ɛ ’yrɛ plɛ ’ɛ ta. ‑A ‑liitanle blɔɔle ‑yaa ’ke ‑tɔɔmasie ’srwaplɛ‑ ’le. 5.1 ’Woo‑ ’sɛwɛ mu ’ɛ ’laata‑ dɛle ‑yaa, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑o klu ’bhii‑ ‑saa gbɛɛn‑; ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa bhlɛ bɔ ‑o ta. ’Bhɛ ’sɛwɛ kpo mu ’ɛ ’mu ’laa ‑yaa ’bhii‑ ‑zɔn ’sɛwɛ mu ’ɛ gbɛɛn‑.²’Bhɛɛ‑ ’ŋ ‑mlɛkɛ’ ‑glɔɔ do ꞊ya, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ pe ’zi ’bhɛ ’weli‑ ‑glɔɔ ’ɛ ’le dɔɔ: «’Bhɛ ‑gaale’ ‑o ‑de ’gbu ‑la ba ’kee‑ ’sɛwɛ kpo ’ɛ ’liiploo‑, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑tɔɔmasie blɔyrɛ mu ’ɛ go ‑a ta ɛɛ?»

³’Duŋ‑, ’kee‑ kpa laflɛ’ ’yi mu ta oo, ’kee‑ kpa ’trɛ ta mu ’pegee ’trɛ ꞊la mu ta oo, ’bhɛ mɛɛ laa yelɛ ‑o ba ’ke ’bhɛ sɔ ’yee‑ ’sɛwɛ ’ɛ ’liiploole ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑yiglin’. ⁴’Ŋ ’bhɛ ’yele‑, ’ke ’ŋ wisile ’ebebele, ‑amasrɔyi, ’bhɛ mɛɛ laa yelɛ ’ke ’bhɛ sɔ ’yee‑ ’sɛwɛ kpo ’ɛ ’liiploole, ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑yiglin’. ⁵’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ do ’a ’pele ’ŋ ni dɔɔ: «’Yaa wisilɛ, ’e ’yrɛkpa ‑gɛ doo, mɛɛ ’la zan ’seŋgwa‑ ‑Setran’ ’le ’bhɛ ‑le ‑gɛ: Zuda ’nɛ ’la ‑yoo ’bhii‑ ‑jara do gbɛɛn‑, *Davidi ’nranɛ‑ ’ɛ, ’yela‑ ’seŋgwa‑ ‑Setran’ ’le, ’kooko‑ ‑e ’yee‑ ’sɛwɛ kpo ’ɛ ’liiploo‑, ’bhɛɛ‑ ‑ya ta ‑tɔɔmasie blɔyrɛ mu ’ɛ go ‑a ta.»

⁶’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’ŋ ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ do dulale yele‑ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ drɛyi’. ’Yee‑ ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ dulale ‑yaa pɛ ‑yrɛ male yiziɛ ’ɛ ’pegee ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ ’pleŋ‑. ‑E ‑yaa ’bhii‑ ’sraka go ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’la ‑wa ꞊dia gban ’bhɛ gbɛɛn‑. ‑A ‑mlɛ ‑yaa ’srwaplɛ‑, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑yrɛbhɛ’ ‑yaa ’srwaplɛ‑. ’Bhɛ ’yrɛbhɛ‑ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’mu ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ a lii ’srwaplɛ‑ ’la ꞊kpaa ’drunyan ’ɛ ’yi yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ ’mu ’le. ⁷‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ‑ya mabɛɛnle, ’kee‑ ’yee‑ ’sɛwɛ kpo ’ɛ ’sile mɛɛ ’la zan yaale ‑yaa ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ta ’bhɛ gbɛ ‑yiɛ’ ’ɛ ’lii. ⁸‑E ’sɛwɛ kpo ’ɛ ’sile‑, ’ke pɛ ‑yrɛ male yiziɛ ’ɛ ’pegee ’gwlaan‑ gblaan mia do bhɛ yiziɛ ’ɛ ‑woo ’kpɔ zɛnle‑ ’yee ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ’lɛɛ, ’ke ‑wa gbale‑. ’Srokpa ‑gitari ‑glɔɔn gwe ‑yaa ‑o ’kpɛn do do ’kɔɔ, ’bhɛɛ‑ ‑can gbɔ mu ‑yaa ’o ’kɔɔ. ’Bhɛ ‑can gbɔ mu ’ɛ ’pale‑ ‑yaa ’ke ansansi ’le. ’Bhɛ ansansi mu ’ɛ ’mu ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ a mɛɛ ’weŋ mu ’ɛ ‑waa’ ’seri mu ’ɛ ’le. ⁹‑O ‑yaa ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ ma ’sro drɛɛ do ’kpa zii’ dɔɔ:

«’Bhɛ ‑gaale’ ‑o ’bhi ‑la ba ’kee ’sɛwɛ ’ɛ ’si,

’bhɛɛ‑ ’ya ’lii blɔyrɛ nɔɔ‑ ‑tɔɔmasie mu ’ɛ go. ’E ‑gaa ’bhɛɛ ‑e ꞊kla ’ke ’sraka ’le.

’E ’yiɛn ꞊kla ’ke bhaaplɛŋ mu ta gbawopɛ ’le ‑Waanbhaa’ ni: bhaaplɛŋ ’tɔle‑ bhaaplɛŋ, ’ke ‑o da ’si mu ’ɛ kpɛn ba, ’ke ‑o wli mu ’ɛ ’kpɛn pe,

’bhɛɛ‑ ’ke ‑o da ’klɛɛn mu ’ɛ ’kpɛn ’yi.

¹⁰’Yoo‑ ‑kla ’ke ‑bhleŋgbe ’klɛɛn do ’yi mu ’le, ’bhɛ ’pegee ’sraka ’lɛna mu ’le ‑kɔɔa’ ‑Waanbhaa’ ’ɛ ni. ’Bhɛɛ‑ ‑o nu klɛlɛ ‑bhleŋgbe mu ’le ’trɛ ta ‑gɛ.»

¹¹’Mi ’ŋ ’yrɛkpale ’ezin‑, ’ke ’ŋ ‑mlɛkɛ’ ‑bebe ’weli male‑: ‑o ‑yaa ‑mlɛkɛ’ ’mliyɔn ‑bebe bhɔ. ‑O dulale mliŋgole zɛnle ‑yaa ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’pegee pɛ ‑yrɛ male mu ’ɛ, ’bhɛɛ‑ ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ zi. ¹²‑O ‑yaa ’srokpa zii’ ‑o ‑weli’ ‑glɔɔ mu ’ɛ ’yi dɔɔ:

«‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’la ‑gaa, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑kla ’ke ’sraka ’le,

’bhɛ ‑gaale’ ‑o ‑a ba ’kee‑ ‑glɔɔya’ oo, ‑nafloya oo, ‑zadɔleya oo, faŋgan oo, lɛdɔle a ma oo, magbaandɛleya ’bhɛɛ‑ ’tɔbhɔleya ’srɔɔwo‑!»

¹³’Bhɛɛ‑ laflɛ’ ’yi pɛ mu ’kpɛn oo, ’trɛ ta pɛ mu oo, ’trɛ ꞊la pɛ mu oo, ’bhɛ ’pegee wɛyi‑ ba pɛ mu ’ɛ ’kpɛn, ’ŋ ‑wo ’kpɛn ’weli‑ ‑maa. ’Bhɛɛ‑ ’drunyan ta pɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’yaa‑ ’srokpa zii’ dɔɔ:

«Mɛɛ ’la zan yaale ‑o ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ta, ’bhɛ ’pegee ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ‑waa pɛ ‑le ’ke magbaandɛleya oo,

‑lɛdɔle a ma oo, ’tɔbhɔleya ’pegee ‑glɔɔya’ ’le ‑zɔn ’pegee yikpɛnsee ta!»

¹⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’woo‑ pɛ ‑yrɛ male yiziɛ ’ɛ ‑wa pele‑ ’eke‑ zi dɔɔ: «‑Amiina!» ’Bhɛɛ‑ ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ ‑woo ’kpɔ ꞊zian, ’ke ‑o ‑Waanbhaa’ gbale‑.

1. ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ’sɛwɛ kpo ’ɛ ta ‑tɔɔmasie blɔɔyrɛ ꞊lwa mi ’ɛ ‑gwa: ’Seŋzan‑

¹’Bhɛ blaan ’ezin‑, ’ke ’ŋ ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ’yele. ‑E ’sɛwɛ kpo ’ɛ ta ‑tɔɔmasie blɔɔyrɛ ꞊lwa mi ’ɛ ‑gwa. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’ŋ ’trɔnkpale pɛ ‑yrɛ male yiziɛ ’ɛ do ‑weli’ ma ’bhii‑ ‑gblaŋ ’pɛɛ wli gbɛɛn‑ dɔɔ: «Nu!» ²’Mi ’ŋ ’yrɛkpale, ’ke ’ŋ wi ‑soo’ ’pu do yele‑. Mɛɛ ’la zan ’sanle‑ ‑yaa ’yee‑ wi ‑soo’ ’ɛ ta, ’sa do ‑yaa ’bhɛ ’kɔɔ; ’bhɛɛ‑ ‑o ‑bhleŋgbe ŋgblo ma ’faa do ‑wlaa ’bhɛ ŋgblo ma. ‑E ‑jilaa ’bhii‑ gwle ŋgblo ꞊bwa mɛɛ ’la zan ni, ’bhɛɛ‑ ‑a ’seŋ nu wolɛ ‑a ‑sɔɔnnii’ mu ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e nu ’seŋ baan’ ’srɔɔwolɛ ’ezin‑.

2. ‑Tɔɔmasie blɔɔyrɛ plɛ mi: Gwle

³’Bhɛ blaan, ’ke ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ ’ɛ ‑tɔɔmasie blɔɔyrɛ plɛ mi ’ɛ gole‑. ’Bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ pɛ ‑yrɛ male plɛ mi ’ɛ ’bhɛ ’weli‑ ’ɛ male‑ dɔɔ: «Nu!» ⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke wi ‑soo’ ’bhɛɛke do ’pwɛle ’a ‑yi: ’Bhɛ ’yaa‑ ’etɛn ‑banbanle ’bhii‑ ’tɛ gbɛɛn‑. Mɛɛ ’la zan ’sanle‑ ‑yaa ’bhɛ ‑soo’ ’ɛ ta, ‑o ’seŋ ꞊naa ’bhɛ ni, ’kooko‑ ’bhɛ yilabla go ’feŋfeŋ ’trɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’kooko‑ bhaaplɛŋ mu gwledan ’eke‑ ba ’ke ‑woo ’eke‑ dɛ. ‑O ‑gɔkuŋbhɛ ‑gbɛnɛ do ‑kpaa ’bhɛ ’kɔɔ.

3. ‑Tɔɔmasie blɔɔyrɛ yaga mi: ‑Gu

⁵’Bhɛ gole ‑a ‑yi, ’ke *‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ‑tɔɔmasie blɔɔyrɛ yaga mi ’ɛ gole‑. ’Bhɛɛ‑ ’ke pɛ ‑yrɛ male yaga mi ’ɛ ’bhɛ ’a ’pele dɔɔ: «Nu!» ’Mi ’ŋ ’yrɛkpale, ’ke ’ŋ wi ‑soo’ ti do yele‑. Mɛɛ ’la zan ’sanle‑ ‑yaa ‑a ta, pɛ dan ’kilo do ‑yaa ’bhɛ ’kɔɔ. ⁶’Bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ pɛ ‑weli’ do male‑ ’bhii‑ mɛɛ ‑weli’ do gbɛɛn‑ ’woo‑ pɛ ‑yrɛ male yiziɛ ’ɛ ’pleŋ‑. ’Bhɛ ’yaa‑ pe ’zi dɔɔ: «‑Mlɔ ’kilo do ’plɛɛ ‑o denie ‑gɔli’ ’taŋbha do ’le (’bhɛ ‑o ‑yrekpaa’ do ta ye ‑sra ‑la ‑le). ’Bhɛɛ‑ kpla ’kilo yaga ’plɛɛ ‑o ’ke ‑yrekpaa’ do ta ye ‑sra ‑la ‑le ’ezin‑. 6.6 ‑Gu ’ɛ ’kɔɔ, pɛ mu ’ɛ ’plɛɛ ’yaa‑ kan ‑o ’plɛɛ ꞊lwa mu ’ɛ ta ‑glɔɔn vu. Pɛbhle ‑yaa, ’duŋ‑ mɛɛ laa ‑yaa sɔ ‑a ‑lɔle’ ‑a ’plɛɛ ’ɛ ’kɔɔ. ’Duŋ‑ ‑yrɔn ’pegee ‑drɔɔ ’ɛ ’mu ’to ye, ’yaa ‑za ’kedo‑ ’kpɔ klɛlɛ ’mu ni.»

4. ‑Tɔɔmasie blɔɔyrɛ yiziɛ mi: Ga

⁷’Bhɛ blaan, ’ke *‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ‑e ‑tɔɔmasie blɔɔyrɛ yiziɛ mi ’ɛ gole‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ ’trɔnkpale pɛ ‑yrɛ male yiziɛ mi ’ɛ ’weli‑ ’ɛ ma ’ke ‑ya pe ’zi dɔɔ: «Nu!» ⁸’Mi ’ŋ ’yrɛkpale, ’ke ’ŋ wi ‑soo’ do yele‑: ’bhɛ tilagbɛya ’ɛ ’yaa‑ ’bhii‑ ’tɛbwe‑ gbɛɛn‑. Mɛɛ ’la zan ’sanle‑ ‑yaa ‑a ta ‑o ‑yaa ’bhɛ sii ga. ’Bhɛɛ‑ gbaa mu a ‑wa ’ɛ gbaanle ‑yaa ‑a zi. ’Bhɛɛ‑ ‑o ’seŋ ꞊naa ’woo‑ ga ’pegee gbaa mu a ‑wa ’ɛ ni dɔɔ ‑o ’drunyan ’yi mu ’ɛ ’lɛdulayrɛ yiziɛ mi ’ɛ dɛ ’ke ‑gɔkuŋ’ ’pegee ‑gu, ’bhɛɛ‑ ga mu ’la ’yivlin‑ mɔkpɛn’ ma, ’bhɛ ’pegee ‑bɔn ’yi srɔpɛ mu ’ɛ ’le.

5. ‑Tɔɔmasie blɔɔyrɛ ’Soo mi: ‑O mɛɛ ’la zan mu ꞊dia ‑Waanbhaa’ a ‑Jan ’ɛ ‑zayi’

⁹’Bhɛ blaan, ’ke *‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ‑tɔɔmasie blɔɔyrɛ ’soo mi ’ɛ gole‑. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ‑o mɛɛ ’la zan mu ꞊dia ‑Waanbhaa’ a ‑Jan ’ɛ ‑zayi’, ’bhɛ ’pegee ‑o ’kɛ ’mu ’la ꞊dia ‑Waanbhaa’ a ’srɛya‑ klɛle ma, ’ŋ ’bhɛ zan mu ’ɛ lii mu ’ɛ ꞊ya *’srakagoyrɛ ’ɛ ꞊la. ¹⁰’Bhɛ mu ‑pɛɛnna ’eglɔɔle ’ke ‑wa pe dɔɔ: «’O Zan ‑glɔɔ ’pegee ’o Zan ’weŋ, ’bhɛɛ‑ ’o Zan wlan, ’trɛ ta mu ’la ‑woo’ ’o ꞊dia, ’e nu ‑kpan baalɛ ’mu ta ’o dɛza ’ɛ ‑zigo’ zayi’ ’waati ’ɛ ‑dela ba ɛɛ?» ¹¹‑O dunɛ‑ ’pu mu ‑naa ‑o ’kpɛn do do ni, ’bhɛɛ‑ ‑wa ꞊pia ‑o ni ’kaa‑ ‑woo zrubakpala ‑sɔ ’waati sa, ’sani‑ ‑o ‑lii ’ɛ ’lɛsɔ‑ ’ke mɛɛ mu ‑yaa nu ‑o nɛɛnɛ‑ mu ’la dɛlɛ ’bhɛ ’pegee ‑o ‑yaa nu ‑waa’ yewoyɔɔn mu ’la dɛlɛ ’bhii‑ ’woo‑ mu gbɛɛn‑ ’mu ’le.

6. ‑Tɔɔmasie blɔɔyrɛ ’srwado‑ mi: ‑Waanbhaa’ a yran ‑wlɛn yi

¹²’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ *‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ’yele ’ke ‑yoo ‑tɔɔmasie blɔɔyrɛ ’srwado‑ mi ’ɛ go ’zi. ‑E ’bhɛ gole, ’ke ’trɛ ’ɛ bɛɛnle‑ ’egbɛnɛle. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑yretɛbhɛ ’ɛ ’tilale ’bhii‑ ‑gla ‑yi ba sɔ tilagbɛya gbɛɛn‑; ’bhɛɛ‑ ’ke mlɛ ’ɛ ’kpɛn ’tranle ’etɛn ‑banbanle ’bhii‑ yiɛn gbɛɛn‑. ¹³’Bhɛɛ‑ ’ke mlɛklɛnnɛ mu ’ɛ baale’ ’trɛ ma, ’ke ‑o da laanima ’bhii‑ ’ke ‑ploo ‑gbɛnɛ do ‑o ’kan zii’ ‑e figi diiŋ mu ’ɛ bɛɛn gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑yoo bhaa mu ’ɛ ’klalaa ’trɛ ma. ¹⁴Laflɛ’ ’truŋwoa꞊ mɛɛ ‑yrɛ ba, ’bhii‑ ‑o ‑saa do klu gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑o ge ’kɛle‑. ’Bhɛɛ‑ vlɛ gɔɔn mu ’ɛ ’kpɛn ’pegee wɛyi‑ ’mliŋgole ‑o ’trɛ mu ’la zi, ’mu ’kpɛn ‑gwa ’mu dɔyrɛ mu ’ɛ ꞊nɔɔ. ¹⁵’Bhɛɛ‑ ’trɛ ta ‑bhleŋgbe mu oo, mɛɛ gblaan mu oo, ‑srwase’ ‑kuŋlii mu oo, pɛzan mu oo, faŋgan‑ zan mu oo, lu mu ’ɛ ’kpɛn ’pegee ꞊klɔ mu ’ɛ ’kpɛn ‑woo magaanna vlɛ ‑gluu mu ’ɛ zi, ’bhɛ ’pegee vlɛ gɔɔn mu ’ɛ ’pleŋ‑. ¹⁶‑O ‑yaa pe ’zi vlɛ gɔɔn mu ’ɛ ’pegee vlɛ ‑saa mu ’ɛ ni dɔɔ: «‑Ka bala‑ ’o ta, ’bhɛɛ‑ ’ka ’o magaan mɛɛ ’la zan yaale ‑o ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ta ’bhɛ ’lɛɛ, ’bhɛ ’pegee ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ‑yaa’ yran ’ɛ ’lɛɛ. ¹⁷‑Amasrɔyi ‑waa’ yran yi ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊bhwa ‑zɔn. ‑De ’gbu ‑le sɔ ‑bhile’ ‑a ‑yi ɛɛ?»

‑Waanbhaa’ ‑tɔɔmasie mu ’la ꞊kpa Izraɛli mu ’ɛ ma

¹’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ ‑mlɛkɛ’ yiziɛ dulale yele‑ ’trɛ zeŋ yiziɛ ’ɛ ta. ‑O ’trɛ ta ‑ploo dayrɛ yiziɛ ’ɛ ꞊kwan, ’kooko‑ ‑ploo ’laa sɔ ’kanle ‑li ’trɛ ’pegee wɛyi‑ ta, ’bhɛɛ‑ ’ke yaa sɔ ’kanle ‑yri diiŋ ’kedo‑ ’kpɔ ’yi. ²’Bhɛɛ‑ ’ŋ ‑mlɛkɛ’ ’bhɛɛke do ꞊ya ’ke ’bhɛ da ‑yretɛbhɛ ‑wlɛnyrɛ’ nɔɔ‑. ‑Waanbhaa’ ’la ‑ya ‑yrɛ ma ’bhɛ a ‑tɔɔmasie ’kpapɛ‑ ‑yaa ’bhɛ ’kɔɔ. ’Yee‑ ‑Waanbhaa’ ’a ꞊pia ‑mlɛkɛ’ yiziɛ ’la ni ’kaa ’mu ‑za ’yɔɔ‑ klɛ ’trɛ ’pegee wɛyi‑ ’ɛ ni, ’yee‑ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ‑pɛɛnna ’mu ta ’eglɔɔle ’ke ‑ya pe dɔɔ: ³«’Ka ’laa ‑za ’yɔɔ‑ ’kedo‑ ’kpɔ klɛlɛ ’trɛ oo, wɛyi‑ oo, ’bhɛɛ‑ ‑yri diiŋ mu ’ɛ ni ’sani‑ ’ŋ yan ‑tɔɔmasie do ’kpalele ‑kɔɔa’ ‑Waanbhaa’ a yewonɛ mu ’ɛ ’mlɛlii.» ⁴‑O ‑Waanbhaa’ a ‑tɔɔmasie ’ɛ ꞊kpaa mɛɛ ’la zan mu ‑mlɛlii’, ’ŋ ’mu ’lii ’ɛ ꞊maa: ’Mu ’yaa‑ mɛɛ ’waa ‑kɛmɛ do ’ke mɛɛ ’waa mia plɛ bhɛ yiziɛ (144.000), ’bhɛɛ‑ ’mu ’yaa‑ da Izraɛli ‑gbaa mu ’ɛ ’kpɛn ‑la ‑lii.

⁵Mɛɛ ’waa vu ta plɛ ‑daa Zuda a pɛ ‑gbaa ’ɛ ’lii (12.000), ’bhɛɛ‑ ‑o ‑tɔɔmasie ’ɛ ꞊kpaa ’mu ’mlɛlii;

’bhɛɛ‑ mɛɛ ’waa vu ta plɛ ‑daa Rubɛn a pɛ ‑gbaa ’ɛ ’lii (12.000);

’bhɛɛ‑ mɛɛ ’waa vu ta plɛ ‑daa Gadi a pɛ ‑gbaa ’ɛ ’lii (12.000);

⁶mɛɛ ’waa vu ta plɛ ‑daa Azɛɛ a pɛ ‑gbaa ’ɛ ’lii (12.000);

mɛɛ ’waa vu ta plɛ ‑daa Nɛfitali a pɛ ‑gbaa ’ɛ ’lii (12.000);

’bhɛɛ‑ mɛɛ ’waa vu ta plɛ ‑daa Manase a pɛ ‑gbaa ’ɛ ’lii (12.000);

⁷mɛɛ ’waa vu ta plɛ ‑daa Simeɔn a pɛ ‑gbaa ’lii ’ɛ (12.000);

mɛɛ ’waa vu ta plɛ ‑daa Levi a pɛ ‑gbaa ’ɛ ’lii (12.000);

’bhɛɛ‑ mɛɛ ’waa vu ta plɛ ‑daa Isakaa a pɛ ‑gbaa ’ɛ ’lii (12.000);

⁸mɛɛ ’waa vu ta plɛ ‑daa Zabulɔn a pɛ ‑gbaa ’ɛ ’lii (12.000);

mɛɛ ’waa vu ta plɛ ‑daa Zozɛfu a pɛ ‑gbaa ’ɛ ’lii (12.000);

’bhɛɛ‑ mɛɛ ’waa vu ta plɛ ‑daa Bɛnzamɛ a pɛ ‑gbaa ’ɛ ’lii (12.000).

‑Zamaa’ ‑gbɛnɛ do ’la ‑gwa ‑za ’yi

⁹’Bhɛ blaan, ’mi ’ŋ ’yrɛkpale ’ezin‑, ’ke ’ŋ ‑zamaa’ ‑gbɛnɛ do yele‑: mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑yaa sɔ ’bhɛ ‑zamaa’ ’ɛ ’yi mɛɛ mu ’ɛ ’nɔɔle. ’Klɛɛn mu ’ɛ ’kpɛn ’yi mu ‑yaa ye; ‑gbaa mu ’ɛ ’kpɛn ’lii mu ‑yaa ye; ’si mu ’ɛ ’kpɛn ’yi mɛɛ mu ‑yaa ye, ’bhɛɛ‑ wli mu ’ɛ ’kpɛn a mɛɛ mu ‑yaa ye. ‑O ’kpɛn dulale ‑yaa ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’pegee *‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ’lɛ ma dunɛ‑ ’pu mu ’le ‑o ta, ’bhɛɛ‑ ‑za ’laa mu ‑yaa ‑o ’kɔɔ. ¹⁰‑O ‑yaa ’pɛɛn zii’ ’eglɔɔle ’ke ‑wa pe dɔɔ:

«’Waa‑ ‑Waanbhaa’ ’la ’yaale‑ ‑o ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ta, ’bhɛ ’pegee ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ’wole‑ ’o mɔɔ ‑gwa ‑za ’yi!»

¹¹‑Mlɛkɛ’ mu ’ɛ ’kpɛn dulale ‑yaa ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’pegee ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ, ’bhɛɛ‑ pɛ ‑yrɛ male yiziɛ ’ɛ zi. ‑Woo ’kpɔ ꞊zian ’bhɛɛ‑ ‑woo ŋgblo ‑kulaa’ ’trɛ ma, ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’lɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑Waanbhaa’ ‑gbaa. ¹²’Ke ‑wa pe dɔɔ:

«‑Amiina!

’Waa‑ ‑Waanbhaa’ ‑a pɛ ‑le ’ke ’tɔbhɔleya oo, magbaandɛleya oo,

‑zadɔleya oo, ’pubɔ‑ oo, lɛdɔle a ma oo,

‑glɔɔya’ ’pegee faŋgan‑ ’le ‑zɔn ’pegee ‑yikpɛnsee ta!

‑Amiina.»

¹³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ do ’ŋ ’lrɔkpale dɔɔ: «Dunɛ‑ ’pu mu ‑o mɛɛ ’la zan mu ta, ‑dele ’mu ’le ɛɛ? ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑daa yrɛ ’ɛ ‑dela nɔɔ‑ ɛɛ?» ¹⁴’Bhɛɛ‑ ’an zikpaa‑ ‑a ni dɔɔ: «Mɛɛzan, ’bhi ‑le ’bhɛ dɔ.» ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑ya pele‑ ’ŋ ni dɔɔ: «Mɛɛ ’la zan mu ‑gwa ‑yrɛn ‑gbɛnɛ ’ɛ ’yi, ’wole‑ ’kɛle‑. ‑O ‑waa dunɛ‑ mu ’ɛ ꞊fia, ’bhɛɛ‑ ‑woo ‑fleela ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ yiɛn ’ɛ ba. ¹⁵’Bhɛla‑ ‑zayile,

‑o dulale ‑o ‑Waanbhaa’ a ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’lɛ ma,

’ke ‑wa gba ‑bi zi ’pegee ‑yrekpaa’ ‑a Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la.

Mɛɛ ’la zan yaale ‑o ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ta, ’bhɛ nu bolɛ ‑o pleŋ‑, ’ke ‑yoo tagbin.

¹⁶Gbɔn laa nu ‑o dɛlɛ ‑li, ’bhɛɛ‑ ‑yi mi ‑lrɔ ’laa nu ‑o dɛlɛ ‑li ’ezin‑;

‑yretɛbhɛ ’laa nu ‑lalɛ’ ‑o ma ‑li, ’bhɛ ’pegee ’tɛfuu ’laa nu dɔlɛ ‑o ma ‑titi.

¹⁷‑Amasrɔyi, ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’la ‑yoo ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ta, ’bhɛ nu ‑o ‑gblakunlɛ ’bhii‑ ‑bhlaa gooba mi do ’bhɛ a ‑bhlaa mu ‑gblakun’ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’kee‑ ge ‑o ‑le tɔ ŋgblo mu ’ɛ zi. ’Bhɛ tɔ ŋgblo mu ’ɛ ’yi ‑yi ’ɛ nu bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ’nalɛ‑ ‑o ni.

’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ nu ‑o ‑yrɛyi’ mu ’ɛ ’kpɛn golɛ ‑o ‑yrɛ ꞊la.»

7. ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ blɔɔyrɛ ’ɛ ‑tɔɔmasie ’srwaplɛ‑ mi ’ɛ ‑gwa

¹*‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ‑tɔɔmasie blɔɔyrɛ ’srwaplɛ‑ mi ’ɛ gole, ’ke pɛ ’kpɛn ’e tadɔle ’tete laflɛ’ ’yi ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ’lɛrɛ do ’ke ‑a ’traa ma. ²’Bhɛɛ‑ ‑mlɛkɛ’ ’srwaplɛ‑ ’la dulale ‑o ‑Waanbhaa’ ‑lɛ ma, ’ŋ ’mu ꞊ya; ‑o ‑klɛloŋ’ ’srwaplɛ‑ ꞊kpaa ’mu ’kɔɔ.

³’Bhɛɛ‑ ‑mlɛkɛ’ ‑bhɛɛke’ do ‑nwa dulalɛ *’srakagoyrɛ ’ɛ ‑din; ansansi ‑can ’kpaciepɛ do ‑yaa ’bhɛ ’kɔɔ. ‑O ansansi ‑bebe ꞊naa‑ ‑a ni, ’kooko‑ ‑e ’mu ’pegee ‑Waanbhaa’ a mɛɛ ’weŋ mu ’ɛ ’kpɛn a ’seri mu ’ɛ go ’ke ’sraka ’le ‑can ’srakagoyrɛ ’la ‑yoo ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’lɛ ma ’bhɛ ta. ⁴Ansansi ’ɛ ’tɛgblɛn‑ ’ɛ ’wlɛnna ’kee‑ da ansansi ’kpaciepɛ ’la ’yaa‑ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ’kɔɔ ’bhɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ge laanima ’ke ‑Waanbhaa’ a mɛɛ ’weŋ mu ’ɛ ‑waa’ ’seri mu ’ɛ ’le. ⁵’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ansansi ’kpaciepɛ ’ɛ ’sile, ’ke ‑ya ’pale ’ke ’srakagoyrɛ ’ɛ ta ’tɛ ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya blinle‑ ’trɛ ta. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑gblaan mu ’ɛ ’pɛɛle, ’bhɛ ’pegee pɛ ‑weli’ ’ke mu ’le, ’bhɛɛ‑ la ‑yrɛbɔle mu ’le. ’Bhɛɛ‑ ’trɛ ‑bɛɛnna.

‑KLƐLOŊ’ ’SRWAPLƐ‑

1. ‑Klɛloŋ’ ꞊lwa mi ’ɛ ’pɛnyrɛ‑

⁶‑Klɛloŋ’ ’srwaplɛ‑ ‑yaa ‑mlɛkɛ’ ’srwaplɛ‑ ’la ’kɔɔ, ’mu ’yaa‑ zan ‑o ’pɛnlɛ‑.

⁷‑Mlɛkɛ’ ꞊lwa mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a pɛ ‑Klɛloŋ’ ’ɛ ꞊pian. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑goobhɛ’ la banle‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’tɛ ’pegee yiɛn ‑yizaale ke ba ’klaale ’trɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’trɛ ’ɛ ’lɛdulayrɛ yaga mi ’ɛ ’kpaciele. ’Trɛ ta ‑yri diiŋ mu ’ɛ ’lɛdulayrɛ yaga mi ’ɛ ’bhɛ ’kpaciela, ’bhɛ ’pegee ’trɛ ta ‑bɔn ‑dɔɔ mu ’ɛ ’kpɛn.

2. ‑Klɛloŋ’ plɛ mi ’ɛ ’pɛnyrɛ‑

⁸’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ plɛ mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a ‑Klɛloŋ’ ’ɛ ’pɛnle. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’kee‑ klɛle‑ ’bhii‑ vlɛ gɔɔn ‑gbɛnɛ do gbɛɛn‑ ’ke ’tɛ bɔle‑ ’bhɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’bhɛ blinle‑ wɛyi‑ ’ɛ ba. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke wɛyi‑ ’ɛ ’lɛdulayrɛ yaga mi ’ɛ ’niinale ’ke yiɛn ’le. ⁹’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, wɛyi‑ ba pɛ ‑yrɛ male mu ’ɛ ’lɛdulayrɛ yaga mi ’ɛ ’kpɛn ‑gaa; ’bhɛ ’pegee ‑batoŋ’ mu ’ɛ ‑o ‑lɛdulayrɛ yaga mi ’ɛ ’kpɛn ’siɛla‑.

3. ‑Klɛloŋ’ yaga mi ’ɛ ’pɛnyrɛ‑

¹⁰’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ yaga mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a pɛ ‑klɛloŋ’ ’ɛ ’pɛnle. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke mlɛklɛnnɛ ‑gbɛnɛ do gole‑ laflɛ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’nule baalɛ. ’Bhɛ ’yaa‑ ‑bhi ’zi ’bhii‑ ‑yani do ‑bhigbɛya gbɛɛn‑. ’Bhɛɛ‑ ’yee‑ mlɛklɛnnɛ ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊nwa baalɛ ’trɛ ta yue mu ’ɛ ’lɛdulayrɛ yaga mi ’ɛ ’pegee tɔ ŋgblo mu ’ɛ ba. ¹¹‑O ‑yaa ’bhɛ mlɛklɛnnɛ ’ɛ sii: «Abisɛnti». ’Bhɛ ’yi ‑le dɔɔ «‑Yri diiŋ yiɛnle». ’Trɛ ta ‑yi mu ’ɛ ’lɛdulayrɛ yaga mi ’ɛ yiɛndwa‑ ’bhii‑ kwe ‑yrɔn gbɛɛn‑. Mɛɛ ‑bebe ‑gaa ’woo‑ ‑yi yiɛnle mu ’ɛ ’kɔɔ.

4. ‑Klɛloŋ’ yiziɛ mi ’ɛ ’pɛnyrɛ‑

¹²’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ yiziɛ mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a pɛ ‑klɛloŋ’ ’ɛ ’pɛnle. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑gblo ’kpale ‑yretɛbhɛ ’pegee mlɛ ’bhɛɛ‑ mlɛklɛnnɛ mu ’ɛ ’lɛdulayrɛ yaga mi ’ɛ ’yrɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ‑yretɛ’ laa ’pwɛlɛ‑ ‑yrekpaa’ do ‑lɛdulayrɛ yaga mi ’ɛ ’bhɛ ta; ’bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, mlɛ laa ‑bhilɛ’ ‑bi do ‑lɛdulayrɛ yaga mi ’ɛ ba ’ezin‑.

¹³’Mi ’ŋ ’yrɛkpale ’ezin‑, ’ke ’ŋ ’bibi do yele‑ ’ke ’bhɛ ‑o ’si zii’ ’egbɔɔn gbɔɔnle’ laflɛ’ ’yi, ’ke ’bhɛ ’a pe ’bhɛ ’weli‑ ‑glɔɔ ’ɛ ’yi dɔɔ: «’Drunyan ’yi mu ’ka ta ‑yrɛn! ’Drunyan ’yi mu ’ka ta ‑yrɛn! ’Drunyan ’yi mu ’ka ta ‑yrɛn! ‑Amasrɔyi ‑mlɛkɛ’ ‑vin yaga ’ɛ ’mu ’yaa‑ zan ’mu a pɛ ‑klɛloŋ’ mu ’ɛ ’pɛnlɛ‑!»

5. ‑Mlɛkɛ’ ’soo mi ’ɛ ’bhɛ a pɛ ‑klɛloŋ’ ’pɛnyrɛ‑

¹’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ ’soo mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a pɛ ‑klɛloŋ’ ’ɛ ’pɛnle. ’Bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ mlɛklɛnnɛ do yele‑, ’bhɛ ‑daa laanima, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ꞊nwa baalɛ ’trɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑gluu ’trole‑ ‑gbɛnɛ do ’ɛ ’bhɛ a gborobhɛ ’ɛ ꞊kpaa ‑a ’kɔɔ. 9.1 ’Elwaleta ‑sɔ, Zuufu mu ’ɛ ’kpee ma mlɛklɛn‑ mu baaza ’ɛ ’bhɛ ’yaa‑ ’ke laanima pɛ ‑yrɛmale mu ‑la baaza ‑tɔɔmasie ’le.²Mlɛklɛn‑ ’ɛ ‑gluu ’trole‑ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’liigwa‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ’tɛgblɛn‑ do ’pwɛle ‑a ‑yi; ’bhɛ ’yaa‑ ’bhii‑ ’tɛ ‑gbɛnɛ do ‑gblɛn gbɛɛn‑. ’Bhɛ ’tɛgblɛn‑ ’ɛ ‑yretɛbhɛ ’pegee ‑ploo ’ɛ ’tilaa. ³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’siesie‑ ‑gama mu ’pwɛle ’yee‑ ’tɛgblɛn‑ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o zɛnle‑ ’trɛ ta yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑zaanweele mu a ’seŋ ‑yɛkɛ ’ɛ ’nale ‑o ni ’trɛ ta. ⁴’Bhɛɛ‑ ‑wa ꞊pia ‑o ni dɔɔ waa ‑za ’yɔɔ‑ ’kedo‑ ’kpɔ klɛlɛ ’trɛ ta ‑bɔn mu ’pegee ‑yri diiŋ ’tɔle‑ ‑yri diiŋ ’mu ni. ‑Waanbhaa’ a ‑tɔɔmasie laa ‑yaa mɛɛ ’la zan mu ‑mlɛlii’, ‑o ’seŋ ꞊naa ‑o ni ’kaa ‑o ‑za ’yɔɔ‑ mu klɛ ’bhɛ zan mu ’te ‑la ni. ⁵‑Wa ꞊pia ‑o ni ’ezin‑ dɔɔ waa ’mu dɛlɛ, ’duŋ‑ ‑o ‑yrɛnkpa’ ’mu ta mlɛ ’soo ꞊la. ‑O ‑yaa ‑yrɛn ’la ’kpa zii’ ’mu ta, ’bhɛ ‑yaa la ’bhii‑ ‑zaanweele ‑baa’ gbɛɛn‑. ⁶’Bhɛ mlɛ ’soo ’ɛ ꞊la, bhaaplɛŋ mu ’ɛ nu ga ‑glinlɛ’, ’duŋ‑ waa nu ‑a ’srɔɔwolɛ. ‑O nu ‑a pelɛ dɔɔ ‑o gale‑, ’duŋ‑ ga nu ’kanlɛ‑ ‑o ma ’egbɔɔnle.

⁷’Woo‑ ’siesie‑ ‑gama mu ’ɛ ’pwɛle‑ ‑o ’ke wi ‑soo’ mu ’la ’lɛkpale ‑o gwledanle ’kaama‑ ’mu ’le. Pɛ ’ke mu ‑yaa ‑o wiiŋ‑ ’bhii‑ ‑bhleŋgbe mu ŋgblo ma ‑can ’faa mu gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑o wlɛyi’ mu ’ɛ ’pwɛle‑ ‑yaa ’ke bhaaplɛŋ wlɛyi’ ’le. ⁸‑O winle mu ’ɛ ’yaa‑ tro ’bhii‑ le mu winle gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑o ’sɔnbhɛ‑ mu ’ɛ ’yaa‑ srasra ’bhii‑ ‑jara ’sɔnbhɛ‑ mu gbɛɛn‑. ⁹‑Bɛɛ tagaan piibhɛ ‑laa mu ‑yaa ‑o ‑bɛɛ mu ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ‑o gbɛŋroŋ‑ mu bɛɛn wli ’ɛ ’yaa‑ ’bhii‑ gwledan ‑mazini ’la ’ke wi ‑soo’ ‑bebe ‑o ‑a ‑glaan ’zi gwledan bhla ’ɛ zi ’bhɛ ’wegbɛya ’ɛ gbɛɛn‑. ¹⁰‑O wee mu ’ɛ ’pwɛle‑ ‑yaa ’ke ‑zaanweele mu a mɛɛ ’paapɛ‑ mu ’ɛ ’le. ‑O ’seŋ ’la ꞊naa ‑o ni ’kaa ‑o ‑yrɛnkpa’ bhaaplɛŋ mu ta mlɛ ’soo ꞊la, ’bhɛ ’seŋ ’ɛ ’yaa‑ ‑o wee mu ’ɛ ’mu ‑la ‑yi. ¹¹‑Gluu ’trole‑ ‑gbɛnɛ ’ɛ ta ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ꞊yaa waa ‑bhleŋgbe ’le. ’Bhɛ ’tɔ ’yaa‑ Ebre wli ’ɛ ’yi dɔɔ: «Abadɔn». ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ’bhɛ pe Grɛki wli ’ɛ ’yi dɔɔ: «Apoliyɔn». ’Bhɛ ’yi ‑le dɔɔ: Pɛ ’siɛ mi.

¹²‑Klɔlɔɔ’ ꞊lwa mi ’ɛ ꞊yaan. ‑Klɔlɔɔ’ ’bhɛɛke plɛ ‑o ye, ’mu nu nulɛ ’kɛlɛɛ‑ blaan.

6. ‑Mlɛkɛ’ ’srwado‑ mi ’ɛ ’bhɛ a pɛ ‑klɛloŋ’ ’pɛnyrɛ‑

¹³’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ ’srwado‑ mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a pɛ ‑klɛloŋ’ ’ɛ ’pɛnle. ’Bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ pɛ ‑weli’ do ’male. ‑Can *’srakagoyrɛ ’la dulale ‑o ‑Waanbhaa’ ‑lɛ ma, ’yee‑ pɛ ‑weli’ ’ɛ ’yaa‑ da ’zi ’bhɛ ’mlɛ yiziɛ ’ɛ ’yi. ¹⁴’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑yaa pe ’zi ‑klɛloŋ’ ’yaa‑ ‑mlɛkɛ’ ’srwado‑ mi ’la ’kɔɔ ’bhɛ ni dɔɔ: «‑Mlɛkɛ’ yiziɛ ’la ’yrele‑ ‑o Efrati yue ’ɛ ‑din ‑o ’ploo‑.» ¹⁵’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o ’ploole ’bhɛ ‑mlɛkɛ’ yiziɛ ’ɛ ma; ‑o ’lɛkpale ‑yaa ’lɛrɛ ’la ’kaama‑, ’bhɛ ’pegee mlɛ oo, ‑yrekpaa’ oo, ’bhɛɛ‑ ’waati ’la ’kaama‑, ’bhɛ bhla ’ɛ ꞊bhwa. ‑Woo ’ploola‑, ’kooko‑ ‑o bhaaplɛŋ mu ’ɛ ’lɛdulayrɛ yaga mi ’ɛ dɛ. ¹⁶‑Srwase’ mu ’la ’yaa‑ wi ‑soo’ mu ’ɛ ta ‑o ’mu ’lii ’ɛ ꞊pia ’ŋ ni: ’mu ‑yaa ’mliyɔn ‑kɛmɛ plɛ (200.000.000). ¹⁷’Ŋ ‑yrɛ zi yele ’la ꞊kla, ’ŋ ’woo‑ wi ‑soo’ mu ’ɛ ’pegee ‑o ta mu ’ɛ ꞊ya gɔnɛ‑ ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑: ’Bhɛ ‑soo’ mu ’ɛ ta mu ’ɛ, ‑o ‑bɛɛ tagaan piibhɛ ‑laa mu ’ɛ ’ke mu ‑yaa ’etɛn ‑banbanle ’bhii‑ ’tɛ nrɛ gbɛɛn‑, ‑a ’ke mu ‑yaa ’etile ‑gilɔŋ ’bhii‑ laflɛ’ ’yrɛ ta gole gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑a ’ke mu ‑yaa ’etɛn ’wleŋwleŋle ’bhii‑ ‑blaan ’tranle‑ gbɛɛn‑. Wi ‑soo’ mu ’ɛ ŋgblo mu ’ɛ ’yaa‑ ’bhii‑ ‑jara ŋgblo mu gbɛɛn‑. ’Tɛ ’pegee ’tɛgblɛn‑ ’bhɛɛ‑ ’sɛkɛ ’yaa‑ ’pwɛ zii’ ‑o ‑lii. ¹⁸’Tɛ ’pegee ’tɛgblɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’tɛ ’sɛkɛ mu ’la ’yaa‑ da ’zi ’woo‑ wi ‑soo’ mu ’ɛ ’lii ’mu ‑le bhaaplɛŋ mu ’ɛ ’lɛdulayrɛ yaga mi ’ɛ ꞊dia. ¹⁹‑Amasrɔyi ’woo‑ wi ‑soo’ mu ’ɛ faŋgan‑ ’ɛ ’yaa‑ ‑o ‑lii ’pegee ‑o wee mu ’ɛ ’mu ‑la ‑yi. ‑O wee mu ’ɛ ’mu ’yaa‑ ’bhii‑ mlɛ mu gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’mu ŋgblo mu ‑yaa ’mu yin ’lii. ‑O ‑yaa ‑za ’yɔɔ‑ mu klɛ ’zi bhaaplɛŋ mu ni ’mu ‑la ‑le.

²⁰’Duŋ‑ ’woo‑ ‑klɔlɔɔ’ yaga ’ɛ waa mɛɛ ’la zan mu dɛlɛ, ‑zadɔwɛɛ ’laa dɔlɛ ’mu ma, ’ke ’mu ploo ’mu klɛza ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma. ’Mu ’laa ’ploolɛ‑ ’zina mu gbale ma, ’bhɛ ’pegee yo mu ’la klɛle‑ ‑o ’ke ‑can ’le oo, ‑gɔli’ ’le oo, piibhɛ ’tɛn ’le oo, vlɛ ’le oo, ’bhɛɛ‑ ‑yri ’le ’mu gbale ma. ’Duŋ‑ ’bhɛ yo mu ’ɛ ’mu ’laa sɔ yrɛ ma yele‑, ’bhɛɛ‑ ’mu ’laa sɔ ‑jan ’male, ’bhɛ ’pegee ’mu ’laa sɔ ’taawole. ²¹’Woo‑ mɛɛ mu ’ɛ waa ’ploolɛ‑ ’ezin‑ ’e pe mɛɛ dɛle oo, ’srɔn klɛle oo, ‑yanbhɔɔya dɛle oo, ’bhɛɛ‑ ‑faanwole ma.

‑Mlɛkɛ’ ’sɛwɛ kponɛ‑ do ꞊kpaa Zaan ’kɔɔ

¹’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ ‑mlɛkɛ’ ‑glɔɔ ’bhɛɛke do yele‑ ’ke ‑yoo da ’zi laflɛ’ ma. La ‑gblo do ’klale‑ ‑yaa ‑a ta ’bhii‑ ‑woo baa dunɛ‑ ’yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑gleŋgbaan do ’mliŋgole ‑yaa ‑a ŋgblo ma. ‑A wlɛyi’ ’ɛ ’yaa‑ ‑bhi ’zi ’bhii‑ ‑yretɛbhɛ ‑bhigbɛya gbɛɛn‑; ’bhɛɛ‑ ‑a ’kpaan mu ’ɛ ’yaa‑ tran ’bhii‑ ’tɛ nrɛ ‑wlɛnle’ gbɛɛn‑. ²’Sɛwɛ kponɛ‑ do ‑liiploole ‑yaa ‑a ’kɔɔ. ‑Ya gbɛ ‑yiɛ’ ta gaan ’ɛ ’bhɛ ‑dulaa’ wɛyi‑ ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑ya gbɛ ‑koo ta gaan ’ɛ ’bhɛ ‑dulaa’ ’trɛ ma. ³’Bhɛɛ‑ ’kee‑ ’pɛɛnle ’eglɔɔle ’bhii‑ ‑jara do ‑wegbɛya gbɛɛn‑. ‑E yanle ’pɛɛnlele, ’ke ‑gblaŋ’ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’pɛɛle ’eke‑ zi. ⁴‑O ’pɛɛle‑, ’ŋ ’yaa‑ zan ’woo‑ ‑gblaŋ’ ’srwaplɛ‑ ’pɛɛwli‑ ’ɛ ‑jan ’la ꞊woa ’bhɛ yɔɔndɛlɛ, ’ke ’ŋ ‑weli’ do male‑ laanima ’ŋ ‑zanta’, ’ke ’bhɛ ‑a pe ’zi ’ŋ ni dɔɔ: «‑Gblaŋ’ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ‑o ‑jan ’la ꞊woa, ’bhɛ ’kpa ’e ’kpee, ’duŋ‑ ’yaa ’bhɛ yɔɔndɛlɛ.»

⁵’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’ŋ ‑mlɛkɛ’ ’la dulale ꞊ya wɛyi‑ ’pegee ’trɛ ’ɛ ta, ’bhɛ ’bhɛ gbɛyiɛ ’lawlɛnle laflɛ’ ma. ⁶’Bhɛ blaan ’kee‑ bhaa wli ’kunle ’ke ‑ya pe dɔɔ: ‑Waanbhaa’ ’la ’yoo‑ ’e ’yrɛ ma ‑zɔn ’pegee yikpɛnsee ta, ’bhi ‑le laflɛ’ ’pegee pɛ mu ’la ’kpɛn ‑a ‑yi ’mu ꞊kla. ’Bhi ‑le ’trɛ ’pegee ’bhɛ ta pɛ mu ’ɛ ’kpɛn ꞊kla. ’Bhɛɛ‑ ’bhi ‑le wɛyi‑ ’pegee ‑a ba pɛ mu ’ɛ ’kpɛn ꞊kla. ’Mi ’pegee ’an ‑Waanbhaa’ ’ɛ ta ’mi pe dɔɔ: «’Waati ’ɛ ꞊bhwa, ’bhɛɛ‑ gbɛtadɔle laa ‑o ‑a ‑yi ‑li. ⁷’Duŋ‑, ’ke ‑mlɛkɛ’ ’srwaplɛ‑ mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a pɛ ‑klɛloŋ’ ’ɛ ꞊pian ’waati ’la ba, ‑Waanbhaa’ nu ‑yaa’ gaanyiza ’ɛ ’lɛsɔlɛ. ’Bhɛ gaanyiza ’ɛ ’bhɛ ‑le ‑e ‑za ’la ꞊kpaa ‑a ‑lɛla’ janwo mu ’la ’mu ‑o ‑yaa’ yewonɛ mu ’le ’mu ’lii ’bhɛɛ‑ ’le.»

⁸’Bhɛɛ‑ ’ŋ ‑weli’ ’la ꞊maa ’ke ’bhɛ da laflɛ’ ma, ’bhɛ pe ’ŋ ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Sɛwɛ kponɛ‑ ’la ’liiploole ‑o ‑mlɛkɛ’ ’la dulale ‑o wɛyi‑ ’pegee ’trɛ ’ɛ ta ‑a ’kɔɔ, ge ’bhɛ ’kun ‑a ’kɔɔ.»

⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’ŋ gele‑ ’yee‑ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ba ‑yrɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’an ꞊pia ‑a ni dɔɔ ‑e ’sɛwɛ kponɛ‑ ’ɛ ’kpa ’ŋ ’kɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ‑e pe ’ŋ ni dɔɔ: «‑A ’si ’bhɛɛ‑ ’ya miin. ‑A yiɛn nu dɔlɛ ’e ’kpee, ’duŋ‑ ‑e nu ‑nralɛ’ ’e ’lii ’bhii‑ ‑zrɔ ’yrɔn ’nragbɛya gbɛɛn‑.»

¹⁰’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’ŋ ’yee‑ ’sɛwɛ kponɛ‑ ’ɛ ’sile ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ’kɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’ke ’an ’miinle. ‑E ‑yaa nra ’ŋ ’lii ’bhii‑ ‑zrɔ ’yrɔn gbɛɛn‑; ’duŋ‑ ’an ’miinle‑, ’ke ‑a yiɛn dɔle‑ ’ŋ ’kpee.

¹¹’Bhɛ blaan, ’ke ‑wa pele‑ ’ŋ ni dɔɔ: «’Bhi ‑le nu ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwolɛ ’si ‑bebe mu ni, ’bhɛ ’pegee ’klɛɛn ‑bebe mu ‑yi mu ni, ’bhɛɛ‑ wli ‑bebe a mɛɛ mu ni, ’bhɛ ’pegee ‑bhleŋgbe ‑bebe mu ni.»

‑Waanbhaa’ ’srɛya‑ klɛ mi plɛ

¹’Bhɛ blaan, ’ke ‑o togɔ do ’kpale ’ŋ ’kɔɔ; ’bhɛ ’yaa‑ ’bhii‑ ’beni do gbɛɛn‑. ’Bhɛɛ‑ ‑o pe ’ŋ ni dɔɔ: «’E ’wlɛn‑, ’bhɛɛ‑ ge ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ’pegee *’srakagoyrɛ ’ɛ dan. Mɛɛ ’la zan mu ‑Waanbhaa’ gba a nɔɔ‑ ’mu nɔɔ ’ezin‑. ²’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ‑gbeŋ ’yi ’pɛɛliiyrɛ ’ɛ, ’bhɛ ’to ye, ’yaa ’bhɛ danlɛ. ‑Amasrɔyi ‑o ’bhɛ ꞊naa Zuufu kle mu ’ɛ ’mu ‑la ni. ‑O nu ‑Waanbhaa’ a ‑wa ’ɛ ’siɛlɛ‑ mlɛ mia plɛ bhɛ plɛ ‑la (42). ³’Ŋ nu a klɛlɛ ’bhɛɛ‑ ’ŋ ’srɛ plɛ ’ɛ ‑woo ’ŋ ’lɛlajanwo mɛɛ mu ni ‑yrekpaa’ ’waa do ’ke ‑yrekpaa’ ‑kɛmɛ plɛ ’ke ‑yrekpaa’ mia yaga ‑la (1.260). ’Bhɛɛ‑ ‑o nu dunɛ‑ kplɛ mu ’klalɛ‑ ‑o ta ’bhii‑ bheela mɛɛ mu gbɛɛn‑.»

⁴‑Waanbhaa’ ’srɛ plɛ ’ɛ ’wole‑ ’ke olivi diiŋ plɛ ’pegee ‑fitran plɛ ’la dulale ‑o ’trɛ Zan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ ’mu ’le. ⁵’Ke mɛɛ ’la zan ‑o ‑a zi’ ’bhii‑ ’bhɛ ‑za ’yɔɔ‑ klɛ ‑o ni, ’tɛ ’pwɛ ‑o ‑lii, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑o ‑sɔɔnnii’ mu ’ɛ kpacie. ’Ke mɛɛ ’la zan ‑o ‑za ’yɔɔ‑ klɛyrɛ ‑glin ’zi ‑o ni, ’bhɛ zan nu galɛ ’bhɛɛ‑ gagbɛya ’ɛ ’yi. ⁶’Bhɛ ’seŋ ‑o ni ’ke ‑o laflɛ’ ’liitan‑, ’kooko‑ la laa ban ’trɛ ta ’waati ’la ‑o nu ‑Waanbhaa’ ‑lɛlajanwolɛ mɛɛ mu ni ’bhɛ ba. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ’seŋ ‑o ni ’ezin‑ ’ke ‑o ‑yi mabɔɔ ’ke yiɛn ’le. ’Bhɛɛ‑ ’waati oo ’waati ’la ’ke ‑za ’yɔɔ‑ ‑glɔɔn ’la klɛle ‑swa ‑o ni bhaaplɛŋ mu ni, ‑o bhɛɛ‑ klɛ.

⁷’Ke ‑o ‑yaan ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’wolele ’waati ’la ba, ’bhɛɛ‑ srɔpɛ ’la da ‑gluu ’trole‑ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’yi, ’bhɛ nu gwledanlɛ ‑o ba. ’Bhɛ ’seŋ nu wolɛ ’ke ‑o ‑le, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑o dɛ. ⁸‑O gbaa mu ’ɛ ’kpaale‑ nu bolɛ ‑zabla’ ‑kpan ’ɛ ta ‑wa ‑gbɛnɛ ’ɛ ’kpee, ‑o Mɛɛzan ‑gbaanna ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta yrɛ ’la ꞊nɔɔ bhe. ‑O sɔ ’yee‑ ‑wa ’ɛ ’kpale Sodɔmu ‑wa ’ɛ ma ’bhɛ ’pegee Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ma ‑Waanbhaa’ a pɛ zi ’ɛ zi, ’woo‑ mɛɛ mu ’ɛ klɛza ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ma. ⁹’Drunyan ta ’klɛɛn ’yi mu oo, ‑a nɔɔ‑ ‑gbaa mu oo, ‑a ‑yi wli mu oo, ’bhɛɛ‑ ‑a nɔɔ‑ ’si mu ’ɛ ’kpɛn. ‑O ’kpɛn nu ‑o gbaa mu ’ɛ ‑glinlɛ’ ‑yrekpaa’ yaga ’pegee ‑a ’traa ꞊la; ’bhɛɛ‑ waa nu dɔlɛ ‑a ‑la ’ke ‑woo bin. ¹⁰’Trɛ ta bhaaplɛŋ mu ’ɛ zrukpaale nu klɛlɛ ’woo‑ mɛɛ plɛ ’ɛ gaza ’yi. ‑O zrukpaagbɛya ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ, ‑o nu ’eke‑ glaan mu ’kpalɛ‑ pɛ mu ba. ‑Amasrɔyi ’woo‑ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi plɛ ’la bhe ‑o ’trɛbhɔ ‑bebe ‑kpaa ’trɛ ta mu ta.

¹¹’Duŋ‑ ’bhɛ ‑yrekpaa’ yaga ’pegee ‑a ’traa ’ɛ ’kanle‑ blaan, nii‑ do ‑daa ‑Waanbhaa’ ba, ’bhɛ ꞊wlaa ‑o ‑yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o bole ‑yrɛ ma ‑si ’srɔɔwo gbɛ drɛɛwole ’ezin‑. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑woo ‑wlɛnlɛ’ ‑o gaan ta. ‑Ayile, ’ke ‑gblaan ‑gbɛnɛ do ’klale mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ‑o ꞊ya ’mu ’yi. ¹²’Bhɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ‑o ‑weli’ ‑glɔɔ do male‑ ’ke ’bhɛ da laanima, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’a ’pele ’woo‑ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi plɛ ’ɛ ni dɔɔ: «‑Ka ’san, ’bhɛɛ‑ ‑ka nu ‑gɛ!» ‑Woo ‑wlɛnna, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja laflɛ’ ’yi la ‑gblo do ’yi, ‑o ‑sɔɔnnii’ mu ’ɛ ’yrɛ ma. ¹³’Bhɛ ’waati do ’kpɔ ’ɛ ba, ’ke ’trɛ bɛɛnle‑ ’egbɛnɛle; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa ‑gbɛnɛ ’ɛ gbɛ vu mi ’ɛ ’klaale. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke mɛɛ ’waa ’srwaplɛ‑ (7.000) gale‑ ’yee‑ ’trɛ bɛɛnle ’ɛ ’yi. Mɛɛ ‑vin mu ’la ꞊bwa, ‑di ꞊kaan ’mu ’yi, ’bhɛɛ‑ ’mu laanima ‑Waanbhaa’ ’ɛ ’tɔbhwa‑.

¹⁴‑Klɔlɔɔ’ plɛ mi ’ɛ ’bhɛ ꞊yaan; ’duŋ‑ ‑a ‑vinbwa sa ’bhɛɛ‑ ‑a yaga mi ’ɛ ’bhɛ bhɔ ’saanibhe.

7. ‑Mlɛkɛ’ ’srwaplɛ‑ mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a pɛ ‑klɛloŋ’ ’ɛ ꞊pian

¹⁵’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ ’srwaplɛ‑ mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a ‑klɛloŋ’ ’ɛ ’pɛnle. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑weli’ ‑glɔɔ mu dale‑ laflɛ’ ’yi ’ke ‑wa pe dɔɔ:

«Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’pegee ‑e mɛɛ ’la zan makwan‑, *Krisi ’ɛ, ‑waa pɛ ‑le ’ke ’drunyan ta ‑bhleŋgbeya ’ɛ ’le.

‑E nu yaalɛ ’drunyan ’ɛ ta ’bhii‑ ‑bhleŋgbe ‑zɔn ’pegee yikpɛnsee ta!»

¹⁶’Gwlaan‑ gblaan mia do bhɛ yiziɛ (24) ’la ’yaale‑ ‑yaa ‑waa’ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ mu ’ɛ ta ‑Waanbhaa’ ‑lɛ ma, ’mu ‑balaa’ ’mu ’kpɔ ta ’trɛ ma, ’ke ‑woo ŋgblo kulale; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑Waanbhaa’ gbale‑. ¹⁷’Ke ‑wa pe dɔɔ:

«Mɛɛzan ‑Waanbhaa’, ’Seŋkpɛnzan, ’bhi ’la ’bhi ‑o ’e ’yrɛ ma ‑zɔn, ’bhɛ ’pegee ’e ’yaa‑ ’e ’yrɛ ma ’elwale gban ‑sɔ.

’Woo ’e ’pubɔ‑ ’yaa‑ ‑glɔɔya’ ‑gbɛnɛ ’ɛ ma, ’bhɛ ’pegee ’yaa‑ ‑bhleŋgbeya ’ɛ ‑zayi’.

¹⁸’Trɛ ta ’si mu ’ɛ ‑woo zrupliila, ’duŋ‑ ’bhi a pɛ yran yi ’ɛ ꞊bhwa.

Gbaa mu ’kitikan yi ’ɛ ꞊bhwa. ’Yaa‑ yewonɛ mu ’la ’ke ‑woo ’e ’lɛla‑ ‑janwo’ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ’yaa‑ mɛɛ ’weŋ mu ’ɛ, ’bhɛ ’pegee mɛɛ ’la zan mu gblaan ’e ’lɛɛ;

’ke ‑o ‑kla mɛɛ gblaan mu ’le oo, ’ke ‑o ‑kla ‑nɛ ’fiɛntrɔnnɛ mu ’le oo, ‑o ’kpɛn klɛza mu ’ɛ ma ‑sra ’na yi ’ɛ ꞊bhwa.

Mɛɛ ’la zan mu ’trɛ ta mu ’ɛ siɛ, ’bhɛ zan mu ’siɛ yi ’ɛ ꞊bhwa ’ezin‑.»

¹⁹‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’la ’bhɛ ‑o laflɛ’ ’yi ‑o ’bhɛ ’liigwa‑. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’pegee bhaaplɛŋ mu pleŋ‑ ‑bhoolaya dɔ ’kesu ’ɛ ’ŋ ’bhɛ ꞊ya ‑Waanbhaa’ gbayrɛ ’weŋ ’ɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke la ’e ’yrɛbɔle, ’bhɛ ’pegee ‑weli’ mu ‑yaa ye, ’bhɛɛ‑ ‑gblaŋ’ mu ’pɛɛla‑; ’trɛ ‑bɛɛnna, ’bhɛ ’pegee ‑goobhɛ’ la ’tɛn gblɔ ‑gbɛnɛ do ‑baan.

‑YRƐ ZI YELE ’SRWAPLƐ‑

1. Le do ’pegee mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ma ‑jan

¹’Bhɛ blaan, ’ke ’kpeelɛni maza ‑gbɛnɛ do ’pwɛle ‑a ‑yi laanima laflɛ’ ’yi: le do ‑le ‑yaa ’kɛle‑. ‑Yretɛbhɛ ’klale‑ ‑yaa ‑a ta ’bhii‑ ‑o dunɛ‑ do kla mɛɛ ta gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, laanima mlɛ ’kpaale‑ ‑yaa ‑a gaan mu ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ mlɛklɛnnɛ vu ta plɛ le ‑yaa ‑a ŋgblo ma ‑bhleŋgbe ŋgblo ma ’faa ’ɛ ’le. ²‑A kpɛle ‑le ‑yaa. ’Bhɛɛ‑ ‑a ‑bla zɛnlawoa ‑a ta, ’bhɛ ‑yrɛn ’ɛ ’lagbɛya ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ ‑a ‑lii, ‑e ‑yaa ‑gbekan’ zii’.

³’Bhɛ blaan, ’ke ’kpeelɛni maza ’bhɛɛke do ’pwɛle ’a ‑yi laflɛ’ ’yi ’ezin‑: mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ do ‑le ‑yaa ’bhɛ ’le, ’bhɛ ’yaa‑ ’etɛnle ’bhii‑ ’tɛ gbɛɛn‑. ’Bhɛ ŋgblo ‑yaa ’srwaplɛ‑, ’bhɛ ’pegee ’bhɛ ’mlɛ ‑yaa vu; ’bhɛɛ‑ ‑bhleŋgbe ŋgblo ma ’faa ’srwaplɛ‑ ‑yaa ’bhɛ ŋgblo ’srwaplɛ‑ ’ɛ ma. ⁴‑E mlɛklɛnnɛ mu ’ɛ ’lɛdulayrɛ yaga mi ’ɛ ‑glaanna ’ke ‑a wee ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’mu blinle‑ ’trɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ‑e ‑ja dulalɛ le ’la ’bhɛ ’yaa‑ ’bhɛ ’ya zii’ ’bhɛ ’lɛɛ, ’kooko‑ ’ke ’bhɛ ’bhɛ ’nɛ ’ɛ ꞊yaa ’te, ‑e ’bhɛ ’nɛ ’ɛ ’peedɛ‑ ’eke‑ ma ’pilipili. ⁵’Bhɛɛ‑ le ’ɛ ‑ya ‑yaa ’ke ’gwlaan‑ ‑nɛ do ’le. ’Bhɛ ‑nɛ ’ɛ ’bhɛ ‑le nu ’si mu ’ɛ ’kpɛn ‑lɛdɔɔlɛ ’ke piibhɛ ’beni do ’le ’bhɛ ’kɔɔ. ’Duŋ‑ ‑o ‑ja ’yee‑ ‑nɛ ’ɛ ’le laanima ‑Waanbhaa’ a ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ‑din. ⁶’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke le ’ɛ blasanle, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ ‑kpe ’ɛ ta. ‑Waanbhaa’ yrɛ do ’la ’lɛmagaanna ‑a ni, ‑e ‑ja bolɛ ’bhɛɛ‑ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ye, ’kooko‑ ‑wa ‑lɛbɔ’ ’bhɛ ꞊nɔɔ ye ‑yrekpaa’ ’waa do ’ke ‑yrekpaa’ ‑kɛmɛ plɛ ’ke ‑yrekpaa’ mia yaga ta (1.260).

⁷Gwle ‑wlɛnna ’tɛ laflɛ’ ’yi. ‑Mlɛkɛ’ mu ‑kuŋlii Misɛli ’pegee ‑yaa’ ‑mlɛkɛ’ mu ’ɛ gwledaan‑ mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ba. ’Yee‑ mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’pegee ‑yaa’ ‑mlɛkɛ’ mu ’ɛ gwledaan‑ ‑mlɛkɛ’ Misɛli ’pegee ’bhɛ a ‑mlɛkɛ’ mu ’ɛ ba. ⁸’Duŋ‑ ‑waa ’seŋgolɛ ’ke ‑mlɛkɛ’ Misɛli ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ waa ’sɔlɛ‑ bole‑ laflɛ’ ’yi ’ezin‑ ‑li. ⁹’Bhɛɛ‑ ‑o ’yee‑ mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑blinna ’pɛɛlii‑. ’Yele‑ ’ke mlɛ gwe ’ɛ ’le. ‑Wa sii ’Zina ’pegee ‑Setran’. ’Yele‑ ’drunyan ta mu ’ɛ ’kpɛn ’yini‑. ‑Wa ‑blinna ’trɛ ta, ‑o ’yee‑ ’pegee ‑yaa’ ‑mlɛkɛ’ mu ’ɛ ‑blinna ’trɛ ta. 12.9 ‑Woo ‑we ’zi ’ke Adamu ’pegee Ɛvu ’yiniza ’ɛ ’bhɛɛ’ ’le mlɛ ’ɛ ’kɔɔ.

¹⁰’Bhɛ gole ‑a ‑yi, ’ke ’ŋ ‑weli’ ‑glɔɔ do male‑ ’ke ’bhɛ da laflɛ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’a pe dɔɔ:

«‑Waanbhaa’ a mɛɛ ‑bhee bhla ’ɛ ꞊bhwa ‑zɔn! ‑Kɔɔa’ ‑Waanbhaa’ ’ɛ ‑yaa’ ‑glɔɔya’ ’pegee ‑yaa’ ‑bhleŋgbeya yi ’ɛ ꞊bhwa ‑zɔn; ’bhɛ ’pegee ‑e Krisi ’la makwan‑, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’bhɛ ꞊kla Mɛɛ ‑Bhee Mi ’le bhe, ’bhɛ a pɛ ’seŋ klɛ bhla ’ɛ ꞊bhwa ’ezin‑.

‑Amasrɔyi mɛɛ ’la zan ‑yaa la ’o nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ta, ‑yrekpaa’ ’pegee ‑bi zi ‑Waanbhaa’ ‑lɛ ma, ‑o ’bhɛ zan ’ɛ ‑gbian laflɛ’ ’yi.

¹¹’O nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ’seŋgwa‑ ’kɛle‑, *‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ’yiɛn‑ ’ɛ ‑glɔɔya’ ’ɛ ’srɔyi, ’bhɛ ’pegee ‑o ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’srɛya‑ ’la ꞊kla mɛɛ mu ni ’bhɛ ‑zayi’.

’Bhɛɛ‑ ‑o ‑dwa ‑a ‑la ’ke ‑woo ’gbu na Zesu ni, ’ali‑ ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ‑o gale ma.

¹²’Bhɛla‑ ‑zayile, laflɛ’ ’pegee ‑a ‑yi mu ’ɛ, ’ka zrukpaale klɛ!

’Duŋ‑ ’ka mu ’trɛ ’pegee wɛyi‑, ‑yrɛn ‑o ’ka ta!

‑Amasrɔyi ’Zina ‑zinaa’ ’ka ba ‑yrɛ ta, ’bhɛɛ‑ yran ’te ‑la wlale ‑o ‑a ‑yi, ‑amasrɔyi ‑a ’gbu ’a ’yaango ’bhii‑ ‑yaa’ pɛ ’waati ’ɛ ‑vin ’laa bolɛ ’ebebele ’ezin‑ ‑li.»

