ZESU ’WINBƆWO MU ’Ɛ KLƐZA ’SƐWƐ
Zesu ’Winbɔwo mu ’ɛ klɛza ’sɛwɛ ’ɛ ŋgblo
Luki ’sɛwɛ plɛ mi ’la yɔɔndia‑ ’bhɛ ‑le ‑gɛ. Luki ‑yaa ’ke ‑drɔɔdrɔɔ’ mi ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ge Pɔlu madɔlɛ ’bhɛ a ‑Waanbhaa’ a ‑Jan ’Nrale‑ wole ’taa mu ’ɛ ’ke mu ta (Klɛza mu 16.10). ‑O ’yee‑ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’siila‑ ’ezin‑ dɔɔ «Lii ’Weŋ ’ɛ Klɛza mu a ’sɛwɛ», ‑amasrɔyi Luki ‑janwoa ’yee‑ Lii ’Weŋ ’ɛ ba zayi’ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’yi ’ke ’bhɛ kan ‑glɔɔn mia plɛ bhɛ vu ta. Zesu a winbɔwo mu ’ɛ klɛza mu ’la ’yigɔɔnle ‑o ’yee‑ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’yi, ‑o klɛ ’waati ’ɛ kan lɛɛ mia do bhɛ vu ta: ’kee‑ san ’yee‑ Mɛɛzan Krisi gele ma laflɛ’ ’yi, ’kee‑ nu ’tɛnlɛ‑ Pɔlu ’wlale‑ ma Rɔmu ‑wa ’ɛ ta ’bhii‑ ‑kaso ’yi mi do. Zesu ‑yaa’ winbɔwo mu ’ɛ ’winbwa‑ ‑yaa’ ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’woyrɛ‑ nɔɔ‑ ’drunyan ’yi yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ, ’ke ‑wa san Zeruzalɛmu. ’Yee‑ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ‑a ‑za ‑o ’eglɔɔle Zesu a winbɔwo mu ’ɛ ‑waa’ ’sɛwɛ mu ’ɛ ba, ‑amasrɔyi, ‑e mɛɛ daan ‑za ‑bebe ’le: mɛɛ sɔ klɛle‑ ‑Waanbhaa’ a yewo mi ’le gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ oo, ’kpaleya ’ɛ ta gwledanle oo, Lii ’Weŋ ’pegee ‑yaa’ yewogbɛya oo, ’bhɛɛ‑ Krisi a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wogbɛya. ‑O ‑Waanbhaa’ a ‑Jan ’ɛ ’wole‑ zisaan‑ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’kee‑ kpa Zuufu kle mu ’ɛ ta oo, ’kee‑ kpa Zuufu mu ‑kpɔsɔɔ mu ta oo, ’bhɛ ’pegee Zesu ’yi mu ꞊lwa mu ’ɛ bogbɛya ’ɛ ’eke‑ ’yi, Luki ’mu ’kpɛn ’yigɔɔnna ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’yi.
Luki ’yee‑ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’yiciɛnna ‑lɛ ‑gbɛnɛ yaga: ‑A ‑lɛ ꞊lwa mi ’ɛ ’yi (Klɛza 1-7), Luki pe dɔɔ Zesu gele blaan laflɛ’ ’yi, Lii ’Weŋ ’ɛ ‑zinaa’ ‑yaa’ winbɔwo mu ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑glɔɔya’ ꞊naa ‑o ni ’ke ‑o ‑Waanbhaa’ ‑a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ wo, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’sɔle‑ maza mu klɛ. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zeruzalɛmu Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ baan’ ’klale ‑o ba, ’bhɛɛ‑ ’ke Zuufu mu ‑lɛɛ mu ’ɛ ‑yrɛnkpale ’sanle ’mu ta.
‑A ‑lɛ plɛ mi ’ɛ ’yi (Klɛza 8-12), Zesu zi mu ’ɛ ꞊kaan ’eke‑ ma gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑o ’ke mu ‑ja Samari ’pegee Zude ’klɛɛn mu ’ɛ ’yi, Luki ’mu ’kpɛn ’yigɔɔnna ‑kɔɔ’ ni. Zuufu mu ’ɛ do ’la ’yaa‑ ‑yrɛnkpa’ Zesu ’yi mu ’ɛ ta, ’bhɛ ’gbu ꞊kla Zesu a winbɔwo mi do ’le ’ezin‑: ‑O ‑yaa ’bhɛ sii Sɔlu. Zesu ’pwɛla‑ ‑a ba ‑yrɛ zi yele‑ do ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’pe ‑a ni dɔɔ ‑e klɛ ’bhɛ a winbɔwo mi ’le Zuufu kle mu ’ɛ ba.
‑A ’lɛ yaga mi ’ɛ ’yi (Klɛza 13-28), ‑o Sɔlu ’tɔkpaa‑ Pɔlu. ’Yee‑ Pɔlu ‑Waanbhaa’ a ‑janwole ’taa ‑gbɛnɛ yaga ꞊kla. Zesu ’yi mu ‑bebe ‑ja ‑a madɔlɛ ’bhɛ ’taa mu ’ɛ ta: Banabasi oo, Silasi oo, Timote oo, Titi oo, Apolɔsi oo, Maki oo, ’bhɛɛ‑ Luki. ’Bhɛla‑ ‑zayile, Luki ‑yaa klɛ Pɔlu zi ’waati ’la ba, ‑e ‑yaa pe ’yee‑ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’yi dɔɔ: ‹’O mɔɔ› (Klɛza 27.1). Luki Zesu a winbɔwo mu ’ɛ ‑waa’ Zeruzalɛmu ’klaŋkeba ‑gbɛnɛ ’ɛ (Klɛza 15.1-35) ’bhɛ a ‑jan ’ɛ ꞊woa ’ezin‑. Pɔlu Zesu ’yi mu ‑lɛdulayrɛ ‑bebe ꞊kla ‑wa ‑gbɛnɛ ‑gbɛnɛ mu ‑bebe ta, ’bhɛ ’ke mu ‑le Korɛnti oo, Efɛzi oo, ’bhɛɛ‑ Rɔmu ‑wa mu ’ɛ ’le. ‑E yewoa‑ ’eglɔɔle ‑Waanbhaa’ ni, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yrɛnkpaa ‑a ta ’ebebele Zesu ‑zayi’.
’Sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’lɛyanyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, Luki pe dɔɔ ‑o Pɔlu ꞊kwan, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja ’kɛle‑ ’bhii‑ ‑kaso ’yi do gbɛɛn‑ Romɛ mu a ‑Bhleŋgbe gblaan ’ɛ ta Rɔmu ‑wa ’ɛ ta (Klɛza 21.15–28.31).
