EBRE MU

EBRE MU A ’LƐTRƐ

Ebre mu a ’lɛtrɛ ’ɛ ŋgblo

Mɛɛ ’la zan ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ꞊dia yaa ’gbu ’tɔ ’ɛ ’kanlɛ‑ mɛɛ ni. ’Duŋ‑ ’yee‑ ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ zan ‑o mɛɛ ’la ’le ’bhɛ zan Grɛki wli ’gbu ’ɛ dɔ ’elrele, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ dɔ kplankplan, ’bhɛ ’pegee ‑e Zuufu mu a ’toŋ mu ’ɛ dɔ ’ezin‑ kplankplan ’gbu. Mɛɛ ’ke mu pe dɔɔ Pɔlu ‑le ’a zan ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ‑bhɛɛke’ ’lɛdo‑ pe dɔɔ Apolɔsi ‑le ’a zan ’ɛ ’le (Klɛza 18.24-28, 1 Korɛnti 3.5-9; 4.1-2). Mɛɛ ’la zan ’yee‑ ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ꞊dia, ‑ya ꞊dia win ’la ma, ’bhɛ ‑le dɔɔ ’ke ‑ya pe ‑o ‑yaa ‑yrɛnkpa’ zii’ Zuufu mu ’la ꞊wlaa Zesu Krisi ’yi ’mu ni dɔɔ ’mu dɔ ’eglɔɔle ’mu a ’kpaleya ’ɛ ’yi. ‑Ya ꞊pia ’mu ni ’ke ’mu ‑ploola ’mu ’kpale‑ ma Zesu ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu dɔ gbɛ drɛɛwoa‑ Zuufu mu a ’toŋ mu ’ɛ ’klɔsikunle ma, ’mu ’laa nu ‑trɔn ’srɔɔwolɛ ’bhɛ ma. ‑Amasrɔyi Zesu Krisi mɛɛ goza ‑za ’yi jan ’la ꞊woa ’bhɛ ‑le ’ke wlan ’le.

‑O sɔ ’yee‑ Ebre mu a ’lɛtrɛ ’ɛ ’yiciɛnle ‑lɛ plɛ: ‑A ‑lɛ ꞊lwa mi ’ɛ (Ebre 1.4–10.18) ’bhɛ ’a zrɔn ’bhii‑ Zesu gblaan ‑yiya’ laflɛ’ ’yi ‑mlɛkɛ’ mu ’ɛ ni. ‑A gblaan ‑yiya’ Moizi ’pegee ‑bhoolaya gwe ’ɛ ta ’sraka ’lɛna mu ‑gbɛnɛ mu ’ɛ ni. ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ’yi, Zesu ‑o ’ke ’Sraka ’Lɛna mi gblaan ’le. ‑Yoo ’bhii‑ Mɛlikizedɛki gbɛɛn‑, ’bhɛ ’la ’yaa‑ ’ke ‑bhleŋgbe ’pegee ’sraka ’lɛna mi ’le Abraamu a pɛ ’waati ’ɛ ba bhe. Zesu ’a ’gbu ꞊naa ’ke ’sraka ’le ‑kɔɔa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑o ‑yaa ’sraka mu ’la go ’elwaleta ‑sɔ, ’mu ’laa ‑yaa sɔ mɛɛ a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ taliile.

‑A ‑lɛ plɛ mi ’ɛ ’yi (Ebre 10.19–13.17), ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ zan ’ɛ ‑yoo zruwla ’zi Ebre mu ’ɛ ’kpee dɔɔ ‑woo zrubakpala ‑waa’ ’kpaleya ’ɛ ’yi, ’bhii‑ ’elwaleta mu ’ɛ ’mu ’a ꞊kla gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ bhe.

‑E ‑yaa’ ’lɛtrɛ ’ɛ ’lɛyanyrɛ ’ɛ ꞊kla ’ke mɛɛ mu ’pubɔle ’pegee ’mu ’dumawolele.

‑BHOOLAYA DRƐƐ ’Ɛ GBLAAN ‑YIYA’ ’BHOOLAYA GWE ’Ɛ NI

‑Jan ’ɛ zisanyrɛ

¹’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’elwaleta ‑sɔ, ‑Waanbhaa’ ‑jan ‑kpaa ‑a *‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ’lii, ’bhɛɛ‑ ’mu ‑janwoa ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu ’ɛ ni ‑glɔɔn ‑bebe ’le ’bhɛ ’pegee gbɛ ’ɛ ’kpɛn ‑glɔɔn ma. ²’Duŋ‑ ‑zɔn ’waati mu ’lɛɛ‑ ba, ’woo‑ ’waati mu ’la ‑woo ’ke ’waati boolazi mu ’ɛ ’le, ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu ‑jan ‑kpaa ‑a Gbe ’ɛ ’lii, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’bhɛ ꞊woa ‑kɔɔ’ mu ni. ‑E pɛ ’kpɛn ꞊kla ‑a Gbe ’ɛ ’bhɛɛ‑ gbɛ zi; ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑kpaa pɛ ’kpɛn ’wiiŋ‑. ³‑Waanbhaa’ a ’tɔbhɔleya ’bhile ’ɛ ’kpɛn ‑o ’yela‑ ‑yi, ’bhɛɛ‑ ’yele‑ ‑Waanbhaa’ bhɔɔma kpataakpa ’gbu ’ɛ ’le. ‑Yaa’ ’sɔle‑ ma jan ’ɛ ’bhɛ ‑le ’drunyan ta pɛ mu ’ɛ ’kpɛn kun ’elrele. ‑E yanle bhaaplɛŋ mu a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ golele ‑o ma, ’ke ‑yoo klɛ ’weŋ, ’kee‑ gele‑ yaalɛ laflɛ’ ’yi laanima ‑Waanbhaa’ ’la ’bhɛ a ‑glɔɔya’ ’ɛ ’kpaale‑ ‑o pɛ ’kpɛn ’wiiŋ‑, ’bhɛ ‑din ’tɔbhɔ ma yaayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ.

‑Waanbhaa’ ’tɔ gblaan ꞊naa Zesu Krisi ’ke ’bhɛ kan ‑mlɛkɛ’ mu a pɛ ’ɛ ta

⁴’Bhɛ ’yi ’tɛ, ‑Waanbhaa’ ’a ꞊kla ’bhɛɛ‑ ‑a Gbe ’ɛ ꞊kla ’egblaanle ’ke ’bhɛ ‑yiya’ ‑mlɛkɛ’ mu ’ɛ ni, ’bhɛla‑ ‑yile ’tɔbhɔ ma ’tɔ ’la ’bhɛ gblaan ‑yiya’ ‑mlɛkɛ’ mu a pɛ ’tɔ mu ’ɛ ni, ‑Waanbhaa’ ’bhɛɛ‑ ꞊naa ‑a ni.

⁵Wlan ’ɛ ni, ‑Waanbhaa’ laa pelɛ ‑lido’ ‑mlɛkɛ’ ’kedo‑ ’kpɔ ni dɔɔ:

«’Bhi ‑le ’ke ’ŋ Gbe ’ɛ ’le,

’bhɛɛ‑ ’mi ꞊kla ‑zɔn ’e Dɛ ’le.»

’Bhɛɛ‑ yaa pelɛ ‑mlɛkɛ’ ’kedo‑ ’kpɔ ba za ’yi dɔɔ:

«’Mi nu klɛlɛ ‑a Dɛ ’le,

’Bhɛɛ‑ ’yee‑ nu klɛlɛ ’mi Gbe ’le.»

⁶’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ‑yaa zan ‑a Gbe ’la ’bhɛ ‑o ’ke ‑a ‑nɛ ꞊lwa ’ɛ ’le ’bhɛ ’winbɔlɛ ’waati ’la ba, ‑ya ꞊pia dɔɔ:

«‑Mlɛkɛ’ ’tɔle‑ ‑mlɛkɛ’ ’mu ’kpɛn ’e ’kpɔ zɛn ‑a ‑la, ’bhɛɛ‑ ‑wa gba.»

⁷’Bhɛɛ‑ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ‑jan ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ꞊woa ‑mlɛkɛ’ mu ’ɛ ba zayi’ dɔɔ:

«‑Woo ’ke ‑yaa’ winbɔwo mu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑woo ’ke ‑yaa’ yewonɛ mu ’le,

‑o kan blaale‑ ’bhii‑ ‑ploo ’kangbɛya gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑o yran ’bhii‑ ’tɛ nrɛ mu gbɛɛn‑.»

⁸’Duŋ‑ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’kɛla ꞊woa ‑a Gbe ’ɛ ba zayi’, ’bhɛ ‑le ‑gɛ dɔɔ:

«’Bhi ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ ’le, ’bhɛɛ‑ ’yaa‑ ‑bhleŋgbeya ’ɛ ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ‑titi.

’E ’yaa‑ ‑bhleŋgbeya ’ɛ klɛ ‑lɛdɔɔleya ‑la ma.

⁹‑Za ’lɛdɔɔle ‑le sɔ ’e ni, ’bhɛɛ‑ ‑za ’yɔɔ‑ vɛnsi ’e yin ’lii.

’Bhɛla‑ ‑zayile, ’ee! ‑Waanbhaa’, ’yaa‑ ‑Waanbhaa’ ’ɛ ‑yoo ’e makwan‑,

’bhɛɛ‑ ‑yee’ ꞊kpaa ’edaŋma ‑yaa’ pɛ ’le,

’bhɛɛ‑ ‑yrɔn ’la ’bhɛ ’e zrukpalaa ’egbɛnɛle ‑e ’bhɛ ꞊klaa ’e ’wiiŋ‑.

’E ‑za ꞊swa ‑a ni ’ke ’bhɛ kan ’e ‑vin mu ’ɛ ta.»

¹⁰’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ pe ’ezin‑ ‑a Gbe ’ɛ ba za ’yi dɔɔ:

«’Bhi Mɛɛzan, ’bhi ‑le ’trɛ ꞊kla ’kee‑ san ‑a zisan’ bhla zi ’ɛ ma,

’bhɛɛ‑ ’bhi ‑le laflɛ’ ꞊kla ’e ’gbu ’kɔɔ.

¹¹’Bhɛ pɛ mu ’ɛ ’kpɛn nu ’kanlɛ‑;

’duŋ‑ ’bhi nu bolɛ ’e bogbɛya do ’ɛ ’yi.

’Trɛ ’pegee laflɛ’ nu ‑krɔyawolɛ ’bhii‑ dunɛ‑ do ‑krɔyawo gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑.

¹²’E nu ‑o gbɛkpalɛ ’bhii‑ ‑o dunɛ‑ tralapɛ ’ɛ gbɛkpa ’eke‑ ’yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑.

‑O nu ‑o tabɔɔlɛ ’bhii‑ mɛɛ ’a ta dunɛ‑ mu tabɔɔ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑:

’Duŋ‑ ’bhi nu bolɛ ’e bogbɛya do ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhi ’laa nu ‑krɔyawolɛ ‑titi.»

¹³’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ laa pelɛ‑ ‑lido’ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ’kedo‑ ’kpɔ ni dɔɔ:

«Nu yala‑ ’ŋ ‑din ’tɔbhɔ ma yaayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ‑gɛ,

’sani‑ ’ŋ yan ’e ’sɔɔnnii mu ’ɛ klɛlele ’e gaan ‑la pɛ ’le.»

¹⁴’Bhɛɛ‑ ‑mlɛkɛ’ mu ’ɛ ’kpɛn ’laa ‑o ’ke lii mu ’le bi ɛɛ? ‑Woo ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ a winbɔwo mu ’le, ’ke ‑o yewo ‑a ni. Mɛɛ la zan mu ‑o ’ke go pɛ mu ’le ‑za ’yi, ‑Waanbhaa’ ‑o winbɔ ’bhɛ zan mu ’ɛ ta, ’kooko‑ ‑o ge bhɔ ’bhɛ zan mu ’ɛ ba.

‑Waanbhaa’ a mɛɛ goza ‑gbɛnɛ ‑za ’yi

¹’Bhɛla‑ ‑zayi’, ‑kɔɔ’ wlan ma jan mu ’la ’maa‑ bhe, ‑kɔɔ’ ‑o ’kun ‑kɔɔ’ gbɛ plɛ ’le; ’kooko‑ ‑kɔɔ’ ’laa nu nilɛ, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ wlan ma zi ’ɛ to ‑a nɔɔ‑. ²’Elwaleta ‑sɔ, ‑Waanbhaa’ ‑jan mu ’la ꞊kpaa ‑mlɛkɛ’ mu ’ɛ ‑lii, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ꞊woa ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu ’ɛ ni, ‑o ‑kla ’ke wlan ’le. Mɛɛ ’la zan mu laa ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’klɔsikunlɛ, ’bhɛ ’pegee mɛɛ ’la zan mu ‑o ‑baŋgwa ‑o ‑yi, ’mu ’bhɛɛ‑ wlata ‑yrɛn ’srɔɔwoa‑. ³‑Kɔɔ’ nu ‑bhilɛ’ ‑Waanbhaa’ a mɛɛ ’krowole ’ɛ ’yi ’nale, ’ke ‑kɔɔ’ ‑kɔɔ’ ’yrɛzigblaanna ‑yaa’ mɛɛ gole ‑za ’yi ‑gbɛnɛ ’ɛ ma ɛɛ? Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’gbu ‑le ’bhɛ mɛɛ gole ‑za ’yi ’ɛ jan ꞊lwa ’ɛ ꞊woa; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ blaan, mɛɛ ’la zan mu Mɛɛzan Zesu ’weli‑ ’ɛ ꞊maa, ’mu ’a ‑zrɔnna ’bhii‑ ‑yoo ’ke wlan ’le kpataakpa. ⁴‑Waanbhaa’ ’gbu ’bhɛ pɛ ꞊kpaa ‑waa’ pɛ ’srɛya‑ klɛle ’ɛ ba ’kee‑ mɛɛ ’kpeelɛni maza mu ’pegee ’sɔle‑ maza mu ’kpɛn ‑glɔɔn klɛ gbɛ ’ɛ ’kpɛn ma. ’Bhɛɛ‑ ‑ya ‑zrɔnna ’ezin‑ dɔɔ ‑o wojan mu ’ɛ ‑woo ’ke wlan ’le ’kee‑ Lii ’Weŋ ’ɛ ’bhɛ a ’seŋ mu ’ɛ ’nale ‑o ni ‑a ’gbu zru maza ’ɛ ta.

Bhaaplɛŋ mu go ‑za ’yi Zesu Krisi ‑la ‑srɔyi’

⁵Wlan ’ɛ ni, ’woo‑ ’drunyan drɛɛ ’la ’bhɛ ’nuza‑ pe ’zi bhe, ‑Waanbhaa’ laa ’bhɛ ta ‑kuŋliiya ’ɛ gbɛkpalɛ ‑mlɛkɛ’ mu ’kɔɔ. ⁶Drɔɔn’ ‑a yɔɔndɛle ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ yrɛ do nɔɔ‑ dɔɔ:

«‑Waanbhaa’, mɛɛ ‑o ’ke ‑mɛla ‑le ɛɛ ’bhɛɛ‑ ‑a ‑za dɔ ’e ’kpee ɛɛ?

’Bhɛɛ‑ bhaaplɛŋ gbe ’ɛ ‑yoo ’ke ‑mɛla ‑le ɛɛ? ’Bhɛɛ‑ ’ya ‑gblakun’ ɛɛ?

⁷’Ya mazinaa ‑mlɛkɛ’ mu ꞊la ’waati sa ba,

’bhɛɛ‑ ’e ’tɔbhɔleya ’pegee gblaanya ꞊kpaa ‑a wiiŋ‑ ’bhii‑ ‑bhleŋgbe do gbɛɛn‑.

⁸’Bhɛɛ‑ ’e pɛ mu ’kpɛn ’kpalaa ‑a gaan ‑la.»

’Bhɛɛ‑ ’ke ‑wa ꞊pia dɔɔ ‑Waanbhaa’ pɛ ’kpɛn ’kpalaa ‑a gaan ‑la, ’bhɛ ’yi ’le dɔɔ pɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑o ’ke ‑a ’kpaale‑ laa ‑o ’bhɛ ’wiiŋ‑. ’Duŋ‑ ’waa ’yelɛ‑ ‑li ’bhii‑ ‑a ’kpaale‑ ‑o pɛ ’kpɛn ’wiiŋ‑. ⁹’O ’kɛla ’bhɛ dɔ ’bhɛ ‑le dɔɔ ‑Waanbhaa’ Zesu mazinaa ‑mlɛkɛ’ mu ‑la ’waati sa ba, ’kooko‑ ‑e ga bhaaplɛŋ mu ’kpɛn ni ‑Waanbhaa’ a ‑lileya ’ɛ ma. ‑Ayile ‑zɔn, ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔleya ’pegee gblaanya ‑naa ‑a ni ’bhii‑ ‑bhleŋgbe, ‑e ga ‑yrɛn ’la ꞊bhla mɔkpɛn’ ni ’bhɛ ‑zayi’. ¹⁰Wlan ’gbu ’ɛ ni, ‑Waanbhaa’ ‑kaan mɛɛ ’la zan ba, ’bhɛɛ‑ ‑e ’drunyan ta pɛ ’kpɛn ꞊kla, ’bhɛɛ‑ ‑e ’woo‑ pɛ mu ’ɛ ’kpɛn ꞊kla mɛɛ ’la zan ni, ’bhɛ Zesu ’ɛ; ‑e ‑swa ‑a ni ’bhii‑ ‑e ’bhɛɛ‑ a ’tɔbhɔleya ’ɛ ’lɛpa‑ ’bhɛ ‑yrɛn ’la ꞊bhla ’bhɛ ’le, ’kooko‑ mɛɛ ‑bebe sɔ klɛle‑ ‑Waanbhaa’ ‑nɛ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑o klɛ ‑yaa’ ’tɔbhɔleya ’ɛ baan’ ’le; ‑amasrɔyi Zesu Krisi ‑le ‑o go mi ’le ‑za ’yi.

¹¹’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Zesu ’la mɛɛ mu klɛ ’weŋ ’bhɛɛ‑ ‑yoo go ‑waa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’yi, ’bhɛ ’pegee mɛɛ ’la zan mu ‑o ’weŋ, ‑o ’kpɛn Dɛ ‑o do. ’Bhɛla‑ ‑yile ’bhɛ ’laa ‑o ’ke ‑yrala’ Zesu ma ’ke ‑yoo sii ‑a nɛɛnɛ‑ mu. ¹²Wlan ’ɛ ni, ’yee‑ Zesu ’a ꞊pia ‑Waanbhaa’ ni dɔɔ:

«’E ‑Waanbhaa’, ’yoo‑ ‑Waanbhaa’ ‑la ‑le, ’ŋ nu ’bhɛ ’pelɛ‑ ’ŋ nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ni,

’bhɛɛ‑ ’ŋ nu ’e ’tɔbhɔlɛ ’ke ’srokpalele mɔkpɛn’ ’yrɛ ma ’ke ’o ’kpɛn ’klale‑ ‑o ’eke‑ ba ’waati ’la ba.»

¹³’Bhɛɛ‑ ‑ya ꞊pia ’ezin‑ dɔɔ:

«’Ŋ nu ’ŋ ’yrikpalɛ ‑Waanbhaa’ ‑la ta.»

’Bhɛɛ‑ ‑ya ꞊pia ’ezin‑ dɔɔ:

«‑Waanbhaa’ ‑nɛ mu ’la mu ꞊naa ’ŋ ni ’mi ’pegee ’mu ‑le ’eke‑ ’yi ‑gɛ.»

¹⁴Zesu ‑nɛ mu ’la ‑gwa ‑za ’yi, ’ke ’mu ‑o ’ke bhaaplɛŋ mu ’le bhe, ’bhɛla‑ ‑yile ’yee‑ Zesu ’gbu ꞊kla ’ke bhaaplɛŋ do ’le ’bhii‑ ’mu gbɛɛn‑. ‑E ’bhɛ ꞊kla ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ’kooko‑ ’kee‑ ‑gaa, ‑e sɔ ‑Setran’ ’la ga faŋgan‑ ‑o ’bhɛ ’kɔɔ, ’bhɛ ’siɛle. ¹⁵’Bhɛɛ‑ ’kooko‑ mɛɛ ’la zan mu ‑yaa ‑Setran’ a luya ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑yaa gblaan ga ‑lɛɛ ‑o ‑si ’ɛ ’kpɛn ’yi, ‑e ’bhɛ zan mu ’ɛ go ’bhɛ luya ’ɛ ’yi. ¹⁶Wlan ’gbu ’ɛ ni, Zesu ’laa nulɛ bhɔlɛ ‑mlɛkɛ’ mu ba, ’duŋ‑ ‑e ‑nwa bhɔlɛ Abraamu ’srɛ mu ‑la ba. ¹⁷’Bhɛla‑ ‑yile, ’bhɛ ꞊kla ‑za ’lrele‑ ’le ’ke ‑a ’pwɛle‑ klɛ ‑a nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ’le gbɛ ’ɛ ’kpɛn ma, ’kooko‑ ‑e klɛ ‑waa’ ’sraka ’lɛna mi gblaan ’la ’ke ’bhɛ mɛɛ ‑yrɛnkla’, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’liiwli‑ ‑o do; ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑Waanbhaa’ a ye ’ɛ wo, ’kooko‑ ‑e ‑yaa’ mɛɛ mu ’ɛ waa ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ‑sroma ’yan. ¹⁸’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ’yee‑ ’gbu ‑yrɛnbhlelawoa, ’bhɛ ’pegee ‑Setran’ ’a ’lɛkanlawoa ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ma, ‑e nu ’sɔlɛ‑ bhɔle‑ ‑Setran’ ‑o mɛɛ ’la zan mu ‑lɛkan’ zii’ ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ma ’bhɛ zan mu ’ɛ ba.

Zesu Krisi gblaan ‑yiya’ Izraɛli mu a Moizi ’ɛ ni

¹’Bhɛla‑ ‑zayile, ’ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ‑Waanbhaa’ ’ka mu ’la ’siila‑, ’bhɛɛ‑ ‑e ’ka ꞊kpaa ’edaŋma ‑yaa’ pɛ ’le, ‑ka ’ka ’yrɛkpa Zesu ta doo; ’yele‑ ’ke ‑Waanbhaa’ a winbɔwo mi ’pegee ‑yaa’ *’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’gbu ’la ’o ’kpale‑ ‑o ’bhɛ ’yi ’bhɛɛ‑ ’le; ’bhɛɛ‑ ’o ’yela ba janwo ’zi. ²Wlan ’ɛ ni, ‑Waanbhaa’ ’yee‑ Zesu ꞊kpaa ‑yaa’ ye ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’kaama‑; ’bhɛɛ‑ ‑a blɔɔle ꞊bwa ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ma ’bhii‑ Moizi ’a ꞊kla gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ a ’fɛ ’ɛ ꞊la mu ’ɛ ’kpɛn ’pleŋ‑. ³’Fɛdɔ‑ ’mi ’ɛ, ‑o ’bhɛɛ‑ ‑lɛdɔ’ ‑a ma ’ke ’bhɛ kan ’fɛ ’ɛ ’gbu ta. ’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, Zesu a pɛ ’tɔbhɔleya ’ɛ gblaan ‑yiya’ Moizi a pɛ ’tɔbhɔleya ’ɛ ni. ⁴Wlan ’ɛ ni, bhaaplɛŋ ‑le ’fɛ ’tɔle‑ ’fɛ ’bhɛ dɔ, ’duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ‑le pɛ ’kpɛn dɔ mi ’le. ⁵Moizi ’duŋ‑ zru ꞊bwa do ‑Waanbhaa’ ni ’bhɛ a pɛ mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’pleŋ‑. ‑E ‑yaa’ ’bhɛ a yewonɛ ‑la ‑le, ’kee‑ ’bhɛ a ‑jan mu ’ɛ ’yikla‑ mɛɛ mu ’ɛ ’kɔɔ. ⁶’Duŋ‑, Krisi zru ‑o do ‑Waanbhaa’ ni ’bhii‑ ‑a Gbe, ’bhɛɛ‑ ’yela‑ ’kpaale‑ ‑o pɛ ’kpɛn ’wiiŋ‑ ’bhɛ a ’fɛ ’ɛ ꞊la. ‑Kɔɔ’ mu ‑le ‑yaa’ ’fɛ ‑zeze ’gbu ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ‑kɔɔ’ kpa ‑a ‑yi, ’bhɛ pegee ‑kɔɔ’ ’yrikpale bo a ta ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ‑a ‑lɛyanyrɛ ma.

‑O ‑yitrɛ’ ’la ꞊twa ‑Waanbhaa’ a mɛɛ mu ’ɛ ni

⁷’Bhɛla‑ ‑zayile, ’bhii‑ *Lii ’Weŋ ’ɛ ‑ya pe ’zi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ dɔɔ:

«’Ke ’ka ‑Waanbhaa’ ‑weli’ ’ɛ ꞊maa ‑zɔn,

⁸’ka ’laa ’ka ’trɔn ’yi dɔlɛ ’eglɔɔle ‑a ma,

’bhii‑ ’ka ‑gbɔɔ mu ’a ꞊kla gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’ke ‑o ‑wlɛn ‑Waanbhaa’ ma ‑kpe ’ɛ ta,

’bhɛɛ‑ ‑wa ‑yrɛ ‑glinna.

⁹’Bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’ka ‑gbɔɔ mu ’ɛ ‑o ’mi ‑Waanbhaa’ ‑buŋbwa ’ke ‑o ’mi ‑yrɛglin’.

’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑woo ’ŋ klɛza mu ’ɛ ꞊ya lɛɛ mia plɛ ta.

¹⁰’Bhɛla‑ ‑zayile, ’mi ’ŋ zrupliila ‑o ma,

’bhɛɛ‑ ’ŋ pe dɔɔ: ‹‑O ’kpeelɛdan gbɛya mu ’ɛ ma, ‑o nile ‑o ’waati ’ɛ ’kpɛn ba;

’bhɛɛ‑ waa ’an pɛ zi ’ɛ dɔlɛ ‑lido’.›

¹¹’Bhɛ ’la gbɛ ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ ’ŋ ma, ’ke ’mi ’gbu ’ŋ ’siɛnwole ‑jan ’lɛɛ‑ ta dɔɔ:

’Mi ‑yitrɛ’ yrɛ ’klɛɛn ’la ꞊kpaa ’edaŋma ‑waa’ pɛ ’le, waa nu gelɛ ’bhɛ ꞊nɔɔ ‑titi!»

¹²’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ‑ka ’ka ’yrɛkpa ’ka ’gbu ba ’elrele, ’kooko‑ ’ke ’bhɛ yɛkɛ‑ mɛɛ zru ‑yɔɔ ’laa klɛ ’ka ba, ’ke yaa kpa ‑Waanbhaa’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya ‑zanta’ dɔ ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ male ’ɛ ni. ¹³Drɔɔn’ yi ’oo yi, ’ke ’bhɛ ’seŋ ‑o ’ka ni, ‑ka ’fuudɔ‑ ’eke‑ ta do do, ’kooko‑ ’ka ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ’bhɛ ’trɔn ’yi dɔ ’eglɔɔle, ’bhɛɛ‑ ‑za ’yɔɔ‑ ’bhɛ zan ’ɛ ’yini‑. ¹⁴Wlan ’ɛ ni, ‑kɔɔ’ mu ’pegee Krisi ’wlale‑ ‑o ‑za do ma, ’ke ‑kɔɔ’ ꞊bwa ’eglɔɔle ’kpaleya ’la ‑kɔɔ’ ’a zisaan‑ ’bhɛ ma ’bhɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑kɔɔ’ ’a ’lɛyan‑ ’bhɛ ma. ¹⁵’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ‑a pele ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi dɔɔ:

«’Ke ’ka ‑Waanbhaa’ ‑weli’ ’ɛ ꞊maa ‑zɔn,

’ka ’laa ’ka ’trɔn ’yi dɔlɛ ’eglɔɔle ‑a ma, ’bhii‑ ’ka ‑gbɔɔ mu a ꞊kla gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’ke ‑o wlɛn ‑Waanbhaa’ ma.»

¹⁶’Bhɛɛ‑ ‑de mu ’gbu ‑le ‑Waanbhaa’ ‑weli’ ’ɛ ꞊maa, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑wlɛnna ‑a ma ɛɛ? ’Ŋ bhe, Moizi ’pwɛla‑ mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ’le Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’mu ‑le ’kɛle‑. ¹⁷’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a zrupliila ‑de mu ’gbu ‑la ma lɛɛ mia plɛ ta ɛɛ? Mɛɛ ’la zan mu ‑za ’yɔɔ‑ ‑kla, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑gaa ‑kpe ’ɛ ta, ’bhɛ zan mu ‑le ’kɛle‑. ¹⁸’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ’siɛnwoa‑ mɛɛ mu ’ɛ ‑de ’gbu ‑la ni dɔɔ: «Waa nu wlalɛ ‑titi ’klɛɛn ’la ’ŋ ’bhɛ ꞊kpaa ’edaŋma ‑o ‑yitrɛ’ yrɛ ’le ’bhɛ ’yi bhe ɛɛ?» ‑Ya ’siɛnwoa‑ mɛɛ ’la zan mu ‑wlɛnna ‑a ma ‑kpe ’ɛ ta ’mu ‑la ni. ¹⁹’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ’ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’wa ’yaango‑ dɔɔ ‑o ’kpalekleya ‑la ma ‑Waanbhaa’ ’yi, ’bhɛɛ‑ waa ’sɔlɛ‑ wlale‑ ’bhɛ ‑yitrɛ’ yrɛ ’klɛɛn ’ɛ ’yi.

¹‑Waanbhaa’ ’a ’liiwli‑ ’la ꞊twa ‑kɔɔ’ ni dɔɔ ‑kɔɔ’ nu gelɛ wlalɛ ‑e ‑yitrɛ’ yrɛ ’la ꞊twa ‑kɔɔ’ ’lɛɛ ’bhɛ ’yi ’bhɛ ’yi ’laa galɛ ‑li. ‑Kɔɔ’ ’kɛla ’bhɛ ’yiɛnkan ’bhɛ ‑le ’ke mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa bo zizan‑ ’bhɛ ‑yitrɛ’ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ wlale ’ɛ ’yi. ²‑Amasrɔyi ‑o ‑Jan ’Nrale‑ ’la ꞊woa ‑kɔɔ’ mu ni, ‑o ’bhɛɛ‑ yɛkɛ‑ do ’kpɔ ’ɛ ꞊woa ‑kɔɔ ‑gbɔɔ mu ’ɛ ni ‑kpe ’ɛ ta ’ezin‑. ‑O ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’malawoa, ’bhɛ ’laa ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ’yanwolɛ ‑o ma, ‑amasrɔyi ‑wa malawoa waa ‑o ’kpalɛ‑ ‑a ‑yi. ³‑Kɔɔ’ mu ’la ‑kɔɔ’ ‑kɔɔ’ ’kpaa‑ ‑a ‑yi, ‑kɔɔ’ ꞊wlaa ’yee‑ ‑yitrɛ’ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ’bhii‑ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu ’a ꞊pia pe gbɛya ’la ’yi dɔɔ:

«’Mi ’ŋ zru ’la ’pliila‑ ‑o ma, ’an ꞊pia ‑o ni dɔɔ ’mi ‑o ‑lɛtwa ‑yitrɛ’ yrɛ ’la ba,

waa nu wlalɛ ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ‑titi!»

’Duŋ‑ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ‑jan ’lɛɛ‑ ꞊woa ’waati ’la ba ’kee‑ ‑yaan gban ‑yaa’ ye mu ’ɛ ’wolele ’drunyan klɛ bhla ’ɛ zi. ⁴’Bhɛɛ‑ ‑a pele ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi yrɛ do nɔɔ‑ dɔɔ: «‑Waanbhaa’ ‑yaan ‑yaa’ ye mu ’ɛ ’wolele ’ke ’bhɛ ’san ’drunyan ’ɛ klɛ ’waati ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑yitrɛla ’bhɛ ‑yrekpaa’ ’srwaplɛ‑ mi ’ɛ ma.»⁵’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’yi yrɛ ‑bhɛɛke’ ꞊nɔɔ, ‑ya ꞊pia ’ezin‑ dɔɔ: «Waa nu wlalɛ ‑titi ’mi ‑o ‑lɛtwa ‑yitrɛ’ yrɛ ’klɛɛn ’la ba ’bhɛ ꞊nɔɔ.»⁶Mɛɛ ’la zan mu ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ꞊lwa ꞊maa, ’bhɛ zan mu laa ’sɔlɛ‑ wlale‑ ’yee‑ ‑yitrɛ’ yrɛ ’klɛɛn ’ɛ ’yi ‑o ’kpakleya ’ɛ ma ‑Waanbhaa’ ‑yi; ’bhɛla‑ ‑yile, mɛɛ ‑bhɛɛke’ mu sɔ wlale‑ ’yee‑ ‑yitrɛ’ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. ⁷’Bhɛla‑ ‑zayile, ‑Waanbhaa’ yi ‑bhɛɛke’ do ‑dwa ’ezin‑; ’bhɛ ‑le ’ke «‑Zɔn ’le». ’Bhɛ blaan ’waati gbɔɔn sa ’kanle‑, ’kee‑ ’yee‑ ‑jan do ’kpɔ ’ɛ ’kpale ’ezin‑ ‑bhleŋgbe Davidi ’lii dɔɔ:

«’Ke ’ka ‑Waanbhaa’ ‑weli’ ’ɛ ꞊maa ‑zɔn,

’ka ’laa ’ka ’trɔn ’yi dɔlɛ ’eglɔɔle.»

⁸Wlan ’ɛ ni, ’kee‑ kpa bi ’bhii‑ Zozue ‑ja ’ke Izraɛli mu ’ɛ ’le ’bhɛ ‑Waanbhaa’ a ‑yitrɛ’ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ‑Waanbhaa’ laa ‑yaa nu yi ‑bhɛɛke’ do dɔza wolɛ boolazi. ⁹’Bhɛ ’yi ’tɛ, ‑Waanbhaa’ ‑yaan ‑yaa’ ye ’ɛ ’wolele, ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑yitrɛla ‑yrekpaa’ ’srwaplɛ‑ mi ma gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ‑e ’bhɛɛ‑ yɛkɛ‑ ‑yitrɛ’ yrɛ ꞊twa gban ‑yaa’ pɛ mɛɛ mu ’ɛ ’lɛɛ. ¹⁰‑Amasrɔyi, ’ke mɛɛ ’la zan ‑wlaa ’bhɛ ‑Waanbhaa’ ‑yitrɛ’ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’bhɛ zan ’bhɛ ’yitrɛ ’bhɛ a yewole ’ɛ ma ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ’yitrɛla gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’bhɛ a pɛ yewole ’ɛ ma. ¹¹’Bhɛla‑ ‑zayile, ‑kɔɔ’ dɔ klɛn ’ke ‑kɔɔ’ ge wlalɛ ’yee‑ ‑yitrɛ’ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ; ‑kɔɔ’ ’a klɛ ’ke mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa gbaan ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu a ’trɔn ’yi ‑glɔɔya’ dɔle ’ɛ zi, ’bhɛɛ‑ yaa wla ’yee‑ ‑yitrɛ’ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ.

¹²Wlan ’ɛ ni, ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ‑ya ‑yrɛ ma, ’bhɛɛ‑ faŋgan‑ ‑o ‑a ‑yi. ‑A ‑lɛ ‑yiya’ ‑gɔkuŋ’ ’lɛ plɛ ni. ‑E wla mɛɛ ‑yi ’fɔ ’kee‑ ge ’tɛnlɛ‑ ‑a zru ’ɛ ’pegee ‑a nii‑ ’ɛ ‑daŋ’ ma; ’bhɛ ’pegee ‑e ge ’tɛnlɛ‑ mɛɛ bhɛlɛ’ bɔyrɛ ’ke ma ’pegee ‑a bhɛlɛ’ ‑bɔn mu ’ɛ ma. ‑E bhaaplɛŋ ’kpeejan‑ mu ’ɛ ’pegee ‑a zru ‑yi jan mu ’ɛ ’kpɛn baglin‑ ’bhɛɛ‑ ‑yoo dɔ. ¹³Pɛ ’kedo‑ ’kpɔ magaanle laa ‑o ‑Waanbhaa’ ’lɛɛ. Pɛ ’kpɛn tapwɛle ‑o ‑a ’lɛɛ kpataakpa. ‑Kɔɔ’ ’kpɛn nu ‑kɔɔ’ klɛza mu ’ɛ ’kpɛn ‑zanta’ pelɛ ’yela‑ ‑lɛ ma.

Zesu ‑le ’ke ’Sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’gbu ’ɛ ’le

¹⁴’Bhɛla‑ ‑zayi’, ‑kɔɔ’ ‑o ’kpaleya zi ’la ta bhe, ‑kɔɔ’ ’sɛnɛ gbaanle bo ’bhɛɛ‑ ta. ‑Amasrɔyi ‑kɔɔa’ ’sraka ’lɛna ’mi ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke ’yee‑ Zesu ’le. ’Yele‑ ‑ja laflɛ’ ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑ja yaalɛ ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’yele‑ ’ke ‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ’le. ¹⁵‑Kɔɔ’ ’yrɛn sɔ ’klale ‑kɔɔa’ pɛ ’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑e bhɔ ‑kɔɔ’ ba ‑kɔɔa’ faŋgankleya ’ɛ ’yi. ‑Amasrɔyi ‑Setran’ ’a ’lɛkaan‑ ‑za ’yɔɔ‑ ‑glɔɔn ’ɛ ’kpɛn ’le, ’bhii‑ ‑kɔɔ’ mu gbɛɛn‑, ’duŋ‑ yaa ‑za ’yɔɔ‑ do ’kpɔ klɛlɛ ‑titi. ¹⁶’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ‑kɔɔ’ ‑kɔɔ’ ’mabɛɛn‑ ’tɛ ’yee‑ ‑lileya zan ‑Waanbhaa’ ’ɛ ‑yaa’ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ‑din ‑kɔɔ’ zrubakpaale ’le. ’Ke ’bhɛ ꞊kla, ‑e nu ‑kɔɔ’ ’yrɛnklalɛ, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑li ‑kɔɔ’ ma ‑kɔɔ’ ’bhɔŋba‑ ’waati wlan ’ɛ ba.

ZESU ‑O ‑KƆƆA’ ’SRAKA ’LƐNA MI ‑KUŊLII GBLAAN ’LE

‑Waanbhaa’ Zesu ꞊kpaa ’bhii‑ ‑kɔɔa’ ’Sraka ’Lɛna ‑Kuŋlii Gblaan ’le

¹’Sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’tɔle‑ ‑kuŋlii gblaan ’ke ‑o ’bhɛ makun bhaaplɛŋ mu ’ɛ ba, ’kee‑ yewo ‑Waanbhaa’ ni bhɔ zayi’ bhaaplɛŋ mu ba. ‑E pɛ mu ’pegee ’sraka mu go ‑Waanbhaa’ ni ‑waa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma. ²‑Yaa’ bhaaplɛŋya ’ɛ ma, ’bhɛ ’pegee ‑yaa’ faŋgankleya ’ɛ ma, mɛɛ ’la zan mu laa ‑Waanbhaa’ a ‑za mu ’ɛ dɔ, ’bhɛ ’pegee mɛɛ ’la zan mu ‑ploola ‑yaa’ zi ’ɛ ma, ’bhɛ zan mu ’ɛ ’yrɛn sɔ ’klale ’yee‑ ’gbu ma. ³’Yee‑ ’gbu a faŋgankleya ’ɛ ma, ‑e sɔ ’sraka mu gole‑ ‑a ’gbu a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma, ’bhii‑ ‑e ’sraka go ‑yaa’ mɛɛ mu ’ɛ ’mu a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’ezin‑. ⁴Mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ ‑a ’gbu ’bhɔle, ’bhɛɛ‑ ‑ya pe ‑a ’gbu ma dɔɔ ‑yoo ’ke ’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’le. ‑Waanbhaa’ ‑le ’a sii, ’bhɛɛ‑ ‑ya klɛ ’ke ’bhɛ ’le ’bhii‑ ‑e Aarɔn ꞊kla ’kɛle‑ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑.

⁵’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi ’ezin‑, Krisi ’laa ‑a ’gbu ’bhɔlɛ‑ ’kee‑ klɛ ’Sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’le. ’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ‑le ’a ꞊pia ‑a ma dɔɔ:

«’Yoo‑ ’ŋ Gbe ’le,

’bhɛɛ‑ ’mi ꞊kla ‑zɔn ’e Dɛ ’le.»

⁶‑Waanbhaa’ ’a ꞊pia ’ezin‑ ‑yaa’ ’Sɛwɛ ’ɛ gbɛ do ’yi dɔɔ:

«’E nu bolɛ ’waati ’ɛ ’kpɛn ba ’ke ’Sraka ’lɛna mi ’le, ’bhii‑Mɛlikizedɛkia pɛ klɛgbɛya ’ɛ gbɛɛn‑.»

⁷Zesu ’yaa‑ ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi ’waati ’la ba, ‑ya ’seriwoa ‑Waanbhaa’ ni, ’bhɛ ’pegee ‑e ’bhɛ ’sromabwa ’kee‑ ‑gbekan’ ’eglɔɔle, ’kee‑ wisi, ’kooko‑ ’ke ’bhɛ sɔ ‑a gole ga ‑yrɛn ’yi. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑yaa’ ’seri ’ɛ ’lɛkwan‑ ‑a ŋgblo ’kpaaleya ma ‑Waanbhaa’ ‑la. ⁸’Ali‑ ‑e ‑yaa’ ’ke ‑Waanbhaa’ Gbe ’la ’le bhe, ‑e ’taawole ‑Waanbhaa’ ‑weli’ ta ’ɛ ‑daanna ’yee‑ ‑yrɛn mu ’ɛ ’bhlelele. ⁹’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ‑ya ‑zrɔnna mɛɛ mu ’ɛ ni ’bhii‑ ‑e ꞊kla mɛɛ ‑lɛsɔlele. ’Bhɛɛ‑ ‑e ꞊kla mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ’a ’weli‑ ’ɛ ’klɔsikun, ’mu ’kpɛn go mi ’le ‑za ’yi. ‑Yaa’ pɛ mɛɛ gole ‑za ’yi ’ɛ ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ‑titi. ¹⁰‑Waanbhaa’ ’a ꞊pia ‑a ma dɔɔ ‑yoo ’ke ’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’le, ’bhii‑ Mɛlikizedɛki a pɛ klɛ gbɛya ’ɛ gbɛɛn‑.

‑Kɔɔ’ ’laa ’ploolɛ‑ ‑kɔɔ’ ’kpale‑ ma ‑Waanbhaa’ ’yi

¹¹’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ‑jan ‑bebe ‑o ’ŋ zi ’ke ’ŋ ’bhɛ wo ’ka ni ’yee ‑za ’lɛɛ‑ ba za ’yi. ’Duŋ‑ ’naa sɔ ‑a baan’ ‑yipele ’ka ni, ‑amasrɔyi ’kaa‑ ‑za ’yimale la. ¹²Wlan ’ɛ ni, ‑a nɔɔ‑ ꞊mwa gban ’ka ’yaa‑ sɔ klɛle‑ bi mɛɛ daan mu ’le ’ka ‑za mu ’la ‑daanna ’mu ma. ’Duŋ‑ ’ali‑ ‑zɔn, ’ka maza ‑o ‑li ’ke ‑o ’ka daan gbɛ drɛɛwo ’ke mɛɛ ‑za ꞊lwa mu ’la daan ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’yi ’mu ‑la ‑le ’ezin‑ ɛɛ? ’Ka maza ‑o ‑yɔn ’mile‑ ma ‑li ’bhii‑ ‑nɛ ’yiɛntɛnnɛ mu gbɛɛn‑, ’ka ’laa‑ zi ’bhii‑ ’ka pɛbhle ‑glɔɔ bhle ɛɛ? ¹³Wlan ’ɛ ni, ’ke mɛɛ ’la zan a pɛle ‑daŋ’ ‑le ’ke ’nɔnɔ ’mile‑ ’le, ’bhɛ zan ‑o ‑li ’ke ‑nɛ ’yiɛntɛnnɛ do ‑la ‑le. ’Bhɛɛ‑ ‑a ‑yrɛ bakanle laa ‑o ’kee‑ ‑za ’lɛdɔɔle ’pegee ‑za ’yɔɔ‑ go ’eke‑ ’yi. ¹⁴’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, pɛbhle ‑glɔɔ ‑o ’ke mɛɛ ‑yrɛ bakanle mu a pɛ ‑la ‑le, ’mu ’la ’mu daanle ‑o ‑za mu baglinlele, ’bhɛɛ‑ ‑o sɔ ‑za ’wlan ’pegee ‑za ’yɔɔ‑ gole‑ ’eke‑ ’yi.

¹’Bhɛla‑ ‑yile, ‑kɔɔ’ Krisi a ‑za ꞊lwa mu ’la ‑daanna, ‑kɔɔ’ ’laa bolɛ ’mu ta, ‑kɔɔ’ ‑yaa’ ‑za mu ’ɛ baan’ daan ’ke ‑kɔɔa’ zrɔn ’bhɛ ma ’bhii‑ ‑kɔɔ’ ’yrɛ bakanle ‑o Krisi a pɛ zi ’ɛ ta. ’Waa‑ zi ’bhii‑ ’o bo gbɛ drɛɛwo ’yee‑ Krisi a ‑za ꞊lwa mu ’ɛ ta, ’bhɛ mu ‑le ’bhii‑: ’ploole klɛza ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’e zru niinale ‑Waanbhaa’ ba ’ke ’yee kpa ‑a ‑yi oo, ²mɛɛ wiiŋfɛza ‑glɔɔn mu ’ɛ ta daangbɛya oo, gbɛ ’kpale mɛɛ mu wiiŋ‑ ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ’seriwo ‑Waanbhaa’ ni ’mu ma oo, gbaa mu bwele gale ba za ’bhɛ ’pegee ’drunyan ta ’kiti ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ‑za. ³‑Kɔɔ’ ge ‑kɔɔ’ ’lɛɛ ‑Waanbhaa’ a pɛ zi ’ɛ ta! ‑Kɔɔ’ nu ’bhɛɛ‑ ‑za mu ’ɛ klɛlɛ ’ke ‑Waanbhaa’ ‑dwa ‑a ‑la.

⁴’Bhɛɛ‑ ’o sɔ ‑mɛ pɛ jan ‑la wole‑ mɛɛ ’la mɛɛ ’la zan mu ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’yima‑ gbɛ do ‑woa, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ‑o ‑gwa ‑yaa’ zi ’ɛ ta bhe ’lɛɛ‑? ’Woo‑ ’la ‑o ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’yimaa‑ bi, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑dwa bi ‑Waanbhaa’ a ‑lileya ’ɛ ‑la, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa’ Lii ’Weŋ ’ɛ ’srɔɔwoa‑ bi. ⁵’Bhɛɛ‑ ‑wa ꞊ya ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ lele, ’bhɛ ’pegee ‑o ‑kɔɔ’ ’lɛɛ ’drunyan ’ɛ ’bhɛ ’yi ‑glɔɔya’ mu ’ɛ ‑dwa. ⁶’Ke ’bhɛ zan mu ‑balaa’ ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑ploola ’taawole ma ‑Waanbhaa’ a pɛ zi ’ɛ ta, ’bhɛ ’seŋ ’laa nu klɛlɛ ‑li ’mu ni ’ke ‑o ploo ‑waa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma ’bhɛɛ‑ ‑woo ’kpa gbɛ drɛɛwo Krisi ’yi, ’bhɛ ’pegee ’ke ‑woo ’taawogbɛya ’ɛ mabɔɔ. ‑Amasrɔyi, ‑e klɛ ’bhii‑ ‑woo ‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ gbaan gbɛ drɛɛwo ’zi ’ezin‑ ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑wa klɛ mɔkpɛn’ ’sɔnsi ma pɛ ’le.

⁷’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke la ban yi ’oo yi ’trɛ ’la ta, ‑yi ’ɛ wla ’yee‑ ’trɛ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑dɔɔ bole klɛ gbɛ ’ɛ ’kpɛn ma. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ klɛ gbakpa’ mu ’ɛ ‑nrayiza ’le; ‑amasrɔyi ‑waa’ gba la pɛ mu ’ɛ bhɔ ’elrele ‑a ta, ‑wa ye ’bhɛ ma ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ’yee‑ ’trɛ ’ɛ ‑dɔɔbwa. ⁸’Duŋ‑ ’ke ‑bɔn ’yɔɔ‑ ’pegee lɛrɛ mu drɔŋ ‑le ꞊bhwa ’yee ’trɛ ’ɛ ta, yaa ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ’yanwo‑ mɛɛ ma. ‑Ayile ‑Waanbhaa’ nu ’bhɛ ’trɛ ’ɛ ’daŋganwolɛ ’bhɛɛ‑ ‑e klɛ ’ke ’kpacie pɛ ’le.

⁹’Ŋ ’yiɛnii mu, ’ali‑ ’ke ’woo‑ ‑jan ‑glɔɔ ’wo ’zi ’ka ni ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ’o ’kpale‑ ‑o ‑a ‑yi ’bhii‑ ’ka mu ‑o zi ‑lrele’ ’la ’bhɛ sɔ ’ka gole‑ ‑za ’yi ’bhɛɛ‑ ta. ¹⁰‑Waanbhaa’ ‑o ‑za ’yidɔ‑ mi ’le. ’Ka ’yelawoa, ’bhɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ a mɛɛ mu ’ɛ ‑za ‑swa ’ka ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’ka ꞊bhwa ’mu ba, ’bhɛ ’pegee ’ka ‑o bhɔ ’zi ’mu ba ‑zɔn ‑li; ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’mu ’laa nu golɛ ‑Waanbhaa’ ’kpee ‑titi. ¹¹’Duŋ‑ ’o mɔɔ ‑o ‑a zi ’bhii‑ ’ka ’kpɛn do do ‑Waanbhaa ‑a ‑za mu ’ɛ ‑vavadɛ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑, ’ke ’a ‑lɛyan’ ‑a ma; ’kooko‑ ’ke ’ka ’yrikpale ’ɛ ’lɛsɔ‑. ¹²’Waa ‑a zi ’bhii‑ ’ka klɛ lrwanii‑ mu ’le. ’Duŋ‑ mɛɛ ’la zan mu bole ‑o ’mu ’kpale‑ ma Zesu ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa klɛ ‑o zrubakpaa ta, ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ’liiwli‑ ꞊naa pɛ ’la ’naza‑ ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ zan mu ’bhɛ pɛ ’ɛ ’srɔɔwoa꞊, ‑ka ’ka ’kpa ’bhɛɛ‑ zan mu ’ɛ ma.

‑Waanbhaa’ ’bhɛ ’liiwli‑ ‑naa pɛ ’la ’naza‑ ta Abraamu ni

¹³‑Waanbhaa’ ’bhɛ ’liiwli‑ ‑naa pɛ ’la ta Abraamu ni, ‑ya ’siɛnwoa꞊ ’bhɛ ta. Yaa ‑yaa sɔ ‑a ’siɛnwole ’tɔ ’bhɛɛke ta ’ke ’bhɛ gblaan ‑yiya’ ‑a ’gbu ’tɔ ’ɛ ni, ‑amasrɔyi mɛɛ ‑bhɛɛke’ gblaan ‑yi ’laa ya ’yee‑ ’gbu ni. ’Bhɛla‑ ‑yile ‑ya ’siɛnwoa꞊ ‑a ’gbu ma. ¹⁴’Yee‑ ‑Waanbhaa’ ’a ꞊pia Abraamu ni dɔɔ: «’Mi ’pegee ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ta, ’ŋ nu ’e ‑dɔɔbolɛ ’ke ’mi ’e ’srɛ mu ’ɛ klɛ ’ebebele gbɛ ’ɛ ’kpɛn ma.»¹⁵’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ gbɛɛn‑ bhe, Abraamu ’a zrubakpalaa, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ’liiwli‑ ‑naa ‑a ni pɛ ’la ’naza‑ ta, ‑e ’bhɛ ’srɔɔwoa‑. ¹⁶Wlan ’ɛ ni, mɛɛ mu ‑o ’siɛnwo‑ pɛ ’la ’tɔ ’yi, ’bhɛ pɛ ’ɛ gblaan ‑yiya’ ’woo‑ ’gbu ni. ’Ke ‑woo ’siɛnwoa꞊ pɛ ’la ta, ‑wa ’yaango‑ ’bhɛɛ‑ ma ’bhii‑ ‑o wojan ’ɛ ‑yoo ’ke wlan ’le, ’bhɛɛ‑ waa sɔ zaabɔle ‑li ’bhɛ ta. ¹⁷Mɛɛ ’la zan mu ’ciɛn ’yaa‑ nu klɛlɛ ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ’liiwli‑ ꞊naa pɛ ‑lrele’ mu ’la ta ’mu ’le, ‑Waanbhaa’ ‑yaa zi ’bhii‑ ‑ya zrɔn ’mu ni kpataakpa ’bhii‑ yaa ‑a ‑liiwli’ ’ɛ mabɔɔ ‑titi, ’bhɛla‑ ‑yile ‑ya ’siɛnwole ꞊kpaa ’ezin‑ ‑a ‑liiwli’ nale ’ɛ ta. ¹⁸‑Za plɛ ’lɛɛ‑ waa sɔ ’mu mabɔɔle ‑titi: ‑liiwli’ nale pɛ do ta, ’bhɛ ’pegee ’siɛnwole. ‑Waanbhaa’ ’a ’liiwli‑ ꞊naa pɛ ’la ta, ’bhɛ ’pegee ’ke ‑ya ’siɛnwoa꞊ ’bhɛ ta, yaa sɔ bhla pele‑ ‑titi ’bhɛ mu ’yi. ’Bhɛ ‑jan ’ɛ faŋgandɔ ‑kɔɔ’ mu ta ’egbɛnɛle, ‑kɔɔ’ mu ’la ‑kɔɔ’ ’ploola‑ ‑za ’kpɛn ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑kɔɔ’ ’yrikpale bole ‑o ’eglɔɔle ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’a ’liiwli‑ ꞊naa pɛ ’la ’naza‑ ta ‑kɔɔ’ ni ’bhɛ ta. ¹⁹‑Kɔɔ’ ’yrikpale ’la ‑yoo ’bhɛ pɛ ’ɛ ta bhe, ’bhɛ ‑yrikpaleya ’ɛ ’bhɛ ‑kɔɔ’ mu klɛ ’eglɔɔle ’bhii‑ ‑batoŋ’ dula‑ piibhɛ ‑kpuŋ ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑e ‑batoŋ’ ’ɛ kun ’eglɔɔle gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ‑yi ’ɛ ba. ’Bhɛ yrikpaleya ’ɛ yaa bɛɛn ‑titi, ‑yoo ’eglɔɔle, ’bhɛɛ‑ ‑e bhɔ ‑kɔɔ’ ba. ’Bhɛla‑ ‑yile, sɔgbɛ ’la dɔle ‑o laanima ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ‑e kan ’bhɛɛ‑ ’yi; ’bhɛɛ‑ ‑e ge wlalɛ ‑Waanbhaa’ gbayrɛ ’fɛ ’kpee ’weŋ ’ɛ ꞊la. ²⁰Zesu ‑ja wlalɛ ‑kɔɔ’ ’lɛɛ ’bhɛɛ‑ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ‑kɔɔ’ mu ni. ’Bhɛɛ‑ ‑e ꞊kla ’ke ’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’le ’bhɛ ꞊nɔɔ ’bhii‑ Mɛlikizedɛki ‑kla ‑kɔɔ’ ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ‑E nu bolɛ ‑yaa’ ‑kuŋliiya ’ɛ ’yi yikpɛnsee ta.

Mɛlikizedɛki ‑yaa ’ke ‑bhleŋgbe ’pegee ‑Waanbhaa’ a ’Sraka ’lɛna mi ’le

¹’Yee‑ Mɛlikizedɛki ’yaa‑ ’ke ‑bhleŋgbe ’le Salɛmu ‑wa ’ɛ ’yi, ’bhɛ ’pegee ‑e ‑yaa ’ezin‑ ’ke laanima ‑Waanbhaa’ ’la ’bhɛ ’kpaale‑ ‑o pɛ ’kpɛn ’wiiŋ‑ ’bhɛ a ’sraka ’lɛna mi ’le. ’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, Abraamu ‑ja gwledanlɛ ’klɛɛn ’bhɛɛke mu ta ‑bhleŋgbe mu ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ‑a ’seŋgwa‑ ’mu ’le. ‑A da bhla ’ɛ zi ’bhɛ gwledanyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’ke Mɛlikizedɛki gele‑ ‑a ‑lɛpalɛ ’ke ’bhɛ ’dumawole ’a ni. ²’Bhɛ klɛle ’tɛ, Abraamu pɛ mu ’la ’kpɛn ꞊sia gwledanyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ‑e mu ’kpɛn do do ’lɛdulayrɛ vu mi ’ɛ ꞊naa ’yee‑ Mɛlikizedɛki ni. Mɛlikizedɛki ’yi ‑le dɔɔ: «‑lɛdɔɔleya ‑za sɔ ‑bhleŋgbe ’la ni.» ’Bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ’ezin‑ ‑bhleŋgbe ’le Salɛmu ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛ Salɛmu ’yi ‑le dɔɔ: «Boleya ‑dɔɔ sɔ ‑bhleŋgbe ’la ni.» ³Waa dɛ dɔ, ’bhɛɛ‑ waa ‑a nɛɛ dɔ, ’bhɛ ’pegee waa ‑a ‑gbɔɔ mu dɔ. ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi yrɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑a yayrɛ jan ’pegee ‑a gayrɛ ‑jan wo. ‑Yoo ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ gbɛɛn‑; ’bhɛ ya ’ɛ ’yi, ‑yoo ’ke ’sraka ’lɛna mi ’le ’waati ’ɛ ’kpɛn ba.

⁴’Ka ’laa ‑a yelɛ ’bhii‑ ’yee‑ Mɛlikizedɛki ‑o ’egblaanle ɛɛ? ‑Kɔɔ’ ‑gbɔɔ Abraamu ’pɛ ’oo pɛ ’la ’srɔɔwoa‑ gwledan yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ‑e ’bhɛ ’mu ’kpɛn ‑lɛdulayrɛ vu mi ’ɛ ꞊naa ’yee‑ Mɛlikizedɛki ni. ⁵’Duŋ‑ Levi ’srɛ mu ’ɛ ba, ’kɛ mu ’la ’yaa‑ ’ke ’sraka ’lɛna‑ mu ’le, ’bhɛɛ‑ Moizi ‑a pɛ ’toŋ ’ɛ ta, ’mu ’yaa‑ pɛ ’tɔle‑ pɛ ’bhɛ ’lɛdulayrɛ vu mi ’ɛ ’kun ‑o ’gbu nɛɛnɛ‑ Izraɛli mɛɛ mu ’ɛ ’kɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑o ’kpɛn ‑o ’ke Abraamu ’srɛ mu ‑la ‑le. ⁶Mɛlikizedɛki ’laa ‑yaa ’ke Levi ’srɛ ’le, ’duŋ‑ Abraamu ’kɔɔpɛ‑ ’tɔle‑ ’kɔɔpɛ‑, ‑e ’bhɛ ’lɛdulayrɛ vu mi ’ɛ ’srɔɔwoa꞊, ’bhɛɛ‑ ‑e Abraamu ’la ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ’liiwli‑ ‑naa ’bhɛ ni ‑e ’dumawoa ’bhɛ ni. ⁷Zaa laa ‑o ’bhɛ ta, mɛɛ ’la zan ’dumawo mɛɛ ‑bhɛɛke’ ni, ’bhɛ zan gblaan ‑yiya’ ’ke ’bhɛ kan ‑e ’dumawoa mɛɛ ’la zan ni ’bhɛ ta. ⁸’Sraka ’lɛna mu la mɛɛ mu ’ɛ ’kɔɔpɛ‑ mu ’ɛ ‑lɛdulayrɛ vu mi ’ɛ kun, ’mu ‑o ga pɛ ’le. ’Duŋ‑, Mɛlikizedɛki ’la pɛ ‑lɛdulayrɛ vu mi ’ɛ ꞊kwan Abraamu ’kɔɔ, ’bhɛ ‑o ’bhɛ ’yrɛ ma ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ’Sɛwɛ ’ɛ ‑ya ꞊pia gbɛ ’la gbɛɛn‑. ⁹’Bhɛ ’yi bhe, Abraamu ’bhɛ ’kɔɔpɛ‑ mu ’ɛ ’lɛdulayrɛ vu mi ’ɛ ’nalawoa Mɛlikizedɛki ni, ‑e ꞊kla ’bhii‑ Levi ’gbu ‑le ‑kaan ’yee‑ Abraamu ’yi ’bhɛɛ‑ ‑ya ’kɔɔpɛ‑ ‑lɛdulayrɛ vu mi ’ɛ Mɛlikizedɛki ni. ¹⁰’Yee‑ Mɛlikizedɛki ‑ja Abraamu ’lɛpa yrɛ nɔɔ‑ ’waati ’la ba, Levi ‑yaa Abraamu koo ’yi.

¹¹‑Waanbhaa’ ’toŋ mu ’ɛ ꞊naa Izraɛli mu ’ɛ ni ’waati ’la ba, ’bhɛ ’toŋ mu ’ɛ kli ‑le ‑yaa ’ke Levi a pɛ ’sraka ’lɛnaleya ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’le. Aarɔn ‑yaa ’ke Levi ’srɛ mu ’ɛ do ‑la ‑le. ’Ke ’bhɛ ’sraka ’lɛna mu ’ɛ ’yaa‑ sɔ bi mɛɛ mu gole‑ ‑waa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’yi ’ke ‑wa ‑lɛyan’ ‑a ma, mɛɛ maza laa ‑yaa nu dɔlɛ ‑li ’sraka ’lɛna mi ‑glɔɔn ’bhɛɛke ma ’ke ’bhɛ klɛ ’bhii‑ Mɛlikizedɛki gbɛɛn‑, ’bhɛ ’laa ‑yaa nu dalɛ Levi a pɛ ‑gbaa ’ɛ ’lii ’bhii‑ Aarɔn gbɛɛn‑. ¹²’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’sraka ’lɛna mu ’ɛ tabɔɔla, ‑o ’toŋ ’ɛ ’bhɛ tabɔɔ ’ezin‑. ¹³’Bhɛɛ‑ ‑woo ‑we ’zi ‑kɔɔa’ Mɛɛzan ’la ’le bhe, ’bhɛ ’laa ‑yaa ’ke Levi ’srɛ mu ’ɛ do ’le. ’Bhɛ ‑yaa da ‑gbaa ’bhɛɛke ‑la ‑lii, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑gbaa ’ɛ ’lii mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa klɛlɛ ’sraka ’lɛnalɛ mi ‑lido’. ¹⁴Wlan ’gbu ’ɛ ni, ’wa ’yaango‑ dɔɔ ‑kɔɔa’ pɛ Mɛɛzan Zesu ’ɛ ’yaa‑ da Zuda ’si mu ’ɛ ’mu ‑la ba; ’duŋ‑ Moizi ’sraka ’lɛna mu ’la ba janwo ’zi, yaa ‑jan ’kedo‑ ’kpɔ ’wolɛ‑ Zuda a pɛ ’si mu ’ɛ ba za ’yi.

Zesu a pɛ ’sraka ’lɛnale ’ɛ ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma

¹⁵Zesu klɛlawoa ’ke ’sraka ’lɛna mi ’le bhe, ’bhɛ ’a zrɔn ’bhii‑ ‑yoo zi ’le ’ke ’sraka ’lɛnaleya ’ɛ tabɔɔ, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ‑bhɛɛke’ do klɛ ’sraka ’lɛna mi ’le ’bhii‑ Mɛlikizedɛki ‑a pɛ klɛgbɛya ’ɛ gbɛɛn‑ ’ezin‑ bhe. ¹⁶Yaa klɛlɛ ’ke ’sraka ’lɛna mi ’le bhaaplɛŋ mu a pɛ ’toŋ ta za ma; ’duŋ‑ ‑a ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ‑titi, ’bhɛ a pɛ ‑glɔɔya’ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑kla ’kɛle‑. ¹⁷‑Amasrɔyi ‑a pele ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi dɔɔ: «’E nu bolɛ ’ke *’sraka ’lɛna mi ’le yikpɛn‑ ta ’bhii‑ Mɛlikizedɛki a pɛ ’ɛ gbɛɛn‑.»¹⁸’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, ‑o ’toŋ ꞊lwa ’ɛ ’bhɛ ’saawoa‑, ‑amasrɔyi faŋgan‑ ’laa ‑yaa ‑li ’bhɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’laa ‑yaa sɔ ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ’yanwole mɛɛ ma. ¹⁹*Moizi a *’Toŋ ’ɛ yaa ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ’yanwolɛ ’ke ‑ya ‑lɛsɔ’ a ma. ’Duŋ‑ ‑zɔn ’o ‑yrikpaleya ’la ’srɔɔwoa‑, ’bhɛ mabhaabhɔ ‑a ‑lwale’ pɛ ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’srɔyi ’o sɔ ’o mabɛɛnle ‑Waanbhaa’ ‑din.

²⁰’Bhɛɛ‑ ’ezin‑, ‑Waanbhaa’ ’gbu ’a ’siɛnwoa꞊ kpataakpa ’kaa Zesu nu klɛlɛ ’ke ’sraka ’lɛna mi ’le yikpɛn‑ ta. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, mɛɛ ‑vin mu ’ɛ ’mu ’laa klɛlɛ ’sraka ’lɛna mu ’le ‑Waanbhaa’ ’siɛnwole ma. ²¹’Duŋ‑ Zesu klɛ bhla ’ɛ zi ’sraka ’lɛna mi ’le, ‑Waanbhaa’ ’gbu ’bhɛ ’siɛnwo ma janwoa‑ dɔɔ:

«’Mi Mɛɛzan ‑Waanbhaa’, ’mi ’siɛnwoa‑ ’mi ’pegee ’ŋ ’sɔwɛɛ‑ ta,

’naa nu ’ŋ ’liiwli‑ ’ɛ mabɔɔlɛ ‑titi,

’e nu bolɛ ’ke ’sraka ’lɛna mi ’le waati ’ɛ ’kpɛn ba.»

²²‑Waanbhaa’ ‑bhoolaya drɛɛ ’la ‑dwa ’yee‑ ’pegee ’kɔɔ‑ mu ’pleŋ‑, Zesu Krisi ‑le ’bhɛ ta beli dɔpɛ ’ɛ ’le. ’Bhɛla ‑yile, ’bhɛ ‑bhoolaya ’ɛ mabhaabhɔ ‑a ‑lwa pɛ ’ɛ ta.

²³’Bhɛ trala ’ezin, Moizi a pɛ ’toŋ ’waati ’ɛ ba, ’sraka ’lɛna mu ’ɛ waa ‑yaa mɔ ‑waa’ ’sraka ’lɛnaleya ’ɛ ’yi ga ’plii ba. ‑O ‑yaa zɛn do do ’eke‑ blaan, ’bhɛla‑ ‑yile ‑o ’yaa‑ ’ebebele. ²⁴’Duŋ‑, Zesu ’laa galawo ‑titi, ‑e bo ‑yaa’ ’sraka ’lɛnaleya ’ɛ ’yi ’taŋii ’ke ‑daŋ’ ’laa klɛ ’bhɛ ma. ²⁵’Bhɛla‑ ‑yile ’ezin‑, ’ke mɛɛ ’la zan mu ’mu mabɛɛnna ‑Waanbhaa’ ‑din, Zesu sɔ ’bhɛ zan mu ’ɛ gole ‑za ‑yi ’ke ‑ya ‑lɛyan’ a ma; ‑amasrɔyi ‑ya ‑yrɛ ma ’taŋii, ’bhɛɛ‑ ‑ya ’seriwo ‑Waanbhaa’ ni ‑waa’ ‑za ma.

²⁶Zesu ‑le ’bhɛ ’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ‑glɔɔn ’la ‑kɔɔ’ maza ‑yaa ’bhɛ ma ’bhɛ ’le, ’kee‑ klɛ ‑kɔɔ’ mu ’pegee ‑Waanbhaa’ pleŋ‑ mi ’le. ‑Amasrɔyi ‑yoo ’weŋ, ‑yaa ‑za ’yɔɔ‑ ’kedo‑ ’kpɔ klɛlɛ, ’bhɛɛ‑ waa ‑za ’yɔɔ‑ do ’kpɔ ’yelɛ‑ ‑a zi; ‑Waanbhaa’ ’a ’pleŋgwa‑ ‑za ’yɔɔ‑ klɛ mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑ja ‑a ’kpalɛ‑ ’egbɔɔnle laflɛ’ ’ɛ ‑daŋ’ ma. ²⁷‑A maza laa ‑o ’kee‑ ’sraka go yi ’oo yi ‑a ’gbu a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma ’elwale ’pe, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’sraka ‑bhɛɛke’ mu go mɛɛ ‑vin mu ’ɛ ma, ’bhii‑ ’sraka ’lɛna mu ‑kuŋlii gblaan ‑vin mu ’ɛ gbɛɛn‑. ‑Ya ’gbu ’nalawoa ’sraka ’le, ‑e ’bhɛ ꞊kla ‑lɛyan’ do ’kpɔ, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaan. ²⁸Wlan ’gbu ’ɛ ni, Moizi a ’Toŋ ’ɛ ta, ‑o ‑yaa mɛɛ ’la zan mu klɛ ’ke ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii gblaan mu ’ɛ ’le, ’mu ’yaa‑ sɔ ‑za ’yɔɔ‑ klɛle‑. ’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ’siɛnwoa‑ Moizi a ’toŋ ’ɛ ’nale‑ blaanta, ’kaa ‑a Gbe ’ɛ ’bhɛ ‑le klɛ ’ke ’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’gbu ’ɛ ’le ’waati ’ɛ ’kpɛn ba; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’lɛswa꞊ gbɛ ’ɛ ’kpɛn ma.

Zesu ‑le ‑kɔɔa’ ’Sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ’le

¹’O ’yaa‑ ‑jan mu ’la ’wo zii’, ’kɛ ’gbu ’la ‑za ‑o ’eglɔɔle ’bhɛ ‑le ‑gɛ: ’Sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’lɛɛ‑ ’bhɛ ’la ’yansi ‑glɔɔn ‑o ‑kɔɔ’ ’kɔɔ. ‑A yaale ‑o laflɛ’ ’yi ‑Waanbhaa’ ’la ’ke ‑daŋ’ ’laa ‑o ‑titi ’bhɛ a gblaanya ’ɛ ma, ’bhɛ a ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ‑din ’tɔbhɔ ma yaayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. ²‑Yoo’ ‑yaa’ ’sraka ’lɛnale ‑kuŋlii gblaanya ta ye ’ɛ wo zii’ ‑Waanbhaa’ gbayrɛ ’weŋ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ; bhaaplɛŋ laa ’bhɛ gbayrɛ ’ɛ dɔlɛ ’bhɛ ’gbu ’kɔɔ, ’duŋ‑ Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’gbu ‑le ’bhɛ ‑dwa.

³’Sraka ’lɛna ‑kuŋlii gblaan ’tɔle‑ ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii gblaan ‑o ’bhɛ ‑yalaa’ ’bhɛ yaayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’kooko‑ ‑e pɛ mu ’pegee ’sraka mu ‑la ‑lɛna ‑Waanbhaa’ ni. ’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi ’ezin‑ bhe, ‑kɔɔa’ pɛ ’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’ɛ, ’bhɛ sɔ ’ezin‑ pɛ mu ’ke ’nale ‑Waanbhaa’ ni. ⁴’Kee‑ ’kpa bi ’bhii‑ ‑e ‑yaa bi ’trɛ ’lɛɛ‑ ta ‑gɛ ’drunyan ’ɛ ’yi, yaa ‑yaa nu klɛlɛ ‑titi ’ke ’sraka ’lɛna mi ’le. ‑Amasrɔyi ’sraka ’lɛna mu ‑o gban ‑gɛ, ’bhɛɛ‑ ’mu ‑le ’sraka mu ’ɛ ’lɛna‑ ‑Waanbhaa’ ni Zuufu mu ’ɛ ‑waa’ ’toŋ mu ’ɛ ta. ⁵’Bhɛ mu ‑o ’sraka ’lɛnaleya ye ’la ’wo zii’ ’trɛ ta ‑gɛ ‑Waanbhaa’ ni ‑a gbayrɛ ’weŋ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’bhɛ ‑o ’ke ‑o ‑za yɛkɛ‑ ’la klɛ ’zi laanima laflɛ’ ’yi ’bhɛɛ‑ ‑tɔɔmasie ’le. Moizi ‑yaa zan ‑Waanbhaa’ gbayrɛ ’weŋ ’ɛ dɔlɛ ’waati ’la ba, ’ke ‑Waanbhaa’ ’a ’pele ‑a ni dɔɔ: «’Mi ’ŋ gbayrɛ sɔkpaa’ ‑glɔɔn ’la ‑zrɔnna ’e ni vlɛ gɔɔn ’ɛ ’wiiŋ‑, dɔ klɛn ’ke ’ya dɔ ’te ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑.»⁶’Duŋ‑ ‑zɔn, Krisi a pɛ ye ’ɛ ’bhɛ gblaan ‑yiya’ ’woo‑ ’sraka ’lɛna mu ‑bhɛɛke’ mu ’ɛ ‑waa’ pɛ ye ’ɛ ni. ‑Amasrɔyi ‑bhoolaya drɛɛ ’ɛ ta, ’yele‑ ’ke ‑Waanbhaa’ ’pegee bhaaplɛŋ mu pleŋ‑ mi ’le. ’Bhɛ ‑bhoolaya drɛɛ ’ɛ gblaan ‑yiya’ ‑bhoolaya ‑lwa mi ’ɛ ni; ’bhɛɛ‑ ‑a kli gbaanle ‑o ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ’liiwli‑ mu ’la ’naa‑ ’ke ’mu gblaan ‑yiya’ ‑a ꞊lwa mu ’ɛ ni, ’mu ‑la ta.

⁷’Ke ‑sɔŋ’ ’laa ‑yaa bi ‑bhoolaya ꞊lwa ’ɛ ma, waa ‑yaa nu ‑a tabɔɔlɛ ’ke ‑bhoolaya drɛɛ ‑bhɛɛke’ ’le ’ezin‑. ⁸’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’la ꞊ya ‑yaa’ mɛɛ mu ’ɛ zi, ’bhɛla‑ ‑zayile ‑e ‑lale’ ‑saan ’mu ta ’ke ‑ya pe dɔɔ:

«’Mi Mɛɛzan pe dɔɔ ’bhɛ yi ‑o zan bhɔlɛ,

’bhɛɛ‑ ’ŋ nu ‑bhoolaya drɛɛ dɔlɛ ’mi ’pegee Izraɛli mɛɛ mu ’pegee Zuda a mɛɛ mu ’ɛ pleŋ‑.

⁹Yaa nu klɛlɛ ’bhii‑ ’ŋ ‑bhoolaya ’la ‑dwa ’mi ’pegee ‑o ‑gbɔɔ mu ’ɛ pleŋ‑ ’bhɛ gbɛɛn‑,

’mi ‑o ’kunlawoa ‑o gbɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ‑o ’pwɛla‑ Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi bhe.

’Duŋ‑ ‑o ‑gbɔɔ mu ’bhɛ ‑bhoolaya ’ɛ ’yisiɛla; ’bhɛla‑ ‑zayile ’mi ‑o ꞊twa ‑a nɔɔ‑ ’ezin‑.

¹⁰’Duŋ‑ ’mi Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ pe ’ezin‑ dɔɔ

’bhɛ yi mu ’ɛ ’kanle‑ blaan, ’mi nu ‑bhoolaya ’la dɔlɛ ’mi ’pegee Izraɛli mɛɛ mu ’ɛ ’pleŋ‑ ’bhɛ ‑le ‑gɛ.

’Mi nu ’an ’toŋ mu ’ɛ ’kpalɛ‑ ‑o nii‑ ’ɛ ’yi,

’bhɛɛ‑ ‑woo ‑yima’, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu ‑o yɔɔndɛlɛ ‑o zru mu ’ɛ ’yi, ’kooko‑ ‑woo ‑klɔsikun.

’Mi nu klɛlɛ ‑waa’ ‑Waanbhaa’ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑o nu klɛlɛ ’mi ’an pɛ mɛɛ mu ’le.

¹¹’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ maza ’laa nu dɔlɛ ‑li ’bhɛ ‑vindo’ mi, ’pegee ’bhɛ nɛɛnɛ‑ ma ’ke ’bhɛ ’a daan dɔɔ:

Dɔ klɛn ’kee Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ dɔ.

‑Amasrɔyi ’kee‑ kpa matruŋnɛ mu ta oo, ’kee‑ kpa mɛɛ gblaan mu ta oo, ‑o ’kpɛn nu ’mi dɔlɛ.

¹²’Mi nu ‑waa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’kpɛn ‑sroma ’yanlɛ‑,

’bhɛɛ‑ waa ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ‑za ’laa nu dɔlɛ ‑li ’ŋ ’kpee.»

¹³‑A pele ’ɛ ‑bhoolaya drɛɛ, ’bhɛ ’yi ‑le dɔɔ ‑a ‑lwa mi ’ɛ ’bhɛ ꞊kla ’egwele. ’Bhɛɛ‑ ’ke pɛ ꞊lwa mi ’ɛ ꞊kla ’egwele, ’bhɛ klɛ ‑a ’truŋwo bhla ’ɛ ꞊bhwa ‑wa ‑din.

‑Bhoolaya gwe ’pegee ‑Bhoolaya drɛɛ

¹’Toŋ mu ‑yaa *‑bhoolaya ‑lwa ’ɛ ’bhɛ ta ’ezin‑, ’mu ’yaa‑ ‑Waanbhaa’ gba gbɛya ’pegee ‑yaa’ ’trɛ ta ‑gɛ gbayrɛ ’ɛ ma ’toŋ mu ‑la ‑le. ²Bhaaplɛŋ mu ‑Waanbhaa’ gbayrɛ do ‑dwa, ’bhɛ ’yaa‑ ’ke sɔkpaa’ do ’le. ’Bhɛ sɔkpaa’ ’ɛ ꞊la ’ɛ ’yiciɛnle ‑yaa ’kpee plɛ: ‑o ‑yaa ‑a ’kpee ‑lwa mi ’ɛ sii yrɛ ’weŋ. ‑Fitran gbɔ ’ɛ ’pegee ‑tabali ’ɛ ’yaa‑ ’bhɛɛ ‑ ꞊nɔɔ. ‑O ’bluu mu ’la ‑gwa ’ke ’sraka ’le ‑Waanbhaa’ ni, ’mu ’kpaale‑ ‑yaa’ ’bhɛɛ‑ ‑tabali ’ɛ ta. ³Sɔgbɛ do dɔle ‑yaa ’yee‑ sɔkpaa’ ’ɛ ’kpee plɛ ’ɛ ’pleŋ‑. ‑A ’kpee plɛ mi ’la ’yaa‑ sɔgbɛ ’ɛ ‑zanta’, ‑o ‑yaa ’bhɛ sii yrɛ ’weŋ ’peŋpeŋ. ⁴Ansansi ’kpacieyrɛ do ‑yaa ’yee‑ yrɛ ’weŋ ’peŋpeŋ ’ɛ ꞊nɔɔ. ‑Can ’yi ’kpale‑ ‑yaa ’yee ansansi ’kpacieyrɛ ’ɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’pegee bhaaplɛŋ mu pleŋ‑ ‑bhoolaya dɔ ’kesu ’ɛ ’yaa‑ ’yee‑ yrɛ ’weŋ ’peŋpeŋ ’ɛ ꞊nɔɔ ’ezin‑. ‑Can ’yi ’kpale‑ ‑yaa ’bhɛ ’kesu ’ɛ ma ’ezin‑ yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ. ‑Can gbɔ do ‑yaa ’yee‑ ’kesu ’ɛ ’yi; ’bhɛɛ‑ pɛbhle ’la ꞊daa laflɛ’ ’yi, ’ke ‑o ‑yaa ’bhɛ sii mani, ’bhɛ ’ke ’yaa‑ ’yee‑ ’kesu ’ɛ ’yi. Aarɔn a ’beni ’la ’plɔn ꞊bhwa, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’bhɛ ‑bi ꞊kla, ’bhɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ a ‑bhoolaya dɔ ma ‑jan mu ’ɛ ’sɛwɛwole ‑yaa vlɛ ’peenɛ mu ’la ’ta, ’mu ’kpɛn ’yaa‑ ’yee‑ ’kesu ’ɛ ’yi. ⁵‑Mlɛkɛ’ ’tɔbhɔle plɛ ’la ‑o ’mu sii Serubɛn, ’mu ‑yrinɛ’ plɛ ’kpale‑ ‑yaa ’yee‑ ’kesu ’ɛ trala, ’mu ‑le ‑yaa ‑a zrɔn ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ‑yaa ’yee‑ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. ‑O ‑yaa ‑za ’yɔɔ‑ mu ma ’sraka mu ’ɛ go ’yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ’woo‑ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ‑o gbɛŋroŋ‑ mu ’ɛ lii ‑yaa kla ’bhɛ yrɛ ba ‑yrɛ ta. ’Duŋ‑ ’waa nu dɔlɛ ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’kpɛn ’pɛɛnpɛɛndɛlɛ ma do do ’saanibhe.

⁶Pɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’kpale‑ ‑yaa ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe; yi ’oo yi, ’sraka ’lɛna mu ’ɛ ’yaa‑ wla ’yee‑ sɔkpaa’ ’kpee ꞊lwa mi ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa waa ’sraka ’lɛnale ye ’ɛ wo. ⁷’Duŋ‑ ’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ’bhɛ do ‑kplɛn ’kpɔ ‑le ‑yaa wla ‑glɔɔn do lɛɛ do ‑a ’kpee plɛ mi ’ɛ ꞊nɔɔ. ’Kee‑ ‑yaa ge ’zi wlalɛ ’bhɛ ꞊nɔɔ, ‑e ‑yaa ’sraka go wi yiɛn ’ɛ si, ’bhɛɛ‑ ‑e ge ’sraka golɛ ’bhɛ ’le ‑Waanbhaa’ ni ‑a ’gbu a pɛ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma ’pe, ’bhɛ ’pegee ‑yaa’ mɛɛ mu ’mu a ‑za ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ma ’ezin‑. ⁸’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, ‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’ɛ ’yaa‑ zrɔn ’zi bhaaplɛŋ mu ni dɔɔ ‑Waanbhaa’ gba sɔkpaa’ ’ɛ ’kpee plɛ mi ’la ’yaa‑ ’eweŋle ’peŋpeŋ waa ‑yaa sɔ ’bhɛ ’liigole mɔkpɛn’ ni, ’ke ‑Waanbhaa’ gba sɔkpaa’ ꞊lwa mi ’ɛ ’bhɛ ‑o ‑li ‑a nɔɔ‑ ye. ⁹’Bhɛ ‑za mu ’la bhe, ’mu ‑yaa ’ke ‑zɔn za mu ’ɛ ma ‑tɔɔmasie ’le. ’Bhɛ ’yi ‑le dɔɔ wi ’sraka mu ’ɛ ’pegee ’sraka gopɛ ‑bhɛɛke’ mu ’ɛ, ’mu laa sɔ ’bhɛ ’sraka ’ɛ go mi ’ɛ zru ’ɛ klɛle‑ ’elrele ’ke ‑ya ‑lɛsɔ’. ¹⁰’Bhɛ ’sraka gopɛ mu ’ɛ ’ke mu ’yaa‑ ’ke pɛbhle mu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑a ’ke mu ‑yaa ’ke ‑wɛɛn mu ’le; ’bhɛɛ‑ ‑a ’ke mu ‑yaa bhaaplɛŋ mu ’fleeza‑ mu ’la gole ‑yaa ’eke‑ ma ’seri ta za ’yi ’mu ’le. ‑O ꞊bwa ’bhɛɛ‑ ’toŋ mu ’ɛ ’yi za klɛle ma ’ke ’bhɛ nu ’tɛnlɛ‑ ‑za mu ’ɛ ’kpɛn ’niinale ma ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ.

¹¹’Duŋ‑ Krisi ꞊nwa, ’bhɛɛ‑ ‑e ꞊kla ’ke ’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’le ‑Waanbhaa’ pɛ ‑lrele’ mu ’la ꞊twa ‑kɔɔ’ ni ’mu ta. ‑E ꞊wlaa sɔkpaa’ ’la ’bhɛ ꞊la, ’bhɛ ‑o ’egblaanle, ’bhɛ ’lreleya ’ɛ ‑lɛsɔle ‑yiya’ ‑Waanbhaa’ gba sɔkpaa’ ꞊lwa mi ’ɛ ni. Bhaaplɛŋ mu laa ’bhɛ sɔkpaa’ ’ɛ dɔlɛ, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’laa ‑o ’ke ’trɛ ta ‑gɛ ’drunyan ’lɛɛ‑ ’bhɛ a pɛ ’le. ¹²Krisi ꞊wlaa yrɛ ’weŋ ’peŋpeŋ ’ɛ ꞊nɔɔ ‑glɔɔn do ’kpɔ, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑daŋgwa ’bhɛ ta. ’Duŋ‑ yaa wlalɛ ’bhɛ ꞊nɔɔ ’ke bhoo gwlɛn mu yiɛn ’pegee drinɛ‑ mu yiɛn ’le. ‑Ya ’gbu yiɛn ’ɛ ꞊naa, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑kɔɔ’ ‑gwa ‑kɔɔa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’yi ’feŋfeŋ yikpɛnsee ta. ¹³Mɛɛ ’la zan mu ’kpee ’triŋdɔle ‑yaa ‑waa’ ’sinii ta za ’ɛ ma, ‑o ‑yaa ’bhɛ zan mu ’kpee ’flee ’ke bhoo gwlɛn ’pegee dri gwlɛn yiɛn mu ‑la le, ’bhɛ ’pegee dri da ’la ’ke ‑o ’bhɛ wi ’ɛ ’kpaciela ‑o ’bhɛ ‑yie ’ɛ si, ’bhɛɛ‑ ‑o ’bhɛ zan mu ’kpee flee ’bhɛɛ‑ ’le ’ezin‑. ¹⁴’Ke ‑yoo ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, Krisi a pɛ yiɛn ’ɛ ’lɛɛ‑? ’Bhɛ ’la ’bhɛ ‑glɔɔya’ ’yiya‑ pɛ ’kpɛn ni bhe. ‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’la ‑yoo ’waati ’ɛ ’kpɛn ba, ’bhɛ faŋgan‑ ’ɛ ’srɔyi, ’yee‑ Krisi ’a ’gbu ꞊naa ‑Waanbhaa’ ni ’ke ’sraka ’le, ’triŋ bhɛ do ’kpɔ ’laa ‑o ‑yaa pɛ ’sraka ’ɛ ma. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’yee‑ Krisi yiɛn ’ɛ nu ‑kɔɔ’ zru mu ’ɛ ’fleelɛ‑ ’kee‑ ‑za ’yifleŋ mu go ‑o ’yi; ’kooko‑ ‑kɔɔ’ sɔ ‑Waanbhaa’ ’la ‑ya ‑yrɛ ma ’bhɛ gbale‑.

Zesu yiɛn ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke ‑bhoolaya drɛɛ ’ɛ ma ’tɔɔmasie ’le

¹⁵’Bhɛla ‑yile, ‑Waanbhaa’ ‑bhoolaya drɛɛ ’la ‑dwa ‑a ’gbu ’pegee ‑kɔɔ’ mu pleŋ‑ bhe, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o bhɛ ta ’sɛwɛdia bhe, ’bhɛ ‑bhoolaya ’ɛ ta, Krisi ‑le ‑kla ’ke ‑kɔɔ’ mu ’pegee ‑Waanbhaa’ pleŋ‑ mi ’le. Bhaaplɛŋ mu ‑za ’yɔɔ‑ mu ’la ꞊kla ‑o ‑yaa ’waati ’la ba ‑bhoolaya ꞊lwa ’ɛ ’yi, Krisi ‑gaa ’kooko‑ ‑e ’mu go ’bhɛ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’yi. ’Bhɛla‑ ‑yile, ‑Waanbhaa’ mɛɛ ’la zan mu ‑siila, ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑liiwli’ ꞊naa ‑a ’ciɛn ’la ’na zayi’ ’mu ni, ’mu sɔ ’bhɛ ’srɔɔwole; ’bhɛ pɛ ‑lrele’ mu ’ɛ ’mu ’laa sɔ yanle‑ ‑titi.

¹⁶’Ke mɛɛ do ’sani‑ ‑a gale pleŋ‑, ‑e ’sɛwɛ do ꞊dia ‑a ’ciɛn ’yiciɛngbɛya ’ɛ ma, waa sɔ ‑za ’kedo‑ ’kpɔ klɛle‑ ’ke ’yee‑ ’sɛwɛ ’ɛ ’le ’pe, ’ke ’yee‑ ’sɛwɛdɛ mi ’ɛ yaa galɛ ‑li. ¹⁷’Ke ’ciɛn zan ’ɛ ‑ya ‑yrɛ ma ‑li ’waati ’la ba, ‑waa sɔ ‑e ’ciɛn ’yiciɛngbɛya ’sɛwɛ ‑la ꞊dia ’bhɛ bɔle‑ ‑klɔsi ’yi. ’Duŋ‑, ’kee‑ ‑gaa ’waati ’la ba, ’bhɛɛ‑ ‑o sɔ ’bhɛ ‑jan ’ɛ bɔle‑ ‑klɔsi ’yi ’tɛ. ¹⁸’Bhɛla‑ ‑yile, ‑Waanbhaa’ ‑bhoolaya ꞊lwa ’la ‑dwa ’yee‑ ’pegee ‑yaa’ mɛɛ mu ’ɛ ’pleŋ‑, waa ’sɔlɛ‑ ’bhɛ ‑bhoolaya ’ɛ ’klɔsikunle, ’fɔ ‑o wi do ‑la ꞊dia ’bhɛɛ‑ ‑o ’bhɛ ’yiɛn ’ɛ ‑klalaa’ ’elwale ’pe. ¹⁹Moizi ‑yaa’ mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’lɛkpaa‑ ’eke‑ ta, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑Waanbhaa’ a ’toŋ mu ’ɛ ’kpɛn ꞊woa ’mu ni ’pe ’bhii‑ ‑a yɔɔndɛle ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ’Bhɛ blaan, ’kee‑ drinɛ‑ ’pegee bhoo gwlɛn mu ’ke mu dɛle‑; ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’mu yiɛn ’ɛ ’pegee ‑yi ’yizaale ’eke‑ ba. ’Bhɛɛ‑ ’kee‑ Izɔpu ‑yri ’laa ’pegee ‑bhlaa ’ciɛ‑ ’tɛn ’yrele ’eke‑ ma ’bhii‑ ‑maannɛ do gbɛɛn‑; ’bhɛɛ‑ ’kee‑ yiɛn ’ɛ ’wianle ‑yaa’ mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’pegee ’sɛwɛ ’ɛ ta. ²⁰‑E ‑yaa ’bhɛ ’wian zii’ ‑o ta ’waati ’la ba, ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «‑Waanbhaa’ ‑bhoolaya ’la ‑dwa ’yee‑ ’pegee ’ka mu pleŋ‑ bhe, yiɛn ’lɛɛ‑ ’bhɛ ‑le ’bhɛ zrɔn pɛ ’le. ‑Ka ’taawo ’bhɛɛ‑ ‑bhoolaya ‑jan ’ɛ ta.»²¹’Bhɛɛ‑, ’ke Moizi yiɛn ‑wianle’ ’ezin‑ ‑Waanbhaa’ gba sɔkpaa’ ’ɛ ’pegee ‑a gba pɛ mu ’ɛ ’kpɛn ta. ²²’Toŋ ’ɛ ta za ’ɛ ma, ‑o pɛ ’tɔle‑ pɛ ’bhɛ klɛ ’weŋ yiɛn ‑la ‑le. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ laa sɔ ‑za ’yɔɔ‑ mu ma ‑sroma ’yanle ‑titi ’ke yiɛn ’laa ’klaalɛ‑ ’pe.

Zesu ‑le ’ke ‑za ’yɔɔ mu ’ɛ go ’sraka ’le

²³‑Waanbhaa’ gba sɔkpaa’ ’ɛ ’pegee ‑a ꞊la pɛ mu ’ɛ ‑woo ’ke laflɛ’ ’yi pɛ mu ’ɛ ’mu ‑la ma ‑tɔɔmasie ’le, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa sɔ ‑o klɛle‑ ’weŋ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑. ’Duŋ‑ ‑o ‑yaa sɔ ’woo‑ laflɛ’ ’yi pɛ mu ’ɛ klɛle‑ ’weŋ ’sraka go mu ’la ’le ‑yoo ’bhii‑ ’mu mabhaabhɔ ’trɛ ta ‑gɛ ’sraka mu ’ɛ ta. ²⁴Krisi ’laa gelɛ wlalɛ bhaaplɛŋ ‑Waanbhaa’ gba sɔkpaa’ ’la ‑dwa ’bhɛ ꞊la. ’Duŋ‑ bhaaplɛŋ ’kɛla ’bhɛ dɔ, ’bhɛ ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ sɔkpaa’ ‑zeze ’gbu ’ɛ ’bhɛɛ‑ ‑tɔɔmasie ‑la ‑le. Krisi ‑ja wlalɛ laflɛ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑dulaa’ ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ꞊la, ‑kɔɔa’ ‑za mu ’ɛ ta janwo zayi’. ²⁵Zuufu mu ’ɛ ba, ‑waa’ ’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’ɛ wla ‑glɔɔn do ‑lɛɛ do ta ‑Waanbhaa’ gba ’fɛ ’kpee ’weŋ ’peŋpeŋ ’ɛ ꞊la ’ke wi yiɛn ‑la ‑le. ’Duŋ‑ Krisi ’laa wlalɛ ‑a nɔɔ‑ ’ke ‑ya ’gbu klɛ ’ke ’sraka ’le ‑glɔɔn ‑bebe ’le. ²⁶’Ke ’bhɛ klɛ bi, ‑a ’san ’drunyan klɛle ma, Krisi ‑yaa nu ‑yrɛnbhlelɛ. ’Saanibhe ’drunyan ’yan bhla ’la ꞊bhwa ‑wa ‑din bhe, Krisi ꞊nwa klɛlɛ ’sraka ’le ‑glɔɔn do ’kpɔ. ‑E ‑nwa ‑a ’gbu ’nalɛ‑ ’ke ’sraka ’le, ’kooko‑ ‑e ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ‑yiga’. ²⁷Bhaaplɛŋ ’oo bhaaplɛŋ, ’bhɛ ‑o ’ke ga pɛ ’le ‑glɔɔn do ’kpɔ. ‑A gale blaan, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ’kitikan. ²⁸’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, Krisi ’a ’gbu ꞊naa ’ke ’sraka ’le ‑glɔɔn do ’kpɔ, ’kooko‑ ‑e mɛɛ ‑bebe go ’mu ‑a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’yi. ‑E nu nu gbɛ drɛɛwolɛ ’ezin‑, ’duŋ‑ yaa nu nulɛ ‑za ’yɔɔ‑ mu go zayi’; mɛɛ ’la zan mu ‑o ‑a magbɛn ’zi, ‑e nu nulɛ ’mu ‑la golɛ zayi’ ‑za ’yi.

Zesu a pɛ ’sraka ’ɛ ’bhɛ ‑le sɔ bhaaplɛŋ klɛle‑ ’weŋ ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑lɛsɔ’

¹Moizi a ’toŋ mu ’ɛ yaa pɛ mu ’ɛ ‑woo gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ kpataakpa ’mu zrɔn; ’duŋ‑ ’bhɛ mu ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ ‑za ’wlan mu ’la ꞊twa ‑kɔɔ’ ’lɛɛ, ’mu ‑la lii ’le. ’Bhɛla ‑zayi’ bhe, ‑o ’woo‑ ’sraka mu ’la go yi ’oo yi ’bhɛɛ‑ lɛɛ ’oo lɛɛ ’yee‑ ’toŋ mu ’ɛ ta, mɛɛ ’la zan mu ‑yaa ‑Waanbhaa’ gba ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, waa ’sɔlɛ‑ ’bhɛ zan mu ’ɛ klɛle‑ ’weŋ ‑titi ’ke ‑wa ‑lɛsɔ’ ‑a ma. ²’Ke ’bhɛ ’sraka mu ’ɛ ’yaa sɔ bhaaplɛŋ mu klɛle‑ ’weŋ ganyan‑ do ’kpɔ, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑lɛsɔ’, bhaaplɛŋ mu laa ‑yaa nu ‑li ‑o ’gbu ’yelɛ‑ ’ke ‑za ’yɔɔ‑ klɛ mu ’le. ’Bhɛɛ‑ waa ‑yaa nu ’sraka ’bhɛɛke golɛ ‑li ‑titi. ³Wlan ’gbu ’ɛ ni, bhaaplɛŋ mu ’sraka mu ’la go, ’mu ‑waa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ‑zadɔ’ ‑o ’kpee lɛɛ ’oo lɛɛ. ⁴‑Amasrɔyi dri gwlɛn mu yiɛn ’pegee bhoo gwlɛn mu yiɛn laa sɔ bhaaplɛŋ mu a ‑za ’yɔɔ‑ gole‑ ‑titi.

⁵’Bhɛla‑ ‑zayile, Krisi ’nu bhla ’ɛ zi ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi, ‑ya ꞊pia ‑Waanbhaa’ ni dɔɔ:

«’E zru laa bhɔlɛ wi ’sraka ’pegee pɛ ‑bhɛɛke’ ’sraka do ’kpɔ ma;

’duŋ‑ ’e ’mi ’flɛ ’ɛ ꞊kla, ’kooko‑ ’ŋ ’bhɛ na ’e ni ’ke ’sraka ’le.

⁶‑O wi ’sraka mu ’la kpacie ’srakagoyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ,

’bhɛ ’pegee ‑o ’sraka mu ’la go ‑za ’yɔɔ‑ mu ‑sroma ’yan pɛ ’le, ’mu do ’kpɔ ’laa sɔ ’e ni.

⁷’Bhɛɛ‑ ’yi ’an ꞊pia dɔɔ: ’Mi ’gbu ‑le ‑gɛ, ’ŋ ’yoo‑ zan;

a yɔɔndɛle ‑o ’ŋ ba ‑zayi’ ’yaa‑ ’sɛwɛ ’ɛ ’yi dɔɔ: ‹’Ŋ ’yoo‑ zan, ’an ‑Waanbhaa’, ’e zru maza klɛ zayi’.›»

⁸Krisi ’gbu ’a ꞊pia ‑Waanbhaa’ ni ’elwale ’pe dɔɔ: «’Yaa ‑o wi ’sraka ’pegee pɛ ‑bhɛɛke’ ’sraka do ’kpɔ zi; ’bhɛɛ‑ ’e zru laa bhɔ ’sraka ’kpaciele ’pegee ‑za ’yɔɔ‑ mu ma ‑sroma ’yan ’sraka mu do ’kpɔ ma ’ezin‑.» ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑o ’bhɛ ’sraka mu ’ɛ go ’toŋ ’ɛ ta. ⁹’Bhɛ blaan, ’ke Krisi ’a ’pele ’ezin‑ dɔɔ: «’Ŋ ’yoo‑ zan ’e zru maza klɛyrɛ nɔɔ‑.» ’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi bhe, ‑Waanbhaa’ ’a gbagbɛya ꞊lwa ’ɛ ’bhɛ ’saawoa‑, ’bhɛɛ‑ ‑ya tabɔɔla ’ke ‑a gbagbɛya drɛɛ ‑bhɛɛke’ do ’le. ¹⁰Zesu Krisi ‑Waanbhaa’ zru maza ꞊kla. ‑Ya ’gbu ꞊naa ’ke ’sraka ’le ‑Waanbhaa’ ni, ‑glɔɔn do ’kpɔ ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaan. ’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ‑e ‑kɔɔ’ ꞊kla ’weŋ ’kee‑ ‑kɔɔ’ go ‑kɔɔa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’yi.

¹¹’Sraka ’lɛna mi ’tɔle‑ ’sraka ’lɛna mi, ’bhɛ bo ’bhɛ gaan ta yi ’oo yi ’kee‑ ‑yaa’ ’sraka lɛnale ye ’ɛ wo, ’kee‑ ’sraka ‑glɔɔn do ’kpɔ ’ɛ go ’waati ‑bebe ba. ’Duŋ‑ ’bhɛ ’sraka mu ’ɛ ’mu ’laa ‑yaa sɔ bhaaplɛŋ mu a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ gole‑ ‑o ma. ¹²’Duŋ‑ Krisi ’sraka do ’kpɔ ‑la ‑gwa bhaaplɛŋ mu a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma. ’Bhɛ ’sraka do ’kpɔ ’ɛ ’bhɛ ‑le ‑kla yikpɛn‑ ta pɛ ’le ’ke ’bhɛ ’yi ’laa ga ‑titi. ’Bhɛ blaan, ‑e ‑ja yaalɛ ’taŋii ‑Waanbhaa’ ‑din ’tɔbhɔ ma yaayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ laflɛ’ ’yi. ¹³‑A yaale ‑o ’bhɛ ꞊nɔɔ ye, ’sani ‑Waanbhaa’ ’a ’sɔɔnnii mu ’ɛ klɛ ‑a gaan ‑la pɛ ’le. ¹⁴’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ‑yaa’ pɛ ’sraka do ’kpɔ ’ɛ ’srɔyi, mɛɛ ’la zan mu ‑kla ’weŋ ’ke ‑o go ‑waa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’yi, ‑e ’mu ꞊kla ’elrele ’ke ‑yoo ‑lɛsɔ’. ‑O nu bolɛ ‑waa’ ‑lreleya ‑lɛsɔle ’ɛ ’yi yikpɛnsee ta.

¹⁵*Lii ’Weŋ ’ɛ ’bhɛɛ‑ do ’kpɔ ’ɛ ‑zrɔnna wlan ma kpataakpa. Wlan ’ɛ ni ‑ya ꞊pia ’elwale ‑sɔ dɔɔ:

¹⁶«Mɛɛzan ’a ꞊pia dɔɔ ’mi nu ‑bhoolaya ’la dɔlɛ ’mi ’pegee ’woo‑ mu pleŋ‑,

’bhɛ yi mu ’ɛ ’kanle‑ blaan,

’bhɛ ‑le ‑gɛ: ’Mi nu ’an ’toŋ mu ’ɛ ’kpalɛ ‑o zru mu ’ɛ ’yi;

’bhɛɛ‑ ’ŋ nu ‑o yɔɔndɛlɛ ‑o nii‑ ’ɛ ’yi.»

¹⁷«‑Waa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’pegee ‑o ‑yinia yrɛ mu ’la ꞊nɔɔ, ’mu ‑za ’laa nu dɔlɛ ‑li ’ŋ ’kpee ‑titi.»¹⁸’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑za ’yɔɔ‑ ‑sroma ‑yaan yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ‑o maza laa ‑o ‑li ’sraka gole ma ‑za ’yɔɔ‑ mu ma ’bhɛ ’yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ.

’KPALEYA ’PEGEE ‑ZA ’YIKUNLE

‑Kɔɔ’ ‑kɔɔ’ ’mabɛɛn‑ ‑Waanbhaa’ ‑din ‑kɔɔa’ ’kpaleya ’ɛ ’yi

¹⁹’Bhɛ ya ’ɛ ’yi bhe ’ŋ nɛɛnɛ‑ mu, Zesu yiɛn ’ɛ ’srɔyi, ‑kɔɔ’ sɔ wlale‑ yrɛ ’weŋ ’peŋpeŋ ’ɛ ꞊nɔɔ ‑kɔɔ’ mapɔɔnle ’le. ²⁰‑E zibhɛ drɛɛ ‑kpalaa’ ‑kɔɔ’ ni ’ke ’bhɛ kan sɔgbɛ ’la ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ’kpee ’ɛ ’yiciɛn‑ ’bhɛ ’yi. ’Bhɛ zibhɛ ’ɛ ’bhɛ ‑le ge ‑kɔɔ’ ’le ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛ sɔgbɛ ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke ‑ya ’gbu ’nalawoa ’ke ’sraka ’le ’bhɛ ’le. ²¹’Yela‑ ’kpale‑ ‑o ‑Waanbhaa’ a ’fɛ ’ɛ ’wiiŋ‑ ’ke *’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’gbu ’ɛ ’le. ²²’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ‑kɔɔ’ ‑kɔɔ’ ’mabɛɛn‑ ’tɛ ‑Waanbhaa’ ‑din ‑kɔɔ’ zru do ’kpɔ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’kpaleya ’ɛ ‑a ‑yi ’bhɛ ’lɛsɔle klɛ; ’ke ‑kɔɔ’ ’kpee ’fleele‑ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑za ’yɔɔ‑ gbiŋ laa kpa ‑li ‑kɔɔ’ ’nii‑ ’ɛ ta, ’ke ‑kɔɔ’ ’flɛ ’fɛle‑ klɛ ‑yaa’ ‑yi ’fleele‑ ’peŋpeŋ ’ɛ ’le. ²³‑Kɔɔ’ ’yri ’la ’kpale‑ ‑o ‑a ta, ’ke ‑kɔɔ’ ‑o ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wo zii’ bhe, ‑kɔɔ’ dɔ klɛn ’ke ‑kɔɔ’ blɔɔle bo ’bhɛ ma ’eglɔɔle. ‑Amasrɔyi ‑Waanbhaa’ ’la ‑ya ‑liiwli’ ‑naa ‑kɔɔ’ ni, yaa a ‑liiwli’ ’ɛ mabɔɔlɛ ‑titi. ²⁴‑Kɔɔ’ ’yakla‑ bo ’eke‑ ‑za ’le, ’kooko‑ ’ke ’kɔɔ‑ ’fuudɔ‑ ’eke‑ ta ’sɔlekeniya ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑kɔɔ’ sɔ ‑za ’wlan klɛle‑. ²⁵‑Kɔɔ’ ’laa ’ploolɛ‑ ‑kɔɔa’ ’klaŋkeba ’ɛ ma, ’bhii‑ mɛɛ ’ke mu a klɛ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ’Duŋ‑ ‑kɔɔ’ ’eke‑ ꞊lia; ‑amasrɔyi ‑kɔɔ’ ‑o Mɛɛzan Zesu ’nu yi ’ɛ bɛɛnle ye ’zi ‑kɔɔ’ ‑din kpataakpa.

²⁶’Ke ’kɔɔ‑ ꞊yaan Krisi a wlan ’ɛ dɔlele, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑kɔɔ’ ‑za ’yɔɔ‑ ꞊kla ‑kɔɔ’ ’gbu ’yrɛ ma, ’bhɛ ’sraka ’bhɛɛke ’laa ‑o ‑li ’ke ’bhɛ ‑kɔɔ’ ’a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ go ‑kɔɔ’ ma. ²⁷’Kɛla ꞊bwa ‑kɔɔ’ ma ’ezin‑, ’bhɛ ‑le ’ke ‑kɔɔ’ bo ‑Waanbhaa’ a ’kitikan yi ’ɛ ’pegee ’tɛ ’yranle‑ ’ɛ ’magbɛnle ma ‑gblaan ’le ‑kɔɔ’ ’yi. ’Bhɛ ’tɛ ’ɛ ’bhɛ ‑le nu ‑Waanbhaa’ ‑sɔɔnnii’ mu ’ɛ ’kpɛn ’kpacielɛ. ²⁸’Ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan Moizi a ’Toŋ ’ɛ ’yisiɛla, ’kee‑ ꞊kla mɛɛ plɛ le oo, ’kee‑ ꞊kla mɛɛ yaga ’le oo, ’ke ’mu ‑o ’yee‑ ’toŋ ’yisiɛza ’ɛ ’srɛ ’le, ‑o ’yee‑ mɛɛ ’ɛ dɛ, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑yrɛn ’laa kla mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ma. ²⁹’Bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ’ke mɛɛ ’la zan ‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ mavɛɛla ’lɛɛ‑ ɛɛ? ’Bhɛɛ‑ ‑bhoolaya ’la ‑yoo ‑kɔɔ’ ’pegee ‑Waanbhaa’ pleŋ‑ ’bhɛ ma yiɛn ’ɛ, ’ke ’bhɛ ꞊yaan mɛɛ ’la zan klɛlele ’weŋ, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ zan ’ɛ ’bhɛ ‑za ’ɛ ꞊kwan ’bhii‑ bhaama za ’le bhe ’lɛɛ‑ ɛɛ? ’Bhɛɛ‑ Lii ’Weŋ ’la ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ꞊naa ‑kɔɔ’ ni ‑lileya ma, ’kee‑ ’bhɛ ‑zwanwoa, waa nu ‑yrɛn ‑glɔɔn ’ɛ ‑dela ’kpalɛ‑ ’bhɛ zan ta ɛɛ? ‑Ka ’ka ’kpeelɛdan doo, ’bhɛ ‑yrɛn ’yɔɔ‑ nu ‑yiyalɛ mɛɛ ’la zan ’bhɛ Moizi a ’toŋ ’ɛ ’yisiɛla ’bhɛ a pɛ ‑yrɛn ’ɛ ni. ³⁰Wlan ’ɛ ni, ’wa ’yaango‑ ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu ‑le ’a ꞊pia dɔɔ: «’Mi ‑le nu ‑za ’kpɛn ‑zigolɛ.» ‑Ya ꞊pia ’ezin‑ dɔɔ: «Mɛɛzan nu ‑yaa’ mɛɛ mu ’ɛ ’kitikanlɛ.»³¹‑Waanbhaa’ ’la ‑ya ‑yrɛ ma, ’ke ‑yaa’ ‑kpan ’ɛ ‑balaa’ ‑kɔɔ’ ta ’bhɛ ‑o ’ke ‑gblaan maza ‑gbɛnɛ ’gbu ’le ’dɛ!

³²’Elwale ‑sɔ, ’ka golawoa ‑gblo ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ka ‑Waanbhaa’ a ’tɛbhile ’ɛ ’srɔlawoa, ’ka ‑yrɛnbhla ’ebebele gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’ka ’woo‑ ‑yrɛn mu ’ɛ ‑yikwan gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛ ‑za mu ’ɛ dɔ ’ka ’kpee. ³³’Waati ’ke ba, ‑o ‑yaa ’ka ‑zwanwo’, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑yrɛnkpa’ ’ka ta mɔkpɛn’ ’yrɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ’waati ’ke ba ’ezin‑, ‑o ‑yaa ‑yrɛnkpa’ zii’ mɛɛ ’la zan mu ta, ’ka ’yaa‑ bhɔ ’bhɛ zan mu ’ɛ ba ’bhɛ mu a ‑yrɛn mu ’ɛ ’yi. ³⁴Wlan ’gbu ’ɛ ni, ‑o mɛɛ ’la zan mu ꞊bwa ‑kaso ’yi, ’ka ꞊bhwa ’mu ba. ’Ka ‑dwa ‑a ꞊la ’ka zrukpaale ’le ’ke ‑o ’ka ’kɔɔpɛ‑ mu ’ɛ kun ’ka ’kɔɔ. ’Ka ’bhɛ ꞊kla, ‑amasrɔyi ’ka ’yaa‑ ’yaango‑ ’bhii‑ ‑naflo mu ’la ‑woo ’ka ’kɔɔ, ’mu mabhaabhɔ ’ka ’kɔɔpɛ‑ ꞊lwa mu ’ɛ ta. ‑Daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ‑naflo mu ’ɛ ma laflɛ’ ’yi. ³⁵’Bhɛla‑ ‑yile, ’kpaleya ’la ‑yoo ’ka ’yi, ’ka ’laa ’ploolɛ‑ ’bhɛ ma ‑titi. ‑Amasrɔyi ‑trɔn ‑gbɛnɛ ‑o ‑a ma ’ka ’lɛɛ ‑Waanbhaa’ ba. ³⁶Wlan ’gbu ’ɛ ni, ’ka maza ‑o ‑yrɛn ’yikunle ma, ’kooko‑ ’ke ’ka ꞊swa ‑Waanbhaa’ zru maza klɛle‑, ‑ya ‑liiwli’ ꞊naa pɛ ’la ’naza‑ ta, ’ka sɔ ’bhɛ ’srɔɔwole. ³⁷‑A pele ‑o ‑Waanbhaa’ ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi dɔɔ:

«‑A ‑vinbwa ’waati sa, ’waati sanɛ‑ ’gbu,

’bhɛɛ‑ mɛɛ ’la zan ‑o zan nulɛ ’bhɛɛ‑ ’bhɛ nu.

Yaa nu ‑mɔlɛ’ ‑li.

³⁸’Ke mɛɛ ’la zan ‑lɛdɔɔle ‑o ’mi ’yrɛ ’yi, ’bhɛ zan ’ɛ nu bolɛ ’bhɛ ’yrɛ ma ’kpaleya ‑la ma ’mi ’yi.

’Duŋ‑ ’ke ‑ya pleŋgwa‑ ’mi ma, ’bhɛ ’laa nu ’sɔlɛ‑ ’mi ni.»

³⁹Mɛɛ ’la zan mu go zi ‑lrele’ ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o ge klɛlɛ ni pɛ ’le, ’o mɔɔ laa ‑o ’bhɛ mɛɛ ‑glɔɔn mu ’ɛ ’le. ’O ’kpale‑ ‑o ‑Waanbhaa’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’o mɔɔ ‑o ‑bhee zi ’ɛ ’bhɛɛ‑ ta.

’Kpaleya ‑o ’ke ‑mɛla ‑le

¹’Kpaleya ‑Waanbhaa’ ’yi ’ɛ ’bhɛ ‑o ’ke ‑mɛla ‑le ɛɛ? ’E ’yrikpale ‑o pɛ ’la ta, ’yee kpa ‑a ‑yi ’bhii‑ ’e nu ‑a ’srɔɔwolɛ, ’bhɛɛ‑ ’e ’yrɛ ’laa ‑o pɛ ’la ma, ‑e klɛ ’e ni ’bhii‑ ’e ’yrɛ ‑o ‑a ma; ’bhɛ ‑le ’ke ’kpaleya ’ɛ ’le. ²’Yee‑ ’kpaleya ’lɛɛ‑ ’yela‑ ma, ’bhɛɛ‑ ’elwaleta mu ’ɛ ba za ꞊swa ‑Waanbhaa’ ni.

³’Kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ’drunyan ’yi pɛ ’kpɛn ꞊kla ‑a ‑liijan’ ’ɛ ’bhɛ a ‑glɔɔya’ ’bhɛɛ‑ ’le. ’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ‑kɔɔ’ ’yrɛ ‑o pɛ mu ’la ’kpɛn ma ’drunyan ’ɛ ’yi ‑gɛ, ‑Waanbhaa’ ‑o ꞊kla pɛ ’la ’le mɛɛ ‑yrɛ ’laa kpa ’bhɛ ma.

⁴Abɛli a ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ’sraka ’la ‑gwa ‑Waanbhaa’ ni, ’bhɛ mabhaabwa Kaɛn a pɛ ’ɛ ta. ‑Yaa’ ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ꞊pia ‑a ma dɔɔ mɛɛ ‑lɛdɔɔle, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑yaa’ ’sraka ’ɛ ’lɛkwan꞊. ’Ali‑ Abɛli galawoa bhe oo, ‑a ’kpaleya ’ɛ ’bhɛ ‑o ‑janwo’ zii’ ‑li ‑zɔn ’kɔɔ‑ ni.

⁵Enɔki a ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ꞊sia, ’ke ’bhɛ ge ’kɛle‑ laflɛ’ ’yi laanima, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑gwa gale ’yi. ’Bhɛɛ‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑a ’yelɛ‑ ’ezin‑ ‑titi. ’Duŋ‑ ‑a ’sile‑ ‑lɛɛ ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ laflɛ’ ’yi, ‑Waanbhaa’ ’a ‑zrɔnna mɔkpɛn’ ni ’bhii‑ ‑a ‑za ꞊swa ’bhɛ ni. ⁶’Ke ’kpaleya laa ‑le, mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ‑za ’laa ‑yaa sɔ ’sɔle ‑Waanbhaa’ ni ‑titi. ’Ke mɛɛ ’la zan ’e ’mabɛɛnna ‑Waanbhaa’ ‑din, ’bhɛ zan ’e ’kpa ‑a ‑yi ’pe ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ‑o, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ zan ’e ’kpa ‑za ’yi ’bhii‑ ’ke mɛɛ ’la zan mu ‑a ziglinna ‑e ’bhɛ ma ‑trɔn na ’mu ni.

⁷Noe a ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑batoŋ’ ‑gbɛnɛ do ‑dwa, ’bhɛɛ‑ ’yee‑ ’pegee ‑yaa’ ’fa ꞊la mu ’ɛ ‑gwa ‑za ’yi ’bhɛ ma. ‑Waanbhaa’ ’a ’kpeelɛkaan ‑za mu ’la ’yaa‑ zan klɛlɛ ’ke waa ’mu ’yelɛ‑ ’mu ma; ’bhɛɛ‑ ‑ya ꞊kpaa ‑Waanbhaa’ ‑yi. ’Bhɛla‑ ‑yile ‑e ‑gblaanna ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ. ‑Yaa’ ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ’drunyan ta mɛɛ mu ’ɛ ‑waa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ tapwɛla, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑Waanbhaa’ a ‑kpan ‑balaa’ ’mu ta. ‑Yaa’ ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ꞊pia ‑a ma ’ezin‑ dɔɔ mɛɛ ‑lɛdɔɔle.

⁸Abraamu a ’kpaleya ma, ‑Waanbhaa’ ’a ’siilawoa ’bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ ’weli‑ ’ɛ ’klɔsikwan. Abraamu ‑gwa ‑a ’gbu ’ya ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑yaa zan ’kɛla ’nalɛ‑ ‑a ni ‑e ’bhɛ zi ’ɛ ꞊sia. ‑E ‑gwa ‑a ’gbu ’ya ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑ja yrɛ ’la ꞊nɔɔ, yaa ‑yaa ’bhɛ ꞊nɔɔ ’ɛ dɔ. ⁹‑Yaa’ ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’klɛɛn ’la ’naza‑ ‑woa ‑a ni, ‑e ꞊nwa yaalɛ ’bhɛ ’yi ’cie ’le. ‑E ‑yaa yi sɔkpaa’ mu ‑la ꞊la. ‑Waanbhaa’ ’a ’liiwli‑ ꞊naa ’yee‑ ’klɛɛn do ’kpɔ ’ɛ ’naza‑ ta Izaki ’pegee Zakɔbu ni ’ezin‑. ¹⁰‑Amasrɔyi Abraamu ’yri ’yaa‑ ‑wa ‑gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ta, ‑wa ’la ’ke ’bhɛ gaan bɔle ‑o ’trɛ ’yi ’egbɔɔnle. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑le ’bhɛ ‑wa ’ɛ dɔgbɛya ’ɛ ꞊pia ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑dwa zi.

¹¹’Kpaleya ‑la ma ’ezin‑, ’bhɛɛ‑ Sara ‑nɛ ’srɔɔwoa‑ ’bhɛ a ‑nɛyakleya ’ɛ ’yi. ’Ali‑ ‑yaa’ loonɛya ’ɛ ’yi, ‑Waanbhaa’ ’a ꞊kla ’bhɛɛ‑ ‑e ‑nɛ ’srɔɔwoa‑. ‑Amasrɔyi ‑ya ꞊kpaa ‑a ‑yi ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ’la ’e ’liiwli‑ ꞊naa ‑a ni ’bhɛ nu bolɛ ’bhɛ ’liiwli‑ ’ɛ ta. ¹²’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, Abraamu, ‑a nɔɔ‑ bhɛ do ’kpɔ ’ɛ, ’ke ‑nɛyale a pɛ zi ’ɛ zi, ’bhɛ ‑gblɔzi’ ‑gaa gban bi, ’bhɛ ’srɛ mu ꞊kla ’ebebele ’bhii‑ mlɛklɛnnɛ ’pegee wɛyi‑ ’lɛ ma ‑yrɛntrɛ’ mu gbɛɛn‑.

¹³’Bhɛ mɛɛ mu la bhe, ’mu ’kpɛn ‑gaa ‑o ’kpalele ‑Waanbhaa’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’bhɛ ’liiwli‑ ‑naa ‑o ni pɛ mu ’la ’naza‑ ta, waa ’mu ‑srɔɔwolɛ. ’Duŋ‑ ‑e ꞊kla ’bhii‑ ‑o ‑yrɛkpaa ’mu ma ’egbɔɔnle, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu ‑vavadia. ’Bhɛɛ‑ ‑woo ’gbu ꞊kwan ’bhii‑ ’cie mu ’pegee ’kan mu ’le ’trɛ ’lɛɛ‑ ta ‑gɛ. ¹⁴Mɛɛ ’la zan mu ’bhɛ ‑jan ‑glɔɔn ’la bhe ’bhɛ wo, ’bhɛ zan mu ’gbu ’a zrɔn ’bhɛ ma kpataakpa ’bhii‑ ’mu ’yaa‑ ’klɛɛn do ‑la ‑glin ’zi. ¹⁵‑O ‑gwa ’klɛɛn ’la ’yi, ’kee‑ ’kpa bi ’bhɛɛ‑ ‑lrɔ ‑yaa ‑o ma, ‑o ‑yaa sɔ niinale ‑o ‑zanta’ ’bhɛ ’yi ’ezin‑. ¹⁶’Duŋ‑ ’klɛɛn ’bhɛɛke ’la ’bhɛ mabhaabhɔ ‑waa’ ’klɛɛn ꞊lwa ’ɛ ta, ’bhɛ ‑la ‑lrɔ ‑o ma; ’bhɛ ’klɛɛn ’ɛ ’bhɛ ‑o laflɛ’ ’yi laanima. ’Bhɛla‑ ‑yile, ‑o ‑Waanbhaa’ ’siilawo ‑waa’ ‑Waanbhaa’, ’bhɛ ’laa ‑yraladɔ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu ma; wlan ’ɛ ni, ’bhɛ ’gbu ‑wa ‑gbɛnɛ do ‑dwa gban ‑o ni ‑o ‑lɛɛ.

¹⁷Abraamu a ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a zru ’la ‑glinna, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑dwa ‑a ‑la ’kee‑ Izaki na ’ke ’sraka ’le ‑Waanbhaa’ ni. ’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ꞊pia ’yee‑ Abraamu ‑la ni ’elwale ‑sɔ dɔɔ ’bhɛ nu ‑a ’srɛ mu klɛlɛ ’ebebele. ’Bhɛɛ‑ ‑e ‑dwa ‑a ‑la ’kee‑ ’yee‑ ‑nɛ bhɛ do ’kpɔ ’ɛ na ’ke ’sraka ’le ‑Waanbhaa’ ni. ¹⁸‑Waanbhaa’ ’a ꞊pia ’yee‑ Abraamu ’gbu ‑la ni dɔɔ: «’E ’srɛ mu ’ɛ nu dalɛ Izaki ‑la ‑yi, ’bhɛɛ‑ ’e ’tɔ nu blɔɔlɛ ’mu ‑la ta.»¹⁹‑A ’kpale‑ ‑yaa ‑a ‑yi ’bhii‑ ’ali‑ ’ke Izaki ‑gaa, ’bhɛ ’seŋ ’yaa‑ ‑Waanbhaa’ ni ’ke ’bhɛ ’bhɛ bwe gale ba. ’Bhɛla‑ ‑yile, ‑Waanbhaa’ ’a gbe ’ɛ ’niinalawoa ‑a ma, ‑yoo ’tɛ ’bhii‑ ’bhɛ ‑gaa, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑bwela gale ba.

²⁰Izaki a ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ’dumawoa ‑a gbe Zakɔbu ’pegee Ezau ni.

²¹Zakɔbu a ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑a ga bhla ’ɛ zi, ’kee‑ Zozɛfu ’nɛ plɛ ’ɛ ’kpɛn ’dumawole. ‑E ‑kulaa’ ‑a ’taawo ’beni ’ɛ ta ’bhɛɛ‑ ‑e ‑Waanbhaa’ ‑gbaa.

²²Zozɛfu a ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑a ga bhla ’la ꞊bhwa ‑wa ‑din, Izraɛli mu ’ɛ ’yaa‑ nu ’pwɛlɛ‑ ’waati ’la ba Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ‑e ’bhɛ ’lɛɛjanwoa. ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa nu ‑za ’la klɛlɛ ‑a bhɛlɛ’ mu ’ɛ ’le ‑e ’bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ‑zrɔnna ‑o ni. ²³Moizi dɛ mu a ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑wa yale, ’ke ‑wa magaanle mlɛ yaga ta. ‑Wa ꞊ya ’bhii‑ ‑e ‑yaa lele bhe, ’bhɛla‑ ‑yile waa ‑gblaanlɛ’ ‑bhleŋgbe ’ɛ ’bhɛ ’wojan‑ ’ɛ ’kafawole ma (‑amasrɔyi ’bhɛ ’a ꞊pia bi ‑o Zuufu ’nɛ ’yiɛntɛnnɛ mu ’ɛ ’kpɛn dɛ).

²⁴*Moizi a ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑e gbaanladia, yaa dɔlɛ ‑a ‑la ’ke ‑wa sii Ezipu mu a ‑bhleŋgbe ’lunɛ ’ɛ gbe. ²⁵‑E ‑dwa ‑a ‑la ’ke ‑o ‑yrɛnkpa’ ’yee‑ ’pegee ‑Waanbhaa’ a mɛɛ mu ’ɛ ta ’eke‑ ’yi, ’sani‑ ‑e nu bolɛ ‑a ‑yinraza mu klɛle ma ‑za ’yɔɔ‑ ’yi ’waati sa ba. ²⁶‑Ya ꞊ya ’bhii‑ ‑yrɛnbhlele ’bhii‑ Mɛɛ ‑Bhee Mi Krisi gbɛɛn‑, ’bhɛ mabhaabhɔ Ezipu ’klɛɛn ’yi ‑naflo mu ’ɛ ’kpɛn ta. ‑Amasrɔyi ‑a ‑yrɛ ‑yaa ’egbɔɔnle pɛ ‑la ta, ‑a ‑yrɛ gbaanle ‑yaa ‑Waanbhaa’ ‑yaa nu ‑a ‑sra ’la ’nalɛ‑ ’bhɛɛ‑ ta.

²⁷Moizi a ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑gwa Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi. Yran ’la ’yaa‑ ’bhɛ Ezipu ‑bhleŋgbe ’ɛ zru ba, yaa gblaanlɛ ’bhɛ ’lɛɛ. ‑Ya zru ꞊twa gbɛ do zi, ’bhii‑ ‑a ‑yrɛ ‑yaa ‑Waanbhaa’ ’la waa ’bhɛ ye ‑titi ’bhɛ ma. ²⁸‑A ’kpaleya ‑la ma ’ezin‑, ’bhɛɛ‑ ‑e Paki ’fɛti ‑dulaa’. ‑Ya ꞊pia Izraɛli mu ’ɛ ni dɔɔ ‑o ‑bhlaa gwlɛn bhlonɛ‑ mu dɛ, ’bhɛɛ‑ ‑woo yiɛn mu ’ɛ kan ‑waa’ ’fɛ mu ’ɛ ’liikoŋ mu ’ɛ ma; ’kooko‑ mɛɛ dɛ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ’kan bhla ’ɛ zi, yaa Izraɛli mu ’ɛ ‑o ‑nɛ ꞊lwa mu ’ɛ dɛ.

²⁹Izraɛli mu ’ɛ ‑waa’ ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑o wɛyi‑ ’tɛn ’ɛ takaan‑, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑kaan ‑a ‑yi ’bhii‑ ’ke ‑o ’taawo zii’ ’trɛ ꞊kpaa ta. ’Duŋ‑ Ezipu mɛɛ mu ’ɛ ‑wa pele dɔɔ ‑o ’bhɛ ’yansi za ’ɛ klɛle‑ ’ke wɛyi‑ ’ɛ ’kpale ‑o ’kpɛn ta.

³⁰Izraɛli mu ’ɛ ‑waa’ ’kpaleya ‑la ma ’ezin‑, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mliŋlawoa Zeriko ‑wa ’ɛ zi ‑yrekpaa’ ’srwaplɛ‑ ta, ’ke ’bhɛ ‑wa ’ɛ zi ’fɛgwlɛ‑ ’ɛ ’klaale. ³¹Gwlɛn ‑glin le Raabu a ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ’pegee mɛɛ ’la zan mu ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’kafawoa ’mu ’laa galɛ ’eke‑ ’yi. ‑Amasrɔyi Izraɛli mɛɛ ’la zan mu ‑nwa Kanaa ’klɛɛn ’ɛ ’klɔsikunlɛ gaanyi’, ‑e ’mu ꞊kwan ’elrele.

³²’Bhɛɛ‑ ’an pe ‑li ’nale‑ ’ezin‑ ɛɛ? ’Waati ’laa ‑o ’ŋ ’kɔɔ ’ke ’ŋ Zedeɔn oo, Baraki oo, Samusɔn oo, Zɛfite oo, Davidi oo, ’bhɛɛ‑ Samiɛli ’pegee ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ‑vin mu ’ɛ waa ‑janwo’. ³³‑O ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ’seŋgwa‑ ’ke ‑bhleŋgbe ’ke mu ’le, ’bhɛ ’pegee ‑o ‑lɛdɔɔleya ma ’taawoa꞊. ‑O ’kpaleya ‑la ma ’ezin‑, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ’liiwli‑ ‑naa ‑o ni pɛ mu ’la ’naza‑ ta, ‑o ’mu ‑srɔɔwoa. ‑O ’kpaleya ‑la ma ’ezin‑, ’bhɛɛ‑ ‑woo ’ke mu nalawoa ‑jara mu ni, ’bhɛɛ‑ ’mu laa ’sɔlɛ‑ ‑za ’yɔɔ‑ ’kedo‑ ’kpɔ klɛle‑ ’mu ni. ³⁴’Bhɛɛ‑ ’yee‑ ’kpaleya do ’kpɔ ’ɛ ’yela‑ ma, ‑wa ’ke mu ‑blinna ’tɛ ’lɛsɔnle ‑yansaan mu ’yi, ’duŋ‑ ’bhɛ ’laa ‑za ’yɔɔ‑ ’kedo‑ ’kpɔ klɛlɛ ’mu ni. ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa zan ‑o ’ke mu dɛlɛ ’ke ‑gɔkuŋ’ mu ’le, ’duŋ‑ ’mu ‑swa ‑bhile’ ’mu dɛ mu ’ɛ ’kɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ‑waa’ faŋgankleya ’ɛ ’niinaa ’ke ‑glɔɔya’ ’le. ‑O ’ke mu ꞊kla ’gwlaan‑ ‑glɔɔ mu ’le gwledanyrɛ mu nɔɔ‑, ’fɔ ’klɛɛn ’bhɛɛke mu ‑yi gwledan mu ’ɛ ’kpɛn blasaan‑ ‑o ‑lɛɛ. ³⁵Le ’ke mu a ’kpaleya ‑la ma, ’bhɛɛ‑ ‑waa’ gbaa ’ke mu ‑bwela gale ba, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu ꞊kpaa ‑o ’kɔɔ.

’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ‑o ‑yrɛn ’yɔɔ‑ ‑kpaa mɛɛ ’ke mu ta ’bhɛɛ‑ ’mu ‑gaa; ’bhɛɛ‑ waa dɔlɛ ‑a ‑la ’ke ‑woo go ’bhɛ ‑yrɛn ’ɛ ’yi, ’kooko‑ ’ke ‑o ‑gaa ‑Waanbhaa’ ‑o bwe gale ba; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑si ’ɛ ’lrele‑ ‑yiya’ ’trɛ ta pɛ ‑si ’lɛɛ‑ ni. ³⁶‑Wa ’ke mu malrɔgwa, ’bhɛɛ‑ ‑woo zita ꞊zwan ’ke gbaŋbhlɛ mu ’le. ‑Wa ’ke mu gbɛ tabwa‑ ’ke kpɛlɛ‑ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑woo ꞊bwa ‑kaso ’yi. ³⁷‑Woo ’ke ꞊dia kpoti ’palele ’mu ma. ‑Woo ’ke mu takaan‑ kpu plɛ ’ke ‑yri takan’ ‑si ’le, ’bhɛɛ‑ ‑wa ’ke mu ꞊dia ’ke ‑gɔkuŋ’ ’le. ‑O ‑yaa ge ’kaanlele yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ, ‑bhlaa ’flɛ mu ’pegee bhoo ’flɛ mu ’le ‑o ta ’bhii‑ ‑waa’ dunɛ‑ mu gbɛɛn‑. ‑Za ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑yaa ‑o ’kɔɔ, ‑o ‑yrɛn ’yɔɔ‑ ‑kpaa ‑o ta, ’bhɛɛ‑ ‑woo ꞊kwan ’eyɔɔle gbɛ ’ɛ ’kpɛn ma. ³⁸’Drunyan ’lɛɛ‑ ‑gaale’ laa ‑yaa ‑o ba ‑waa pɛ ’kpaleya ‑lrele’ ’ɛ ma! ‑O ‑kanaa’ ‑kpe mu ’ɛ ’pegee vlɛ gɔɔn mu ’ɛ ta; ‑o ‑yaa yi vlɛ ‑gluu mu ’pegee ’trɛ ꞊la ‑gluu mu ‑la zi.

³⁹’Bhɛ mɛɛ mu ’la bhe, ‑o ’kpɛn ba za ꞊swa ‑Waanbhaa’ ni ‑o ’kpaleya ’ɛ ma; ’duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ’liiwli‑ ‑naa ‑o ni pɛ mu ’la ’naza‑ ta, waa ’mu ‑srɔɔwolɛ. ⁴⁰‑Waanbhaa’ pɛ ’la ꞊twa ‑kɔɔ’ mu ni, ’bhɛ mabhaabhɔ pɛ ’kpɛn ta. ‑Waanbhaa’ laa ‑yaa zi ’bhii‑ ’woo‑ mu ’tɛn ‑za ’lreleya ‑lɛsɔle ’ɛ ma ‑kɔɔ’ mu blaan.

‑Kɔɔ’ ‑yrɛn ’yikun ’bhii‑ Krisi ’a ’yikwan꞊ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑

¹’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’woo‑ mɛɛ ’la zan mu ‑o ‑kpaa ‑Waanbhaa’ ’yi, ‑woo ‑kɔɔ’ ’srɛ ‑zamaa’ ‑gbɛnɛ do ’le, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mliŋgole ‑o ‑kɔɔ’ zi. ’Bhɛla‑ ‑yile, ‑za ’oo ‑za ’la ’bhɛ ‑o ‑kɔɔ’ zru ’ɛ kpiŋdɔ ’zi ’bhii‑ ’kwe do gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ‑kɔɔ’ ’yikliŋ‑ zii’, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’laa ‑o ’sɔle gele‑ zi ‑lɛɛ ‑kɔɔa’ ’kpaleya a zi ’ɛ ta; ‑kɔɔ’ ’ploo‑ ’bhɛ ’kpɛn ma, ‑za ’yɔɔ ’la ’bhɛ blɔɔ blaale‑ ‑kɔɔ’ ma, ‑kɔɔ’ ’ploo‑ ’duŋ‑ ’ezin‑ ’bhɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑kɔɔ’ ’siila‑ blasanle ’la ma ‑kɔɔ’ a ’kpaleya ’ɛ yi, ‑kɔɔ’ ‑kɔɔ’ ’niiwla ’bhɛɛ‑ ’yi. ²Zesu ‑le ‑kɔɔa’ ’kpaleya ’ɛ kli ’le, ’yela‑ ’srɔyi ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ bo ‑kɔɔa’ ’kpaleya ’ɛ ’yi ’ke ‑a ‑lɛsɔ’. ’Bhɛla‑ ‑yile, ‑kɔɔ’ ’yrɛ gbaanle bo ’yela‑ ta. ‑E gale ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta ’bhɛ ’yikwan꞊, ’bhɛ ’la ’bhɛ ‑o ’ke ‑yraladɔ ma gale ’le bhe. ‑Amasrɔyi zrukpaa’ ’la ‑o ’bhɛ ꞊twa ‑a ni ‑a ‑lɛɛ, ‑a nii‑ ꞊bwa ’bhɛɛ‑ ta. ’Bhɛɛ‑ ‑zɔn, ‑a yaale ‑o ‑Waanbhaa’ a ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ‑din ’tɔbhɔ ma yaayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ.

³‑Ka ’ka ’kpeelɛdan Zesu ma doo: ‑za ’yɔɔ klɛ mu ‑wlɛnna ‑a ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yrɛnkpaa ‑a ta ’eyɔɔle. ‑E ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’kpɛn ’yikwan꞊ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ‑ka ’ka ’kpeelɛdan ’bhɛ ma doo; ’kooko‑ ’ka ’trɛ ’laa bhɔ, ’bhɛɛ‑ ’ka ‑gblɔzi’ ga. ⁴‑Amasrɔyi ’ka ‑o gwle ’la dan ’zi ‑za ’yɔɔ‑ ’ɛ ba bhe, ’ka ’laa ’bhɛ danlɛ ‑li ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ’ka gale ma. ⁵‑Waanbhaa’ ’ka ’liala‑ ‑jan mu ’la ’le ’bhii‑ ‑ya ‑nɛ mu lia gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’mu ꞊nia gban ‑gun ’ka ’kpee ɛɛ? ‑E pe dɔɔ:

«’Ŋ gbe, ’ke Mɛɛzan ‑yrɛnkpaa ’e ta, ’e ’krowo zayi’, ’yaa ’bhɛ ’yelɛ‑ bhaama za ’le.

’Bhɛɛ‑ ’e ’fuu ’laa golɛ ’e ta ’kee‑ ‑la ’zi ’e ta ‑za ’ke ’yi.

⁶‑Amasrɔyi mɛɛ ’la zan ‑za sɔ Mɛɛzan ni, ‑e ’bhɛɛ‑ zan ’krowo‑.

’Bhɛɛ‑ ‑ya ‑nɛ ’tɔle‑ ‑nɛ ’bhɛɛ‑ zita zɔn.»

⁷Wlan ’ɛ ni, Mɛɛzan ‑o ‑yrɛn mu ’la ’kpa zii’ ’ka ta bhe, ‑ka ‑o ‑yikun’, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑yrɛn mu ’ɛ ’mu ’a zrɔn ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ‑o ’ka ’kun zii’ ’bhii‑ ‑a ‑nɛ mu ‑Amasrɔyi ‑nɛ ’ɛ ‑de ’gbu ‑le, ’bhɛɛ‑ ‑a dɛ laa ‑za ’yɔɔ‑ go ‑a ‑kɔɔ ‑a ’krowolele ɛɛ? ⁸’Ke yaa ’ka ’krowolɛ ’bhii‑ ‑ya klɛ ‑a ‑nɛ mu ’ɛ ’kpɛn ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛ ’yi ‑le dɔɔ ’ka ’laa ‑o ’ke ‑a ‑nɛ ‑zeze mu ’gbu ’le; ’duŋ‑ ’ka ‑o ’ke ‑naazinɛ mu ‑la ‑le. ⁹‑Kɔɔ’ ’ya dɛ mu ’ɛ ’mu ‑kɔɔ’ ’krowo‑, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’mu ‑lɛdɔ’ a ma. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke ‑kɔɔ’ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑za ’yɔɔ‑ ‑gwa ‑kɔɔ’ ’kɔɔ, ‑kɔɔ’ ’laa sɔ ’ke ‑kɔɔ’ ’yee‑ ‑lɛdɔ’ ‑a ma ’ke ’bhɛ kan ‑kɔɔ’ ’ya dɛ mu ’ɛ ta ɛɛ? ’Kooko‑ bole ‑yrɛ ma ’la ‑daŋ’ ’laa ‑a ma ‑kɔɔ’ ’bhɛ ’srɔɔwo‑ ɛɛ? ¹⁰‑Kɔɔ’ ’ya dɛ mu ’la ’mu ‑o ’trɛ ta ‑gɛ ’mu ’yaa‑ ‑za ’yɔɔ‑ go ‑kɔɔ’ ’kɔɔ ’waati sa ba, ‑za ’la ’bhɛ ’lɛdɔɔle ‑o ’mu ’yrɛ ’yi ’bhɛ klɛza ’yi. ’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ‑za ’yɔɔ‑ go ‑kɔɔ’ ’kɔɔ ‑kɔɔ’ ’gbu ’nrayiza ’yi, ’kooko‑ ‑e ‑kɔɔ’ klɛ ’weŋ ’bhii‑ ’yee‑ ’gbu ‑o ’weŋ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ¹¹Wlan ’ɛ ni, ’ke ‑woo mɛɛ do ’krowo zii’, ’bhɛ la ‑a ma, ’bhɛɛ‑ ‑a zrukpaale laa klɛ, ’duŋ‑ ‑ya wlɛyisriwo. ’Duŋ‑ ’ke ‑o mɛɛ ’la zan mu ‑trola ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ’bhɛ zan mu yilabla ’srɔɔwo’ boolazi ’bhɛɛ‑ ‑o ‑lɛdɔɔ’.

‑Kɔɔ’ ‑kɔɔ’ ’nii‑ wla ’kpaleya ’ɛ ’yi

¹²’Bhɛla‑ ‑zayile, ‑ka faŋgandɔ ’ka ’gbu ta, ’bhɛɛ‑ ’ka ‑gblɔzi’ ’la gale ‑o bhe, ‑ka dɔ ’eglɔɔle. ¹³‑Ka ’taawo zibhɛ ‑lɛdɔɔle mu zi, ’kooko‑ faŋgan‑ kplankplan laa ‑o mɛɛ ’la zan mu ta, ’mu sɔ faŋgan‑ ’srɔɔwole; ’bhɛɛ‑ ‑o ’taawogbɛya ’ɛ ’lɛdɔɔ‑.

¹⁴‑Ka dɔ klɛn ’ke ’ka ’pegee mɔkpɛn’ bo ’eke‑ ’yi ’edɔɔle; ’bhɛɛ‑ ‑ka dɔ klɛn ’ke ’ka ’taawogbɛya ’ɛ klɛ ’weŋ. ‑Amasrɔyi mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ Mɛɛzan yele‑ ’ke ‑yaa klɛlɛ ’weŋ. ¹⁵‑Ka ’ka ’gbu ’kun ’elrele, ’kooko‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa bloo ‑Waanbhaa’ a ‑lileya ’ɛ ’yi. ‑Ka ’ka ’gbu ’kun ’elrele ’ezin‑, ’kooko‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa to ’ke ‑za ’lale‑ ’dimi ’e ’sɛnɛ gbaan ‑a zru ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑yidɛ’; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ blaan klɛ ’ke ’yee‑ ‑za ’lale‑ ’dimi klɛ mɛɛ mu ’pɔ pɛ ’le ’eke‑ ma, ’bhɛɛ‑ ‑e mɛɛ ‑bebe zru ’ɛ ’siɛ‑. ¹⁶‑Ka ’ka ’gbu ’kun ’elrele ’ezin‑, ’kooko‑ ’ke mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa klɛ ‑yanbhɔɔyadɛ mi ’le ’ka ba, ’bhɛɛ‑ ’ke yaa ‑Waanbhaa’ a pɛ mu ’ɛ mavɛɛ ’bhii‑ Ezau gbɛɛn‑. ’Yee‑ Ezau ’a ’niigwa‑ ‑yaa’ ‑naagwlɛnya ’ɛ ’yi pɛ ‑koo do ’kpɔ ‑la bhle ‑zayi’. ¹⁷’Bhɛɛ‑ ’ka ’gbu ’a ’yaango‑ dɔɔ boolazi, ‑e ‑yaa ‑a zi’ ’bhii‑ ‑a dɛ ’a ’dumawo, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’laa dɔlɛ ’bhɛ ꞊la. ‑Zadɔwɛɛ ꞊bwa ‑a ma, ’bhɛɛ‑ ‑e wisia꞊ ‑a dɛ ‑lɛ ma ’eglɔɔle, ’duŋ‑ klɛgbɛya ‑bhɛɛke’ ’laa ‑yaa ‑li ‑a ma.

¹⁸Yaa klɛlɛ ’bhii‑ ’ka ’ka ’mabɛɛnna vlɛ gɔɔn do ‑la ‑din ’ke ‑o sɔ ‑o gbɛyanle ’bhɛ ma ’bhii‑ Izraɛli mu ’ɛ gbɛɛn‑. ’Bhɛ vlɛ gɔɔn ’ɛ ’bhɛ ‑le ‑yaa Sinai vlɛ gɔɔn ’ɛ ’le: ’Tɛ ’yranle‑ do ‑yaa ‑a wiiŋ‑, ’bhɛɛ‑ ‑gblo ‑gbɛnɛ do ‑yaa ‑a ta, ’bhɛ ’pegee la ‑lɛɛ ‑ploo ‑gbɛnɛ do ‑yaa ’kan zii’ ‑a ta. ¹⁹’Bhɛɛ‑ yaa klɛlɛ ’bhii‑ ’ka ‑klɛloŋ’ ’pɛnwli‑ do ’pegee mɛɛ ‑weli’ ‑glɔɔ do ‑la ꞊maa ’bhii‑ Izraɛli mɛɛ mu ’ɛ gbɛɛn‑. ‑Amasrɔyi ‑o ’bhɛ mu malawoa, ’ke ‑wa pele‑ dɔɔ waa ‑jan ‑bhɛɛke’ do ’kpɔ ’wolɛ‑ ‑o ni ’ezin‑ ‑titi. ²⁰‑Amasrɔyi ‑o ‑jan ’la ꞊woa ‑o ni, ’bhɛɛ‑ waa ‑yaa zi ’bhii‑ ‑o ‑jan ’lɛɛ‑ ’bhɛ ’ma ’ezin‑ ’bhɛ ‑le ‑yaa dɔɔ: «’Trɛpɛ‑ ’oo ’trɛpɛ‑, ’ke ’bhɛ ꞊yaan vlɛ gɔɔn ’ɛ ma, ’ali‑ ’kee‑ ‑kla ’ke ‑wa ’kpee wi ’le oo, ’kee‑ ꞊kla bhaaplɛŋ ’le oo, ‑o kpoti ’pa ’bhɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑wa dɛ.»²¹‑O ‑yrɛkpaa ’bhɛ ‑za mu ’la ’kpɛn ma, ‑o ‑gblaan gbɛ ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ, ’ke Moizi ’a ’pele dɔɔ: «‑Gblaan ’ɛ ’kɔɔ, ‑di ꞊kaan ’ŋ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ’yoo‑ bɛɛn ’zi ‑kpakpa!»

²²’Ka ’laa ’ka ’mabɛɛnlɛ Sinai vlɛ gɔɔn ’ɛ ‑din, ’duŋ‑ ’ka mu ’ka ’mabɛɛnna Siɔn vlɛ gɔɔn ’ɛ ’bhɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ ’la ‑ya ‑yrɛ ma ‑yaa’ ‑wa ‑gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ‑din. ’Ka ’ka ’mabɛɛnna ‑yaa’ ‑wa ’la ‑o ’bhɛ sii laanima Zeruzalɛmu ’bhɛɛ‑ ‑din; ‑mlɛkɛ’ ’saa mu ’ɛ ’klale ‑o ’eke‑ ba ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ zrukpaa’ ba. ²³’Ka ’ka ’mabɛɛnna ‑Waanbhaa’ a ‑nɛ ꞊lwa mu ’la ’klale‑ ‑o ’eke‑ ba, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ’tɔ mu ’ɛ ꞊dia laflɛ’ ’yi, ’mu ‑la ‑din. ’Ka ’ka ’mabɛɛnna ‑Waanbhaa’ ‑la ‑din. ’Yele‑ ’ke bhaaplɛŋ mu ’kpɛn ’pegee mɛɛ ’la zan mu ‑lɛdɔɔle ‑lɛsɔle ‑yaa ’yee‑ ’gbu ’yrɛ ’yi, ’ke ’mu ‑gaa gban, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu lii mu ’ɛ ‑woo laflɛ’ ’yi; ’yele‑ ’ke ’mu ’kpɛn ’kitikan mi ’le. ²⁴’Ka ’ka ’mabɛɛnna ’ezin‑ Zesu ‑la ‑din; ’yele‑ ‑bhoolaya drɛɛ ’ɛ ta ‑Waanbhaa’ ’pegee bhaaplɛŋ mu pleŋ‑ mi ’le. ’Bhɛɛ‑ ’ka ’ka ’mabɛɛnna ‑a yiɛn ’la ’klalaa‑ ’bhɛɛ‑ ‑din. ’Bhɛ yiɛn ’ɛ ꞊klaa win ’ɛ mabhaabhɔ Abɛli a pɛ ’ɛ ta.

²⁵‑Ka ’ka ’yrɛkpa ’ka ’gbu ba ’elrele, ‑Waanbhaa’ ’la ‑yoo janwo zii’ ’ka ni ’kee‑ ’ka lia, ’ka ’laa ’ka ‑baŋgolɛ ’ka ’trɔnkpale ‑la ‑a ni. ’Elwale ta ‑sɔ, ‑Waanbhaa’ ‑yaa Izraɛli mu ’ɛ ’lia zii’ ’trɛ ta ‑gɛ ’bhɛɛ‑ waa dɔlɛ ‑a ‑la ’ke ‑woo ’trɔnkpa a ni, ’bhɛɛ‑ waa ’sɔlɛ‑ gole‑ ‑Waanbhaa’ a ’krowole ’ɛ ’yi. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ‑Waanbhaa’ ’la ‑weli’ ’ɛ ꞊daa laanima ’bhɛɛ‑ ‑e ‑janwoa ‑kɔɔ’ ni, ’ke ‑kɔɔ’ ‑kɔɔ’ ‑baŋgwa ‑a ‑yi, ‑kɔɔ’ nu golɛ ‑yaa’ ’krowole ’ɛ ’yi ’nale‑ ‑a ma ɛɛ? ²⁶‑Waanbhaa’ ’la ’weli‑ ’trɛ ’ɛ ‑bɛɛnna ‑sɔ, ’bhɛ ‑o ’bhɛ ’liiwli‑ na ’zi ‑kɔɔ’ ni ‑zɔn dɔɔ: «’Ŋ nu ’trɛ ’ɛ bɛɛn gbɛ drɛɛwolɛ; ’naa nu ’yee‑ do ‑kplɛn bɛɛnlɛ ’taalɛɛyi, ’duŋ‑ ’ŋ nu laflɛ’ ’ɛ ’bhɛ bɛɛnlɛ ’ezin‑.»²⁷’Bhɛ ‑jangɔ’ do ’la bhe dɔɔ: «’Ezin‑ gaan do», ‑ya zrɔn ’bhɛ ma ’bhii‑ ‑e ’trɛ ta pɛ mu ’la ꞊kla ’mu ’kpɛn nu bɛɛnlɛ, ’bhɛɛ‑ ’mu go ’mu dɔyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’mu ’kpɛn ’triŋgo‑; ’kooko‑ ’ke pɛ mu ’la waa bɛɛn, ’mu do ‑kplɛn ‑le bo ye.

²⁸’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑kɔɔ’ ’pegee ’yee‑ nu bolɛ ‑bhleŋgbeya ‑wa ’la ta, ’bhɛ ’laa nu golɛ ’bhɛ dɔyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ‑titi. ’Bhɛla‑ ‑yile, ‑kɔɔ’ ‑Waanbhaa’ klɛza ‑lrele’ ’ɛ ’yidɔ‑, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’a gba gba gbɛya ’la ’bhɛ sɔ ‑a ni ’bhɛɛ‑ ’yi; ’ke ‑kɔɔ’ ’a ’lɛdɔ‑ ‑a ma, ‑a ‑lɛɛgblaan ’le ‑kɔɔ’ ’yi ye. ²⁹‑Amasrɔyi ‑kɔɔa’ ‑Waanbhaa’ ’ɛ ‑yoo ’bhii‑ ’tɛ ’la ’kee‑ mɛɛ kpacie ’pilipili, ’bhɛɛ‑ ’ke a blaan laa bo ‑titi.

‑Liawli’ mu

¹’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’ka ‑za ’la sɔ ’eke‑ ni bhe, ‑ka ’ka ’yrɛgbaan‑ ’bhɛ ba ’kaa‑ Zesu ’yi nɛɛnɛya ’ɛ ’yi. ²’Ka ’kpeelɛ ’laa ’nilɛ‑ mɛɛ mu ’cie ’sile ma, ’bhɛɛ‑ ’ka ‑o ’kun ’elrele. ‑Amasrɔyi mɛɛ ’ke mu ’yaa‑ ’bhɛɛ‑ ’yansi za ’ɛ klɛ, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑mlɛkɛ’ mu ’ke ’cie ꞊sia ‑o ba; ’duŋ‑ waa yaangolɛ ’bhii‑ ’mu ’yaa‑ ’ke ‑mlɛkɛ’ mu ’le. ³‑Kaso ’yi mu ‑za ’laa golɛ ’ka ’kpee, ’bhɛɛ‑ ‑kaa klɛ ’bhii‑ ’ke ’ka ’pegee mu ’gbu ‑o ’eke‑ ’yi ‑kaso ’ɛ ’yi. ‑O ‑yrɛnkpa’ zii’ mɛɛ ’la zan mu ta, ’mu ‑za ’laa golɛ ’ka ’kpee, ’bhɛɛ‑ ‑kaa klɛ ’bhii‑ ’ka ’pegee ’wole‑ ‑yrɛnbhle’ zii’ ’flɛ do ’yi.

⁴Mɔkpɛn’ gwlɛnna yaaza ’ɛ ’lɛdɔ‑ ‑a ma, ’bhɛɛ‑ ’gwlaan‑ ’pegee ‑a na, waa ‑waa’ gwlɛnnayaa ’ɛ ’triŋdɔlɛ ’ke ‑yanbhɔɔya dɛle ’le. ‑Amasrɔyi ‑Waanbhaa’ nu mɛɛ ’joo ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’pegee ‑yanbhɔɔya dɛ mu ’kitikanlɛ.

⁵’Kaa‑ ‑gɔli’ ’flɛn ’laa klɛlɛ; ’duŋ‑ ’ka zru bo pɛ yɛkɛ‑ ’la ‑yoo ’ka ’kɔɔ ’bhɛɛ‑ ni. ‑Amasrɔyi ‑Waanbhaa’ ’gbu ’a ꞊pia dɔɔ: «’Naa nu ’ŋ ’pleŋgolɛ ‑titi ’e ma, ’bhɛɛ‑ ’naa nu ’e do ‑kplɛn ’tolɛ‑ ‑a nɔɔ‑ ‑titi.»⁶’Bhɛla‑ ‑zayile, ’o sɔ a pele‑ ’o ’sɔwɛɛ‑ ’kpɛn ma dɔɔ:

«Mɛɛzan ‑le ’ŋ ’bhɔŋba‑ mi ’le, ’naa nu ‑gblaanlɛ’ pɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’lɛɛ.

Bhaaplɛŋ sɔ ‑mɛ pɛ ‑za ‑la klɛle‑ ’mi ni ɛɛ?»

⁷’Ka ’lɛdɔɔ‑ mu ’la ‑o ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ꞊lwa ꞊woa ’ka ni, ’mu ‑za ’laa golɛ ’ka ’kpee. ‑O ’taawoa꞊ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ‑o gale ma, ‑ka ’bhɛ ’klɔsikun; ’bhɛɛ‑ ‑woo ‑kpaa ‑Waanbhaa’ ‑yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ‑ka ’ka ’kpa ‑o ma ’bhɛ klɛgbɛya ’ɛ gbɛɛn‑. ⁸Zesu Krisi ‑o ‑a dɔgbɛya ’ɛ ’yi ’taŋii: ‑e ‑yaa gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’elwale, ‑yoo ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ ‑zɔn; ’bhɛɛ‑ ‑e nu bolɛ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ ’taŋii. ⁹’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’ka ’laa ’tolɛ‑ ’ke ‑o ’ka ’yini‑ ’ke daangbɛya ‑glɔɔn ’bhɛɛke mu ’le. ’Ke ‑Waanbhaa’ ‑yaa’ ‑lileya ’ɛ ’yi faŋgan‑ ‑wlaa ‑kɔɔ’ zru ’ɛ ’yi, ’bhɛ ‑o ’ke ‑za ’lrele‑ ’le. Pɛbhle mu ta ’toŋ mu ’ɛ ’mu laa sɔ faŋgan‑ ’wlale bhaaplɛŋ zru ’yi, ’bhɛɛ‑ ’mu ’laa ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ’yanwolɛ ‑titi ’mu ’klɔsikun mu ’ɛ ma.

¹⁰Zuufu mu a ’sraka ’lɛna mu ’la ‑o ’sraka mu ’ɛ go *’srakagoyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ sɔkpaa’ ’ɛ ꞊la, ‑a ’seŋ ’laa ‑o ’mu ni ’ke ‑o ’kɔɔ‑ mu ’gbu a pɛ ’sraka gopɛ mu ’ɛ ’ke bhle. ¹¹*’Sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’ɛ, ’bhɛ wla ’ke wi yiɛn ’ɛ ’le ’fɛkpee ’weŋ ’peŋpeŋ ’ɛ ꞊la; ’bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ go ’ke ’sraka ’le ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ go zayi’. ’Duŋ‑ ‑o wi mu ’la yiɛn ’ɛ ꞊kla ’ke ’sraka ’le ‑o ’mu kpacie ’pɛɛlii‑ ‑wa ’ɛ ‑gɔma’. ¹²’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, Zesu ‑yrɛnbhla ’bhɛɛ‑ ‑wa ꞊dia ‑wa ’ɛ ‑gɔma’; ’kooko‑ ‑e bhaaplɛŋ mu klɛ ’weŋ ‑a yiɛn ’ɛ ’le. ¹³’Bhɛla‑ ‑yile ’ezin‑, ‑kɔɔ’ go ‑wa ’ɛ ’kpee, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ge ‑a ‑lɛpayrɛ nɔɔ‑ ‑wa ’ɛ ‑gɔma’; ’kooko‑ ‑o ‑yrala’ ‑glɔɔn ’la ‑dwa ‑a ma, ‑kɔɔ’ ’bhɛ ‑yrala ‑glɔɔn do ’kpɔ ’ɛ ’yikun‑ ’ezin‑. ¹⁴‑Amasrɔyi ‑kɔɔ’ bo ‑wa ’laa ‑o ‑gɛ ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi, ’ke ’bhɛ sɔ ‑mɔle’ ’waati ’ɛ ’kpɛn ba. ‑Wa ’la nu dalɛ ‑Waanbhaa’ ba ’o ’yrɛ ‑o ’bhɛɛ‑ ta. ¹⁵’Yee‑ Zesu ’srɔyi, ‑kɔɔ’ ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ ’waati ’ɛ ’kpɛn ba ’ke ‑kɔɔ’ ’bhɛ klɛ ’bhii‑ ‑kɔɔa’ ’sraka ’le ’yee‑ ’gbu ‑Waanbhaa’ ni: ’bhɛ ’yi ‑le dɔɔ ‑kɔɔ’ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’tɔ ’ɛ magbaandɛ ‑kɔɔ’ ’lii. ¹⁶‑Kɔɔ’ ’yi ’laa ’nilɛ‑ ‑za ’wlan klɛle ’pegee bhɔle ’eke‑ ba ma; ’bhɛ ‑za ‑glɔɔn mu ’ɛ ’mu ‑o ’bhii‑ ’sraka mu ’la ‑za sɔ ‑Waanbhaa’ ni.

¹⁷‑Ka ’ka ’lɛɛ mu ’ɛ ’weli‑ ‑lɛdɔ’ a ma, ’bhɛɛ‑ ‑ka ’ka ŋgblo ’kpala ‑o ‑la. ‑Amasrɔyi ‑o ‑yrɛn ‑o ’ka ’si ’ɛ gooba; ’bhɛɛ‑ ‑o nu ‑o klɛza mu ’ɛ ’yipelɛ ‑Waanbhaa’ ni. ‑Kaa klɛ ’kooko‑ ‑o sɔ ‑waa’ ye ’ɛ ’wole zrukpaa’ ta, ’bhɛɛ‑ waa wolɛ ’ke ‑o ‑la ma janwolele. ’Ke ‑wa wo ’zi ‑o ‑la ma janwolele, ’ka mu ’gbu ’laa nu ‑trɔn ’kedo‑ ’kpɔ ’srɔɔwolɛ ’bhɛ ma.

¹⁸‑Ka bo ‑Waanbhaa’ ‑sromabɔle ma ’o ni ’kaa‑ ’seri mu ’ɛ ’yi. ’O ’kpale‑ ‑o ’o ’gbu ’yi, ’bhɛɛ‑ ’waa la ’o ’gbu ta ‑za ’yɔɔ‑ ’kedo‑ ’kpɔ ’yi. ‑Amasrɔyi ’woo‑ ‑a zi ’bhii‑ ’o ’taawo ’elrele gbɛ ’ɛ ’kpɛn ma ’waati ’ɛ ’kpɛn ba. ¹⁹’Mi ‑o ’ka makwle’ zii’ dɔɔ ‑ka ‑sromabɔ ‑Waanbhaa’ ni ’mi ba zayi’, ’kooko‑ ’ŋ sɔ niinale blaale‑ ’ka ta ye.

’PUBƆ‑

²⁰‑Waanbhaa’ ’la ‑yoo ’ke yilabla ’na mi ’le, ’yele‑ ‑kɔɔa’ Mɛɛzan Zesu ’la ’bhɛ ‑o ’ke ‑Bhlaa gooba mi ‑gbɛnɛ ’ɛ ’le ’bhɛ ‑bwela gale ba; ’bhɛɛ‑ ‑e ‑bhoolaya ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ‑dwa yiɛn ’le ’yee‑ ’pegee ‑kɔɔ’ mu pleŋ‑. ²¹Bhaa ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’ɛ ’bhɔ ’ka ba, ’bhɛɛ‑ ’ka sɔ ‑za ’wlan ’ɛ ’kpɛn ‑glɔɔn klɛle‑, ’bhɛɛ‑ ’kaa zru maza ’ɛ ’kpɛn klɛ. ’Bhɛɛ‑ bhaa ‑za ’la ’bhɛ sɔ ‑a ni, ‑e bhɔ ‑kɔɔ’ ba ’ke ‑kɔɔ’ sɔ ’bhɛ klɛle‑ Zesu Krisi ’srɔyi. Bhaa ’tɔbhɔleya bo ’yee‑ Zesu ni ’waati ’ɛ ’kpɛn ba! ‑Amiina!

²²’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’mi ’ka ’liala‑ ‑jan mu ’la ’le ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ’yi ‑gɛ bhe, ‑ka ‑o ’kun ’ka zru ‑dɔɔ ’le. Drɔɔn’ ’naa klɛlɛ ‑janwole ‑bebe ’le ’ka ni.

²³’Ŋ ’yoo‑ ‑a zi ’bhii‑ ’kaa ’yaango‑ ’bhii‑ ‑o ‑ploola ‑kɔɔ’ nɛɛnɛ‑ Timote ma ‑kaso ’ɛ ’yi. ’Kee‑ ꞊bhwa ’ŋ ba ‑gɛ ’sani‑ ’ŋ gele pleŋ‑ ’ka ba ye, ’mi ’pegee ’yee‑ nu gelɛ ’pwɛlɛ‑ ’ka ta ye.

²⁴‑Ka ’ka ’lɛdɔɔ‑ mu ’ɛ ’kpɛn ’pubɔ‑, ’bhɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ a mɛɛ ’weŋ mu ’ɛ ’kpɛn. ‑Kɔɔ’ nɛɛnɛ‑ mu ’la ’kpɛn ‑o Itali ’klɛɛn ’ɛ ’yi ‑gɛ, ’mu ’kpɛn ’ka ’pubwa‑.

²⁵Bhaa ‑Waanbhaa’ a ‑lileya ’ɛ bo ’ka ’kpɛn ta! Amiina.