¹³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’yee‑ mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑ya ’yelawoa ’bhii‑ ‑wa ‑blinna ’trɛ ta, ’kee‑ ’kpale‑ ’sanle le ’la ’bhɛ ‑nɛ ’gwlaan‑ ’ɛ ꞊yaa ’bhɛ zi. ¹⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ ’ezin‑, ’ke ‑o ’bibi ‑gbɛnɛ do gbɛŋroŋ‑ plɛ ’ɛ ’nale‑ le ’ɛ ni, ’kooko‑ ’bhɛ ’si, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ge ‑kpe ’ɛ ta ’bhɛ yaayrɛ ’la ‑o ’bhɛ ’lɛmagaanna gban ’bhɛ ni ’bhɛ ꞊nɔɔ mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ma ’egbɔɔnle. ‑O nu a ‑lɛbɔlɛ ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ ye ’lɛɛ yaga ’ke ‑a ’traa ꞊la. ¹⁵’Bhɛ ’yi ’tɛ bhe, ’ke mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑yi ’pwɛle ‑a ‑lii ’bhii‑ yue do gbɛɛn‑ ’ke ’bhɛ ge le ’ɛ zi, ’kooko‑ ’bhɛ ‑yi ’ɛ ’pɔɔ ’ɛ sɔ le ’ɛ ‑glaanle’. ¹⁶’Duŋ‑ ’bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’trɛ ’nule bhɔlɛ ’yee‑ le ’ɛ ba: ’trɛ ’bhɛ ’lii ’ɛ ’ploola‑, ’bhɛɛ‑ ‑yi ’la ’pwɛla‑ mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’lii, ‑e ’bhɛ ’kpɛn ꞊mia ’feŋfeŋ. ¹⁷’Bhɛ klɛle ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe ’ezin‑, ’ke mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑ya zrupliile’ le ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ gwledanlɛ ’yee‑ le ’ɛ ’kpee yi ‑vin mu ’ɛ ba. ’Bhɛ le ’ɛ ’kpee yi ‑vin mu ’ɛ ’mu ‑le mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ‑Waanbhaa’ a ’toŋ mu ’ɛ ’klɔsikun, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o blɔɔle ‑o Zesu a wlan ’ɛ ma ’mu ’le.

¹⁸’Bhɛ ’yi, ’ke ’yee‑ mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ gele‑ dulalɛ wɛyi‑ ’ɛ bhoŋla ‑yrɛntrɛ’ ’ɛ ta.

2. Srɔpɛ ’la ’pwɛla‑ wɛyi‑ ’ɛ ba

¹’Bhɛ gole ‑a ‑yi, ’ke ’ŋ srɔpɛ do ’pwɛle‑ yele‑ wɛyi‑ ’ɛ ba. ‑A ‑mlɛ ‑yaa vu, ’bhɛɛ‑ ‑a ŋgblo ‑yaa ’srwaplɛ‑. ‑Bhleŋgbe ŋgblo ma ’faa ’yaa‑ ‑a ‑mlɛ mu ’ɛ ’kpɛn do do ma. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’tɔ ’siɛ ma ’tɔ mu yɔɔndɛle ‑yaa ‑a ŋgblo mu ’ɛ ’kpɛn do do ma. ²’Ŋ srɔpɛ ’la ꞊ya, ’bhɛ ’pwɛle‑ ‑yaa ’ke ’trwanɛ do ’le. ’Bhɛ gaan mu ’ɛ ’yaa‑ ’bhii‑ ‑kwe’ gaan mu gbɛɛn‑; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’lii ’ɛ ’yaa‑ ’bhii‑ ‑jara do ‑lii. Mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a ‑glɔɔya’ ’pegee ’bhɛ ’yaakpe‑ ’ɛ, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ a gblaanya ’ɛ ’kpɛn ꞊naa ‑a ni. ³’Bhɛɛ‑ ’ŋ ’yee‑ srɔpɛ ’ɛ ŋgblo ’ɛ do ꞊ya, ‑e ‑kla ’bhii‑ ’bhɛ madiŋwole ‑yaa, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ’bhii‑ ’bhɛ ’yaa‑ zan galɛ ’bhɛ bhɛ ’ɛ ’kɔɔ. ’Duŋ‑ ’bhɛ bhɛ ‑yɔɔ’ ’ɛ ꞊yaan. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’drunyan ta mu ’ɛ ’kpɛn ’yrɛbhɔgbɛ ‑yɔɔ’ ’kɔɔ ’yee‑ srɔpɛ ’ɛ zi, ’ke ‑o ’kpɛn dɔle‑ ‑a zi. ⁴‑Woo ’kpɔ ꞊zian mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ‑o ’bhɛ ꞊gbaa, ‑amasrɔyi ’bhɛ ‑le faŋgan‑ ‑naa srɔpɛ ’ɛ ni. ‑Woo ’kpɔ ‑zian ’yee‑ srɔpɛ ’ɛ ’lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ‑o ’bhɛ ‑gbaa, ’ke ‑wa pe dɔɔ: «Srɔpɛ ’ɛ ’kpa ma mɛɛ ’laa ‑o! ‑De ’gbu ‑le sɔ gwledanle ‑a ba ɛɛ?»

⁵‑O ’seŋ ꞊naa srɔpɛ ’ɛ ni, ’kooko‑ ‑e sɔ ‑a ’gbu magbaandɛ ma jan mu, ’bhɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ ’tɔsiɛ ma jan mu wole‑. ‑O ’bhɛ ’seŋ ’ɛ ꞊naa ‑a ni ’kee‑ bo ’bhɛ klɛle ma mlɛ mia plɛ bhɛ plɛ ꞊la (42). ⁶’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’yee‑ srɔpɛ ’ɛ ‑jan ’yɔɔ‑ wole ’sanle ‑Waanbhaa’ ma, ’kee‑ ’bhɛ ’tɔ ’ɛ ’siɛ‑, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’bhɛ gbayrɛ ’weŋ ’ɛ ‑zwanwo’, ’bhɛ ’pegee ’kee‑ laflɛ’ ’yi mu ’ɛ ‑zwanwo’. ⁷‑O ’seŋ ꞊naa ‑a ni dɔɔ ‑e gwledan ‑Waanbhaa’ a mɛɛ ’weŋ mu ’ɛ ba, ’ke ‑a ’seŋgo‑ ’mu ’le. ‑O ’seŋ ꞊naa ‑a ni ‑gbaa mu ’ɛ ’kpɛn oo, ’si mu ’ɛ ’kpɛn oo, wli mu ’kpɛn oo, ’bhɛɛ‑ ’klɛɛn mu ’ɛ ’kpɛn ’yi mu ta. ⁸’Trɛ ta mu ’la ’kpɛn ’tɔ ’laa ‑o *‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’la ‑gaa ’ke ’sraka ’le ’drunyan zibɔ bhla ’ɛ zi ’bhɛ a bole ‑yrɛ ma ‑si ’sɛwɛ ’ɛ ’yi, ’bhɛ zan mu ‑le nu ’e ’kpɔ zɛnlɛ ’yee‑ srɔpɛ ’ɛ ’lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ‑wa gba.

⁹«’Ke mɛɛ ’la zan ’trɔn ‑o ‑a ŋgblo ma, ’bhɛ zan ’e ’trɔnbadɔ ‑jan ’lɛɛ‑ ni. ¹⁰’Ke ‑a ‑lɛdulale ‑o dɔɔ mɛɛ ’la zan ‑o bɔpɛ ’le ‑kaso ’yi, ‑o nu ’bhɛ zan ’ɛ bɔlɛ ‑kaso ’yi. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑a ‑lɛdulale ‑o dɔɔ ‑o mɛɛ ’la zan dɛ ’ke ‑gɔkuŋ’ ’le, ‑o nu ’bhɛɛ‑ zan dɛlɛ ’ke ‑gɔkuŋ’ ’le. ’Bhɛla‑ ‑zayile, ‑yoo ’ke ‑za ’le ’ke ‑Waanbhaa’ a mɛɛ ’weŋ mu ’ɛ ‑o ‑za ’yikun‑, ’bhɛɛ‑ ‑woo kpa Zesu ’yi.»

3. Srɔpɛ ’la ’pwɛla‑ ’trɛ ꞊la

¹¹’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ srɔpɛ ‑bhɛɛke’ do yele‑ ’ezin‑ ’ke ’bhɛ ‑o ’pwɛ zii’ ’trɛ ꞊la. ‑A ‑mlɛ ‑yaa plɛ ’bhii‑ ‑bhlaa gwlɛn bhlonɛ‑ do ‑mlɛ mu gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ‑janwo’ zii’ ’bhii‑ mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ do gbɛɛn‑. ¹²‑E ‑yaa ‑za ’kpɛn klɛ ’zi srɔpɛ ‑lwa mi ’ɛ ’bhɛ a faŋgan‑ ’ɛ ’le ’bhɛ ’gbu ’yrɛ ma. ‑E ‑yaa a wla ’zi ’drunyan ta mu ’ɛ ’kpɛn zi dɔɔ ’mu ’mu ’kpɔ zɛn ’yee‑ Srɔpɛ ꞊lwa ’ɛ ’lɛɛ ’bhɛɛ‑ ‑o ’bhɛ gba. ’Bhɛ ma ’da ’la ’yaa‑ zan ’bhɛ dɛlɛ ’bhɛ ꞊yaan. ¹³’Yee‑ Srɔpɛ plɛ mi ’ɛ ’yaa‑ ’sɔle‑ maza ‑gbɛnɛ mu klɛ ’zi mɛɛ mu ’ɛ ’yrɛ ma, ’ali‑ ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ’tɛ zinale ma ‑a ’kɔɔ ’trɛ ta ’ke ’bhɛ da laflɛ’ ’yi. ¹⁴’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ‑o faŋgan‑ yɛkɛ‑ ’la ꞊naa ‑a ni, ‑e ‑yaa ’sɔle‑ maza mu ’la klɛ ’zi srɔpɛ ꞊lwa ’ɛ ’yrɛ ma, ‑e ’drunyan ta mu ’ɛ ’yinia‑ ’mu ’le, ’ke ‑ya pe ’mu ni dɔɔ ‑o srɔpɛ ꞊lwa ’la madiŋgwa ’ke ‑gɔkuŋ’ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ꞊bwa ’bhɛ ‑yrɛ ma bhe, ’kaa ‑o ’bhɛ bhɔɔma ‑yrinɛ’ ꞊yaan. ¹⁵’Bhɛ blaan, ‑o ’seŋ ꞊naa srɔpɛ ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ ‑e nii‑ ‑wlaa ‑a bhɔɔma ‑yrinɛ’ ’ɛ ’yi, ’kooko‑ ’bhɛ sɔ ‑janwole ’ke ’bhɛ ’a pe mɛɛ mu ni dɔɔ ’ke mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ’laa ‑o ’kpɔ zɛnlɛ srɔpɛ ’ɛ bhɔɔma ‑yrinɛ’ ’ɛ ’lɛɛ ’bhɛɛ‑ ‑wa gba, ‑o ’bhɛ zan mu ’ɛ dɛ. ¹⁶‑Ya ꞊kla ’bhɛɛ‑ ‑o pɛ yɔɔn do kpalaa’ kpaŋma mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn gbɛ ‑yiɛ’ ‑lii, ’bhɛ ’pegee ‑o ‑mlɛlii’: mɛɛ ’fiɛntrɔnnɛ mu oo, mɛɛ gblaan mu oo, pɛzan mu oo, ’kɔɔfleŋzan mu oo, lu mu oo, ’bhɛɛ‑ ꞊klɔ mu ’kpɛn. ¹⁷Mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑yaa sɔ pɛ ‑lɔle’, ’bhɛ ’pegee pɛ gɔnle‑, ’ke ’yee‑ pɛ yɔɔn ’ɛ yaa ‑o ’bhɛ zan ma: ’yee‑ pɛ yɔɔn ’ɛ ’ke yaa klɛlɛ srɔpɛ ꞊lwa ’ɛ ’tɔ ’ɛ ’le, ‑e klɛ ‑a ’tɔ ’ɛ ’lii ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’le.

¹⁸‑Zadɔleya maza ‑le ‑gɛ. ’Ke mɛɛ ’la zan yikanle ‑o, ’bhɛ zan sɔ srɔpɛ ’ɛ ’tɔ ’ɛ ’lii ’ɛ ’yi ‑o ’kɛla ’le ’bhɛ dɔle. ‑Amasrɔyi, bhaaplɛŋ do ’tɔ ’lii ‑le. ‑A ‑lii ‑o ‑kɛmɛ ’srwado‑ ’ke mia yaga bhɛ ’srwado‑ (666). 13.18 ’Sɛwɛbhɛ ’kpɛn do do wlata pɛ ‑lii ‑yaa Zuufu mu ’ɛ ba. ’Bhɛ ’sɛwɛbhɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’klale‑ ke ba ’mu ’yaa‑ ‑kɛmɛ ’srwado‑ ’ke mia yaga bhɛ ’srwado‑. Mɛɛ ’ke mu pe dɔɔ Romɛ mu ’ɛ ‑waa’ ‑bhleŋgbe do ’tɔ ‑le ‑yaa ’kɛle‑.

4. ‑Yrɛ zi yele yiziɛ mi

¹’Bhɛ blaan, ’ŋ ’yaa‑ ’ŋ ’yrɛkpa zii’ bhla ’la ba, ’ke ’ŋ ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ dulale yele‑ Siɔn vlɛ gɔɔn ’ɛ ’wiiŋ‑. Mɛɛ ’waa ‑kɛmɛ do ’ke mɛɛ ’waa mia plɛ ’bhɛ yiziɛ ‑yaa ‑a zi (144.000). ‑A ’gbu ’tɔ ’ɛ ’pegee ‑a Dɛ ’tɔ ’ɛ yɔɔndɛle ‑yaa ’bhɛ mɛɛ mu ’ɛ ’mlɛlii. ²’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’ŋ pɛ ‑weli’ do male‑ ’ke ’bhɛ da laanima laflɛ’ ’yi: ’Bhɛ ‑weli’ ’ɛ ‑gblo ‑yaa ’bhii‑ ‑yi ’pɔɔ wli mu ’pegee ‑gblaŋ’ ’pɛɛ wli gbɛɛn‑. ’Yee‑ ‑weli’ ’ɛ ’yaa‑ ’ezin‑ ’bhii‑ ’srokpa ‑gitari ‑glɔɔn gwe mu ’wegbɛya gbɛɛn‑. ³’Woo‑ mɛɛ ’saa mu ’ɛ dulale ‑yaa ‑bhleŋgbe ’ɛ ’yaakpe‑ ’ɛ ’pegee pɛ ‑yrɛ male yiziɛ, ’bhɛɛ‑ ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ ’lɛ ma. ‑O ‑yaa ’sro drɛɛ do ’kpa zii’. Mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑yaa sɔ ’bhɛ ’sro ’ɛ daanle‑ ’ke yaa ’e go mɛɛ ’waa ‑kɛmɛ do ’ke mɛɛ ’waa mia plɛ bhɛ yiziɛ (144.000) ’la ’ke ‑Waanbhaa’ ’mu tagbawoa ’drunyan ta mɛɛ mu ’ɛ ba ’mu do ‑kplɛn ba.

⁴’Bhɛ mɛɛ mu ’la bhe, ‑woo ’gbu ’flɛ ’ɛ ꞊twa ’weŋ ’ke waa ’gwlaan ’pegee le ‑za ’kedo‑ ’kpɔ dɔ. ‑O ’kpɛn gbaanle ‑yaa ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ zi ’ke ’bhɛ ’yaa‑ gele‑ yrɛ ’oo yrɛ ’la ꞊nɔɔ. ‑Waanbhaa’ ‑o tagbawoa bhaaplɛŋ mu ’ɛ ba, ’kooko‑ ‑o klɛ ‑Waanbhaa’ ’pegee ’yee‑ ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ‑waa’ pɛ mɛɛ ‑lwa mu ’le. ⁵Bhla do ’kpɔ ’laa dalɛ ‑lido’ ‑o ‑lii, ’bhɛɛ‑ waa ‑za ’yɔɔ do ’kpɔ ’yelɛ‑ ‑lido’ ‑o zi.

5. ‑Yrɛ zi yele ’soo mi

⁶’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ ‑mlɛkɛ’ ‑bhɛɛke’ do ’yele‑ ’ke ’bhɛ ’si zii’ ’egbɔɔnle laanima laflɛ’ ’yi; ‑Jan ’Nrale‑ do ’la ’ke ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ‑e ‑yaa zan ’bhɛ ’wolɛ‑ ’drunyan ta mu ’ɛ ni dɔɔ: ’Klɛɛn mu ’ɛ ’kpɛn ’yi mu oo, ’bhɛɛ‑ ‑gbaa mu ’ɛ ’kpɛn oo, ’bhɛ ’pegee wli mu ’ɛ ’kpɛn ’pe mu ’kpɛn. ⁷‑E ‑yaa pe ’zi ’eglɔɔle dɔɔ: «‑Ka ‑gblaan’ ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ‑ka ’tɔbhɔleya na ‑a ni! ‑Amasrɔyi ‑yaa ’kitikan yi ’ɛ ꞊bhwa. ‑Ka ’ka ’kpɔ zɛn ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ‑kaa gba, ’yele‑ laflɛ’ ’pegee ’trɛ, ’bhɛɛ‑ wɛyi‑ ’pegee tɔ ŋgblo mu ’ɛ ’kpɛn ꞊kla.»

⁸’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ plɛ mi do dɔle‑ ‑a ‑lwa mi ’ɛ zi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ pe ’zi dɔɔ: «‑E ‑balaa’, ‑e ‑balaa’! Babilɔni ‑wa ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑balaa’! ’Yele‑ ‑yaa’ ’gwlɛn ‑glinza’ ’flɛn ’ɛ dɔ ’klɛɛn ’kpɛn ’yi mu ’ɛ ma. ’Bhɛ ’gwlɛn ‑glinza’ ’flɛn ’ɛ ’yaa‑ ’bhii‑ ‑e ‑wɛɛn ‑glɔɔ ꞊naa ‑o ’kpɛn ni, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑o ꞊dia.»

⁹’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ yaga mi ’ɛ dɔle‑ ‑a ‑lwa plɛ ’ɛ zi; ’bhɛ ‑yaa pe ’zi ’eglɔɔle dɔɔ: «’Ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’e kpɔ ꞊zian srɔpɛ ’pegee ‑a bhɔɔma ‑yrinɛ’ ’ɛ ’lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ‑gbaa, ’bhɛ ’pegee ’ke ‑ya ‑tɔɔmasie ꞊kpaa ‑a ‑mlɛlii’ ’pegee ‑a ’kɔɔlaalii, ¹⁰’Bhɛ zan nu ‑Waanbhaa’ a yran pɛyan‑ do ’ɛ ’milɛ‑ ’bhii‑ ‑wɛɛn ‑glɔɔ ’la waa ’yizaalɛ ’bhɛ gbɛɛn‑. ’Bhɛ zan nu ‑yrɛnbhlelɛ ’eyɔɔle ’tɛ ’pegee ’sɛkɛ ’tɛ ’ɛ ’yi, ‑Waanbhaa’ a ‑mlɛkɛ’ ’weŋ mu ’ɛ ’pegee *‑Bhlaanɛ’ Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’yrɛ ꞊la. ¹¹’Tɛ ’la ’bhɛ ‑yrɛnkpa’ ‑o ta, ’bhɛ ‑gblɛn ’ɛ wlɛn ’waati ’ɛ ’kpɛn ba ’ke ‑daŋ’ ’laa klɛ ’bhɛ ma. Mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn srɔpɛ ’ɛ ’pegee ‑a bhɔɔma ‑yrinɛ’ ’ɛ ꞊gbaa, ’bhɛ ’pegee ‑wa ‑tɔɔmasie ’ɛ ꞊kpaa mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ma, ’mu ’laa nu ’sɔlɛ‑ ’mu ’yitrɛle ‑yrekpaa’ ’pegee ‑bi zi.»

¹²’Bhɛla‑ ‑zayile, mɛɛ ’la zan mu ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ a pɛ ’le bhe, ’ke ‑o yaa ’toŋ mu ’ɛ ’klɔsikun, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’kpale‑ ‑o Zesu ’yi, ‑waa’ ‑yrɛn ’yikun bhla ’ɛ ꞊bhwa.

¹³’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ ‑weli’ do male‑ ’ke ’bhɛ da laflɛ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ pe dɔɔ: «‑A yɔɔndɛ dɔɔ: ‹’Ke mɛɛ ’la zan mu ‑gaa ’ke ‑o bole ‑o Mɛɛzan a ’kpaledomaya ’ɛ ’yi, ’kee‑ san ‑zɔn ma, ‑waa pɛ ‑yinra’!›» Lii ’Weŋ ’ɛ pe dɔɔ: «’Bhɛ ‑o ’ke wlan ’le. ‑Woo ‑yitrɛ’ ‑waa’ ye ‑glɔɔ mu ’ɛ ’wole‑ blaan, ’bhɛɛ‑ ‑o klɛza ‑lrele’ mu ’ɛ ‑za ’laa nu golɛ ‑Waanbhaa’ ’kpee.»

6. ‑Yrɛ zi yele ’srwado‑ mi

¹⁴’Bhɛ blaan, ’mi ’ŋ ’yrɛkpale ’ezin‑, ’ke ’ŋ la ‑gblo ’pu do yele‑, ’bhɛɛ‑ mɛɛ do yaale ‑yaa ’bhɛ ta ’bhii‑ bhaaplɛŋ gbe do gbɛɛn‑. ‑Bhleŋgbe ŋgblo ma ‑can ’faa do ‑yaa ‑a ŋgblo ma, ’bhɛɛ‑ ‑gɔŋlɔ ‑lɛle’ do ‑yaa ‑a ’kɔɔ. ¹⁵’Bhɛɛ‑ ’ke ‑mlɛkɛ’ ’bhɛɛke do ’pwɛle ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la ’ke ‑ya pe mɛɛ ’la zan yaale ‑yaa la ‑gblo ’ɛ ta ’bhɛ ni ’eglɔɔle dɔɔ: «’Yaa‑ ‑gɔŋlɔ ’ɛ ’si, pɛbhaa ’ɛ ’kanle san, ‑amasrɔyi pɛbhaa ’kan bhla ’ɛ ꞊bhwa; ’drunyan ta pɛbhaa ’ɛ ’tranna‑, ’bhɛɛ‑ ‑a ’kan bhla ’ɛ ꞊bhwa!» ¹⁶’Bhɛ klɛle ’tɛ, mɛɛ ’la zan yaale ‑yaa la ‑gblo ’ɛ ta, ’ke ’bhɛ ‑gɔŋlɔ ’ɛ ’sile, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ yewole ’kɛle‑ ’trɛ ’ɛ ta ’bhii‑ ‑o ‑mlɔ kan gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑.

¹⁷’Bhɛɛ‑ ’ezin‑, ’ke ‑mlɛkɛ’ ’bhɛɛke do ’pwɛle *‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’la ‑yoo laflɛ’ ’yi ’bhɛ ꞊la; ‑gɔŋlɔ ‑lɛle’ do ‑bhɛɛke’ ’yaa‑ ’bhɛ ’kɔɔ ’ezin‑.

¹⁸’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ ’bhɛɛke do ’pwɛle *’srakagoyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ‑glɔɔya’ ’yaa‑ ’bhɛ ’kɔɔ ’tɛ ta. ’Bhɛ pe ’kɛla ‑gɔŋlɔ‑ ’lɛle‑ ’ɛ ’yaa‑ ’bhɛ ’kɔɔ ’bhɛ ni ’eglɔɔle dɔɔ: «’Yaa‑ ‑gɔŋlɔ ’ɛ ’si, ’bhɛɛ‑ ’trɛ ta ‑drɔɔ bhaa ‑vlɔ mu ’ɛ ’kan, ‑amasrɔyi ‑o bhaa mu ’ɛ ’tranna‑ gban.» ¹⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’bhɛ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ‑gɔŋlɔ ’ɛ ’sile; ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’trɛ ta ‑drɔɔ bhaa mu ’ɛ ’kanle. ’Bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑drɔɔ bhaa mu ’ɛ ’klale ‑drɔɔ bhaa ‑yigo’ ‑gluu ’ɛ ’yi. ’Bhɛ ‑le ‑Waanbhaa’ a yran ‑gbɛnɛ ’ɛ ’le. ²⁰‑Drɔɔ bhaa ‑yigo’ ‑gluu ’ɛ ’yaa‑ ‑wa ’ɛ kpɛ ma. ‑O ‑drɔɔ bhaa mu ’ɛ ’taanna‑ ‑o gaan ’le ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ; mɛɛ yiɛn ‑yaa ’pwɛ zii’ ’bhɛ ‑drɔɔ bhaa ‑yigo’ ‑gluu ’ɛ ’yi. ’Bhɛ mɛɛ yiɛn ’ɛ ’wianna‑ ’fɔ ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ’kilo ‑kɛmɛ yaga ta ’trɛ ma; ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa sɔ bhɔle‑ mɛɛ ‑blina.

7. ‑Yrɛ zi yele ’srwaplɛ‑ mi

¹’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ ‑tɔɔmasie do ‑bhɛɛke’ ’yele laflɛ’ ’ɛ ’yi, ’bhɛ ’yaa‑ ’egbɛnɛle, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ mɛɛ ’kpeelɛni ma pɛ ’le: ‑klɔlɔɔ’ ’srwaplɛ‑ ‑yaa ‑mlɛkɛ’ ’srwaplɛ‑ ’kɔɔ. ’Bhɛ ‑klɔlɔɔ’ mu ’ɛ ’yaa‑ ’ke ‑klɔlɔɔ’ mu ’ɛ ’lɛyanpɛ ‑la ‑le. ’Wole‑ ‑yaa ‑Waanbhaa’ a yran ’ɛ ‑daŋ’ ’le.

²’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ yrɛ do yele‑ ’bhii‑ wɛyi‑ ’la ’yrɛ ‑o ’bhii‑ ‑dwaleŋ’ gbɛɛn‑; ’tɛ ’yizaale ‑yaa ‑a ba. Mɛɛ ’la zan mu ’seŋgwa‑ ’ke srɔpɛ ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑waa dɔlɛ ‑a ‑la ’ke ‑wa ‑bhɔɔma ‑yrinɛ’ ’ɛ gba, ’bhɛ ’pegee ’ke ‑wa ’tɔ ’sɛwɛ ’ɛ yɔɔn ‑lii ’ɛ kpa ‑o ma, ’ŋ ’bhɛ zan mu ’ɛ ꞊ya ’ezin‑. ’Mu dulale ‑yaa wɛyi‑ ’la ’yrɛ ta ‑o ’bhii‑ ‑dwaleŋ’ ’bhɛ ta; ‑Waanbhaa’ ‑gitari ‑glɔɔn gwe ’la ꞊naa ‑o ni, ’mu ‑yaa ‑o ’kɔɔ. ³‑O ‑yaa ‑Waanbhaa’ a yewonɛ *Moizi a ’sro ’pegee ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ‑yaa’ ’sro mu ’kpa zii’ dɔɔ:

«Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’Seŋkpɛnzan, ’e klɛza mu ’ɛ ‑woo ’egbɛnɛle,

’bhɛ ’pegee ‑woo ’ke ’kpeelɛni maza mu ’le!

’Bhi ‑le ’ke ’trɛ ta ’si mu ’ɛ ’kpɛn a ‑bhleŋgbe ’le,

’yaa‑ zi mu ’ɛ ’lɛdɔɔle ‑o, ’bhɛ ’pegee ‑woo wlan ma zi mu ’le!

⁴Mɛɛzan, ‑dele sɔ a pele‑ dɔɔ ’bhɛ ’laa gblaan ’e ’lɛɛ,

’bhɛɛ‑ yaa ’e ’tɔbhɔ‑ ɛɛ?

‑Amasrɔyi, ’bhi ‑la do ‑kplɛn ’kpɔ ‑o ’weŋ, ’klɛɛn ’ɛ ’kpɛn yi mu nu nulɛ ‑o ’kpɔ zɛnlɛ ’e ’lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ‑woo ’e gba.

‑Amasrɔyi mɔkpɛn’ ’a ꞊ya ’bhii‑ ’yaa‑ ’kitikangbɛya mu ’ɛ ’lɛdɔɔle ‑o.»

⁵’Bhɛ blaan, ’mi ’ŋ ’yrɛkpale, ‑Waanbhaa’ gbayrɛ ’weŋ ’la ‑a gbayrɛ sɔkpaa’ ’ɛ ’yaa‑ ’bhɛ ꞊la, ’ke ’ŋ ’bhɛ ’liigole yele‑ laflɛ’ ’yi. ⁶’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑klɔlɔɔ’ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’yaa‑ ‑mlɛkɛ’ ’srwaplɛ‑ ’la ’kɔɔ, ’mu ’pwɛle *‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la; dunɛ‑ ’pu ’peŋpeŋ mu ‑yaa ’mu ta, ’bhɛɛ‑ ’mu ’yaa‑ bhi ’zi ‑yrayra. ‑Can ’sɛntru mu dɔle ‑yaa ‑o ‑bu ta. ⁷Pɛ ‑yrɛ male yiziɛ ’ɛ, ‑a do ‑can ’paa ’srwaplɛ‑ ‑naa ‑mlɛkɛ’ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ni. ’Bhɛ ’paa mu ’ɛ ’pale‑ ‑yaa ’ke ‑Waanbhaa’ ’la ‑ya ‑yrɛ ma ‑zɔn ’pegee yikpɛnsee ta ’bhɛ a yran ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’le. ⁸’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, ’ke ‑Waanbhaa’ gbayrɛ ’weŋ ’ɛ ’pale ’ke ‑Waanbhaa’ a ’tɔbhɔleya ’tɛgblɛn‑ ’pegee ‑yaa’ ‑glɔɔya’ ’ɛ ’le. Mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑yaa sɔ wlale‑ ‑Waanbhaa’ gbayrɛ ’weŋ ’ɛ ꞊la, ’sani‑ ‑klɔlɔɔ’ ’srwaplɛ‑ ’la ’yaa‑ ‑mlɛkɛ’ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’kɔɔ ’mu yan.

‑WAANBHAA’ A YRAN PƐYAN‑ ’SRWAPLƐ‑

1. ‑Waanbhaa’ a yran pɛyan‑ ꞊lwa mi

¹’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ ‑weli’ ‑glɔɔ do male‑ ’ke ’bhɛ da ‑Waanbhaa’ gbayrɛ ’weŋ ’ɛ ꞊la; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ pe ’zi ‑mlɛkɛ’ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ni dɔɔ: «‑Ka ge ‑Waanbhaa’ a yran pɛyan‑ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’klaala ’trɛ ta!»

²’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑mlɛkɛ’ ꞊lwa mi ’ɛ ’pwɛle, ’kee gele‑ ‑yaa’ pɛ yran pɛyan‑ do ’ɛ ’klaalɛ ’trɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑gblɔkɔ’ ’tɔnle‑ ’pwɛle ‑yasaa ‑yasaa srɔpɛ ’ɛ ’tɔɔmasie ’ɛ ’yaa‑ mɛɛ ’la zan mu ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑yaa ‑a bhɔɔma ‑yrinɛ’ ’ɛ gba ’mu ma.

2. ‑Waanbhaa’ a yran pɛyan‑ plɛ mi

³’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ plɛ mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a pɛ yran pɛyan‑ do ’ɛ ’klaale wɛyi‑ ’ɛ ba. ’Bhɛ klɛle ’tɛ ’ke wɛyi‑ ’ɛ ’kpɛn klɛle‑ ’ke yiɛn ’le, ’bhii‑ mɛɛ gbaa do yiɛn gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ pɛ ‑yrɛ male mu ’la ’yaa‑ wɛyi‑ ’ɛ ba, ’mu ’kpɛn ‑gaa.

3. ‑Waanbhaa’ a yran pɛyan‑ yaga mi

⁴’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ yaga mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a pɛ yran pɛyan‑ do ’ɛ ’klaale yue mu ’pegee tɔ ŋgblo mu ’ɛ ba. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑yi mu ’ɛ ’kpɛn ꞊kla ’ke yiɛn ’le. ⁵‑Glɔɔya’ ‑o ‑mlɛkɛ’ ’la ’kɔɔ ‑yi ta, ’ŋ ’bhɛ ’weli‑ ’ɛ ꞊maa ’ke ’bhɛ ‑a pe ’zi dɔɔ:

«’Bhi ’la ‑yoo, ’bhɛɛ‑ ’e ’yaa‑ ’elwale gban, ’e ’lɛdɔɔle ‑o, ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ ’weŋ,

‑amasrɔyi ’e ’kiti ’lɛɛ‑ ꞊kaan ’lɛdɔɔleya ma.

⁶‑Amasrɔyi, ‑o ’yaa‑ mɛɛ ’weŋ mu ’ɛ ’pegee ’e ’lɛla‑ ‑janwo’ mu ’ɛ ꞊dia ’ke ‑woo ’yiɛn ’ɛ ’klalaa ’trɛ ma.

’Bhɛɛ‑ ’bhi ’duŋ‑ mɛɛ yiɛn ‑naa ‑o dɛ mu ’ɛ ni ‑o mi yi ’le. ’Bhɛ ’yi, ‑woo klɛza ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ’wlata‑ za ‑la ‑srɔɔwoa’!»

⁷’Ŋ ‑weli’ do ꞊maa ’ke ’bhɛ da *’srakagoyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ ‑a pe ’zi dɔɔ: «’E! Mɛɛzan ‑Waanbhaa’, ’Seŋkpɛnzan, ’yaa‑ ’kiti mu ’ɛ ‑woo wlan ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑lɛdɔɔle ‑o!»

4. ‑Waanbhaa’ a yran pɛyan‑ yiziɛ mi

⁸’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ yiziɛ mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a pɛ yran pɛyan‑ do ’ɛ ’klaale ‑yretɛbhɛ ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’seŋ ’nale ‑yretɛbhɛ ’ɛ ni dɔɔ ‑e bhaaplɛŋ mu ’ɛ ’kpacie ’ke ‑a ‑yi ’tɛ ’ɛ ’le. ⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’tɛfuu ‑gbɛnɛ do bhaaplɛŋ mu ’ɛ ’kpaciele, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑Waanbhaa’ ’la ’seŋ ‑o ’bhɛ ’kɔɔ ’woo‑ ‑klɔlɔɔ’ mu ’ɛ ta ’bhɛ ’tɔsiɛ ma jan ‑yɔɔ’ mu ’wo ’zi. ’Duŋ‑ ‑zadɔwɛɛ ’laa dɔlɛ ‑o ma ’ke ‑o ploo ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ma, ’ke ‑woo zru niinaa’ ‑Waanbhaa’ ba, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’bhɛ ’tɔbhɔ‑.

5. ‑Waanbhaa’ a yran pɛyan‑ ’soo mi

¹⁰‑Mlɛkɛ’ ’soo mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a pɛ yran pɛyan‑ do ’ɛ ’klalaa srɔpɛ ’ɛ ’yaakpe‑ ’ɛ ta. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑gblo ’kpale ‑yaa’ ‑bhleŋgbe ’klɛɛn ’ɛ ’kpɛn ta. ’Bhɛɛ‑ bhaaplɛŋ mu ’ɛ ’yaa‑ ‑o gbɛnɛbhɛ mu ’ɛ ’sɔnkpa zii’ ‑o ta ‑yrɛn ’ɛ ’lagbɛya ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ. ¹¹’Bhɛla‑ ‑yile, ‑o ‑yaa laanima ‑Waanbhaa’ ’tɔ ’siɛ ma jan mu wo ’zi, ’bhɛ ‑yrɛn ’ɛ ’pegee ’bhɛ ‑gblɔkɔ’ mu ’ɛ ’lagbɛya ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ. ’Duŋ‑ ‑zadɔwɛɛ ’laa dɔlɛ ‑o ma ’ke ‑o ploo ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo zru niinaa’ ‑Waanbhaa’ ba.

6. ‑Waanbhaa’ a yran pɛyan‑ ’srwado‑ mi

¹²‑Mlɛkɛ’ ’srwado‑ mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a pɛ yran pɛyan‑ do ’ɛ ’klalaa yue ‑gbɛnɛ ’la ‑wa sii Efrati ’bhɛ ’yi ’ɛ ba. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke yue ’ɛ ’bheele; ’kooko‑ ‑bhleŋgbe mu ’la ’yaa‑ da ‑yretɛbhɛ ’pwɛyrɛ‑ nɔɔ‑, ’mu ’kanyrɛ‑ ye. ¹³’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ lii ‑yɔɔ’ yaga yele‑. ‑A do ‑pwɛla mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ lii ’ɛ ’le, ‑a ‑bhɛɛke’ do ‑pwɛla srɔpɛ ’ɛ lii ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑a yaga mi ’ɛ ’pwɛla‑ bhla ma ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi ’ɛ lii ’ɛ ’le. ‑O ‑yaa ’bhii‑ ‑sran mu gbɛɛn‑. ¹⁴’Wole‑ ’ke ’zina lii mu ’la ’sɔle‑ maza mu klɛ ’mu ’le. ‑O ge ’drunyan ’yi ‑bhleŋgbe mu ’ɛ ’kpɛn ba, ‑o ‑lɛkpa’ zayi’ ’eke‑ ta gwledanle ’kaama‑. ‑O nu ’bhɛ gwle ’ɛ danlɛ ’Seŋkpɛnzan ‑Waanbhaa’ a yi ‑gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ta.

¹⁵Mɛɛzan pe dɔɔ: «’E ’trɔnbadɔ doo, ’mi nu nulɛ ’bhii‑ ‑faannii’ kla mɛɛ ba gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑! ’Ke mɛɛ ’la zan ꞊bwa ‑a ’yrɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑yaa’ dunɛ‑ mu ’ɛ ꞊twa ‑a ta; ’kooko‑ ’ke yaa ’taawo‑ ‑a tafleŋ‑ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yrala’ laa dɔ ‑a ma ’ke mɛɛ mu ’a ꞊ya, ’bhɛ zan a pɛ ‑yinra’.»

¹⁶’Woo lii yaga ’ɛ ‑o ’trɛ ta ‑bhleŋgbe mu ’ɛ ’kpɛn ’lɛkpaa‑ ’eke‑ ta yrɛ ’la ‑o ’bhɛ sii Ebre wli ’ɛ ’yi dɔɔ: «Aamagedɔn» ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ.

7. ‑Waanbhaa’ a yran pɛyan‑ ’srwaplɛ‑ mi

¹⁷’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ ’srwaplɛ‑ mi ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ a pɛ yran pɛyan‑ do ’ɛ ’klaale laanima ‑ploo ’ɛ zi. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑weli’ ‑glɔɔ do dale‑ ‑Waanbhaa’ gbayrɛ ’weŋ ’ɛ ꞊la ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’yi, ’ke ’bhɛ ’a ’pele dɔɔ: «‑E ꞊yaan ’tɛ!» ¹⁸’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke la ’e ’yrɛbɔle laflɛ’ ’yi, ’bhɛ ’pegee pɛ wli ’ke mu ’kele, ’bhɛɛ‑ ‑gblaŋ’ mu ‑pɛɛla, ’bhɛɛ‑ ’ke ’trɛ bɛɛnle‑ ’egbɛnɛle. ‑A ’san bhaaplɛŋ mu ‑o ’trɛ ta ‑gɛ ’ke ’bhɛ nu ’tɛnlɛ‑ ’bhɛ yi ’lɛɛ‑ ma, ’bhɛ ’yansi ’trɛ bɛɛnle laa klɛlɛ ‑lido’ ’egbɛnɛle ’bhɛ gbɛɛn‑ ‑titi. ¹⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑wa ‑gbɛnɛ ’ɛ ’wile, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑a ‑yiciɛnle ‑lɛ yaga; ’bhɛɛ‑ ’klɛɛn mu ’ɛ ’yi ‑wa mu ’ɛ ’klalaa‑. Babilɔni ‑wa ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑zadwa ‑Waanbhaa’ ’kpee ’tɛ. ‑E ‑yaa’ yran ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊klaa ’yee‑ ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ta. ²⁰‑Yi ’mliŋgole ‑yaa ’trɛ yrɛ mu ’la zi, ’mu ’kpɛn ’truŋwoa꞊, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ‑yrɛ ’laa ’kpalɛ‑ vlɛ gɔɔn ’kedo‑ ’kpɔ ma ’ezin‑ ‑li. ²¹’Bhɛɛ‑ ‑goobhɛ’ la gblɔ ‑gbɛnɛ do ‑baan: ’bhɛ ‑goobhɛ’ la ’ɛ bhɛ do gbiŋ ’ɛ ’yaa‑ ’kilo mia plɛ (40) bhɔ. ’Bhɛ ‑goobhɛ’ la gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛ ‑le ‑daa laflɛ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑baan bhaaplɛŋ mu ta. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke bhaaplɛŋ mu ’ɛ ‑o ‑Waanbhaa’ ’tɔsiɛ ma jan ‑glɔɔn ’ɛ ’kpɛn ’wole ’yee‑ ‑goobhɛ’ la ’ɛ ‑zayi’. ‑Amasrɔyi ’yee‑ ‑goobhɛ’ la ’ɛ ’yaa‑ ’eyɔɔle ’kee‑ kan a ‑daŋ’ ta.

BABILƆNI ‑WA ’Ɛ MA JAN ’SRWAPLƐ‑

1. Gwlɛn ‑wɛɛ le ’ɛ ma ’kiti

¹’Bhɛ za mu ’ɛ ’kanle blaan, ’paa ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’yaa‑ ’woo‑ ‑mlɛkɛ’ ’srwaplɛ‑ ’la ’kɔɔ, ‑o do ’e ’mabɛɛnna ’ŋ ‑din, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ’ŋ ni dɔɔ: «Nu ‑gɛ doo, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu gwlɛn ‑wɛɛ le ’ɛ ma ’kiti ’ɛ zrɔnlɛ ’e ni. ’Yee‑ gwlɛn ‑wɛɛ le ’ɛ ’yaale ‑o ‑yi gblaan mu bhoŋla. ²’Trɛ ta ‑bhleŋgbe mu ’ɛ ‑yanbhɔɔya ꞊kla ‑a ba; ’bhɛɛ‑ ‑yaa’ gwlɛn ‑wɛɛza’ ’flɛn ’ɛ ’trɛ ta bhaaplɛŋ mu ’ɛ ’kpɛn ꞊dia ’bhii‑ ‑drɔɔ a mɛɛ dɛgbɛya gbɛɛn‑.»

³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke *Lii ’Weŋ ’ɛ zinale ’ŋ ta, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ ’ŋ ’le ‑kpe do ta. ’Ŋ le do yaale ‑ya ’bhɛ ꞊nɔɔ srɔpɛ ’tɛn do ta. ’Bhɛ srɔpɛ ’ɛ ŋgblo ‑yaa ’srwaplɛ‑, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑mlɛ ‑yaa vu: ‑Waanbhaa’ ’tɔsiɛ ma ’tɔ mu ’te ‑la yɔɔndɛle ‑yaa ‑a ma yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ. ⁴’Yee‑ le ’ɛ ‑baale’ ‑yaa ’ke ‑bhleŋgbe ‑baa ’sɔ ’tɛn ’wleŋwleŋ do ’le, ’bhɛ ’pegee ‑baa ‑can pɛ mu, ’bhɛɛ‑ vlɛ ‑za ‑glɔɔ mu, ’bhɛ ’pegee ‑gbɛɛfiŋ mu ’ɛ ’kpɛn ‑glɔɔn ‑le ‑yaa ‑a ma. ‑Can ’paa do ‑yaa ‑a ’kɔɔ, ’bhɛ ’pale‑ ‑yaa ’ke mɛɛ mu klɛza ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’kpɛn ‑glɔɔn ’le, ’bhɛ ’pegee ‑yaa ’triŋdɔ‑ maza ‑yanbhɔɔya maza mu ’ɛ ’kpɛn ’le. ⁵’Tɔ do yɔɔndɛle ‑yaa ‑a ‑mlɛlii’: ‑doodoo ’yi ’tɔ ‑le ‑yaa ’bhɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’tɔ ’ɛ yɔɔndɛle ‑yaa dɔɔ:

«Babilɔni ‑wa ‑gbɛnɛ,

’trɛ ta ‑yanbhɔɔya dɛ mu nɛɛ,

’bhɛ ’pegee ‑za ’yɔɔ‑ ’kanle‑ ‑a ‑daŋ’ ta

’bhɛ klɛ mu nɛɛ.»

⁶’Mi ’yee‑ le ’ɛ ꞊ya; ‑Waanbhaa’ a mɛɛ ’weŋ mu ’la ’pegee ‑o mɛɛ ’la zan mu ꞊dia ‑waa’ Zesu ’srɛya‑ klɛle ma, ‑e ’mu yiɛn ’ɛ ꞊mia, ’bhii‑ ’ke mɛɛ ‑drɔɔ ‑mia ’ebebele ‑e mɛɛ dɛ gɔɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ ‑a dɛ ’zi ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑. ’An ’yele‑, ’ke ’ŋ ’liibhaale ’ŋ ’gbu ma ’egbɛnɛle. ⁷’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ‑ya pele‑ ’ŋ ni dɔɔ: «‑Mɛle ‑kla ’bhɛɛ‑ ’e ’kpeelɛni zii’ ’e ma ɛɛ? Srɔpɛ ’la le ’la bhe ‑a bina‑ ’zi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑a ŋgblo ‑o ’srwaplɛ‑, ’bhɛ ’pegee ‑a ‑mlɛ ‑o vu, ’ŋ ’yoo‑ zan gaanyiza do ’yipelɛ ’e ni ‑o plɛ ‑kpɛn ba zayi’. ⁸’E srɔpɛ ’la ꞊ya bhe, ‑e ‑yaa ’elwale ‑a ‑yrɛ ma; ’duŋ‑ yaa ‑o ‑li ‑a ‑yrɛ ma. ‑E nu ’pwɛlɛ‑ ‑gluu gbɔɔn ’trole ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e nu gelɛ ‑a ’siɛyrɛ‑ ’ɛ ꞊nɔɔ. Waa ’drunyan ta mu ’la ’tɔ yɔɔndɛle bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ’ke ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ’sɛwɛ ’ɛ ’yi ‑a ’san ’drunyan zibɔ yi ’ɛ ma ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ, ’bhɛ zan mu ’kpeelɛ nu nilɛ ’mu ma ’ke ’mu ’yee‑ srɔpɛ ’ɛ ꞊ya. ‑Amasrɔyi, ‑e ‑yaa ‑a ‑yrɛ ma ’elwale ‑sɔ, ’duŋ‑ yaa ‑o ‑li ‑a ‑yrɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ‑e nu ’pwɛ gbɛ drɛɛwolɛ ’ezin‑ ‑a ‑yi.»

⁹«’Bhɛ ‑za ’lɛɛ‑ ’bhɛ ‑o ’ke yikan’ maza ’pegee ‑zadɔ’ maza ’le. Srɔpɛ ’ɛ ŋgblo ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’bhɛ mu ‑o ’ke vlɛ gɔɔn ’srwaplɛ‑ ‑la ‑le. Le ’ɛ ’yaale ‑o ’bhɛɛ‑ vlɛ gɔɔn mu ’ɛ ’wiiŋ‑. ¹⁰’Woo‑ srɔpɛ ŋgblo ’srwaplɛ‑ ’ɛ, ‑woo’ ’ezin‑ ‑bhleŋgbe ’srwaplɛ‑ ‑la ‑le: ’woo‑ ‑bhleŋgbe mu ’ɛ ‑o ’soo ’laa ‑o ‑li, ’mu ‑balaa’ gban, ‑a do yaale ‑o ‑zɔn ’bhɛ a ‑bhleŋgbeya ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑a ’srwaplɛ‑ mi ’ɛ ’bhɛ ’laa nulɛ ‑li. ’Duŋ‑ ’kee‑ ‑nwa yaalɛ ‑yaa’ ‑bhleŋgbeya ’ɛ ’yi bhla ’la ba, yaa nu ‑mɔlɛ’ ’bhɛ ’yi. ¹¹Srɔpɛ ’la ’yaa‑ ’bhɛ ’yrɛ ma ’elwale ‑sɔ, ’bhɛɛ‑ ’ke yaa ‑o ‑li ‑a ‑yrɛ ma, ’bhɛ ’gbu ‑o ’ezin‑ ‑bhleŋgbe ’srwaa‑ mi ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’le. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑le ‑bhleŋgbe ’srwaplɛ‑ ‑lwa mu ’ɛ do ’le‑, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’gbu ‑o ge ’zi ’bhɛ ’niyrɛ‑ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ.»

¹²«’E ‑mlɛ vu ’la ꞊ya, ’mu ‑le ’ke ‑bhleŋgbe vu ’la ’mu laa yaalɛ ‑li ’mu a ‑bhleŋgbeya yaayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ; ’duŋ‑ ‑o nu ’seŋ ’nalɛ‑ ‑o ni, ’bhɛɛ‑ ‑o yalaa’ ‑bhleŋgbeya ’yi ’waati sa ba ‑o ’pegee srɔpɛ ’ɛ ’le. ¹³’Woo‑ ‑bhleŋgbe vu ’ɛ ‑o ’kpɛn ‑o ‑za do ’kpɔ ‑la zi: woo ‑a zi ’bhii‑ ‑o ‑waa’ ‑glɔɔya’ ’pegee waa faŋgan‑ ’ɛ ’na srɔpɛ ’ɛ ni. ¹⁴‑O nu gwledanlɛ *‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ba, ’duŋ‑ ’bhɛ ’seŋ nu wolɛ ’ke ‑o ‑le. ‑Amasrɔyi ’bhɛ ‑le ’ke Mɛɛzan mu ’kpɛn a Mɛɛzan ’le, ’bhɛ ’pegee ‑bhleŋgbe mu ’kpɛn a ‑Bhleŋgbe ’le. ‑Waanbhaa’ mɛɛ ’la zan mu ‑siila, ’bhɛɛ‑ ‑e mɛɛ ’la zan mu makwan‑, ’bhɛ ’pegee mɛɛ ’la zan mu zru ꞊bwa do ’yee ‑Waanbhaa’ ni, ’bhɛ mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’pegee ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ‑o ’seŋ nu wolɛ ’ke ’woo‑ ‑bhleŋgbe vu ’ɛ ’pegee srɔpɛ ’ɛ ’le.»

¹⁵‑Mlɛkɛ’ ’ɛ pe ’ŋ ni ’ezin‑ dɔɔ: «’E ‑yi mu ’la ꞊ya, ’ke gwlɛn ‑wɛɛ le ’ɛ ’yaale‑ ‑o bhoŋla bhe, ’wole‑ ’ke ’klɛɛn ’ke ’yi mu ’le, ’bhɛ ’pegee ‑zamaa’ ’ke mu, ’bhɛɛ‑ ’si ’ke mu ’pegee wli ’ke mu ’le. ¹⁶’E wi ‑mlɛ vu ’la ꞊ya gwlɛn ‑wɛɛ le ’ɛ vɛn nu ’silɛ‑ ’mu ’pegee srɔpɛ ’ɛ yin ’lii. ‑O nu ‑a ’kɔɔpɛ‑ mu ’ɛ ’kpɛn ’kunlɛ‑, ’bhɛɛ‑ ‑wa tafleŋ‑ balaa’. ’Mu nu ‑a dɛlɛ, ’bhɛɛ‑ ‑wa ’flɛ ’ɛ bhle, ’bhɛɛ‑ ‑o nu ‑a ’flɛ ‑vin ’ɛ ’kpaciɛlɛ ’tɛ ’yi. ¹⁷Wlan ’ɛ ni, ‑Waanbhaa’ ‑le ’a ꞊kpaa ‑o ŋgblo ‑yi dɔɔ ’yee‑ ’gbu ‑za ’la ’lɛdulaa gban ‑o ’bhɛɛ‑ klɛ, ’bhɛɛ‑ ‑o zru maza klɛ do; ’bhɛɛ‑ ‑o waa ‑bhleŋgbeya faŋgan‑ ’ɛ ’na srɔpɛ ’ɛ ni, ’sani‑ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu a ‑jan ’ɛ ’lɛsɔle pleŋ‑.»

¹⁸«’E le ’la ꞊ya bhe, ’bhɛ ‑le ’ke ‑wa ‑gbɛnɛ ’la ‑yaa’ faŋgan‑ ’ɛ ’kpaale‑ ‑o ’trɛ ta ‑bhleŋgbe mu ’ɛ ’kpɛn ’wiiŋ‑ ’bhɛ ’le.»

2. ‑Jan plɛ mi: Babilɔni baayrɛ

¹’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ ’yrɛkpale ‑mlɛkɛ’ ’bhɛɛke do ma ’kee‑ da laflɛ’ ’yi. Faŋgan‑ ‑gbɛnɛ do ‑yaa ‑a ’kɔɔ; ’bhɛɛ‑ ‑a ‑lregbɛya ‑yrayra ’ɛ ’bhɛ ’trɛ ’ɛ ’kpɛn takaan‑ ’weŋ. ²‑E ‑gbekaan ‑a ‑weli’ ‑glɔɔ do ’yi dɔɔ:

«‑E ‑klalaa’, ‑e ‑klalaa’, Babilɔni 18.2 Mɛɛ ’ke mu pe Babilɔni ꞊kla wi ‑glɔɔn ’ɛ ’kpɛn gaanyrɛ ’le. ‑wa ‑gbɛnɛ ’ɛ ’klalaa.

‑E ꞊kla ’zina mu a ‑wa ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑kla ’ke ’zina ’triŋle‑ ’ɛ ’kpɛn ‑glɔɔn gaanyrɛ ’le;

’bhɛ ’pegee maannɛ‑ ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’kpɛn ‑glɔɔn gaanyrɛ ’le, ’bhɛɛ‑ maannɛ‑ mu ’la ’kpɛn ‑za ’laa sɔ mɛɛ ni, ‑e ‑kla ’mu ’kpɛn gaanyrɛ ’le ’ezin‑.

³‑Amasrɔyi, ’drunyan ta mu ’ɛ ’kpɛn ‑yanbhɔɔya ꞊kla ‑a ba, ’ali‑ ‑yaa’ ‑yanbhɔɔya ’flɛn ’ɛ ‑yoo ’kpɛn ꞊dia ’bhii ‑drɔɔ a mɛɛ dɛgbɛya gbɛɛn‑.

’Trɛ ta ‑bhleŋgbe mu ’ɛ ‑yanbhɔɔya ꞊kla ‑a ba, ’bhɛɛ‑ ’plɛɛgɔn‑ mu ’ɛ ꞊kla ’ke pɛzan mu ’le ‑yaa’ pɛ ‑lrele’ mu ‑bebeya ’ɛ ‑zayi’.»

3. ‑Jan yaga mi: Babilɔni ta ‑yrɛn

⁴’Bhɛɛ‑ ’ŋ ‑weli’ ‑bhɛɛke’ do ꞊maa ’ke ’bhɛ da laflɛ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ pe ’zi dɔɔ:

«’Mi a pɛ mɛɛ mu, ‑ka go ‑wa ’lɛɛ‑ ’kpee, ’kooko‑ ’ka ’laa nu ‑waa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’ke klɛlɛ, ’bhɛɛ‑ ’kooko‑ ‑o ta ‑klɔlɔɔ mu ’ɛ ’ke mu laa nu ’tɛnlɛ‑ ’ka ma.

⁵‑Amasrɔyi, ‑yaa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’pa gbɛ ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ, ’mu ‑dwa ’eke‑ ta ’bhii‑ zrɛ dɔgbɛya gbɛɛn‑ ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ laflɛ’ ma. ’Bhɛɛ‑ ‑a klɛza ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ‑zadwa ‑Waanbhaa’ ’kpee.

⁶‑E mɛɛ ‑bhɛɛke’ mu ꞊kwan ’eyɔɔle gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ‑kaa ’kun ’bhɛɛ‑ ’kungbɛya yɛkɛ‑ do ’kpɔ ’ɛ ’yi ’ezin‑; ’bhɛɛ‑ ‑kaa klɛza ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ’mu ‑la yɛkɛ‑ ’niina‑ ‑a ma ‑glɔɔn plɛ. ‑E ‑drɔɔ pɛyan‑ do ’la ꞊naa ’ka ni, ‑drɔɔ ‑glɔɔ ’la ‑glɔɔ ’yiya‑ ’bhɛ ni ‑glɔɔn plɛ ‑ka ’bhɛɛ‑ yɛkɛ‑ pɛyan‑ do na ‑a ni.

⁷‑Ya ’gbu ’tɔbhwa‑ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’kee‑ bo ‑yaa’ pɛ ‑lrele’ ’srɛ mu ’ɛ ’trɔnbhlele ma gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ‑ka ’bhɛɛ‑ yɛkɛ‑ ‑yrɛn ’pegee ’trɛbhɔ ’kpa ‑a ta.

‑Amasrɔyi ‑ya pe ’zi ‑a ’gbu ’kpee dɔɔ: ‹’Ŋ ’yaale‑ ‑o ’bhii‑ ‑bhleŋgbe le do gbɛɛn‑, ’naa ‑o ’ke glaanle do ’le, ’bhɛɛ‑ bheela za laa nu ’tɛnlɛ‑ ‑titi ’ŋ ma.›

⁸’Bhɛla‑ ‑zayile, ‑klɔlɔɔ’ mu ’lɛɛ‑ ’mu nu baalɛ ‑a ta ‑lɛyan’ do ’kpɔ: Ga ’pegee bhee la za, ’bhɛɛ‑ ‑gu.

’Bhɛɛ‑ ’tɛ nu ‑a ’kpacielɛ, ‑amasrɔyi Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’la ’bhɛ a ‑kpan ’a ‑balaa’ ’a ta ’bhɛ ‑o ’eglɔɔle.»

⁹’Ke ’bhɛ ꞊kla, ’trɛ ta ‑bhleŋgbe mu ’la ’kpɛn ‑yanbhɔɔya ꞊kla ‑a ba, ’bhɛ ’pegee ’ke ‑o ꞊bwa ‑yaa’ pɛ ‑lrele’ ‑trɔn ’srɛ ’ɛ ’bhlele‑ ma, ’ke ‑o ‑yrɛkpaa bhla ’la ba ‑wa ’ɛ ’kpacieyrɛ ’tɛgblɛn‑ ’ɛ ma; ‑o nu wisilɛ ’ke ‑woo ‑la ma janwo ‑a ba zayi’. ¹⁰‑O ‑gblaanlawo zii’ ‑a ta ‑yrɛn ‑gbɛnɛ ’ɛ ’lɛɛ, ‑o nu dulalɛ ’egbɔɔnle ‑a ma, ’ke ‑wa pe dɔɔ:

«’Ee ‑klɔlɔɔ’ maza! ’Ee ‑klɔlɔɔ’ maza! ’Ee, ’waa‑ ‑wa ‑gbɛnɛ Babilɔni ’ɛ, faŋgan‑ ma ‑wa ’ɛ!

‑Waanbhaa’ a ‑kpan ’ɛ ‑balaa’ ’e ta ‑lɛyan’ do ’kpɔ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ ‑gee’ ɛɛ!»

¹¹’Trɛ ta ’plɛɛgɔn‑ mu ’ɛ ’kpɛn nu wisilɛ ’ke ‑o ‑gbekan’ ’yee‑ Babilɔni ‑wa ’ɛ ‑zayi’, ‑amasrɔyi mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa nu ‑waa’ ’plɛɛ gɔnpɛ mu ’ɛ ’lɔlɛ‑ ’ezin‑ ‑titi: ¹²‑waa’ ‑can oo, waa ‑gɔli’ ’pu oo, waa vlɛnɛ‑ ‑za ‑glɔɔ mu oo, waa ‑gbɛɛfiŋ mu oo, waa sɔ ’plɛɛle‑ fɛɛfɛɛ oo, waa sɔ ’tɛn ‑klɛɛn’ ‑klɛɛn’ ’pegee ‑o sɔ ’la ꞊taan ’ke ‑wlɛnnɛ’ ‑buu’ mu ’le oo, ’bhɛɛ‑ waa sɔ ’tɛn ’wleŋwleŋ mu. ‑Yri mu ’la ’mu yele ‑yaa la ’mu ‑glɔɔn ’ɛ ’kpɛn oo; ’bhɛ ’pegee ‑o pɛ mu ’la ’kpɛn ꞊kla ’ke bie ’sɔnbhɛ‑ ’le oo, ‑o ‑ pɛ mu ’la ’kpɛn ꞊kla ’ke ‑yri ‑za ‑glɔɔ mu ’le oo, ’bhɛ ’pegee piibhɛ ’tɛn ’le oo, ’bhɛɛ‑ piibhɛ ‑zeze ’gbu ’le oo, ’bhɛ ’pegee vlɛnɛ‑ ’pu mu ’le. ¹³’Bhɛɛ‑ ‑ziɛn ba bhoyo‑ ‑gblɛn ’nrale‑ ’ɛ ‑glɔɔn ’ke mu oo, mɛɛ ’flɛ ’lre ‑yrɔn mu oo, ansansi mu oo, ’bhɛ ’pegee ansansi ‑gblɛn ’nrale‑ ‑glɔɔn plɛ ’la ‑o ’mu do sii miri, ’bhɛɛ‑ ‑wa ‑bhɛɛke’ do ’ɛ sii ansansi oo; ‑drɔɔ oo, ‑yrɔn oo, ble 18.13 Ble ’ɛ ’pwɛle‑ ‑o ’ke ‑mlɔ ’le. ‑O ’bluu klɛ ’yela‑ pii ’ɛ ’le. pii ’pegee ble bhɛ oo; ’bhɛɛ‑ dri mu ’pegee ‑bhlaa mu oo, wi ‑soo’ mu ’pegee gwledan ‑mazini ’mu oo; ’ali‑ lu ’pegee gwledanyrɛ nɔɔ‑ ‑kaso ’yi mu. ¹⁴’Woo‑ ’plɛɛgɔn‑ mu ’ɛ ’kpɛn pe Babilɔni ‑wa ’ɛ ni dɔɔ: «’Ee! Pɛ mu ’la ’lrɔ ‑yaa ’e ma, ’mu ‑jilaa, ’bhɛɛ‑ ’mu ’e pleŋgwa‑ ’e ma. ’Yaa‑ pɛ ‑lrele’ mu ’ɛ ’kpɛn ’pegee ’yaa‑ ‑naflo pɛ mu ’ɛ ’kpɛn ꞊nia ’e ’kɔɔ. ’Yaa nu ‑o yelɛ ‑li ‑titi.» ¹⁵’Plɛɛgɔn‑ mu ’la ꞊kla pɛzan mu ’le ’yee‑ Babilɔni ‑wa ’ɛ ta ‑waa’ yawo ’ɛ ma, ’mu nu ’mu ’pleŋgolɛ ‑a ma ’egbɔɔnle, ‑yrɛn ‑gbɛnɛ ’la nu baalɛ ‑a ta ’bhɛ ’lɛɛ ‑gblaan ’ɛ ’kɔɔ. ‑O nu ’wisilɛ ’ke ‑o ‑gbekan’ ’bhii‑ ‑woo bhee la. ¹⁶‑O nu ‑a pelɛ dɔɔ:

«‑Kasi’ ‑klɔlɔɔ’ maza! ‑Kasi’ ‑klɔlɔɔ’ maza! ‑Wa ‑gbɛnɛ ’la ‑baale’ ‑yaa ’ke sɔ ’plɛɛle‑ fɛɛfɛɛ, ’pegee sɔ ’tɛn ‑klɛɛn’ ‑klɛɛn’, ’bhɛ ’pegee ‑bhleŋgbe ta sɔ ’tɛn ’wleŋwleŋ mu ’yi; ’bhɛɛ‑ ‑a ‑baale’ ‑yaa’ ’ezin‑ ’ke ‑can ‑baa pɛ mu ’le, ’bhɛ ’pegee vlɛnɛ‑ ‑za ‑glɔɔ mu, ’bhɛɛ‑ ‑gbɛɛfiŋ mu ’yi.

¹⁷’Bhɛ ‑naflo ‑bebe mu ’la bhe ’mu ’kpɛn ’siɛla‑ ‑lɛyan’ do ’kpɔ!»

‑Batoŋ’ ’bhɔ mu ’ɛ ’kpɛn, ’bhɛ ’pegee wɛyi‑ ’taa ta ge mu ’ɛ ’kpɛn, ’bhɛɛ‑ ‑batoŋ’ ’yi yewo mu ’ɛ, ’bhɛ ’pegee mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn yewo wɛyi‑ ta; ‑o ’kpɛn ‑o pleŋgwa‑ Babilɔni ‑wa ’ɛ ma ’egbɔɔnle. ¹⁸‑O ‑wa ’ɛ ’kpacie ’tɛgblɛn‑ ’ɛ ’yele‑, ’ke ‑wa pele‑ ’eglɔɔle dɔɔ: «’Ee! ‑O sɔ ‑wa ’ɛ ‑dela gblaanya ’kpale Babilɔni ‑wa ’ɛ ma ɛɛ?» ¹⁹’Bhɛɛ‑ ‑o ’trɛbwe‑ ꞊sia, ’ke ‑o ’bhɛ ’klale ‑o wiiŋ‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o wisile ’ke ‑o ‑gbekan’ ’bhii ‑woo bhee ‑la, ’ke ‑wa pe dɔɔ:

«’Ee ‑klɔlɔɔ’ maza! ’Ee ‑klɔlɔɔ’ maza! ’Yee‑ ‑wa ‑gbɛnɛ ’lɛɛ‑ ’yela‑ ta ’bhɛɛ‑ ‑batoŋ’ mu ‑o mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ’kɔɔ wɛyi‑ ta, ’mu ꞊kla ’ke pɛzan mu ’le.

’Duŋ‑ ’yee‑ ‑wa ’ɛ ’siɛla‑ ‑lɛyan’ do ’kpɔ.»

²⁰’Duŋ‑ ’ka mu laflɛ’ ’yi mu, ’ka zrukpaale klɛ! ‑Waanbhaa’ a mɛɛ ’weŋ mu oo, Krisi a winbɔwo mu oo, ’bhɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu, ’ka ’kpɛn zrukpaale klɛ ’ezin‑!

‑Amasrɔyi ‑Waanbhaa’ a ‑kpan ’ɛ ‑balaa’ Babilɔni ‑wa ‑gbɛnɛ ’ɛ ta, ‑e ‑za ’yɔɔ‑ mu ’la ꞊kla ’ka ni ’mu ‑zayi’!

4. ‑Jan yiziɛ mi: Babilɔni ’siɛyrɛ‑

²¹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑mlɛkɛ’ ‑glɔɔ do vlɛ ‑kpuŋ ‑gbɛnɛ do ’sile, ’bhɛ ’yaa‑ ’bhii‑ pɛbhɛ zɔn ‑wee ‑gbɛnɛ do gbɛɛn‑. ‑E ’bhɛ vlɛ ‑kpuŋ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’silawoa, ’kee‑ ’bhɛ blinle‑ wɛyi‑ ’ɛ ba ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ:

«‑O nu Babilɔni ‑wa ‑gbɛnɛ ’ɛ ’klaalɛ‑ ‑lɛyan’ do ’kpɔ faŋgan‑ ma gɔnɛ‑ ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ ‑gee’ ‑a ma, ’bhɛɛ‑ waa nu ‑a yelɛ ‑li ’sekeseke.

²²Waa nu ‑gitari ‑glɔɔn gwe dɛ wli mu malɛ ‑li ‑titi ’bhi ba, waa nu ’srokpawli mu malɛ ‑li ‑titi; ’bhɛɛ‑ waa nu ‑klɛloŋ’ ’pɛnwli‑ mu, ’pegee ‑gofɛn’ ’pɛnwli‑ mu malɛ ‑li ’ezin‑ ‑titi.

’Bhɛɛ‑ waa nu gbɛ ma yewo mu ’kedo‑ ’kpɔ ’yelɛ‑ ’ezin‑ ‑li ‑titi, ’bhɛ ’pegee waa nu pɛbhɛ zɔnwli mu malɛ ‑li ‑wee ’yi ’e ba ‑gɛ ‑li ‑titi.

²³Waa nu ‑laŋbha ’bhile‑ yelɛ ’e ba ‑gɛ ‑li.

’Bhɛɛ‑ waa nu le drɛɛ ’pegee ‑a ‑nɔɔ ’weli‑ malɛ ’e ba ‑gɛ ‑li.

‑Amasrɔyi ’yaa‑ ’plɛɛgɔn‑ mu ’ɛ ’mu ‑le ‑yaa mɛɛ gblaan mu ’le ’trɛ ta. ’E ’si mu ’ɛ ’kpɛn ’yinia‑ ‑yaa’ ’srɔn maza mu ’ɛ ’le.»

²⁴’Bhɛ trala ’ezin‑, ‑amasrɔyi ‑o ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu, ’pegee ‑o ‑yaa’ mɛɛ ’weŋ mu ’la ꞊dia, ‑o mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ꞊dia ’trɛ ta, ’mu ’kpɛn yiɛn ’ɛ ‑klalaa’ ’trɛ ma ’bhi ‑la ba.

5. ‑Jan ’soo mi: ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ ma ’sro ꞊lwa mi

¹’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ ‑weli’ do male‑ ’ke ’bhɛ laflɛ’ ’yi, ’bhɛ ’yaa‑ ’bhii‑ ‑zamaa’ ’srɛ ‑gbɛnɛ do ‑weli’ gbɛɛn‑, ’ke ‑ya pe dɔɔ:

«Aleluya!

’Bhɛ ’yi ‑le dɔɔ: ‑Ka ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ! ’Yele‑ mɛɛ go ‑za ’yi, ’bhɛɛ‑ ’tɔbhɔleya ’pegee ‑glɔɔya’ ‑o ’yela‑ pɛ ’le!

²‑Amasrɔyi, ‑e ’kitikan wlan ma, ’bhɛ ’pegee ‑lɛdɔɔleya ‑la ma!

‑E ‑kpan ‑balaa’ ’gwlɛn ‑wɛɛ le ’la ’yaa‑ ’trɛ ta mɛɛ mu ’ɛ ’siɛ zii’ ’ke ’bhɛ a ‑yanbhɔɔya ’flɛn ’ɛ ’le ’bhɛ ta,

’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ’krowoa‑ ’bhɛ a yewonɛ mu ’ɛ dɛza ’yi.»

6. ‑Jan ’srwado‑ mi: ’Seŋgoza ’sro ꞊lwa mi

³’Bhɛ blaan, ’ke ‑wa pe gbɛ plɛ mi wole‑ ’ezin‑ dɔɔ:

«Aleluya!

‑Ka ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ ma ’srokpa! Babilɔni ‑wa ’ɛ ’kpacieyrɛ nɔɔ‑ ’tɛ ‑gblɛn ’ɛ nu ‑wlɛnlɛ’ ‑zɔn ’pegee yikpɛnsee ta!»

⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’gwlaan‑ gblaan mia do bhɛ yiziɛ ’ɛ ’pegee pɛ ‑yrɛ male yiziɛ ’ɛ ‑woo ’kpɔ zɛnle‑ ’trɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑Waanbhaa’ gbale‑, ’ke ‑a yaale ‑o ‑yaa’ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ta; ’ke ‑wa pe dɔɔ:

«Amiina! Aleluya!»

7. ‑Jan ’srwaplɛ‑ mi: ’Seŋgoza ’sro Plɛ mi

⁵’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ‑weli’ ’bhɛɛke do dale‑ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’a ’pele dɔɔ:

«‑Waanbhaa’ a yewonɛ mu ’ɛ, ’bhɛ ’pegee ’ka mu ’la gblaan ‑a ‑lɛɛ,

’ka mu mɛɛ gblaan ’pegee mɛɛ ’fiɛntrɔnnɛ mu, ’ka ’kpɛn ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ!»

‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ‑yaa’ le drɛɛ dɔyrɛ nɔɔ‑ ’fɛti ’ɛ ba jan

⁶’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ ‑zamaa’ ’srɛ do ‑weli’ ‑glɔɔ do male‑. ’Bhɛ ‑weli’ ‑glɔɔ ’ɛ ’yaa‑ ‑we ’zi ’bhii‑ wɛyi‑ ’pɔɔ baawli gbɛya gbɛɛn‑, ’bhɛ ’pegee ‑gblaŋ’ ’pɛɛwli‑ gbɛya gbɛɛn‑ ’ke ‑ya pe dɔɔ:

«Aleluya!

‑Amasrɔyi ‑kɔɔa’ Mɛɛzan Waanbhaa’ ’Seŋkpɛnzan ’ɛ ‑yalaa’ ‑yaa’ ‑bhleŋgbeya ’ɛ ’yi.

⁷‑Kɔɔ’ zrukpaale klɛ, ’bhɛ ’pegee ‑kɔɔ’ klɛ zrukpaa’ ‑gbɛnɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ!

‑Amasrɔyi, *‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ‑yaa’ le drɛɛ dɔ yi ’ɛ ꞊bhwa, ’bhɛɛ‑ ‑a na drɛɛ ’ɛ ’lɛmagaanle ‑o ‑a ni.

⁸‑O sɔ ’pu ‑yrayra fɛɛfɛɛ do ‑naa ‑a ni ’kaa ‑e ‑ya ‑baa’ ’bhɛ ’yi.»

’Bhɛ sɔ ’pu ‑yrayra ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ a mɛɛ ’weŋ mu ’ɛ ‑o klɛza ‑lɛdɔɔle mu ’ɛ ’le.

⁹‑Mlɛkɛ’ ’ɛ pe ’ŋ ni ’kaa ’an yɔɔndɛ dɔɔ: «‑O mɛɛ ’la zan mu ‑siila ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ‑yaa’ le drɛɛ dɔyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ pɛbhle ’ɛ ma, ’bhɛ zan mu a pɛ ‑yinra’.» ’Bhɛɛ‑ ‑ya ꞊pia ’ŋ ni ’ezin‑ dɔɔ: «‑Jan ’lɛɛ‑ ’bhɛ ‑o ’ke ‑Waanbhaa wojan ‑kpɔsɔɔ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’le.»

¹⁰’Bhɛ klɛlɛ ’tɛ, ’ke ’ŋ baale’ ’ŋ ’kpɔ ta ’yee ‑mlɛkɛ’ ’ɛ gaan ma, ‑a gba zayi’ ’ŋ ’kɔɔ, ’duŋ‑ ‑e pe ’ŋ ni dɔɔ: «’Yaa ’bhɛ klɛlɛ, ’mi ‑o yewonɛ ’le ’bhii‑ ’bhi gbɛɛn‑ ’ezin‑, ’bhii‑ ‑kɔɔ’ nɛɛnɛ‑ mu ’la ’kpɛn ‑o Zesu ’srɛya‑ klɛ ’zi ’mu gbɛɛn‑. ‑Waanbhaa’ do ‑kplɛn ‑le ’ke gba pɛ ’le!»

Wlan ’ɛ ni, Zesu wlan ’la ‑zrɔnna, ’bhɛ ‑le ‑Waanbhaa’ ‑lɛlajanwole ’ɛ kli ’ɛ ’le.

‑DAŊ’ MA ‑YRƐ ZI YELE ’SRWAPLƐ‑

1. ‑Yrɛ zi yele‑ ꞊lwa mi: Wi ‑soo’ ’pu do ta mi

¹¹’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ laflɛ’ ’ɛ ’liigole yele‑, ’bhɛɛ‑ wi ‑soo’ ’pu do ‑pwɛla ‑a ‑yi. Mɛɛ ’la zan ’sanle‑ ‑yaa ‑a ta ‑o ‑yaa ’bhɛ sii ‹Zru do Zan ’pegee Wlan Zan›. ‑E ’kitikan, ’bhɛɛ‑ ‑e gwledan mɛɛ ‑yɔɔ mu ba ‑lɛdɔɔleya ‑la ma. ¹²‑A ‑yrɛbhɛ’ mu ’ɛ ’yaa‑ bhi ’bhii‑ ’tɛ nrɛ ‑bhigbɛya gbɛɛn‑; ’bhɛɛ‑ ‑bhleŋgbe ŋgblo ma ’faa ‑bebe ’yaa‑ ‑a ŋgblo. ’Tɔ ’la ’bhɛ yɔɔndɛle ‑yaa ‑a ma, mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑yaa ’bhɛ dɔ ’ke yaa ’e go ’yee‑ do ‑kplɛn ba. ¹³’Bhɛɛ‑ dunɛ‑ ’la ’yaa‑ ‑a ta, ’bhɛ ’kpɛn ’tranle‑ ‑yaa ’ke yiɛn ’le. ‑A ’tɔ ‑le ‑yaa: «‑Waanbhaa’ a ‑Jan.» ¹⁴Laflɛ’ ’yi gwledan mu ’ɛ gbaanle ‑yaa ‑a zi wi ‑soo’ ’pu mu ta. ‑O ’kpɛn tapɛ mu ’ɛ klɛle ‑yaa ’ke sɔ ’pu ’peŋpeŋ ’lrele‑ mu ’le. ¹⁵‑Gɔkuŋ’ ’lɛle‑ do ‑yaa da ‑a ‑lii; ‑e nu gwledanlɛ ’trɛ ta ’si mu ’ɛ ba ’bhɛɛ‑ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑a ’seŋgo‑ ’ke ‑o ‑le. ‑E nu ‑o ‑lɛdɔɔlɛ faŋgan‑ ma piibhɛ ’beni do ’le ’a ’kɔɔ. ‑E nu ’Seŋkpɛnzan ‑Waanbhaa’ a yran ‑yɔɔ’ ’ɛ zrɔnlɛ ‑o ni ‑o ’taanlele ’bhii‑ ’ke ‑woo ‑drɔɔ bhaa ’ɛ ’yigo‑ ’zi bhla ’la ba ‑wa taan ‑o gaan ’le gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ‑drɔɔ ’yigo‑ ‑gluu ’ɛ ’yi. ¹⁶’Tɔ do yɔɔndɛle ‑yaa ‑a ta dunɛ‑ ’ɛ ta, ’bhɛ ’pegee ‑a ‑gblo ’ɛ ma, ’bhɛ ’yaa‑ dɔɔ:

«‑Bhleŋgbe mu a Bhleŋgbe, Mɛɛzan mu a Mɛɛzan.»

2. ‑Yrɛ zi yele plɛ mi: ‑Mlɛkɛ’ do ‑o ‑yretɛbhɛ ’ɛ ’yi

¹⁷’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ ‑mlɛkɛ’ do dulale yele‑ ‑yretɛbhɛ ’ɛ ’yi. ’Bhɛ ‑gbekaan ’eglɔɔle maannɛ‑ mu ’la ’kpɛn ’yaa‑ ’si laanima laflɛ’ ’yi ’mu ni ’ke ‑ya pe dɔɔ: «‑Ka nu ’ka ’lɛkpa ’eke‑ ta ‑Waanbhaa’ a pɛbhle ‑gbɛnɛ ’ɛ ma! ¹⁸’Kooko‑ ‑bhleŋgbe mu oo, ’srwase ‑kuŋlii mu ’pegee ’srwase mu oo, wi ‑soo’ mu ’pegee ’mu ta mu oo, bhaaplɛŋ mu ’ɛ ’kpɛn, lu mu ’pegee ꞊klɔ mu oo, ’bhɛɛ‑ mɛɛ gblaan mu ’pegee mɛɛ ’fiɛntrɔnnɛ mu, ‑ka ‑o ’kpɛn ’bhle.»

3. ‑Yrɛ zi yele yaga mi: Srɔpɛ ’ɛ ’pegee ‑yaa’ bhla ma ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ

¹⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’ŋ srɔpɛ ’ɛ ’pegee ’trɛ ta ‑bhleŋgbe mu ’ɛ, ’bhɛɛ‑ ‑waa’ gwledan mu ’ɛ ’yele. ‑O ‑lɛkpale ‑yaa’ ’eke‑ ta gwledanle ’kaama‑ mɛɛ ’la zan ’sanle‑ ‑yaa wi ‑soo’ ’pu ’ɛ ta ’bhɛ ’pegee ’bhɛ a gwledan mu ’ɛ ba.

²⁰’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ‑o srɔpɛ ’ɛ ’pegee bhla ma ‑lɛla’ janwo mi ’ɛ ’kunle. ’Bhɛ bhla ma ‑lɛla’ janwo mi ’ɛ ’yaa‑ ’sɔle‑ maza mu klɛ ’zi ’yee‑ srɔpɛ ’ɛ ’yrɛ ꞊la. ‑A gbɛswa‑ mɛɛ ’la zan mu srɔpɛ ’ɛ ‑yaa’ ’tɔɔmasie ’ɛ ꞊kpaa ’mu ma, ’bhɛ ’pegee ’ke ’mu ’yaa‑ ’yee‑ srɔpɛ ’ɛ bhɔɔma ‑yrinɛ’ ’ɛ gba ’mu ‑yinile ta. ‑Woo plɛ ’kpɛn ‑blinna ‑o ‑yrɛ male mu ’ɛ ’le ’tɛ ‑bhlalii ’ɛ ’pegee ’sɛkɛ ’tɛ ‑yansaan ’ɛ ’yi. ²¹‑O mɛɛ ‑vin mu ’ɛ ꞊dia ’ke ‑gɔkuŋbhɛ ’la ’yaa‑ da ’zi wi ‑soo’ ’pu ta mi ’ɛ ’lii ’bhɛɛ‑ ’le. ’Bhɛɛ‑ maannɛ‑ mu ’ɛ ’kpɛn kpɛdwa‑ ‑o wi ’ɛ ’bhlelele.

4. ‑Yrɛ zi yele yiziɛ mi: ‑O mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’yrela‑ lɛɛ ’waa do ta

¹’Bhɛ gole ‑a ‑yi, ’ke ’ŋ ‑mlɛkɛ’ do zinale yele‑ ’kee‑ da laflɛ’ ma. ‑Gluu ’trole‑ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛ ’gborobhɛ ’ɛ ’pegee piibhɛ kpɛlɛ‑ ‑gbɛnɛ do ‑yaa ‑a ’kɔɔ. ²‑E mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊kwan ‑a ’kɔɔ. ’Bhɛ mlɛ ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke mlɛ gwe ’la ’bhɛ ‑o ’zina mu a ‑kuŋlii ’le, ’bhɛ ’pegee ‑Setran’ ’le. ’Bhɛɛ‑ ‑mlɛkɛ’ ’yee‑ mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’yrela‑ ’ke piibhɛ kpɛlɛ‑ ’le lɛɛ ’waa do ta (1.000). ³’Bhɛɛ‑ ’ke ‑ya blinle‑ ‑gluu ’trole ‑gbɛnɛ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’bhɛ bhɛ bɔle‑ ‑a ta; ’bhɛ blaan ’ke ‑ya gbɛblaan ‑tɔɔmasie ’ɛ blɔɔle‑ ’bhɛ ‑gluu ’trole ‑gbɛnɛ ’ɛ lii ’ɛ ta, ’kooko‑ waa sɔ ‑a ‑liigole, ’bhɛɛ‑ ’kooko‑ ’yee‑ mlɛ gblɔ ‑gbɛnɛ ’ɛ yaa sɔ ’trɛ ta ’si mu ’ɛ ’yinilɛ ’ezin‑, ’sani‑ lɛɛ ’waa do ’ɛ (1.000) ’kanle‑ pleŋ‑. ’Ke ’bhɛ lɛɛ ’waa do (1.000) ’ɛ ꞊kaan, ‑a lɛdulale ‑o ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ dɔɔ ‑o ’ploo ‑a ma ’waati sa.

5. ‑Yrɛ zi yele ’soo mi: ‑Setran’ ‑baliwoyrɛ

⁴’Bhɛ blaan ’ezin‑, ’ke ’ŋ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ke mu yele‑. Mɛɛ ’la zan mu yaale ‑yaa ’mu ta, ‑o ’kitikan ’seŋ ꞊naa ’mu ni. ’Bhɛɛ‑ ‑o mɛɛ ’la zan mu ꞊dia ’mu a Zesu ’srɛya‑ klɛle ma, ’bhɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ a ‑Jan ’ɛ ’wole‑ ma mɛɛ mu ni, ’bhɛɛ‑ mɛɛ la zan mu laa srɔpɛ ’ɛ ’pegee ‑a bhɔɔma ‑yrinɛ’ ’ɛ gbalɛ, ’ke waa ’yee‑ srɔpɛ ’tɔɔmasie ’ɛ ’kpalɛ‑ ‑o ‑mlɛlii’ ’pegee ‑o ’kɔɔlaalii, ’ŋ ’bhɛ zan mu ’ɛ ’kpɛn lii mu ’ɛ ꞊ya. ‑O ‑bwela gale ba, ’bhɛɛ‑ ‑o ’pegee Krisi ‑yalaa’ ‑bhleŋgbeya ’yi lɛɛ ’waa do (1.000) ta. ⁵’Duŋ‑ mɛɛ gbaa ‑vin mu ’ɛ ’mu ’laa bwelɛ gale ba ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ lɛɛ ’waa do (1.000) ’ɛ ’yanle‑ ma. ’Bhɛ ‑le ꞊kla ’ke mɛɛ gbaa mu ‑bwele’ gale ba ꞊lwa mi ’ɛ ’le. ⁶Mɛɛ ’la zan mu ꞊kla ’bhɛ gbaa mu bwele gale ba ‑lwa mi ’ɛ ba, ‑waa pɛ ‑yinra’ ’dɛ! ‑Waanbhaa’ ‑o ꞊kpaa ’edaŋma ‑yaa pɛ ’le. Ga gbɛya plɛ mi ’ɛ 20.6 ’Bhɛ ‑le mɛɛ blinle ’ɛ ’tɛ ‑gluu gbɔɔn ’trole‑ ’ɛ ’yi, ’bhɛ ’pegee ’tɛ ‑bhlalii ’ɛ ’yi ’le. ’bhɛ ’laa nu ‑za ’kedo‑ ’kpɔ klɛlɛ ‑li ‑o ni. ‑O nu klɛlɛ ‑Waanbhaa’ ’pegee Krisi a ’sraka ’lɛna‑ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑o ’pegee Krisi nu yaalɛ ‑bhleŋgbeya ’ɛ ’yi ’woo lɛɛ ’waa do (1.000) ’ɛ ta.

‑Setran’ ’pegee ‑yaa’ gwledan mu ’ɛ ‑baliwoyrɛ

⁷’Bhɛ lɛɛ ’waa do (1.000) ’ɛ ’kanle‑ blaan, ‑o nu ’ploolɛ‑ ‑Setran’ ma, ’bhɛɛ‑ ‑e pwɛ ‑yaa’ ‑kaso ’ɛ ’yi. ⁸‑E nu gelɛ ’si mu ’la ’kpɛn ‑o ’trɛ zeŋ yiziɛ ’ɛ ta ’mu ’yiniyrɛ nɔɔ‑. ’Bhɛ ’si mu ’ɛ ’tɔ ‑le Gɔgi ’pegee Magɔgi ’le. 20.8 Ezekiɛli a ’Sɛwɛ 38‑39. Gɔgi ’pegee Magɔgi ‑o ‑we ’zi ’ke ’trɛ ta ’klɛɛn mu ’ɛ ’kpɛn ’yi mu ‑la ‑le; waa sɔ ‑o ‑nɔɔle’ ’bhii‑ ‑yrɛntrɛbhɛ mu gbɛɛn‑. ‑E nu ‑o ’kpɛn ’lɛkpalɛ ’eke‑ ta gwledanle ’kaama‑. ‑Woo ’ebebele ’bhii‑ wɛyi‑ ’lɛ ma ‑yrɛntrɛbhɛ gbɛɛn‑. ⁹‑O ’saa ’ɛ ‑woo zan ’trɛ ta yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ‑woo zan ’mliŋgolɛ ‑Waanbhaa’ a mɛɛ ’weŋ mu ’ɛ ’pegee ‑yaa’ ‑wa ’la ‑za sɔ ‑a ni ’egbɛnɛle ’mu zi. ’Duŋ‑ ‑woo ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ bhe oo, ’ke ’tɛ do dale‑ laflɛ’ ’yi, ’ke ’bhɛ ‑o ’kpɛn ’kpaciele ‑wiao! ¹⁰’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’yee‑ ’zina mu ta gwlɛn ’la ’yaa‑ mɛɛ mu ’yini zii’, ‑wa ꞊kwan, ’bhɛɛ‑ ‑wa ‑blinna ’tɛ ‑bhlalii ’pegee ’sɛkɛ ’tɛ ’ɛ ’yi. Srɔpɛ ’pegee bhla ma ‑lɛla’ janwo mi ’ɛ ’mu ‑o ’bhɛɛ‑ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ‑sɔ. ‑O nu ‑yrɛnbhlelɛ ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ ye ‑yrekpaa’ ’pegee ‑bi zi, ’bhɛ ’pegee ‑zɔn ’pegee yikpɛnsee ta.

6. ‑Yrɛ zi yele ’srwado‑ mi: ‑daŋ’ ma ’Kiti

¹¹’Bhɛ gole ‑a ‑yi, ’ke ’ŋ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ‑gbɛnɛ ’pu do ’pegee ’bhɛ ta mi ’ɛ ’yele. ’Trɛ ’pegee laflɛ’ blasaan‑ ‑a ‑lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ’mu ’truŋwoa꞊ ’feŋfeŋ, ’bhɛɛ‑ waa nu ’mu yelɛ ’ezin‑ ‑titi. ¹²’Bhɛ blaan ’ezin‑, ’ke ’ŋ mɛɛ gbaa mu ’ɛ ’yele: mɛɛ gblaan mu ’pegee mɛɛ ’fiɛntrɔnnɛ mu; ‑o ’kpɛn dulale ‑yaa ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’lɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ‑o ’sɛwɛ kpo mu ‑liiploola. ’Bhɛɛ‑ ‑o ’sɛwɛ kpo ‑bhɛɛke’ do ‑liiploola ’ezin‑: ’bhɛ ‑le ‑yaa ’ke ‑Waanbhaa’ ba bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ’ke ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma, ’bhɛ a ’sɛwɛ kpo ’ɛ ’le. ’Bhɛɛ‑ mɛɛ mu ’ɛ ‑o ‑za mu ’la ’kpɛn ꞊kla ‑o gale ‑lɛɛ, ‑woo ‑o ’kitikaan ’ke ’bhɛ ’lɛbɛŋgole klɛ ‑o klɛza mu ’ɛ ’le, ‑o klɛza mu ’la yɔɔndɛle ‑yaa ’bhɛ ’sɛwɛ kpo mu ’ɛ ’yi. ¹³’Bhɛ klɛle ’tɛ, mɛɛ ’la zan mu ‑gaa wɛyi‑ ’ɛ ba, wɛyi‑ ’mu ’kpɛn ’pwɛla‑, ’bhɛɛ‑ ‑yoo ‑naa. ’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, ga ’pegee gbaa mu a ‑wa ’ɛ ‑o mɛɛ ’la zan mu ꞊kwan, ‑o ’mu ’kpɛn ’pwɛla‑. ’Bhɛɛ‑ ‑o ’bhɛ zan mu ’ɛ ’kpɛn do do ’kitikaan ‑o klɛza mu ’ɛ ma. ¹⁴’Bhɛ blaan, ’ke ‑o ga ’pegee gbaa mu a ‑wa ’ɛ blinle‑ ’tɛ ‑bhlalii ’ɛ ’yi. ’Bhɛ ’tɛ ‑bhlalii ’la bhe ’bhɛ ‑le ’ke gale plɛ mi ’ɛ ’le. ¹⁵Waa mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’tɔ ‑yɔɔndɛle ’yelɛ‑ ‑Waanbhaa’ ba bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ’ke ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ a ’sɛwɛ ’ɛ ’yi, ‑o ’bhɛ zan ’ɛ ‑blinna ’tɛ ‑bhlalii ’ɛ ’yi.

7. ‑Yrɛ zi yele ’srwaplɛ‑ mi: Laflɛ’ drɛɛ ’pegee ’Trɛ drɛɛ

¹’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ laflɛ’ drɛɛ ’pegee ’trɛ drɛɛ yele‑. ‑Amasrɔyi laflɛ’ gwe ’pegee ’trɛ gwe ’ɛ ’mu ’truŋwoa꞊, ’bhɛɛ‑ wɛyi‑ ’laa ‑yaa ‑li ‑titi. ²’Bhɛɛ‑ ’ŋ ‑Waanbhaa’ a ‑wa ’ɛ ꞊ya, Zeruzalɛmu ‑wa drɛɛ ’ɛ. ‑E ‑daa ‑Waanbhaa’ ba laflɛ’ ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑zinaa’ ’trɛ ma. ‑A ‑lɛmagaanle le ‑yaa ’bhii‑ le drɛɛ ’la ’bhɛ ‑baala ’ke ‑woo ge ’zi ‑a dɔlɛ ‑a ‑nɔɔ ’ɛ ba. ³’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ’ŋ ‑weli’ ‑glɔɔ do male‑ ’ke ’bhɛ da ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ pe dɔɔ: «‑Ka ’ka ’yrɛkpa ‑gɛ doo, ‑Waanbhaa’ gbayrɛ ’weŋ ’ɛ ‑yoo bhaaplɛŋ mu pleŋ‑ ’saanigɛ! ‑E nu bolɛ ‑o pleŋ‑, ’bhɛɛ‑ ‑o nu klɛlɛ ‑yaa’ pɛ ’le. ’Bhɛɛ‑ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu nu klɛlɛ ‑o ba. ⁴‑E nu ‑o ‑yrɛyi’ mu ’ɛ ’kpɛn golɛ ‑o ‑yrɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ ga ’pegee bhee ’kpale‑ laa nu klɛlɛ ‑li, ’bhɛ ’pegee waa nu ‑gbekanwli malɛ ’ezin‑ ‑li, ’bhɛɛ‑ ‑yrɛn mu laa nu klɛlɛ ‑li. ‑Amasrɔyi ’drunyan gwe ’ɛ ’bhɛ ’truŋwoa꞊, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’laa ‑o ‑li ye.»

⁵Mɛɛ ’la zan yaale ‑yaa ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ta ’bhɛ pe dɔɔ: «‑Ka ’ka ’yrɛkpa ‑gɛ doo, ’ŋ pɛ mu ’kpɛn klɛ gbɛ drɛɛwo ’zi ’edrɛɛle.» ’Bhɛɛ‑ ‑ya ꞊pia ’ŋ ni dɔɔ: «‑A yɔɔndɛ dɔɔ: ‹’Ŋ ’yoo ‑jan mu ’la ’wo zii’ ’e ni ‑gɛ bhe ‑woo ’ke wlan kpataakpa ’le, ’bhɛɛ‑ mɛɛ sɔ ’e ’kpale ‑o ‑yi›.»

⁶’Bhɛ blaan, ’ke ‑ya pele‑ ’ezin‑ dɔɔ: «‑E ‑yaan ’tɛ! ’Mi ‑le ’ke Alifa ’pegee Omega ’le, ’bhɛ ’yi ‑le dɔɔ: ‹‑Za zisanyrɛ ’pegee ‑za ’lɛyanyrɛ›. ’Ke ‑yi ’mi ‑lrɔ ‑o mɛɛ ’la zan dɛ ’zi, ’mi nu mi yi nalɛ ’bhɛ zan ’ɛ ni bhaama, ’bhɛ ‑yi ’ɛ da tɔ ŋgblo ’la ’yi ’bhɛ ’yi ‑yi ’ɛ ‑si na mɛɛ ni. ⁷’Ke mɛɛ ’la zan ’seŋgwa‑ ’ke ‑Setran’ ’le, ’bhɛ zan nu pɛ mu ’la bhe ’mu ‑la srɔɔwolɛ ’mi ’kɔɔ. ’Mi nu klɛlɛ ’bhɛ zan a ‑Waanbhaa’ ’le, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ zan nu klɛlɛ ’ŋ ’nɛ ’le. ⁸’Duŋ‑ ‑gblaannii’ mu oo, mɛɛ ’la zan mu laa ‑o kpa ’mi ’yi oo, mɛɛ ‑yɔɔ’ mu oo, mɛɛ dɛ mu oo, ‑yanbhɔɔya dɛ mu oo, ’srɔnnii mu oo, yogba mu oo ’bhɛ ’pegee bhlanii‑ mu ’kpɛn, ‑o ’kpɛn geyrɛ nu klɛlɛ ’ke ’tɛ ‑bhlalii ’papa ’pegee ’sɛkɛ ’tɛ ‑yansaan ’mu ‑la ‑le. ’Bhɛ ‑le ’ke gale plɛ mi ’ɛ ’le.»

Zeruzalɛmu ‑wa drɛɛ

⁹’Bhɛ blaan, ‑klɔlɔɔ’ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’yaa‑ ‑mlɛkɛ’ ’srwaplɛ‑ ’la ’kɔɔ ’paa ’srwaplɛ‑ ’yi bhe, ’bhɛ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ do ꞊nwa ‑a pelɛ ’ŋ ni dɔɔ: «Nu ‑gɛ doo, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu le drɛɛ ’ɛ zrɔnlɛ ’e ni, *‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ’na drɛɛ ’ɛ.»

¹⁰‑Waanbhaa’ Lii ’ɛ ‑zinaa’ ’ŋ ta, ’bhɛɛ‑ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ‑ja ’ŋ ’le vlɛ gɔɔn ‑gbɛnɛ ’trole‑ do wiiŋ‑. ’Bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑Waanbhaa’ a ‑wa ’ɛ zrɔnle‑ ’ŋ ni, Zeruzalɛmu ‑wa ’la da ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu ba laanima, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ zinaa’ ’trɛ ma bhe. ¹¹‑Waanbhaa’ a ‑lreleya ’ɛ ’bhɛ ’yaa‑ ‑bhi ’zi ‑a ta ’bhii‑ ’tɛbhile gbɛɛn‑. ‑A ‑bhigbɛya ‑yrayra ’ɛ ’yaa‑ ’bhii‑ vlɛnɛ‑ ‑za ‑glɔɔ ’pu ’peŋpeŋ do; ’bhii‑ zasipe ’bhigbɛya ’ɛ gbɛɛn‑. ’Bhɛɛ‑ ‑a ‑yrɛ ta ‑yaa bhi ’bhii‑ vlɛnɛ‑ ‑za ‑glɔɔ ’la ‑o ’bhɛ sii krisitali. ¹²’Fɛgwlɛ‑ ’trole‑ ‑gbɛnɛ do dɔle ‑yaa ’yee‑ Zeruzalɛmu ‑wa drɛɛ ’ɛ zi, ’bhɛ ’lii ’yaa‑ vu ta plɛ, ’bhɛɛ‑ ‑mlɛkɛ’ vu ta plɛ ‑yaa ’bhɛ ’fɛgwlɛ‑ ‑lii vu ta plɛ ’ɛ gooba. Izraɛli ‑gbaa vu ta plɛ ’ɛ ’tɔ mu ’ɛ yɔɔndɛle ‑yaa ’woo‑ ’fɛgwlɛ‑ ‑lii vu ta plɛ ’ɛ ta. ¹³‑A ‑lii yaga ‑yaa ‑yretɛbhɛ ‑wlɛnyrɛ’ nɔɔ‑, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑lii ’bhɛɛke yaga ‑yaa ‑tre ’faŋgayi. ’Bhɛɛ‑ ‑a ‑lii ’bhɛɛke yaga ‑yaa wɛyi‑ ba ‑yrɛ ta; ’bhɛɛ‑ ‑a ‑bhɛɛke’ yaga ‑yaa ‑yretɛbhɛ baayrɛ nɔɔ‑. ¹⁴’Fɛgwlɛ‑ ’la ’yaa‑ ’yee‑ Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ zi, ’bhɛ gaan ’ɛ bɔle ‑yaa vlɛ vu ta plɛ ‑la ta; ’bhɛɛ‑ ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ‑yaa’ winbɔwo mu vu ta plɛ ’ɛ ’tɔ mu ’ɛ yɔɔndɛle ‑yaa ’mu vlɛ vu ta plɛ ’ɛ ’mu ‑la ta.

¹⁵‑Mlɛkɛ’ ’la ’yaa‑ ‑janwo’ zii’ ’ŋ ni, pɛdanpɛ do ‑yaa ’bhɛ ’kɔɔ, ’bhɛ ’yaa‑ ’ke ‑can togɔ do ’le. ‑E ‑yaa zan ‑wa ’ɛ ’pegee ‑a ‑lii mu ’ɛ, ’bhɛɛ‑ ‑a zi ’fɛgwlɛ‑ ’ɛ ’mu danlɛ. ¹⁶‑Wa ’ɛ zeŋ ‑yaa yiziɛ, ‑a gbɔɔnya oo, ‑a ‑laata’ oo, ‑a ’troleya laanima oo, ’mu ’kpɛn ’yaa‑ do. ‑Mlɛkɛ’ ’ɛ ‑wa ’ɛ ‑daan ‑a ’kɔɔ togɔ ’ɛ ’le: ‑a gbɔɔnya ’ɛ ’yaa‑ ’kilo ’waa plɛ ’ke ’kilo ‑kɛmɛ yiziɛ (2.400). ‑A gbɔɔnya ’pegee ‑a ‑laata’, ’bhɛɛ‑ ‑a ’troleya ’ɛ ’kpɛn ’yaa‑ do. ¹⁷’Bhɛɛ‑ ‑mlɛkɛ’ ’fɛgwlɛ‑ ’ɛ ‑daan ’ezin‑: ‑a ’troleya ’ɛ ’yaa‑ mɛtrɛ mia yaga ’bhɛ vu ta plɛ (72), ’bhii‑ bhaaplɛŋ mu a pɛ pɛdangbɛya ’ɛ gbɛɛn‑. ¹⁸’Yee‑ ’fɛgwlɛ‑ ’la dɔle ‑yaa Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ zi ’bhɛ ’yaa‑ ’ke vlɛnɛ‑ ‑za ‑glɔɔ ’la ‑o ’bhɛ sii zasipe ’bhɛɛ‑ ’le. ’Yee‑ ‑wa ’ɛ ’gbu dɔle ‑yaa ’ke ‑can ‑kpɔsɔɔ kpataakpa ’gbu ‑la ‑le, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ‑yaa sɔ ’e ’gbu lii yele ’bhɛ ’yi. ¹⁹‑Wa ’ɛ zi ’fɛgwlɛ‑ ’ɛ gaan mu ’ɛ mabaale ‑yaa vlɛnɛ‑ ‑za ‑glɔɔ ‑glɔɔn mu ’ɛ ’kpɛn ‑la ‑le: ‑A gaan ꞊lwa mi ’ɛ mabaale ‑yaa ’ke vlɛnɛ‑ ‑za ‑glɔɔ ’la ‑o ’bhɛ zasipe ’bhɛɛ‑ ’le; ‑a plɛ mi ’ɛ ’yaa‑ ’ke safii ’le, ‑a yaga mi ’ɛ ’bhɛ ’yaa‑ ’ke kalisedwani ’le, ‑a yiziɛ mi ’ɛ ’bhɛ ’yaa‑ ’ke emerɔdi ’le; ²⁰‑a ’soo mi ’ɛ ’yaa‑ ’ke saadoniki ’le, ‑a ’srwado‑ mi ’ɛ ’yaa‑ ’ke saadwani ’le, ‑a ’srwaplɛ‑ mi ’ɛ ’yaa‑ ’ke krisoliti ’le, ‑a ’srwaa‑ mi ’ɛ ’yaa‑ ’ke berili ’le, ‑a ’srwayiziɛ mi ’ɛ ’yaa‑ ’ke topazi ’le, ‑a vu mi ’ɛ ’yaa‑ ’ke krizoprazi ’le, ‑a vu ta do mi ’ɛ ’yaa‑ ’ke yasɛnti ’le, ’bhɛɛ‑ ‑a vu ta plɛ mi ’ɛ ’yaa‑ ’ke ametisiti ’le. ²¹‑Wa ’ɛ ’lii vu ta plɛ ’ɛ klɛle ‑yaa ’ke ‑gbɛɛfiŋ vu ta plɛ ’le; ‑a ‑lii ’ɛ ’kpɛn do do klɛle ‑yaa ’ke ‑gbɛɛfiŋ ‑glɔɔn do ’kpɔ ‑la ‑le. ‑Wa ’ɛ ’kpee ‑zabla’ ‑kpan ’ɛ ’yaa‑ ’ke ‑can ‑kpɔsɔɔ ’gbu ‑la ‑le, mɛɛ ‑yaa sɔ ’e ’gbu lii yele ‑a ‑yi ’bhii‑ mɛɛ sɔ ’e ‑gbu ’yele ’vɛrɛ ’fleele‑ do ’yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑.

²²’Duŋ‑ ’naa ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛ ’yelɛ‑ ’yee‑ ‑wa ’ɛ ’kpee, ‑amasrɔyi ‑a nɔɔ‑ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’Seŋkpɛnzan ’gbu ’ɛ ’pegee ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’bhɛɛ‑ ’le. ²³‑Wa ’ɛ maza laa ‑yaa ‑yretɛbhɛ ’pegee laanima mlɛ ma, ’bhɛɛ‑ mɛɛ yrɛ ma ye, ‑amasrɔyi ‑Waanbhaa’ ‑lreleya ’bhile‑ ‑yrayra ’ɛ ’bhɛ ’yaa‑ ‑a takan ’weŋ; ’bhɛɛ‑ ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’bhɛ ‑le ’a ta ’tɛbhile ’le ’ezin‑. ²⁴’Trɛ ta ’si mu ’ɛ nu ’taawolɛ ‑yaa’ ’tɛbhile ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’trɛ ta ‑bhleŋgbe mu ’ɛ nu nulɛ ’mu a ‑naflo pɛ mu ’ɛ ’le ’yee‑ ‑wa ’ɛ ’kpee. ²⁵Waa nu ’yee‑ ‑wa ’ɛ ’liikoŋ mu ’ɛ ’liitanlɛ ‑yrekpaa’ ’pegee ‑bi zi, ‑amasrɔyi ‑bi ’laa nu ’pɔlɛ‑ ‑a nɔɔ‑ ‑titi. ²⁶‑O nu gelɛ ’trɛ ta ’si mu ’ɛ ‑waa’ ‑naflo mu ’ɛ ’pegee ‑o ’kɔɔpɛ‑ mu ’ɛ ’le ’yee‑ ‑wa ’ɛ ta. ²⁷’Duŋ‑ pɛ ’triŋle‑ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa nu wlalɛ ‑a nɔɔ‑ ye; ’bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ‑za ’yɔɔ‑ klɛ, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ’ke bhlanii‑ ’le ’bhɛ zan laa nu wlalɛ ‑a nɔɔ‑ ye. ‑O mɛɛ ’la zan mu ’tɔ yɔɔndia‑ bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ’ke ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma, ’bhɛ a ’sɛwɛ ’ɛ ’yi, ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ‑yaa’ ’sɛwɛ ’ɛ, ’bhɛ zan mu ’gbansaan ’te ‑le nu wlalɛ ‑a nɔɔ‑ ’yee‑ ‑wa ’ɛ ta.

¹’Bhɛ blaan, yue ’la ‑yi ’ɛ ‑si na mɛɛ ni ‑mlɛkɛ’ ’bhɛ ‑zrɔnna ’ŋ ni. ‑E ‑yaa ’flee ’peŋpeŋ ’bhii‑ ’vɛrɛ ’bhigbɛya gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ‑yro ’zi ’kee‑ da ‑Waanbhaa’ ’pegee *‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ waa ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’yi. ²‑E ‑yaa ‑yro ’zi ‑wa ’ɛ ’kpee ‑zabla’ ‑kpan ’ɛ drɛyi’, ’bhɛɛ‑ ‑yri diiŋ ’la ’bhɛ ‑si na mɛɛ ni ’bhɛ ’sɔle‑ ‑o ’yee‑ yue ’ɛ ’yrɛgbɛ‑ plɛ ’ɛ ta. ’Bhɛ ‑yri diiŋ ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ bhaa klɛ ganyan‑ vu ta plɛ lɛɛ do ’ɛ ’kpee, ’bhɛ ’yi ‑le dɔɔ ‑ya bhaa klɛ mlɛ ’tɔle‑ mlɛ ’bhɛ ta. ‑A ‑laanɛ’ mu ’ɛ sɔ mɛɛ ’klɛnyawole. ³’Daŋgan ’laa nu klɛlɛ ‑a ꞊nɔɔ ye. ‑Waanbhaa’ ’pegee ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ‑waa ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ nu klɛle ‑wa ’ɛ ’kpee, ’bhɛɛ‑ ‑yaa’ yewonɛ mu ’ɛ nu ‑a gbalɛ. ⁴‑O nu ‑a ‑wlɛyi’ ’ɛ ’yelɛ‑ kpataakpa, ’bhɛɛ‑ ‑a ’tɔ ’ɛ yɔɔndɛle nu klɛlɛ ‑o ‑mlɛlii’. ⁵‑Bi ’laa nu ’pɔlɛ‑ ‑li ’yee‑ ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o maza laa nu dɔlɛ ‑li ‑laŋbha ’pegee ‑yretɛbhɛ ma ‑o takan’ zayi’; ‑amasrɔyi, Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’gbu nu klɛlɛ ‑o ta ’tɛbhile ’le. ‑O nu yaalɛ ‑waa’ ‑bhleŋgbeya yaayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ‑zɔn ’pegee yikpɛnsee ta.

‑Jan ’lɛyanyrɛ

⁶’Bhɛ blaan, ’ke ‑mlɛkɛ’ ‑ya pele‑ ’ŋ ni dɔɔ: «’Ŋ ’yoo‑ ‑jan mu ’la ’wo zii’ ’e ni ‑gɛ bhe, ‑woo ’ke wlan ‑kpɔsɔɔ ’le, ’bhɛɛ‑ mɛɛ sɔ ’e ’kpale ‑o ‑yi. Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’la ‑ya *Lii ’Weŋ ’ɛ na ‑a *‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ni, ’yele‑ ‑yaa’ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ’winbwa‑, ’kooko‑ ‑a ‑vinlabwa sa, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑za ’la klɛ, ‑e ’bhɛ zrɔn ‑yaa’ yewonɛ mu ’ɛ ni.»

⁷Zesu pe dɔɔ: «’E ’trɔnbadɔ doo! ‑A ‑vinbwa sa, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu! ‑Waanbhaa’ ‑jan mu ’la ‑zrɔnna ‑a ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ni ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’yi, ’ke mɛɛ ’la zan ‑o ‑klɔsikwan, ’bhɛ zan a pɛ ‑yinra’!»

⁸’Bhɛ ya ’ɛ ’yi bhe, ’mi Zaan ’gbu ‑le ’woo‑ ‑za mu ’ɛ ꞊maa, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ‑o ꞊ya. ’Ŋ ’yanle‑ ‑o male ’pegee ‑o yelele, ‑mlɛkɛ’ ’la ’bhɛ ‑o ‑zrɔnna ’ŋ ni, ’ke ’ŋ baale’ ’ŋ ’kpɔ ta ’bhɛ gaan ma ’bhɛ gba zayi’. ⁹’Duŋ‑ ’bhɛ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ pe ’ŋ ni dɔɔ: «’Yaa ’bhɛ klɛlɛ! ’Mi ‑o ‑Waanbhaa’ a yewonɛ ’le ’bhii‑ ’bhi ’pegee ’e nɛɛnɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ’pegee mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’yi jan mu ’ɛ ’klɔsikun ’mu gbɛɛn‑. ’Yaa mɛɛ ’kedo‑ gbalɛ, ’ke yaa ’e go ‑Waanbhaa’ do ‑kplɛn ba!»

¹⁰’Bhɛ gole ‑a ‑yi, ’ke ‑ya pele‑ ’ŋ ni ’ezin‑ dɔɔ: «‑Waanbhaa’ ‑jan mu ’la ‑zrɔnna ’e ni, ’bhɛɛ‑ ’ke ’yoo‑ yɔɔndia‑ ’sɛwɛ kpo ’lɛɛ‑ ’yi, ’yaa ‑o tagaanlɛ ’ke ’yoo‑ to ’e do ‑kplɛn ‑a pɛ ’le; ‑amasrɔyi ‑e ’waati ’la ‑dwa ’woo‑ ‑za mu ’lɛɛ‑ klɛ bhla ’ɛ ’le, ’bhɛ ꞊bhwa gban ‑wa ‑din. ¹¹’Ke mɛɛ ’la zan ‑za ’yɔɔ klɛ, ’bhɛ zan bo ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ma, ’bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ ’la zan zru ’triŋ ‑o, ’bhɛ zan bo ’bhɛ a zru ’triŋya‑ ’ɛ ’yi; ’ke mɛɛ ’la zan ‑lɛdɔɔle ‑o, ’bhɛ zan bo ’bhɛ a ‑lɛdɔɔleya ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ‑o ’weŋ ’bhɛ zan bo ’eweŋle ‑Waanbhaa’ ni.»

¹²Zesu pe ’ezin‑ dɔɔ: «’E ’trɔnbadɔ doo, ‑a ‑vinbwa sa ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu! ’Ka ’kpɛn ’sra‑ ‑o ’mi ’kɔɔ, ’ka ’kpɛn do do ‑za yɛkɛ‑ ’la ꞊kla ’ŋ nu ’bhɛɛ‑ wlata ‑sra ’nalɛ‑ ’ka ’kpɛn ni do do. ¹³’Mi ‑le ’ke Alifa ’pegee Omega ’le, mɛɛ ‑lwa mi ’pegee ‑daŋ’ ma mi ’ɛ ’le, ’bhɛ ’pegee ‑za zisanyrɛ ’pegee ‑za ’lɛyanyrɛ ’le.»

¹⁴Mɛɛ ’la zan mu ‑waa’ dunɛ‑ mu ’ɛ ꞊fia ’ke ‑woo ‑fleela, ’bhɛ zan mu a pɛ ‑yinra’! ‑Ayile, ’bhɛ ’seŋ nu klɛlɛ ‑o ni ’ke ‑o bole ‑yrɛ ma ‑si ‑yri diiŋ ’ɛ bhaa ’ɛ ’ke bhle, ’bhɛɛ‑ ‑o sɔ wlale‑ ‑wa ’ɛ ’kpee ’ke ‑o kan ‑a ‑lii mu ’ɛ ꞊nɔɔ. ¹⁵’Duŋ‑ ‑gbaan’ ’plalu mɛɛ mu oo, ’srɔnnii mu oo, ‑yanbhɔɔyadɛ mu oo, mɛɛ dɛ mu oo, yo gba mu oo, bhla pele sɔ mɛɛ ’la zan mu ni, ’bhɛ zan mu ’kpɛn nu bolɛ ’pɛɛlii‑. ¹⁶«’Mi Zesu ’mi ’an ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ’winbwa‑ ‑za mu ’lɛɛ‑ ’woyrɛ‑ nɔɔ‑ kpataakpa Zesu ’yi mu ‑lɛ mu ’ɛ ni dɔɔ: ‑Za mu ’lɛɛ‑ ’kpɛn ‑o ’ke wlan ’le. ’Mi ’le ’ke ‑bhleŋgbe Davidi a ’fa ‑la mi kli ’ɛ ’pegee ‑a ’srɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’mi ‑le ’ke zrwanzi ‑buŋbhaa ’ɛ ’le.»

¹⁷’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’ɛ ’pegee Le drɛɛ ’ɛ ‑wa pele‑ dɔɔ: «Nu!» ’Ke mɛɛ ’la zan ‑jan ’lɛɛ‑ ꞊maa, ’bhɛ zan ’a ’pe dɔɔ: «Nu!» ’Ke ‑yi ’mi ‑lrɔ ‑o mɛɛ ’la zan ma, ’bhɛ zan nu. ’Ke mɛɛ ’la zan maza ‑o ‑yi ’la bole ‑yrɛ ma ‑si na mɛɛ ni, ’bhɛ zan ’bhɛ ’si bhaama.

¹⁸‑Waanbhaa’ ‑jan mu ’lɛɛ‑ ꞊klaa ‑a ‑lɛla’ janwo mi ’ɛ ’kɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’mu yɔɔndia ’sɛwɛ kpo ’lɛɛ‑ ’yi, ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’woo‑ ‑jan mu ’lɛɛ‑ ꞊maa, ’mi pe ’bhɛ zan ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ: ’Ke mɛɛ ’la zan ‑a ’ke ꞊kpaa ‑a ma, ‑o ‑klɔlɔɔ’ mu ’la ꞊woa ’yee‑ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’yi, ‑Waanbhaa’ nu ’bhɛ zan a ‑klɔlɔɔ’ ’ɛ baan’ ’klalɛ a ba ’bhɛɛ‑ ‑klɔlɔɔ’ mu ’ɛ ’le. ¹⁹’Bhɛɛ‑ ‑o ‑jan mu ’la ‑zrɔnna, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo yɔɔndia‑ ‑Waanbhaa’ ’Sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’yi, ’ke mɛɛ ’la zan ’a ’ke ‑gwa ‑a ba, ‑o bole ‑yrɛ ma ‑si ‑yri diiŋ ’la ’pegee ‑wa ’weŋ ’la ‑o ’mu ba janwoa‑ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’yi, ‑Waanbhaa’ nu ’bhɛ zan dɔ golɛ ’mu ba.

²⁰Mɛɛ ’la zan ’a ꞊pia dɔɔ ‑jan mu ’lɛɛ‑ ‑woo ’ke wlan ’le bhe, ’bhɛ zan pe dɔɔ: «Wlan ‑le ’kɛle‑, ‑a ‑vinbwa sa ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu!»

‑Amiina! Mɛɛzan Zesu, nu ’tɛ!

²¹Bhaa Mɛɛzan Zesu ‑li ’ka ’kpɛn ma!