1‑Jan ’ɛ zisanyrɛ
1’Mi Luki, ’mi ‑le ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ dɛ ’zi ’bhi ’ŋ nɛɛnɛ‑ Teofili ni. Zesu ‑za mu ’la ꞊kla, ’bhɛ ’pegee ‑e mɛɛ mu ‑daanna ‑za mu ’la ’le, ’ŋ ’mu ’kpɛn ’yigɔɔnna ’e ni ’an ’sɛwɛ ꞊lwa mi ’ɛ ’yi, ’ke ’an san ‑e ‑yaa’ ye ’ɛ zisaan‑ ’waati ’la ba ’bhɛ ma, 2’bhɛɛ‑ ’kee‑ nu ’tɛnlɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ꞊sia laflɛ’ ’ɛ ’yi yi ’la ’le ’bhɛ ma. ’Duŋ‑ ’sani‑ ‑a gele pleŋ‑ laflɛ’ ’ɛ ’yi, ‑e mɛɛ ’la zan mu makwan‑ ’bhii‑ ‑yaa’ pɛ winbɔwo mu, ‑e ‑yaa zi ’bhii‑ ’mu ‑za mu ’la dɔ, ‑e ’mu ‑daanna ’mu ’le. 3‑A gale ’pegee ‑a bwele gale ba ’ɛ blaan, ‑ya ’gbu ‑zrɔnna ’mu ni zrɔn gbɛya ‑bebe ’yi ’bhii‑ ‑ya ‑yrɛ ma kpataakpa. ‑Amasrɔyi ‑e ‑pwɛla ’mu ba ‑yrekpaa’ mia plɛ ꞊la, ’kee‑ ‑Waanbhaa’ a ‑bhleŋgbeya ‑wa ’ɛ ma ‑jan ’ɛ wo ’mu ni.
ZESU A ‑KLAŊLANƐ MU ’Ɛ ‑WOO LII ’WEŊ ’Ɛ ’NULE‑ ’Ɛ MAGBƐN ’ZI
Zesu ’a ’liiwli‑ ꞊naa Lii ’Weŋ ’ɛ ’naza‑ ta
4’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’yee‑ Zesu ’pegee ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’yaa‑ pɛbhle ’zi ’eke‑ zi ‑yrekpaa’ do, ’bhɛɛ‑ ‑e pe ‑o ni dɔɔ: «’Ka ’laa ’ka ’pleŋgolɛ Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ma; pɛ ’la ’ke ’ŋ Dɛ ’a ’liiwli‑ ꞊naa ’bhɛ ’na zayi’ ’ka ni bhe, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mi ’bhɛɛ‑ baan’ ꞊pia ’ezin‑ ’ka ni; ‑ka ’bhɛ pɛ ’ɛ magbɛn a ꞊nɔɔ ye. 5‑Amasrɔyi Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan mɛɛ mu ’wiiŋfia꞊ ’ke ‑yi ’le, ’duŋ‑ ‑a ‑vinbwa ‑yrekpaa’ ’dama ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ nu ’ka mu ’palɛ‑ ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ’le.»
Zesu geyrɛ ‑a Dɛ ‑Waanbhaa’ ba laflɛ’ ’yi
6Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ’klale‑ ‑yaa ’eke‑ ba ’ezin‑, ’ke ‑wa ‑lrɔkpale dɔɔ: «Mɛɛzan, ’e nu ‑bhleŋgbe do ’kpa gbɛ drɛɛwolɛ Izraɛli mu ’ɛ ’wiiŋ‑ ’bhɛɛ‑ ’waati ’ɛ ba ɛɛ?» (‑O Zesu ’lrɔkpaa ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ‑amasrɔyi *Romɛ mu ‑le ‑yaa Izraɛli mu ’ɛ ’wiiŋ‑ ’bhɛ ’waati ’ɛ ba.)
7Zesu pe ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ Dɛ ’woo‑ za mu ’lɛɛ‑ klɛ ’waati mu ’la ’lɛdulaa, ’ka mu maza laa ‑o ’mu dɔle ma. 8’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ nu ’ka ’palɛ‑ ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ka mu nu ‑yaa’ ‑glɔɔya’ ’ɛ ’srɔɔwolɛ. ’Ke ’bhɛ ꞊kla, ’ka nu klɛlɛ ’ŋ ’srɛ ’le ’ke ’ka ’mi ba janwo Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ’pegee Zude, ’bhɛɛ‑ Samari ’klɛɛn mu ’ɛ ’yi, ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ’drunyan ‑daŋ’ mu ’ɛ ’kpɛn ma.» 9Zesu ’yanle‑ ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’wolele, ’kee‑ ‑wlɛnle’ laanima ‑yaa’ ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ trala, ’kee‑ ge laflɛ’ ba ‑yrɛ ta; ’bhɛɛ‑ ’mu ’yrɛ ꞊yaa ‑a zi ‑a ge bhla ’ɛ zi; ’ke laflɛ’ ‑gblɛn ’pu do ’kpale ‑a ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’a ’nile ’mu ‑yrɛ ba. 10‑O ‑yrɛ ‑yaa ‑a zi ‑li ’waati ’la ba, ’ke mɛɛ plɛ ’pwɛle ‑o ba ’bhɛ yrɛ do ’ɛ꞊nɔɔ bhe: dunɛ‑ ’pu mu ‑yaa ’mu ta. 11’Bhɛ mɛɛ plɛ ’ɛ pe ‑o ni ’tɛ dɔɔ: «Galile mu, ‑mɛle ꞊kla ’bhɛɛ‑ ’ka dulale ‑o ’ke ’ka ’ka ’yrɛkpa laanima ɛɛ? ’Ka ’yee‑ Zesu do ’kpɔ ’la ꞊ya ’ka pleŋ‑ ‑gɛ, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑ja laflɛ’ ’yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ bhe, ‑e nu nu gbɛ drɛɛwolɛ ’yee‑ gɔnɛ‑ do ’kpɔ ’ɛ ’yela‑ gbɛɛn‑ ’ezin‑.»
Zesu gele blaanta laflɛ’ yi
12’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ‑yaa’ winbɔwo mu ’ɛ gole‑ OLivi diiŋ vlɛ gɔɔn ’ɛ ’wiiŋ‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o nule‑ Zeruzalɛmu ba ‑yrɛ ta. ’Bhɛ gɔɔn ’ɛ ’yaa‑ Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ma kilo do. 13‑O bhɔle Zeruzalɛmu, ’ke ‑o gele‑ ’saŋgaso ’kpee ’la ‑o ‑yaa kla ’eke‑ ba ’taŋii ’bhɛ ꞊la ’bhɛɛ‑ ꞊la. Mɛɛ ’la zan mu ’klale‑ ‑yaa ’eke‑ ba ’mu ’tɔ ‑le ‑gɛ: Piɛri ’pegee Zaan ’bhɛɛ‑ Zaki, Andre pegee Filipu ’bhɛɛ‑ Toma, Batremi ’pegee Matie, ’bhɛɛ‑ Alife gbe Zaki ’pegee Simɔ ’la ’yaa‑ ’bhɛ a ’klɛɛn ’ɛ ‑vavadɛ, ’bhɛɛ‑ Zaki gbe Zudi. 14‑O ’kpɛn ’kpale‑ ‑yaa do ma, ’bhɛɛ‑ ‑o bole ‑yaa ‑o seriwole ma ‑Waanbhaa’ ni ‑o ’pegee le ’ke mu ’le. Zesu nɛɛ Mari ’pegee ‑a nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ’yaa‑ ‑o ba.
15’Yee‑ yi mu ’ɛ do ’le, ‑o ꞊klaa ’eke‑ ba, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa bhɔ mɛɛ ‑kɛmɛ do ’ke mɛɛ mia do ‑din. ’Bhɛɛ‑ Piɛri ’e ’wlɛnle‑ ‑o pleŋ‑ ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: 16«‑A ‑lɛdulale ‑yaa ’ke *Lii ’Weŋ ’ɛ ‑jan ’la ꞊kpaa *Davidi ’lii ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi ’bhɛ ’lɛsɔ‑. ‑Ayile, Zuda ’yaa‑ nu dɔlɛ Zesu ’kun mu ’ɛ ’lɛɛ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’yee‑ Davidi ’bhɛ ’lɛɛjanwoa ’elwale ‑sɔ. 17Zuda ‑yaa ‑kɔɔ’ mɛɛ ‑lɛdo ’lɛɛ‑ ba mɛɛ ’ɛ do ’le, ’bhɛɛ‑ ‑a dɔ ‑yaa ‑kɔɔ’ ’kpɛn ’woye‑ do ’kpɔ ’ɛ ba. 18’Bhɛɛ‑ ‑o yaa mɛɛ dɛ ma ‑gɔli’ ’la gbawoa‑ ‑a ni, ‑e ‑ja gba do lɔlɛ ’bhɛ ‑gɔli’ ’ɛ ’le. ’Bhɛ blaan ’kee‑ gele‑ ‑a ’gbu duŋlɛ ’bhɛ gba ’ɛ ’yi ‑yri diiŋ ’ɛ do ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ baale’ ’trɛ ma ‑a bhlɔ ta. ’Ke ‑a vi ’ɛ ’pɔnle, ’bhɛɛ‑ ‑a gbɔŋbhlɛ mu ’ɛ ’pwɛla‑ ‑a kpɛ ta, ’kee‑ gale‑. 19Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ’kpɛn ’bhɛ ‑za ’ɛ dɔ. ’Bhɛla‑ ‑zayile ‑o ’yee‑ gba ’ɛ ’tɔkpaa‑ ‑waa’ wli ’ɛ ’yi dɔɔ: ‹Akɛlidama›. ’Bhɛ ’yi ‑le dɔɔ: ‹mɛɛ yiɛn ma gba›. 20’Duŋ‑ ‑jan ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ yɔɔndɛle ‑yaa ‑a ba zayi’ ‑Waanbhaa a ’Srokpa ’sɛwɛ ’ɛ ’yi dɔɔ: ‹Bhaa yaa ’fɛ ’ɛ ꞊la ’fleŋbo, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa bolɛ ’bhɛ ꞊la ’ezin‑ ‑titi.› ’Bhɛɛ‑ ‑wa yɔɔndia‑ ’ezin‑ ’yee‑ ’sɛwɛ ’ɛ ’yi yrɛ do ꞊nɔɔ dɔɔ: ‹Bhaa mɛɛ ‑bhɛɛke’ do zɛn ‑a blaanta.› 21-22‑Kɔɔ’ mɛɛ do makun’, ’bhɛɛ‑ ’kɔɔ ’bhɛ kpa ‑kɔɔ’ ba, ’kooko‑ ‑kɔɔ’ klɛ Mɛɛzan Zesu bweza ’ɛ gale ba ’bhɛ ’srɛ ’le. ’Duŋ‑ ’bhɛ zan ’ɛ klɛ mɛɛ mu ’la ‑kɔɔ’ ’pegee ’mu ’yaa‑ kanaa’ ’eke‑ zi ’klɛɛn ’ɛ ’yi ’waati ’ɛ ’kpɛn ba, ’bhɛɛ do ’le; ’kee‑ san Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan Mɛɛzan Zesu ’pegee mɛɛ ’ke mu ’wiiŋfia꞊ ‑yi ba ’waati ’la ba, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ nu ’tɛnlɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ꞊sia ‑kɔɔ’ ’pleŋ ‑gɛ yi ’la ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑ja ’kɛle‑ laflɛ’ ’yi ’bhɛ ma.»
23’Bhɛ blaan, ’ke ‑o mɛɛ plɛ makunle ‑o ba: Zozɛfu ’pegee Matiasi. Zozɛfu ‑zwana’ ’tɔ ’yaa‑ Baasabasi; ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑a sii ’ezin‑ mɛɛ ‑lɛdɔɔle. 24’Bhɛ blaan, ’ke ‑o ’kpɛn ‑o ’seriwole ’eke‑ zi, ’ke ‑wa pele‑ ‑Waanbhaa’ ni dɔɔ: «Mɛɛzan ‑Waanbhaa’, ’bhi ’la ’bhi bhaaplɛŋ ’kpɛn ’kpeejan‑ dɔ, ’e ’woo‑ mɛɛ plɛ ’lɛɛ‑ ‑o ’kɛla ’bhɛ makwan‑ ’yaa‑ pɛ ’le, ’bhɛ zan ’ɛ zrɔn ’o ni, 25’kooko‑ ’bhɛ zan zɛn Zudasi blaan yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ‑e klɛ ’yaa‑ ’winbɔwo mu ’ɛ do ’le. ‑Amasrɔyi ’yee‑ Zudasi ‑gwa ‑a dulayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑ja yrɛ ’la ‑gaale’ ‑o ‑a ba ’bhɛ ꞊nɔɔ.» 26’Bhɛ blaan, ’ke ‑o ’tete dɔle‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ baale’ ’woo‑ mɛɛ plɛ ’ɛ do ta. ’Bhɛ mɛɛ ’ɛ ‑yaa ’ke Matiasi ‑la ‑le. ’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ’bhɛ ’kpale Zesu a ’winbɔwo mu vu ta do ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ‑o ꞊kla mɛɛ vu ta plɛ ’tɛ ’ezin‑.
2ZESU ’SRƐ ꞊LWA MU ZERUZALƐMU
Lii ’Weŋ ’ɛ zina‑ bhla ’ɛ zi Zesu ’yi mu ’ɛ ta
1‑O ‑yaa Zuufu mu ’ɛ ‑waa’ ’fɛti ’la sii Pantekɔti, ’bhɛ yi ’ɛ ꞊bhwa, ’bhɛɛ‑ Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’klale‑ ‑yaa ’eke‑ ba yrɛ do ’kpɔ ꞊nɔɔ. 2’Bhɛ yrɛ do ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke pɛ ‑weli’ do dale‑ blaale‑ laflɛ’ ’yi, ’bhɛ pɛ ‑weli’ ’ɛ ’yaa‑ ’bhii‑ faŋgan‑ ma ‑ploo ‑gbɛnɛ do ’kangbɛya gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑yaale’ ‑yaa ’fɛ ’kpee ’la ꞊la, ’ke ’yee‑ pɛ ‑weli’ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’wlale ’bhɛ ’nɔɔ‑, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’bhɛ ’kpɛn ’pale. 3’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’bhɛ ’waati do ’kpɔ ’ɛ ba, ’ke ‑o ‑yrɛkpale pɛ nrɛ ’ke mu ma ’bhii‑ ’tɛ nrɛ mu gbɛɛn‑. ’Bhɛɛ‑ ’ke ’mu gole‑ ’eke‑ ma, ’ke ‑o gele‑ dulalɛ Zesu ’yi mu ’ɛ ’kpɛn ’wiiŋ‑ do do. 4’Bhɛ ’yi, ’ke ‑o ’kpɛn ’pale ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o wli ‑bhɛɛke’ mu pele ’sanle; ‑o ’kpɛn do do ‑yaa Lii ’Weŋ ’ɛ ’seŋ ’wlata‑ wli ‑bhɛɛke’ mu ’pe ’zi.
5’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Zuufu mu ’la ’yaa‑ gblaan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o zɛnle ‑yaa ’klɛɛn ’bhɛɛke mu ’ɛ ’yi, ’mu ’kpɛn ꞊yaa Zeruzalɛmu ’bhɛ ’waati ’ɛ ba. 6‑O ’bhɛ pɛ ‑weli’ do ’ɛ ’male‑, ’ke ‑o ’kpɛn blasanle ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ ‑glinlɛ’. ’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ‑o ’kpɛn ’liibhaale ‑o ma, ‑amasrɔyi ‑o ’kpɛn do do ‑yaa Zesu ’yi mu ’ɛ ’yaa‑ wli mu ’la ’pe zii’ ’mu ‑yima’ zii’ ‑o ’gbu ’ya wli mu ’ɛ ’yi. 7‑O ‑liibhaa’ gbɛ ‑yɔɔ ’ɛ ’kɔɔ‑ ‑o ma ’ke ‑wa pele‑ dɔɔ: «’E! ’Woo‑ mɛɛ mu ’la bhe waa ‑o ’ke Galile mu ’le ɛɛ? 8’Bhɛɛ‑ ‑e ꞊kla ’nale‑ ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’kpɛn do do ‑o pe wli mu ’ɛ ’ma zii’ ‑kɔɔ’ ’gbu ’ya wli mu ’ɛ ’yi do do ɛɛ? 9’E pe Paritɛsi mu oo, Mɛdi mu oo, Elami mu oo, Mezopotami mu oo, Zude mu oo, Kapadɔsi mu oo, Pɔn mu oo, ’bhɛɛ‑ Azi mu oo, 10Frizi mu oo, Panfili mu oo, Ezipu mu ’pegee Libi gbɛ ’la ‑yoo Sirɛni ‑din ’bhɛ ꞊nɔɔ mu, ’bhɛɛ‑ Rɔmu mu; ’mu ’ke mu ‑o Zuufu ‑kpɔsɔɔ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ’mu ’ke mu ‑wlaa Zuufu mu a ’seri ’ɛ ’yi. 11’Bhɛɛ‑ mɛɛ ’ke mu ‑o ’ke Krɛti mu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑a ’ke mu ‑o ’ke Arabu mu ’le. ’Duŋ‑ ‑e ꞊kla ’nale‑, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’kpɛn ‑o ‑Waanbhaa’ klɛza ‑gbɛnɛ mu ’ɛ ’ma zii’ ‑kɔɔ’ ’kpɛn do do ya wli mu ’ɛ ’yi ɛɛ?» 12‑O ’kpɛn ’liibhaa gbɛ ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ ‑o ma, waa ‑yaa ’sɔle ‑jan ’bhɛɛke do ’kpɔ ’wole, ’ke yaa ’e go ’ke ‑wa pe ’eke‑ ni dɔɔ: «‑Za ’lɛɛ‑ ’bhɛ ’yi ‑o ’nale‑ ‑a ma ɛɛ?» 13’Duŋ‑ ’woo‑ mɛɛ mu ’ɛ ’ke mu ‑yaa ’sɔnsi zii’ Zesu ’yi mu ’ɛ ma ’ke ‑wa pe dɔɔ: «‑wɛɛn ‑le ‑o dɛ ’zi!»
Simɔ Piɛri ‑o ‑za ’la ꞊kla ’bhɛ ’yipe zii’
14’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Piɛri ’pegee Zesu a *winbɔwo mu ‑vin vu ta do ’ɛ ‑woo ‑wlɛnle’, ’bhɛɛ‑ ’ke ’yee‑ Piɛri ’a ’weli‑ ’ɛ ’lawlɛnle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ‑zamaa’ ’ɛ ni dɔɔ: «’Ka mu Zuufu mu, ’bhɛɛ‑ ’ka mu ’la ’kpɛn ‑o ‑zɔn Zeruzalɛmu ‑gɛ, ‑ka ’ka ’trɔnbadɔ ’ŋ ni ’elrele doo, ’bhɛɛ‑ ‑ka ’ŋ ’wojan‑ ’ɛ ’yima. 15’Ka mu ’kpee ma ‑wɛɛn ‑le mɛɛ mu ’lɛɛ‑ dɛ ’zi ɛɛ? ’Duŋ‑ ‑wɛɛn do ’kpɔ ’laa ‑o dɛ ’zi, ‑amasrɔyi ‑wɛɛn dɛ bhla laa ’ke zrwanzi ’waati ’lɛɛ‑ ba ’ɛ ’le. 16’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ‑jan ’la ꞊kpaa ‑a ‑lɛla’ janwo mi Zoɛli ’lii ’elwaleta ‑sɔ ’bhɛ ‑la ‑lɛsɔ’ zii’ ‑zɔn ‑gɛ, ‑ya ꞊pia dɔɔ:
17‹‑Ka ’ka ’yrɛkpa, ’ke ’drunyan ’lɛyan yi mu ’ɛ ꞊bhwa ’e ‑din ’waati ’la ba, ’ŋ nu ‑za mu ’lɛɛ‑ ’mu ‑la klɛlɛ: ’ŋ ’nu ’ŋ Lii ’Weŋ ’ɛ zinalɛ bhaaplɛŋ mu ’ɛ ’kpɛn ta, ’bhɛɛ‑ ’ka gbe mu ’pegee ’ka ’lu mu ’ɛ nu ’ŋ ’lɛla꞊ janwolɛ, ’bhɛɛ‑ ’kaa‑ ‑zwannɛ mu ’pegee ’kaa‑ ‑gblanɛ mu nu ‑za mu yelɛ ‑yrɛ zi yele ’yi; ’bhɛɛ‑ gbiŋ mu nu ’klalɛ‑ ’kaa‑ ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ ’yrɛ ba.
18Wlan ’gbu ’ɛ ni, ’ŋ nu ’ŋ Lii ’Weŋ ’ɛ zinalɛ ’an yewonɛ ’gwlaan‑ mu ’pegee ’an yewo le mu ’ɛ ’kpɛn ta, ’bhɛɛ‑ ‑o nu ’ŋ ’lɛla꞊ janwolɛ.
19’Ŋ nu ’kpeelɛni maza mu zrɔnlɛ laanima laflɛ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu ’sɔle‑ maza mu zrɔnlɛ ’trɛ ta ‑gɛ:
yiɛn ’bhɛɛ‑ ’tɛ ’pegee ’tɛgblɛn‑ nu klɛlɛ.
20‑Gblo nu ’kpalɛ‑ ‑yretɛbhɛ ’ɛ ’yrɛ ta, ’bhɛɛ‑ laanima mlɛ ’ɛ nu ’tranlɛ‑ ’bhii yiɛn gbɛɛn‑. ’Bhɛ ’kpɛn blaan, ’bhɛɛ‑ Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ a yi ’ɛ nu bhɔlɛ ’tɛ, ’bhɛ yi ’ɛ nu klɛlɛ ’ke yi ‑gbɛnɛ do ’bhɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ a ’tɔbhɔleya yi ’le.
21’Bhɛ ’yi ’ɛ ’tɛ, ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan Mɛɛzan ’tɔ ’ɛ ‑siila, ’bhɛ zan nu golɛ ‑za ’yi. ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi Zoɛli ‑jan ’la ꞊woa ’bhɛ ‑le bhe.›»
22Piɛri ‑ja ‑yaa’ ‑jan ’ɛ ’wole‑ zi ’ke ‑ya pele ’ezin‑ dɔɔ: «‑Ka ’ka ’trɔnbadɔ ’ŋ ni doo, ’ŋ nɛɛnɛ‑ Izraɛli mu: Zesu ’la ’yaa‑ da Nazarɛti ‑wa ’ɛ ta, ‑Waanbhaa’ ’gbu ’a ‑zrɔnna ’ka ni ’bhii‑ ’yee‑ ’gbu ‑le ’a ’winbwa‑; ‑amasrɔyi ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’sɔle‑ maza mu ’pegee ’kpeelɛni maza mu, ’bhɛɛ‑ ‑tɔɔmasie mu ꞊kla ‑a gbɛ zi ‑e ‑yaa ‑kɔɔ’ ’pleŋ‑ ‑gɛ ’waati ’la ba; ’bhii‑ ’ka ’gbu ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’yaango‑ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ bhe. 23’Yee‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ ’lɛnale ’ɛ ’ka ni ’ɛ ’bhɛ ‑daa ‑Waanbhaa’ ‑la ba, ’bhii‑ ‑ya ’lɛdulaa gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’elwale ‑sɔ. ’Ka mu ‑le ’a ꞊kla ’bhɛɛ‑ mɛɛ ‑yɔɔ’ mu ’a ꞊dia ’ke ‑wa gbaan ‑yrigbɛɛle ta. 24’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ‑bwela gale ba, ’bhɛɛ‑ ‑ya ‑gwa ga a ‑yrɛn mu ’yi. ‑Amasrɔyi yaa ‑yaa sɔ dɔle‑ ga ’kpee ’ke ’bhɛ ’bhɛ gbɛblɔɔ ‑a ta. 25Wlan ’ɛ ni, ‑bhleŋgbe Davidi ’gbu ’yee‑ Zesu ’gbu ba ‑janwoa ’elwaleta ‑sɔ dɔɔ:
‹’Ŋ Mɛɛzan ye ’waati ’ɛ ’kpɛn ba ’ŋ ’lɛɛ. ‑Yoo ’ŋ ‑din ’tɔbhɔ‑ ma yaayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’kooko‑ ’naa ‑gblaan’.
26’Bhɛla‑ ‑yile, ’ŋ zrukpaale ‑o, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ‑janwo’ zii’ ’ŋ zrukpaale ‑gbɛnɛ ’le. ’Ŋ gale blaan, ’ŋ ’yri nu bolɛ ‑a ta ’bhii‑ ’ŋ ’flɛ ’ɛ nu bolɛ yilabla ’yi.
27‑Amasrɔyi ’bhi Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ laa nu ’ŋ lii ’ɛ ’tolɛ‑ gbaa mu a ‑wa ’ɛ ta ’sekeseke, ’bhɛ ’pegee ’yaa nu ‑a ’tolɛ‑ ’bhɛɛ‑ ’yaa‑ pɛ mɛɛ ’weŋ ’ɛ gbaa ’ɛ bɔn.
28Bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma, ’e ’bhɛ a zi ‑zrɔnna ’ŋ ni, ’bhɛɛ‑ ’e bolela ‑yoo ’ŋ ‑din ’bhɛ nu ’ŋ zrukpaalɛ ’egbɛnɛle.›»
29Piɛri pe ’ezin‑ dɔɔ: «’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’kaa‑ ’to ’ke ’ŋ ‑jan sa wo ’ka ni kpataakpa ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ Davidi ba za ’yi doo: ‑e ꞊kla ’ke siɛle’, ‑wa ꞊bian, ’bhɛɛ‑ ‑a bu ’ɛ ‑yoo ‑kɔɔ’ ba ‑gɛ ‑zɔn ‑li. 30‑E ‑yaa ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi ’la ’le bhe, ’bhɛɛ‑ ‑ya ’yaangolawoa ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu ’bhɛ ’siɛnwoa꞊ ‑a ni kpataakpa dɔɔ ’bhɛ nu ’yee‑ Davidi ’gbu ’srɛ mu ’ɛ do klɛlɛ ’ke ‑bhleŋgbe ’le ‑a blaan. 31‑Za ’la ’yaa‑ nu bhɔlɛ, ’yee‑ Davidi ’gbu ’bhɛ ꞊ya ’elwale gban ‑sɔ, ‑ayile ‑e Mɛɛ ‑Bhee Mi ‑Kpɔsɔɔ Krisi bweza ’ɛ gale ba ’bhɛ ba janwoa‑ dɔɔ: ‹Waa ‑a ’tolɛ‑ gbaa mu a ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑a gbaa ’ɛ yaa nu bɔnlɛ.› 32‑Waanbhaa’ ’bhɛ Zesu ’la ‑bwela gale ba, ’ŋ ’yoo‑ ’bhɛ ‑laa’ ‑janwo’ zii’ ’ka ni, ’bhɛɛ‑ ’o mɔɔ ’gbu ‑o ‑a ’srɛ ’le. 33‑E ‑ja laanima, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ’lɛdwa‑ ‑a ma ’egbɛnɛle ’ke ’bhɛ ’a klɛ ‑bhleŋgbe ’le ’bhɛ ‑din ’tɔbhɔ ma yaayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ‑e Lii ’Weŋ ’ɛ ’srɔɔwoa‑ ‑a Dɛ ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ ’bhii‑ ’bhɛ ’bhɛ ’liiwli‑ ꞊naa ‑a naza ta gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ bhe. ’Bhɛɛ‑ ’yee‑ Zesu ’gbu ’bhɛ Lii ’Weŋ ‑zinaa’ ’ɛ ’o mɔɔ ta, ’bhii‑ ’ka ’yrɛ ‑o ‑a ma gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ‑gɛ bhe, ’bhɛɛ‑ ’kaa‑ ma ’zi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’ezin‑ ‑zɔn. 34‑Amasrɔyi, Davidi ’gbu ’laa ’wlɛnlɛ‑ ’bhɛɛ‑ ‑e ge laflɛ’ ’yi ’bhii‑ Zesu gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’yee‑ ’gbu Zesu ba janwoa‑ dɔɔ:
‹Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’a ꞊pia ’mi a pɛ Mɛɛzan ’ɛ ni dɔɔ:
Yala‑ ’ŋ ‑din ’tɔbhɔ ma yaayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ,
35’sani‑ ’ke ’ŋ yan ’e ’sɔɔnnii mu ’ɛ klɛlele ’e gaan ꞊la pɛ mu ’le.›
36«’Bhɛla‑ ‑yile, ’ka mu ’kpɛn ’ŋ nɛɛnɛ‑ Izraɛli mu, ‑kaa ’yaango‑ kpataakpa ’bhii‑ ’ka ’yee‑ Zesu ’la ‑gbaanna ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta, ‑Waanbhaa’ ’yela‑ ꞊kla ’ke Mɛɛzan ’pegee Mɛɛ ‑Bhee Mi Krisi ’le bhe!»
37Mɛɛ mu ’ɛ ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’male‑, ’ke ‑o zrubatɛdɔle (‑amasrɔyi ‑wa ’yaangwa‑ ’bhii‑ ‑o ‑za ’yɔɔ‑ ꞊kla ‑Waanbhaa’ ni); ’bhɛla‑ ‑yile, ’ke ‑o Piɛri ’pegee Zesu a ’winbɔwo mu ‑vin mu ’ɛ ’lrɔkpale dɔɔ: «’O nɛɛnɛ‑ mu, ’o sɔ ‑mɛ pɛ za ’gbu ‑la klɛle‑ ɛɛ?» 38’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Piɛri ’a ’pele ‑o ni dɔɔ: «‑Ka ’ploo‑ ’kaa‑ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑ka ’ka ’gbu ’na ‑Waanbhaa’ ni, ’bhɛɛ‑ ‑kaa klɛ ’ke ‑o ’ka ’kpɛn do do wiiŋfɛ ‑yi ba Zesu ’tɔ ’ɛ ’yi; ’kooko‑ ‑Waanbhaa’ ’kaa‑ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’sroma‑ yan. ’Ke ’bhɛ ꞊kla, ‑Waanbhaa’ nu Lii ’Weŋ ’ɛ ’nalɛ‑ ’ka ni ’tɛ. 39‑Amasrɔyi ’kee‑ kpa ’ka mu ta oo, ’kee‑ kpa ’ka ’nɛ mu ’pegee yrɛ gbɔɔn nɔɔ‑ ’klɛɛn ’yi mu ’ɛ ’kpɛn ta oo, ’bhɛ ’pegee‑ Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ nu mɛɛ ’la zan mu ’siilɛ‑ ’mu ta, ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’a ’liiwli‑ ꞊naa Lii ’Weŋ ’ɛ ’naza‑ ta ’ka ’kpɛn ni.»
40Piɛri ‑jan ’bhɛɛke ‑bebe ꞊woa ‑o ni ’ezin‑ ’ke ‑ya ’kpankpanyan ‑o ma, ’bhɛ ’pegee ’kee‑ zruwla ‑o ’kpee dɔɔ: «‑Kaa ’to ’ke Mɛɛzan Zesu ’ka go ‑za ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ka ’ka ’pleŋgo‑ ’woo‑ ‑zɔn mɛɛ ‑yɔɔ’ mu ’lɛɛ‑ ma!» 41’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o ‑bebe dɔle‑ Piɛri ’wojan‑ mu ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ’wiiŋfɛle ‑yi ba Zesu ’tɔ ’yi. ’Bhɛ ‑yrekpaa’ do ’ɛ ’le, mɛɛ ’waa yaga ꞊kpaa Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ba.
Zesu ’yi mu ꞊lwa mu ’ɛ ’taawogbɛya
42’Kee‑ san ’bhɛ yi ’ɛ ma, ’woo‑ mɛɛ mu ’ɛ bole ‑yaa Zesu a winbɔwo mu ’ɛ ’yaa‑ ‑o daan ’zi ‑za mu ’la ’le ’mu ’klɔsikunle ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ’kpale‑ ‑yaa do ma ’bhii‑ nɛɛnɛ‑ ma do mu. ’Ezin‑ ‑o ‑yaa bo Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ a pɛ ’ɛ ’bhlele‑ ma ’eke‑ zi, ’ke ‑woo ’seriwo ’eke‑ zi. 43‑Waanbhaa’ ‑lɛɛgblaanya ’ɛ ’yaa‑ ‑o ’kpɛn ’yi, ‑amasrɔyi ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ‑yaa ’kpeelɛni maza ‑bebe ’pegee ’sɔle‑ maza mu klɛ ’zi Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ gbɛ zi. 44Zesu ’yi mu ’ɛ ’kpɛn ’kpale‑ ‑yaa do ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑o ’kɔɔpɛ‑ mu ’ɛ ’kpɛn kpa ’eke‑ ta. 45‑O ‑yaa ‑waa’ gba mu ’pegee ‑o ’kɔɔpɛ‑ mu ’ɛ gɔn, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ’mu ma ‑gɔli’ mu ’ɛ ’yiciɛn‑ ’eke‑ ma. ‑O ’kpɛn do do maza ‑yaa ‑gɔli’ yɛkɛ‑ ’la ma, ‑o ‑yaa ’bhɛ ’yiciɛn‑ ‑o ma ’bhɛɛ‑ wlata zi ’lii. 46Yi ’oo yi, ‑o ‑yaa kla ’eke‑ ba ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa pɛ ’ɛ bhle ’eke‑ zi ‑waa’ ’fɛ mu ’ɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa pɛbhle ’eke‑ ba ‑o zrukpaa’ ta, ’bhɛ ’pegee ‑o ’kpee ’lrele‑ ’le. 47‑O ‑yaa ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ‑, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑za ‑yaa sɔ ‑waa’ ’si mu ’ɛ ’kpɛn ni. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, yi ’oo yi, Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ‑yaa mɛɛ ’la zan mu go ‑za ’yi, ’mu ’yaa‑ ’kpa zii’ Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ba ‑o baan’ ’le.
3Piɛri ‑flugba do ‑bheela
1‑Yrekpaa’ do, ‑yretɛbhɛ bhlɔ bii ’waati ’ɛ ’la ’yaa‑ ’seriwo ’waati ’ɛ ’le, Piɛri ’pegee Zaan ’yaa‑ ge ’zi ‑o ’seriwo yrɛ nɔɔ‑ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la. 2Mɛɛ do yaale ‑yaa ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ’lii ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii: «’Fɛ ’lii ’lrele‑» ’bhɛ ‑din. ’Yee‑ mɛɛ ’ɛ ’yaa‑ ’ke ‑flugba ’le ‑a ’san ‑a ya yi ’ɛ ma. Yi ’oo yi, ‑o ‑yaa nu ’kɛle‑ ’bhɛɛ‑ ‑wa yalaa’ ’bhɛ ’fɛ ’lii ’ɛ ‑din, ’kooko‑ ‑e ‑gɔli’ ’yrɛwo‑ mɛɛ ’la zan mu ’yaa‑ nu ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la ’mu ma. 3’Bhɛ ’yi ’tɛ, ‑a ‑yrɛkpale Piɛri ’pegee Zaan ma ’ke ’mu ‑o zan wlalɛ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’kee‑ pɛ ‑yrɛwole ’mu ma. 4’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Piɛri ’pegee Zaan ’mu ’e ‑yrɛkpale ‑a ta frii, ’bhɛɛ‑ ’ke Piɛri ’a ’pele ’a ni dɔɔ: «’O ‑glin doo!» 5‑Ayile, ’ke ‑ya ‑yrɛkpale ’mu ta frii, ‑a ’kpee ma ’mu ’yaa‑ nu pɛ do ‑la nalɛ ‑a ni. 6’Duŋ‑ Piɛri pe ‑a ni dɔɔ: «‑Gɔli’ do ’kpɔ ’laa ‑o ’ŋ ’kɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, pɛ ’la ’bhɛ ‑o ’ŋ ’kɔɔ, ’ŋ ’bhɛɛ‑ ’nale‑ ’e ni, ’bhɛla‑ ‑yile ’mi pe ’e ni Zesu Krisi la da Nazarɛti ’bhɛ ’tɔ ’ɛ ’yi dɔɔ ’e ’wlɛn‑ ’bhɛɛ‑ ’taawo!» 7’Bhɛɛ‑ ’ke Piɛri ’a ’kunle ‑a gbɛ ‑yiɛ’ ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’a ’lawlɛnle. ’Bhɛ yrɛ do ’kpɔ ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ‑a gaanlaa‑ mu ’ɛ ’pegee ‑a gaanbhlɔ mu ’ɛ dɔle‑ ’eglɔɔle; 8’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya ‑wlɛnle’ ꞊kwan, ’kee‑ ’taawole ’sanle. ‑Ayile, ’kee‑ gele‑ Zesu a ’winbɔwo mu plɛ ’ɛ zi ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’kee‑ ge ’taawolele, ’bhɛ ’pegee ’kee‑ pinaa’, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ. 9Mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’a ꞊ya ’ke ‑yoo ’taawo zii’, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ‑. 10’Duŋ‑ ‑wa yele ’bhii‑ ’yela‑ yaale ‑yaa ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’lii ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii: ‹’Fɛ ’lii ’lrele‑› ’bhɛ ‑din, ’ke ‑ya ‑yrɛwo’ mɛɛ mu ma, ’bhɛɛ‑ ‑za yɛkɛ‑ ’la ꞊kla ‑a ni ’bhɛ ‑o ’kpɛn ’liibhaala, ’bhɛɛ‑ waa ‑yaa sɔ ’bhɛ ’yipele.
Piɛri ‑o ‑flugba ’ɛ ’bheeza‑ ’ɛ ’yipe zii’
11’Yee‑ ‑flugba ’ɛ ‑bheele’ blaan, yaa ‑yaa go Piɛri ’pegee Zaan zi; ’bhɛla‑ ‑yile, ’ke mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’kpeelɛnile. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’kpɛn blasanle ’ke ‑o gele‑ ’klalɛ‑ Piɛri ’pegee Zaan zi ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ‑gbeŋ ’ɛ ’yi yrɛ ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii: «‑Bhleŋgbe Salomɔ a ’wlaŋla» ’bhɛ ꞊nɔɔ. 12Piɛri ‑zamaa’ ’ɛ ’yele‑, ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ nɛɛnɛ‑ Izraɛli mu, ‑mɛle ꞊kla ’bhɛɛ‑ ’yee‑ ‑flugba ’lɛɛ‑ ’bheeza‑ ’ɛ ‑yoo ’ka ’kpeelɛni zii’ ɛɛ? ‑Mɛla ma ‑le ’bhɛɛ‑ ’ka ‑o ’o ‑glin ’zi ’bhii‑ ’o mɔɔ ’gbu ‑le ’a ’bheela‑ ’waa‑ ‑glɔɔya’ ’ɛ ’le? ’Bhɛɛ‑ ’ka ’kpee ma ’yee‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ ’taawoa꞊ ’waa‑ ‑Waanbhaa’ a ‑lɛɛgblaanya ’bhɛɛ‑ ma ‑lɛɛ? 13*Abraamu, Izaki ’bhɛɛ‑ Zakɔbu a ‑Waanbhaa’, ’yee‑ ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu a ‑Waanbhaa’ ’ɛ, ’bhɛ ‑le ’tɔbhɔleya ‑naa ’bhɛ a yewonɛ Zesu ni. ’Ka mu ’gbu ’bhɛ꞊naa ‑kɔɔ’ ’lɛɛ mu ’ɛ ni ’kaa ‑wa dɛ, ’bhɛɛ‑ ’ka ’ka ‑baŋgwa ‑a ‑yi ’bhii‑ ’kaa‑ ‑bhleŋgbe ’le Pilati ’yrɛ ꞊la. ’Bhɛ ’gbu ’yaa‑ zi ’bhii‑ ’bhɛ ’ploo ‑a ma, ‑amasrɔyi ’bhɛ ’laa ‑za ’yɔɔ‑ do ’kpɔ ’yelɛ‑ ‑a zi. 14’Ka ’ka ‑baŋgwa ’yee‑ mɛɛ ’weŋ ’pegee ’yee‑ mɛɛ ‑lɛdɔɔle ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ka ‑sromabwa Pilati ni dɔɔ ’bhɛ ’li mɛɛ dɛ mi do ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ’ploo‑ ’bhɛ ma ’ka ni. 15’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ’kaa ꞊kla ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’la zan bole ‑yrɛ ma ‑si na bhaaplɛŋ mu ni ‑o ’bhɛɛ‑ ꞊dia. ’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ‑bwela gale ba, ’bhɛɛ‑ ’o mɔɔ ’gbu ‑o ’ke ‑a ’srɛ ’le. 16’Woo ’kpalawoa ’yee‑ Zesu ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑glɔɔya’ ’la ‑yoo ‑a ’tɔ ’ɛ ’yi, ’bhɛ ‑la ’srɔyi ’bhɛɛ‑ ’yee‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ ꞊swa ‑a ‑wlɛnle’, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑dulaa’ ‑a gaan ta. ’Ka ’kpɛn ’yrɛ ‑o ’yela‑ ma ‑gɛ, ’bhɛɛ‑ ’kaa dɔ. ’Kpaleya ‑la ma Zesu ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’yee‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ ’bheela‑ ’bhii‑ ’ka ’yrɛ ‑o ‑a ma gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ‑gɛ.»
17«’Bhɛɛ‑ ’ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’mi ’gbu ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ‑zadɔkleya ‑la ma ’bhɛɛ‑ ’ka mu ’pegee ’kaa‑ ‑kuŋlii mu ’ɛ ’ka ’bhɛ ‑za ’yɔɔ‑ ’ɛ ꞊kla ’yee‑ Zesu ’ɛ ni. 18‑Waanbhaa’ ’duŋ‑ ‑jan ’la ꞊kpaa ‑a ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ’kpɛn ’lii ’elwale ‑sɔ ’bhɛ ’lɛswa꞊. ‑Ya ꞊pia dɔɔ Mɛɛ ‑Bhee Mi Krisi nu ‑yrɛnbhlelɛ mɛɛ mu ’kɔɔ‑. 19’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ‑ka ’ka dɔgbɛya ’ɛ maniina, ’bhɛɛ‑ ‑ka ’ka ’gbu ’na ‑Waanbhaa’ ni, ’kooko‑ ‑e ’kaa ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma ‑sroma yan, ’bhɛɛ‑ ‑yoo talii. 20’Ke ’ka ’bhɛ ꞊kla, Mɛɛzan nu ’ka ’yitrɛ ’waati ’nalɛ‑ ’ka ni, ’bhɛɛ‑ ‑e Mɛɛ ‑Bhee Mi Krisi ’la makwan‑ ’elwale ‑sɔ, ‑e nu ’bhɛ ’winbɔlɛ ’ka ta: ’bhɛ Mɛɛ ‑Bhee Mi Krisi ’ɛ ’tɔ ’ɛ ’bhɛ ‑le Zesu. 21’Duŋ‑ ’sani‑ ’bhɛ yi ’ɛ ’bhɔle‑ pleŋ‑, Zesu nu bolɛ laflɛ’ ’yi ‑sɔ ’ke pɛ mu ’ɛ ’kpɛn mabɔɔ ’bhɛɛ‑ ‑o klɛ ’edrɛɛle; ’bhii‑ ‑ya ꞊kpaa ‑ya ‑lɛla’ janwo mu ’la makwan‑ ’elwaleta ’egbɔɔn gbɔɔnle’ ‑sɔ ’mu ’lii gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. 22’Bhɛɛ‑ ’bhii‑ ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ Moizi ’a ꞊pia gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ dɔɔ: ‹‑Kɔɔa’ Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’mi ’winbwa‑ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ‑e nu ‑a ‑lɛla’ janwo mi ‑bhɛɛke’ do winbɔlɛ ’ka ta ’bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ gbɛɛn‑; ’bhɛ nu klɛlɛ ’ka ’gbu ’srɛ mu ’ɛ do ‑la ‑le. ‑Ka ’ka ’trɔnkpa ‑a wojan mu ’ɛ ’kpɛn ꞊la. 23’Duŋ‑ ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan laa ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi ’ɛ ’wojan‑ mu ’ɛ ’klɔsikunlɛ, ‑o nu ’bhɛ zan ’ɛ dɛlɛ, ’bhɛɛ‑ ‑wa go ’an ’si mu ’ɛ ba.› 24’Kee‑ san ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi Samiɛli ma, ’bhɛ ’pegee ’bhɛ a pɛ zitɛn’ mu ’ɛ ma, ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ’kpɛn do do ‑Waanbhaa’ ‑lɛlajanwoa ‑zɔn ‑za mu ’ɛ ba za ’yi. 25‑Waanbhaa’ ’a ’liiwli‑ ꞊naa ‑za mu ’la ’kpɛn ’naza‑ ta ‑a ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ni, ’ka mu ‑le ꞊kla bhɛ ‑za mu ’ɛ ’srɔɔwo mu ’le. ’Bhɛɛ‑ ‑e *‑bhoolaya ’la ‑dwa ’yee‑ ’pegee ’ka ‑gbɔɔ mu ’ɛ ’pleŋ, ’kaa‑ pɛ ‑le ’bhɛ ‑bhoolaya ’ɛ ’le ’ezin‑; ‑ya ꞊pia Abraamu ni dɔɔ: ‹’Ŋ nu ’trɛ ta ’si mu’ɛ ’kpɛn ’dumawolɛ ’bhi a pɛ ’srɛ mu ‑la ‑srɔyi’.›26’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ‑Waanbhaa’ ‑yaa’ yewonɛ Zesu ’la makwan‑, ‑e ’bhɛ ’winbwa‑ ’ka mu ‑la ba ’elwale ’pe, ’ka ’dumawo ‑zayi’; ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’ka ’kpɛn do do go ‑za ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ’ka go ’kaa‑ zi ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ta.»
4‑O ‑ja Piɛri ’pegee Zaan ’le Zuufu mu a ‑klu ta
1Piɛri ’pegee Zaan ‑yaa ‑janwo’ zii’ ‑li mɛɛ mu ’ɛ ni bhla ’la ba, ’ke ’sraka ’lɛna mu ’ke mu ’pegee ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ gooba ‑srwase’ mu ’ɛ ‑kuŋlii ’ɛ, ’bhɛɛ‑ Saduse mu ’ɛ ‑o nule‑ wlalɛ ‑o ta ’yee‑ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la. 2‑Wa yelawoa ’bhii‑ Piɛri ’pegee Zaan ‑yaa mɛɛ mu ’ɛ daan ’zi ’ke ‑wa pe ’mu ni dɔɔ Zesu ‑bwela gale ba gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, bhaaplɛŋ mu ’kpɛn nu bwelɛ gale ba ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ ’ezin‑; ’bhɛ ‑za ’ɛ ’bhɛ ‑o zrupliila ’egbɛnɛle. 3’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o Piɛri ’pegee Zaan ’kunle ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo bɔle‑ ‑kaso ’yi, ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ’fɔ tooklinle ma; ‑amasrɔyi ‑woo ‑kwan yroma ‑la zi. 4’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, mɛɛ ’la zan mu ’yee‑ Piɛri ’pegee Zaan ’wojan‑ mu ’ɛ ꞊maa, ’mu ’e ‑kpaa Zesu ’yi, ’bhɛɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ‑o baan’ ꞊kla ‑o ba, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑lii ’ɛ ꞊bhwa mɛɛ ’waa ’soo ‑din.
5Too ‑klinle’, