ZAAN

ZAAN ‑JAN ’NRALE‑ ’LA YƆƆNDIA‑ ZESU KRISI BA ZAYI’

Zaan a ‑Jan ’Nrale‑ ’sɛwɛ ’ɛ ŋgblo

Mɛɛ ’la zan ‑Jan ’Nrale‑ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ yɔɔndia‑, ‑o ‑yaa’ bhɛ sii Zaan, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ’bhɛ dɛ sii Zebede. ‑Dele ‑yaa Zaan ’le ɛɛ? Zaan ’pegee ‑a nɛɛnɛ‑ Zaki ‑yaa Zesu a winbɔwo mu vu ta plɛ ’ɛ ba. ‑O ’pegee ‑o dɛ Zebede ‑yaa kaadɛ mu ‑la ‑le Galile wɛyi‑ ’ɛ ba. Zesu ’yee‑ Zaan ’pegee Zaki ’siile‑, ’ke ‑o ’ploole ‑waa’ kaadɛ yrɔ mu ’ɛ ma, ’ke ‑o nule‑ gbaanlɛ Zesu zi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o klɛle ‑Zesu ’bhɛgwlɛn‑ gblaan mu ’le. ‑Jan ’Nrale‑ ’sɛwɛ ’la Zaan ’bhɛ yɔɔndia‑, yaa ’gbu ’tɔkanlɛ ’bhɛ ’yi, ‑e ‑yaa pe ‑a ’gbu ma dɔɔ: ‹Mɛɛ ’la zan ‑za ‑yaa sɔ Zesu ni› (Zaan 13.23; 19.26; 20.2,7; 21.20). ‑E ’bhɛ ꞊kla ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe ‑a ’gbu mazina zayi’ mɛɛ mu ‑yrɛ ’yi. ‑O Zesu gbaanle ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta, ’ke ‑ya pele‑ Zaan ni dɔɔ ’bhɛ ’bhɛ ’yrɛkpa ‑a nɛɛ Mari ba (Zaan 19.25-27).

Zaan ‑Jan ’Nrale‑ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ꞊dia Zesu ’yi mu ’la ꞊yaa Siri ’pegee Azi ’klɛɛn mu ’la ꞊kla ‑ zɔn ’klɛɛn do, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa sii Tuuki ’mu ‑la ni.

’Yee‑ ‑Jan ’Nrale‑ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’yi, Zaan ‑o Zesu Krisi zrɔn ’zi ‑kɔɔ’ ni ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ Gbe bhɛ do ’kpɔ ’ɛ, ’bhɛɛ‑ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ‑le ’ke ‑a Dɛ ’ɛ ’le. ‑Waanbhaa’ ’a Gbe Zesu ꞊kpaa ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi, ’kooko‑ ‑e nu galɛ ‑kɔɔa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’kooko‑ ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ‑a ’yi, ’bhɛ zan ‑Waanbhaa’ ba bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ’srɔɔwo‑ (Zaan 3.16).

Zesu ’yaa‑ ’yee‑ Zaan, ’pegee Zaki ’bhɛɛ‑ Piɛri kpa ‑a ‑din ’waati ’ke ba, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ‑za ‑glɔɔ ’ke mu zrɔn ’mu ni. ’Yee‑ Zaan ’laa Zesu ’yayrɛ‑ ’ɛ, ’bhɛ ’pegee ‑e ‑yaa’ ye ’ɛ ’wole‑ zisaan‑ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’mu ’yigɔɔnlɛ. ’Duŋ‑ ‑e pe dɔɔ Zesu ‑o ’ke ‹‑Waanbhaa’ ‑Liijan’› ’le (Zaan 1.1), ’bhɛ ’pegee ‹‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ› ’le (Zaan 1.34,49); ’bhɛɛ‑ ’yee‑ ’pegee ‑Waanbhaa ‑o ’eke‑ zi ’taŋii (Zaan 1.1-18). Zesu ’yaa‑ ’trɛ ta ’waati ’la ba, ‑ya ‑zrɔnna ’bhii‑ ’yee‑ ’pegee ‑a Dɛ ‑Waanbhaa’ pleŋza ‑yaa ’eglɔɔle, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa do. ’Yele‑ ‑yaa zi dɔɔle ’la ge ‑a Dɛ ‑Waanbhaa’ ba ’bhɛ ’le.

Zaan pe ‑kɔɔ’ ni dɔɔ Zesu ’yaa‑ we ‹‑yaa’ ’lɛrɛ› ’le (Zaan 2.4; 7.30; 8.20; 12.23,27; 13.1; 16.32; 17.1). ‹’Lɛrɛ› ’la Zesu ’yaa‑ ‑we ’zi ’bhɛ ’le, ’bhɛ ‑le ‑yaa ‑a gaza ’pegee ‑e ‑yaa nu ‑yaa’ ’laflɛ ’yi ’tɔbhɔleya ’ɛ ’srɔɔwolɛ ’mu ’le. ’Bhɛla‑ ‑yile, ‑o sɔ Zaan a ‑Jan ’Nrale‑ ’sɛwɛ ’ɛ ’yiciɛnle ‑lɛ ‑gbɛnɛ plɛ:

‑A ‑lɛ ꞊lwa mi ’ɛ ’yi, Zesu ‑za mu ’la ꞊kla ‑yaa’ ‹lɛrɛ› ’ɛ ’bhɔle‑ ‑lɛɛ (Zaan 1-12) Zaan ’mu ’yigɔɔnna. Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan Zesu ’srɛya‑ ꞊kla gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ oo, Zesu ’bhɛ a ‑klaŋlanɛ ꞊lwa mu ’ɛ ’siila‑ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ oo, Zesu ’taa ‑bebe ’la ꞊woa Zeruzalɛmu Zuufu mu a ’fɛti mu ’ɛ ta oo, ‑yaa’ mɛɛ mu daanle oo, ‑e ’sɔle‑ maza ‑bebe mu ’la ꞊kla oo, Zaan ’mu ’kpɛn ’yigɔɔnna. Zaan Zesu ‑zrɔnna ’bhii‑ ’bhɛ ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ Gbe bhɛ do kpataakpa ’ɛ ’le.

‑A ‑lɛ plɛ mi ’ɛ ’yi, Zaan Zesu ‑za mu ’la ꞊kla ‑yaa’ ‹’lɛrɛ› ’ɛ ’bhɔ bhla ’ɛ ba (Zaan 13-21). Zesu gale ’ɛ ’lɛɛ ‑bi ’ɛ zi, Zesu ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ vu ta plɛ ’ɛ (12) pɛbhla‑ ’eke‑ zi, ’bhɛɛ‑ ‑e zruwlaa‑ ’mu ’kpee. ’Bhɛ blaan, Zaan Zesu ‑gaa gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛ ’pegee ‑a bweza ’ɛ gale ba, ’bhɛɛ‑ ‑a ’pwɛza‑ ’ɛ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ba ‑a bwele blaan gale ba ’mu ’kpɛn ’yigɔɔnna.

’Yee‑ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’lɛyanyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, Zesu ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑woo ’eke‑ ye gbɛ drɛɛwoa‑ Galile wɛyi‑ ’ɛ bhoŋla, ’bhɛɛ‑ Zesu ‑jan sa ꞊woa Zaan ba zayi’ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’yrɛ ma, Zaan ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’kpɛn ’yigɔɔnna ‑kɔɔ’ ni.

‑JAN ’Ɛ ZISANYRƐ

‑Jan ’la ‑yoo ’ke ’tɛbhile ’pegee bole ‑yrɛ ma ‑si ’le

¹’Elwale ‑sɔ, ’sani‑ ’drunyan klɛle pleŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ, ‑liijan’ ‑yaa’ gban; ’bhɛɛ‑ ‑liijan’ ’pegee ‑Waanbhaa’ ‑yaa ’eke‑ zi, ’bhɛɛ‑ ‑liijan’ ’ɛ ’yaa‑ ’ke ‑Waanbhaa’ ’le. ²’Sani‑ ’drunyan klɛle pleŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ, ’yee‑ ’pegee ‑Waanbhaa ‑yaa ’eke‑ zi. ³‑Waanbhaa’ pɛ ’kpɛn ꞊kla ’yela‑ ‑le. ’Bhɛɛ‑ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ laa ’trɛ ta pɛ ’tɔle‑ ’trɛ ta pɛ ’bhɛ klɛlɛ ’yee‑ blaan. ⁴Bole ‑yrɛ ma ‑si ’ɛ ꞊daa ’yela‑ ‑yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑si ’ɛ ꞊kla ’ke bhaaplɛŋ mu ta ’tɛbhile ’le. ⁵’Bhɛ ’tɛbhile ’ɛ ꞊bhia ‑gblo ’ɛ ’yi, ’duŋ‑ ’bhɛɛ‑ ‑gblo ’ɛ yaa ’sɔlɛ‑ ’kpale ‑a ta.

⁶’Waati do ba, ‑Waanbhaa’ mɛɛ do winbwa‑, ‑o ‑yaa ’bhɛ mɛɛ ’ɛ sii Zaan. ⁷’Bhɛ ꞊nwa klɛlɛ ’yee‑ ’tɛbhile ’ɛ ’srɛ ’le. ’Bhɛ ꞊nwa ‑janwolɛ ’yee‑ ’tɛbhile ’ɛ ba zayi’, ’kooko‑ mɔkpɛn’ ’e kpa ‑a ‑yi. ⁸’Yee‑ Zaan ’gbu ’laa ‑yaa ’bhɛ ’tɛbhile ’ɛ ’le. ’Duŋ‑ yaa pɛ nu win ’ɛ ꞊kla ’ke ‑a ’srɛya‑ klɛle ‑la ‑le, ‑ayile ‑e ‑janwoa ‑a ba zayi’. ⁹’Yee‑ ’tɛbhile ’ɛ ’yele‑ ‑yaa ’ke ’tɛbhile kplankplan ’gbu ’ɛ ’le, ‑e ꞊nwa ’drunyan ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e mɔkpɛn’ takan ’weŋ.

¹⁰Wlan ’ɛ ni, ’yee‑ ‑liijan’ ’ɛ ’yaa‑ ’drunyan ’yi ’elwale gban ‑sɔ. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’drunyan ’ɛ ꞊kla ’yela‑ ’le, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’drunyan ta bhaaplɛŋ mu ’ɛ waa ‑a dɔlɛ. ¹¹‑E ‑nwa ‑a ’gbu ba ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑yaa’ ’klɛɛn ’yi mu ’ɛ waa ‑a ’kunlɛ‑ ’elrele. ¹²’Duŋ‑ mɛɛ ’la zan mu ‑dwa ‑a ‑la, ’bhɛɛ‑ ‑woo ‑kpaa ‑a ‑yi, ‑e ’bhɛ ’seŋ ’naa‑ ’bhɛ zan mu ’ɛ ni ’ke ‑o klɛ ’ke ‑Waanbhaa’ ‑nɛ mu ’le. ¹³Waa klɛlɛ ‑Waanbhaa’ ‑nɛ ’mu ’le, ’bhii‑ bhaaplɛŋ mu a pɛ yagbɛya ’ɛ gbɛɛn‑. ’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu ‑le ‑dwa ‑a ‑la ’ke ‑o klɛ ’bhɛ ’nɛ mu ’le.

‑Liijan’ ’ɛ ꞊kla ’ke bhaaplɛŋ do ’le

¹⁴’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’yee‑ ‑liijan’ ’ɛ ꞊kla ’ke bhaaplɛŋ do ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e ꞊nwa ‑kɔɔ’ ’pleŋ‑ ‑gɛ. ’O ‑yaa’ ’tɔbhɔleya ’ɛ ꞊ya. ‑A ’tɔbhɔleya ’ɛ ’yaa‑ ’bhii‑ ‑Nɛ bhɛ do ’kpɔ ’la ’ke ’bhɛ ’tɔbhɔleya ‑srɔɔwoa ’bhɛ Dɛ ’kɔɔ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑. ‑A zru ’ɛ ’pale‑ ‑yaa ’ke ’sɔniya ‑zeze ’pegee wlan ’le. ¹⁵Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan ’yela‑ ’srɛya‑ ꞊kla, ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑pia mɛɛ mu ’ɛ ni ’eglɔɔle dɔɔ: «’Ŋ ’yaa‑ ‑janwo’ zii’ ’yela‑ ba zayi’ ’ke ’an pe dɔɔ: ‹‑Yoo zan nulɛ ’ŋ ‑zanta’, ’duŋ‑ ‑a gblaan ‑yiya’ ’mi ni, ‑amasrɔyi ‑e ‑yaa ’mi ’lɛɛ ’elwale ‑sɔ.›»

¹⁶‑E ‑lia ’kɔɔ ma ’kee‑ kan ‑a ‑daŋ’ ta, ’bhɛɛ‑ ‑e ge ‑lilele ‑kɔɔ’ ma ’taŋii. ¹⁷‑Amasrɔyi, ‑Waanbhaa’ ‑kaan *Moizi ‑la ba, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa’ ’toŋ mu ’ɛ ꞊naa ‑kɔɔ’ ni. ’Duŋ‑ ‑e ‑lia ‑kɔɔ’ ma, ’bhɛ ’pegee ‑ya ’gbu ma wlan ’ɛ ’bhɛ ‑zrɔnna ‑kɔɔ’ ni Zesu Krisi ‑la ’srɔyi. ¹⁸Mɛɛ ’kedo‑ do ’kpɔ ’laa ‑Waanbhaa’ yelɛ ‑lido; ’ke yaa ’e go ‑a Gbe bhɛ do ’kpɔ ’ɛ ba. ’Bhɛ ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ ’le, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’pegee ’bhɛ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’kpale‑ ‑o do ma. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑le ‑Waanbhaa’ ‑zrɔnna mɛɛ mu ni.

ZESU ‑ZA MU ’LA TAPWƐLA

Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan a ’srɛya‑ klɛyrɛ

(Matie 3.1-12; Maki 1.1-8; Luki 3.1-18)

¹⁹Zeruzalɛmu Zuufu mu ’ɛ ‑o ’sraka ’lɛna mu ’ke mu ’pegee ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ la yewonɛ mu ’ke mu winbwa‑ Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan ba. ’Bhɛɛ‑ ’mu ‑ja Zaan ta ’ke ‑wa ‑lrɔkpale dɔɔ: «Mɛɛ ’ɛ ‑dele ’bhi ’le ɛɛ?» ²⁰Zaan ’laa ‑baŋgolɛ ’bhɛ ‑jan ’ɛ zikpale ma ‑o ni, ’duŋ‑ ‑ya ꞊pia ‑o ni kpataakpa dɔɔ: «’Mi ’laa ‑o ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi ’ɛ ’le.» ²¹’Bhɛɛ‑ ‑wa ‑lrɔkpaa ’ezin‑ dɔɔ: «’Bhɛɛ‑ mɛɛ ’ɛ ‑de ’gbu ‑le ’bhi ’le ɛɛ? ’Bhi ‑le ’ke *Eli ’le ɛɛ?» Zaan ’bhɛ zikpaa‑ ‑o ni dɔɔ: «’Ɔn ɔn, ’mi ’laa ‑o ’ke Eli ’le.» ’Bhɛɛ‑ ‑wa ‑lrɔkpaa ’ezin‑ dɔɔ: «’Bhi ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ *‑lɛla’ janwo mi ’ɛ ’le ɛɛ?» ’Bhɛɛ‑ Zaan pe ‑o ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Yooye‑.» ²²’Bhɛla‑ ‑yile, ’ke ‑wa ‑lrɔkpale ’tɛ dɔɔ: «’Bhɛɛ‑ ‑de ’gbu ‑le ’bhi ’le ɛɛ? ’Yoo‑ ’ke mɛɛ ‑glɔɔn ’la ’le ’bhɛ ’pe ’o ni, ’bhɛɛ‑ ’o sɔ ’bhɛ ’pele ’o ’winbɔ‑ mu ’ɛ ni. ’Bhi ’gbu ’a pe ’e ’gbu ma ’nale‑ ɛɛ?» ²³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zaan ’bhɛ zikpale ‑o ni ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi *Ezai a ‑jan do ’le. ’Bhɛ ’a ꞊pia dɔɔ: «Mɛɛ do ‑o ‑toorodɔ ’zi ‑kpe ’ɛ ta ’ke ‑ya pe dɔɔ: ‹‑Ka zibhɛ ’ɛ ’lɛmagaan, ’bhɛɛ‑ ‑kaa ’lɛdɔɔ‑ Mɛɛzan ni›. Zaan pe ‑o ni dɔɔ: ‹’Mi ‑le ’bhɛ ‑toorodɔ mi ’ɛ ’le.›»

²⁴‑O mɛɛ ’la zan mu ’winbwa‑ Zaan ta, ’mu ’ke mu ‑yaa Farizi mu ’le. ²⁵’Bhɛɛ‑ ’bhɛ mu ’yee‑ Zaan ’lrɔkpaa‑ ’ezin‑ dɔɔ: «’Ke ’yaa‑ ‑o ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi ’le, ’bhɛ ’pegee ’ke ’yaa ‑o ’ke Eli ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ’yaa ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi ’ɛ ’le, ‑mɛle ‑kla ’yoo‑ mɛɛ mu wiiŋfɛ’ zii’ ‑yi ba ɛɛ?» ²⁶’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zaan ’a ’lɛkunle ‑o ni dɔɔ: «’Mi ‑o ’ka wiiŋfɛ’ zii’ ’ke ‑yi ’le, ’duŋ‑ mɛɛ do ‑o ’ka ’pleŋ‑, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa ’bhɛ zan ’ɛ dɔlɛ ‑li. ²⁷’Bhɛ zan ’ɛ, ’bhɛ ‑le nu nulɛ ’mi ‑zanta’, ’ali‑ ’bhɛ wlɛyi’ laa ‑o ’mi wlɛyi’ ta ’ke ’mi ’gbu ‑a gaan ma ‑sawla bhlɛ mu ploo ’bhii‑ lu mu a klɛ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ bhe.»

²⁸’Bhɛ ‑za mu ’ɛ ’kpɛn ꞊kla Betani ‑wa ’ɛ ta. ’Bhɛ ‑wa ’ɛ ’yaa‑ Zrudɛn yue ’yrɛ gbɛ do ’ɛ ta. Zaan ’yaa‑ mɛɛ mu ’ɛ wiiŋfɛ’ zii’ ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ.

Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan pe ’kaa Zesu ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ a ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ’le

²⁹’Bhɛ ‑za mu ’ɛ klɛle ta tooklin‑ yi ’ɛ ’le, ’ke Zaan Zesu ’yele ’ke ’bhɛ ‑o zan ‑a ta. ‑Ayile, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ: «‑Waanbhaa’ ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’la nu klɛlɛ ’sraka ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e bhaaplɛŋ mu ’ɛ ‑waa’ ‑za ’yɔɔ‑ ’kwe go ‑o wiiŋ‑, ’yele‑ ‑gɛ! ³⁰’Ŋ ’yela‑ ma ‑janwoa dɔɔ: ‹Mɛɛ do ‑o zan mi blaan, ‑a gblaan ‑yiya’ ’mi ni; ‑amasrɔyi ’sani‑ ‑o ’mi ya, ’ke ’yee‑ ‑o.› ³¹‑E ‑yaa nu klɛlɛ mɛɛ ’la ’le, ’naa ‑yaa ’bhɛ dɔ. ’Duŋ‑ ’mi ꞊nwa ‑sɔ mɛɛ mu wiiŋfɛyrɛ nɔɔ‑ ‑yi ’le, ’kooko‑ Izraɛli mɛɛ mu ’ɛ ‑wa dɔ.»

³²Zaan ’a ’srɛya‑ ꞊kla ’ezin‑ mɛɛ mu ’ɛ ’yrɛ ma dɔɔ: «’Ŋ *Lii ’Weŋ ’ɛ zinale ꞊ya ‑a ta ’kee‑ da ’zi laflɛ’ ’ɛ ma ’bhii‑ ‑bhooladɔ maannɛ‑ do gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑a yaale ꞊bwa ‑a ta. ³³‑E ‑yaa ’ke mɛɛ ’la ’le, ’mi ’gbu ’laa ‑yaa ‑a dɔ. ’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’la ’ŋ ’winbwa‑ mɛɛ mu wiiŋfɛyrɛ nɔɔ‑ ‑yi ’le, ’bhɛ ‑la ꞊pia ’ŋ ni dɔɔ: ‹’Kee Lii ’Weŋ ’ɛ zinale ꞊ya mɛɛ ’la zan ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑a yaale ꞊bwa ’bhɛ zan ’ɛ ta, ‑a ’yaango‑ dɔɔ ’bhii‑ ’bhɛ zan ’ɛ ’bhɛ ‑le nu mɛɛ mu wiiŋfɛlɛ ’ke Lii‑ ’Weŋ ’ɛ ’le.› ³⁴’Mi ’bhɛ ‑za ’ɛ klɛyrɛ ’ɛ ’yelawoa, ’mi sɔ ‑a pele‑ kpataakpa dɔɔ ’yele‑ ’ke ‑Waanbhaa’ Gbe ‑Kpɔsɔɔ ’gbu ’ɛ ’le.»

Zesu a ‑klaŋlanɛ ꞊lwa mu

³⁵’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’le, Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan ’pegee ’bhɛ a ‑klaŋlanɛ plɛ ‑yaa ’yee‑ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ‑ ’ezin‑. ³⁶‑E Zesu ’yele‑ ’ke ’bhɛ ‑o ’kan zii’, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ: «‑Waanbhaa’ a ‑Bhlaa Gwlɛn Bhlonɛ‑ ’ɛ ’yele‑ ‑gɛ!»

³⁷Zaan a ‑klaŋlanɛ plɛ ’trɔnbɔle ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’yi, ’ke ‑o gele‑ Zesu zi. ³⁸’Bhɛ klɛle ’tɛ, Zesu ’e ’yrɛkpale ‑a ‑zanta’, ’bhɛɛ‑ ‑ya yele ’bhii‑ ’woo‑ Zaan a ‑klaŋlanɛ plɛ ’ɛ ’yaa‑ zan ‑a zi, ’ke ‑yoo ‑lrɔkpale dɔɔ: «’Ka ‑o ‑mɛla ‑glin ’zi ɛɛ?» ‑O pe Zesu ni dɔɔ: «Rabi (’bhɛ ’yi ‑le dɔɔ: ‹’O Daan mi›), ’e ba ‑o ’naa ɛɛ?»

³⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑ya ‑lɛkunle ‑o ni dɔɔ: «‑Ka nu ’bhɛɛ‑ ’kaa ye doo.» ’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ‑o gele‑ Zesu zi, ’ke ‑wa ‑yi yrɛ ’ɛ ’yele; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o bole‑ ‑a ‑din ’bhɛ ‑yrekpaa’ do ’ɛ ’le. ’Bhɛ ꞊kla yromazi ’waati ’ɛ ba.

⁴⁰Mɛɛ plɛ ’la ‑o Zaan ’wojan‑ ’ɛ ꞊maa, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑ja dɔlɛ Zesu zi, ‑o ‑yaa ‑o do sii Andre, ’bhɛ ’yaa‑ Simɔ Piɛri ’nwagwlɛn‑ ’le. ⁴¹’Bhɛ ’yi ’tɛ, Andre ‑ja ’bhɛ ’naagwlɛn‑ Simɔ ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ’bhɛ ni dɔɔ: «’O *Mesi ’ɛ ꞊ya!» ’Bhɛ ’yi ‑le dɔɔ: ‹Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi›. ⁴²’Bhɛɛ‑ ’ke Andre gele‑ Simɔ ’le Zesu ba. ‑O bhɔle Zesu ‑din, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yrɛkpale ’yee‑ Simɔ ta frii, ’ke ‑ya pele‑ ‑a ni dɔɔ: «’Bhi Zaan gbe Simɔ, ‑o nu ’bhi ’siilɛ‑ boolazi ‑gɛ Kefasi, ’bhɛ ’yi ‑le dɔɔ: ‹Vlɛ›.»

Zesu ‑o Filipu ’pegee Natanaɛli ’sii zii’ dɔɔ ‑o nu dɔ ‑a zi

⁴³’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’ɛ ’le, Zesu ’yaa‑ zi ’bhii‑ ‑e ge Galile ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ’Bhɛ ’yi ’tɛ, ‑a ge bhla ’ɛ zi, ’ke ‑a ‑lɛpale Filipu ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ’bhɛ ni dɔɔ: «Nu dɔ ’ŋ zi!»

⁴⁴Filipu ‑yaa da Piɛri ’pegee Andre mu da ‑wa ’ɛ ’bhɛɛ‑ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ’bhɛ ‑wa ’ɛ sii Bɛtisaida. ⁴⁵’Bhɛ blaan, Filipu ’lɛpale Natanaɛli ’le, ’ke ‑ya pele‑ ’bhɛ ni dɔɔ: «*Moizi mɛɛ ’la zan a ‑janwoa ‑Waanbhaa’ a *’Toŋ ’sɛwɛ ’ɛ ’yi, ’bhɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ *‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ‑o ’yee‑ mɛɛ ’la zan a ‑janwoa ’ezin‑ bhe, ’wa ꞊ya. ‑Wa sii Zesu, ’bhɛɛ‑ ‑wa dɛ sii Zozɛfu, ‑e da Nazarɛti ‑wa ’ɛ ta.»

⁴⁶’Bhɛɛ‑, ’ke Natanaɛli ’a ’pele Filipu ni dɔɔ: «‑Za ’lrele‑ do sɔ dale‑ Nazarɛti ‑wa ’ɛ ta ɛɛ?» ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Filipu ’a ’lɛkunle ‑a ni dɔɔ: «Nu ’bhɛɛ‑ ’ya ye doo.»

⁴⁷‑Ayile, Zesu ’a ’yele‑ ’bhii‑ Natanaɛli ‑yaa zan ‑a zi, ’ke ‑ya pele‑ ‑a ma dɔɔ: «Izraɛli mi ‑kpɔsɔɔ do ‑le ‑gɛ, mɛɛ gbɛtakpa mi laa ’kɛle‑.» ⁴⁸’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Natanaɛli Zesu ’lrɔkpale dɔɔ: «Ye ’ŋ dɔ ’nale‑ ‑a ma ɛɛ?» Zesu pe ‑a ni dɔɔ: «’Sani‑ Filipu nu ’e ’siilɛ‑ ’waati ’la ba, ’ke ’mi ’e ꞊ya gban figi diiŋ ’ɛ ꞊la.»

⁴⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Natanaɛli ’a ’pele ‑a ni dɔɔ: «’O Daan mi, ’bhi ‑le ’ke *‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ’le, ’bhɛ ’pegee ’bhi ‑le Izraɛli mu ’ɛ ’yri ‑o ‑Bhleŋgbe ’la ’nule‑ ta ’bhɛ ’le!»

⁵⁰Zesu ’a zikpaa‑ ‑a ni dɔɔ: «’An ’pelawoa ’e ni dɔɔ ’mi ’e ꞊ya figi diiŋ ’ɛ ꞊la, ’bhɛla‑ ‑yile ’yee ’kpa zii’ ’mi ’yi ɛɛ? ’Duŋ‑ ’e nu ‑za ’ke mu yelɛ ’ke ’mu gblaan ‑yiya’ ’kɛ ’lɛɛ‑ ni.»

⁵¹Zesu pe ‑o ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma ’kaa ’ka ’yrɛ nu laflɛ’ ’liigole yelɛ, ’bhɛɛ‑ ’ka nu ‑Waanbhaa’ a ‑mlɛkɛ’ ’mu ’ɛ ’sanle‑ ’pegee ‑o ‑zinale yelɛ Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ ma!»

Le do dɔyrɛ nɔɔ‑ ’fɛti Kana ‑wa ’ɛ ta

¹’Bhɛ ‑yrekpaa’ yaga mi ’ɛ ma, ’ke le do dɔ yi bhɔle‑ Kana, Galile ’klɛɛn ’ɛ ’yi ‑wa ’nɛ do ta. Zesu nɛɛ ‑yaa ’bhɛ le dɔyrɛ nɔɔ‑ ’fɛti ’ɛ ta. ²’Bhɛɛ‑ ‑o Zesu ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’siila‑ ’bhɛ le dɔyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ’ezin‑. ³‑O ‑yaa ’bhɛ ꞊nɔɔ bhla ’la ba, ’ke ‑drɔɔ ’ɛ ’kaanle mɛɛ mu ’ɛ ma. ’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Zesu nɛɛ ’a ’pele ’yee‑ Zesu ni dɔɔ: «‑O ’kɔɔ ‑drɔɔ ’ɛ ꞊yaan.»

⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele ’a ni dɔɔ: «’Ŋ nɛɛ, ’bhi ‑le ’mi klɛza ’ɛ pe ’mi ni ɛɛ? ’An pɛ ’waati ’ɛ yaa bhɔlɛ ‑li.»

⁵’Bhɛ ’yi, ’ke ‑a nɛɛ ’a ’pele yewonɛ mu ’ɛ ni dɔɔ: «’Ke ‑ya ꞊pia ’ka ni dɔɔ ’ka ‑za ’oo ‑za ’la klɛ, ‑ka ’bhɛɛ‑ klɛ.» ⁶‑Yi ’kla vlɛ gbɔ ’srwado‑ dulale ‑yaa ‑o ‑din ’bhɛ bhla ’ɛ ba. Zuufu mu ’a ’seri ’ɛ ta za ’ɛ ma, ‑o ‑yaa ‑yi ꞊kla ’bhɛ gbɔ mu ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑woo ’fɛ ’bhɛ ‑yi ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑o klɛ ’weŋ. ‑O ‑yaa sɔ ‑yi ’litri mia yiziɛ ’pegee ‑yi ’litri ‑kɛmɛ do ’ke ’litri mia do ’klale ’woo‑ gbɔ mu ’ɛ ’kpɛn do do ’yi. ⁷’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele ’fɛti ’ɛ ta yewonɛ mu ’ɛ ni dɔɔ: «‑Ka gbɔ mu ’lɛɛ‑ pa ’ke ‑yi ’le.» ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑woo ’pale ’ke ‑yi ’le ’kee‑ tɛn ‑o ‑lɛ ma. ⁸‑O bhɛ klɛle, ’ke Zesu ’a ’pele ‑o ni dɔɔ: «’Ka ‑yi ’la ꞊klaa ’yee‑ gbɔ mu ’ɛ ’yi, ‑ka ’yee‑ ‑yi ’ɛ sa ’si, ’bhɛɛ‑ ’ka ge ’kɛle‑ ’yee‑ le dɔyrɛ nɔɔ‑ ’fɛti ’ɛ ‑kuŋlii ’ɛ ni.» ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o gele‑ ’bhɛ ‑yi ’ɛ sa ’le ’fɛti ’ɛ ‑kuŋlii ’ɛ ni. ⁹’Yee‑ ‑yi ’la ’niinaa‑ ’ke ‑drɔɔ ’le, ’fɛti zan ’ɛ ’bhɛ sa ‑daan ‑a nrɛ ma. Yaa ‑yaa ’bhɛ ‑drɔɔ ’ɛ dayrɛ dɔ. ’Duŋ‑ yewonɛ mu ’la ‑yi ’ɛ ꞊twa gbɔ ’ɛ ’yi, ’mu ’yaa‑ ’bhɛ dɔ. ’Bhɛla‑ ‑yile, ’kee‑ le drɛɛ ‑nɔɔ ’ɛ ’siile. ¹⁰’Bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ’bhɛ ni dɔɔ: «Mɔkpɛn’ ‑drɔɔ ’lrele‑ ’ɛ ’bhɛɛ‑ na ’cie mu ’ɛ ni ’elwale ’pe, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’bhɛ ’mia‑ ’ebebele ’waati ’la ba, ’bhɛɛ‑ ‑o sɔ ’kɛla ’bhɛ ’laa lele kplankplan ’bhɛ ’nale ‑o ni. ’Duŋ‑, ’bhi ‑drɔɔ ’lrele‑ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ꞊twa boolazi, ’ke ’bhɛ nu ’tɛnlɛ‑ ’waati ’lɛɛ‑ ma!»

¹¹’Bhɛ ‑yi ’niinaza ’ɛ ‑drɔɔ ’le, ’bhɛ ‑le ꞊kla ’ke Zesu a ’sɔle‑ maza ‑lwa mi ’ɛ ’le Kana, Galile ’klɛɛn ’yi ‑wa ’nɛ ’ɛ ta. Zesu ‑yaa’ ’glɔɔya‑ ’ɛ ‑zrɔnna ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ni ’bhɛɛ‑ klɛgbɛya ’ɛ gbɛɛn‑. ’Bhɛɛ‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑woo ‑kpaa ‑a ‑yi.

¹²’Bhɛ blaan, ’ke Zesu ’pegee ‑a nɛɛ, ’bhɛɛ‑ ‑a nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ gele‑ Kapɛnɔmu ‑wa ’ɛ ta. ‑O ‑yrekpaa’ ’dama ‑la ‑kla ’bhɛ ꞊nɔɔ ye.

Zesu ‑o pɛgɔn mu ’ɛ ‑gbin ’zi ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la

(Matie 21.12-13; Maki 11.15-17; Luki 19.45-46)

¹³Zuufu mu a Paki ’fɛti ꞊bhwa gban bi ‑wa ‑din, ’bhɛla‑ ‑yile, Zesu ‑ja Zeruzalɛmu ’tɛ. ¹⁴’Bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ bhɔlɛ dri ’pegee ‑bhlaa, ’bhɛɛ‑ ‑dwati’ gɔn mu ta ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ ’ezin‑, ‑gɔli’ tabɔɔ mu yaale ‑yaa ’mu a ‑gɔli’ tabɔɔ ‑tabali mu ’ɛ zi ’yee‑ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la. ¹⁵’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu gbaŋbhlɛ do klɛle‑ ’ke bhlɛ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ’kpɛn ‑gbinle’ ’fɛ ’ɛ ꞊la, ‑o ’pegee ‑waa dri mu ’pegee ‑waa’ ‑bhlaa mu ’ɛ ’le. ‑E ‑gɔli’ tabɔɔ mu ’ɛ waa ‑gɔli’ ’ɛ ’wianna‑ ’trɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ waa ‑tabali mu ’ɛ ’lɛbhulale. ¹⁶’Bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ‑dwati’ gɔn mu ’ɛ ni dɔɔ: «‑Ka pɛ mu ’lɛɛ‑ ’si, ’bhɛɛ‑ ’ka ‑o ’kpɛn go ‑gɛ! ’Ka ’laa ’ŋ Dɛ a ’fɛ ’ɛ klɛlɛ ’ke yawowofɛ ’le!»

¹⁷’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi ‑jan ’lɛɛ‑ dɔle‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’kpee dɔɔ: «’E! ‑Waanbhaa’, ’yaa‑ ’fɛ ’ɛ ’lrɔ‑ ’ɛ ‑yoo ’ŋ dɛ ’zi ’papa ’bhii‑ ’tɛbhile la pɛ ma gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑.»

¹⁸‑Ayile, ’ke Zuufu mu ’ɛ ‑waa’ ‑kuŋlii mu ’ɛ Zesu ’lrɔkpale dɔɔ: «’E sɔ ‑mɛ pɛ ’sɔle‑ maza ’gbu ’ɛ ‑dela klɛle, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’a zrɔn ’o ni ’bhii‑ ‑za mu ’la bhe ‑o ’seŋ ‑o ’e ni ɛɛ?»

¹⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a zikpale ‑o ni dɔɔ: «‑Ka ‑Waanbhaa’ Gba ‑Gbɛnɛ ’Fɛ ’lɛɛ‑ ’wi, ’bhɛɛ‑ ’mi nu ‑a dɔ gbɛ drɛɛwolɛ ‑yrekpaa’ yaga ꞊la.» ²⁰Zuufu mu ’ɛ pe Zesu ni ’tɛ dɔɔ: «’O mɔɔ ’yee‑ ’fɛ ’lɛɛ‑ ‑dwa lɛɛ mia plɛ bhɛ ’srwado‑ ‑la, ’bhɛɛ‑ ’bhi nu ’sɔlɛ‑ ‑a dɔle‑ ‑yrekpaa’ yaga ꞊la ɛɛ?»

²¹’Duŋ‑ Zesu ’yaa‑ ‑we ’zi ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’la ’le, ’bhɛ ‑le ‑yaa ‑a ’gbu ’flɛ ’ɛ ’le. ²²‑Ayile, Zesu bwele blaan gale ba, ‑e ’bhɛ ‑jan ’la ꞊woa ’elwale bhe, ’bhɛ ‑jan ’ɛ ‑dwa ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’kpee. ’Bhɛla‑ ‑yile, ’ke ‑woo ’kpale ‑Waanbhaa’ a ‑jan mu ’la ‑yoo ‑yaa’ ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi ’mu ’yi. ’Bhɛɛ‑ Zesu ‑jan mu ’la ꞊woa ‑o ni, ‑woo ꞊kpaa ’mu ’yi ’ezin‑.

Zesu bhaaplɛŋ ’kpeejan‑ ’kpɛn dɔ

²³Zesu ’yaa‑ Zuufu mu a Paki ’fɛti ’ɛ ta bhla ’la ba Zeruzalɛmu, mɛɛ ‑bebe ’e ꞊kpaa ‑a ‑yi ‑e ‑yaa ’sɔle‑ maza mu ’la klɛ ’zi ’mu ’yrɛ ma ’mu ‑zayi’. ²⁴’Duŋ‑ Zesu ’laa ‑yaa ’e ’kpa zii’ ‑o ‑yi, ‑amasrɔyi ‑e ‑yaa ‑o ’kpɛn zru ’ɛ dɔ. ²⁵‑A maza laa ‑yaa ’ke mɛɛ ’ke nu mɛɛ ‑bhɛɛke’ do a ‑za ’yaanpelɛ ‑a ni. ‑Amasrɔyi, ‑za ’la ‑yoo bhaaplɛŋ ’kpee, ‑a ’gbu ’bhɛ dɔ.

Zesu ’pegee Nikodɛmu

¹‑O ‑yaa mɛɛ do sii Nikodɛmu. *Farizi mi do ‑le ‑yaa ’bhɛ ’le. ’Bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa Zuufu mu a ‑kuŋlii ’ɛ do ’le. ²Yroma do zi ‑bi ’ɛ zi, ‑e ‑ja Zesu ba, ’ke ‑ya pele‑ ’bhɛ ni dɔɔ: «’O Daan mi, ’o mɔɔ ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ‑le ’e ’winbwa‑ ’o daanyrɛ nɔɔ‑ ‑yaa’ ‑jan ’ɛ ’le. ‑Amasrɔyi mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ ’e ’sɔle‑ maza mu ’la klɛ ’zi bhe ’mu klɛle‑, ’ke ‑Waanbhaa’ laa ‑o ’bhɛ zan ’ɛ ba.»

³Zesu ’a ’lɛkwan‑ ‑a ni dɔɔ: «’Mi pe ’e ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ *‑Waanbhaa’ a ‑bhleŋgbeya ‑wa ’ɛ ’yele ’ke waa ’bhɛ zan ’ɛ ya gbɛ drɛɛwolɛ.»

⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Nikodɛmu ’a ’lrɔkpale dɔɔ: «’Ke mɛɛ do ‑kla gban ’gwlaan‑ gblaan ’le, ‑o sɔ ‑a ya gbɛ drɛɛwole ’nale‑ ‑a ma ɛɛ? Yaa sɔ niinale ‑a nɛɛ ’kpee, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’a ’ya gbɛ drɛɛwo ’ezin‑.»

⁵’Duŋ‑ Zesu pe ‑a ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Mi pe ’e ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ ’ke waa mɛɛ ’la zan yalɛ ’ke ‑yi ’pegee Lii ’Weŋ ’ɛ ‑glɔɔya’ ’le, ’bhɛ zan laa nu ’sɔlɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ‑bhleŋgbeya ‑wa ’ɛ ’yele. ⁶‑O mɛɛ ’la zan ‑yaa bhaaplɛŋ ma, bhaaplɛŋ zru ‑le ’bhɛ zan ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑o mɛɛ ’la zan ‑yaa ‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’ɛ ba, ’bhɛ zan zru ‑o ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ zru gbɛɛn‑. ⁷’Mi ’a ’pelawoa ’e ni dɔɔ: ‹‑Yoo ’ke ‑za ’le ’kee ’ya gbɛ drɛɛwo›. ’Bhɛ ‑jan ’ɛ ’bhɛ ’laa ’e ’kpeelɛnilɛ ’e ma. ⁸’E ’gbu ’bhɛ ’yaango‑, ‑ploo ’ɛ, ’ke ‑ya zi ’bhii‑ ‑e ’kan yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ‑e kan ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ. ’E ’trɔnkpa‑ ‑a ’kanwli‑ ’ɛ ma, ’duŋ‑ ’yaa dayrɛ ’pegee ‑a geyrɛ dɔ. ‑Yoo ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑, ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ‑yaa Lii ’Weŋ a ‑glɔɔya’ ’ɛ ba.»

⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Nikodɛmu ’a ’pele Zesu ni dɔɔ: «’Bhɛ sɔ klɛle‑ ’nale‑ ’tɛ ‑a ma ɛɛ?» ¹⁰Zesu ’a zikpaa‑ ‑a ni dɔɔ: «’Bhi ’la ’bhi ‑o ’ke Zuufu mu ’ɛ daan mi ‑gbɛnɛ ’le Izraɛli ‑gɛ, ’yaa ’bhɛ ‑za mu ’ɛ dɔ ɛɛ? ¹¹’Mi pe ’e ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ ’o mɔɔ ‑za ’la dɔ, ’o ’bhɛɛ‑ ’srɛya‑ klɛ, ’bhɛɛ‑ ’ke ’o pɛ ’la ꞊ya, ’o ’bhɛɛ‑ ’srɛya‑ klɛ ’ezin‑, ’duŋ‑ ’ka mu laa ‑o ‑a zi ’ke ’ka dɔ ’o ’wojan‑ ’ɛ ꞊la. ¹²‑Za mu ’la klɛ ’zi ’trɛ ta ‑gɛ, ’ke ’ŋ ’bhɛ mu ma ‑janwoa, ’ka ’laa ’ka kpa ’ŋ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ka nu ’ka ’kpalɛ‑ ’ŋ ’yi ’nale‑ ‑a ma, ’ke ’ŋ laflɛ’ ’yi pɛ mu ba ‑janwoa ’ka ni bhla ’la ba ɛɛ? ¹³Mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ’sanlɛ‑ ‑lido’ laanima ’bhɛɛ‑ ‑e ge laflɛ’ yi, ’ke yaa ’e go Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ do ‑kplɛn ’kpɔ ba, ’bhɛ ‑le ‑daa laflɛ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑le nu niinalɛ a nɔɔ‑ ’ezin‑ bhe.»

¹⁴«’Elwaleta ‑sɔ, Moizi piibhɛ ’tɛn ꞊sia, ’bhɛɛ‑ ‑e mlɛ ꞊kla ’bhɛ piibhɛ ‑yi ’ɛ ’le. ’Bhɛ blaan ’kee‑ ’bhɛ piibhɛ mlɛ ’ɛ ’kpale ‑yri do ta ‑kpe ’ɛ ta. ’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ gbɛɛn‑, ‑o nu Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ ’kpalɛ‑ ‑yri ta, ’bhɛɛ‑ ‑wa wlɛn, ¹⁵’kooko‑ ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ‑a ‑yi, ’bhɛ zan nu ‑Waanbhaa’ ba bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ‑a ma ’bhɛ ’srɔɔwolɛ. ¹⁶‑Amasrɔyi ’drunyan ta mɛɛ mu ’ɛ ’sɔ gbɛ ‑yɔɔ ’ɛ ’kɔɔ ‑Waanbhaa’ ni, ’ke ‑ya *Gbe bhɛ do ’kpɔ ’ɛ ’nale ’ke ’sraka ’le, ’kooko‑ ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ‑a ‑yi, ’bhɛ zan laa ni, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’pleŋgole klɛ ‑Waanbhaa’ ma, ’duŋ‑ ’bhɛ zan ’ɛ ‑Waanbhaa’ ba bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛɛ‑ ’srɔɔwo‑. ¹⁷’Duŋ‑, ‑Waanbhaa’ laa ‑a Gbe ’ɛ ’kpalɛ‑ ’drunyan ’yi ‑kpan baa‑ zayi’ ’drunyan ’yi mu ’ɛ ta. ’Duŋ‑ ‑ya gbe ’ɛ ꞊kpaa, ’kooko‑ ’ke ‑o go ‑za ’yi ‑a ’srɔyi. ¹⁸’Ke mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ’yi, ‑Waanbhaa’ a ‑kpan ’laa nu baalɛ ’bhɛ zan ta, ’duŋ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ’laa ’e ’kpalɛ‑ ‑a ‑yi, ‑kpan ‑balaa’ gban ’bhɛ zan ’ɛ ta, ‑amasrɔyi yaa ’kpalɛ‑ ‑Waanbhaa’ Gbe bhɛ do ’kpɔ ’ɛ ’yi. ¹⁹‑Waanbhaa’ a ‑kpan baaza ’ɛ win ‑le ‑gɛ: ‑Waanbhaa’ a ’tɛbhile ’ɛ ꞊nwa ’drunyan ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑gblo ꞊swa ’drunyan ’yi mu ’ɛ ni ’ke ’bhɛ kan ’tɛbhile ’ɛ ta, ‑amasrɔyi ‑o klɛza mu ’ɛ ’yaa‑ ’eyɔɔle. ²⁰‑Amasrɔyi, ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ‑za ’yɔɔ klɛ, ‑Waanbhaa’ a ’tɛbhile ’ɛ vɛnsi ’bhɛ zan yin ’lii, ’bhɛɛ‑ yaa nu ’tɛbhile ’ɛ ba. ‑Amasrɔyi ‑e gblaan, ’kooko‑ ’puya ’laa nu ’kanlɛ‑ ‑a klɛza ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ta kpataakpa. ²¹’Duŋ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ‑o wlan a pɛ zi ’ɛ ta, ’bhɛ zan nu ’tɛbhile ’ɛ ba; ’kooko‑ mɔkpɛn’ ’a klɛza mu ’ɛ ye kpataakpa, ’bhɛɛ‑ ‑wa ye ’bhii‑ ‑yoo ’taawo zii’ ‑Waanbhaa’ a pɛ zi ’ɛ ’bhɛɛ‑ ta.»

Zesu ’pegee Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan a ‑za

²²’Bhɛ blaan, ’ke Zesu ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑o gele‑ Zude ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o bole‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ ’waati sa, ’ke ‑o mɛɛ mu ’ɛ ’wiiŋfɛ‑ ‑sɔ ‑yi ba ’bhɛ ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ²³’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, Zaan ‑yaa mɛɛ mu wiiŋfɛ’ zii’ ’ezin‑ yrɛ do nɔɔ‑, ‑o ‑yaa ’bhɛ yrɛ ’ɛ sii Enɔ, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ Salimu ‑wa ’ɛ ‑din. ‑Amasrɔyi ‑yi ‑bebe ‑yaa ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. Mɛɛ mu ’ɛ ’yaa‑ nu ’zi ‑a ba, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ’mu wiiŋfɛ ‑yi ba ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. ²⁴’Bhɛ ’waati ’ɛ ba ’ezin‑, ’ke waa Zaan bɔlɛ ‑li ‑kaso ’yi.

²⁵’Bhɛ ’yi ’tɛ, Zaan a ‑klaŋlanɛ mu ’ke mu zaabɔle ‑saan Zuufu mi do ’le ‑woo fɛ ‑waa’ ’seri ’ɛ ta gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’bhɛɛ‑ ‑o ’fleele‑ klɛ ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ’yi ’bhɛ ‑zayi’. ²⁶’Bhɛɛ‑, ’ke ’yee‑ Zaan a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ gele‑ ’tɛnlɛ‑ a ma, ’ke ‑wa pele‑ ‑a ni dɔɔ: «’O Daan mi, mɛɛ ’la zan ‑yaa ’e ‑din Zrudɛn yue yrɛ gbɛ do ’ɛ ta laale, ’bhɛɛ‑ ’e ‑janwoa ’o ni ‑a ba zayi’ bhe; ’e ’yrɛkpa ‑gɛ doo, ‑yoo mɛɛ mu wiiŋfɛ’ zii’ ’ezin‑. ’Bhɛɛ‑ mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ‑o ge ’zi ‑a ba ye.»

²⁷Zaan ’a zikpaa‑ ‑o ni dɔɔ: «’Ke ‑Waanbhaa’ laa pɛ ’la ’nalɛ‑ mɛɛ ni, ‑e sɔ ’bhɛ ’srɔɔwole ɛɛ? ²⁸’Ka mu ’gbu ‑o ’ŋ ’srɛ ’le ’kaa ’an ꞊pia dɔɔ: ‹’Mi ’naa ‑o ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi ’ɛ ’le, ’duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’mi ’winbwa‑ ‑a ‑lɛɛ.› ²⁹’Ka ’gbu ’a ’yaango‑ dɔɔ mɛɛ ’la zan a pɛ ‑le ’ke le drɛɛ ’ɛ ’le, ’bhɛ zan ‑le ’yee‑ le drɛɛ ‑nɔɔ ’ɛ ’le. ’Duŋ‑ le drɛɛ ‑nɔɔ ’bhɛgwlɛn‑ ’ɛ ’bhɛ dulale ’la ‑yoo le drɛɛ ‑nɔɔ ’ɛ ‑din, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya ’trɔnbadɔ ’bhɛ ’weli‑ ’ɛ ꞊la, ’bhɛ ’a zrukpalaa ’egbɛnɛle. ’Bhɛ zrukpaa’, ’bhɛ ‑le ’mi a pɛ ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑lɛpaa ‑zɔn. ³⁰‑Yoo ’ke ‑za ’le ’ke ‑o ’yee‑ magbaandɛ, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mi mavɛɛ.»

Mɛɛ wiiŋfɛ’ Mi Zaan a ‑jan ’lɛyanyrɛ

³¹Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan pe ‑o ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Ke mɛɛ ’la zan ‑daa laanima, ’bhɛ zan ’ɛ ’kpaale‑ ‑o pɛ ’kpɛn ’wiiŋ‑. ’Duŋ‑ ’ke mɛɛ zan ‑daa ’trɛ ta, ’bhɛ zan ’ɛ ’bhɛ ‑o ’ke ’yee‑ ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi mi ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑janwo’ ’bhii‑ ’trɛ ta mɛɛ do gbɛɛn‑. ’Ke mɛɛ ’la zan ‑daa laanima, ’bhɛ zan ’ɛ ’kpaale‑ ‑o pɛ ’kpɛn ’wiiŋ‑. ³²‑E ‑za ’la ꞊ya, ’bhɛɛ‑ ‑e ’kɛla ꞊maa, ‑e mu ‑la ’srɛya‑ klɛ. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa dɔ ’bhɛ ’srɛya‑ ma jan ’ɛ ꞊la. ³³’Ke mɛɛ ’la zan ‑dwa ‑a wojan ’ɛ ꞊la, ’bhɛ zan ’a zrɔn ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ wlan pe kpataakpa. ³⁴‑Waanbhaa’ mɛɛ ’la zan winbwa‑, ’bhɛ zan ’ɛ ‑Waanbhaa’ a ‑jan mu ‑la wo, ‑amasrɔyi ‑Waanbhaa’ ’a *Lii ’Weŋ ’ɛ na ’bhɛ zan ni ’ke ‑daŋ’ ’laa klɛ ’bhɛ ma. ³⁵‑Nɛ ’ɛ ‑za sɔ ‑a Dɛ ‑Waanbhaa’ ni, ’bhɛla‑ ‑zayile ‑a Dɛ ‑za ’kpɛn gbɛkpaa‑ ‑a ’kɔɔ. ³⁶’Ke mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ‑a Gbe ’ɛ ’yi, ‑daŋ’ ’laa ‑o bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ma ’bhɛ ‑o ’bhɛ zan ’kɔɔ. ’Duŋ‑ ’ke mɛɛ ’la zan laa dɔlɛ ‑a ‑la ’ke ‑ya kpa ‑a Gbe ’ɛ ’yi, ’bhɛ zan laa nu ’bhɛ bole ‑yrɛ ma ‑si ’ɛ ’srɔɔwolɛ, ’bhɛ zan nu bolɛ ‑Waanbhaa’ a ’kiti ‑yrɛn ’ɛ ’yi yikpɛnsee ta.»

Zesu ’pegee Samari le do ba jan

¹Farizi mu ’ɛ ‑wa ‑maa mɛɛ mu ta dɔɔ Zesu ’yaa‑ ‑klaŋlanɛ ‑bebe ’srɔɔwo zii’ ’kee‑ ’mu ’wiiŋfɛ‑ ’ke ’bhɛ kan Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan ta. ²’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’yee‑ Zesu ’gbu ’laa ‑yaa mɛɛ mu wiiŋfɛ’ zii’, ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’mu ‑le ‑yaa ’bhɛ klɛ ’zi. ³’Bhɛla‑ ‑yile, ’ke ’yee‑ Zesu gole‑ Zude ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ niinale ‑a ‑zanta’ Galile ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ⁴‑A ge bhla zi Galile ’klɛɛn ’ɛ ’yi, yaa ‑yaa sɔ ’kanle ‑yrɛ ‑bhɛɛke’ do ’kpɔ ꞊nɔɔ ’ke yaa ’e go Samari ’klɛɛn ’ɛ ba.

⁵‑E ‑ja bhɔlɛ Samari ’klɛɛn ’ɛ ’yi ‑wa ’nɛ do ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Sikaa ’bhɛɛ‑ ta. ’Bhɛ Sikaa ‑wa ’ɛ ’yaa‑ Zakɔbu gba ’la ’naa‑ ‑a gbe Zozɛfu ni ’bhɛɛ‑ ‑din. ⁶Zakɔbu ‑klɔŋ ’la ’kaan‑, ’bhɛ ’yaa‑ ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛ ’yi bhe, Zesu ’trɛlabhwa ’taa ’ɛ ’kɔɔ, ’kee‑ gele‑ yaalɛ ’bhɛ ‑klɔŋ ’ɛ bhoŋla. ’Bhɛ ꞊kla ‑yrekpaa’ bhɔ ’waati ’ɛ ‑din.

⁷’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke Samari le do nule‑ ‑yi ’tɔyrɛ‑ nɔɔ‑ ’bhɛ ‑klɔŋ ’ɛ ’yi. ’Bhɛɛ‑ ’ke Zesu ’a ’pele ’a ni dɔɔ: «’Ŋ gba mi yi sa ba.» ⁸’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, ’ke Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑ja gban ‑waa’ pɛbhle ‑lɔyrɛ’ nɔɔ‑ ‑wa ’ɛ ’kpee. ⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Samari le ’ɛ ‑ya pele‑ Zesu ni dɔɔ: «’Aa! ’Bhi Zuufu mi, ’e mi yi ‑yrɛwo’ zii’ ’mi ‑la ma ɛɛ, ’mi ’la ’mi ‑o ’ke Samari le ’le bhe ɛɛ?» ’Yee‑ ‑le ’ɛ ’bhɛ ‑jan ‑glɔɔn ’ɛ ꞊woa, ‑amasrɔyi Zuufu mu ’ɛ ’pegee Samari mu ’ɛ waa ‑za ’laa ‑yaa ’eke‑ ta.

¹⁰’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Zesu ’a zikpale ‑a ni dɔɔ: «’Kee‑ ’kpa bi ‑Waanbhaa’ bhaaplɛŋ mu ‑gbaa pɛ ’la ba ’e ’bhɛ dɔ bi, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’la zan ‑o mi yi ‑yrɛwo’ zii’ ’e ma, ’kee ’yaa‑ ’bhɛ zan ’ɛ dɔ bi, ’bhi ’gbu ‑le ‑yaa nu mi yi ‑yrɛwolɛ ’bhɛ zan ’ɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ‑yi ’la ’bhɛ bole ‑yrɛ ma ‑si na mɛɛ ni, ‑e ‑yaa nu ’bhɛɛ‑ ’nalɛ‑ ’e ni.»

¹¹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke le ’ɛ ‑ya pele‑ Zesu ni dɔɔ: «Mɛɛzan, ‑yi ’tɔ ’gboŋgbo ’laa ‑o ’e ’kɔɔ, ’bhɛɛ‑ ‑klɔŋ ’ɛ tro. ’E nu ’sɔlɛ‑ ’yee‑ ‑yi ’la ’kee‑ bole ‑yrɛ ma ‑si ’ɛ na mɛɛ ni ’bhɛ ’srɔɔwole ’naa ma ɛɛ? ¹²’O ‑gbɔɔ Zakɔbu ‑le ‑klɔŋ ’lɛɛ‑ ’kaan‑, ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑naa ’o ni. ’Yee‑ ’gbu ’pegee ‑a gbe mu ’ɛ, ’bhɛɛ‑ ‑yaa’ tropɛ mu ’ɛ ‑o ’yee‑ ‑klɔŋ ’lɛɛ‑ ’yi yi ’ɛ ꞊mia. ’Bhi ’kpee ma ’e gblaan ‑yiya’ ’o ‑gbɔɔ Zakɔbu ni ɛɛ?»

¹³Zesu ’a zikpaa‑ ‑a ni dɔɔ: «’Ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ‑klɔŋ ’lɛɛ‑ ’yi yi ’ɛ ‑mia, ‑yi ’mi ‑lrɔ nu ’bhɛ zan dɛ gbɛ drɛɛwolɛ ’ezin‑; ¹⁴’duŋ‑ ’ke ’mi ’ŋ ’kɔɔ ‑yi ’ɛ ꞊naa mɛɛ ’la zan ni, ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑mia, ‑yi ’mi ‑lrɔ ’laa nu ’bhɛ zan ’ɛ dɛlɛ ‑li ‑titi. ‑Amasrɔyi, ’ŋ nu ‑yi ’la ’bhɛ ’nalɛ‑ ’bhɛ zan ’ɛ ni, ’bhɛ nu klɛlɛ ’bhii‑ tɔ ŋgblo do ’bhɛ zan ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ yaa nu ‑bheelɛ’ ‑titi. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ tɔ ŋgblo ’ɛ nu ‑si ’la ’ke ‑daŋ’ ’laa ’bhɛ ma ’bhɛ ’nalɛ‑ ’bhɛ zan ni.» ¹⁵’Bhɛ klɛlɛ ’tɛ, ’ke ’yee‑ le ’ɛ ‑ya pele‑ Zesu ni dɔɔ: «Mɛɛzan, ’ŋ gba ’bhɛ ‑yi ’ɛ ’ke ba, ’kooko‑ ‑yi ’mi ‑lrɔ ’laa ’ŋ dɛ ‑li, ’bhɛɛ‑ ’naa nu ‑yi ’tɔlɛ‑ ‑li ‑gɛ ‑titi.»

¹⁶’Bhɛ ’yi ’tɛ, Zesu pe ‑a ni dɔɔ: «Ge ’e ꞊nɔɔ ’sii‑, ’bhɛɛ‑ ’ka nu ‑gɛ doo.» ¹⁷’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’yee‑ le ’ɛ ‑ya ‑lɛkunle Zesu ni dɔɔ: «’Ŋ ꞊nɔɔ ’laa ‑o.» Zesu pe ‑a ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Zoo ‑o ’e zi ’ke ’ya pe dɔɔ ’e ꞊nɔɔ ’laa ‑o; ¹⁸‑amasrɔyi, ’e ’yalaa gwlɛn na ‑glɔɔn ’soo, ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ mɛɛ ’la zan ’kɔɔ ‑zɔn, ’e ꞊nɔɔ ’laa ’bhɛ zan ’ɛ ’le. ’E ‑jan ’la ꞊woa bhe wlan ‑le ’bhɛ ’le.» ¹⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’yee‑ le ’ɛ ‑ya pele‑ Zesu ni dɔɔ: «’Ee! Mɛɛzan, ’an ’yaango‑ ’bhii‑ ’yoo‑ wlan ma ‑Waanbhaa’ * ‑lɛla’ janwo mi do ’le. ²⁰’O mɔɔ Samari mu, ’o ‑gbɔɔ mu ‑Waanbhaa’ ‑gbaa vlɛ gɔɔn ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ’wiiŋ‑ ‑gɛ, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ka mu Zuufu mu, ’ka pe dɔɔ ‑o ‑Waanbhaa’ gba yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ’bhɛ ‑o Zeruzalɛmu do ‑kplɛn ’la ꞊nɔɔ.»

²¹Zesu ’bhɛ zikpaa‑ ‑a ni dɔɔ: «Le ‑nɛ, ’ŋ ’yoo zan ‑jan ’la ’wolɛ‑ ’e ni ’e ’kpa ’bhɛ ’yi, ’waati do ‑o zan bhɔlɛ’, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa nu ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ gbalɛ ‑li vlɛ gɔɔn ’lɛɛ‑ ’wiiŋ‑, ’bhɛ ’pegee Zeruzalɛmu. ²²’Ka mu Samari mu, ’ka pɛ ’la ’bhɛ gba ’ka ’laa ’bhɛ dɔ; ’o mɔɔ pɛ ’la ’bhɛ gba ’o ’bhɛ dɔ, ‑amasrɔyi ‑Waanbhaa’ bhaaplɛŋ mu go ‑za ’yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, Zuufu mu ‑le sɔ ’bhɛ ’pele ’ka ni. ²³’Duŋ‑ ’bhɛ ’waati ‑o zan bhɔlɛ, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ꞊bhwa gban, ’bhɛ ’waati ’ɛ ba, ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ gba mu kplankplan mu ’ɛ ‑o nu ‑a gbalɛ Lii ’Weŋ ’ɛ ’yi ’bhɛ ’pegee wlan ma. ‑Amasrɔyi ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑o ’bhɛɛ‑ mɛɛ ‑glɔɔn ’ɛ ‑glin ’zi ’bhɛɛ‑ ‑wa gba. ²⁴‑Waanbhaa’ ’gbu ‑o ’ke Lii ’le, ‑yoo ’ke ‑za ’le ’ke mɛɛ ’la zan mu ’a gba, ’bhɛ zan mu ’a gba ‑a Lii ’Weŋ ’ɛ ’seŋ ta ’bhɛ ’pegee wlan ma.» ²⁵’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’yee‑ le ’ɛ ‑ya pele‑ Zesu ni dɔɔ: «’An ’yaango‑ dɔɔ *Mesi ’ɛ (’bhɛ ’yi ‑le ‹Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ›) ‑o ’bhɛ ‑la sii Krisi, ’bhɛ nu nulɛ. ’Ke ’bhɛ ꞊nwa ’bhɛ nu ‑za ’kpɛn ’yipelɛ ’o ni.» ²⁶Zesu ’a zikpaa‑ ‑a ni dɔɔ: «’Mi ’la ’mi ‑o ‑janwo’ zii’ ’e ni ‑gɛ bhe, ’mi ‑le ’kɛle‑.»

²⁷’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, ’ke Zesu ‑a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’nule ’tɛ; ‑wa yelawoa ’ke ‑yoo ‑balo klɛ ’zi ’ke le do ’le bhe, ’bhɛ ‑o ’kpeelɛnia ‑o ma. ’Duŋ‑ yaa dɔlɛ ‑o ’kedo‑ ’kpɔ ’kpee ’ke ’bhɛ ’a ’lrɔkpa‑ dɔɔ: «‑Yoo ‑mɛ za ‑la ‑yilrɔkpa zii’ ’e ma ɛɛ? ’Bhɛ ’pegee ’ka ’pegee ’yee‑ ‑o ‑mɛ pɛ jan ‑la wo zii’ ɛɛ?» ’Bhɛ ’pegee dɔɔ: «‑Mɛla ma ’yoo‑ ‑balo klɛ ’zi ’kɛle‑ ɛɛ?» ²⁸’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke le ’ɛ ‑e yaa ‑yi gbɔ ’ɛ ’tole ‑a nɔɔ‑, ’kee‑ gele‑ ‑wa ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ mɛɛ mu ’ɛ ni dɔɔ: ²⁹«‑Ka nu mɛɛ ’lɛɛ‑ ‑glin doo, ’mi ‑za ’oo ‑za mu ’la ꞊kla ’elwale gban, ‑e ’mu ’kpɛn ꞊pia ’ŋ ni. ‑Dɔke’ Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi ’ɛ ’yele‑ ’kɛle‑ oo.» ³⁰’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ’pwɛle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o nule‑ Zesu ‑glinyrɛ’ nɔɔ‑.

³¹’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’yaa‑ matɛdɔ ’zi dɔɔ: «’O Daan mi, ’e ’zoole‑, pɛ sa bhle!» ³²’Duŋ‑, ‑ya ‑lɛkwan ’mu ni dɔɔ: «Pɛ ’la ‑yoo ’ŋ ’kɔɔ ’ke ’bhɛ ‑o ’ke ’ŋ ’bhle pɛ ’le, ’ka ’laa ’bhɛ dɔ.» ³³’Bhɛ ’yi, ’ke ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑woo ’eke‑ ‑lrɔkpale dɔɔ: «Taa‑ mɛɛ ’ke mu ‑nwa pɛle nalɛ ‑a ni ɛɛ?»

³⁴Zesu pe ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ ’bhle pɛle ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke ’ŋ ’winbɔ‑ mi ’ɛ ’bhɛ zru maza klɛle ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e ye ’la gbɛkpaa‑ ’ŋ ’kɔɔ ’ke ’ŋ ’bhɛ ’lɛyan‑. ³⁵‑Wa pe dɔɔ: ‹‑A ‑vinbwa mlɛ yiziɛ ’bhɛɛ‑ pɛbhaa ’kan bhla ’ɛ bhɔ.› ’Duŋ‑ ’mi pe ’ka ni dɔɔ ‑ka ’ka ’yrɛkpa gba mu ’ɛ ta laale doo, pɛbhaa mu ’ɛ ’tranna‑, ’bhɛɛ‑ ‑o ’kan ’waati ꞊bhwa gban! ³⁶Pɛbhaa ’kan mi ’ɛ, ‑e ‑yaa pɛbhaa ’kanle‑ ma ‑sra ’srɔɔwo‑, ’bhɛɛ‑ ‑yoo pɛbhaa mu ’ɛ ’lɛkpa‑ zii’ ’eke‑ ta ’ke ‑yoo to bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ‑a ma ’bhɛ ‑zayi’. ’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, pɛbhɛ bɔ mi ’pegee pɛbhaa ’kan mi ’ɛ ‑o mɛɛ plɛ zrukpaa’ ’srɔɔwo‑ ’eke‑ zi. ³⁷‑Amasrɔyi, ‑o ‑gɔɔn ’la bɔ dɔɔ: ‹Mɛɛ do pɛbhɛ bɔ, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ‑bhɛɛke’ do pɛbhaa kan.› Wlan ‑le ’bhɛ ‑gɔɔn ’ɛ ’le. ³⁸’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’mi ’ka ’winbwa‑ pɛbhaa ’kanyrɛ‑ nɔɔ‑ gba ’la ’ka ’laa ‑yrɛnbhlelɛ ’bhɛ ’kpale ma ’bhɛ ’yi; mɛɛ ‑bhɛɛke’ mu ‑le ‑yrɛnbhla ’bhɛ gba ’ɛ ’kpale‑ ma, ’bhɛɛ‑ ’ka mu ‑o ‑trɔn ’srɔɔwo zii’ ‑o woye ’ɛ ma.»

³⁹Samari mu ‑bebe ‑o ꞊kpaa Zesu ’yi ’bhɛ ‑wa ’ɛ ta, le ’ɛ ‑jan ’la ꞊woa ‑o ni ’bhɛ ‑zayi’ dɔɔ: «’Mi ‑za ’oo ‑za mu ’la ’kpɛn ꞊kla ’elwale gban, ‑e ’mu ’yipia꞊ ’ŋ ni.» ⁴⁰’Woo‑ Samari mu ’ɛ ’bhɔle‑ Zesu ‑din, ’ke ‑o ‑sromabɔle ‑a ni dɔɔ ‑e bo ‑o ba ye ’waati sa. ‑Ayile, ’kee‑ bole‑ ‑o ba ‑yrekpaa’ plɛ ta ’ezin‑. ⁴¹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke mɛɛ ‑bhɛɛke’ ‑bebe ’e ’kpale Zesu ’yi ’ezin‑ ‑a ’gbu ’wojan‑ mu ’ɛ ma. ⁴²’Woo‑ mɛɛ mu ’ɛ pe le ’ɛ ni dɔɔ: «’Waa ’o ’kpalɛ‑ ‑a ‑yi ’bhi ’wojan‑ drɔŋ ’ɛ ’bhɛ ma, ’duŋ‑ ’woo ꞊kpaa ‑a ‑yi, ‑amasrɔyi ’o mɔɔ ’gbu ’a wojan mu ’ɛ ꞊maa, ’wa ’yaangwa‑ ’bhii‑ ’yele‑ ’ke ’drunyan ’yi mu ’ɛ ’Bhee Mi kpataakpa ’ɛ ’le.»

Zesu yeta mi ‑gbɛnɛ do gbe ‑nɛ ’ɛ ’bheela‑

⁴³Zesu ’yanle ‑yrekpaa’ plɛ klɛlele ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’kee‑ gele‑ Galile ’trɛ ta. ⁴⁴‑Amasrɔyi ’yee‑ ’gbu ’a ꞊pia‑ dɔɔ: «Waa ‑Waanbhaa’ *‑lɛla’ janwo mi ‑lɛdɔ’ a ma ‑a ’gbu a ’klɛɛn ’yi.» ⁴⁵‑E bhɔle ’duŋ‑ Galile ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’ke bhɛ ꞊nɔɔ mɛɛ mu ’ɛ ‑wa ’kunle ’elrele. ‑Amasrɔyi Zesu ‑za mu ’la ’kpɛn ꞊kla Paki ’fɛti ’ɛ ta Zeruzalɛmu ’mu ’bhɛ mu ꞊ya. ‑Amasrɔyi ’bhɛ mu ’gbu ’yaa‑ ’bhɛ ’fɛti ’ɛ ta ’ezin‑.

⁴⁶Zesu ꞊nwa ’ezin‑ ’tɛ Kana ‑wa ’ɛ ta, Galile ’klɛɛn ’ɛ ’yi; ‑e ‑yi ’niinaa‑ ’ke ‑drɔɔ ’le ’elwale ’bhɛɛ‑ ‑wa ’ɛ ta. Yeta mi ‑gbɛnɛ do ‑yaa ye, ’bhɛɛ‑ ga ‑yaa ’bhɛ gbe ‑nɛ ’ɛ ma Kapɛnɔmu. ⁴⁷’Bhɛɛ‑, ’yee‑ yeta mi ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑ya male ’kaa Zesu ‑gwa Zude ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ꞊nwa Galile ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’kee‑ gele‑ ’tɛnlɛ‑ Zesu ma. ’Bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑sromabɔle Zesu ni dɔɔ ’bhɛ ge ‑a gbe ’ɛ ’bhee‑ Kapɛnɔmu. ‑Amasrɔyi ‑a gbe ’ɛ ’yaa‑ zan klɛlɛ ’ke ’siɛle. ⁴⁸Zesu pe ‑a ni ’tɛ dɔɔ: «’Ka nu bolɛ ’bhɛɛ‑ klɛle ma ’taŋii ɛɛ? ’Ka ’laa sɔ ’ka ’kpale ’ŋ ’yi, ’ke ’naa ’sɔle‑ maza mu ’pegee ’kpeelɛni maza mu klɛlɛ ’ka ’yrɛ ma ɛɛ?»

⁴⁹’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ’yee‑ yeta mi ’ɛ ‑ya zikpale Zesu ni dɔɔ: «Mɛɛzan, ’e ’zoole‑, nu blaale‑ ’sani ’ŋ gbe ‑nɛ ’ɛ yaa nu galɛ.»

⁵⁰’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele ’a ni dɔɔ: «Ge ’e ba ‑lɛ ma, ’e ’nɛ ‑ya ‑yrɛ ma.» ’Bhɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ’yee‑ mɛɛ ‑ya ’kpale Zesu ’wojan‑ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ ‑a ba ‑lɛ ma. ⁵¹‑E ‑yaa ‑a ba ‑lɛ ma zi ’ɛ ’lii bhla ’la ba, ’ke ‑yaa’ ’fɛ ’ɛ ꞊la yewonɛ mu ’ɛ ’nule ‑a ‑lɛpalɛ, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ ‑a ni dɔɔ: «’E ’nɛ ‑ya ‑yrɛ ma!»

⁵²’Bhɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ‑yoo ‑lrɔkpale dɔɔ ‑a ’flɛ ’yi ’pɔɔnna‑ ’waati ’ɛ ‑dela ba. ’Bhɛɛ‑ ‑wa ꞊pia ‑a ni dɔɔ ’bhɛ ‑kla ‑yretɛbhɛ bhlɔ bii ’waati ’ɛ ba. ’Bhɛɛ‑ ’waati ’ɛ ba, ‑a ’flɛ ’yi ’la ga ’ɛ ‑gwa ‑a ma.

⁵³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’yee‑ ‑nɛ dɛ ’ɛ ‑ya ’yaangole dɔɔ Zesu ’a ꞊pia ‑a ni ’bhɛɛ‑ ’waati ’ɛ ba ’kaa: «’E ’nɛ ‑ya ‑yrɛ ma.» ‑Ayile ’yee‑ ‑nɛ dɛ ’ɛ ’pegee ‑yaa’ ’fa ꞊la mu ’ɛ ‑o ’kpɛn ‑o ‑kpaa Zesu ’yi.

⁵⁴’Bhɛ ‑nɛ ’ɛ ’bheeza‑ ’ɛ, ’bhɛ ‑le ꞊kla Zesu a ’sɔle‑ maza ‑tɔɔmasie ‑glɔɔn plɛ mi klɛle ’le; ‑a ’san ’kee‑ go Zude ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ nu Galile ’klɛɛn ’ɛ ’yi.

’KPALEYA ’PEGEE ’KPALEKLEYA

Zesu ‑flugba do ‑bheela

¹’Bhɛ blaan ’waati sa ’kanle‑, Zuufu mu a ’seri ’fɛti do ‑yaa, ’bhɛɛ‑ Zesu ‑ja Zeruzalɛmu ’bhɛ ’fɛti ’ɛ ta.

²‑Draa ’nɛ do ‑yaa ’yee‑ Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ’kpee, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Zuufu wli ’ɛ ’yi Bɛtizata. ’Bhɛ ‑draa ’nɛ ’ɛ yaa‑ ’fɛgwlɛ‑ ’la ’mliŋgole ‑yaa Zeruzalɛmu zi ’bhɛ ’wlayrɛ‑ ’la ‑din ‑o ‑yaa ’bhɛ sii ‹‑Bhlaa mu wlayrɛ›. ’Bhɛɛ‑ ’kpaanɛ ’soo dɔle ‑yaa ’yee‑ ‑draa ’ɛ ‑din. ³Gadɛ mu ‑bebe ’yilale ‑yaa ’bhɛ ’kpaanɛ mu ’ɛ ꞊la: ’e pe ‑yrɛ ’wi mu oo, ‑flugba mu oo, ’bhɛ ’pegee mɛɛ gaan ’siɛle‑ ’mu ’kpɛn. [‑O ’kpɛn ’yaa‑ ‑yi ’ɛ ’bhɛɛ‑ bɛɛnle ’ɛ magbɛn ’zi. ⁴‑Amasrɔyi ‑Waanbhaa’ a ‑mlɛkɛ’ do ‑yaa zinaa’ ’yee‑ ‑draa ’ɛ ba ’waati ’ke ba, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa bɛɛn. ’Kee‑ ‑yaa ‑yi ’ɛ bɛɛn ’waati ’la ba, ’bhɛɛ‑ ’ke gadɛ mi ’oo gadɛ mi ’la ’yaa‑ bɔ ’a ba ’elwale gadɛ mu ‑vin mu ’ɛ ’lɛɛ, ’bhɛ gadɛ mi ’ɛ ’yaa‑ bhee.] ⁵’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, gadɛ mi do ‑yaa ye, ’bhɛ lɛɛ mia do bhɛ vu ta ’srwaa‑ ’ke ga ‑o ’bhɛ ma. ⁶’Bhɛ ’yi, Zesu ’yee‑ gadɛ mi ’ɛ yilale yele, ’bhɛɛ‑ ‑ya ’yaangole ’bhii‑ ‑yaa’ ga ’ɛ ꞊mwa gban ‑a ma, ’ke ‑ya ‑lrɔkpale dɔɔ: «’Yoo‑ ‑a zi ’bhii‑ ’e ’bhee ɛɛ?»

⁷’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’yee‑ gadɛ mi ’ɛ ‑ya zikpale Zesu ni dɔɔ: «Mɛɛzan, mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑o ’ŋ ’kɔɔ, ’ke ’bhɛ ’ŋ bɔ ‑yi ’ɛ ba ’ke ‑wa bɛɛnle ‑saan ’waati ’la ba. ’Bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ ’yoo‑ ge ’zi bɔlɛ ‑a ba ’waati ’la ba, mɛɛ ‑bhɛɛke’ do ge bɔlɛ a ba ’mi ’lɛɛ.»

⁸’Bhɛɛ‑ Zesu pe ‑a ni ’tɛ dɔɔ: «’E ’wlɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’e ’yila‑ ‑saa ’ɛ ’si, ’bhɛɛ‑ ’taawo.»

⁹’Bhɛ yrɛ do ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ’bheele, ’ke ‑ya yila‑ ‑saa ’ɛ ’sile, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’taawole. ’Duŋ‑ ’bhɛ ꞊kla Zuufu mu a *‑yitrɛ’ yi ’ɛ ’bhɛɛ‑ ma.

¹⁰’Bhɛɛ‑ ’ke Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑wa pele‑ ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ni dɔɔ: «‑Yitrɛ’ yi ‑le ‑zɔn ’dɛ! ’Bhɛɛ‑ ‑kɔɔa’ ’toŋ ’ɛ ta, ’bhɛ ’seŋ ’laa ‑o ’e ni ’kee ’taawo‑ ’e ’yila‑ ‑saa ’ɛ ’le ’e ’kɔɔ.»

¹¹’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ‑ya lɛkunle ‑o ni dɔɔ: «Mɛɛ ’la zan ’ŋ ’bheela‑ ’bhɛla‑ ’a ꞊pia ’ŋ ni dɔɔ: ‹’E ’yila‑ ‑saa ’ɛ ’si, ’bhɛɛ‑ ’e ’taawo›.»

¹²’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑wa ‑lrɔkpale ’kaadɔɔ‑: «Mɛɛ ’ɛ ‑de ’gbu ‑le ’a ꞊pia ’e ni dɔɔ: ‹’E ’yila‑ ‑saa ’ɛ ’si, ’bhɛɛ‑ ’e ’taawo‑ ɛɛ?›»

¹³’Duŋ‑ ’yee‑ mɛɛ ’la ’bheela‑, yaa ‑yaa ‑a ‑bhee mi ’ɛ dɔ. ‑Amasrɔyi Zesu ’truŋwoa꞊ ‑zamaa’ ’la ’yaa‑ ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ’mu ’ɛ ’pleŋ‑.

¹⁴’Bhɛ blaan boola ’ɛ zi, ’ke Zesu ’lɛpale ’kɛle‑ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ‑a ni dɔɔ: «’E ’trɔnbadɔ doo, ’e ’bheelawoa ‑zɔn bhe, ’yaa ‑za ’yɔɔ‑ klɛlɛ ’ezin‑, ’kooko‑ ‑za ’bhɛɛke do laa nu ’tɛnlɛ‑ ’e ma ’ke ’bhɛ ’yɔɔ‑ ‑yiya’ ’kɛlɛɛ‑ ni.»

¹⁵’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ‑e gele‑ ‑a pelɛ Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ni dɔɔ mɛɛ ’la zan ’a ’bheela‑ ‑o ’bhɛ sii Zesu. ¹⁶’Bhɛla‑ ‑yile, ‑a ’san ’bhɛ yi ’ɛ ma, Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑o Zesu ’yrɛbatɛdɔle ‑saan, ‑amasrɔyi ‑e ’bhɛ mɛɛ ’ɛ ’bheela‑ ‑waa’ ‑yitrɛ’ yi do ‑la ma. ¹⁷’Duŋ‑ Zesu pe ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑o yewo ’zi ’taŋii ’kee‑ nu ’tɛnlɛ‑ ‑zɔn ma, ’bhɛla‑ ‑yile ’mi ‑o yewo ’zi ’ezin‑.» ¹⁸’Bhɛ ‑jan ’ɛ ‑zayi’, Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ’yaa‑ dɛyrɛ baan’ ‑glin ’zi, ‑amasrɔyi ‑e ‑yitrɛ’ yi ’ɛ ’yisiɛla, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑Waanbhaa’ ’sii zii’ ‑a Dɛ kpataakpa ’le. ’Bhɛɛ‑ ’ezin‑, ‑ya ’gbu ’kpa zii’ ‑Waanbhaa’ ma, ’ke ‑ya klɛ ’bhii‑ ‑o ’pegee ‑Waanbhaa’ gblaanya ’ɛ sɔ ’eke‑ ni.

‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ gblaanya

¹⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ‑jan ’ɛ ’sile‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ: ‑Nɛ ’ɛ yaa sɔ ‑za ’kedo‑ ’kpɔ klɛle‑ ‑a ’gbu ’kɔɔ. ’Ke ‑ya Dɛ ꞊ya ‑za ’la klɛyrɛ nɔɔ‑, ‑e ’bhɛɛ‑ klɛ. ‑A Dɛ ‑za ’oo ‑za ’la klɛ, ‑e ’bhɛɛ‑ klɛ ’ezin‑. ²⁰‑Amasrɔyi, ‑Nɛ ’ɛ ‑za sɔ ‑a Dɛ ni, ’bhɛla‑ ‑zayile, ‑a Dɛ ‑o ‑za ’oo ‑za ’la klɛ ’zi, ’bhɛ ’gbu ’bhɛ zrɔn ‑a ni. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑e nu ‑za ’bhɛɛke mu zrɔnlɛ ‑a ni ’ke ’mu gblaan ‑yiya’ ’kɛ mu ’lɛɛ‑ ni, ’bhɛɛ‑ ’mu nu ’ka ’kpeelɛnilɛ ’ka ma. ²¹‑Amasrɔyi, ‑a Dɛ gbaa mu bwe gale ba gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑e bole ‑yrɛ ma ‑si ’na gbɛ drɛɛwo ‑o ni, ’bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ gbɛɛn‑, ’ke bole ‑yrɛ ‑si ’nale‑ ‑swa ‑Nɛ ’ɛ ni mɛɛ ’la zan ni, ‑e ’bhɛɛ‑ na ’ezin‑. ²²‑Nɛ Dɛ ’ɛ yaa mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’kitikan, ’duŋ‑ ‑e bhaaplɛŋ mu ’kpɛn ’kitikanle ’seŋ ’naa‑ ‑a Gbe ’ɛ ni, ²³’kooko‑ mɔkpɛn’ ‑Nɛ ’ɛ ’lɛdɔ‑ ‑a ma ’bhii‑ ‑wa Dɛ ’ɛ ‑lɛdɔ’ a ma gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ’Ke mɛɛ ’la zan laa ‑Nɛ ’ɛ ’lɛdɔ‑ ‑a ma, ’bhɛ zan laa ‑a Dɛ ’la ’bhɛ ’a winbwa‑ ’bhɛ ’lɛdɔ‑ a ma ’ezin‑.

²⁴«’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ’gbu ’ɛ ma dɔɔ: ’ke mɛɛ ’la zan ’e ’trɔnkpaa‑ ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya ‑kpaa mɛɛ ’la zan ’ŋ ’winbwa‑ ’bhɛ ’yi, bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ‑o ’bhɛ zan ’kɔɔ. Waa nu ’bhɛ zan ’kitikanlɛ, ’duŋ‑ ’bhɛ zan ‑gwa ga a pɛ zi ’ɛ ta, ‑e ꞊wlaa ‑daŋ’ ’laa ‑o bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ma ’bhɛ ’yi gban. ²⁵’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ: Gbaa mu nu *‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ’weli‑ malɛ ’waati ’la ba ’bhɛ ’waati ’ɛ ’bhɛ ‑o zan bhɔlɛ, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ’bhɛ bhla ’ɛ ꞊bhwa gban ‑zɔn. ’Ke mɛɛ ’la zan mu ’a ‑weli’ ’ɛ ꞊maa, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑jan ’kɛla ꞊woa ’ke ‑o ꞊dwa ’bhɛ ꞊la, ’mu nu bole ‑yrɛ ma ‑si ’ɛ ’srɔɔwolɛ. ²⁶‑Amasrɔyi, ’bhɛ ’seŋ ‑o ‑nɛ Dɛ ’ɛ ni ’kee‑ bole ‑yrɛ ma ‑si na mɛɛ mu ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ‑e ’bhɛɛ‑ yɛkɛ‑ ’seŋ ’naa‑ ‑a Gbe ’ɛ ni ’ke ’bhɛ bole ‑yrɛ ma ‑si na bhaaplɛŋ mu ni ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑. ²⁷’Bhɛɛ‑ ’ezin‑, ’ŋ Dɛ bhaaplɛŋ mu ’kitikan ’seŋ ’naa‑ ’mi ni, ‑amasrɔyi ’mi ‑le ’ke Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ ’le. ²⁸’Ŋ ’yoo‑ zan ‑jan ’la ’wolɛ‑ ’ka ni ‑gɛ bhe ’bhɛ ’laa klɛlɛ ’ka ma ’kpeelɛni maza ’le, ‑amasrɔyi ’waati do ‑o zan bhɔlɛ, mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ‑gaa gban, ’mu nu Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ ’weli‑ malɛ. ²⁹’Ke ’bhɛ ꞊kla, ’woo‑ gbaa mu ’ɛ ‑o nu ’pwɛlɛ‑ bu mu ’ɛ ’yi. ’Bhɛ ’yi ’tɛ, ‑o ’kɛ mu ’la ‑za ’wlan ꞊kla ’elwale ‑sɔ, ’mu nu ‑bwelɛ gale ba, ’bhɛɛ‑ ’mu nu bo gbɛ drɛɛwolɛ ’mu yrɛ ma ‑Waanbhaa’ ba. ’Duŋ‑ ‑o ’kɛ mu ’la ‑za ’yɔɔ‑ mu ꞊kla ’elwale ‑sɔ, ’mu nu bwelɛ gale ba, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu ’kitikan.» ³⁰Zesu pe ‑o ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Naa sɔ ‑za ’kedo‑ ’kpɔ klɛle‑ ’ŋ ’gbu ma. ‑Waanbhaa’ ’kɛla ꞊woa ’ŋ ni, ’ŋ mɛɛ mu ’kitikan ’bhɛɛ‑ ta. ’An ’yaango‑ ’bhii‑ ’ŋ mɛɛ mu ’kitikan wlan ma, ‑amasrɔyi, ’naa ‑o ’ŋ ’gbu zru maza klɛ yrɛ ‑glin ’zi, ’duŋ‑ mɛɛ ’la zan ’ŋ ’winbwa‑ ’ŋ ’bhɛɛ‑ zan zru maza klɛ ’zi.»

‑O ‑jan mu ’la ꞊woa Zesu ba zayi’

³¹«’Ke ’ŋ ’gbu ‑o ’ŋ ’gbu ’srɛya‑ klɛ ’zi, ’ŋ ’gbu a pɛ ’srɛya‑ ’ɛ ’bhɛ ’laa ‑o ’ke wlan ’le. ³²’Duŋ‑ mɛɛ ‑bhɛɛke’ do ‑le ’mi ’srɛya‑ ‑kla, ’bhɛɛ‑ ’an ’yaango‑ dɔɔ ‑e ’mi ’srɛya‑ ’la ꞊kla, ’bhɛ ‑o ’ke wlan ’le. ³³’Ka mɛɛ mu winbwa‑ Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan ba, ’bhɛɛ‑ ‑e ’mi ’srɛya‑ ’la ꞊kla, wlan ‑le ’bhɛ ’le. ³⁴’Mi maza laa ‑o bhaaplɛŋ do ma ’ke ’bhɛ zan ’mi ’srɛya‑ klɛ; ’duŋ‑ ’ŋ ’bhɛ ’pe zii’ ’bhɛ ’pe gbɛya ’ɛ ’yi bhe, ’kooko‑ ’ka sɔ gole‑ ‑za ’yi. ³⁵Zaan ‑yaa ’bhii‑ ‑laŋbha do ’la ‑wa ꞊bhia, ’bhɛɛ‑ ‑yoo mɛɛ mu ’ɛ takan’ zii’. ’Bhɛɛ‑ ’ka ‑dwa ‑a ‑la ’ke ’ka ’ka zrukpalaa ’waati sa ba ‑yaa’ ’tɛbhile ’ɛ ba. ³⁶’Duŋ‑ pɛ ’la ’bhɛ ‑o ’mi ’srɛya‑ klɛ ’zi, ’bhɛ gblaan ‑yiya’ ’ke ’bhɛ ’kan Zaan ’mi ’srɛya‑ ’la ꞊kla ’bhɛ ta. ‑Amasrɔyi, ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ye mu ’la gbɛkpaa‑ ’mi ’kɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mi ‑o ’mu ’wo zii’ bhe, ’bhɛ klɛza mu ’ɛ ’mu ‑le ’a zrɔn ’ka ni ’bhii‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑le ’mi ’winbwa‑. ³⁷’Bhɛɛ‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’la ’mi ’winbwa‑ ’bhɛ ’gbu ‑le ’mi ’srɛ ’le. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ’ka mu ’laa ‑a ‑weli’ malɛ ‑lido’, ’bhɛ ’pegee ’ka ’laa ’a wlɛyi’ ’yelɛ‑ ‑lido’. ³⁸’Ka ’laa ‑yaa’ ‑jan mu ’ɛ ’kpa ’ka ’kpee, ‑amasrɔyi ’ka ’laa ’ka kpa ‑e mɛɛ ’la zan winbwa‑ ’bhɛ zan ’ɛ ’yi. ³⁹’Ka ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ mu ’ɛ ’yi jan mu ’ɛ daan ’elrele ’gbu, ‑amasrɔyi ’ka ’kpee ma, ’ka nu bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ’srɔɔwolɛ ’wola‑ ma: ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’woo‑ ’sɛwɛ mu ’ɛ ’yi jan mu do ’kpɔ ’ɛ ’wole‑ ’mi ’srɛya‑ klɛ. ⁴⁰’Bhɛɛ‑ ’ka ’laa ‑a zi ’ka nu ’mi ba, ’kooko‑ ’bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’ka ’bhɛ ’srɔɔwo‑.»

⁴¹«’Naa ‑o ’ŋ ’gbu ’tɔbhɔleya ‑glin ’zi bhaaplɛŋ mu ’kɔɔ. ⁴²’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’mi ’gbu ’a ’yaandɔ‑ ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ a ’sɔniya ’ɛ yaa ‑o ’ka zru ’ɛ ’yi. ⁴³’Mi ꞊nwa ’ŋ Dɛ ’tɔ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ka laa ‑o dɔ ’zi ‑a ‑la ’ke ’ka ’mi kun ’elrele. ’Duŋ‑, ’ke mɛɛ ‑bhɛɛke’ do ꞊nwa ’bhɛ ’gbu ’tɔ ’yi, ’ka ’bhɛ zan ’ɛ kun ’elrele! ⁴⁴’Bhɛɛ‑ ’ka sɔ ’ka ’kpale ’ŋ ’yi ’nale‑ ‑a ma ɛɛ? ‑Amasrɔyi ’ke ’ka ’eke‑ ’tɔbhɔ‑, ’bhɛ ‑le sɔ ’ka ni, ’bhɛɛ‑ ’tɔbhɔleya ’la da ‑Waanbhaa’ do ‑kplɛn ba, ’ka mu laa ’bhɛ ziglin. ⁴⁵Yaa klɛlɛ ’ka ni ’bhii‑ ’mi ‑le nu ‑lalɛ’ ’ka ta ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ꞊la. ’Ka ’ka ’yrikpaa‑ *Moizi ’la ta, ’bhɛ ‑le nu ‑lalɛ’ ’ka ta. ⁴⁶’Ke ’ka ’ka ’kpa bi Moizi ’yi kpataakpa, ’ka ’yaa‑ nu ’ka ’kpalɛ‑ ’mi ’yi ’ezin‑, ‑amasrɔyi ’yee‑ Moizi ’gbu ’mi a ‑janwoa ‑yaa’ ’sɛwɛ ’ɛ ’yi. ⁴⁷’Duŋ‑ ’ke ’ka ’laa ’ka ’kpalɛ‑ ‑e ‑za mu ’la yɔɔndia‑ ’mu ’yi, ’ka sɔ ’ka ’kpale ’mi ’wojan‑ mu ’ɛ ’yi ’nale‑ ‑a ma ɛɛ?»

Zesu pɛle ꞊naa mɛɛ ’waa ’soo (5.000) ni

(Matie 14.13-21; Maki 6.30-44; Luki 9.10-17)

¹’Bhɛ blaan, ’ke Zesu ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑o ’kanle Galile ‑draa ’yrɛ gbɛ do ’ɛ ta. ‑O ‑yaa ’bhɛ ‑draa ’ɛ sii ’ezin‑ Tiberiadi ‑draa. ²’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke ‑zamaa’ ‑gbɛnɛ do dɔle‑ ‑a zi ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ’ezin‑; ‑amasrɔyi ‑o ‑yaa Zesu ’ye zii’ ’sɔle‑ maza mu klɛyrɛ nɔɔ‑ ’kee‑ gadɛ mu ’ɛ bhee. ³Zesu ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ꞊saan gɔɔn do wiiŋ‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o yaale’ ’bhɛ ꞊nɔɔ ye. ⁴’Duŋ‑ Zuufu mu a Paki ’fɛti ’ɛ ꞊bhwa gban ’e ‑din. ⁵Zesu a ŋgblo ‑lawlɛnle, ’ke ‑a ‑yrɛkpale ‑zamaa’ ’srɛ do ma ’ke ’bhɛ mu ‑o zan ‑a ba ‑yrɛ ta; ‑ayile ’kee‑ Filipu ’lrɔkpale dɔɔ: «‑Kɔɔ’ nu ’sɔlɛ‑ pɛle ‑lɔpɛ’ ‑srɔɔwole ’naa ‑a ma ɛɛ, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ ’a na mɛɛ mu ’lɛɛ‑ ni ɛɛ?» ⁶‑E Filipu ’lrɔkpaa‑ ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ‑amasrɔyi, ‑e ‑yaa zi ’bhii‑ ‑e ’bhɛ ’liijan‑ ma; ’kebhlaale, ‑e ‑yaa zan ‑za ’la klɛlɛ, ‑a ’gbu ’yaa‑ ’bhɛ dɔ.

⁷’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Filipu ’a zikpale ’a ni dɔɔ: «’Ali‑ ’kee yetanɛ a mlɛ ’srwaplɛ‑ ta ‑sra ’ɛ ’kpɛn ꞊wlaa pɛbhle ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kooko‑ ‑o ’kpɛn do do ’yee‑ pɛbhle ’ɛ sanɛ‑ sanɛ‑ bhle, ’bhɛ ’laa nu ‑o mabhɔlɛ.»

⁸’Bhɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Andre, ’bhɛɛ ’ke ’bhɛ ’yaa‑ Simɔ Piɛri ’nwagwlɛn‑ ’le bhe, ’bhɛ pe ‑a ni dɔɔ: ⁹«’bluu ’yri ’soo ’pegee kaa plɛ ‑o ‑nɛ ‑zwannɛ do ’kɔɔ ‑gɛ. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ mu sɔ ‑mɛla ‑yanwole ‑zamaa’ ’srɛ ’lɛɛ‑ ma ɛɛ?» ¹⁰Zesu pe ‑o ni tɛ dɔɔ: «‑Kaa pe mɛɛ mu ’ɛ ni ’kaa ‑o yala‑». ‑Bɔn ‑dɔɔ ‑bebe ’yaa‑ ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑yalaa’ ’tɛ; ’bhɛɛ‑ ‑o ba ’gwlaan‑ mu ’ɛ ’yaa‑ bhɔ ’gwlaan‑ ’waa ’soo ‑din (5.000). ¹¹’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Zesu ’bluu ’soo ’ɛ ’sile‑, ’kee‑ ‑Waanbhaa’ ’pubɔle ‑o ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ ‑woo ‑yiciɛn’ mɛɛ mu ’la ’yaale‑ ‑yaa ’trɛ ma ’mu ma. ’Bhɛɛ‑ ‑e kaa mu ’ɛ ’sile‑, ’ke ‑yoo nale‑ ‑o ni ’bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi ’ezin‑. ‑O maza ‑yaa pɛle yɛkɛ‑ ’la ma, ‑o ’kpɛn ’bhɛɛ‑ ’srɔɔwoa‑. ¹²‑O kpɛdɔle ‑yaan ’waati ’la ba, ’ke Zesu ’a ’pele ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ni dɔɔ: «‑Ka ’bluu kpu mu ’la ꞊bwa ’mu ’wloo‑, ’kooko‑ waa siɛ.»

¹³’Bhɛ klɛle ’tɛ, mɛɛ mu ’ɛ ’yanle‑ pɛbhlelele, ’bluu kpu mu ’la ꞊bwa ’woo‑ ’bluu ’yri ’soo ’ɛ blaan’; ‑o ’mu ’wloola‑, ’bhɛɛ‑ ’mu ꞊kla ciɛ ‑nɛ ’yan vu ta plɛ. ¹⁴’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, mɛɛ mu ’ɛ ‑wa yele ’bhii‑ Zesu ’bhɛ ’sɔle‑ maza ’ɛ ꞊kla, ’ke ‑wa pele‑ dɔɔ: «Mɛɛ ’lɛɛ‑ ’yele‑ ’ke ‑Waanbhaa’ *‑lɛla’ janwo mi ’la ’yaa‑ nu nulɛ ’drunyan ’yi ’bhɛ ’le kpataakpa.» ¹⁵Zesu ’a ’yaangole ’bhii‑ ‑o ‑yaa nu ‑a ’kunlɛ‑ kpaŋma, ’bhɛɛ‑ ‑wa klɛ ’ke ‑bhleŋgbe do ’le, ’kee‑ gole‑ ‑o pleŋ‑ swɛŋ, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑a do ‑kplɛn ge gbɛ drɛɛwole vlɛ gɔɔn ’ɛ ’wiiŋ‑.

Zesu ’taawo zii’ ‑draa ’ɛ ta

(Matie 14.22-27; Maki 6.45-52)

¹⁶’Bhɛ yroma do ’ɛ zi, ’ke yaa ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑o gele‑ ‑draa ’ɛ ’lɛ ma. ¹⁷’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’sanle ‑yitakoŋ do ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑draa ’ɛ takanle ’sanle ’ke ‑o ge Kapɛnɔmu ‑wa ’ɛ ba yrɛ ta. ‑Fitrii’ ꞊kpaa gban, ’ke Zesu ’laa ’tɛn ‑o ma. ¹⁸’Duŋ‑ ‑draa ’yi ’ɛ ’pɔɔ mu ’ɛ ’yaa‑ bɛɛn ’zi, ‑amasrɔyi ‑ploo ‑gbɛnɛ do ‑yaa ’kan zii’. ¹⁹‑Woo pleŋgole ‑draa ’ɛ ’lɛ ma kilo ’srwado‑ yɛkɛ‑ ’yi ’waati ’la ba, ’ke ‑o ‑yrɛkpale Zesu ma ’ke ’bhɛ ‑o ’taawo zii’ ‑yi ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ ’bhɛ mabɛɛn‑ ’zi ‑yitakoŋ ’ɛ ‑din; ‑ayile ’ke ‑gblaan ’klale ‑o ‑yi. ²⁰’Duŋ‑ Zesu pe ‑o ni dɔɔ: «’Mi ‑le ’kɛle‑, ’ka ’laa ‑gblaanlɛ’!» ²¹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ‑o ‑yaa ‑a zi ’bhii‑ Zesu ’san ‑o zi ‑waa’ ‑yitakoŋ ’ɛ ’yi. ’Duŋ‑ ’bhɛ yrɛ do ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ‑yitakoŋ ’ɛ ’bhɔle‑ ‑o ‑yaa ge ’zi yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’bhɛ ꞊nɔɔ.

‑Zamaa’ ’ɛ ‑woo Zesu ziglin‑ ’zi

²²’Bhɛ yi ’ɛ ta tooklin‑ yi ’le, ‑zamaa’ ’lɛdo‑ ’la ꞊bwa ‑draa ’yrɛ gbɛ do ’ɛ ta, ‑wa ’yaangwa‑ dɔɔ ‑yitakoŋ do ’kpɔ ‑le ‑yaa ye, ’bhɛɛ‑ Zesu ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ waa gelɛ ’eke‑ zi ’bhɛ ‑yitakoŋ ’ɛ ’yi; ’duŋ‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ do ‑kplɛn ‑le ‑saan ’bhɛ ’yi ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja. ²³’Bhɛɛ‑ ’woo‑ mɛɛ mu ’ɛ ‑wa yele ’bhii‑ ‑yitakoŋ ’bhɛɛke mu ‑daa Tiberiadi ‑wa ’ɛ ta, Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’pubwa‑ ’bluu mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑woo ꞊bhla yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ’bhɛ ‑yitakoŋ mu ’ɛ ꞊nwa ’bhɛ ’yrɛ ’ɛ ‑din. ²⁴’Bhɛɛ‑ ‑zamaa’ ’yrɛ ’laa ’kpalawolɛ Zesu ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ma, ’ke ‑o bɔle‑ ’bhɛ ‑yitakoŋ mu ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ Zesu ziglinyrɛ nɔɔ‑ Kapɛnɔmu.

Zesu ‑le ’ke pɛbhle ’la ‑si na mɛɛ ni ’bhɛ ’le

²⁵‑O tɛnlɛ‑ ‑a ma ‑draa ’ɛ ’yrɛ gbɛ do ’ɛ ta, ’ke ‑wa ‑lrɔkpale dɔɔ: «’O Daan mi, ’e ꞊nwa ’waati ’ɛ ‑dela ba ‑gɛ ɛɛ?» ²⁶Zesu ’a ’lɛkwan‑ ‑o ni dɔɔ: «’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ ’ka ’laa ‑o ’ŋ ziglin‑ ’zi ’ka ’sɔle‑ maza mu ’la ꞊ya ’mu ‑zayi’, ’duŋ‑ ’ka ‑o ’ŋ ziglin‑ ’zi win ’la ma ’bhɛ ‑le dɔɔ ’ka ’bluu ꞊bhla, ’bhɛɛ‑ ’ka kpɛdwa‑. ²⁷’Ka ’laa yewolɛ pɛle ’la ’bhɛ ‑o ’ke ’siɛpɛ‑ ’le ’bhɛ ’kaama‑, ’duŋ‑ ‑ka yewo pɛle ’la ’ke ’bhɛ mɔ, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ bole ‑yrɛ ma ‑si na mɛɛ ni ’bhɛɛ ’kaama‑. ’Bhɛ pɛle ‑glɔɔn ’ɛ Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ nu ’bhɛɛ‑ ’nalɛ‑ ’ka ni. ‑Amasrɔyi ‑a Dɛ ‑Waanbhaa’ ’bhɛ a ‑glɔɔya’ yɔɔn ‑kpalaa’ ’yela‑ ta.» ²⁸’Bhɛ ’yi bhe ’tɛ, ’ke ‑o Zesu ’lrɔkpale dɔɔ: «’O ‑mɛ pɛ za ‑la klɛ, ’bhɛɛ‑ ’o ‑Waanbhaa’ zru ma ye mu ’ɛ wo ɛɛ?» ²⁹Zesu ’bhɛ ’lɛkwan‑ ‑o ni dɔɔ: «‑Waanbhaa’ a zru ma yewole ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke ’ka ’ka ’kpa ‑e mɛɛ ’la zan winbwa‑ ’bhɛ zan ’ɛ ’yi.» ³⁰‑O Zesu ’lrɔkpaa‑ ’ezin‑ dɔɔ: «’E sɔ ’sɔle‑ maza ’gbu ’ɛ ‑de ’gbu ‑la klɛle‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ’o ’bhɛ ꞊ya, ’woo kpa ’e ’yi ɛɛ? ’E sɔ ‑mɛ za ’gbu ‑la klɛle‑ ɛɛ? ³¹’O ‑gbɔɔ mu pɛbhle ’la ‑wa sii mani ’bhɛ꞊bhla ‑kpe ’ɛ ta ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ‑ya ‑pia gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ dɔɔ: ‹‑Yoo ‑gbaa ’bluu ’la ‑daa laflɛ’ ’yi ’bhɛɛ‑ ba ’kaa ‑wa bhle.›»

³²Zesu pe ‑o ni dɔɔ: «’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ ’bluu ’la ‑daa laflɛ’ ’yi *Moizi ’laa ’bhɛ ’nalɛ‑ ’ka ni. ’Duŋ‑ ’ŋ Dɛ ‑le ’bluu ‑zeze ’gbu ’la da laflɛ’ ’yi ’bhɛɛ‑ na ’ka ni. ³³‑Amasrɔyi ‑Waanbhaa’ ’bluu ’la na bhaaplɛŋ mu ni, ’bhɛ ‑le ’ke mɛɛ ’la zan da laflɛ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑si na ’drunyan ’yi mu ’ɛ ni ’bhɛ zan ’ɛ ’le.»

³⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑wa pele‑ Zesu ni dɔɔ: «’O Daan mi, ’o gba yikpɛn‑ ta ’bhɛ ’bluu ’ɛ ba.»

³⁵’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele ‑o ni dɔɔ: «’Mi ‑le ’ke ’bluu ’la ‑si na mɛɛ ni ’bhɛ ’le. ’Ke mɛɛ ’la zan ‑nwa ’mi ba, gbɔn laa nu ’bhɛ zan ’ɛ dɛlɛ ‑titi. ’Bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ’mi ’yi, ‑yi ’mi ‑lrɔ ’laa nu ’bhɛ zan ’ɛ dɛlɛ ‑titi. ³⁶’Mi ’a ꞊pia ’ka ni dɔɔ ’ka ’ŋ ꞊ya, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ’ka ’laa ’ka kpa ’ŋ ’yi. ³⁷’Ke ’ŋ Dɛ mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ‑naa ’ŋ ni, ’bhɛ zan nu nulɛ ’mi ba. ’Bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ‑nwa ’ŋ ba, ’naa nu ’ŋ ‑baŋgolɛ ’bhɛ zan ’ɛ ’yi. ³⁸‑Amasrɔyi ’naa dalɛ laflɛ’ ’yi ’ŋ ’gbu zru maza klɛ zayi’, ’duŋ‑ ’ŋ ‑daa laflɛ’ ’yi ’ŋ ’winbɔ‑ mi ‑la zru maza klɛ zayi’. ³⁹’Duŋ‑ mɛɛ ’la zan ’ŋ ’winbwa‑, ’bhɛ zru maza ’ɛ ’bhɛ ‑le ‑gɛ: ‑Ya zi ’bhii‑ ‑e mɛɛ mu ’la ’kpɛn ’naa‑ ’ŋ ’ni, ’naa ‑o do ’kpɔ ’nilɛ‑, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ’ke ‑o ’kpɛn bwe gale ba ’drunyan ’yan yi ’le. ⁴⁰’Ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ zru maza ’ɛ ’yele‑ ‑gɛ: ‑Ya zi ’bhii‑ ’ke mɛɛ mu ’la ’kpɛn ‑a Gbe ’ɛ ꞊ya, ’bhɛɛ‑ ‑woo ‑kpaa ‑a ‑yi, ’bhɛ zan mu ’ɛ ‑o bole ‑yrɛ ma ‑si ’ɛ ’srɔɔwo‑; ’bhɛɛ‑ ’mi ’gbu nu ‑o bwelɛ gale ba ’drunyan ’yan yi ’le.»

⁴¹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑o Zesu ’tɔpele ’sanle ‑o ‑lɛla’, ‑amasrɔyi ‑ya ‑pia dɔɔ: «’Mi ‑le ’ke ’bluu ’la ‑daa laflɛ’ ’yi ’bhɛ ’le.» ⁴²‑O ‑yaa ’pe ’zi dɔɔ: «‑Ɛɛ’! Zozɛfu gbe Zesu ’ɛ yaa ’kɛle‑ ɛɛ? ’Wa dɛ ’pegee ‑a nɛɛ dɔ, ‑e ꞊kla ’nale‑ ’bhɛɛ‑ ‑ya pe ’zi dɔɔ ‑e ‑daa laflɛ’ ’yi ɛɛ?» ⁴³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’lɛkunle ‑o ni dɔɔ: «‑Ka ’laa ’ŋ ’tɔpelɛ ’ka ’lɛla ’eke‑ pleŋ‑. ⁴⁴Mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ nule‑ ’mi ba, ’ke ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’la ’bhɛ ’ŋ ’winbwa‑ ’bhɛ ’laa ’nulɛ‑ ’bhɛ zan ’ɛ ’le ’mi ba, ’bhɛɛ‑ ’mi ’a bwe gale ba ’drunyan ’yan yi ’le. ⁴⁵‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ’ke mu ‑jan ’lɛɛ‑ ’bhɛ ꞊woa dɔɔ: ‹‑Waanbhaa’ nu ‑o ’kpɛn daanlɛ.› ’Ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’e ’trɔnkpaa‑ ’ŋ Dɛ wojan ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑dwa ‑a ‑la, ’bhɛ zan ’ɛ nu ’mi ba. ⁴⁶Yaa klɛlɛ ’bhii‑ mɛɛ ’ke ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ꞊ya, ’ke yaa ’e go mɛɛ ’la zan do ‑kplɛn ‑daa ‑Waanbhaa’ ba ’bhɛ zan ‑le ’a ꞊ya.»

⁴⁷«’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ: ’ke mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ’mi ’yi, ’bhɛ zan bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ’srɔɔwo‑. ⁴⁸’Mi ’gbu ‑le ’ke pɛbhle ’la ‑si na mɛɛ ni ’bhɛ ’le. ⁴⁹’Elwaleta ‑sɔ, ’ka ‑gbɔɔ mu ’ɛ ‑o ‑yaa pɛbhle ’la sii mani ’bhɛ bhle ‑kpe ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ‑o ‑gaa. ⁵⁰’Duŋ‑ pɛbhle ’la ‑daa laflɛ’ ’yi ’ke mɛɛ ’la zan ’bhɛ ꞊bhla, ’bhɛ zan laa nu galɛ. ⁵¹’Mi ’gbu ‑le ’ke pɛbhle ’yrɛ male ’la ‑daa laflɛ’ ’yi ’bhɛ ’le. ’Ke mɛɛ ’la zan ’bhɛ pɛ ’ɛ ꞊bhla, ’bhɛ zan nu bolɛ ’bhɛ ’yrɛ ma yikpɛnsee ta ’ke ‑daŋ’ ’laa klɛ ’bhɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ’ŋ nu pɛbhle ’la ’nalɛ ’bhɛ zan ni, ’bhɛ ‑le ’ke ’ŋ ’flɛ ’ɛ ’le. ’Mi ‑o ’ŋ ’flɛ ’ɛ ’na zii’, ’kooko‑ ’drunyan ’yi mu ’ɛ bole ‑yrɛ ma ‑si ’srɔɔwo‑ ’bhɛ ma.»

⁵²’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zuufu mu ’ɛ ‑o ‑zaabɔle ’sanle ’eglɔɔle ’eke‑ pleŋ‑, ’ke ‑wa pe dɔɔ: «’Bhɛ sɔ klɛle‑ ’nale‑ ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ sɔ ‑a ’flɛ ’ɛ ’nale ’o ni ’kaa ’wa ’bhle ɛɛ?»

⁵³Zesu pe ‑o ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ: ’ke ’ka ’laa Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ ’flɛ ’ɛ ’bhlelɛ‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ’ka ’laa ‑a yiɛn ’milɛ‑, ’ka ’laa nu bole ‑yrɛ ma ‑si ’srɔɔwolɛ ’ka ’gbu ’yi. ⁵⁴’Ke mɛɛ ’la zan ’ŋ ’flɛ ’ɛ ꞊bhla, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ’ŋ yiɛn ’ɛ ’mia‑, bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ‑o ’bhɛ zan ’kɔɔ; ’bhɛɛ‑ ’mi nu ’bhɛ zan ’ɛ bwelɛ gale ba ’drunyan ’yan yi ’le. ⁵⁵‑Amasrɔyi, ’ŋ ’flɛ ‑yoo ’ke pɛbhle ‑zeze ’gbu ’le, ’bhɛɛ‑ ’ŋ yiɛn ’ɛ ’bhɛ ‑o ’ke mipɛ ‑zeze ’gbu ’le ’ezin‑. ⁵⁶’Ke mɛɛ ’la zan ’ŋ ’flɛ ’ɛ ꞊bhla, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ’ŋ yiɛn ’ɛ ’mia‑, ’bhɛ zan bo ’mi ’yi, ’bhɛɛ‑ ’mi bo ’bhɛ zan ’ɛ ‑yi ’ezin‑. ⁵⁷’Ŋ Dɛ ’la ‑yoo ’ŋ ’winbwa‑ ‑ya ‑yrɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ’yoo‑ ’ŋ ’yrɛ ma ’yela‑ ’srɔyi. ’Duŋ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ’ŋ ’flɛ ’ɛ ꞊bhla, ’bhɛ zan nu bolɛ ’bhɛ ’yrɛ ma ’mi ’srɔyi. ⁵⁸Pɛbhle ’la ‑daa laflɛ ’yi ’yele‑ ‑gɛ. Yaa ‑o ’bhii‑ ’ka ‑gbɔɔ mu ’kɛla ꞊bhla, ’bhɛɛ‑ waa bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ’srɔɔwolɛ, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑gaa. ’Ke mɛɛ ’la zan ’yee‑ pɛbhle ’la ‑daa laflɛ’ ’yi ’bhɛ ꞊bhla, ’bhɛ zan nu bolɛ ’bhɛ ’yrɛ ma yikpɛnsee ta.» ⁵⁹Zesu ’bhɛ ‑jan mu ’la bhe ’mu ꞊woa ’ke ‑yoo Kapɛnɔmu Zuufu mu ’ɛ daanfɛ’ ’ɛ ꞊la.

Zesu a ‑jan mu ’ɛ ‑o bole ‑yrɛ ma ‑si na mɛɛ ni

⁶⁰Zesu ’yanle‑ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele ’tɛ, ’ke ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑bebe ’a ’pele dɔɔ: «‑Jan ’lɛɛ‑ ’bhɛ ‑o ’eglɔɔle ’dɛ, ‑dele sɔ dɔle‑ ’bhɛ ꞊la ɛɛ?»

⁶¹’Bhɛ ’yi, ’ke Zesu ’a ’yaangole ’bhii‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’yaa‑ ‑a ma janwo ’zi ‑o ‑lɛla’. ’Bhɛla‑ ‑yile, ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «’Bhɛ ‑jan ’ɛ ꞊sia ’ka ’yi ɛɛ? ⁶²’Bhɛɛ‑ ’ka nu ‑a pelɛ ’nale‑ ‑a ma, ’ke ’ka *Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ ’sanle ꞊ya ’waati ’la ba, ’ke ‑yoo ge ’zi ‑e ‑yaa yrɛ ꞊lwa ’la ꞊nɔɔ ’elwale ’bhɛ ꞊nɔɔ ɛɛ? ⁶³‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’ɛ ’bhɛ ‑le bole ‑yrɛ ma ‑si ’na mɛɛ ni, ’bhɛɛ‑ bhaaplɛŋ laa sɔ ‑si ’nale bhaaplɛŋ ni. ’Ŋ ‑jan mu ’la ꞊woa ’ka ni bhe, ’ka *‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’pegee bole ‑yrɛ ma ‑si ’srɔɔwo‑ ’mu ‑la ma. ⁶⁴’Duŋ‑ ’ka ’ke mu laa ‑o ’mu ’kpa zii’ ’mu ’yi.» ‑Amasrɔyi ’kee‑ san ‑yaa’ ye ’ɛ zisan’ bhla zi ’ɛ ma, mɛɛ ’la zan mu laa ‑yaa nu ’mu ’kpalɛ‑ ‑a ‑yi ‑e ‑yaa ’bhɛ zan mu ’ɛ dɔ; ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’la zan ‑yaa nu ‑dawli’ ’kpalɛ‑ ‑a gbɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑lɛna’ mɛɛ mu ni; ‑e ‑yaa ’bhɛ zan ’ɛ dɔ ’ezin‑. ⁶⁵Zesu pe ’bhɛ trala ’ezin‑ dɔɔ: «’Bhɛla‑ ‑zayile ’mi ’a ꞊pia ’ka ni dɔɔ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ nule‑ ’mi ba, ’ke ’ŋ Dɛ laa ’bhɛ ’seŋ ’nalɛ‑ ’bhɛ zan ’ɛ ni.»

⁶⁶‑A ’san ’bhɛ yi ’ɛ ma, Zesu ‑a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑bebe ‑o pleŋgwa‑ ‑a ma, ’bhɛɛ‑ waa ‑yaa ge a zi ‑li. ⁶⁷’Bhɛla‑ ‑zayile, ’ke Zesu ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ vu ta plɛ ’ɛ ‑o ‑lrɔkpale dɔɔ: «’Ka mu ’lɛɛ, ’ka mu laa ‑a zi ’bhii‑ ’ka go ’ŋ zi ’ezin‑ ɛɛ?» ⁶⁸’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Simɔ Piɛri ’a ’lɛkunle ’a ni dɔɔ: «Mɛɛzan, ’o nu gelɛ ‑de ’gbu ba ɛɛ? ‑Jan mu ’la bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ na bhaaplɛŋ ni ’mu ‑o ’bhi ’la ’kɔɔ. ⁶⁹’Bhɛɛ‑ ’woo ꞊kpaa ’mu ’yi, ’bhɛɛ‑ ’wa ’yaango‑ dɔɔ ’bhii‑ ’bhi ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ Mɛɛ ’Weŋ ’la ꞊kpaa bhaaplɛŋ mu ni ’bhɛ ’le.» ⁷⁰’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a zikpale ’a ni dɔɔ: «’Mi ‑le ’laa ’ka mɛɛ vu ta plɛ ’ɛ makunlɛ ɛɛ? ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ka do ‑o ’ke ‑Setran’ ’le!» ⁷¹‑E ‑yaa ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wo zii’ Zuda ‑la ma, Simɔ Isikariɔti gbe, ‑amasrɔyi ’ali‑ ‑e ‑yaa Zesu a ‑klaŋlanɛ vu ta plɛ do ‑la ’le bhe, ’yele‑ ‑yaa nu ‑dawli’ ’kpalɛ‑ Zesu gbɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑lɛna’ mɛɛ mu ni.

Zesu nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ waa ‑o kpa ‑a ‑yi

¹’Bhɛ blaan, ’ke Zesu ’kaanle Galile ’klɛɛn ’ɛ ’yi yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ. Yaa ‑yaa ‑a zi ’bhii‑ ‑e ge Zude ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ‑amasrɔyi Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ’yaa‑ dɛyrɛ ‑glin ’zi. ²’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, Zuufu mu a ’fɛti ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Tabɛɛnaki (’bhɛ ’yi ‑le dɔɔ ’kpaa ꞊la ’yaaza‑ ’fɛti) ’bhɛ ꞊bhwa gban bi ’e ‑din, ³’Bhɛɛ‑ Zesu nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ‑o pe ‑a ni dɔɔ: «Go ‑gɛ, ’bhɛɛ‑ ge Zude ’trɛ ta, ’kooko‑ ’yaa‑ ‑klaŋlanɛ mu ’la ‑woo ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ye, ’mu ’e klɛza mu ’ɛ ye ’ezin‑. ⁴’Ke mɛɛ ’la zan ‑a zi ’bhii‑ mɛɛ mu ’a dɔ, ’bhɛ zan laa ‑za mu klɛ gaanyi’. ’E ’sɔle‑ maza mu ’la klɛ ’zi bhe, ’e ’gbu zrɔn mɛɛ mu ni, ’kooko‑ mɔkpɛn’ ’e ye.» ⁵Zesu nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ’yaa‑ ’bhɛ ‑jan ‑glɔɔn ’ɛ ’wo zii’ ‑a ni, amasrɔyi ’mu ’laa ‑yaa ’e kpa a ‑yi. ⁶’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Zesu ’a ‑lɛkunle ‑o ni dɔɔ: «‑Waanbhaa’ ’waati ’la ‑dwa ’mi ni, ’bhɛ ’laa bhɔlɛ ‑li; ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ’waati ’ɛ ’kpɛn ‑o ’elrele ’ka mu ma. ⁷’Drunyan ta mɛɛ mu ’ɛ waa sɔ ’ka mu mafinyanwole, ’duŋ‑ ‑o ’mi mafinyanwo, ‑amasrɔyi ’mi ‑o ‑a pe ’zi dɔɔ ‑o klɛza mu ’ɛ ‑woo ’eyɔɔle. ⁸’Ka mu, ‑ka ge ’yee‑ ’fɛti ’la bhe ‑a ta. ’Mi ’laa nu gelɛ ‑a ta, ‑amasrɔyi ’an pɛ ’waati ’ɛ yaa bhɔlɛ ‑li.» ⁹‑E yanle ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’wolele ‑o ni, ’kee‑ bole‑ Galile ’klɛɛn ’ɛ ’yi.

Zesu ‑ja Tabɛɛnaki ’fɛti ’ɛ ta Zeruzalɛmu

¹⁰Zesu nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ gele blaan Zeruzalɛmu Tabɛɛnaki ’fɛti ’ɛ ta, ’ke ’yee‑ Zesu ’gbu gele ’yee‑ ’fɛti ’ɛ ta ’ezin‑. ’Duŋ‑ yaa ’gbu mazrɔnlɛ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ni, ’bhɛɛ‑ ‑a gaanle ꞊bwa. ¹¹Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ’yaa‑ ‑a ziglin‑ ’zi ’bhɛ ’fɛti ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pe dɔɔ: «‑Yoo ’naa‑ ma ɛɛ?» ¹²‑Zamaa’ ’ɛ ’pleŋ‑ mɛɛ mu ’ɛ ’yaa‑ zaabɔ ’zi ‑a ba zayi’. Mɛɛ ’ke mu ‑yaa pe ’zi dɔɔ: «Mɛɛ wlan ‑le ’kɛle‑.» ’Bhɛɛ‑ ‑a ’ke mu ‑yaa pe ’zi dɔɔ: «Wlan laa ’ke ’bhɛ ’le, ‑e mɛɛ mu ’ɛ ’ni zii’.» ¹³’Duŋ‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑yaa ‑janwo’ zii’ ‑a ma ’eglɔɔle, ‑amasrɔyi ‑o ’kpɛn ’yaa‑ ‑gblaan ’zi Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ’lɛɛ.

¹⁴’Fɛti ’ɛ ꞊bhwa ‑a drɛyi’ bhla ’la ba, ’ke Zesu gele‑ wlalɛ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ mɛɛ mu daanle ’sanle. ¹⁵’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ’kpeelɛnia ‑o ma, ’bhɛɛ‑ ‑woo ’eke‑ ‑lrɔkpale ‑saan dɔɔ: «‑E ꞊kla ’nale‑ ’bhɛɛ‑ ’yee‑ ’gwlaan‑ ’lɛɛ‑ ‑e ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ dɔ ’bhɛ gbɛɛn‑ ‑gee’ ɛɛ, ‑amasrɔyi yaa ’sɛwɛ daanlɛ ‑laklu ’yi?»

¹⁶’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’zikpale ‑o ni dɔɔ: «’An pɛ mɛɛ daangbɛya ’ɛ ’bhɛ ’laa da ’mi ba, ’duŋ‑ ’bhɛ da ‑Waanbhaa’ ’la ’mi ’winbwa‑ ’bhɛɛ‑ ba. ¹⁷’Ke mɛɛ ’la zan ‑a zi ’bhii‑ ’bhɛ ‑Waanbhaa’ zru maza klɛ, ’ke ’an pɛ mɛɛ daangbɛya ’ɛ da ‑Waanbhaa’ ba oo, ’kee‑ da ’ŋ ’gbu a ‑glɔɔya’ ‑la ba oo, ’bhɛ zan nu ’bhɛ dɔlɛ. ¹⁸’Ke mɛɛ ’la zan ‑o ‑janwo’ zii’ ‑a ’gbu a ‑glɔɔya’ ma, ‑ya ’gbu ’tɔbhɔyrɛ ‑la glin. ’Duŋ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ‑o mɛɛ ’la zan ’a ’winbwa‑ ’bhɛ ’tɔbhɔyrɛ ‑glin ’zi, ’bhɛ zan wlan pe, ’bhɛɛ‑ bhla maza do ’kpɔ ’laa ‑o ‑a ‑yi. ¹⁹*Moizi ‑le ’laa ’Toŋ ’ɛ ’nalɛ‑ ’ka ni ɛɛ? ’Bhɛɛ‑, ’duŋ‑ ’ka ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ’yee‑ ’Toŋ ’ɛ ’klɔsikun. ‑Mɛle ‑kla ’bhɛɛ‑ ’kaa‑ zi ’bhii‑ ’ka ’mi dɛ ɛɛ?» ²⁰’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑zamaa’ ’ɛ ‑ya ‑lɛkunle dɔɔ: «Lii ‑yɔɔ’ ‑o ’e zi! ‑Dele ’e dɛyrɛ ‑glin ’zi ɛɛ?»

²¹Zesu pe ‑o ni dɔɔ: «’Mi ’sɔle‑ maza do ’kpɔ ’la ‑kla, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑le ’ka ’kpɛn ’kpeelɛnia ’ka ma! ²²Moizi ’kaa ‑nɛ ’gwlaan‑ mu wlaza ’klɛɛn ’yi ’toŋ ’ɛ ‑dwa ’ka ni bhe, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ’bhɛ ’klɛɛn ’yi ’wlaza‑ ’toŋ ’ɛ ’bhɛ ’laa ’sanlɛ‑ ’yee‑ Moizi ma, ’bhɛ zisaan‑ ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu ‑la ma. ’Ali‑ ‑yitrɛ’ yi ma, ’ka dɔ ‑a ‑la ’ke ’kaa ‑nɛ ’gwlaanɛ‑ mu wla ’klɛɛn ’yi. ²³’Ke ’ka sɔ ‑nɛ ’gwlaan‑ do wlale‑ ’klɛɛn ’yi ‑yitrɛ’ yi ’ɛ ma, ’ke ’bhɛ ’laa Moizi a ’Toŋ ’ɛ ’yisiɛ‑, ‑mɛle ‑kla ’bhɛɛ‑ ’ka ‑o ’ka zruplii‑ ’zi ’mi ma, ‑amasrɔyi ’mi mɛɛ do ‑bheela ‑yitrɛ’ yi ’ɛ ma ɛɛ? ²⁴’Ka ’laa mɛɛ mu ’kitikanlɛ ‑o dɔgbɛya ma, ‑ka mɛɛ mu ’kitikan ‑lɛdɔɔleya ‑la ma.»

Zesu ‑le ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ ’ɛ ’le ɛɛ?

²⁵Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ’ke mu ‑yaa pe ’zi dɔɔ: «Waa ‑yaa ’yee‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ ’yela‑ dɛyrɛ glin ’zi ɛɛ? ²⁶‑Ka ’ka ’yrɛkpa doo, ‑yoo ‑janwo’ zii’ mɔkpɛn’ ’yrɛ ma kpataakpa, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ ‑jan ’kanle ‑a ‑lɛ ma! Taa‑ ’o ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑wa ꞊ya wlan ma ’bhii‑ ’yele‑ ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi ’ɛ ’le ɛɛ? ²⁷Mɛɛ ’lɛɛ‑, ’o mɔɔ ’a dayrɛ dɔ; ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi ’ɛ ꞊nwa, mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa nu ’bhɛ dayrɛ ’ɛ dɔlɛ.»

²⁸’Bhɛ ꞊nɔɔ bhe ’tɛ, Zesu ’yaa‑ mɛɛ mu ’ɛ daan ’zi bhla ’la ba ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’ke ‑ya pele‑ ’eglɔɔle dɔɔ: «’Ka ’mi dɔ ɛɛ? ’Bhɛɛ‑ ’ka ’mi dayrɛ ’ɛ dɔ ɛɛ? ’Duŋ‑ ’naa ’nulɛ‑ ’ŋ ’gbu ma, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’la zan ’ŋ ’winbwa‑ ’bhɛ zan ‑o ’ke wlan pe mi ’le. ’Ka ’laa ’bhɛ dɔ. ²⁹’Mi ’duŋ‑ ’a dɔ, ‑amasrɔyi ’ŋ da ’zi ’a ‑din, ’bhɛɛ‑ ’yele‑ ’mi ’winbwa‑.»

³⁰Zesu ’bhɛ ’pele‑ bhe, ‑o ‑yaa ‑a zi ’bhii‑ ‑wa ’kun. ’Duŋ‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ’a ’kunlɛ‑, ‑amasrɔyi ‑yaa pɛ ’waati ’ɛ ’bhɛ ’laa bhɔlɛ ‑li bi. ³¹’Duŋ‑ ‑zamaa’ ’ɛ ’pleŋ‑ mɛɛ ‑bebe ’e ‑kpaa ‑a ‑yi, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa pe ’zi dɔɔ: «’Ke Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi ’ɛ ꞊nwa, ‑e nu ’sɔle‑ maza ‑bebe klɛlɛ ’ke ’bhɛ kan mɛɛ ’lɛɛ‑ ta ɛɛ?»

Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑o ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ gooba mu ’ɛ ’ke mu winbwa‑ Zesu ’kunyrɛ‑ nɔɔ‑

³²‑Zamaa’ ’ɛ ’yaa‑ ‑jan ’la ’wo zii’ ‑o ‑lɛla’ Zesu ba zayi’, Farizi mu ’ɛ ’bhɛ ꞊maa. ‑Ayile ’ke ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii’ mu ’ɛ ’pegee Farizi mu ’ɛ ‑o ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ gooba mu ’ɛ ’ke mu winbɔle Zesu ’kunyrɛ‑ nɔɔ‑. ³³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele dɔɔ: «’Ŋ ’yoo‑ ’ka ‑din ‑sɔ ’waati sa, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu gelɛ mɛɛ ’la zan ’ŋ ’winbwa‑ ’bhɛ ba. ³⁴’Ka nu ’ŋ ziglinlɛ, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ’ka ’laa nu ’ŋ ’yelɛ‑; ‑amasrɔyi ’ŋ nu klɛlɛ yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’ka ’laa sɔ gele‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ.»

³⁵’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑wa pele‑ ’eke‑ ni dɔɔ: «‑E nu gelɛ yrɛ ’ɛ ‑dela nɔɔ‑ ’bhɛɛ‑ ’waa sɔ ‑a yele‑ ɛɛ? ‑E nu gelɛ Zuufu mu ’la ’kaan‑ ’eke‑ ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja Grɛki mu ’ɛ ’pleŋ‑ ’mu ‑la ba, ’bhɛɛ‑ ‑e Grɛki mu ’ɛ daan ɛɛ? ³⁶‑E ‑jan ’la ’wo zii’ dɔɔ: ‹’Ka nu ’ŋ ziglinlɛ, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa nu ’ŋ ’yelɛ‑; ‑amasrɔyi ’ŋ nu klɛlɛ yrɛ ‑nɛ ’la ꞊nɔɔ ’ka ’laa nu ’sɔlɛ‑ gele‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ.› ’Bhɛ ’yi ‑o ’nale‑ ɛɛ?»

Zesu ‑o Lii ’Weŋ ’ɛ ’naza‑ pe ’zi

³⁷’Fɛti ’ɛ ’yan yi ’ɛ ’bhɛ ‑le ‑yaa yi ‑gbɛnɛ ’gbu ’ɛ ’le. ’Bhɛ ‑yi ’ɛ ’le, Zesu dulale ’la ’yaa‑ ‑zamaa’ do ‑lɛɛ ’ke ‑ya pele‑ ’eglɔɔle dɔɔ: «’Ke ‑yi ’mi ‑lrɔ ‑o mɛɛ ’la zan dɛ ’zi, ’bhɛ zan nu ’mi ba ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yi mi. ³⁸‹’Ke mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ’mi ’yi, yue mu ’la ’ke ‑o ‑yi ’ɛ bole ‑yrɛ ma ‑si na mɛɛ ni, ’mu nu ‑yrolɛ’ ’bhɛ zan ’ɛ ’kpee›. ’Bhii‑ ‑a yɔɔndɛle ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ bhe.»

³⁹Zesu ’yaa‑ ‑we ’zi *Lii ’Weŋ ’la ’ke mɛɛ ’la zan mu ‑o ‑kpaa ’yee‑ Zesu ’gbu ’yi ’mu ’yaa‑ nu ’bhɛ ’srɔɔwolɛ ’bhɛɛ‑ ’le. ’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, ’ke ‑Waanbhaa’ laa Lii ’Weŋ ’ɛ ’nalɛ‑ ‑li bhaaplɛŋ mu ni; ‑amasrɔyi ’bhɛ klɛ ’ke yaa Zesu ’silɛ‑ ‑li ’kee‑ ge ’bhɛ ’le ’tɔbhɔleya yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ laflɛ’ ’yi.

‑Zamaa’ ’ɛ ‑yiciɛnna Zesu ‑zayi’

⁴⁰‑Zamaa’ ’ɛ Zesu ’wojan‑ ’ɛ ’male‑, ’ke mɛɛ ’ke mu ’a ’pele dɔɔ: «Mɛɛ ’lɛɛ‑ ’yele‑ kpataakpa ‑o ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi ’la ’nuza‑ ꞊woa ’bhɛ ’le!»

⁴¹‑A ‑lɛdo’ ‑yaa pe ’zi ’ezin‑ dɔɔ: «Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ ’ɛ ’yele‑ ’kɛle‑!» ’Bhɛɛ‑ ‑a ’ke mu ‑yaa pe ’zi dɔɔ: «Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ ’ɛ sɔ dalɛ Galile ’trɛ ‑la ta ɛɛ? ⁴²‑A pele laa ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi dɔɔ Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi ’ɛ ’nu klɛlɛ ’ke ‑bhleŋgbe Davidi ’nranɛ‑ ‑la ‑le, ’bhɛɛ‑ ‑e nu dalɛ Bɛtelɛmu ‑wa ’la ’bhɛ ‑o ’yee‑ Davidi ’gbu ꞊ya ‑wa ’le bhe ’bhɛɛ‑ ta.»

⁴³’Bhɛ ya ’ɛ ’yi bhe, ‑zamaa’ ’ɛ ‑yiciɛnna Zesu ‑zayi’. ⁴⁴‑Zamaa’ ’ɛ ’pleŋ‑ mɛɛ ’ke mu ‑yaa zi ’bhii‑ ‑wa ’kun, ’duŋ‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ’kunlɛ‑.

Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ’kpalekleya Zesu ’yi

⁴⁵’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke ’woo‑ *‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ gooba mu ’ɛ ‑o niinale ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee Farizi mu ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ’ke ’mu ‑o ‑lrɔkpale dɔɔ: «‑Mɛle ‑kla ’ka ’laa ’nulɛ‑ ’kɛle‑ ɛɛ?» ⁴⁶’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’woo ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ gooba mu ’ɛ ‑wa ‑lɛkunle ‑o ni dɔɔ: «’Waa ’bhɛ ’yansi mɛɛ a ‑janwogbɛya yelɛ‑ ‑lido’ ’bhii‑ ’yee‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ gbɛɛn‑!» ⁴⁷‑Ayile ’ke Farizi mu ’ɛ ‑wa pele‑ ‑o ni dɔɔ: «’Ka mu ’a ꞊twa ’bhɛɛ‑ ‑e ’ka mu ‑yinia ’ezin‑ ɛɛ? ⁴⁸’Kaa ꞊maa dɔɔ ’waa ‑kuŋlii mu ’ɛ do ’kpɔ ’e ꞊kpaa ‑a ‑yi, taa‑ Farizi mu ’ɛ do ’kpɔ ’e ꞊kpaa ‑a ‑yi ɛɛ? ⁴⁹’Bhɛɛ‑ ‑zamaa’ ’la ‑woo ’kpa zii’ ‑a ‑yi, waa Moizi a ’Toŋ mu ’ɛ dɔ, ‑o ’kpɛn ‑o ’ke ’daŋgan ma mɛɛ mu ’le!»

⁵⁰’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’woo‑ Farizi mu ’la ’yaa‑ ye ‑o ‑yaa ‑o do ’sii Nikodɛmu; ’bhɛ ‑le ‑ja ’elwale gban ‑sɔ Zesu ba. ’Bhɛ pe ‑o ni dɔɔ: ⁵¹«‑Kɔɔa’ ’toŋ ’ɛ ta, ‑kɔɔ’ sɔ ‑kpan baale mɛɛ do ta, ’ke ‑kɔɔ’ ’laa ‑a ‑liijan’ malɛ ’elwale ’pe ɛɛ? ’Bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑za ’la ꞊kla, ’ke ‑kɔɔ’ ’laa ’bhɛ dɔlɛ ’pe ɛɛ?»

⁵²’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑wa pele‑ ’bhɛ ni dɔɔ: «’Bhi da ’ezin‑ Galile ’klɛɛn ’yi ‑a ma ɛɛ? Ge ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’yiglin‑ ’elrele doo, ’e nu ‑a yelɛ ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi ’kedo‑ ’kpɔ ’laa dalɛ ‑lido’ Galile ’klɛɛn ’yi.»

⁵³[’Bhɛ blaan, ‑o yanle ‑janwolele, ‑o ’kpɛn ‑o ‑wlɛnna, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o jilale ‑o ba ‑lɛ ma do do.

Gwlɛn ‑wɛɛ le do a ‑za

¹’Duŋ‑ Zesu ‑ja ‑o ‑yaa vlɛ gɔɔn ’la sii ‹Olivi diiŋ vlɛ gɔɔn› ’ɛ ’bhɛ ’wiiŋ‑. ²’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’ɛ ’le zrwan ’tutu ’ɛ zi, ’kee‑ niinale‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’nule ‑a ‑din. ‑Ayile, ’kee‑ yaale’ ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo daanle ’sanle. ³Zesu ’yaa‑ ’bhɛ klɛ ’zi ’waati ’la ba, ’ke ’Toŋ Daan mu ’ɛ ’pegee Farizi mu ’ɛ ‑o nule‑ gwlɛn ‑wɛɛ le do ’le ’a ta. ‑O pe dɔɔ ‑o ’yee‑ le ’ɛ ꞊kwan ’gwlaan‑ ‑la. ‑O nule ’bhɛ le ’ɛ ’le, ’ke ‑wa dulale ‑o ’kpɛn ’pleŋ‑. ⁴’Bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ Zesu ni dɔɔ: «’O Daan mi, ’o le ’lɛɛ‑ ꞊kwan ’gwlaan‑ ‑la. ⁵Moizi a ’Toŋ ’ɛ ta, ‑ya ꞊pia ’o ni dɔɔ ’o kpoti ’pa ’bhɛ le ‑glɔɔn mu ’lɛɛ‑ ma ’bhɛɛ‑ ’woo‑ dɛ, ’bhɛɛ‑ ’bhi pe ’bhɛ ’yi ’nale‑ ɛɛ?»

⁶‑O ’bhɛ ’pia‑ ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ’kooko‑ ‑o ‑jan bhee kpalaa’ ‑a ’lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ‑o sɔ ‑a ’kunle ‑a ’gbu ’liiwli‑ ma. ’Duŋ‑ Zesu ’e ŋgblo kulale, ’kee‑ ’sɛwɛdɛle ’sanle ’trɛ ma ‑a gbɛ ‑nɛbhɛ’ do ’le. ⁷‑O ‑yaa ‑a matɛdɔ ’zi ‑a ‑lrɔkpale ’le bhe, ’ke ‑ya ŋgblo ‑lawlɛnle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ‑lrɔkpale dɔɔ: «’Ke ’ka ’pleŋ‑ mɛɛ ’la zan ’gbu laa ‑za ’yɔɔ‑ klɛlɛ ‑lido’, ’bhɛ zan kpoti ’ɛ ’pa ‑a ma ’elwale ’pe.»

⁸’Bhɛ blaan, ’ke Zesu ’e ŋgblo kulale, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’sɛwɛdɛle ’sanle ’trɛ ma ’ezin‑. ⁹‑O ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male‑, (’bhɛ ’lalawoa ‑o nii‑ ’ɛ ma) ’ke ‑o ’kpɛn jilale do do ’ke ’bhɛ san ‑o ba ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ ma, ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ‑waa’ ‑zwannɛ mu ’ɛ ma. ’Bhɛɛ‑ Zesu do ‑kplɛn ’kpɔ ’pegee ’yee‑ le ’ɛ ’wole‑ ꞊bwa ‑a nɔɔ‑ ye. ¹⁰’Bhɛ klɛlɛ ’tɛ, ’ke Zesu ’e ŋgblo ‑lawlɛnle, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’yee‑ le ’ɛ ’lrɔkpale dɔɔ: «Mɛɛ ’la zan mu ‑yaa ‑la ’zi ’e ta, ‑woo ’naa ɛɛ? Mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa bolɛ ’ke ’bhɛ ‑kpan baalɛ ’e ta ɛɛ?» ¹¹’Yee‑ le ’ɛ pe Zesu ni dɔɔ: «’Ɔn ɔn, Mɛɛzan, mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa bolɛ ’ke ’bhɛ ‑kpan balaa’ ’ŋ ta.» ’Bhɛɛ‑ Zesu pe ‑a ni dɔɔ: «’Mi ’duŋ‑ ’naa nu ‑kpan baalɛ ’e ta ’ezin‑, ’e sɔ gele‑ ’e ba ‑lɛ ma; ’duŋ‑ ’yaa ‑za ’yɔɔ‑ ‑bhɛɛke’ do ’kpɔ klɛlɛ ’ezin‑.»]

Zesu ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ a ’tɛbhile ’le ’drunyan ’ɛ ta

¹²’Bhɛ blaan, ’ke Zesu ‑janwole ’ezin‑ mɛɛ mu ’ɛ ’ni dɔɔ: «’Mi ‑le ’ke ’drunyan ’ɛ ta ’tɛbhile ’le. ’Ke mɛɛ ’la zan ‑dwa ’ŋ zi, ’tɛbhile ’la bole ‑yrɛ ma ‑si na mɛɛ ni ’bhɛ zan nu ’bhɛ ’srɔɔwolɛ, ’bhɛɛ‑ yaa nu ’taawolɛ ‑gblo ’yi ‑titi.» ¹³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Farizi mu ’ɛ ‑wa pele‑ ‑a ni ’kaa: «’E do ‑kplɛn kpɔ ‑le ’srɛya‑ klɛ ’zi ’e ’gbu ba zayi’, ’bhɛɛ‑ ’e ‑jan ’la ’wo zii’ ’e ’gbu ma, ’bhɛ ’laa ‑o ’ke wlan ’le.» ¹⁴’Bhɛ ya ’ɛ ’yi ’tɛ, ’ke Zesu ’a zikpale ‑o ni dɔɔ: «’Ali‑ ’ke ’ŋ ’yoo‑ ’ŋ ’gbu ’srɛya‑ klɛ ’zi ’ŋ ’gbu ba zayi’, ’bhɛ ‑o ’ke wlan ’le. ‑Amasrɔyi ’mi ’ŋ dayrɛ ’pegee ’ŋ geyrɛ dɔ. ’Duŋ‑ ’ka mu laa ’mi dayrɛ ’pegee ’ŋ geyrɛ dɔ. ¹⁵’Ka mu, ’ka mɛɛ mu ’kitikan bhaaplɛŋ ’kungbɛya ‑la ma; ’duŋ‑ ’mi ’laa mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’kitikan. ¹⁶’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ke ’ŋ mɛɛ mu ’kitikaan, ’an ’kiti ’ɛ ‑yoo wlan ma ’kiti ‑la ‑le. ‑Amasrɔyi ’ŋ do ‑kplɛn ’laa ‑o mɛɛ mu ’kitikan zii’; ’duŋ‑ ’ŋ Dɛ ’la ’bhɛ ’ŋ ’winbwa‑ ’bhɛ ‑o ’ŋ ba ’ezin‑. ¹⁷‑A yɔɔndɛle ‑o ’kaa‑ ’toŋ ’sɛwɛ ’ɛ ’yi dɔɔ ’ke mɛɛ plɛ ꞊kla ‑za do ’srɛ ’le, ‑wa pe dɔɔ ’bhɛ ‑za ’ɛ ’bhɛ ‑o ’ke wlan ’le. ¹⁸’Mi ‑o ’srɛya‑ klɛ ’zi ’ŋ ’gbu ba zayi’, ’bhɛɛ‑ ’ŋ Dɛ ’la ’bhɛ ’ŋ ’winbwa‑ ’bhɛ ‑o ’ŋ ’srɛya‑ klɛ ’zi ’ezin‑.»

¹⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o Zesu ’lrɔkpale dɔɔ: «’E Dɛ ‑o ’naa ‑a ma ɛɛ?» ’Bhɛɛ‑ Zesu ’bhɛ zikpaa‑ ‑o ni ’kaa: «’Ka ’laa ’mi dɔ, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa ’ŋ Dɛ dɔ ’ezin‑. ’Ke ’ka ’mi dɔ bi, ’ka ’yaa‑ nu ’ŋ Dɛ dɔlɛ ’ezin‑.»

²⁰Zesu ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ꞊woa ’ke ‑yoo mɛɛ mu ’ɛ daan ’zi bhla ’la ba ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la. ‑A dulale ‑yaa ‑koonɛ mu ’la ‑o ‑Waanbhaa’ gbapɛ mu ’ɛ bɔ ’mu ’yi ’mu ‑din. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑a ’kunlɛ‑, ‑amasrɔyi ‑yaa’ pɛ ’waati ’ɛ ’bhɛ ’laa bhɔlɛ ‑li bi.

Zesu ‑o ‑a dɛza ’ɛ ’lɛɛjanwo ’zi

²¹Zesu pe ‑o ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Ŋ ’yoo‑ zan gelɛ, ’bhɛɛ‑ ’ka nu ’ŋ ziglinlɛ. ’Duŋ‑ ’ka mu nu galɛ ’kaa‑ ‑za ’yɔɔ‑ ’ɛ ’yi. ’Ka ’laa sɔ gele‑ ’ŋ ge ’zi yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’bhɛ ꞊nɔɔ.»

²²‑E ’bhɛ ’pelawoa bhe, ’ke Zuufu mu ’ɛ ‑wa pele‑ ’eke‑ ni dɔɔ: «Taa‑ ‑e gele‑ ‑a ’gbu dɛlɛ ɛɛ? ‑Amasrɔyi ‑ya pe ’zi dɔɔ: ‹’Ŋ gele‑ yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ’ka ’laa sɔ gele‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ.›»

²³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a zikpale ‑o ni dɔɔ: «’Ka mu da ’trɛ ta ‑gɛ, ’duŋ‑ ’mi da laanima. ’Ka mu ‑o ’ke ’drunyan ’lɛɛ‑ ’bhɛ a pɛ ’le, ’duŋ‑ ’mi ’laa ‑o ’ke ’drunyan ’lɛɛ‑ ’bhɛ a pɛ ’le. ²⁴’Bhɛla‑ ‑zayile, ’mi pe ’ka ni dɔɔ ’ka nu galɛ ’kaa‑ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’yi. ‑Amasrɔyi ’ke ’ka ’laa ’ka ’kpalɛ‑ ‑a ‑yi ’bhii‑ ’an ꞊pia dɔɔ: ‹’Ŋ ’yoo‑ ’ke mɛɛ ’la zan ’Ŋ ’yoo ’ke ’bhɛ ’le kpataakpa.› ’Ka nu galɛ ’kaa ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’yi.» ²⁵’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o Zesu ’lrɔkpale dɔɔ: «’Bhɛ bhla ’ɛ ba, ‑dele ’bhi ’le ɛɛ?» Zesu ’a ’lɛkwan ‑o ni dɔɔ: «‑A ’san ‑a zisan’ bhla zi ’ɛ ma, ’ŋ ’yoo‑ ’ke mɛɛ ‑glɔɔn ’la ’le, ’ŋ ’bhɛ ’pia‑ ’ka ni. ²⁶’Ŋ sɔ ‑jan ‑bebe ’wole ’ka ba zayi’, ’bhɛɛ‑ ’ŋ sɔ ’ka ’kitikanle ‑za ‑bebe ma. ’Duŋ‑ mɛɛ ’la zan ’mi ’winbwa‑ ’bhɛ wlan ‑la pe, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ‑za ’la ‑daanna ‑a ba, ’ŋ ’bhɛɛ‑ ’wo zii’ ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi mɛɛ mu ’ɛ ni.»

²⁷Zuufu mu ’ɛ waa ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’yimalɛ ’kaa ‑e ‑yaa ‑we ’zi ‑a Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑la ‑le. ²⁸‑Ayile ’ke Zesu ’a ’pele ‑o ni dɔɔ: «’Ke ’ka Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ ’lawlɛnna ’waati ’la ba, ’ka nu ‑a ’yaangolɛ ’bhii‑ ’mi ‑le ’ke ‹’Ŋ ’yoo‑ kpataakpa mɛɛ ’la zan ’Ŋ ’yoo ’ke ’bhɛɛ‑ ’le›. ’Ka nu ’a ’yaangolɛ ’ezin‑ ’bhii‑ ’naa ‑za ’kedo‑ ’kpɔ klɛ ’ŋ ’gbu ’kɔɔ: ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’ŋ ‑daanna ‑za ’la ’le, ’ŋ ’yoo‑ ’bhɛɛ‑ ’wo zii’ ’ka ni ’te. ²⁹Mɛɛ ’la zan ’ŋ ’winbwa‑ ’bhɛ ‑o ’ŋ ba; ’bhɛ ’laa ’ŋ do ‑kplɛnnɛ’ ’tolɛ‑ a nɔɔ‑ ’le, ‑amasrɔyi ‑za ’la sɔ ‑a ni ’ŋ ’bhɛɛ‑ klɛ ’taŋii.»

³⁰Zesu ’yaa‑ ‑janwo’ zii’ ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ’ke mɛɛ ‑bebe ‑o ’kpale ’a ‑yi.

‑Za ’la mɛɛ bo ‑a ’gbu ma

³¹Zesu pe Zuufu mu ’la ‑woo ‑kpaa ‑a ‑yi ’mu ni dɔɔ: «’Ke ’ka blɔɔle ꞊bwa ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ ma, ’ka nu klɛlɛ ’an ‑klaŋlanɛ mu ‑zeze mu ’gbu ‑la ‑le. ³²’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ’ka nu wlan dɔlɛ ‑Waanbhaa’ ba zayi’, ’bhɛɛ‑ ’ke ’ka ’bhɛ wlan ’ɛ ‑dwa ’bhɛ nu ’ka bolɛ ’ka ’gbu ma.»

³³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑wa pele‑ Zesu ni dɔɔ: «’O mɔɔ ‑o ’ke *Abraamu ’srɛ mu ’le, ’waa klɛlɛ ‑lido’ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ a lu mu ’le. ‑E ‑kla ’nale‑ ’bhɛɛ‑ ’ya ’pe zii’ ’o ni dɔɔ: ‹’Ka nu bolɛ ’ka ’gbu ma ɛɛ?›»

³⁴‑Ayile ’ke Zesu ’a zikpale ‑o ni dɔɔ: «’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ‑za ’yɔɔ‑ klɛ, ’bhɛ zan ‑o ’ke ‑za ’yɔɔ a lu ’le. ³⁵’Bhɛɛ‑ ’ka ’gbu ’a ’yaango‑ ’bhii‑ waa lu do kpa ’taŋii ‑yoo ’fɛ ’la ꞊la ’bhɛ ’fa ‑la mu ’ɛ ba. ’Duŋ‑ ’fɛzan‑ ’ɛ gbe ’ɛ, ’bhɛ ‑o ’yee‑ ’fɛ ’ɛ ꞊la mu ’ɛ baan’ ’le ’taŋii. ³⁶’Ke *Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ ’ka ꞊twa ’ka ’gbu ma, ’ka nu klɛlɛ ꞊klɔ mu ‑zeze ’gbu ’le. ³⁷’Mi ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ’ka ‑o ’ke Abraamu ’srɛ mu ’le. ’Duŋ‑ ’ka mu ‑a zi’ ’bhii‑ ’ka ’mi dɛ, ‑amasrɔyi ’ka ’laa ‑o dɔ ’zi ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ ꞊la. ³⁸’Ŋ ‑za ’la ꞊ya ’ŋ Dɛ ’kɔɔ, ’ŋ ’yoo‑ ’bhɛɛ‑ ‑janwo’ zii’ ’ka ni. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ’ka mu, ’ka ‑jan ’la ꞊maa ’ka dɛ ta, ’ka ‑o ’bhɛɛ‑ klɛ ’zi.»

³⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑wa ‑lɛkunle Zesu ni dɔɔ: «Abraamu ‑le ’o mɔɔ ‑gbɔɔ ’le.» ’Bhɛɛ‑ Zesu ’a zikpale ‑o ni dɔɔ: «’Ke ’ka ’yaa‑ klɛ bi Abraamu ’srɛ mu ’le kpataakpa, ’ka ’yaa‑ nu Abraamu klɛza mu ’ɛ klɛlɛ. ⁴⁰’Ka ‑o ‑a zi ’bhii‑ ’ka ’mi dɛ ‑zɔn, ’mi ’la ’ŋ wlan ’la ‑daanna ‑Waanbhaa’ ba ’bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ ’bhɛ ꞊pia ’ka ni bhe. Abraamu ’duŋ‑ laa ’bhɛ ’yansi za klɛlɛ! ⁴¹’Ka ‑o ’ka dɛ klɛza mu ‑la klɛ ’zi.»

’Bhɛ ’yi, ’ke ‑wa zikpale Zesu ni dɔɔ: «’O mɔɔ laa ‑o ’ke ‑naazinɛ mu ’le, ’o Dɛ ‑o do ’kpɔ, ’bhɛ ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ ’le.» ⁴²Zesu pe ‑o ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Kee‑ ’kpa bi ‑Waanbhaa’ ‑o ’ka Dɛ ’gbu ’le bhe, ’ŋ ‑za ‑yaa nu ’sɔlɛ‑ ’ka ni. ‑Amasrɔyi ’ŋ ꞊daa ’yela‑ ba, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ’yoo‑ ‑gɛ ’yela‑ ’srɔyi. ’Naa ’nulɛ‑ ’ŋ ’gbu ma, ’duŋ‑ ’yele‑ ’mi ’winbwa‑. ⁴³‑Mɛle ‑kla ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa ‑o ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ ’yima zii’ ɛɛ? ‑Amasrɔyi ’ka ’laa ‑o ‑a zi ’ke ’ka dɔ ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ ꞊la. ⁴⁴’Ka dɛ ‑le ’ke ‑Setran’ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ka ‑o ‑a zi ’ke ’kaa zru maza ‑la klɛ. ‑Yoo ’taŋii mɛɛ dɛ mi ’le. Yaa dulalɛ ‑lido’ wlan ta, ‑amasrɔyi wlan do ’kpɔ laa ‑o ‑a ’kpee ‑titi. ’Ke ‑yoo bhla pe ’zi, ‑e ‑janwo’ ‑a ’gbu dɔgbɛya ’ɛ ’bhɛɛ‑ zi; ‑amasrɔyi ‑yoo ’ke bhla pe mi ’le, ’bhɛɛ‑ ’yele‑ ’ke bhla ’ɛ dɛ ’le. ⁴⁵’Mi ’duŋ‑, ’mi ‑o wlan ‑la ’pe zii’ ’ka ni, ’bhɛla‑ ‑yile ’ka ’laa ‑o ’ka ’kpale ’mi ’yi. ⁴⁶’Ka ba, ’ka ‑dele sɔ a zrɔnle‑ dɔɔ ’ŋ ‑za ’yɔɔ ꞊kla ɛɛ? ’Bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ ’yoo‑ wlan pe ’zi, ‑mɛla ma ’ka ’laa ‑o ’ka ’kpale ’ŋ ’yi ɛɛ? ⁴⁷’Ke mɛɛ ’la zan da ‑Waanbhaa’ ba, ’bhɛ zan ’e ’trɔnkpa‑ ‑yaa’ ‑jan mu ’ɛ ꞊la ’elrele. ’Duŋ‑ ’ka mu laa da ‑Waanbhaa’ ba, ’bhɛla‑ ‑yile ’ka ’laa ‑o dɔ ’zi ‑a ‑la ’ke ’ka ’ka ’trɔnkpa ’ŋ ni ’elrele.»

Zesu gblaan ‑yiya’ Abraamu ni

⁴⁸’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zuufu mu ’ɛ ‑wa ‑lɛkunle Zesu ni dɔɔ: «’Zoo ’laa ‑o ’o zi ’ke ’wa pe ’kaa ’yoo‑ ’ke Samari mi ’le, ’bhɛ ’pegee lii ‑yɔɔ do ‑o ’e zi ɛɛ?» ⁴⁹Zesu ’bhɛ zikpaa‑ ‑o ni dɔɔ: «Lii ‑yɔɔ laa ‑o ’ŋ zi. ’Duŋ‑ ’ŋ ’yoo‑ ’ŋ Dɛ ‑lɛdɔ’ ’zi ‑a ma, ’bhɛɛ‑ ’ka mu laa ‑o dɔle‑ ‑a ‑la ’ke ’ka ’mi ’lɛdɔ‑ ‑a ma. ⁵⁰’Mi, ’mi ’laa ‑o ’ŋ ’gbu ’tɔbhɔyrɛ ‑glin ’zi. Mɛɛ do ’kpɔ ‑le ’tɔbhɔleya ‑glin ’zi ’mi ni, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑le ’mi ta janwo. ⁵¹’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ: ’ke mɛɛ ’la zan ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ ’klɔsikwan ’bhɛ zan laa nu galɛ ‑titi.»

⁵²’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zuufu mu ’ɛ ‑wa pele‑ Zesu ni dɔɔ: «’O ’kpale ‑o ‑a ‑yi ‑zɔn ’tɛ ’bhii‑ lii ‑yɔɔ’ do ‑o ’e zi! *Abraamu ‑gaa, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ‑gaa, ’bhɛɛ‑ ’mi pe dɔɔ: ‹’Ke mɛɛ ’la zan ’e ’wojan‑ mu ’ɛ ’klɔsikwan, ’bhɛ zan laa nu galɛ ‑titi.› ⁵³’O ‑gbɔɔ Abraamu ‑gaa, ’bhi ’kpee ma ’e gblaan ‑yiya’ ’bhɛ ni ɛɛ? ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’la ‑gaa bhe ’ezin‑, ’yoo‑ ’e ’gbu klɛ ’zi mɛɛ ‑glɔɔn ’ɛ ‑dela ‑le ɛɛ?»

⁵⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a zikpale ‑o ni dɔɔ: «’Ke ’ŋ ’yoo‑ ’ŋ ’gbu ’tɔbhɔ zii’ bi, ’an ’tɔbhɔleya ’ɛ ‑yoo bhaama. ’Duŋ‑ mɛɛ ’la zan ‑o ’ŋ ’tɔbhɔ zii’, ’bhɛ ‑le ’ke ’ŋ Dɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’kaa pe ’bhɛɛ‑ ma dɔɔ: ’O Dɛ! ⁵⁵’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ka ’laa ‑a dɔ. ’Mi ’duŋ‑ ’a dɔ. ’Ke ’an ’pe bi ’kaa ’naa ‑a dɔ, ’ŋ ’yaa‑ nu klɛlɛ ’ke bhlanii‑ ’le ’bhii‑ ’ka mu gbɛɛn‑. ’Duŋ‑ ’mi ’a dɔ kpataakpa, ’bhɛɛ‑ ’mi ‑yaa ‑jan mu ’ɛ ’klɔsikun. ⁵⁶’Ka ‑gbɔɔ Abraamu zrukpalaa ’egbɛnɛle ‑e ‑yaa nu ’ŋ ’nu yi ’ɛ ’yelawolɛ bhe ’bhɛ ‑zayi’; ‑e ’bhɛ yi ’ɛ ꞊ya ’bhɛɛ‑ ‑a zrukpalaa.»

⁵⁷’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zuufu mu ’ɛ ‑wa pele‑ ‑a ni dɔɔ: «’E lɛɛ ‑lii ’laa lɛɛ mia plɛ bhɛ vu bhɔlɛ ‑li, ’bhɛɛ‑ ’e pe dɔɔ ’e Abraamu ꞊ya ɛɛ?»

⁵⁸Zesu pe ‑o ni dɔɔ: «’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ ’sani‑ Abraamu ’yale‑ pleŋ‑, ’mi ’yaa‑ gban ’ŋ ’yrɛ ma ’bhɛ ’lɛɛ.»

⁵⁹’Bhɛla‑ ‑yile ’tɛ, ’ke ‑o kpoti mu ’sile, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ dɔɔ ‑o ’mu ’pale ’a ma. ’Duŋ‑ Zesu ’nile‑ ‑o pleŋ‑, ’kee‑ ’pwɛle ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ jilale.

Zesu ‑yrɛ ’wi mi do ‑bheela

(Maki 8.22-25; Zaan 8.12)

¹Zesu ’kan bhla ’ɛ zi, ’kee‑ mɛɛ do yele‑: ’kee‑ ’san ‑o ’bhɛ ya, ’bhɛ ’yrɛ ’wile‑ ‑yaa. ²Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑wa ‑lrɔkpaa dɔɔ: «’O Daan mi, ‑mɛle ‑kla ’bhɛɛ‑ ‑o mɛɛ ’lɛɛ‑ ’yaa‑ ‑a ‑yrɛ ’wile‑ ’le ɛɛ? ’Bhɛ ‑daa ‑a ’gbu ‑za ’yɔɔ‑ mu ’la ꞊kla ’mu ‑la ba taa‑, ’bhɛ ‑daa ‑a yapɛ mu ’ɛ ’mu ‑za ’yɔɔ‑ ’la ꞊kla ’bhɛ ‑la ba ɛɛ?»

³Zesu ’bhɛ zikpaa‑ ‑o ni dɔɔ: «‑Wa ‑yaa ‑a ‑yrɛ ’wile‑ ’le, ’bhɛ ’laa dalɛ ‑a ’gbu a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ba, ’bhɛ ’pegee ’bhɛ ’laa dalɛ ’ezin‑ ‑a dɛ ’pegee ‑a nɛɛ a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ba; ’duŋ‑ ‑wa ‑yaa ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ’kooko‑ ‑o sɔ ‑Waanbhaa’ a ‑glɔɔya’ ’ɛ ’yele kpataakpa. ⁴’Waati ’la ba ’ke ‑yrekpaa’ ’tɛbhile ‑o ‑a nɔɔ‑ ‑li, ‑yoo ’ke ‑za ’le ’ke ’ŋ mɛɛ ’la zan ’ŋ ’winbwa‑ ’ŋ ’bhɛ a ye mu ’ɛ ’wo. ’Kebhlaale, ’ke ‑bi ꞊pwa ’waati ’la ba mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa nu ’sɔlɛ‑ yewole. ⁵’Ŋ ’yoo‑ ’waati ’la ba ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi, ’ŋ ’yoo‑ ’drunyan ’yi mu ’ɛ waa ’tɛbhile ‑la ‑le.» ⁶Zesu ’yanle ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’wolele, ’ke ‑ya ‑liile’ ’klaale ’trɛ ma, ’kee‑ ‑pɛɛ sanɛ‑ klɛle‑ ’bhɛ ’le. ’Bhɛɛ‑ ’kee‑ ’bhɛ ‑pɛɛ ’ɛ ‑glɔɔle’ ’yee‑ ‑yrɛ ’wi mi ’ɛ ’yrɛ ta. ⁷’Bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ‑a ni dɔɔ: «Ge ’e wlɛyi’ ’fɛ mɛɛ ’fɛ Siloe ‑draa ’nɛ ’ɛ ba (’Siloe ’bhɛ ’yi ‑le dɔɔ: ‹‑O mɛɛ ’la zan winbwa‑›).»

’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’yee‑ ‑yrɛ ’wi mi ’ɛ ‑e gele‑ ‑a wlɛyi’ ’fɛlɛ‑ ’bhɛ ‑yi ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ‑a nu bhla ’ɛ zi, ’kee‑ yrɛ ma yele‑. ⁸’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’yee‑ mɛɛ ’ɛ yaayɔɔn’ mu ’ɛ ’pegee mɛɛ ’la zan mu ’a ꞊ya ’elwale ‑sɔ pɛ ‑yrɛwo’ yrɛ nɔɔ‑ mɛɛ mu ma, ’ke ’mu ’a ’pele dɔɔ: «’Yee‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ ’yela‑ yaale laa ‑yaa ‑gɛ ’kee‑ pɛ mu ‑yrɛwo’ mɛɛ mu ma ɛɛ?»

⁹Mɛɛ ’ke mu ‑yaa pe ’zi dɔɔ: «’Yele‑ ’kɛle‑!» ’Bhɛɛ‑ mɛɛ ‑bhɛɛke’ mu ‑yaa pe ’zi dɔɔ: «’Ɔn ɔn, ’yee‑ laa ’kɛle‑, ‑o ’pwɛle‑ ‑o ’eke‑ ’le.» ’Duŋ‑ ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ’gbu ’yaa‑ pe ’zi dɔɔ: «’Mi ‑le ’kɛle‑.»

¹⁰’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ‑wa ’gbu ’lrɔkpale dɔɔ: «’Ya ‑kla ’nale‑ ’bhɛɛ‑ ’e ’yrɛbhɛ‑ mu ’ɛ ’liiploola ɛɛ?»

¹¹‑E pe ‑o ni ’tɛ dɔɔ: «‑O mɛɛ ’la zan sii Zesu, ‑e ‑pɛɛ sa ‑kla ’bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ ‑pɛɛ ’ɛ ‑glɔɔla ’ŋ ’yrɛbhɛ‑ mu ’ɛ ta, ’bhɛ blaan, ’ke ‑ya pele‑ ’ŋ ni dɔɔ: ‹Ge ’e wlɛyi’ ’fɛ Siloe mɛɛ ’fɛ ‑draa ’nɛ ’ɛ ba›. ’Ŋ ‑ja ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ ’tɛ, ’ke ’mi ’ŋ wlɛyi’ ’fɛle, ’bhɛɛ‑ ’ŋ yrɛ ma ꞊ya ’bhɛ blaan.»

¹²’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑wa ‑lrɔkpale dɔɔ: «’Bhɛɛ‑ ‑a ’gbu ‑o ’naa‑ ma ɛɛ?» ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑ya zikaple ‑o ni dɔɔ: «’Naa ’a geyrɛ dɔ.»

Farizi mu ’ɛ ‑woo mɛɛ ‑yrɛ ’wi mi ’la ’bheela‑ ’bhɛ ’lrɔkpa zii’

¹³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o gele‑ ’yee‑ mɛɛ ’la zan ‑yrɛ ’wile‑ ‑yaa ’elwale ‑sɔ ‑a ‑le Farizi mu ’ɛ ba. ¹⁴’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Zesu ‑pɛɛ ’ɛ ꞊kla, ’bhɛɛ‑ ‑e ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ’yrɛ ’liiploola Zuufu mu a ‑yitrɛ’ yi do ‑la ma. ¹⁵’Bhɛla‑ ‑zayile, ’ke ’woo‑ Farizi mu ’ɛ ‑o ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ’lrɔkpale ’ezin‑ dɔɔ ‑e ꞊kla ’nale‑ ’bhɛɛ‑ ‑e ‑swa yrɛma yele‑ ‑zɔn. ’Bhɛ klɛle ’tɛ ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «‑E ‑pɛɛ sa ‑glɔɔla ’ŋ ’yrɛbhɛ‑ mu ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ‑ja ’ŋ wlɛyi’ ’fɛlɛ‑; ’bhɛ blaan, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ’swa‑ yrɛma yele‑.»

¹⁶‑O ’bhɛ ’male‑ ’tɛ, ’ke *Farizi mu ’ɛ ’ke mu ’a ’pele dɔɔ: «Mɛɛ ’lɛɛ‑ yaa da ‑Waanbhaa’ ba, ‑amasrɔyi yaa ‑kɔɔ ‑yitrɛ’ yi ’ɛ ’klɔsikun.» ’Duŋ‑ ‑o ’ke mu ’a ꞊pia dɔɔ: «‑Za ’yɔɔ‑ klɛ mi do sɔ ’bhɛ ’sɔle‑ maza ‑glɔɔn mu ’ɛ klɛle‑ ’nale‑ ‑a ma ɛɛ?» ‑Ayile ‑o ‑yiciɛnna ‑lɛ plɛ ’bhɛ ‑za ’ɛ ’yi.

¹⁷’Bhɛ blaan sa ’ezin‑, ’ke ’woo‑ Farizi mu ’ɛ ‑o ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ’lrɔkpa gbɛ drɛɛwole dɔɔ: «Mɛɛ ’la zan ’e ’yrɛ ’liiploola ’bhi pe ‑a ma ’nale‑ ɛɛ?» ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑ya ‑lɛkunle ‑o ni dɔɔ: «‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ ‑janwo’ mi do ‑le.»

¹⁸’Duŋ‑ Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ waa ‑yaa ‑a zi ’bhii‑ ‑woo ’kpa ’a ‑yi ’bhii‑ ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ’yrɛ ’wile‑ ‑yaa ’elwale ‑sɔ, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑yrɛ ’liiploola ‑zɔn. ’Bhɛla‑ ‑yile ’ke ‑wa dɛ ’pegee ‑a nɛɛ ’siile, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu ’nule. ¹⁹’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’mu ’lrɔkpale dɔɔ: «’Ka gbe ’ɛ ’yele‑ ‑gɛ ɛɛ? ’Ka pe dɔɔ ’ka ’yela‑ ‑yaa ‑a ‑yrɛ ’wile‑ ’le ɛɛ? ‑E ‑kla ’nale ’bhɛɛ‑ ‑e yrɛma ye ’zi ‑zɔn ɛɛ?»

²⁰’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑a yapɛ mu ’ɛ ‑wa ‑lɛkunle ‑o ni dɔɔ: «’O mɔɔ ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ’o gbe ’ɛ ’yele‑ ‑gɛ, ’bhɛɛ‑ ’wa ’yaango‑ ’bhii‑ ’wa ’yaa‑ ’ke ‑a ‑yrɛ ’wile‑ ’le. ²¹’Duŋ‑ ‑za ’la ꞊kla ’bhɛɛ‑ ‑e yrɛma ye ’zi ‑zɔn ’waa ’bhɛ dɔ. ’Bhɛɛ‑ mɛɛ ’la zan ‑a ‑yrɛ ’liiploola, ’waa ’bhɛ zan ’ɛ dɔ ’ezin‑. ‑Kaa ’gbu ’lrɔkpa doo, matruŋ ’laa ’kɛle‑ ‑li, ‑a ’gbu nu ’sɔlɛ‑ ’bhɛ ‑za ’ɛ ’yipele ’ka ni!»

²²‑A yapɛ mu ’ɛ ’yaa‑ ‑gblaan ’zi Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ’lɛɛ, ’bhɛla‑ ‑yile ‑o ‑janwoa ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe. ‑Amasrɔyi ’woo‑ Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑wa ‑kpaa gban bi do ma ’ke mɛɛ ’la zan ’a ꞊pia dɔɔ Zesu ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi ’ɛ ’le, ‑o nu ’bhɛ zan ’ɛ ‑gbinlɛ’ ‑waa’ daanfɛ’ ’ɛ ꞊la. ²³’Bhɛla‑ ‑zayile, ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ’yapɛ‑ mu ’ɛ pe dɔɔ: «Matruŋ ’laa ’kɛle‑, ‑kaa ’gbu ’lrɔkpa doo, ‑e nu ’sɔlɛ‑ ’bhɛ ‑za ’ɛ ’yipele ’ka ni!»

²⁴Farizi mu ’ɛ ‑o ’yee‑ mɛɛ ’la ’yrɛ ’wile‑ ‑yaa ’elwale ‑sɔ, ’bhɛ ’sii gbɛ plɛ mi ꞊woa, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ ‑a ni dɔɔ: «’Tɔbhɔleya na ‑Waanbhaa’ ni, ’bhɛɛ‑ wlan pe ‑a ‑yrɛ ma ‑gɛ. ’O mɔɔ ’kpale‑ ‑o ‑a ‑yi ’bhii‑ ’yee‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ ‑yoo ’ke ‑za ’yɔɔ‑ klɛ mi do ’le.»

²⁵’Yee‑ mɛɛ ’ɛ ‑ya zikpaa‑ ‑o ni dɔɔ: «’Ke ‑yoo ’ke ‑za ’yɔɔ‑ klɛ mi ’le oo, ’ke yaa ‑o ’ke ‑za ’yɔɔ‑ klɛ mi ’le oo, ’naa ’bhɛ dɔ. ’Duŋ‑ ’mi ‑za do ’kpɔ ’la ’bhɛ dɔ, ’bhɛ ‑le dɔɔ ’ŋ ’yrɛ ’wile‑ ‑yaa, ’bhɛɛ‑ ’ŋ yrɛma ye ’zi ‑zɔn.»

²⁶‑Wa ‑lrɔkpaa ’ezin‑ dɔɔ: «‑E ‑mɛ pɛ za ‑la ‑kla ’e ni ɛɛ? ‑Yee’ ’yrɛ ’liiploola ’nale‑ ɛɛ?» ²⁷’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑ya ‑lɛkunle ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ ’bhɛ ꞊pia gban ’ka ni, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa dɔlɛ ‑a ꞊la ’ke ’ka ’ka ’trɔnkpa ’ŋ ni. ‑Mɛle ‑kla ’kaa‑ zi ’bhii‑ ’ŋ ’bhɛ ’pe gbɛ drɛɛwo ’ka ni ’ezin‑ ɛɛ? Taa‑ ’kaa‑ zi ’bhii‑ ’ka klɛ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ke mu ’le ’ezin‑ ɛɛ?»

²⁸’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ‑wa ‑zwanwole, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ ‑a ni dɔɔ: «’Bhi ‑le ’ke ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ‑yaa ‑klaŋlanɛ ’le! ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’o mɔɔ ‑o ’ke *Moizi a ‑klaŋlanɛ mu ‑la ‑le. ²⁹’Wa ’yaango‑ dɔɔ ‑Waanbhaa’ ‑janwoa Moizi ni; ’duŋ‑ ’yee‑ mɛɛ ’la bhe ’waa ‑a dayrɛ dɔ!»

³⁰’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’yee‑ mɛɛ ‑ya ‑lɛkunle ‑o ni dɔɔ: «’Kpeelɛni maza ‑le ‑gɛ ’dɛ! ’Ka pe dɔɔ ’ka ’laa ‑a dayrɛ dɔ, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑e ’mi ’yrɛ ’liiploola. ³¹‑Kɔɔ’ ’kpɛn ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ laa ’e ’trɔnkpa‑ ‑za ’yɔɔ‑ klɛ mu ni, ’duŋ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ‑gasikpa ‑a ‑lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’a zru maza klɛ, ‑ya ’trɔnkpa‑ ’bhɛɛ‑ zan ’a ’seri ’ɛ ꞊la. ³²‑A ’san ’drunyan zisan’ bhla zi ma, ’kee‑ nu ’tɛnlɛ‑ ‑zɔn ma, ‑kɔɔ’ ’laa ’malɛ‑ ‑lido’ ’kaa mɛɛ do ‑yaa ‑a ‑yrɛ ’wile‑ ’le, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ‑bhɛɛke’ do ’a ’yrɛ ’liiploola. ³³’Ke ’yee‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ yaa ‑yaa da ‑Waanbhaa’ ba bi, yaa ‑yaa nu ’sɔlɛ‑ ‑za ’kedo‑ ’kpɔ klɛle‑.» ³⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’woo‑ Farizi mu ’ɛ ‑wa pele‑ ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ni dɔɔ: «‑A ’san ’e ’ya yi ma, ’e ’gbutru ’ɛ ’kpɛn ‑o ‑za ’yɔɔ‑ ’yi; ’bhɛɛ‑ ’ya zi ’bhii‑ ’yoo daan ‑zɔn ɛɛ? ‑Ayile ’tɛ, ’ke ‑wa ‑gbinle’ ‑o daanfɛ’ ’ɛ ꞊la.»

‑Yrɛ ’wi mu ‑zeze mu ’ɛ ‑woo ‑de mu ’gbu ‑la ‑le ɛɛ?

³⁵Zesu ’a ’malawoa ’kaa Farizi mu ’ɛ ‑o ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ‑gbian ‑o pleŋ‑, ’kee‑ gele‑ ‑a ziglinlɛ, ’bhɛɛ‑ ‑ya yele, ’ke ‑ya ‑lrɔkpale dɔɔ: «’Yee kpa Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ ’yi ɛɛ?» ³⁶’Ke ’yee‑ mɛɛ ’ɛ Zesu ’lrɔkpale dɔɔ: «‑Dele ’kɛle‑ ɛɛ Mɛɛzan, ’bhɛɛ‑ ’ŋ sɔ ’ŋ ’kpale ‑a ‑yi ɛɛ?» ³⁷’Bhɛɛ‑ Zesu ’a ꞊pia ‑a ni dɔɔ: «’E ’yrɛ ‑o ’yela‑ ma ‑gɛ, ’yele‑ ‑janwo’ zii’ ’e ni ‑gɛ.» ³⁸’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑ya pele‑ Zesu ni dɔɔ: «Mɛɛzan, ’mi ’ŋ ꞊kpaa ’e ’yi.» ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke ‑ya ’kpɔ zɛnle‑ Zesu ’lɛɛ‑, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’bhɛ gbale‑. ³⁹Zesu pe ‑a ni dɔɔ: «’Ŋ ꞊nwa ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi ’kiti do ‑la ’kanyrɛ‑ nɔɔ‑; ’kooko‑ ‑yrɛ ’wi mu yrɛ ma ye, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’la zan mu ‑yrɛ ’wile‑ laa ‑o, ’mu zan mu klɛ ‑yrɛ ’wi mu ’le.» ⁴⁰Farizi ’kɛ mu ’la dulale ’yaa‑ ‑a ‑din ’bhɛ ’waati ’ɛ ba, ’mu ’trɔnbɔle ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’yi, ’ke ‑o Zesu ’lrɔkpale dɔɔ: «’O mɔɔ ‑o ’ezin‑ ‑yrɛ ’wi mu ’le ɛɛ?» ⁴¹Zesu ’bhɛ ’lɛkwan‑ ‑o ni dɔɔ: «’Kee‑ ’kpa bi ’ka ‑o ’ke ‑yrɛ ’wi mu ’le, ‑za ’yɔɔ‑ ‑kpan ’laa ‑yaa nu baalɛ ’ka ta, ’kaa ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ‑zayi’. ’Duŋ‑ ’kaa ’pelawo zii’ dɔɔ: ‹’O yrɛ ma ye›. ’Bhɛla‑ ‑zayile ’kiti ‑o ’ka ma ’kaa‑ ‑za ’yɔɔ mu ’ɛ ‑zayi’.»

‑Bhlaa gooba mi do ’pegee ‑yaa’ ‑bhlaa mu ’ɛ ma ‑gɔɔn

¹Zesu pe ‑o ni dɔɔ: «’Mi pe ’ka ni ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ ’ke mɛɛ ’la zan laa wlalɛ ‑bhlaa mu a wɛlɛ‑ ’ɛ ’lii, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑saan wɛlɛ‑ ’ɛ ma yrɛ ‑bhɛɛke’ ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑zinaa’ wɛlɛ‑ ’ɛ ’kpee, ’bhɛ zan ’ɛ ’bhɛ ‑o ’ke ‑faannii’ do ’pegee mɛɛ dɛ mi do ‑la ‑le. ²’Duŋ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ‑kaan wɛlɛ‑ ’ɛ ’lii, ’bhɛ zan ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke ‑bhlaa mu ’ɛ gooba mi ’gbu ’ɛ ’le. ³‑Bhlaa mu a wɛlɛ‑ tagbin‑ mi ’ɛ, ’bhɛ wɛlɛ‑ ’ɛ ’liigo‑ ’yee‑ ‑bhlaa gooba mi ’ɛ ni. ’Bhɛɛ‑ ‑bhlaa mu ’ɛ ‑wa ‑weli’ ’ɛ ma; ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa’ ‑bhlaa mu ’ɛ ’kpɛn sii do do ‑o ’tɔ ma, ’bhɛɛ ‑e pwɛ ‑o ‑le ’pɛɛlii‑. ⁴’Kee‑ ‑yaan ‑yaa’ pɛ ‑bhlaa mu ’ɛ ’kpɛn ’pwɛlele bhla ’la ba, ’bhɛɛ‑ ‑e dɔ ’mu ‑lɛɛ, ’bhɛɛ ’mu dɔ ‑a zi ‑amasrɔyi ’mu ’a ’weli‑ ’ɛ dɔ. ⁵’Duŋ‑ waa mɛɛ ’la zan dɔ, waa nu dɔlɛ ’bhɛ zan ’ɛ zi, ‑amasrɔyi waa a ‑weli’ ’ɛ dɔ; ’bhɛla‑ ‑yile ‑o nu blasanlɛ ’bhɛ zan ’ɛ ma ’egbɔɔnle.»

⁶Zesu ’bhɛ ‑gɔɔn ’la ꞊woa ‑o ni bhe, ’duŋ‑ waa ’bhɛ ’yimalɛ.

Zesu ‑o ’ke ‑bhlaa gooba mi kplankplan ’ɛ ’le

⁷Zesu pe ‑o ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ ’mi ‑le ’ke ‑bhlaa mu a wɛlɛ‑ ’ɛ ’lii ’le. ⁸Mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ꞊nwa ’mi ’lɛɛ, ’mu ‑o ’ke ‑faannii’ mu ’pegee mɛɛ dɛ mu ’le; ’duŋ‑ ‑bhlaa mu ’ɛ waa ‑o ’trɔnkpalɛ ‑o ni. ⁹’Mi ‑le ’bhii‑ ’fɛlii ’ɛ ’le, ’ke mɛɛ ’la zan ‑wlaa ’bhɛ ’fɛlii ’ɛ ꞊nɔɔ, ’bhɛ zan nu golɛ ‑za ’yi. ’Bhɛ zan nu ’sɔlɛ‑ wlale, ’bhɛɛ‑ ‑e pwɛ, ’bhɛɛ‑ ‑e nu ‑a le pɛ ‑srɔɔwolɛ. ¹⁰‑Faannii’ ’ɛ yaa nu bhaama, ’ke yaa ’e go ‑faanwole ’pegee mɛɛ dɛle ‑la ba, ’bhɛɛ‑ pɛ ’siɛza‑ ’kaama‑. ’Duŋ‑ ’mi ꞊nwa, ’kooko‑ bhaaplɛŋ mu ’ɛ ‑o bole ‑yrɛ ma ‑si ’srɔɔwo‑, ’bhɛɛ‑ ’yee‑ ‑si ’ɛ pa ‑o ‑yi ’kee‑ kan a ‑daŋ’ ta. ¹¹’Mi ‑le ’ke ‑bhlaa mu gooba mi kplankplan ’ɛ ’le. ’Bhɛɛ‑ ‑bhlaa mu gooba mi wlan ’ɛ ‑dwa a ‑la ’ke ‑ya niigo ‑a ’gbu ’si ’ɛ ’yi ‑yaa’ ‑bhlaa mu ’ɛ ni. ¹²’Duŋ‑ mɛɛ ’la zan yewo ‑gɔli’ ma, ’bhɛ zan ’laa ‑o ’ke ‑bhlaa gooba mi kplankplan ’ɛ ’le. ’Bhɛɛ‑ ‑yaa’ pɛ ’laa ’ke ‑bhlaa mu ’ɛ ’le, ’bhɛla‑ ‑yile ’ke ‑a ‑yrɛkpaa srɔpɛ do ma ’ke ’bhɛ ‑o zan ‑a ta, ‑e blasan, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑bhlaa mu ’ɛ to srɔpɛ ’ɛ ’kɔɔ. ’Bhɛɛ‑ srɔpɛ ’ɛ nu banlɛ ’yee‑ ‑bhlaa mu ’ɛ ’ke ta, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑vin mu ’ɛ kan ’eke‑ ma. ¹³’Yee‑ ‑gɔli’ ma yewo mi ’ɛ blasan srɔpɛ ’ɛ ’lɛɛ, ‑amasrɔyi ‑e yewo ‑gɔli’ do ‑kplɛnnɛ’ ‑la ma, ’bhɛɛ‑ yaa a ’ŋgamiwo ‑bhlaa mu ’ɛ ma. ¹⁴’Mi ‑le ’ke ‑bhlaa gooba mi kplankplan ’ɛ ’le. ’Mi ’an pɛ ‑bhlaa mu ’ɛ dɔ, ’bhɛɛ‑ ’an pɛ ‑bhlaa mu ’ɛ ‑woo ’mi dɔ. ¹⁵’Bhii‑ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’mi dɔ, ’bhɛɛ‑ ’mi ’yee‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ dɔ ’ezin‑. ’Mi ’ŋ ’niigo‑ ’ŋ ’gbu ’si ’ɛ ’yi ’an pɛ ‑bhlaa mu ’ɛ ni. ¹⁶‑Bhlaa ’bhɛɛke mu ‑o ’ŋ ’kɔɔ ’ezin‑, ’bhɛ mu laa ‑o ‑bhlaa mu yi wɛlɛ‑ ’lɛɛ‑ ’yi. ‑Yoo ’ke ‑za ’le ’ke ’ŋ dɔ ’mu ’lɛɛ ’bhɛɛ‑ ’ŋ ge ’mu ’le. ’Bhɛ mu nu ’ŋ ’weli‑ ’ɛ malɛ, ’bhɛɛ‑ ‑o ’pegee ’kɛ mu ’lɛɛ‑ ‑o nu ’klalɛ‑ ’eke‑ ba, ’bhɛɛ‑ ‑o klɛ ‑bhlaa ’lɛdo‑, ’bhɛɛ‑ ‑bhlaa gooba mi do ’kpɔ ‑la dɔle nu klɛlɛ ‑o ‑lɛɛ.»

¹⁷«’Ŋ ‑za sɔ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ni, ‑amasrɔyi ’mi ’ŋ ’niigo‑ ’ŋ ’gbu ’si ’ɛ ’yi, ’kooko‑ ’an ’srɔɔwo gbɛ drɛɛwo ’ezin‑. ¹⁸Mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ ’ŋ ‑si ’ɛ ’sile, ’duŋ‑ ’ŋ ’gbu ‑le ’ŋ si ’ɛ ’na zii’ ga ni ’ŋ ’gbu zru ma. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ‑a ’seŋ ‑o ’ŋ ni ’ke ’an na ga ni, ’bhɛɛ‑ ‑a ’seŋ ‑o ’ŋ ni ’ke ’ŋ sɔ a ’kunle ga ’kɔɔ ’ezin‑. ’Ŋ Dɛ ‑Waanbhaa ’a ꞊pia ’ŋ ni ’kaa ’an klɛ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑.»

¹⁹Zesu a ‑jan mu ’ɛ Zuufu mu ’ɛ ’yiciɛnna ’ezin‑. ²⁰‑O ‑bebe ‑yaa pe ’zi dɔɔ: «Lii ‑yɔɔ’ ‑o ‑a zi! ‑A ŋgblo ‑wlɛnna! ‑Mɛla ma ’ka ‑o ’ka ’trɔnkpa zii’ ‑a ni ɛɛ?» ²¹’Duŋ‑ ‑o ’ke mu ‑yaa pe ’zi dɔɔ: «’Ɔn ɔn! Lii ‑yɔɔ’ ‑o mɛɛ ’la zan zi ’bhɛ ’laa ‑janwo’ ’bhɛ gbɛɛn‑. ’Bhɛɛ‑ lii ‑yɔɔ’ sɔ ‑yrɛ ’wi mu ‑yrɛ ‑liiploole ɛɛ?»

Zuufu mu ’ɛ ‑woo ‑baŋgo’ zii’ Zesu ’yi

²²‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ gbɛkpa yi ’ɛ ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ, ’bhɛ ’fɛti ’ɛ ’yaa‑ klɛ Zeruzalɛmu lɛɛ ’oo lɛɛ. ’Bhɛ ’fɛti yi ’ɛ ꞊bhwa, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ ‑niinii’ ’kpa bhla ‑gbɛnɛ ’ɛ zi. ²³’Bhɛ ’fɛti yi ’ɛ ’le, Zesu ’yaa‑ ge ’zi ’kee‑ nu ’yee‑ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la yrɛ ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii: ‹‑Bhleŋgbe Salomɔ a ’wlaŋla›. ²⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zuufu mu ’ɛ ‑woo ‑lɛkpale ’eke‑ ta ‑a zi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa ‑lrɔkpale dɔɔ: «’E nu ’o ’nii‑ ’ɛ golɛ bhlɛ ta ’waati ’ɛ ‑dela ba ɛɛ? ’Ke ’bhi ‑le ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi ’ɛ ’le, ’bhɛ ’pe ’o ni kpataakpa.»

²⁵Zesu ’a ’lɛkwan‑ ‑o ni dɔɔ: «’An ’pia‑ gban ’ka ni, ’duŋ‑ ’ka ’laa ’ka ’kpalɛ‑ ’ŋ ’yi. ’Ŋ ’yoo‑ ‑za mu ’la klɛ ’zi ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ a ‑glɔɔya’ ’le, ’mi ‑o mɛɛ ‑glɔɔn ’la ’le ’mu ’bhɛ zrɔn kpataakpa. ²⁶’Duŋ‑ ’ka ’laa ’ka kpa ’mi ’yi, ‑amasrɔyi ’ka ’laa ‑o ’an pɛ ‑bhlaa mu ’ɛ ’ke mu ’le. ²⁷’An pɛ ‑bhlaa mu ’ɛ ‑woo ’trɔnkpa‑ ’ŋ ’weli‑ ’ɛ ꞊la. ’Mi ‑o dɔ ’bhɛɛ‑ ‑o dɔ ’mi zi. ²⁸’Mi bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ na ‑o ni. Waa nu galɛ ‑titi, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa nu ’sɔlɛ‑ ‑o ’kunle ’ŋ ’kɔɔ. ²⁹’Ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’la ’bhɛ ‑o ‑naa ’ŋ ni ’bhɛ gblaan ’yiya‑ pɛ ’kpɛn ni; ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ ‑o ’kunle ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ. ³⁰’Mi ’pegee ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’woo‑ do ’kpɔ.»

³¹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zuufu mu ’ɛ ‑o kpoti mu ’sile ’ezin‑ ’mu ’pa zayi’ Zesu ma. ³²’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ ‑za ’lrele‑ ‑bebe ’la ’srɔɔwoa‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ, ’ŋ ’mu ‑kla ’ka ’yrɛ ma. ’Ka ‑a zi ’bhii‑ ’ka kpoti pa ’ŋ ma ’woo‑ ‑za ’lrele‑ mu ’la bhe ‑o ‑de ’gbu ‑la ‑zayi’ ɛɛ?»

³³Zuufu mu ’ɛ ‑o ’bhɛ zikpaa‑ Zesu ni dɔɔ: «’Waa ‑o kpoti ’payrɛ‑ ‑glin ’zi ’e ma ‑za ’lrele‑ klɛ ‑zayi’. ’E ‑Waanbhaa’ ’tɔsiɛ zii’ bhe, ’bhɛla‑ ‑zayile, ’wa zi ’bhii‑ ’o kpoti ’pa ’e ma. ‑Amasrɔyi ’bhi ’la ’bhi ‑o ’ke bhaaplɛŋ bhaamale ’le ’yoo‑ ’e ’gbu klɛ ’zi ’ke ‑Waanbhaa’ ’le.» ³⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele ‑o ni dɔɔ: «‑A yɔɔndɛle laa ‑o ’kaa ’toŋ ’sɛwɛ ’ɛ ’yi dɔɔ ‑Waanbhaa’ ’a ’pia‑ dɔɔ: ‹’Ka ‑o ‑waanbhaa’ mu ’le ɛɛ?›³⁵‑Kɔɔ’ ’a ’yaango‑ dɔɔ ‑za ’la ‑yɔɔndɛle ‑o ‑Waanbhaa’ ’a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi, waa sɔ ’bhɛ ’yigale ‑titi. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑yaa’ ‑jan ’ɛ ’lɛnaa‑ mɛɛ ’la zan mu ni, ’kee‑ ’mu ’siila‑ ‹‑waanbhaa’ mu.› ³⁶’Bhɛ bhla ’ɛ ba, ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’mi ‑la makwan‑ ’bhɛɛ‑ ‑e ’mi ’winbwa‑ ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi. ‑E ‑kla ’nale‑ ’bhɛɛ‑ ’kaa‑ pe ’zi dɔɔ: ‹’E ‑Waanbhaa’ ’tɔsiɛ zii’ ɛɛ?› ‑Amasrɔyi ’an ꞊pia dɔɔ ’ŋ ’yoo‑ ’ke *‑Waanbhaa’ Gbe ’le bhe. ³⁷’Ke ’naa ‑o ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ klɛza mu klɛ ’zi bi, ’ka ’laa ’ka ’kpalɛ‑ ’mi ’yi. ³⁸’Duŋ‑ ’ke ’ŋ ’yoo ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ klɛza mu klɛ ’zi, ’ali‑ ’ke ’ka ’laa ’ka ’kpalɛ‑ ’mi ’yi, ‑ka ’ka ’kpa ‑o ‑yi, ’kooko‑ ’kaa ’yaango‑ ’bhii‑ ’mi ’pegee ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa ‑o do: ’Ŋ ‑Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑o ’mi ’yi, ’bhɛɛ‑ ’mi ‑o ’yee‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’yi ’ezin‑.»

³⁹‑O ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male‑, ’ke ‑wa pele‑ dɔɔ ‑wa ’kunle ’ezin‑. ’Duŋ‑ ‑e ꞊bhia ‑o ’kɔɔ.

⁴⁰’Bhɛ blaan, ’ke Zesu gele‑ ’ezin‑ Zrudɛn yue ’ɛ ‑yrɛ gbɛ do ’ɛ ta, Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan ‑yaa mɛɛ mu ’ɛ ’wiiŋfɛ zii’ ’yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’elwale bhe ’bhɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ’kee‑ bole‑ ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ye. ⁴¹Mɛɛ ‑bebe ‑ja ’tɛnlɛ‑ ‑a ma ’bhɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ’mu ’yaa‑ pe ’zi dɔɔ: «Zaan ’laa ’sɔle‑ maza do ’kpɔ klɛlɛ, ’duŋ‑ ‑e ‑jan ’oo ‑jan ’la ꞊woa ’yee‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ ba zayi’, ’mu ’kpɛn ‑o ’ke wlan ’le.» ⁴²’Bhɛɛ‑ mɛɛ ‑bebe ‑o ‑kpaa Zesu ’yi ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ye.

Lazaa gaza

¹‑O ‑yaa ’gwlaan‑ do sii Lazaa, ’bhɛɛ‑ ga ‑yaa ’bhɛ ma. ’Bhɛ ’yaa‑ da ‑wa ’la ta ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Betani. ‑A nɛɛnɛ‑ ‑le ‑yaa plɛ: Mari ’pegee Maati. ’Bhɛ mu ‑yaa ’yee‑ ‑wa do ’kpɔ ’ɛ ’yela‑ ta ’ezin‑. ²Mari ‑le ‑yaa le ’la ‑lasiklɔɔ ‑gblɛn ’nrale‑ do ꞊klaa Mɛɛzan Zesu gaan ma, ’bhɛɛ ‑yoo magwa‑ ‑a winle mu ’ɛ ’le. Ga ‑yaa ’yela‑ nɛɛnɛ‑ ’gwlaan‑ Lazaa ma. ³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’woo‑ nɛɛnɛ‑ le plɛ ’ɛ ‑o mɛɛ winbɔle Zesu ta ’kaa ‑ya pe ‑a ni dɔɔ: «Mɛɛzan, ’e ’bhɛgwlɛn‑ ’la ‑za sɔ ’e ni, pɛ ‑o ‑a ma.»

⁴Zesu ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male‑, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ: «Lazaa ma ga ’ɛ yaa nu klɛlɛ ‑a dɛpɛ ’le. ’Duŋ‑ ’yee‑ ga ’ɛ ‑e nu klɛlɛ ’ke ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔpɛ ’le; ’bhɛɛ‑ ‑e nu klɛlɛ ‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ’tɔbhɔpɛ ’le ’ezin‑.»

⁵’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Maati ’pegee Mari, ’bhɛɛ‑ Lazaa ‑za ‑yaa sɔ Zesu ni ’egbɛnɛle. ⁶’Duŋ‑ ‑ya malawoa ’kaa ga ‑o Lazaa ma, ‑e ꞊bwa ’ezin‑ ‑yrekpaa’ plɛ ta ‑e ‑yaa yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’bhɛ ꞊nɔɔ. ⁷’Bhɛ blaan, ’ke ‑ya pele‑ ‑yaa ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ni dɔɔ: «‑Kɔɔ’ ’niina‑ ‑kɔɔ’ ‑zanta’ Zude ’klɛɛn ’ɛ ’yi.»

⁸’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑wa zikpale ‑a ni dɔɔ: «’O Daan mi, ’bhɛ ꞊nɔɔ laa ‑mɔlɛ’ ‑li, ’bhɛɛ‑ Zude Zuufu mu ’ɛ ‑yaa zi ’bhii‑ ‑o kpoti ’pa ’e ma, ’bhɛɛ‑ ‑woo ’e dɛ, ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ ‑a zi ’bhii‑ ’e ’niinale ’ezin‑ ’bhɛɛ‑ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ɛɛ?»

⁹Zesu ’bhɛ zikpaa‑ ‑o ni dɔɔ: «’Lɛrɛ vu ta plɛ laa ‑o ‑yrekpaa’ do ’yi ɛɛ? ’Ke mɛɛ ’la zan ‑o ’taawo zii’ ‑yrekpaa’, ’bhɛ zan gaan laa san pɛ ’kedo‑ ’kpɔ ma, ‑amasrɔyi ‑yretɛ’ ‑o ‑bhi ’zi. ¹⁰’Duŋ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ’taawo zii’ ‑bi zi, ‑a gaan san pɛ ma; ‑amasrɔyi ’tɛbhile laa ‑o ‑a ‑lɛɛ.»

¹¹Zesu ’yanle‑ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele, ’ke ‑ya ’kpale ’a ta ’ezin‑ dɔɔ: «‑Kɔɔ’ ’bhɛgwlɛn‑ Lazaa ‑o yidɛ zi, ’duŋ‑ ’ŋ nu gelɛ ‑a bwelɛ.» ¹²‑Ayile ’ke ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑wa zikpale ‑a ni dɔɔ: «’Ee! Mɛɛzan, ’ke ‑yoo yidɛ ’zi, ‑e nu ‑bheelɛ’.» ¹³Zesu ’yaa‑ ‑we ’zi ’ke Lazaa gaza ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’le, ’duŋ‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’kpee ma, ‑e ‑yaa ‑we ’zi yidɛza ’te ‑la ‑le. ¹⁴’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele ‑o ni kpataakpa dɔɔ: «Lazaa ‑gaa. ¹⁵’Duŋ‑ yaa klɛlawolɛ ’ŋ ’yrɛ ma bhe, ’bhɛ ꞊swa ’mi ni ’ka mu ‑zayi’, ’kooko‑ ’ka ’ka kpa ’mi ’yi. ’Duŋ‑ ‑ka ’ka ’wlɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ge ‑a ‑din.»

¹⁶’Bhɛ klɛle ’tɛ, Toma ’la ‑o ’bhɛ ’tɔkpaa‑ Didimu (’bhɛ ’yi ‑le ‹‑Nɛ Yonɛ‑›), ’bhɛ ’a ’pia‑ Zesu a ‑klaŋlanɛ ‑vin mu ’ɛ ni dɔɔ: «‑Kɔɔ’ mu ge ‑a zi ’ezin‑, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’kpɛn ’pegee ’yee‑ ‑kɔɔ’ Daan mi ’ɛ ‑kɔɔ’ ga ’eke‑ zi!»

Zesu ‑le bole ‑yrɛ ma ‑si na mɛɛ ni

¹⁷Zesu ’bhɔle‑ Betani, ’ke ‑ya yele‑ ’bhii‑ ‑o ’yee‑ Lazaa ꞊bian gban ’bhɛ ‑yrekpaa’ yiziɛ ‑le ‑gɛ. ¹⁸Betani ‑wa ’ɛ ’pleŋgole ‑yaa Zeruzalɛmu ma kilo yaga. ¹⁹’Bhɛla‑ ‑yile, Zuufu ‑bebe mu ‑nwa Maati ’pegee Mari ba ‑o tagalɛ, ‑o nɛɛnɛ‑ Lazaa gaza ’ɛ ’yi.

²⁰Maati ’a ’male‑ ’kaa Zesu ‑o zan, ’kee‑ gele‑ ‑a ‑lɛpa’ yrɛ nɔɔ‑; ’duŋ‑ Mari ꞊bwa ’fɛ ’lɛ ma. ²¹Maati gele ’tɛnlɛ‑ Zesu ma, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ: «Mɛɛzan, ’kee‑ ’kpa bi ‑gɛ, ’ŋ nɛɛnɛ‑ ’ɛ yaa ‑yaa nu galɛ. ²²’Duŋ‑ ’an ’yaango‑ ’bhii‑ ’kee‑ pɛ ’oo pɛ ’la ’yrɛwoa‑ ‑Waanbhaa’ ma, ‑e nu ’bhɛ ’nalɛ‑ ’e ni ’saanibhe.»

²³Zesu pe ‑a ni dɔɔ: «’E nɛɛnɛ‑ ’ɛ nu bwelɛ gale ba.»

²⁴Maati ’bhɛ zikpaa‑ Zesu ni dɔɔ: «’An ’yaango‑ ’bhii‑ ‑e nu bwelɛ gale ba gbaa mu ‑bwe yi ’ɛ gale ba ’drunyan ’lɛyan yi ’ɛ ’le.»

²⁵’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele ‑a ni dɔɔ: «’Mi ‑le mɛɛ mu bwe gale ba, ’bhɛɛ‑ ’mi ‑le bole ‑yrɛ ma ‑si na mɛɛ ni. ’Ke mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ’mi ’yi, ’ali‑ ’kee‑ ‑gaa, ’ŋ nu ‑a bwelɛ gale ba, ’bhɛɛ‑ ‑e bo ‑a ‑yrɛ ma. ²⁶’Bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ‑o ‑a ‑yrɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya ‑kpaa ’mi ’yi, ’bhɛ zan laa nu galɛ ‑titi. ’Yee kpa ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’yi ɛɛ?» ²⁷’Bhɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke Maati ’a ’lɛkunle Zesu ni dɔɔ: «‑Aani’ Mɛɛzan, ’an ’yaango‑ dɔɔ ’bhi ‑le Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi ’ɛ ’le, ’bhɛ ’pegee ’bhi ‑le *‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ’le; ‑a ‑lɛdulale ‑yaa dɔɔ ’bhi ‑le ‑yaa nu nulɛ ’drunyan ’yi.»

Zesu ‑o wisi zii’

²⁸Maati ’yanle‑ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele, ’kee‑ gele‑ ‑a nɛɛnɛ‑ le Mari ’siilɛ‑; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ’bhɛ ni gaanyi’ dɔɔ: «‑Kɔɔ’ Daan mi ’ɛ ꞊nwa, ‑yoo ’e ’sii zii’.»

²⁹Mari ’bhɛ ’male‑, ’ke ‑ya ‑wlɛnle’ blaale‑, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ Zesu ’lɛpalɛ. ³⁰’Duŋ‑ Zesu ’laa wlalɛ ‑li ’bhɛ bhla ’ɛ ba Betani ‑wa ’ɛ ’kpee. Maati ’lɛpaa‑ ’kɛle‑ yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ‑e ‑yaa ‑li ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ. ³¹Zuufu mu ’la ’yaa‑ Mari ‑din ’fɛ ’ɛ ꞊la ‑a taga zayi’, ’mu ’a ’yele‑ ’bhii‑ Mari ’e ’wlɛnle‑, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑pwɛla ’pɛɛlii‑ blaale‑; ’ke ‑o dɔle‑ ‑a zi. ‑O ’kpee ma ‑e ‑yaa ge ’zi wisilɛ Lazaa bu ’ɛ ta.

³²Zesu ’yaa‑ yrɛ ’la ꞊nɔɔ, Mari ’bhɔle‑ ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑yrɛkpale Zesu ma, ’kee‑ baale’ ‑a ’kpɔ ta ’bhɛ gaan ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ’kaa: «Mɛɛzan ’kee‑ ’kpa bi ‑gɛ, ’ŋ nɛɛnɛ‑ ’ɛ yaa ‑yaa nu galɛ.»

³³Zesu Mari ’yele‑ wisiyrɛ nɔɔ‑, ’bhɛ ’pegee Zuufu mu ’la ’yaa‑ ’yee‑ Mari zi, ‑e ’mu ’yele‑ wisi’ yrɛ nɔɔ‑ ’ezin‑, ’bhɛ wisi’ ‑gbɔɔ ‑dwa ‑a ‑yrɛ ta ’egbɛnɛle, ’bhɛɛ‑ ‑a zrubatɛdwa. ³⁴’Bhɛɛ‑ ’ke Zesu ‑o ‑lrɔkpale dɔɔ: «’Kaa ꞊bian ’naa‑ ma ɛɛ?» ‑O pe ‑a ni dɔɔ: «Mɛɛzan, nu a ‑glin doo.» ³⁵’Bhɛɛ‑ Zesu ’gbu wisia꞊. ³⁶’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zuufu mu ’ɛ ‑wa pele‑ ’eke‑ ni dɔɔ: «‑Kaa ‑glin doo! ’Gwlaan‑ ’lɛɛ‑ ‑za ‑yaa sɔ ‑a ni dɛ!»

³⁷’Duŋ‑ ‑o ’ke pe dɔɔ: «’Yee‑ ’la mɛɛ ‑yrɛ ’wi mi ’ɛ ’yrɛ ’liiploola, yaa ‑yaa sɔ ‑a klɛle‑ ’bhɛɛ‑ Lazaa ’laa ga ɛɛ?»

Lazaa bweyrɛ gale ba Zesu ’kɔɔ

³⁸Wisi’ ‑gbɔɔ dɔ gbɛ drɛɛwoa‑ ’egbɛnɛle Zesu ’yrɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑ja Lazaa bu ’ɛ ta. ‑A bu ’ɛ ’yaa‑ ’ke vlɛ ‑gluu do ‑la ‑le, ’bhɛɛ‑ ‑wa ‑liitaan ’ke vlɛ ‑kpuŋ ‑gbɛnɛ do ‑la ‑le. ³⁹Zesu pe mɛɛ mu ’ɛ ni dɔɔ: «‑Ka vlɛ ‑kpuŋ ’ɛ go bu ‑gluu ’ɛ ’lii doo!»

’Bhɛ klɛle ’tɛ, Maati, ’yee‑ Lazaa nɛɛnɛ‑ le ’ɛ, ’ke ‑ya ’pele Zesu ni dɔɔ: «Mɛɛzan, ‑a vɛndwa‑ gban ’eyɔɔle, ‑amasrɔyi ‑a binle blaan ‑yrekpaa’ yiziɛ ‑le ‑gɛ.»

⁴⁰’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele Maati ni dɔɔ: «’Naa ’pelɛ ’e ni dɔɔ ’kaa ’ke ’yee ꞊kpaa ’mi ’yi, ’e nu ‑Waanbhaa’ a ’tɔbhɔleya ’ɛ ’yelɛ ɛɛ?»

⁴¹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o vlɛ ‑kpuŋ ’ɛ gole‑ bu ‑gluu ’ɛ ’lii. ’Bhɛɛ‑ Zesu ’e ’yrɛkpale laanima, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ: «’Ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’, ’mi ’e ’pubɔ‑ ‑amasrɔyi ’ye ’an ’seri ’ɛ ’lɛkwan‑ gban. ⁴²’Mi ’an ’yaango‑ ’bhii‑ ’ye ’an ’seri mu ’ɛ ’lɛkun‑ ’taŋii, ’duŋ‑ ’ŋ ’yoo‑ ’seri ’lɛɛ‑ klɛ ’zi ’e ni, ’ŋ zi mɛɛ mu ’lɛɛ‑ ’wola‑ ‑zayi’; ’kooko‑ ‑woo kpa ‑a ‑yi ’bhii‑ ’bhi ‑le ’mi ’winbwa‑.»

⁴³‑E yanle‑ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wole‑ ’le, ’kee‑ ’pɛɛnle ’eglɔɔle dɔɔ: «Lazaa ’pwɛ ‑gɛ!»

⁴⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Lazaa gbaa ’ɛ bwele‑, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑pwɛla. ‑A gbɛ ’pegee ‑a gaan mu ’ɛ ’yrele‑ ‑yaa ’ke sɔgbɛ mu ’le, ’bhɛɛ‑ sɔgbɛ ’pu do ’kpale‑ ‑yaa ‑a wlɛyi’. Zesu pe ‑o ni ’tɛ dɔɔ: «‑Kaa ’ploo‑, ’bhɛɛ‑ ‑e ge a ’gbu ma!»

Mɛɛ mu ’ɛ ‑woo ’dukpa zii’ Zesu ma ‑a dɛ zayi’

(Matie 26.1-5; Maki 14.1-2; Luki 22.1-2)

⁴⁵Zuufu mu ’la ꞊nwa Mari ba, ’bhɛɛ‑ Zesu ‑za ’la ꞊kla, ‑o ’bhɛ ’yele‑, ’ke ‑o ‑bebe ‑o ’kpale ’a ‑yi. ⁴⁶’Duŋ‑ ‑o ’ke ‑ja Farizi mu ’ɛ ba, ’ke ‑o Zesu klɛza ’ɛ ’kpɛn ’yigɔɔnle ’mu ni. ⁴⁷’Sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee Farizi mu ’ɛ ‑o ‑waa ’kitikan mɛɛ gblaan ‑lɛdo’ ’ɛ ’lɛkpaa‑ ’eke‑ ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ dɔɔ: «‑Kɔɔ’ nu ‑mɛ za ’gbu ‑la klɛlɛ ɛɛ? ‑Amasrɔyi ‑yoo ’sɔle‑ maza ‑bebe mu klɛ ’zi. ⁴⁸’Ke ‑kɔɔ’ ’a ’twa‑ ’kee ꞊bwa klɛza ‑glɔɔn mu ’lɛɛ‑ klɛle ma, ‑kɔɔa’ mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn nu ‑o ’kpalɛ ‑a ‑yi. ’Ke ’bhɛ ꞊kla, *Romɛ ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑o nu nulɛ ‑kɔɔa’ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ’pegee ‑kɔɔa’ ’klɛɛn ’ɛ ’wilɛ‑ ’dɛ!»

⁴⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ‑o ba mɛɛ do ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Kaifu, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’yaa‑ ‑waa’ ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii gblaan ’le ’bhɛ lɛɛ ’ɛ ta bhe, ’bhɛ pe ‑o ni dɔɔ: «’Ka ’laa ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ’yima‑! ⁵⁰’Kaa ’laa ’yaango‑ dɔɔ ’ke mɛɛ do ’kpɔ ‑gaa ’klɛɛn ’yi mu ’ɛ ’kpɛn a ‑za ma, ’bhɛ mabhaabhɔ ‑kɔɔ’ ’gbu ma ’ke ’bhɛ kan ‑kɔɔa’ mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn dɛle ta ɛɛ?» ⁵¹’Duŋ‑ Kaifu ‑jan ’la ’woa‑ bhe, ’bhɛ ’laa dalɛ ‑a ’gbu ba; ‑e ‑yaa ’ke ’sraka ’lɛna mu ‑kuŋlii gblaan ’le ’bhɛ lɛɛ ’ɛ ’le, ’bhɛla‑ ‑zayile ‑e ‑yaa ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo ’zi dɔɔ Zesu ’yaa‑ nu galɛ Zuufu mu ’ɛ ni. ⁵²’Duŋ‑ Zesu ’laa ‑yaa nu galɛ Zuufu mu ’ɛ do ‑kplɛn ni. ‑Waanbhaa’ a mɛɛ mu ’la ’kpɛn ’piilale ‑o ’drunyan ’yi yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ, ‑e ’yaa‑ nu galɛ ’mu ‑la ni ’ezin‑; ’kooko‑ ‑yoo ’kpɛn ’lɛkpa‑ ’eke‑ ta, ’bhɛɛ‑ ‑yoo klɛ mɛɛ ’si do ’le.

⁵³‑A ’san ’bhɛ yi ’ɛ ma, Zuufu mu a ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑waa ‑kpaa do ma dɔɔ ‑o nu Zesu dɛlɛ. ⁵⁴’Bhɛla‑ ‑zayile, Zesu ’laa ‑yaa ’kaan zii’ ‑li Zuufu mu ’ɛ ’pleŋ‑ mɔkpɛn’ ’yrɛ ma kpataakpa. ‑E ‑gwa ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’yee‑ ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑ja ’klɛɛn do ’yi ‑wa do ta ‑kpe ’ɛ ba ‑yrɛ ta. ‑O ‑yaa’ ’bhɛ ‑wa ’ɛ sii Efraimu. Zesu ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ꞊bwa ’bhɛɛ‑ ‑wa ’ɛ ta ye.

⁵⁵Zuufu mu a Paki ’fɛti ’ɛ ꞊bhwa gban bi ‑wa ‑din. ’Bhɛla‑ ‑yile, mɛɛ ‑bebe ‑ja Zeruzalɛmu ’yee‑ ’fɛti ’ɛ ’lɛɛ, ’kooko‑ ‑o ‑yaa ‑za ’la klɛ ‑waa’ ’toŋ ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o klɛ ’weŋ ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ’yi, ‑o ’bhɛ klɛ ‑sɔ. ⁵⁶‑O ’yaa‑ Zesu ziglin‑ ’zi ’tɛ. ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa bhla ’la ba ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ‑o ‑yaa pe ’zi ’eke‑ ni dɔɔ: «‑E ꞊kla ’nale‑ ɛɛ? ‑E nu nulɛ ’fɛti ’ɛ ta taa‑ yaa nu nulɛ ɛɛ?» ⁵⁷’Duŋ‑ ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee Farizi mu ’ɛ ‑wa ‑pia gban mɛɛ mu ’ɛ ni dɔɔ ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ‑yaa Zesu geyrɛ ’ɛ dɔ, ’bhɛ zan nu ’bhɛ ’pe ‑o ni, ’kooko‑ ‑o ge ‑a ’kunlɛ‑.

Lasiklɔɔ ’klaza‑ Zesu gaan ma Mari ’kɔɔ Betani

(Matie 26.6-13; Maki 14.3-9)

¹‑Yrekpaa’ ’srwado‑ ‑yaa Zuufu mu a Paki ’fɛti ’ɛ ’lɛɛ, ’bhɛɛ‑ Zesu ge gbɛ drɛɛwoa‑ Betani ‑wa ’ɛ ta. ‑E Lazaa ’la ‑bwela gale ba, ’bhɛ a ‑wa ‑le ‑yaa Betani ’le. ²‑O ’yee Zesu ’lɛwɛɛ pɛ ꞊kla ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ. Maati ‑yaa pɛbhle ’ɛ ’yiciɛn zii’. ’Bhɛɛ‑ Lazaa ’pegee Zesu ’bhɛɛ‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’yaale‑ ‑yaa pɛbhle ‑tabali ’ɛ zi. ³’Bhɛ bhla ’ɛ ba, ’ke Mari ‑lasiklɔɔ ‑kpɔsɔɔ ’plɛɛle‑ buteli do ’sile, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ Zesu gaan ma ’srole ’kɛle‑. ’Bhɛ blaan, ’kee‑ ’bhɛ gaan mu ’ɛ magole ’ke ‑a winle mu ’ɛ ’le. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke ‑lasiklɔɔ ’ɛ ‑gblɛn ’ɛ zɛnle‑ ’fɛ ’ɛ ’kpɛn ꞊la. ⁴‑O ‑yaa Zesu a ‑klaŋlanɛ ’kɛla sii Zuda Isikariɔti, ’yee‑ ’la ’yaa‑ nu ‑dawli’ ’kpalɛ‑ Zesu gbɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑lɛna’ mɛɛ mu ni, ’bhɛ pe ’tɛ dɔɔ: ⁵«‑Mɛle ‑kla waa ‑lasiklɔɔ ‑gblɛn ’nrale‑ ’lɛɛ‑ gɔnlɛ ‑gɔli’ ’taŋbha ‑kɛmɛ yaga ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ’bhɛ ‑gɔli’ ’ɛ na ’kɔɔfleŋzan mu ni ɛɛ?» ⁶’Duŋ‑ Zuda ’bhɛ ‑jan ’ɛ ꞊woa ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, yaa klɛlɛ ’bhii‑ ‑e ‑yaa ’kɔɔfleŋzan mu ‑si yiɛnkan’ zii’. ’Duŋ‑ ‑e ’bhɛ ’pia‑ bhɛ gbɛɛn‑, ‑amasrɔyi ‑e ‑yaa ’ke ‑faannii’ ’le: ’Yele‑ ‑yaa ‑waa’ ‑gɔli’ bɔpɛ ’ɛ magaan mi ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑yaa ‑gɔli’ ’la bɔ ’bhɛ ’yi, ‑e ‑yaa ’bhɛ ’si. ⁷’Duŋ‑ Zesu ’a zikpaa‑ ‑a ni dɔɔ: «‑Kaa ’to ’srɔ! ‑E ’bhɛ ꞊kla, ’ŋ binza ’ɛ ’lɛɛmagaanza ’yi ‑sɔ. ⁸’Kɔɔfleŋzan mu ‑o ’ka ‑din ’taŋii, ’duŋ‑ ’mi ’laa nu klɛlɛ ’ka ‑din ’taŋii.»

Zuufu mu ’ɛ ‑woo Lazaa dɛyrɛ ‑glin ’zi

⁹Zuufu mu ‑zamaa’ ‑gbɛnɛ do ’a ꞊maa dɔɔ Zesu ‑o Betani. ‑Ayile ’ke ‑o gele‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ. ’Duŋ‑ waa gelɛ Zesu do ‑kplɛn ‑glin zayi’, ‑o ‑ja Lazaa ’la ’ke Zesu ’bhɛ ‑bwela gale ba ’bhɛɛ‑ ‑zayi’ ’ezin‑. ¹⁰’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑wa ’kpale dɔɔ ‑o Lazaa dɛle‑ ’ezin‑. ¹¹‑Amasrɔyi ’yee‑ Lazaa ‑zayi’, Zuufu mu ‑bebe ‑yaa go ’zi ’woo‑ ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ’zi, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑o ’kpa zii’ Zesu ’yi.

Zesu ’wlayrɛ‑ Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ’kpee

(Matie 21.1-11; Maki 1.1-11; Luki 9.28-40)

¹²’Bhɛ yi ’ɛ ta tooklin‑ yi ’le, ‑zamaa’ ‑gbɛnɛ ’la ’nwa‑ Paki ’fɛti ’ɛ ta, ‑wa ꞊maa dɔɔ Zesu ‑o zan Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ta. ¹³’Bhɛla‑ ‑yile, ’ke ‑o yɔ ‑laa mu ’kanle, ’ke ‑o ’pwɛle‑ ‑wa ’ɛ ’kpee, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’kpɛn gele‑ ‑a ‑lɛpa’ yrɛ nɔɔ‑. ‑O ‑yaa ’pe ’zi ’eke‑ ’zi ’eglɔɔle dɔɔ:

«Ozana!12.13 ’Bhɛ ’yi ‑le dɔɔ: ‹Bhaa ‑Waanbhaa’ ’a go ‑za ’yi! ‑Kaa magbaandɛ!›.

Mɛɛ ’la zan ‑o zan Mɛɛzan ’ɛ ’tɔ ’yi, bhaa ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ‑dɔɔbo’!

Bhaa ‑Waanbhaa’ Izraɛli mu a ‑bhleŋgbe ’ɛ ’dumawo!»

¹⁴Zesu ‑soofali ’nɛ do ꞊ya, ’bhɛɛ‑ ‑a ’sanle‑ ‑yaa ’bhɛɛ‑ ta, ’bhii‑ ‑a yɔɔndɛle ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ dɔɔ:

¹⁵«Siɔn ‑wa ‑la mu, ’ka ’laa ‑gblaanlɛ’ (Zeruzalɛmu ’tɔ ’ɛ do ‑le ‑yaa ’bhɛ ’le ’ezin‑).

‑Ka ’ka ’yrɛkpa doo, ’kaa‑ ‑bhleŋgbe ’ɛ ‑yoo zan,

‑a yaale ‑o ‑soofali ’nɛ do ta.»

¹⁶’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ waa ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’yimalɛ ’elwale ’pe. ’Duŋ‑ Zesu bwelawoa gale ba, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑ja ‑Waanbhaa’ a ’tɔbhɔleya ’ɛ ’yi ’waati ’la ba, ’bhɛɛ‑ ‑wa ’yaangwa‑ dɔɔ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ‑o ‑za mu ’la yɔɔndia‑ Zesu ba zayi’ mɛɛ mu ’ɛ ‑o ’bhɛɛ‑ wlata za ꞊kla ‑a ni.

¹⁷Mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ’yaa‑ Zesu zi ‑e Lazaa ’siila‑ bu ‑gluu ’ɛ ’yi bhla ’la ba, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑bwela gale ba; ’bhɛ mɛɛ mu ’ɛ ’yaa‑ ‑za mu ’la ꞊kla ’mu ‑yrɛ ma, ’mu ’kpɛn ’yigɔɔn‑ ’zi. ¹⁸’Bhɛla‑ ‑zayile, ’ke ‑zamaa’ ’srɛ do gele‑ ‑a ‑lɛpayrɛ nɔɔ‑. ‑Amasrɔyi ‑wa ‑maa ’kaa ‑e ’bhɛ ’sɔle‑ maza ’ɛ ꞊kla. ¹⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Farizi mu ’ɛ ‑wa pele‑ dɔɔ: «‑Ka ’ka ’yrɛkpa ‑o ta doo, ’ka ’laa nu ’sɔlɛ‑ ‑za ’kedo‑ ’kpɔ klɛle‑ ‑a ni, ‑amasrɔyi mɔkpɛn’ ‑o ge ’zi ‑a zi.»

Grɛki mu ’ke mu ‑o Zesu ziglin‑ ’zi

²⁰Mɛɛ ’la zan mu ‑nwa ‑Waanbhaa’ gbalɛ Zeruzalɛmu ’fɛti ’ɛ ta, Grɛki mu ’ke mu ‑yaa ’mu pleŋ‑. ²¹’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ‑woo mabɛɛnle Filipu ‑din, ’bhɛ ’yaa‑ da Galile ’klɛɛn ’yi ‑wa ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Bɛtisaida ’bhɛɛ‑ ta. ’Bhɛɛ‑ ‑o pe Filipu ni dɔɔ: «’O Zan, ꞊wa zi ’bhii‑ ’o Zesu ’ye, ’bhɛɛ‑ ’o ‑balo sa klɛ ’kɛle‑.»

²²’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Filipu gele‑ ’bhɛ ’pelɛ‑ Andre ni, ’bhɛɛ‑ ‑o mɛɛ plɛ ‑ja ’bhɛ ’pelɛ‑ Zesu ni. ²³‑Ayile, ’ke Zesu ’a pele ‑o ni dɔɔ: «Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ nu ’tɔbhɔleya ’srɔɔwolɛ ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ ’waati ’la ba, ’bhɛ ’waati ’ɛ ꞊bhwa. ²⁴’Mi pe ’ka ’ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ: ’Ke waa pɛbhɛ do bɔlɛ ’trɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e bɔn, ‑e bo ‑a do ‑kplɛnnɛya ’ɛ ’yi. ’Duŋ‑ ’ke ‑wa ꞊bwa ’trɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ꞊bwan, ‑e bhɔ ’bhɛɛ‑ ‑ya bhaa klɛ ’ebebele. ²⁵’Ke mɛɛ ’la zan lii biile ‑o ’bhɛ a ’trɛ ta ‑gɛ ‑si ’ɛ ’yi, ’bhɛ zan nu bloolɛ ’bhɛ ’yi. ’Duŋ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ’bhɛ ’niigwa‑ ’bhɛ a ’trɛ ta ‑gɛ ‑si ’ɛ ’yi, ’bhɛ zan nu ‑Waanbhaa’ ba bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ’srɔɔwolɛ. ²⁶’Ke mɛɛ ’la zan ‑o ‑a zi ’bhii‑ ‑e yewo ’mi ni, ’bhɛ zan dɔ ’ŋ zi. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke ’ŋ ’yoo‑ yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ’an yewonɛ ’ɛ nu klɛlɛ ’ŋ zi ’bhɛɛ‑ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. ’Ke mɛɛ ’la zan yewo ’ŋ ni ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ nu ’bhɛ zan ’ɛ ‑lɛdɔlɛ ‑a ma.»

Zesu ‑o a dɛza ’ɛ ’wo zii’

²⁷Zesu pe ’ezin‑ dɔɔ: «’Ŋ zru ba ’tɛ ‑o ‑zɔn. ’Bhɛɛ‑ ’ŋ sɔ a pele‑ ’nale‑ ‑a ma ɛɛ? Taa‑ ’an ’pe dɔɔ: ’Ŋ Dɛ ‑Waanbhaa, ’ŋ go ‑yrɛnbhle’ ’waati ’lɛɛ‑ ’yi ɛɛ? ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ŋ ’nwa‑ ’bhɛɛ‑ ‑yrɛnbhle’ ’waati ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ‑zayi’. ²⁸’Ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’, ’e ’tɔ ’ɛ magbaandɛ!» ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑weli’ do dale‑ laanima dɔɔ: «’Mi ’ŋ ’tɔ ’ɛ magbaandia gban, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu ‑a magbaandɛ gbɛ drɛɛwolɛ ’ezin‑.»

²⁹‑Zamaa’ ’la ’yaa‑ Zesu ‑din, ’bhɛ mu ’yee ‑weli’ ’ɛ ’male‑, ’ke ‑wa pele‑ dɔɔ: «‑Gblaŋ ‑le ’pɛɛ zii’ bhe». ’Duŋ‑ ‑o ’ke mu pe dɔɔ: «‑Waanbhaa’ a ‑mlɛkɛ’ do ‑le ‑janwoa ‑a ni!»

³⁰’Duŋ‑ Zesu ’a zikpaa‑ ‑o ni dɔɔ: «’Ka ‑weli’ ’la ꞊maa bhe, ’bhɛ ’laa ‑welɛ’ ’mi ’kaama‑, ’duŋ‑ ‑e ꞊wia ’ka mu ‑la ’kaama‑. ³¹’Drunyan ’lɛɛ‑ ta ’kitikan yi ’ɛ ꞊bhwa ‑zɔn. ‑Setran’ ’la ’kpaale‑ ‑o ’drunyan ’lɛɛ‑ ’wiiŋ‑ ’bhii‑ ‑a ‑kuŋlii, ‑Waanbhaa’ nu ‑a ‑gbinlɛ’ ‑yaa’ ‑kuŋliiya ’ɛ ’yi. ³²’Bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ’ŋ ’wlɛnna‑ laanima ’waati ’la ba ’trɛ ’lɛɛ‑ ta ‑gɛ, ’ŋ nu mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ‑glaanlɛ’ ’ŋ ba.»

³³Zesu ’yaa‑ nu galɛ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ bhe, ‑e ’bhɛɛ‑ ‑zrɔnna ‑o ni ‑janwo’ gbɛya ’la bhe ’bhɛ ’yi. ³⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑zamaa’ ’ɛ ‑wa ‑lɛkunle Zesu ni dɔɔ: «’Wa ‑daanna ’waa‑ ’toŋ ’sɛwɛ mu ’ɛ ’yi dɔɔ Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi ’ɛ nu bolɛ ‑a ‑yrɛ ma ‑yikpɛnsee ta. ‑E ‑kla ’nale‑ ’bhɛɛ‑ ’bhi ‑o ‑a pe ’zi ’o ni dɔɔ: ‹‑O nu Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ ’wlɛnlɛ‑ laanima ɛɛ?› ‑Dele ’bhɛ Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ ’le ɛɛ?»

³⁵’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele ‑o ni dɔɔ: «’Tɛbhile ’ɛ nu ‑bhilɛ’ ’ka ’pleŋ‑ ’waati sa. ’Tɛbhile ’ɛ ‑yoo ’ka ’pleŋ‑ ’waati ’la ba ‑li, ‑ka ’taawo ‑a ‑bhile’ ’ɛ ba, ’kooko‑ ‑gblo mu laa nu ’klalɛ‑ ’ka ba. ‑Amasrɔyi ’ke mɛɛ ’la zan ‑o ’taawo zii’ ‑gblo mu ’yi, ’bhɛ zan ’laa ’bhɛ ’gbu geyrɛ dɔ. ³⁶’Tɛbhile ’ɛ ‑yoo ’ka ’pleŋ‑ ’waati ’la ba, ‑ka ’ka ’kpa ‑a ‑yi, ’kooko‑ ’ka klɛ ’tɛbhile ba ‑nɛ mu ’le.» Zesu ’yanle‑ ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’wolele, ’ke ‑ya pleŋgole ‑o ma, ’bhɛɛ‑ ’kee gele‑ ‑a magaanlɛ ‑o ma ’egbɔɔnle.

Zuufu mu ’ɛ waa ‑o ’kpalɛ‑ Zesu ’yi

³⁷’Ali‑ Zesu ’sɔle‑ maza ‑bebe mu ’la ꞊kla ‑o ‑yrɛ ma, Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ waa ‑o ’kpalɛ‑ ‑a ‑yi. ³⁸’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ gbɛɛn‑ bhe, ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi Ezai ‑jan ’la ꞊woa ’elwale ‑sɔ, ’bhɛ ’lɛswa꞊; ‑ya ‑pia dɔɔ: «Mɛɛzan, ‑dele ’e ꞊kpaa ’o ’wojan‑ ’ɛ ’yi ɛɛ? ’Bhɛɛ‑ Mɛɛzan ‑yaa’ ‑glɔɔya’ ’ɛ ‑zrɔnna ‑de ‑la ni ɛɛ?»³⁹’Bhɛɛ‑ waa ‑yaa ’sɔle ‑o ’kpale Zesu ’yi ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi ’ɛ ‑ya ꞊pia gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’ezin‑ dɔɔ:

⁴⁰«‑Waanbhaa’ ‑o ‑yrɛbhɛ’ mu ’ɛ ꞊wia, ’bhɛɛ‑ ‑yoo zru ‑dwa ’eglɔɔle ‑yaa’ ‑jan ’ɛ ma, ’kooko‑ waa sɔ yrɛ ma yele‑ ‑o ‑yrɛbhɛ’ mu ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’kooko‑ waa sɔ ‑za ’yimale ‑o zru mu ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ waa nu niinalɛ ’mi ‑Waanbhaa’ ba, ’bhɛɛ‑ ‑o bhee.»

⁴¹Ezai ‑janwoa ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe Zesu ba zayi’, ‑amasrɔyi ‑e Zesu ’tɔbhɔleya ’ɛ ꞊ya ’elwale ‑sɔ.

⁴²’Duŋ‑, ’woo‑ Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ba, ‑o ‑bebe ‑o ‑kpaa Zesu ’yi. ’Duŋ‑ ‑o ‑yaa ‑gblaanlawo zii’ Farizi mu ’ɛ ’yrɛ ’lɛɛ bhe, ’bhɛla‑ ‑zayile, waa ‑yaa sɔ ‑a pele‑ ’pɛɛlii‑ kpataakpa, ’kooko‑ waa nu ‑o ‑gbinlɛ’ ‑waa’ daanfɛ’ ’ɛ ꞊la. ⁴³‑Amasrɔyi, ’tɔbhɔleya ’la ’yaa‑ da bhaaplɛŋ mu ba, ’bhɛ ’yaa‑ sɔ ‑o ni ’ke ’bhɛ kan ’kɛla ’yaa‑ da ‑Waanbhaa’ ba ’bhɛ ta.

Zesu ’a ‑jan mu ’ɛ nu mɛɛ mu ’kitikanlɛ

⁴⁴Zesu pe mɛɛ mu ’ɛ ni ’eglɔɔle dɔɔ: «’Ke mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ’mi ’yi, ’bhɛ zan laa ’bhɛ ’kpalɛ‑ ’mi ’yi, ’duŋ‑ ‑ya ꞊kpaa mɛɛ ’la zan ’mi ’winbwa‑ ’bhɛɛ‑ ’yi bhe. ⁴⁵’Ke mɛɛ ’la zan ’mi ꞊ya, ’bhɛ zan mɛɛ ’la zan ’ŋ ’winbwa‑ ’bhɛɛ‑ ꞊ya bhe. ⁴⁶’Mi ꞊nwa ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi ’bhii‑ ’tɛbhile, ’kooko‑ ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ’mi ’yi, ’bhɛ zan laa bo ‑gblo ’yi. ⁴⁷’Ke mɛɛ ’la zan ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ ꞊maa, ’bhɛɛ‑ ’ke yaa ’mu ’yizaklɛlɛ, ’mi ’laa nu ’bhɛ zan ’ɛ ’kitikanlɛ. ‑Amasrɔyi ’ŋ ꞊nwa mɛɛ mu go yrɛ ‑la nɔɔ‑ ‑za ’yi, ’mi ’laa ’nulɛ‑ ’kitikan yrɛ nɔɔ‑. ⁴⁸’Ke mɛɛ ’la zan ’e ‑baŋgwa ’mi ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ zan laa dɔlɛ ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ ꞊la, ’bhɛ zan ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ ’gbu ’kitikan mi ꞊ya gban. ’Ŋ ‑jan mu ’la ꞊woa ’ka ni bhe, ’mu ‑le nu ’bhɛ zan ’ɛ ’kitikanlɛ ’drunyan ’lɛyan yi ’ɛ ’le. ⁴⁹‑Amasrɔyi ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ waa dalɛ ’mi ’gbu ba. ’Duŋ‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’la ’bhɛ ’ŋ ’winbwa‑ ’bhɛ ‑jan ’la ꞊kpaa ’ŋ ’lii ’mi ’bhɛɛ‑ ꞊woa. ⁵⁰’Bhɛɛ‑ ’mi ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ pe ’ŋ ni ’ŋ ’kɛla klɛ, ’bhɛ ‑le bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ‑a ma ’bhɛ nalele mɛɛ mu ni. ’Bhɛɛ‑ ya ’ɛ ’yi, ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑jan yɛkɛ‑ do ’kpɔ ’la ꞊kpaa ’ŋ ’lii ’ŋ ’bhɛɛ‑ ’wo zii’.»

ZESU ‑O ‑A ‑DAŊMA’ ‑JANWO’ ZII’ YAA ‑KLAŊLANƐ MU ’Ɛ NI

Zesu ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ gaan mafɛ’ zii’

¹’Bhɛ ꞊kla Zuufu mu a Paki ’fɛti yi ’ɛ ’lɛɛ. ’Bhɛɛ‑ Zesu ’gbu ’a ’yaangwa‑ ’bhii‑ ‑a go bhla ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi, ’bhɛɛ ‑e ge ‑a Dɛ ‑Waanbhaa’ ba ’bhɛ ꞊bhwa. Mɛɛ ’la zan mu ‑yaa yaa pɛ ’le, ’mu ‑za ‑swa ‑a ni ’taŋii, ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ‑a ‑lɛyanle ma. ²Zesu ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑yaa yromazi pɛ ’ɛ ’bhle zii’. ‑Setran’ ’a ꞊kpaa Simɔ gbe Zuda Isikariɔti ’kpee gban ’elwale ‑sɔ dɔɔ ‑e ‑dawli’ ’kpa Zesu gbɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ ’lɛna‑ mɛɛ mu ni. ³Zesu ’gbu ’yaa‑ ’yaango‑ ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ’seŋ ’kpɛn ‑glɔɔn gbɛkpaa‑ ‑a ’kɔɔ, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑daa ’bhɛ ‑la ba, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa zan gelɛ ’bhɛ ‑la ba ’ezin‑. ⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ, ‑o ‑yaa pɛbhle ’zi bhla ’la ba, ’ke Zesu ’e ’wlɛnle‑, ’kee‑ ‑yaa dunɛ‑ tralapɛ ’ɛ gole‑, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ sɔ do ‑yrele’ ‑a ’saanla꞊. ⁵’Bhɛ blaan, ’kee‑ ‑yi ’klale ’tasa do ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ gaan mafɛle ’sanle, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’mu mago ‑sɔ ‑e sɔ ’la ‑dwa ‑a ’saanla꞊ ’bhɛ ’le. ⁶‑E bhɔle Simɔ Piɛri ta, ’ke ’bhɛ ’a ’pele ‑a ni dɔɔ: «Mɛɛzan, ’bhi ‑le zan ’mi gaan mafɛlɛ bhe ɛɛ?» ⁷Zesu ’bhɛ zikpaa ‑a ni dɔɔ: «’Ŋ ’yoo‑ ‑za ’la klɛ ’zi ‑gɛ, ’yaa sɔ ‑a ‑yimale, ’duŋ‑ ’e nu ‑a ‑yimalɛ boolazi.» ⁸Piɛri pe ‑a ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Yaa nu ’mi gaan ’mafɛlɛ ‑titi!» ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a zikpale ‑a ni dɔɔ: «’Ke ’naa ’e gaan mafɛlɛ, ’mi ’pegee ’bhi a ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ’laa nu klɛlɛ ‑li ’eke‑ ta.» ⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Simɔ Piɛri ’a ’pele ‑a ni dɔɔ: «’Yaa ’ŋ gaan do ‑kplɛn mafɛlɛ, ’duŋ‑ ’ŋ ŋgblo ’pegee ’ŋ gbɛ mu ’ɛ mafɛ’ ’ezin‑!» ¹⁰’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele ’a ni dɔɔ: «’Ke ‑o mɛɛ ’la zan ꞊fia ‑yi ba, ’bhɛ maza laa ‑o ‑li ’bhɛ ’gbu ’fɛle‑ ma ’ezin‑, ’ke yaa ’e go ‑a gaan mu ’ɛ ’mu ‑la mafɛle ba. ‑Amasrɔyi ‑a ’gbutru ’ɛ ’kpɛn ’fleele‑ ‑o. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ka ꞊kla gban ’weŋ, ’duŋ‑ ’naa ‑o ‑we ’zi ’ka ’kpɛn ’le.» ¹¹‑Amasrɔyi Zesu ’yaa‑ mɛɛ ’la zan ‑yaa nu ‑dawli’ ’kpalɛ‑ ‑a gbɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’a ’lɛna‑ mɛɛ mu ni ’bhɛ zan ’ɛ dɔ; ’bhɛla‑ ‑yile ‑ya ‑pia dɔɔ: «’Ka ’kpɛn ’laa ‑o ’weŋ.»

¹²Zesu ’yanle‑ ‑o gaan mafɛlele, ’kee‑ ‑yaa dunɛ‑ tralapɛ ’ɛ ’klale ‑a ta, ’kee‑ yaa gbɛ drɛɛwole pɛbhle ‑tabali ’ɛ zi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ ‑za ’la ꞊kla ’ka ni bhe, ’kaa ’yimaa‑ ɛɛ? ¹³’Ka ’mi sii dɔɔ: ‹’O Daan mi,› ’bhɛ ’pegee‹Mɛɛzan.› ’Zoo ‑o ’ka zi, ‑amasrɔyi ’mi ’gbu ‑le ’ka Daan mi ’pegee Mɛɛzan ’ɛ ’le. ¹⁴’Ke ’mi ’la ’mi ‑o ’ke Mɛɛzan ’pegee ’ka Daan mi ’le, ’mi ’ka gaan mafia‑, ’ka mu ’ezin‑, ‑ka ’eke‑ gaan mafɛ’ do do. ¹⁵’Mi ‑za ’la ꞊kla, ’bhɛɛ‑ ’an klɛ gbɛya ’ɛ ‑zrɔnna ’ka ni, ’kooko‑ ’ka mu ’bhɛ ’yansi za klɛ, ‑ka ’bhɛɛ‑ klɛ ’eke‑ ni. ¹⁶’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ yewonɛ do gblaan ‑yi ’laa ya ‑a ‑kuŋlii ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ winbɔwo mi ’ɛ ’bhɛ ’yi ’laa ya ’bhɛ ’winbɔ‑ mi ’ɛ ni. ¹⁷’Ke ’ka ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ‑dwa, ’kaa pɛ ‑yi nu ‑nralɛ’ ’ke ’ka ꞊swa ‑o ‑yizaklɛle. ¹⁸’Naa ‑o ‑we ’zi ’ka ’kpɛn ’le. ’Mi mɛɛ ’la zan mu makwan‑, ’ŋ ’mu dɔ. ’Duŋ‑ ‑za ’la yɔɔndɛle ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi, ‑yoo ’ke ‑za ‑le ’ke ’bhɛ ’lɛsɔ‑. ‑A yɔɔndɛlɛ ‑o dɔɔ: ‹’O ’pegee mɛɛ ’la zan ‑o pɛle ’zi ’eke‑ ta, ’bhɛ zan ’ɛ ’wlɛnna‑ ’mi ’kaama‑.›¹⁹Mi ‑o ’ka ’kpeelɛkan zii’ ‑zɔn ’sani‑ ’yee‑ ‑za ’ɛ klɛ bhla ’ɛ pleŋ‑. ’Kooko‑ ’kee‑ ꞊bhwa ’waati ’la ba, ’kaa ’yaango‑ ’bhii‑ ‹’Ŋ ’yoo‑ ’ke kpataakpa mɛɛ ’la zan ’ŋ ’yoo ’ke ’bhɛ ’le.› ²⁰’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ: Mɛɛ ’la zan ’ŋ ’winbwa‑, ’ke ’bhi ’la ’bhɛ zan ’ɛ ‑kwan ’elrele, ’e ’mi ‑la ’kun zii’ ’elrele bhe. ’Bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ’mi ‑kwan ’elrele, ’bhɛ zan ’ɛ ’bhɛ ‑o ’ŋ ’winbɔ‑ mi ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’kun zii’ ’elrele ’ezin‑ bhe.»

Zesu pe dɔɔ Zuda nu ‑dawli’ ’kpalɛ‑ ‑a gbɛ ta

(Matie 26.20-25; Maki 14.17-21; Luki 22.21-23)

²¹Zesu ’yanle‑ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele ’ke ‑a zrubatɛdɔle‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ kpataakpa dɔɔ: «’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ ’ka do nu ‑dawli’ ’kpalɛ‑ ’ŋ gbɛ ta.»

²²’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑woo ‑yrɛkpale ’eke‑ ta, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ‑we ’zi mɛɛ ’la zan ’le, waa ‑yaa ’bhɛ zan ’ɛ dɔ. ²³’Yee‑ Zesu a ‑klaŋlanɛ ’la ’bhɛ ‑za ‑yaa sɔ ‑a ni ’egbɛnɛle, ’bhɛ ’yaale‑ ‑yaa ‑a ‑din ’bhɛ bhla ’ɛ ba. ²⁴‑Ayile, ’ke Simɔ Piɛri ’e ’yrɛ ‑kwlanbɔle ’bhɛ ni dɔɔ ’bhɛ ’yee‑ Zesu ’lrɔkpa, ’bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ zan ’ɛ zrɔn ‑a ni. ²⁵’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’bhɛ ‑klaŋlanɛ ’ɛ ‑ya makulale Zesu ba ‑yrɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ Zesu ‑lrɔkpale dɔɔ: «Mɛɛzan, ‑dele ’bhɛ zan ’ɛ ’le ɛɛ?»

²⁶’Bhɛ ’yi ’ke Zesu ’a ’pele ‑a ni dɔɔ: «’Ŋ nu ’bluu kpu ’lɛɛ‑ ‑zwanlɛ’ ‑ziɛn ’ɛ ba, ’ke ’an ꞊naa mɛɛ ’la zan ni, ’bhɛ zan ‑le nu ‑dawli’ ’kpalɛ‑ ’ŋ gbɛ ta.»

’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’bluu kpu do ’sile, ’ke ‑ya ‑zwanle’ ‑ziɛn ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya nale‑ Simɔ Isikariɔti gbe Zuda ni. ²⁷Zuda ’bluu kpu ’ɛ ’kunle‑, ’ke ‑Setran’ ’wlale ‑a zru ’ɛ ’yi; ’bhɛɛ‑ ’ke Zesu ’a ’pele a ni dɔɔ: «’Yoo‑ zan ‑za ’la klɛlɛ, ‑a klɛ ‑gun blaale‑!»

²⁸Mɛɛ ’la zan mu ’pegee Zesu ’yaa‑ pɛbhle ’zi ’eke‑ zi, ‑e ’bhɛ ‑jan ’ɛ ꞊woa ‑a ni win ’la ma ’mu do ’kpɔ ’laa ’bhɛ dɔlɛ. ²⁹Zuda ‑yaa waa ‑gɔli’ magaan mi ’la ’le bhe, ‑o ’ke mu ’kpee ma Zesu ’a ꞊pia ‑a ni dɔɔ, ’ke yaa gelɛ waa pɛ ’fɛti ta pɛ ’ɛ ’mu ’lɔyrɛ‑ nɔɔ‑, ‑e ge ‑gɔli’ ’na ’kɔɔfleŋzan mu ni. ³⁰Zuda ’yanle‑ ’bluu kpu ’ɛ ’bhlelele, ’kee‑ ’pwɛle blaale‑. ’Bhɛ ꞊kla bi ’ɛ zi.

Zesu ’toŋ drɛɛ dɔ ’zi mɛɛ mu ni

³¹Zuda ’pwɛle‑ blaan, ’ke Zesu ’a ’pele ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ni dɔɔ: «Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ ’tɔbhɔleya ’ɛ tapwɛ’ bhla ꞊bhwa ’tɛ, ’bhɛɛ‑ ‑e nu ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔleya ’ɛ tapwɛlɛ mɛɛ mu ni. ³²’Bhɛɛ‑ ’ke ’yee‑ ’a ꞊kla ’bhɛɛ‑ mɛɛ mu ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ‑ ’yee‑ ’gbu ’yi, ‑Waanbhaa’ nu ‑a klɛlɛ ’bhɛɛ‑ mɛɛ mu ’a Gbe ’ɛ ’tɔbhɔleya ’ɛ ye ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu ’yi ’ezin‑, ‑a ‑vinbwa ’waati sa ’bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ klɛ. ³³’Ŋ ’bhɛgwlɛn‑ mu, ’naa nu ‑mɔlɛ’ ’ka ‑din ‑li. ’Ka nu ’ŋ ziglinlɛ, ’duŋ‑ ’ŋ ‑jan yɛkɛ‑ ’la ꞊woa Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ni, ’ŋ ’bhɛɛ‑ ’wole ’ka mu ni ’ezin‑ dɔɔ: ’ŋ nu gelɛ yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ’ka ’laa nu ’sɔlɛ‑ gele‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ. ³⁴’Bhɛla‑ ‑yile, ’mi ‑o zan ’toŋ drɛɛ do dɔlɛ ’ka ni, ’bhɛ ‑le dɔɔ: ’ka ‑za ’sɔ ’eke‑ ni. ’Ka ‑za ‑swa ’mi ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’ka mu ‑za ’sɔ ’eke‑ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ ’ezin‑. ³⁵’Ke ’ka ‑za ‑swa ’eke‑ ni mɔkpɛn’ nu ’a ’yaangolɛ ’tɛ ’bhii‑ ’ka ‑o ’ke ’mi a ‑klaŋlanɛ mu ’le.»

Zesu pe dɔɔ Piɛri nu ’e ’lɛmadɔlɛ ‑a ma ’eglɔɔle ’kaa ‑yaa dɔ

(Matie 26.31-35; Maki 14.27-31; Luki 22.31-34)

³⁶’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Simɔ Piɛri Zesu ’lrɔkpale dɔɔ: «Mɛɛzan, ’e ge ’zi ’naa ma ɛɛ?» Zesu ’a ’lɛkwan‑ ‑a ni dɔɔ: «’Ŋ gele‑ yrɛ ’la ꞊nɔɔ‑ ‑zɔn ’yaa sɔ gele‑ ’ŋ zi ’bhɛ ꞊nɔɔ, ’duŋ‑ ’e nu gelɛ ’ŋ zi boolazi.»

³⁷’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Piɛri ’a ’pele Zesu ni dɔɔ: «Mɛɛzan, ‑mɛla ma ’naa sɔ gele‑ ’e zi ‑zɔn ɛɛ? ’Ŋ ’yrisriwole ‑o ’ke ’mi ’ŋ ’niigo‑ ’ŋ ꞊si ’ɛ yi ’yaa‑ ‑za ma.» ³⁸’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’lrɔkpale dɔɔ: «’E ’yrisriwole ‑o dɔɔ ’yee ’niigwa‑ ’e ’gbu ꞊si ’ɛ ’yi ’mi a ‑za ma ɛɛ? ’Mi pe ’e ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ: ’sani‑ maagwlɛn ‑weli’ pleŋ‑ ‑zɔn, ’e nu ’e ’lɛmadɔlɛ ’mi ma ’eglɔɔle ‑glɔɔn yaga ’kaa ’yaa ’mi dɔ.»

Zesu ‑le zi ’la ge ‑a Dɛ ‑Waanbhaa’ ba ’bhɛ ’le

¹’Bhɛ blaan, ’ke Zesu ’a ’pele ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Ka ’laa ’ka zrubatɛdɔlɛ. ‑Ka ’ka ’kpa ‑Waanbhaa’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑ka ’ka ’kpa ’mi ’yi ’ezin‑. ²Yaayrɛ ‑bebe ‑o ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ba ’fɛ ’ɛ ꞊la. ’Ke ’bhɛ ’laa ‑o bi ’ke wlan ’le, ’naa ‑yaa nu ‑a pelɛ ’ka ni dɔɔ ’mi ge ’zi ’ka ’yaayrɛ‑ magaanlɛ ’ka ’lɛɛ ‑sɔ. ³’Ke ’ŋ ’yaan‑ ’ka ’yaayrɛ‑ ’ɛ magaanlele bhla ’la ba, ’ŋ nu nulɛ ’ka ’kunlɛ‑, ’kooko‑ ’ŋ ’yoo‑ yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’ka klɛ ’bhɛ ꞊nɔɔ ’ezin‑. ⁴’Mi ‑o ge ’zi yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ’ka ’bhɛ ꞊nɔɔ zi ’ɛ dɔ.» ⁵’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Toma ’a ’pele Zesu ni dɔɔ: «Mɛɛzan, ’e gele‑ yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’waa ’bhɛ dɔ. ’O sɔ ’bhɛ ꞊nɔɔ zi ’ɛ dɔle‑ ’nale‑ ‑a ma ɛɛ?» ⁶’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Zesu ’a zikpale ‑a ni dɔɔ: «’Mi ‑le ’ke Zi ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’mi ‑le ’ke wlan ’le, ’bhɛ ’pegee ’mi ‑le bole ‑yrɛ ma ‑si ’ɛ ’na mɛɛ ni. Mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ gele‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa ba ’ke ’bhɛ zan laa ’kanlɛ‑ ’mi ba. ⁷’Ke ’ka ’mi dɔ bi, ’ka ’yaa‑ nu ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ dɔlɛ ’ezin‑. ’Bhɛɛ‑ drɔɔn’ ’kaa ‑dwa ‑zɔn, ’bhɛɛ‑ ’kaa ꞊ya.»

⁸Filipu pe Zesu ni ’tɛ dɔɔ: «Mɛɛzan, ’e Dɛ ‑Waanbhaa’ zrɔn ’o ni, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’waa‑ pɛ ’ɛ ’yibhɔ‑.» ⁹Zesu ’bhɛ zikpaa‑ ‑a ni ’bhɛ ’yi ’tɛ dɔɔ: «‑A nɔɔ‑ ꞊mwa gban ’ke ‑kɔɔ’ ‑o ’eke‑ zi, ’bhɛɛ‑ ’bhi Filipu ’laa ’ŋ dɔlɛ ‑lii ɛɛ? ’Ke mɛɛ ’la zan ’ŋ ꞊ya ’bhɛ zan ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑la ꞊ya. ‑Mɛle ‑kla ’yoo‑ ‑a ’pe ’zi dɔɔ: ‹’E Dɛ ‑Waanbhaa zrɔn ’o ni ɛɛ?› ¹⁰’E ’kpale‑ laa ‑o ‑a ‑yi ’bhii‑ ’mi ‑o ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑o ’mi ’yi ɛɛ? ’Ŋ ’yoo‑ ‑jan mu ’la ’wo zii’ ’ka ni, ’mu ’laa ‑o da ’zi ’mi ’gbu ’kpee. ’Ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’la ‑yoo ’ŋ ’yi, ’bhɛ ‑le ’bhɛ ’gbu a ye mu wo ’zi ’mi ’yi. ¹¹‑Ka ’ka ’kpa ’mi ’yi ’ke ’an ’pia‑ ’ka ni dɔɔ: ’ŋ ’yoo‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’yee‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑o ’mi ’yi. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ke ’ka ’laa ’ka ’kpalɛ‑ ’ŋ ‑jan ’la ꞊woa ’mu ’yi, ‑ka ’ka ’kpa ’ŋ ‑za mu ’la klɛ ’zi ’mu ’yi. ¹²’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ: ’ke mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ’ŋ ’yi, ’ŋ ’yoo‑ ye mu ’la ’wo zii’, ’bhɛ zan nu ’bhɛ ’yansi ye mu ’wolɛ‑. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’bhɛ zan nu ye mu ’ke mu wolɛ ’ke ’mu gblaan ‑yiya’ ’mi a pɛ mu ’ɛ ni, ‑amasrɔyi ’ŋ ’yoo‑ ge ’zi ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ba. ¹³’Bhɛɛ‑ ’ke ’ka pɛ ’la ’yrɛwoa‑ ‑Waanbhaa’ ma ’ŋ ’tɔ ’yi ’kaa ’ŋ ’bhɛ klɛ, ’ŋ nu ’bhɛɛ‑ klɛlɛ, ’kooko‑ ‑Nɛ ’ɛ ‑ya Dɛ ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔleya ’ɛ zrɔn mɛɛ mu ni kpataakpa. ¹⁴’Ke ’ka pɛ ’kɛ ’la ‑yrɛwoa ’ŋ ma ’ŋ ’tɔ ’yi ’kaa ’ŋ ’bhɛ klɛ, ’ŋ nu ’bhɛɛ‑ klɛlɛ.»

Zesu ‑o Lii ’Weŋ ’ɛ ’naza‑ ’pe ’zi ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ni

¹⁵«’Ke ’ŋ ‑za sɔ ’ka ni, ’ka nu ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ ’klɔsikunlɛ. ¹⁶’Mi nu ‑a ‑yrɛwolɛ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ma dɔɔ ‑e bhɔŋba mi ‑bhɛɛke’ do na ’ka ni, ’kooko‑ ’bhɛ bo ’ka ‑din ’taŋii. ¹⁷’Bhɛ ’bhɔŋba‑ mi ’ɛ ’bhɛ ‑le wlan ma *Lii ’Weŋ ’ɛ ’le. ’Drunyan ’yi mu ’ɛ waa sɔ ‑a ‑srɔɔwole, ‑amasrɔyi waa sɔ ‑a yele‑, ’bhɛ ’pegee waa sɔ a dɔle‑. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ka mu ’a dɔ, ‑amasrɔyi ‑yoo ’ka mu ‑din, ’bhɛɛ‑ ‑yoo zan bolɛ ’ka ’yi. ¹⁸’Naa nu ’ka ’tolɛ‑ ’ka do ‑kplɛn ’le ’bhii‑ twenɛ‑ mu; ’ŋ nu nu gbɛ drɛɛwolɛ ’ka ba. ¹⁹‑A ‑vinbwa ’waati sa, ’bhɛɛ‑ ’drunyan ta mɛɛ mu ’ɛ waa nu ’ŋ ’yelɛ‑ ‑li ’ezin‑. ’Duŋ‑ ’ka mu nu ’ŋ ’yelɛ‑, ‑amasrɔyi ’ŋ ’yoo‑ ’ŋ ’yrɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ka mu nu bolɛ ’ka ’yrɛ ma ’ezin‑. ²⁰’Ke ’bhɛ yi ’ɛ ꞊bhwa, ’ka nu ‑a ’yaangolɛ ’bhɛ ’yi, ’bhii‑ ’mi ’pegee ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’woo do, ’bhɛɛ‑ ’ka mu ’pegee ’mi ‑o do, ’bhɛɛ‑ ’mi ’pegee ’ka mu ‑o do.»

²¹«’Ke mɛɛ ’la zan ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ ’lɛdɔ‑ ‑a ma, ’bhɛɛ‑ ‑yoo ’klɔsikun, ’ŋ ‑za sɔ ’bhɛɛ‑ zan ni. ’Bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ ‑za sɔ mɛɛ ’la zan ni, ’bhɛ zan ‑za nu ’sɔlɛ‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ni. ’Bhɛ zan ‑za nu ’sɔlɛ‑ ’ŋ ni, ’bhɛɛ‑ ’mi ’gbu nu ’ŋ ’gbu zrɔnlɛ ’bhɛ zan ’ɛ ni.»

²²’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ‑o ‑yaa Zesu a ‑klaŋlanɛ ’la sii Zudi, waa pelɛ Zuda Isikariɔti, ’ke ’bhɛ Zesu ’lrɔkpale dɔɔ: «Mɛɛzan, ‑mɛle ‑kla ’bhɛɛ‑ ’e nu ’e ’gbu zrɔnlɛ ’o mɔɔ ni, ’bhɛɛ‑ ’yaa nu ‑e ’gbu zrɔnlɛ ’drunyan ta mu ’ɛ ni ɛɛ?»

²³Zesu ’bhɛ ’lɛkwan‑ ‑a ni dɔɔ: «’Ke ’ŋ ‑za sɔ mɛɛ ’la zan ni, ’bhɛ zan ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ ’klɔsikun. ’Bhɛɛ‑ ‑a ‑za nu ’sɔlɛ‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ni. ’Bhɛla‑ ‑yile ’mi ’pegee ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’o nu nulɛ ’bhɛ zan ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ‑o nu bolɛ ‑a ‑yi. ²⁴’Duŋ‑ ’ke ’ŋ ‑za ’laa sɔ mɛɛ ’la zan ni, ’bhɛ zan laa ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ ’klɔsikun. ’Ka ‑o ‑jan mu ’la ’ma zii’ ’ŋ ’lii ‑gɛ bhe, ’mu ’laa ‑o da ’zi ’mi ’gbu ba; ’duŋ‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’la ’mi ’winbwa‑ ’bhɛ ‑le ‑o ’kpa zii’ ’ŋ ’lii. ²⁵’Ŋ ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ꞊woa ’ka ni ’bhɛ ’waati ’ɛ ba ’ke ’ŋ ’yoo‑ ’ka ‑din. ²⁶’Duŋ‑ ’ka ’bhɔŋba‑ mi ’ɛ, Lii ’Weŋ ’la ’ŋ Dɛ nu ’bhɛ ’kpalɛ‑ ’ka ni ’ŋ ’tɔ ’yi, ’bhɛ nu ’ka daanlɛ ‑za mu ’ɛ ’kpɛn ’le, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ‑jan mu ’la ’kpɛn ꞊woa ’ka ni, ’bhɛ nu ’mu ’kpɛn dɔlɛ ’ka ’kpee.»

²⁷«’Mi ‑o yilabla ’ɛ ’to zii’ ’ka ni, ’mi ‑o ’an yilabla ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’na zii’ ’ka ni. ’Duŋ‑ ’mi ’laa ‑o ‑a na ’zi ’ka ni ’bhii‑ ’drunyan ’yi mu ’a na gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ’Ka ’laa ’ka zrubatɛdɔlɛ, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa ‑gblaanlɛ’. ²⁸’Kaa ꞊maa ’ŋ ta dɔɔ: ‹’Ŋ ’yoo‑ ge ’zi, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ’ŋ nu nu gbɛ drɛɛwolɛ ’ka ba.› ’Ke ’ŋ ‑za sɔ bi ’ka ni, ’ŋ gelawo zii’ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’la gblaan ‑yiya’ ’mi ni ’bhɛ ba bhe, ’bhɛ ‑za ’ɛ ’yaa‑ nu ’ka zrukpaalɛ. ²⁹’Mi ‑za mu ’la ꞊pia ’ka ni ‑gɛ bhe, ’ke waa bhɔlɛ ‑li; ’ke ’ka ‑o bhɔle ꞊ya ’waati ’la ba, ’ka nu ’ka ’kpalɛ‑ ’mi ’yi. ³⁰’Mi ’pegee ’ka mu laa nu ‑welɛ’ ‑li ’ebebele. ‑Amasrɔyi ’drunyan ’lɛɛ‑ ‑a ta ‑kuŋlii ’ɛ ꞊bhwa gban ‑wa ‑din. ‑Yaa’ ’seŋ do ’kpɔ ’laa ‑o ‑li ’mi ta. ³¹’Duŋ‑, ’kooko‑ ’drunyan ’yi mu ’ɛ ‑wa ’yaango‑ ’bhii‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑za sɔ ’ŋ ni, ’bhɛɛ‑ ‑ya ꞊pia ’ŋ ’kɛla klɛ, ’ŋ ’bhɛɛ‑ klɛ. ‑Ka ’ka ’wlɛn‑ ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ge!»

Zesu pe dɔɔ ’yele‑ ’ke ‑drɔɔ diiŋ kplankplan ’ɛ ’le

¹Zesu pe ’ezin‑ dɔɔ: «’Mi ‑le ’ke ‑drɔɔ diiŋ ‑zeze ’gbu ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑le ’ke ‑a gbakpa’ mi ’ɛ ’le. ²‑Drɔɔ diiŋ ’ɛ gbɛ ’oo gbɛ ’la yaa ‑a bhaa klɛ, ‑e ’bhɛ takan, ’bhɛɛ‑ ‑a gbɛ ’oo gbɛ ’la ’bhɛ ’bhɛ bhaa klɛ, ‑e ’bhɛ yin ’ɛ kan, ’kooko‑ ‑ya bhaa ’ɛ baan’ klɛ ’ebebele ’ezin‑. ³’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, ’ŋ ’ka ‑daanna ‑jan ’la ’le bhe, ’bhɛ ’kaa‑ ’drunyan ta zru maza mu ’ɛ ‑gwa ’ka ma, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’ka ꞊kla ’weŋ gban. ⁴’Ka blɔɔle bo ’mi ma ’bhii‑ ’mi blɔɔle bole ‑o ’ka mu ma gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ‑Yri gbɛ do laa sɔ ‑a bhaa klɛle‑ ’ke ‑a blɔɔle laa bolɛ ‑yri diiŋ ’ɛ ma. ’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, ’ke ’ka blɔɔle ’laa bolɛ ’mi ma, ’ka ’laa nu ’sɔlɛ‑ ‑za ’kedo‑ ’kpɔ klɛle‑ ‑Waanbhaa ni. ⁵’Mi ‑o ’bhii‑ ‑drɔɔ diiŋ ’ɛ gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’ka mu ‑o ’bhii‑ ‑a gbɛ mu ’ɛ gbɛɛn‑. ’Ke mɛɛ ’la zan blɔɔle ꞊bwa ’mi ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mi blɔɔle ꞊bwa ’bhɛ zan ’ɛ ma, ’bhɛ zan sɔ ‑za ’lrele‑ ‑bebe klɛle‑. ‑Amasrɔyi ’ka ’laa sɔ ‑za ’kedo‑ ’kpɔ klɛle‑ ’mi blaan. ⁶’Ke mɛɛ ’la zan blɔɔle laa bolɛ ’mi ma, ‑o ’bhɛ zan blin ’pɛɛlii‑ ’bhii‑ ‑yri gbɛ do, ’bhɛɛ‑ ‑e ga. ‑E klɛ ’bhii‑ ‑yri gbɛ mu ’la ’ke ‑woo takaan‑, ’bhɛɛ‑ ‑woo ‑gwa ‑yri diiŋ ’ɛ ma, ‑o ‑gaa; ‑woo ‑wloo’, ’bhɛɛ‑ ‑woo blin ’tɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’tɛ ‑o bhle. ⁷’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke ’ka blɔɔle ꞊bwa ’mi ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ’an ‑jan mu ’ɛ ꞊bwa ’ka ’kpee, ’ke ’ka maza ‑dwa pɛ ’oo pɛ ’la ma, ‑ka ’bhɛ ’yrɛwo‑ ’ŋ ma, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu ’bhɛ ’nalɛ‑ ’ka ni. ⁸‑Yri gbɛ mu ’ɛ ‑woo bhaa klɛ ’ebebele gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’ke ’ka ‑za ’lrele‑ ‑bebe mu klɛ ’bhɛ gbɛɛn‑, ’ka ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’kaa zrɔn ’bhɛ ma ’bhii‑ ’ka ‑o ’an ‑klaŋlanɛ mu ’le. ⁹’Ŋ ‑za sɔ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’ka mu ‑za sɔ ’mi ni ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑. ‑Ka bo ’mi a pɛ ’sɔniya ’ɛ ’yi. ¹⁰’Ke ’ka ’mi ’wojan‑ mu ’ɛ ’klɔsikwan, ’ka nu bolɛ ’mi a pɛ ’sɔniya ’ɛ ’yi, ’bhii‑ ’mi ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ wojan mu ’ɛ ’klɔsikwan gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ꞊bwa ‑yaa’ ’sɔniya ’ɛ ’yi.»

¹¹«’Ŋ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ꞊woa ’ka ni ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ’kooko‑ ’mi zrukpaale ‑o gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’ka mu zrukpaale klɛ ’bhɛ gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’kaa‑ pɛ zrukpaa’ ’ɛ ’lɛpale klɛ. ¹²’Ŋ ’yoo‑ ‑a zi ’bhii‑ ’ka ’taawo ’toŋ ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ta, ’bhɛ ‑le dɔɔ: ’Ka ‑za ’sɔ ’eke‑ ni, ’bhii‑ ’ka ‑za ꞊swa ’mi ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ¹³’Ke ’yee ’niigo‑ ’e ’gbu ꞊si ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’e ga ’e ’bhɛgwlɛn‑ mu ’ɛ ‑zayi’, ’sɔniya ’bhɛɛke ‑gbɛnɛ ’kanle‑ ‑laa ‑o ’bhɛ ta. ¹⁴’Ke ’an ’pia‑ ’ka ni ’ka ’taawo ’toŋ ’la ta, ’ke ’ka ’bhɛ ꞊kla, ’kaa‑ zrɔn ’bhɛ ma ’bhii‑ ’ka ‑o ’ŋ ’bhɛgwlɛn‑ mu ’le. ¹⁵’Naa ’ka sii ‑li ’an yewonɛ mu, ‑amasrɔyi yewonɛ ’ɛ yaa ‑a ‑kuŋlii klɛza mu ’ɛ dɔ. ’Duŋ‑ ’mi ‑o ’ka ’sii zii’ ’ŋ ’bhɛgwlɛn‑ mu, ‑amasrɔyi ’ŋ ‑za ’oo ‑za ’la ‑daanna ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ, ’mi ’bhɛ ’kpɛn ‑zrɔnna ’ka ni. ¹⁶Yaa klɛlɛ ’bhii‑ ’ka mu ‑le ’mi makwan‑, ’duŋ‑ ’mi ‑le ’ka mu makwan‑. ’Mi ’ka mu makwan‑, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ’ka ꞊kla ’an *winbɔwo mu ’le. ’Kooko‑ ’ka ge ‑za ’lrele‑ mu klɛ; ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ‑za ’lrele‑ mu ’ɛ mɔ. ’Ke ’bhɛ ꞊kla, ’ke ’ka pɛ ’oo pɛ ’la ’yrɛwoa‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ma ’mi ’tɔ ’yi, ‑e nu ’bhɛ ’nalɛ‑ ’ka ni. ¹⁷’Mi ‑o ‑a zi ’bhii‑ ’ka ’taawo ’toŋ ’la ta, ’bhɛ ‑le dɔɔ ’ke ’ka ‑za sɔ ’eke‑ ni.»

’Drunyan ’yi mu ’ɛ ‑o Zesu ’pegee Zesu ’yi mu ’ɛ mafinyanwo

¹⁸Zesu pe ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Ke ’ka vɛnsi ’drunyan ’yi mu ’ɛ yin ’lii, ‑kaa ’yaango‑ ’bhii‑ ’mi vɛnsia‑ ‑o yin ’lii ’ezin‑ ’ka mu ‑lɛɛ. ¹⁹’Kee‑ ’kpa bi ’ka ’pegee ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi mu ’ɛ ’ka ‑o do, ’ka ‑za ‑yaa nu ’sɔlɛ‑ ‑o ni. ’Duŋ‑ ’ka ’laa ‑o ’drunyan ’lɛɛ‑ ‑yaa pɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’mi ’ka malakwan ’yee‑ ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi mu ’ɛ ba, ’bhɛla‑ ‑zayile ’ka vɛn ‑o ’si zii’ ‑o yin ’lii. ²⁰’Ŋ ‑jan ’la ꞊woa ’ka ni bhe, ’bhɛ dɔ ’ka ’kpee, ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’bhɛ ‑le dɔɔ: ‹Yewonɛ ’ɛ gblaan ‑yi ’laa ya ‑a ‑kuŋlii ’ɛ ni›. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke mɛɛ mu ’ɛ ‑yrɛnkpaa ’mi ta, ‑o nu ‑yrɛnkpalɛ ’ka mu ta ’ezin‑; ’ke ‑woo ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ ’klɔsikwan, ‑o nu ’ka mu wojan mu ’ɛ ’klɔsikunlɛ ’ezin‑. ²¹‑O nu ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’kpɛn klɛlɛ ’ka ni ’mi ’tɔ ’ɛ ‑zayi’; ‑amasrɔyi mɛɛ ’la zan ’ŋ ’winbwa‑ waa ’bhɛ zan dɔ. ²²’Ke ’naa ’nulɛ‑ bi ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ’naa ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wolɛ‑ ‑o ni, ‑kpan ’laa ‑yaa nu baalɛ ‑o ta ‑waa’ ‑za ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ‑zayi’. ’Duŋ‑ ‑zɔn ’zoo ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑o zi ’ke ‑wa pe dɔɔ waa ’yaango‑ ’bhii‑ ‑o klɛza mu ’ɛ ’mu ‑o ’ke ‑za ’yɔɔ‑ mu ’le. ²³’Ke mɛɛ ’la zan ’ŋ mafinyanwo, ’bhɛ zan ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ mafinyanwo ’ezin‑. ²⁴Mɛɛ ‑bhɛɛke’ do ’kpɔ ’laa ’sɔle‑ maza ‑glɔɔn mu ’la klɛlɛ ‑lido’, ’ke ’naa ’bhɛ ’sɔle‑ maza ‑glɔɔn mu ’ɛ klɛlɛ bi ‑o ’pleŋ‑, ‑kpan ’laa ‑yaa nu baalɛ ‑o ta ’mu ‑zayi’, ’bhɛɛ‑ ’sɔle‑ maza mu ’ɛ ‑zayi’ ‑woo ’mi ’pegee ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ mafinyanwo. ²⁵’Duŋ‑ ’bhɛ ’kpɛn ꞊kla, ’kooko‑ ‑jan ’la yɔɔndɛle ‑o ‑waa’ ’Toŋ mu ’ɛ ’yi, ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’lɛsɔ‑; ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’bhɛ ‑le dɔɔ: ‹‑Woo ’ŋ mafinyanwoa bhaama.›»

²⁶«’Mi nu ’ka ’Bhɔŋba‑ mi ’la ’kpalɛ‑ ’ka ni ’kee‑ da ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ba, ’bhɛ ’la ’bhɛ ‑o ’ke wlan ma Lii Weŋ ’ɛ ’le bhe. ’Ke ’bhɛ ꞊nwa bhla ’la ba, ’bhɛ nu ’srɛya‑ klɛlɛ ’mi ba zayi’. ²⁷’Bhɛɛ‑ ’ka mu, ’ka nu ’srɛya‑ klɛlɛ ’mi ba zayi’, ‑amasrɔyi ’mi ’pegee ’ka mu ꞊bwa ’eke‑ zi ’kee‑ ’san ’an ye ’ɛ zisan’ bhla zi ma.»

¹«’Ŋ ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ꞊woa ’ka ni, ’kooko‑ ’ka ’laa ploo ’ka ’kpale‑ ma ’mi ’yi. ²‑O nu ’ka ‑gbinlɛ’ Zuufu mu daanfɛ’ mu ’ɛ ꞊la. Drɔɔn’, ’bhɛ ’waati ‑o zan bhɔlɛ, ’ke ’bhɛ ꞊bhwa, ’ke mɛɛ mu ’ka ꞊dia, ‑e nu klɛlɛ ‑o ni ’bhii‑ ‑woo ‑Waanbhaa’ ‑la gba ’zi ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ bhe. ³‑O nu ’bhɛ ‑za mu ’ɛ klɛlɛ ’ka ni ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ‑amasrɔyi waa ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ dɔlɛ, ’bhɛɛ‑ waa ’mi dɔlɛ ’ezin‑. ⁴’Duŋ‑, ’ŋ ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ꞊woa ’ka ni ‑zɔn, ’kooko‑ ’ke ‑o ’bhɛ ‑za ‑glɔɔn mu ’ɛ ꞊kla ’ka ni ’waati ’la ba, ‑e dɔ ’ka ’kpee ’bhii‑ ’ŋ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ꞊woa gban ’ka ni. ’Naa ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’pelɛ‑ ’ka ni ’an ye ’ɛ zisan’ bhla zi, ‑amasrɔyi ’ŋ ’yaa‑ ’ka ‑din.»

Lii ’Weŋ ’ɛ ’woye‑

⁵«’Ŋ ’yoo‑ zan gelɛ ’ŋ ’winbɔ‑ mi ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’ka ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑o ’ŋ ’lrɔkpale dɔɔ: ‹’E ge ’zi ’naa‑ ɛɛ?› ⁶’Duŋ‑ ’ŋ ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’wolawoa ’ka ni, ’bhɛla‑ ‑yile ’ka ’ka wlɛyisriwoa. ⁷’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ŋ ’yoo‑ wlan ‑la pe ’zi ’ka ni dɔɔ: ’ke ’ŋ ‑ja, ’bhɛ ’trɔn‑ ‑o ’ka mu ’gbu ma. ‑Amasrɔyi ’ke ’naa gelɛ, ’Bhɔŋba‑ mi ’ɛ yaa nu nulɛ ’ka ba. ’Duŋ‑ ’ke ’ŋ ‑ja, ’ŋ nu ‑a ’kpalɛ‑ ’ka ni. ⁸’Bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’Bhɔŋba‑ mi ’ɛ ꞊nwa bhla ’la ba, ’bhɛ nu a zrɔnlɛ ’drunyan ’yi mu ’ɛ ni ’bhii‑ ‑o ‑yinile ‑o ‑za ’yɔɔ‑ ba zayi’, ’bhɛ ’pegee ‑lɛdɔɔleya ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ a ’kiti ’ɛ ba zayi’. ⁹‑O ‑yinile ‑o ‑za ’yɔɔ ba zayi’ win ’la ma, ’bhɛ ‑le waa ‑o ’kpa ’mi ’yi. ¹⁰’Bhɛɛ‑ ‑o ‑yinile ‑o ‑lɛdɔɔleya ba zayi’ win ’la ma, ’bhɛ ‑le dɔɔ ’ŋ ’yoo‑ ge ’zi ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ba, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa nu ’ŋ ’yelɛ‑ ‑li. ¹¹’Bhɛɛ‑ ‑o ‑yinile ‑o ‑Waanbhaa’ a ’kitikanza ’ɛ ba zayi’, ‑amasrɔyi ‑Waanbhaa’ ‑kpan balaa’ gban ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi ‑kuŋlii ’ɛ ta.

¹²«‑Jan ‑bebe ‑o ‑li ’ŋ zi ’ke ’mu pe ’ka ni, ’duŋ‑ ’bhɛ faŋgan‑ ’laa ‑o ’ka ta ’ke ’ka sɔ ‑o ‑yimale ‑zɔn. ¹³’Ke wlan ma Lii ’Weŋ ’ɛ ꞊nwa bhla ’la ba, ’bhɛ nu ’ka ’lɛdɔɔlɛ wlan a pɛ zi ’ɛ ’kpɛn ’lii. ‑Amasrɔyi, Yaa nu ‑a ’gbu a janwolɛ, ’duŋ‑ ‑e ‑za mu ’la ’kpɛn ꞊maa ‑e nu ’mu ‑la wolɛ ’ka ni; ’bhɛɛ‑ ‑za mu ’la ‑woo zan klɛlɛ, ‑e nu ’mu ‑la ‑lɛɛjanwolɛ ’ka ni. ¹⁴‑E nu ’ŋ ’tɔbhɔlɛ, ‑amasrɔyi ‑jan ’la ’bhɛ ‑o ’mi ’kɔɔ, ‑e nu ’bhɛɛ‑ ’silɛ‑, ’bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ wo ’ka ni. ¹⁵Pɛ ’oo pɛ ’la ‑yoo ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ, ’mi a pɛ ‑le ’mu ’kpɛn ’le ’ezin‑. ’Bhɛla‑ ‑zayile ’an ꞊pia dɔɔ Lii ’Weŋ ’ɛ nu ’mi a ‑jan ’ɛ ’silɛ‑ ’bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ wo ’ka ni.»

Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ wlɛyisriwole ’ɛ nu niinalɛ ’ke zrukpaa’ ’le

¹⁶Zesu pe ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ni dɔɔ: «‑A ‑vinbwa ’waati sa, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa nu ’ŋ ’yelɛ‑ ‑li, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑vinbwa ’waati sa ’bhɛɛ‑ ’ka nu ’ŋ ’yelɛ‑ ’ezin‑.»

¹⁷’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’ke mu ’a ’pele ’eke‑ ni dɔɔ: «‑Ya ’pelawo zii’ dɔɔ: ‹‑A ‑vinbwa ’waati sa, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa nu ’ŋ ’yelɛ‑ ‑li, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑vinbwa ’waati sa ’bhɛɛ‑ ’ka nu ’ŋ ’yelɛ‑ ’ezin‑›. ’Bhɛ ’pegee: ‹‑Amasrɔyi ’ŋ ’yoo‑ ge ’zi ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ba.› ’Bhɛ ‑jan mu ’la bhe ’mu ’yi ‑o ’nale‑ ‑a ma ɛɛ? ¹⁸‑Ya ’pelawo zii’ dɔɔ: ‹‑A ‑vinbwa ’waati sa›. ’Bhɛ ’yi ‑o ’nale‑ ‑a ma ɛɛ? ‑Yoo ‑jan ’la ’wo ’zi bhe, ’waa ‑o ’bhɛ ’yima zii’.»

¹⁹Zesu ’a ’yaangole ’bhii‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑woo zan ‑a ‑lrɔkpalɛ, ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni ’tɛ dɔɔ: «’An ’pelawoa ’ka ni dɔɔ: ‹‑A ‑vinbwa ’waati sa, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa nu ’ŋ ’yelɛ‑ ‑li, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑vinbwa ’waati sa ’bhɛɛ‑ ’ka nu ’ŋ ’ye ’ezin‑›. ’Ka ‑o ’eke‑ ‑lrɔkpa’ zii’ ’bhɛɛ‑ ma ɛɛ? ²⁰’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ: ’ka nu wisilɛ, ’bhɛɛ‑ ’ka nu ’ka ’la ma wisilɛ, ’duŋ‑ ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi mu ’ɛ ‑o zrukpaale nu klɛlɛ ’bhɛ ‑zayi’. ’Bhɛɛ‑ ’ka nu ’ka wlɛyisriwolɛ, ’duŋ‑ ’kaa‑ wlɛyisriwole ’ɛ nu niinalɛ ’ke ’ka zrukpaa’ ’le. ²¹’Ke le do ‑bla ꞊zian ‑a ta, ‑ya wlɛyisriwo, ‑amasrɔyi yaa ‑yrɛnbhle’ bhla ’ɛ ꞊bhwa. ’Duŋ‑ ’kee‑ ‑yaan ‑nɛ ’ɛ ’yalele bhla ’la ba, ‑e ‑yrɛn ’la ꞊bhla bhe, ’bhɛ ꞊nia ‑a ’kpee, ‑amasrɔyi ‑ya ‑yaa ’ke bhaaplɛŋ do ’la ’le ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi ’bhɛ ’a zrukpalaa. ²²’Bhɛɛ‑ ’ka mu ‑o ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ ’ezin‑: ’ka ‑o ’ka wlɛyisriwo zii’ ‑zɔn. ’Duŋ‑ ’ŋ nu ’ka ’yelɛ‑ ’ezin‑, ’bhɛɛ‑ ’ka zrukpaale nu klɛlɛ. ’Bhɛɛ‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa nu ’sɔlɛ‑ ’kaa‑ zrukpaa ’ɛ gole‑ ’ka zru ba.»

²³«’Ke ’bhɛ yi ’ɛ ꞊bhwa, ’ka ’laa nu ’ŋ ’lrɔkpalɛ ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ’yi ‑li. ’Mi pe ’ka ni ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ma dɔɔ: ’ke ’ka pɛ ’oo pɛ ’la ’yrɛwoa‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ma ’mi ’tɔ ’ɛ ’yi, ‑e nu ’bhɛ pɛ ’ɛ ’nalɛ‑ ’ka ni. ²⁴’Ali‑ ’kee‑ nu ’tɛnlɛ‑ ‑zɔn ma, ’ka ’laa pɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’yrɛwolɛ ‑li ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ma ’mi ’tɔ ’yi. ‑Ka pɛ ‑yrɛwo’ ‑a ma, ’bhɛɛ‑ ’ka nu pɛ ’srɔɔwolɛ ‑a ’kɔɔ. ’Ke ’bhɛ ꞊kla, ’bhɛɛ‑ ’kaa‑ zrukpaa’ ’ɛ ’lɛ nu ’palɛ‑.»

Zesu pe ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ni dɔɔ ‑Waanbhaa’ nu ‑waa’ pɛ ‑yrɛwoza ’seri ’ɛ ’lɛkunlɛ ‑o ni

²⁵Zesu ‑ja ‑janwole ’ɛ zi ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ni ’ke ‑ya pe ‑o ni dɔɔ: «’Mi ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’kpɛn ꞊woa ’ka ni ‑gɔɔn mu ‑la ‑yi. ’Duŋ‑ ’bhɛ ’waati ‑o zan bhɔlɛ, ’bhɛɛ‑ ’naa nu ‑janwolɛ ‑li ’ka ni ‑gɔɔn mu ’yi, ’duŋ‑ ’ŋ nu ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ba jan mu ’ɛ ’wolɛ‑ ’ka ni kpataakpa. ²⁶’Ke ’bhɛ yi ’ɛ ꞊bhwa, ’ka nu pɛ ‑yrɛwolɛ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ma ’ŋ ’tɔ ’yi; ’bhɛɛ‑ ’naa‑ ‑o ‑a pe ’zi ’ka ni dɔɔ ’ŋ nu ‑sromabɔlɛ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ni, ’kooko‑ ‑e ’kaa pɛ ‑yrɛwole ’ɛ ’lɛkun‑ ’ka ni. ²⁷‑Amasrɔyi ’ka mu ‑za sɔ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’gbu ni. ’Ka ‑za sɔ ‑a ni ‑amasrɔyi ’mi ‑za ‑swa ’ka ni, ’bhɛɛ‑ ’ka ’kpale‑ ‑o ‑a ‑yi ’bhii‑ ’ŋ ‑daa ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ‑la ba. ²⁸Wlan ’ɛ ni, ’ŋ ‑daa ’yee‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑la ba, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ꞊nwa ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi. ’Mi ‑o go ’zi ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ’yoo‑ ’niina‑ ’zi ’yee‑ ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ba ye.»

Zesu ’seŋgwa‑ ’ke ’drunyan ’le

²⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑wa pele‑ ‑a ni dɔɔ: «‑Ŋŋ’! ’Yaa ‑o ‑janwo’ zii’ ‑li ’o ni ‑gɔɔn mu ’yi, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ’e ‑janwole ‑saan ’o ni kpataakpa ’tɛ. ³⁰’Wa ’yaango‑ ‑zɔn ’bhii‑ ’e ‑za ’kpɛn dɔ. ’Bhɛɛ‑ ’sani‑ ‑o nu ’e ’lrɔkpalɛ ‑za ’la ’yi, ’e ’bhɛ ‑dwa gban. ’Bhɛla‑ ‑yile ’o ’kpale‑ ‑o ‑a ‑yi ’bhii‑ ’e ‑daa ‑Waanbhaa’ ba.» ³¹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’bhɛ zikpale ‑o ni dɔɔ: «’Ka pe dɔɔ ’ka ’kpale‑ ‑o ’mi ’yi ‑zɔn ɛɛ? ³²‑Ka ’ka ’trɔnkpa doo! ’Bhɛ ’waati ‑o zan bhɔlɛ, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ꞊bhwa gban ’duŋ‑, ’ka ’kpɛn nu ’kanlɛ‑ ’eke‑ ma, ’bhɛɛ‑ ’ka ’kpɛn do do nu gelɛ ’ka ba ‑lɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ka nu ’ŋ do ‑kplɛnnɛ’ ’tolɛ‑ ‑a nɔɔ‑. ’Duŋ‑ ’naa nu bolɛ ‑o ’ŋ do ‑kplɛnnɛ’ ’le ’dɛ, ‑amasrɔyi, ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑o ’ŋ zi. ³³’Ŋ ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ꞊pia ’ka ni bhe, ’kooko‑ ’mi ’pegee ’ka mu ’kpale‑ ’la ‑yoo do ma, ’ka yilabla ’srɔɔwo‑. ’Ka nu ‑yrɛn ‑bebe ’bhlelɛ‑ ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi. ’Duŋ‑ ‑ka ’ka zrudɔ ’eglɔɔle! ‑Amasrɔyi ’ŋ ’seŋgwa‑ gban ’drunyan ’le.»

Zesu ‑o ‑a ’seriwo zii’ ‑a ’gbu a ‑za ma

¹Zesu ’yanle‑ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele, ’ke ‑ya ‑yrɛkpale laanima, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ:

«’Ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’waati ’ɛ ꞊bhwa ‑zɔn ’tɛ. ’E Gbe ’ɛ ’tɔbhɔ mɛɛ mu ’ɛ ‑yrɛ ma, ’kooko‑ ’e Gbe ’bhɛ ’e ’tɔbhɔ ’ezin‑ ‑o ‑yrɛ ma. ²‑Amasrɔyi ’e ‑glɔɔya’ ‑naa ‑a ni bhaaplɛŋ mu ’kpɛn ta, ’kooko‑ bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ‑e ’bhɛ na ’e mɛɛ ’la zan mu gbɛkpaa‑ ‑a ’kɔɔ ’mu ni. ³Bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ‑le dɔɔ ’ke ‑woo ’e dɔ ’bhii‑ ’bhi ‑le ’ke wlan ma ‑Waanbhaa’ do ’kpɔ ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa dɔ ’ezin‑ ’bhii‑ ’bhi ‑le Zesu Krisi ’winbwa‑. ⁴’Bhɛɛ‑ ’ŋ ’yaa‑ ’tɔbhɔleya ’ɛ ‑zrɔnna ’trɛ ta ‑gɛ, ’bhɛɛ‑ ’e ye ’la gbɛkpaa‑ ’ŋ ’kɔɔ ’kaa ’an ’wo, ’ŋ ’yaan‑ ’bhɛ ’wolele. ⁵’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’, ’ŋ ’tɔbhɔle ‑yaa ’e ‑din gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’ke ’drunyan ’laa klɛlɛ ‑li ’waati ’la ba, ’bhɛ ’tɔbhɔleya ‑glɔɔn ’ɛ ’na ’ŋ ni ‑zɔn.»

Zesu ‑o ‑a ’seriwo zii’ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑waa ‑za ma

⁶«’E mɛɛ la zan mu ꞊sia ’drunyan ’ɛ ’yi mu ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ ‑naa ’ŋ ni, ’an ꞊kla ’bhɛɛ‑ ‑woo ’e ‑dwa. ’Yaa‑ pɛ ‑le ‑yaa ’ke ‑o ‑le, ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ ‑naa ’ŋ ni; ’bhɛɛ‑ ‑o ’yaa‑ ‑jan ’ɛ ’klɔsikwan. ⁷‑Wa ’yaangwa‑ ‑zɔn ’bhii‑ ’e pɛ ’la ’kpɛn ꞊naa ’ŋ ni, ’bhɛ da ’bhi ’gbu ‑la ba. ⁸‑Amasrɔyi ’e ‑jan mu ’la ꞊woa ’mi ni, ’mi ’bhɛ mu ‑la ꞊woa ‑o ni ’ezin‑; ’bhɛɛ‑ ‑o ‑dwa ‑o ‑la. ‑Wa ’yaangwa‑ ’ezin‑ ’bhii‑ ’ŋ ‑daa ’bhi ’gbu ‑la ba wlan ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ ‑woo ‑kpaa ‑a ‑yi ’bhii‑ ’bhi ‑le ’mi ’winbwa‑.

⁹«’Ŋ ’yoo‑ ’ŋ ’seriwo zii’ ’wola‑ ‑za ma, ’naa ‑o ’ŋ ’seriwo zii’ ’drunyan ’yi mu a ‑za ma; ’duŋ‑ ’ŋ ’yoo‑ ’seriwo zii’ ’e mɛɛ ’la zan mu gbɛkpaa‑ ’ŋ ’kɔɔ ’mu ‑la ‑za ma, ‑amasrɔyi ’yaa pɛ ‑le ’ke ‑o ‑le. ¹⁰Pɛ ’oo pɛ ’la ’bhɛ ‑o ’mi ’kɔɔ, ’yaa‑ pɛ ‑le ’bhɛ ’le; ’bhɛɛ‑ pɛ ’oo pɛ ’la ’bhɛ ‑o ’bhi ’kɔɔ, ’mi a pɛ ‑le ’bhɛ ’le ’ezin‑. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, mɛɛ mu ’an pɛ ’tɔbhɔleya ’ɛ ye ’mi a pɛ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’mu ‑la ‑yi. ¹¹’Mi ‑o zan golɛ ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi, duŋ‑ ’woo‑ mu nu bolɛ ‑a ‑yi. ’Mi ‑o ge ’zi ’bhi ‑la ba ye. ’Ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’weŋ, ’e ’yrɛkpa ‑o ba ’yaa‑ ‑glɔɔya’ ’ɛ ’le, ’e ‑glɔɔya’ ’la ꞊naa ’ŋ ni. ’Kooko‑ ‑o klɛ do, ’bhii‑ ’bhi ’pegee ’mi ‑o do gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ bhe. ¹²’Mi ’pegee ’woo‑ mu ‑yaa ’eke‑ zi ’waati ’la ba, ’mi ’yaa‑ ’ŋ ’yrɛkpa‑ ‑o ba ’yaa‑ ’ɛ ‑glɔɔya’ ’le, ’e ‑glɔɔya’ ’la ꞊naa ’mi ni bhe. ’Mi ‑o tagbian‑ ’bhɛɛ‑ ‑o do ’kpɔ ’laa ’nilɛ‑ ‑o ba, ’ke yaa ’e go ‑o do ’la ’yaa‑ nu nilɛ ‑o ba ’bhɛ ba, ’kooko‑ ’bhi ‑Waanbhaa’ ’yaa‑ ’Sɛwɛ ’yi jan ’ɛ ’lɛsɔ‑.

¹³’Duŋ‑ ‑zɔn, ’ŋ ’yoo‑ ge ’zi ’e ba ye. ’Ŋ ’yoo‑ ’bhɛ ‑jan mu ’lɛɛ‑ ’kpɛn ’pe zii’ ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ’ŋ ’yoo‑ ‑li ’drunyan ’yi bhla ’la ba, ’kooko‑ zrukpaa’ ’la ’bhɛ ‑o ’mi ’yi, ’bhɛ ‑glɔɔn ’ɛ klɛ ‑o ‑yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’lɛpale klɛ. ¹⁴’Ŋ ‑wo ‑daanna ’yaa‑ ‑jan ’ɛ ’le, ’bhɛla‑ ‑zayile ’drunyan ’yi mu ‑o mafinyanwoa. ‑Amasrɔyi waa ‑o ’ke ’drunyan a pɛ ’le, ’bhii‑ ’mi ’laa ‑o ’ke ’drunyan ’lɛɛ‑ ‑yaa’ pɛ ’le gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ¹⁵’Naa ‑o ‑sromabɔ ’zi ’e ni dɔɔ ’yoo‑ ’kun ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ go ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi, ’duŋ‑ ’ŋ ’yoo‑ ‑sromabɔ ’zi ’e ni dɔɔ ’yee ’yrɛkpa‑ ‑o ba, ’bhɛɛ‑ ’e ‑Setran’ ’kan ‑o ma ’egbɔɔnle. ¹⁶Waa ‑o ’ke ’drunyan ’lɛɛ‑ ‑yaa’ pɛ ’le, ’bhii‑ ’mi ’laa ‑o ’ke ‑yaa’ pɛ ’le gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ¹⁷‑O ’kpɛn ’kpa ’edaŋma, ’bhɛɛ ’yoo‑ klɛ ’yaa mɛɛ ’weŋ mu ’le ’yaa‑ wlan ’ɛ ’le. ‑Amasrɔyi ’yaa‑ ‑jan ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke wlan ’le. ¹⁸’E ’mi ’winbwa‑ ’drunyan ’yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’mi ‑o winbɔ ’zi ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ ’drunyan ’ɛ ’yi. ¹⁹’Mi ’ŋ ’gbu ’kpa zii’ ’edaŋma ’bhi do ‑kplɛn ‑a pɛ ’le ’woo‑ mu ‑zayi’, ’kooko‑ ’woo‑ ’gbu kpa ’ezin‑ ’edaŋma, ’bhɛɛ‑ ‑o klɛ ’weŋ ’yaa‑ pɛ wlan ’ɛ ’le.»

Zesu ‑o ‑a ’seriwo zii’ mɛɛ ’la zan mu nu ‑o ’kpalɛ‑ ‑a ‑yi boolazi ’mu ‑a ‑za ma

²⁰«’Naa ‑o ’ŋ ’seriwo zii’ ’te ’woo‑ do ’kpɛn ma; ’duŋ‑ ’ŋ ’yoo‑ ’ŋ ’seriwo zii’ ’ezin‑ mɛɛ ’la zan mu nu ’mu ’kpalɛ‑ ’ŋ ’yi ‑o wojan mu ’ɛ ma boolazi. ²¹’Ŋ ’yoo‑ ’ŋ ’seriwo zii’ ’e ni, ’kooko‑ ‑o ’kpɛn ’kpale‑ klɛ do ma, ’bhii‑ ’bhi ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’pegee ’mi ’kpale‑ ‑o do ma gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ’Bhɛɛ‑ ’kooko‑ ’woo‑ mu ’pegee ’o mɔɔ ’kpale‑ klɛ do ma, ’kooko‑ ’drunyan ’yi mu ’ɛ ‑woo kpa ‑a ‑yi ’bhii‑ ’bhi ‑le ’mi ’winbwa‑. ²²’Mi ’duŋ‑, ’e ’tɔbhɔleya ’la ꞊naa ’mi ni, ’ŋ ’bhɛɛ‑ ‑glɔɔn ꞊naa ‑o ni, ’kooko‑ ‑o ’kpale‑ klɛ do ma, ’bhii‑ ’mi ’pegee ’bhi ‑o do gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ²³’Bhɛ ’yi ‑le dɔɔ: ’mi ‑o ’woo‑ mu ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhi ‑o ’mi ’yi; ’bhɛ klɛgbɛya ’ɛ gbɛɛn‑ bhe, ‑o nu klɛlɛ do, ’ke ‑a ‑lɛyan’ a ma. ’Ke ’bhɛ ꞊kla, ’drunyan ’yi mu ’ɛ nu ‑a ’yaangolɛ ’bhii‑ ’bhi ‑le ’mi winbwa‑, ’bhɛ ’pegee ‑o ‑za sɔ ’e ni ’bhii‑ ’mi ‑za sɔ ’e ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’ezin‑ bhe.

²⁴’Ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’, ’bhi ‑le ‑o ‑naa ’mi ni. ’Bhɛɛ‑ ’ŋ ’yoo‑ ‑a zi ’bhii‑ ’ŋ ‑yoo yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’woo‑ ’pegee ’mi klɛ ’eke‑ ’yi ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ ’ezin‑. ’Ke ’bhɛ ꞊kla ‑o nu ’ŋ ’tɔbhɔleya ’ɛ ’yelɛ‑, ’e ’tɔbhɔleya ’la ꞊naa ’ŋ ni bhe. ‑Amasrɔyi ’ŋ ‑za ‑swa ’e ni ’ke ’yaa ’drunyan klɛlɛ ‑li ’elwale ta ‑sɔ.

²⁵’Ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑lɛdɔɔle, ’drunyan ’yi mu laa ’e dɔlɛ; ’mi ’duŋ‑ ’e ‑dwa; ’bhɛɛ‑ ’an ‑klaŋlanɛ mu ’lɛɛ‑ ’mu ’a ’yaandwa‑ ’bhii‑ ’bhi ‑le ’mi ’winbwa‑. ²⁶’Mi ’a ꞊kla ’bhɛɛ‑ ‑woo ’e ‑dwa, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu a klɛlɛ ’ezin‑ ’bhɛɛ‑ ‑woo ’e baan’ dɔ, ’kooko‑ ’mi ‑za ꞊swa ’e ni ’sɔniya ‑glɔɔn ’la ’yi, ’bhɛ ’sɔniya ‑glɔɔn ’ɛ klɛ ‑o ‑yi ’ezin‑, ’bhɛɛ‑ ’mi ’gbu klɛ ’woo‑ mu ’gbu ’yi.»

ZESU DƐYRƐ ’PEGEE ‑A BWEYRƐ GALE BA ZERUZALƐMU

Zesu ’kunyrɛ‑ mɛɛ mu ’ɛ ’kɔɔ

(Matie 26.47-56; Maki 14.43-50; Luki 22.47-53)

¹Zesu ’yanle‑ ‑a ’seriwolele, ’ke ’yee‑ ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑o gele‑ Sedrɔn tɔ ‑yrɛ gbɛ do ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o wlale‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ ‑yrigba’ do ’yi. ²Zuda ’la ’yaa‑ nu ‑dawli’ ’kpalɛ‑ Zesu gbɛ ta, ’bhɛ ’yaa‑ ’bhɛ ‑yrigba’ ’ɛ dɔ ’ezin‑. ‑Amasrɔyi Zesu ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’yaa‑ ꞊kla ’eke‑ ba ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ’waati ’ke ba. ³Zesu ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’yaa‑ ’bhɛ ‑yrigba’ ’ɛ ’yi bhla ’la ba, ’ke Zuda ’nule. ’Srwase ’lɛdo‑ ’pegee ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ gooba mu ’ke mu ‑yaa ’yee‑ Zuda zi. ’Sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee Farizi mu ’ɛ ’mu ‑le ’woo‑ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ gooba mu ’ɛ ꞊kpaa ‑a zi. ‑Laŋbha mu ’pegee ‑yani mu, ’bhɛɛ‑ gwledanpɛ mu ‑yaa ‑o ’kɔɔ. ⁴’Bhɛ ’yi ’tɛ, ‑za ’oo ‑za ’la ’yaa‑ nu ’tɛnlɛ‑ Zesu ma, ‑a ’gbu ’yaa‑ ’bhɛ dɔ. ’Bhɛla‑ ‑yile ’ke ‑ya mabɛɛnle ’woo‑ mɛɛ mu ’ɛ ‑din, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ‑lrɔkpale dɔɔ: «’Ka ‑o ‑dela ‑glin ’zi ɛɛ?» ⁵‑O pe a ni dɔɔ: «’Woo‑ Zesu ’la da Nazarɛti ‑wa ’ɛ ta ’bhɛ ‑la ‑glin ’zi.» Zesu pe ’ezin‑ ‑o ni dɔɔ: «’Mi ‑le ’kɛle‑.» ’Bhɛɛ‑ Zuda ’la ’yaa‑ ‑dawli’ ’kpa zii’ Zesu gbɛ ta ’bhɛ ’yaa‑ ’woo‑ mɛɛ mu ’ɛ ’pleŋ‑. ⁶Zesu ’a ’pele‑ ‑o ni dɔɔ: «’Mi ’le ’kɛle‑». ’Ke ‑o gele‑ ‑o ‑zanta’, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o baale’ ’trɛ ma. ⁷’Bhɛɛ‑ ’ke Zesu ‑o ‑lrɔkpa’ gbɛ drɛɛwole dɔɔ: «’Ka ‑o ‑dela ‑glin ’zi ɛɛ?» ‑O pe dɔɔ: «Zesu ’la da Nazarɛti ‑wa ’ɛ ta.» ⁸’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’lɛkunle ‑o ni dɔɔ: «’Naa ’pelɛ‑ gban ’ka ni dɔɔ ’mi ‑le ’kɛle‑ ɛɛ? ’Ke ’ka ‑o ’mi ‑la ‑glin ’zi, ‑kaa ’to ’ke ’ŋ zi mu ’lɛɛ‑ ‑o ge ‑o ba ‑lɛ ma.»

⁹’Bhɛ ya ’ɛ ’yi bhe, ‑e ‑jan ’la ꞊woa ’elwale gban ‑sɔ ’bhɛ ’lɛswa꞊: ‑ya pia‑ dɔɔ: «’Ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’, ’e mɛɛ ’la zan mu ꞊naa ’ŋ ni ‑o do ’kpɔ ’laa ’nilɛ‑ ‑o ba ’ŋ ’kɔɔ.»¹⁰’Bhɛ klɛle ’tɛ, ‑gɔkuŋ’ do ’la ’yaa‑ Simɔ Piɛri ’kɔɔ, ’kee‑ ’bhɛ ’yrole ’bhɛ ’bhoo‑ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’sraka ’lɛna mu ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ’bhɛ a yewonɛ ’ɛ gbɛ ‑yiɛ’ ta ’trɔn kpukanle ’bhɛ ‑gɔkuŋ’ ’ɛ ’le. ‑O ‑yaa ’bhɛ yewonɛ ’ɛ sii Malikusi. ¹¹’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Zesu pe Simɔ Piɛri ni dɔɔ: «’Yaa‑ ‑gɔkuŋ’ ’ɛ ’wla ‑a ‑bhoo ’ɛ ’yi. ’Bhi ’kpee ma, ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑yrɛn pɛyan‑ do ’la ꞊twa ’ŋ ni ’naa ‑a zi ’bhii‑ ’ŋ ’bhɛ ’mi ɛɛ?»

‑O ‑ja Zesu ’le ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii gblaan Anasi ’ɛ ba

¹²’Woo‑ ‑srwase’ ’lɛdo‑ ’ɛ ’pegee ‑o ‑lɛɛ mɛɛ gblaan ’ɛ, ’bhɛɛ‑ ’fɛ gooba mu ’la Zuufu mu ’ɛ ‑woo ‑kpaa ’yee‑ Zuda zi ‑srwase’ mu ’ɛ ba, ’mu Zesu ꞊kwan, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa gbɛtabɔle ’ke bhlɛ mu ’le. ¹³’Bhɛ blaan, ’ke ‑o gele‑ ’kɛle‑ Anasi ba ’pe. ’Yee‑ Anasi‑yaa ’ke Kaifu boogwlɛn ’le. Kaifu ‑le ‑yaa ’ke ’sraka ’lɛna mu ’ɛ ‑waa’ ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ’le ’bhɛ lɛɛ ’ɛ ’le. ¹⁴’Bhɛɛ‑ ’yee‑ Kaifu ‑le Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ’liala‑ dɔɔ: «’Ke mɛɛ do ’kpɔ ‑gaa ‑kɔɔa’ mɛɛ mu ’ɛ ni, ’bhɛ mabhaa laa bhɔ ‑kɔɔa’ mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn gale ta ɛɛ?»

Simɔ Piɛri ’e ’lɛmadɔ ’zi ’eglɔɔle dɔɔ yaa Zesu dɔ

(Matie 26.69-70; Maki 14.66-68; Luki 22.55-57)

¹⁵Simɔ Piɛri ’pegee Zesu a ‑klaŋlanɛ ’ɛ ’bhɛɛke do ‑yaa zan ‑o ‑zanta’. ’Sraka ’lɛna mu ’ɛ ‑waa’ ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ’yaa‑ Zesu a ‑klaŋlanɛ ’bhɛɛke do ’ɛ dɔ. ’Bhɛla‑ ‑yile, Zesu ’wla bhla ’ɛ zi ’yee‑ ’sraka ’lɛna mu ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ‑yaa’ ‑gbeŋ ’ɛ ’yi, ’ke ’yee‑ ‑klaŋlanɛ ’ɛ wlale‑ ’bhɛ zi. ¹⁶’Duŋ‑ ’yee‑ Simɔ Piɛri ’laa wlalɛ‑ ’yee‑ ‑gbeŋ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ꞊bwa ’pɛɛlii‑ ‑gbeŋ ’lii ’ɛ ‑din. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’sraka ’lɛna mu ’ɛ ‑waa’ ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ’yaa‑ Zesu a ‑klaŋlanɛ ’bhɛɛke do ’la dɔ, ’ke ’bhɛ ’pwɛle, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ‑janwole ‑gbeŋ ’ɛ ’liigooba le ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’yee‑ Piɛri ’wlale ‑gbeŋ ’ɛ ’kpee ’tɛ. ¹⁷’Bhɛɛ‑ Piɛri ’wla bhla ’ɛ zi, ’ke ‑gbeŋ ’ɛ ’lii gooba le ’ɛ ’bhɛ ’a ’lrɔkpale dɔɔ: «’Bhi ’laa ‑o ’ke ’yee‑ mɛɛ ’la bhe ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ do ’le ɛɛ?» Piɛri pe ‑a ni dɔɔ: «’Ɔn ɔn, ’mi ’laa ‑o ’ke ’bhɛ ’le ’dɛ!»

¹⁸’Bhɛ ’yi ’tɛ, ‑niinii’ ’la ’yaa‑ klɛ zi bhe, ’ke ’fɛ ’ɛ ꞊la yewonɛ mu ’ɛ ’pegee ’fɛ ’ɛ gooba mu ’ɛ ‑o ’tɛ do ‑lɛkunle ‑o magaza ’yi ’bhɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ’yee‑ Piɛri ꞊nwa ‑a magalɛ ’bhɛ ’tɛ ’ɛ ma ’ezin‑.

’Sraka ’lɛna mu a ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ‑yoo Zesu ’lrɔkpa zii’

(Matie 26.59-66; Maki 14.55-64; Luki 22.66-71)

¹⁹’Sraka ’lɛna mu a ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ‑e Zesu ’lrɔkpaa‑ ’bhɛ a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’pegee ’bhɛ a mɛɛ daangbɛya ’ɛ ma. ²⁰’Bhɛɛ‑ Zesu ’a ’lɛkwan‑ ‑a ni dɔɔ: «’Mi ‑janwoa mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’yrɛ ma kpataakpa. ’Ŋ ’yaa‑ mɛɛ mu ’ɛ daan ’taŋii Zuufu mu ’ɛ ‑waa’ daanfɛ’ mu ’ɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, Zuufu mu ’ɛ ’kpɛn ’yaa‑ ‑o ‑lɛkpa’ ’eke‑ ta ’bhɛ mu ‑la nɔɔ‑; ’naa ‑jan ’kedo‑ ’kpɔ wolɛ gaanyi’. ²¹‑Mɛle ‑kla ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ ’ŋ ’lrɔkpa zii’ ɛɛ? Mɛɛ ’la zan mu ’ŋ ’wojan‑ mu ’ɛ ꞊maa, ’mu ‑lrɔkpa’ doo. ’Mi ‑jan mu ’la ꞊woa, ‑o ’gbu ’mu dɔ.» ²²Zesu ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wole‑ ’tɛ, ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ gooba mu ’ɛ do ’la dulale ‑yaa ’yee‑ Zesu ‑din, ’ke ’bhɛ ’a ’trɔn ’wiile, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’pele‑ ’a ni dɔɔ: «‑Jan ’lɛkungbɛya ’ɛ ‑glɔɔn ’ɛ ‑dele ‑gee’ sraka ’lɛna mu a ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ni ɛɛ?» ²³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a zikpale ‑a ni dɔɔ: «’Ke ’ŋ ‑jan ’yɔɔ‑ ‑woa ’kɛla ’le ’bhɛ zrɔn ’ŋ ni doo; ’duŋ‑ ’ŋ ‑jan ’la ꞊woa ’saanibhe, ’ke ’bhɛ ’laa ‑o ’ke ‑jan ’yɔɔ‑ ’le, ‑mɛla ma ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ ’ŋ zɔn ’zi ɛɛ?» ²⁴’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Anasi Zesu gbɛtabɔle ’tole, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ Zesu ’le ’sraka ’lɛna mu a ‑kuŋlii gblaan Kaifu ba.

Simɔ Piɛri ‑o ’e ‑lɛmadɔ ’zi ’eglɔɔle Zesu ma gaan plɛ mi ’yi

(Matie 26.71-75; Maki 14.69-72; Luki 22.58-62)

²⁵’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, Simɔ Piɛri ‑yaa ‑a maga ’zi ‑li ’tɛ ’ɛ ma. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑wa ‑lrɔkpale dɔɔ: «’Bhi ’laa ‑o ’ke ’yee‑ mɛɛ ’la bhe ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ do ’le ɛɛ?» ’Duŋ‑ Piɛri pe ‑o ni dɔɔ: «’Ɔn ɔn, ’naa ‑o ’ke ’bhɛ ’le.» ²⁶’Yee‑ Piɛri ’gwlaan‑ ’la ’trɔn kpukaan, ’bhɛ dɛ ‑nɛ do ‑yaa ’sraka ’lɛna mu ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ’bhɛ a yewonɛ mu ’ɛ do ’le. ’Bhɛ yewonɛ ’ɛ Piɛri ’lrɔkpaa‑ dɔɔ: «’Mi ’laa ’ka ’pegee ’yee‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ ’yelɛ‑ ’eke‑ ’zi ‑yrigba’ ’ɛ ’yi ɛɛ?» ²⁷’Duŋ‑ Piɛri ’a ’lɛmadɔ gbɛ drɛɛwoa‑ ’eglɔɔle dɔɔ yaa Zesu dɔ. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke maagwlɛn ‑wele’ ’bhɛ ’waati do ’kpɔ ’ɛ ba.

Mɛɛ mu ’ɛ ‑ja Zesu ’le Pilati ba

(Matie 27.1-2; 27.11-14; Maki 15.1-5; Luki 23.1-5)

²⁸’Bhɛ blaan, ’ke ‑o Zesu gole‑ Kaifu ba, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ ’kɛle‑ *Romɛ mu a ‑janmatii Pilati ba zrwan ’tutu ’ɛ zi. ’Duŋ‑ Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ waa wlalɛ Pilati a ’fɛ ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊la; ’kooko‑ ‑o bo ’weŋ, ’bhɛɛ‑ ‑o sɔ ’woo‑ Zuufu mu ’ɛ ‑waa’ Paki ’fɛti ’ɛ ta pɛ ’ɛ ’bhlele. ²⁹’Bhɛla‑ ‑zayile, ‑janmatii Pilati ’gbu ’pwɛla‑ ‑a ba ’fɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ‑e ꞊nwa ‑o ‑lɛpalɛ ’pɛɛlii‑. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ‑lrɔkpale dɔɔ: «’Ka ‑o ‑la ’zi ’yee‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ ta win ’ɛ ‑dela ma ɛɛ?» ³⁰’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑wa zikpale Pilati ni dɔɔ: «’Ke mɛɛ ’lɛɛ‑ yaa klɛlɛ bi ‑za ’yɔɔ‑ klɛ mi ’le, ’waa ‑yaa nu nulɛ ‑a ‑lɛnalɛ ’e ni.» ³¹’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Pilati ’a ’pele ‑o ni dɔɔ: «’Ka mu ’gbu ’a ’kun, ’bhɛɛ‑ ’ka ge ‑a ’kitikanlɛ ’bhii‑ ’kaa klɛ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’kaa‑ ’toŋ mu ’ɛ ta.» ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zuufu mu ’ɛ ‑wa zikpale Pilati ni ’ezin‑ dɔɔ: «Romɛ mu a ’toŋ mu ’ɛ ta, ’bhɛ ’seŋ ’laa ‑o ’o ni ’ke ‑o mɛɛ dɛ.»

³²’Bhɛɛ‑ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, Zesu ’yaa‑ nu galɛ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ‑e ’bhɛ ’lɛɛjanlawoa ’elwale ‑sɔ, ’bhɛ ’lɛswa꞊ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ bhe. (‑Amasrɔyi Zuufu mu ’sinii ta za ’ɛ ma waa ‑yaa mɛɛ dɛ ‑yrigbɛɛle do ta, ’duŋ‑ Romɛ mu ’ɛ ’mu ‑le ‑yaa ‑za ’yɔɔ‑ klɛ mu dɛ ’bhɛ gbɛɛn‑.) ³³Pilati ꞊wlaa ’ezin‑ ‑yaa’ ’fɛ ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’kee‑ Zesu ’siile, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’bhɛ ’lrɔkpale dɔɔ: «’Bhi ‑le ’ke Zuufu mu a ‑bhleŋgbe ’le ɛɛ?» ³⁴’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a zikpale ‑a ni dɔɔ: «’E ’gbu ‑le ’bhɛ ‑jan ’ɛ ‑dwa ’e ’kpee taa‑ mɛɛ ‑bhɛɛke’ mu ‑le ’bhɛ ꞊kpaa ’e ’lii ’mi ba zayi’ ɛɛ?» ³⁵’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Pilati ’bhɛ zikpale Zesu ni dɔɔ: «’Mi ‑o ’ke Zuufu mi ’le ɛɛ? ’Yaa‑ mɛɛ mu ’ɛ ’pegee ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑woo ’e ’lɛnaa‑ ’ŋ ni, ’e ‑mɛ pɛ za ’gbu ‑la ‑kla ɛɛ?» ³⁶Zesu ’bhɛ ’lɛkwan‑ ‑a ni dɔɔ: «’An pɛ ‑bhleŋgbeya ’ɛ ‑yaa ‑o ’drunyan ’lɛɛ‑ ’bhɛ ’yi. ’Kee‑ ’kpa bi ’mi a pɛ ‑bhleŋgbeya ’ɛ ‑yoo ’drunyan ’lɛɛ‑ ’bhɛ ’yi, ’mi a pɛ mɛɛ mu ’ɛ ’yaa‑ nu ’ŋ ta gwledanlɛ, ’kooko‑ waa sɔ ’ŋ ’lɛnale Zuufu mu ’ɛ ni. ’Duŋ‑ ’an pɛ ‑bhleŋgbeya ’ɛ yaa ‑o ’trɛ ’lɛɛ‑ ’bhɛ ta ‑gɛ.» ³⁷’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Pilati ’a ’pele ‑a ni dɔɔ: «’Bhɛ bhla ’ɛ ba, ’yoo‑ ’ke ‑bhleŋgbe ’le ɛɛ?» Zesu ’bhɛ zikpaa‑ ‑a ni dɔɔ: «’E ’gbu ’yela‑ pe ’zi bhe dɔɔ: ‹’ŋ ’yoo‑ ’ke ‑bhleŋgbe ’le›. ‑Woo’ ’ŋ ꞊yaa ’bhɛɛ‑ ma, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ꞊nwa ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi ’bhɛɛ‑ ma, ’kooko‑ ’ŋ ’srɛya‑ klɛ wlan ’ɛ ba zayi’. ’Ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ‑o ’ke wlan a pɛ ’le, ’bhɛ zan ’e ’trɔnkpa ’ŋ ’yoo‑ ‑jan ’la ’wo zii’ ’bhɛ ꞊la.» ³⁸’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Pilati ’a ’lrɔkpale dɔɔ: «‑Mɛle ke wlan ’le ɛɛ?»

Zuufu mu ’ɛ pe ’kaa ‑o Zesu dɛ

(Matie 27.15-31; Maki 15.6-20; Luki 23.13-25)

‑E yanle‑ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele, ’kee‑ ’pwɛle ‑yaa’ ’fɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ Zuufu mu ’ɛ ba ‑yrɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «’Naa ‑za ’yɔɔ‑ do ’kpɔ ’yelɛ‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ zi ’ke ’bhɛ klɛ ‑a dɛ win ’le. ³⁹’Duŋ‑ ’kaa‑ ’sinii ta za ’ɛ ma, lɛɛ ’oo lɛɛ, ’kaa‑ Paki ’fɛti ’ɛ ta, ’mi ploolawo ‑kaso ’yi mi do ma ’ka ni, ’ka ‑o ‑a zi ’bhii‑ ’ŋ ’ploo‑ Zuufu mu ’ɛ ‑waa’ ‑bhleŋgbe ’ɛ ma ɛɛ?» ⁴⁰’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o ’pɛɛn gbɛ drɛɛwole ’ezin‑ ’ke ‑wa pe dɔɔ: «’Ɔn ɔn, ’yaa ’ploolɛ‑ ‑a ma! ’Ploo‑ Barabasi ‑la ma!» ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑ Barabasi ‑yaa ’ke mɛɛ dɛ mi do ‑la ‑le.

‑O Zesu dɛza ‑kpan ‑balaa’ ’a ta

¹’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Pilati ’a ’pele dɔɔ ‑o Zesu ’kun ’bhɛɛ‑ ‑wa zita zɔn ’ke gbaŋbhlɛ ’le. ²‑Srwase’ mu ’ɛ ‑o zuŋgblɛ do ꞊taan ’ke lɛrɛ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑o ’bhɛ ‑dwa Zesu ’wiiŋ‑ ’bhii‑ ‑bhleŋgbe ŋgblo ma ’faa do gbɛɛn‑. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o dunɛ‑ ’tɛn gbɔɔn do ’klale ‑a ta. ³’Bhɛ blaan, ’ke ‑woo ‑mabɛɛnle ’a ‑din, ’ke ‑wa pele‑ ‑a ni dɔɔ: «Zuufu mu a ‑bhleŋgbe, bhaa ’e bo ’e ’yrɛ ma! Zuufu mu a ‑Bhleŋgbe, bhaa ’e bo ’e ’yrɛ ma!» ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑a ’trɔnwii zii’.

⁴’Bhɛ blaan, Pilati ’pwɛ gbɛ drɛɛwoa‑ ’ezin‑ ’pɛɛlii‑, ’ke ‑ya pele‑ ‑zamaa’ ’ɛ ni dɔɔ: «‑Ka ’ka ’yrɛkpa ‑gɛ doo, ’ŋ nu nulɛ ’kɛle‑ ’ka ni ’pɛɛlii‑ ‑gɛ, ’kooko‑ ’kaa ’yaango‑ ’bhii‑ ’naa ‑za ’yɔɔ ’kedo‑ ’kpɔ ’yelɛ‑ ‑a zi ’ke ’bhɛ klɛ ‑a dɛ win ’le.»

⁵Zesu ’pwɛla‑ ’tɛ ’pɛɛlii‑; lɛlɛ zuŋgblɛ do ‑yaa ‑a ŋgblo ma, ’bhɛ ’pegee ‑bhleŋgbe ta dunɛ‑ ’tɛn gbɔɔn do ‑yaa ‑a ta. ’Bhɛɛ‑ ’ke Pilati ’a ’pele mɛɛ mu ’ɛ ni ’tɛ dɔɔ: «’Kaa‑ mɛɛ ’ɛ ’yele‑ ‑gɛ!»

⁶’Duŋ‑ ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ gooba mu ’ɛ ‑o Zesu ’yele‑, ’ke ‑o ’pɛɛnle ’ke ‑wa pe dɔɔ: «‑A gbaan ‑yrigbɛɛle do ta, ’bhɛɛ‑ ‑e ga! ‑A gbaan ‑yrigbɛɛle do ta, ’bhɛɛ‑ ‑e ga!» ’Bhɛɛ‑ Pilati pe ‑o ni dɔɔ: «’Ka mu ’gbu ’a ’kun, ’bhɛɛ‑ ’ka ge a gbaanlɛ ‑yrigbɛɛle do ta, ‑amasrɔyi, wlan ’ɛ ni, ’mi ’naa ‑za ’yɔɔ‑ do ’kpɔ ’yelɛ‑ ‑a zi ’ke klɛ ‑a dɛ win ’le.»

⁷’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑wa zikpale Pilati ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Toŋ do ‑o ’o ’kɔɔ, ’bhɛ ’toŋ ’ɛ ta, ‑yoo ’ke dɛ pɛ ’le, ‑amasrɔyi ‑ya ‑pia ‑a ’gbu ma ’kaa ‑yoo ’ke ‑Waanbhaa’ Gbe ’le.»

⁸Pilati ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male‑, ’ke ‑gblaan baan’ ’klale ‑a ‑yi. ⁹‑E wla gbɛ drɛɛwole ‑yaa’ ’fɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ Zesu ’lrɔkpale ’ezin‑ dɔɔ: «’Bhi da ’naa‑ ‑a ma ɛɛ?» ’Duŋ‑ Zesu ’laa ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’lɛkunlɛ ‑a ni. ¹⁰’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Pilati ’a ’pele Zesu ni dɔɔ: «’Yaa ‑o ‑wele’ ’mi ni ɛɛ? ’Yaa ’yaango‑ ’bhii‑ ’bhɛ ’seŋ ‑o ’ŋ ni ’ke ’ŋ ploo ’e ma, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’seŋ ‑o ’ŋ ni ’ezin‑ ’ke ’an klɛ ’bhɛɛ‑ ‑woo ’e gbaan ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta ɛɛ?»

¹¹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’bhɛ zikpale ‑a ni dɔɔ: «’Bhɛ ’seŋ do ’kpɔ ’laa ‑yaa nu ’sɔlɛ‑ klɛle‑ ’e ni, ’ke yaa ’e go ’kɛla laanima ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ꞊naa ’e ni ’bhɛ ba. ’Bhɛla‑ ‑zayile mɛɛ ’la zan ’ŋ ꞊kwan, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ꞊nwa ’ŋ ’lɛnalɛ ’e ni, ’bhɛ zan a ‑za ’yɔɔ‑ ’ɛ gblaan ’yiya‑ ’ke ’bhɛ kan ’yaa‑ pɛ ’ɛ ta.»

¹²Pilati ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male ’tɛ, ‑e ‑yaa ’plooyrɛ‑ ‑glin ’zi Zesu ma. ’Duŋ‑ Zuufu mu ’ɛ dɔle ’pɛɛnle‑ ma ’ke ‑wa pele‑ dɔɔ: «’Kee ’ploola‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ ma, ’yaa ‑o ’ke ‑bhleŋgbe ‑gbɛnɛ Sezaa ’bhɛgwlɛn‑ ’le. ‑Amasrɔyi ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’a ’gbu klɛ ’zi ’ke ‑bhleŋgbe ’le ’bhɛ zan ’ɛ klɛ ‑bhleŋgbe ‑gbɛnɛ Sezaa ‑sɔɔnnii’ ‑la ‑le.»

¹³Pilati ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male‑ ’tɛ, ’ke ‑ya pele‑ mɛɛ mu ’ɛ ni ’kaa ‑o ge Zesu ’le ’pɛɛlii‑; ’bhɛɛ‑ ’ke ’yee‑ Pilati ’gbu gele‑ yaalɛ yrɛ ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Ebre wli ’ɛ ’yi dɔɔ: ‹Gabata›. ’Bhɛ ’yi ‑le ’kitikan mi ’ɛ ’yaakpe‑. ¹⁴’Bhɛ ꞊kla Zuufu mu a Paki ’fɛti ’ɛ ’lɛkpa yi ’ɛ ma, ‑yrekpaa’ ’waati ’ɛ ba. Pilati pe Zuufu mu ’ɛ ni dɔɔ: «’Kaa‑ ‑bhleŋgbe ’ɛ ’yele‑ ‑gɛ!» ¹⁵’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o ’pɛɛnle dɔɔ: «‑Yoo ’ke dɛ pɛ ’le! ‑Yoo ’ke dɛ pɛ ’le! ‑A gbaan ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta!» Pilati pe ‑o ni dɔɔ: «’Kaa‑ zi ’bhii‑ ’ŋ ’kaa‑ ‑bhleŋgbe ’ɛ gbaan ‑yrigbɛɛle ta ɛɛ?» ’Sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑wa zikpaa‑ ‑a ni dɔɔ: «’Waa‑ ‑bhleŋgbe ’bhɛɛke ’laa ‑o ‑bhleŋgbe ‑gbɛnɛ Sezaa blaan.» ¹⁶’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Pilati Zesu ’kpale ‑o ’kɔɔ, ’kooko‑ ‑srwase’ mu ’ɛ ge ‑a gbaan ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ‑o Zesu ꞊kwan, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja ‑a gbaan yrɛ nɔɔ‑ ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta.

Zesu gbaanyrɛ ‑yrigbɛɛle do ta

(Matie 27.32-44; Maki 15.21-32; Luki 23.26-43)

¹⁷‑O ‑yaa nu Zesu ’gbu gbaanlɛ ‑yrigbɛɛle ’la ta, ‑o ’bhɛ ’kwe ’ɛ ‑dwa ‑a ’gbu ’wiiŋ‑. ’Bhɛɛ‑ ‑e ‑gwa Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ’kpee ’bhɛ ’le, ’kee‑ gele‑ yrɛ ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii: «Mɛɛ ŋgblo bhɛlɛ’ yrɛ» ’bhɛ ꞊nɔɔ, ‑o ’bhɛ sii ’ezin‑ Ebre wli ’ɛ ’yi dɔɔ: «Gɔligota» ¹⁸‑O bhɔle ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’ke ‑srwase’ mu ’ɛ ‑o Zesu gbaanle‑ ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ‑o mɛɛ ‑bhɛɛke’ plɛ ‑gbaanna ‑yrigbɛɛle plɛ ta ‑a ‑din ’ezin‑: ‑a do ‑yaa ‑a gbɛ ‑yiɛ’ ta, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑vindo’ ’ɛ ’yaa‑ ‑a gbɛ ‑koo ta, ’bhɛɛ‑ ’yee‑ Zesu ’gbu ’yaa‑ ‑o pleŋ‑. ¹⁹Pilati pe ‑o ’sɛwɛ do yɔɔndɛ ‑yripeenɛ do ta, ’bhɛɛ‑ ‑o ’bhɛ gbaan Zesu trala ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta. ‑O ‑za ’la ’bhɛ yɔɔndia‑ ’bhɛ ‑le ‑gɛ:

«Nazarɛti Mi Zesu, Zuufu mu a Bhleŋgbe.»

²⁰Zuufu mu ‑bebe ’bhɛ ‑yripeenɛ ’ɛ ta ’sɛwɛ ’ɛ tapia‑, ‑amasrɔyi ‑o Zesu ‑gbaanna ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ’bhɛ ’yaa‑ Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ‑din. ‑O ’yee‑ ’sɛwɛ ’ɛ yɔɔndia‑ wli yaga ‑la ‑yi: Ebre wli, ’bhɛɛ‑ Latɛn wli, ’bhɛ ’pegee Grɛki wli. ²¹’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Zuufu mu a *’sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑wa pele‑ Pilati ni dɔɔ: «’Yaa yɔɔndɛle ’tolɛ‑ ’te dɔɔ: ‹Zuufu mu a ‑bhleŋgbe›. ‑A yɔɔndɛ dɔɔ: ‹Mɛɛ ’lɛɛ‑ ‑ya ‑pia dɔɔ: ’Mi ‑le ’ke Zuufu mu a ‑bhleŋgbe ’ɛ ’le.›» ²²’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Pilati ’a ’lɛkunle ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ ’kɛla ’bhɛ yɔɔndia‑ gban ’bhɛ ‑le nu bolɛ.»

²³‑Srwase’ mu ’ɛ ‑o yanle Zesu gbaanlele ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta, ’ke ‑wa tapɛ mu ’ɛ ’sile, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ‑yiciɛnle ’eke‑ ma ‑lɛ yiziɛ: ‑srwase’ mu ’ɛ ’kpɛn dɔ ‑yaa ‑lɛ do do. ‑Wa ta dunɛ‑ gbɔɔn ’ɛ ꞊sia ’ezin‑; ’Bhɛ dunɛ‑ ’ɛ ’srale‑ ‑yaa ’ke sɔ ‑laa do ‑la ‑le ’kee‑ da laanima, ’kee‑ nu ’tɛnlɛ‑ ’traa. ²⁴’Woo‑ ‑srwase’ mu ’ɛ ‑o pe ’eke‑ ni dɔɔ: «‑Kɔɔ’ ’laa ’yee‑ dunɛ‑ gbɔɔn ’lɛɛ‑ ’peedɛlɛ, ’duŋ‑ ‑kɔɔ’ ’tete dɔ ‑a ta, ’bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ la zan ’a ꞊sia ‑e bo ’bhɛɛ‑ zan ni.» ’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ gbɛɛn‑ bhe, ‑jan ’la yɔɔndɛle ‑yaa ‑Waanbhaa’ ’sɛwɛ ’ɛ ’yi, ’bhɛ ’la ‑lɛswa꞊, ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’yaa‑ dɔɔ:

«‑Woo ’ŋ tapɛ mu ’ɛ ’yiciɛnna ’eke‑ ma.

’Bhɛɛ‑ ‑o ’tete ‑dwa ’ŋ ta dunɛ‑ gbɔɔn ’ɛ ta.»

‑Srwase’ mu ’ɛ ‑o ‑za ’la ꞊kla ’bhɛ ‑le bhe.

²⁵Le mu ’la dulale ‑yaa ‑o Zesu ‑gbaanna ‑yrigbɛɛle ’la ta ’bhɛ ‑din, ’mu ‑yaa ‑a nɛɛ Mari ’pegee ’bhɛ nɛɛnɛ‑ le, ’bhɛɛ‑ Klopasi ’na Mari, ’bhɛ ’pegee Magidala ‑wa la Mari. ²⁶Zesu ’a nɛɛ ꞊ya, ’bhɛɛ‑ ‑yaa’ *‑klaŋlanɛ ’la ‑za ‑yaa sɔ ‑a ni, ‑e ’bhɛ dulale ꞊ya ‑a nɛɛ ‑din. ’Bhɛla‑ ‑yile ’ke ‑ya pele‑ ‑a nɛɛ ni dɔɔ: «’Ŋ nɛɛ, ’e gbe ‑le ‑gɛ.» ²⁷’Bhɛ blaan, ’ke ‑ya pele‑ yaa ‑klaŋlanɛ ’ɛ ni dɔɔ: «’E nɛɛ ‑le ‑gɛ.» ‑A ’san ’bhɛ yi ’ɛ ma, ’bhɛ ‑klaŋlanɛ ’ɛ Zesu nɛɛ ‑kwan ’elrele, ’bhɛɛ‑ ‑ya ꞊kpaa ‑yaa’ ’fa ‑la mu ’ɛ ba.

Zesu gagbɛya

(Matie 27.45-56; Maki 15.33-41; Luki 23.44-49)

²⁸’Bhɛ blaan, Zesu ’gbu ’a ’yaangole ’bhii‑ ‑za ’ɛ ’kpɛn ’lɛsɔle ‑yaan gban, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ: «‑Yi ’mi ‑lrɔ ‑o ’ŋ dɛ ’zi». ‑E ’bhɛ ꞊pia win ’la ma ’kooko‑ ‑Waanbhaa’ ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi jan ’ɛ ’lɛsɔ‑. ²⁹’Bhɛ klɛle ’tɛ, gbɔ do dulale ‑yaa ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛ ’pale‑ ‑yaa ’ke ‑drɔɔ ’tɔnle‑ do ’le. ‑Srwase’ mu ’ɛ ‑o ‑gblaŋluu’ ‑fɔlu’ ’fɔlu do ꞊wlaa ’bhɛ ‑drɔɔ yue ’tɔnle ’ɛ ba. ’Ke ‑o ’bhɛ ‑gblaŋluu’ ’ɛ ’yrele togɔ do yin ’lii, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’bhɛ ’kpale Zesu ’lii ’ɛ ‑din. ³⁰Zesu ’bhɛ ‑drɔɔ yue ’tɔnle‑ ’ɛ danle ‑a nrɛ ma, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ: «‑Za ’kpɛn ’lɛswa꞊!» ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ‑ya ŋgblo zinale, ’ke ‑a nii‑ ’ɛ gole‑ ‑a ‑yi.

‑Srwase’ mi do Zesu gbaa ’ɛ ꞊pwan ‑a ’siɛn ’yi ’ke ‑di ’le

³¹’Bhɛ yi ’ɛ ’yaa‑ Zuufu mu a Paki ’fɛti ’ɛ ’lɛkpa yi ’ɛ ’le. ’Bhɛɛ‑ Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ waa ‑yaa zi ’bhii‑ mɛɛ mu ’la gbaanle ‑o ‑yrigbɛɛle mu ’ɛ ta, ‑yitrɛ’ yi ’ɛ ’bhɔ ’mu ma ‑yrigbɛɛle mu ’ɛ ta. ‑Amasrɔyi, ’bhɛ ’taalɛɛyi ‑yitrɛ’ yi ’ɛ ’yaa‑ ‑yitrɛ’ yi ‑gbɛnɛ ’le. ’Bhɛla ‑zayile ‑yrekpaa’ do ’la ’yaa‑ ‑a ‑lɛɛ bhe, Zuufu mu a *’sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑ja ’tɛnlɛ‑ Pilati ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑sromabwa ’bhɛ ni dɔɔ ’bhɛ ’a ’to ’bhɛɛ‑ ‑o ge mɛɛ ’la zan mu gbaanle ‑yaa ‑yrigbɛɛle mu ’ɛ ta ’mu gaan mu ’ɛ ’ciɛn, ’kooko‑ ’mu ga blaale, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu ‑gbaa mu ’ɛ go ‑yrigbɛɛle mu ’ɛ ta. ³²’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑srwase’ mu ’ɛ ‑o nule‑, ’bhɛɛ‑ ‑o mɛɛ plɛ ’la ’pegee Zesu ‑gbaanna ’eke‑ zi ‑yrigbɛɛle mu ’ɛ ta, ‑o ’bhɛ do gaan mu ’ɛ ’ciɛnna‑, ’bhɛɛ‑ ‑wa plɛ mi ’ɛ ’bhɛ gaan mu ’ɛ ’ciɛnna‑ ’ezin‑. ³³‑O bhɔle Zesu ta, ’ke ‑wa yele‑ ’bhii‑ ‑e ‑gaa gban; ’bhɛla‑ ‑zayile waa gaan mu ’ɛ ’ciɛnlɛ‑. ³⁴’Duŋ‑ ‑srwase’ mu ’ɛ do Zesu gbaa ’ɛ ꞊pwan ‑a ’siɛn ’yi ’ke ‑dibhɛ’ do ’le. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑yi ’pegee yiɛn ’pwɛle ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ blaale‑. ³⁵Mɛɛ ’la zan ‑o ‑za mu ’lɛɛ‑ klɛgbɛya ’ɛ ’yikla zii’ ’ka ’kɔɔ, ‑yoo klɛyrɛ ꞊ya kpataakpa. ’Bhɛɛ‑ ‑yoo ‑jan ’la ’wo zii’ bhe ’bhɛ ‑o ’ke wlan ’le. ‑A ’gbu ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ‑yaa’ ’srɛya‑ klɛle ’ɛ ’bhɛ ‑o ’ke wlan kpataakpa ’le. ‑E ’bhɛ ‑za mu ’ɛ klɛgbɛya ’ɛ ꞊pia, ’kooko‑ ’ka mu ’ka kpa ‑yaa’ ’srɛya‑ klɛle ’ɛ ’yi ’ezin‑. ³⁶Wlan ’ɛ ni, bhɛ ‑za mu ’lɛɛ‑ ꞊kla, ’kooko‑ ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi ‑jangɔ’ do ’lɛɛ‑ ’bhɛ ’lɛsɔ‑; ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’yaa‑ dɔɔ: «Waa nu ‑a bhɛlɛ’ mu ’ɛ do ’kpɔ ’ciɛnlɛ‑.»³⁷’Bhɛɛ‑ ‑a pele ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ gɔn do zi ’ezin‑ dɔɔ: «‑O mɛɛ ’la zan ‑pwan ‑a ’siɛn ’yi, ‑o nu ‑o ‑yrɛkpalɛ ’bhɛ zan ta.»

Zesu gbaa binyrɛ

(Matie 27.57-61; Maki 15.42-47; Luki 23.50-56)

³⁸’Bhɛ blaan, Zozɛfu ’la ’yaa‑ da Arimate ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛ ꞊nwa ‑sromabɔlɛ Pilati ni dɔɔ ’bhɛ ’a ’to ’bhɛɛ‑ ‑e Zesu gbaa ’ɛ go ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta. ’Yee‑ Zozɛfu ’duŋ‑ ‑yaa ’ke Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ do ’le gaanyi’, ‑amasrɔyi ‑e ‑yaa ‑gblaan Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ’yrɛ ’lɛɛ. Pilati ‑dwa ’bhɛ ꞊la. ‑Ayile ’ke ’yee‑ Zozɛfu ’nule Zesu gbaa ’ɛ ’silɛ‑, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ ’kɛle‑. ³⁹’Bhɛɛ‑ Nikodɛmu ’la ꞊nwa Zesu ba ’elwale ‑sɔ ‑bi do zi, ’bhɛ ꞊nwa ’ezin‑ ’kpalɛ‑ Zozɛfu ba. ’Bhɛ ꞊nwa ’ke ’kilo mia do bhɛ vu ‑lasiklɔɔ ‑gblɛn ’nrale‑ plɛ ‑yizaale ’le ’eke‑ ba: miri ’pegee aloɛsi. ⁴⁰‑O mɛɛ plɛ Zesu gbaa ’ɛ ꞊sia, ’bhɛɛ‑ ‑o sɔgbɛ ’pu ’peŋpeŋ mu ‑yrela ‑a gbaa ’ɛ ma, ’bhɛ ’pegee ‑o ‑yrɔn ‑gblɛn ’nrale‑ ꞊klaa ’a ta, ’bhii‑ Zuufu mu gbaa bin gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ bhe. ⁴¹‑O Zesu ‑gbaanna ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ‑yri gba do ‑yaa ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛɛ‑ mɛɛ bu ‑gluu drɛɛ do ‑yaa ’bhɛ ‑yri gba ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ‑waa mɛɛ gbaa ‑bhɛɛke’ do ’kpɔ binlɛ ‑lido’ ’bhɛ ’yi. ⁴²’Bhɛ yi ’ɛ ’yaa‑ Zuufu mu a Paki ’fɛti ’ɛ ’lɛkpa yi ’la ’le bhe, ’bhɛɛ‑ ‑o mɛɛ bu ‑gluu ’la ꞊ya, ’bhɛ ’yaa‑ Zesu gbaanle ‑yaa ‑yrigbɛɛle ’la ta yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’bhɛ ‑din. ’Bhɛɛ‑ ’yee‑ Zozɛfu ’pegee Nikodɛmu Zesu gbaa ’ɛ ꞊bian ’bhɛ bu ‑gluu ’ɛ ’yi blaale‑.

Zesu Krisi ‑bwela gale ba

(Matie 28.1-8; Maki 16.1-8; Luki 24.1-12)

¹’Kaŋgɔplɛ ’ɛ ma zrwan ’tutu ’ɛ zi, yrɛma ‑yaa ’buŋbuŋ ’waati ’la ba ‑li, ’ke Magidala ‑wa la Mari ’e ’wlɛnle‑, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ Zesu bu ’ɛ ta. ‑O bu ‑gluu ’ɛ ’liitaan‑ vlɛ ‑kpuŋ ’la ’le, ‑e ’bhɛ gole ꞊ya bu ‑gluu ’ɛ ’lii. ²’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’kee‑ blasanle, ’kee‑ gele‑ ’tɛnlɛ‑ Simɔ Piɛri ’pegee Zesu a ‑klaŋlanɛ ’la ‑za ‑yaa sɔ ’yee‑ Zesu ’gbu ni ’bhɛ mu ma, ’bhɛɛ‑ ‑e pe ‑o ni dɔɔ: «‑O Mɛɛzan gbaa ’ɛ ‑gwa ‑a bu ‑gluu ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑wa ‑kpaa yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’waa ’bhɛ yrɛ ’ɛ dɔ.»

³’Bhɛ yrɛ do ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, Simɔ Piɛri ’pegee Zesu a ‑klaŋlanɛ ’bhɛɛke do ’ɛ ‑o ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male‑, ’ke ‑o ’pwɛle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ bu ‑gluu ’ɛ ta. ⁴‑O mɛɛ plɛ ‑yaa blasan‑ ’zi ’eke‑ zi; ’duŋ‑ Zesu a ‑klaŋlanɛ ‑bhɛɛke’ do ’ɛ ’bhɛ blasaan‑ blaale‑ ’ke ’bhɛ kan Piɛri ta. ’Bhɛla ‑zayile ’bhɛ ꞊wlaa bu ’ɛ ta Piɛri ’lɛɛ. ⁵‑E ‑kulaa’, ’ke ‑ya ‑yrɛkpale bu ‑gluu ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ Zesu gbaa ’ɛ ma sɔgbɛ ’pu ’peŋpeŋ mu ’ɛ ’kpaale‑ ’yele‑ ’trɛ ma. ’Duŋ‑ ’yee‑ ’gbu ’laa wlalɛ bu ‑gluu ’ɛ zi. ⁶’Bhɛ blaan ’waati sa ’kanle‑, ’ke Simɔ Piɛri ’nule; ’ke ’bhɛ ’wlale bu ‑gluu ’ɛ zi. ’Bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ sɔgbɛ ’pu ’peŋpeŋ mu ’ɛ klaale yele‑ ’trɛ ma. ⁷’Bhɛɛ‑ ‑o sɔ ’la ’yrela‑ Zesu ŋgblo ma Piɛri ’bhɛ ꞊ya ’ezin‑; ’bhɛ sɔ ’ɛ ’bhɛ ’laa ‑yaa sɔgbɛ ‑vin ’ɛ ba, ’duŋ‑ ’bhɛ gbɛkpale ‑yaa ’eke‑ ’yi ’edaŋma. ⁸’Bhɛ ’yi ’tɛ, Zesu a ‑klaŋlanɛ ’la ꞊bhwa ’elwale bu ’ɛ ta, ’ke ’bhɛ ’wlale bu ‑gluu ’ɛ zi ’tɛ. ’Bhɛ Zesu ma sɔgbɛ mu ’ɛ ’klaale‑ ’la ꞊ya ’bhɛ ꞊nɔɔ, ’ke ’bhɛ ’e ’kpale ‑a ‑yi ’bhii‑ ‑e ‑bwela kpataakpa gale ba. ⁹‑Amasrɔyi, ‑jan ’la yɔɔndɛle ‑yaa ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’yi dɔɔ ‑a ‑lɛdulale ‑yaa dɔɔ Zesu nu bwelɛ gale ba, ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ waa ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’yimalɛ ‑li ‑bi. ¹⁰’Bhɛ blaan, ’ke ’yee‑ Zesu a ‑klaŋlanɛ plɛ ’ɛ ‑o nule‑ ‑o ‑zanta’ ‑o ba ‑lɛ ma.

Zesu ’pwɛla‑ Magidala Mari ba

(Matie 28.9-10; Maki 16.9-11)

¹¹’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’bhɛ ’waati ’ɛ ba, Mari dulale ‑yaa ’pɛɛlii‑ Zesu bu ’ɛ ‑din, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ wisi. ‑E ‑yaa wisi zii’ bhla ’la ba, ’ke ‑ya makulale, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ bu ‑gluu ’ɛ ’yiglinle. ¹²’Bhɛ ꞊nɔɔ bhe, ’kee‑ ‑mlɛkɛ’ plɛ yaale yele‑ Zesu gbaa ’ɛ ’kpaale‑ ‑yaa yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’bhɛ ꞊nɔɔ. Dunɛ‑ ’pu ’peŋpeŋ mu ‑yaa ’mu ta, ’bhɛɛ‑ ‑a do yaale ‑yaa Zesu ŋgblo ’ɛ ’kpaale‑ ‑yaa yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’bhɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ‑a ‑vindo’ ’ɛ ’yaa‑ Zesu gaan mu ’ɛ ’kpaayrɛ‑ ’ɛ ꞊nɔɔ. ¹³’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑mlɛkɛ’ mu ’ɛ ‑o ’yee‑ Mari ’lrɔkpale dɔɔ: «’Ee le! ‑Mɛle ‑kla ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ wisi’ zii’ ɛɛ?» Mari ’a ’lɛkwan‑ ‑o ni dɔɔ: «‑Woo ’ŋ Zaan gbaa ’ɛ ꞊sia, ’bhɛɛ‑ ‑wa ‑kpaa yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’naa ’bhɛ dɔ.»

¹⁴‑E yanle ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele, ‑ya ‑yrɛkpale ‑a ‑zanta’, ’kee‑ Zesu dulale yele‑, ’duŋ‑ yaa ’yaangolɛ ’bhii‑ Zesu ‑le ‑yaa ’kɛle‑. ¹⁵’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele ’a ni dɔɔ: «’Ee Le, ‑mɛle ‑kla ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ wisi’ zii’ ɛɛ? ’Yoo‑ ‑dela ‑glin ’zi ɛɛ?» ’Yee‑ Mari ’kpee ma ‑yri gbazan ’ɛ ’bhɛ ‑le ‑yaa ’kɛle‑, ’bhɛla‑ ‑zayile ‑ya ꞊pia ‑a ni dɔɔ: «’Ŋ ’yoo‑ Zesu gbaa ’ɛ ’bhɛɛ‑ ‑glin ’zi. ’Ke ’bhi ‑le ’a ꞊sia, ‑a pe ’ŋ ni, ’bhɛɛ‑ ’ya ꞊kpaa yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ge ‑a ’silɛ‑.» ¹⁶’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele ‑a ni dɔɔ: «Mari!» Mari ’e ’yrɛkpale ‑a ‑zanta’, ’ke ‑ya pele‑ Ebre wli ’ɛ ’yi dɔɔ: «Rabuni!» (’Bhɛ ’yi ‑le dɔɔ: «’O Daan mi.») ¹⁷Zesu pe a ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Yaa ’yanlɛ‑ ’ŋ ma, ‑amasrɔyi ’naa gelɛ ‑li laanima ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ba. ’Bhi ’duŋ‑ ge ‑a pe ’ŋ nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ni dɔɔ ’ŋ ge ’zi laanima ’ŋ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’la ‑yoo ’ka Dɛ ’le ’ezin‑ bhe ’bhɛ ba; ’bhɛ ’pegee ’mi ’a ‑Waanbhaa’ ’la ‑yoo ’kaa‑ ‑Waanbhaa’ ’le ’ezin‑ bhe ’bhɛ ba.» ¹⁸’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Magidala ‑wa la Mari gele‑ ‑a pelɛ Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ni dɔɔ: «’Ee! ’Ŋ Mɛɛzan ꞊ya!» ’Bhɛɛ‑ Zesu ‑jan ’la ꞊woa ‑a ni, ‑e ’bhɛ ’yigɔɔnna ‑o ni.

Zesu ’pwɛla‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ba

(Matie 28.16-20; Maki 16.14-18; Luki 24.36-49)

¹⁹’Bhɛ ’kaŋgɔplɛ do ’ɛ ma yroma ’ɛ zi, Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑woo ‑lɛkpaa ’eke‑ ta ’fɛ do ‑la, ’bhɛɛ‑ ‑o ’bhɛ ’fɛ ’ɛ bhɛ ꞊bwa ‑o ta; ‑amasrɔyi ‑o ‑yaa ‑gblaan ’zi Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ’lɛɛ. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’nule, ’kee‑ dulale ‑o pleŋ‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «Bhaa ‑Waanbhaa’ yilabla ’na ’ka ni!»

²⁰‑E yanle ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele ‑o ni, ’ke ‑ya ’kɔɔlaalii mu ’ɛ ’pegee ‑a ’siɛn ’yi ’ɛ zrɔnle‑ ‑o ni. ‑Ayile, ’ke ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ zrukpaale ’egbɛnɛle ‑o Mɛɛzan ’yelawoa bhe ’bhɛ ‑zayi’. ²¹Zesu ’a ’pe gbɛ drɛɛwoa‑ ‑o ni dɔɔ: «Bhaa ‑Waanbhaa’ yilabla ’na ’ka ni! ’Ŋ Dɛ ’mi ’winbwa‑ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’mi ‑o ’ka mu winbɔ ’zi ’ezin‑ ’bhɛ ‑la gbɛɛn‑.»

²²‑E yanle ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele, ’ke ‑ya ‑lii ‑ploo ’pɛɛnle ‑o ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «‑Ka Lii ’Weŋ ’ɛ ’srɔɔwo! ²³’Ke ’ka mɛɛ ’la zan mu a ‑za ’yɔɔ‑ mu ‑sroma ‑yaan, ‑Waanbhaa’ nu ’bhɛ zan mu a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma ‑sroma ’yanlɛ‑; ’duŋ‑ ’ke ’ka ’laa dɔlɛ ‑a ‑la ’ke ’ka mɛɛ ’la zan mu a ‑za ’yɔɔ‑ mu ‑sroma yan, ‑Waanbhaa’ laa nu ’bhɛ zan mu ’ɛ ‑waa’ ‑za ’yɔɔ‑ ‑sroma ’yanlɛ‑ ’ezin‑.»

Zesu ’pegee Toma

²⁴’Duŋ‑, Zesu ’pwɛla‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ba ’waati ’la ba, ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ vu ta plɛ ’ɛ, ‑o ba mɛɛ do ’la ’ke ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Toma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’bhɛ ’tɔkpaa‑ ‹Yonɛ‑›, ’bhɛ ’laa ‑yaa ‑o ba ’bhɛ ’waati ’ɛ ba. ²⁵’Bhɛla‑ ‑zayile, ‑klaŋlanɛ ‑vin mu ’ɛ ‑wa ꞊pia ‑a ni dɔɔ: «’O mɔɔ Mɛɛzan ’ɛ ꞊ya.» ’Duŋ‑ Toma ’a zikpaa‑ ‑o ni dɔɔ: «’Ke ’naa ’pɔnli mu ’ɛ blaan bhɛkpɔɔ mu ’ɛ ’yelɛ‑ ‑a ’kɔɔlaalii mu ’ɛ ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’ke ’naa ’ŋ gbɛnɛbhɛ do wlalɛ ’bhɛ ’pɔnli mu ’ɛ blaan bhɛkpɔɔ mu ’ɛ ’lii ’pe, ’bhɛ ’pegee ’ke ’naa ’ŋ gbɛ ’kpalɛ‑ ‑a ’siɛn ’yi ‑dibhɛ’ blaan kpɔɔ ’ɛ ’lii ’pe, ’naa nu ’ŋ ’kpalɛ‑ ’ka ’wojan‑ ’ɛ ’yi.»

²⁶‑Gbɛɛyi’ do ’kanle‑ blaan, Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’klale‑ ‑yaa ’eke‑ ba ’ezin‑ ’fɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’gborobhɛ ’ɛ bɔle ‑yaa ‑o ta. ’Bhɛɛ‑ Toma ‑yaa ‑o ba ’taalɛɛyi. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke Zesu ’pwɛle ‑a ‑yi, ’kee‑ dulale ‑o pleŋ‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «Bhaa ‑Waanbhaa’ ‑yaa’ yilabla ’ɛ ’na ’ka ni!»

²⁷’Bhɛ blaan, ’ke ‑ya pele‑ Toma ni dɔɔ: «Nu ’e gbɛ ‑nɛbhɛ’ ’ɛ ꞊zwan ’ŋ ’kɔɔlaalii mu ’ɛ ꞊nɔɔ ‑gɛ, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑glin doo; ’bhɛɛ‑ ’e gbɛ ’kpa ’ŋ ’siɛn ’yi yrɛ ’lɛɛ‑ ꞊nɔɔ gɛ doo. ’Yaa ’e ’kpee klɛlɛ plɛ ’mi ma, ’duŋ‑ ’e ’kpa ’mi ’yi!»

²⁸’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Toma ’a ’lɛkunle ‑a ni dɔɔ: «’Ee! ’Mi ‑le ’ŋ Zan ’pegee ’an ‑Waanbhaa’ ’le!»

²⁹’Bhɛ ’yi, ’ke Zesu ’a zikpale ’a ni dɔɔ: «’E ’mi ’yelawoa, ’bhɛla‑ ‑yile ’yee ꞊kpaa ’mi ’yi ɛɛ? ’Duŋ‑ mɛɛ ’la zan mu laa ’ŋ ’yelɛ‑, ’bhɛɛ‑ ‑woo kpa ’ŋ ’yi bhe, ’bhɛ zan mu a pɛ ‑yinra’!»

Zaan ’yee‑ ‑Jan ’Nrale‑ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ yɔɔndia‑ win ’la ma

³⁰Zesu ’sɔle‑ maza ‑bebe ’bhɛɛke mu ꞊kla ’ezin‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’yrɛ ma, ’duŋ‑ ’waa ’mu ’kpɛn ’yigɔɔnlɛ ’yee‑ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’yi. ³¹’Duŋ‑ ‑o ‑za mu ’lɛɛ‑ yɔɔndia‑, ’kooko‑ ’ka ’ka kpa ‑a ‑yi ’bhii‑ Zesu ‑le ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi ’ɛ ’le, ’bhɛ ’pegee ’ka ’ka kpa ‑a ‑yi ’bhii‑ ’yele‑ ’ke *‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ’le. ’Bhɛɛ‑ ’kooko‑ ’ke ’ka ’ka꞊kpaa ‑a ’yi, bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma, ’ka ’bhɛ ’srɔɔwo‑ ‑a ’tɔ ’ɛ ‑srɔyi’.

Zesu ’pwɛla‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ ’srwaplɛ‑ ba

¹’Bhɛ blaan ’waati sa, ’ke Zesu ’pwɛle ’ezin‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ba Tiberiadi ‑draa ’ɛ bhoŋla. ‑E ‑pwɛla ‑o ba gɔnɛ‑ ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑: ²Simɔ Piɛri ’pegee Toma (‑o ‑yaa ’bhɛ sii ‑Nɛ Yonɛ‑), ’bhɛɛ‑ Natanaɛli (’bhɛ ’yaa‑ da Kana ‑wa ’ɛ ta, Galile ’klɛɛn ’ɛ ’yi) ’bhɛɛ‑ Zebede gbe plɛ ’ɛ ’bhɛ ’pegee Zesu a ‑klaŋlanɛ ’bhɛɛke plɛ, ‑o ’kpɛn ’klale‑ ‑yaa ’eke‑ ba. ³Simɔ Piɛri pe ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ gele‑ kaa dɛyrɛ‑ nɔɔ‑.» ’Bhɛɛ‑ Zesu a ‑klaŋlanɛ ‑vin mu ’ɛ pe a ni dɔɔ: «’O mɔɔ nu gelɛ ’ezin‑ ’e zi.» ‑O ‑ja ’bhɛɛ‑ ’yi ’tɛ, ’ke ‑o ’sanle ‑yitakoŋ ’ɛ ’yi. ’Duŋ‑ waa kaa do ’kpɔ dɛlɛ ’bhɛ ‑bi ’ɛ zi. ⁴Yrɛma ’kanle‑ ‑saan bhla ’la ba, ’ke Zesu ’pwɛle ‑a ‑yi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ dulale ‑draa ’ɛ bhoŋla. ’Duŋ‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ waa ’yaangolɛ ’bhii‑ ’yele‑ ‑yaa ’kɛle‑. ⁵’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele ‑o ni dɔɔ: «‑Nɛ ‑zwannɛ mu, ’ka kaa ꞊kwan ɛɛ?» ‑O ’bhɛ zikpaa ‑a ni dɔɔ: «’Ɔn ɔn, ’waa pɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’kunlɛ‑.» ⁶’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’a ’pele ‑o ni dɔɔ: «‑Ka yrɔ ’ɛ bɔ ‑yitakoŋ ’ɛ gbɛ ‑yiɛ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ka nu kaa mu ’kunlɛ‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ.» ‑O ’bhɛ bɔle ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ’tɛ, ’ke ’bhɛ kaa ‑bebe ’kunle, ‑asiikɔɔ ‑a gbiŋ ’ɛ ’kɔɔ, waa ‑yaa ’sɔle ‑a ‑glaanle’ ‑yi ’ɛ ba. ⁷’Bhɛ ’yi ’tɛ, Zesu a ‑klaŋlanɛ ’la ‑za ‑yaa sɔ ’yee‑ Zesu ’gbu ni, ’bhɛ pe Piɛri ni dɔɔ: «Mɛɛzan ‑le ’kɛle‑!» Piɛri ’a ’male‑ ’kaa Mɛɛzan ‑le ’kɛle‑, ’kee‑ yaa dunɛ mu ’ɛ ’klale ‑a ta, ‑amasrɔyi ‑e ‑yaa kaa dɛ zii’ bhla ’la ba, ‑a tafleŋ‑ ‑le ‑yaa. ’Bhɛɛ‑ ’kee‑ bɔle‑ ‑yi ’ɛ ba, ’kee‑ gele‑ Zesu ba ‑yrɛ ta. ⁸Zesu a ‑klaŋlanɛ ‑vin mu ’ɛ ‑nwa ‑yi ’ɛ bhoŋla ‑yitakoŋ ’ɛ ’yi. ’Bhɛɛ‑ ‑o yrɔ ’ɛ ‑glaanna, ‑a ’pale‑ ‑yaa ’ke kaa mu ’ɛ ’le. ‑Amasrɔyi ‑o pleŋgole laa ‑yaa ‑draa ’ɛ bhoŋla ’ɛ ma mɛtrɛ ‑kɛmɛ do yɛkɛ‑ ’yi. ⁹‑O bhɔle ’trɛ ma, ’ke ‑o ’tɛ do ‑lɛkunle yele‑, ’bhɛɛ‑ kaa ’pegee ’bluu ’yaa‑ ’bhɛ ’tɛ ’ɛ ta. ¹⁰Zesu pe ‑o ni dɔɔ: «’Ka kaa mu ’la ꞊kwan bhe, ‑ka nu ’a ’ke ’le ‑gɛ.»

¹¹’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Simɔ Piɛri ’sanle ‑yitakoŋ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ yrɔ ’ɛ ‑glaanle’ ’trɛ ma, ‑a ’pale‑ ‑yaa ’ke kaa ‑gbɛnɛ ‑gbɛnɛ mu ’le: ‑o ‑yaa kaa bhɛ ‑kɛmɛ do ’ke ’kaa bhɛ mia plɛ bhɛ vu ta yaga (153). ’Ali‑ ’woo‑ kaa mu ’ɛ ‑o ‑bebeya ’ɛ ma, kaadɛ yrɔ ’ɛ yaa ’peedɛlɛ. ¹²Zesu pe ‑o ni dɔɔ: «‑Ka nu pɛbhle.» ’Duŋ‑ ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ do ’kpɔ ’laa ‑yaa sɔ ‑a ‑lrɔkpale dɔɔ: «‑Dele ’e ’le ɛɛ?» ‑Amasrɔyi ‑o ’gbu ’yaa‑ ’yaango‑ ’bhii‑ Mɛɛzan ‑le ’kɛle‑. ¹³‑Ayile, ’ke Zesu ’e ’mabɛɛnle ‑o ‑din, ’kee‑ ’bluu ’ɛ ’sile, ’kee‑ ’bhɛ ’yiciɛnle ‑o ma. ’Bhɛɛ‑ ’kee‑ ’kaa ‑yiciɛnle ’ezin‑ ‑o ma.

¹⁴‑A ’san Zesu bwe gale ba, ‑a ’pwɛ gbɛ ‑glɔɔn yaga mi ‑le ‑yaa ’bhɛ ’le bhe ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ba.

Zesu ‑o Piɛri ’lrɔkpa zii’

¹⁵‑O yanle pɛbhlelele, ’ke Zesu Simɔ Piɛri ’lrɔkpale dɔɔ: «Zaan gbe Simɔ, ’ŋ ‑za sɔ ’e ni ’ke ’bhɛ kan ’ŋ ‑za sɔ mɛɛ mu ’lɛɛ‑ ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’bhɛ ta ɛɛ?» ’Yee‑ Simɔ ’bhɛ zikpaa Zesu ni dɔɔ: «‑Aani’ Mɛɛzan, ’e ’gbu ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ’e ‑za sɔ ’ŋ ni.» ’Bhɛɛ‑ Zesu pe ‑a ni dɔɔ: «’An ‑bhlaa gwlɛn bhlonɛ‑ mu ’ɛ ’lɛbɔ‑.» ¹⁶’Bhɛ blaan, ’ke Zesu ’a ’lrɔkpa gbɛ plɛ mi wole‑ ’ezin‑ dɔɔ: «Zaan gbe Simɔ, ’ŋ ‑za sɔ ’e ni ɛɛ?» Piɛri ‑a ’lɛkwan ‑a ni ’ezin‑ dɔɔ: «‑Aani’ Mɛɛzan, ’e ’gbu ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ’e ‑za sɔ ’ŋ ni.» ’Bhɛɛ‑ Zesu pe ‑a ni dɔɔ: «Klɛ ’an ‑bhlaa mu ’ɛ tagbin mi ’le.»

¹⁷’Bhɛ blaan ’ezin‑, ’kee‑ Piɛri ’lrɔkpa gbɛ yaga mi wole‑ dɔɔ: «Zaan gbe Simɔ, ’ŋ ‑za sɔ ’e ni ɛɛ?»

’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Piɛri ’a wlɛyisriwole, ‑amasrɔyi Zesu ’a ’lrɔkpaa gaan yaga dɔɔ: «’Ŋ ‑za sɔ ’e ni ɛɛ?» ‑Ayile ’ke ‑ya pele‑ Zesu ni dɔɔ: «Mɛɛzan, ’e ‑za ’kpɛnsee dɔ, ’e ’gbu ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ’e ‑za sɔ ’ŋ ni!» ’Bhɛɛ‑ Zesu pe ‑a ni ’bhɛɛ‑ ’yi ’tɛ dɔɔ: «’An ‑bhlaa mu ’ɛ ‑o ’lɛbɔ‑. ¹⁸’Mi pe ’e ni ’ŋ ’sɔwɛɛ ma dɔɔ ’e ’yaa‑ ’waati ’la ba ‑zwannɛ ’le, ’e ’yaa‑ dunɛ‑ kla ’e ’gbu ta, ’bhɛɛ‑ ’e ’sɛntru dɔ ’e ’gbu ’saanla, ’bhɛɛ‑ ’ke gele ‑yaa sɔ ’e ni yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ’e ’yaa‑ ge ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ. ’Duŋ‑ ’kee ’krɔyawoa ’waati ’la ba, ’e nu ’e gbɛ ’trolɛ‑ mɛɛ ‑bhɛɛke’ ‑la ba, ’bhɛ nu dunɛ‑ ’klalɛ‑ ’e ta, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ nu ’sɛntru dɔlɛ ’e ’saanla꞊. ’Yaa‑ zi ’bhii‑ ‑e ge yrɛ ’la ꞊nɔɔ ’bhɛ nu gelɛ ’e ’le ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ.»

¹⁹Piɛri ‑yaa nu galɛ gagbɛya ’la ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ‑, Zesu ’bhɛɛ‑ ‑zrɔnna ‑a ni ‑gɔɔn ’yi jan ’la bhe ’bhɛɛ‑ wolele. ’Bhɛ blaan, ’ke Zesu ’a pele Piɛri ni dɔɔ: «Dɔ ’ŋ zi!»

Zesu ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ ’la ‑za ‑yaa sɔ ‑a ni

²⁰Piɛri ’e ’yrɛkpale ‑a ‑zanta’, ’kee Zesu a ‑klaŋlanɛ ’la ‑za ‑yaa sɔ Zesu ’gbu ni ’bhɛ ’yele ’ke ’bhɛ ‑o zan ‑o zi. ’Bhɛ ‑klaŋlanɛ ’ɛ ’bhɛ ‑le ’bhɛ makulaa Zesu ba ‑yrɛ ta pɛbhle ’waati ’ɛ ba ‑bi do zi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑le Zesu ’lrɔkpaa‑ dɔɔ: «Mɛɛzan, ‑de ’gbu ‑le nu ‑dawli’ ’kpalɛ‑ ’e gbɛ ta ɛɛ?» ²¹Piɛri ’bhɛ ‑klaŋlanɛ ’ɛ ’yele‑ ’kee‑ Zesu ’lrɔkpale dɔɔ: «’Bhɛɛ‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ ’lɛɛ, Mɛɛzan, ‑mɛ pɛ za ‑le nu klɛlɛ ’bhɛ ni ɛɛ?»

²²’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zesu ’bhɛ zikpale ‑a ni dɔɔ: «’Ke ’mi ‑a zi ’bhii‑ ‑e bo ‑a ‑yrɛ ma, ’sani‑ ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ’ŋ ’nu ’yi ’ɛ ma, ’yaa‑ ‑mɛ pɛ za ‑le ’bhɛ ’yi ɛɛ? ’Bhi, ’bhi dɔ ’ŋ zi drɔŋ!»

²³‑O ’bhɛɛ‑ ‑jan ’ɛ ’wole‑ ’ɛ ꞊zian ‑o nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ’pleŋ‑ dɔɔ ’bhɛ ‑klaŋlanɛ ’ɛ ’bhɛ ’laa ‑yaa nu galɛ. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Zesu ’laa ’pelɛ‑ Piɛri ni dɔɔ: «Yaa nu galɛ». ‑Ya ꞊pia ‑a ni dɔɔ: «’Ke ’mi ‑a zi ’bhii‑ ‑e bo ‑a ‑yrɛ ma, ’sani‑ ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ’ŋ nu ’yi ’ɛ ma, ’yaa‑ ‑mɛ pɛ za ‑le ’bhɛ ’yi ɛɛ?»

²⁴’Bhɛ ‑klaŋlanɛ do ’kpɔ ’ɛ ’bhɛ ‑le ’srɛya‑ klɛ ’zi ‑za mu ’lɛɛ‑ ba zayi’. ’Yele‑ ‑za mu ’lɛɛ‑ yɔɔndia‑ ’ezin‑. ’Bhɛɛ‑ ’o mɔɔ ’gbu ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ‑yaa’ ’srɛya‑ klɛle ’ɛ ‑yoo ’ke wlan ’le.

‑Jan ’lɛyanyrɛ

²⁵Zesu ‑za ’bhɛɛke ‑bebe ꞊kla. ’Kee ’kpa bi ‑woo ’kpɛn yɔɔndɛ do do, ’mi ’kpee ma, ’bhɛ ’sɛwɛ mu ’ɛ ‑waa ‑yaa nu ’sɔlɛ‑ ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi.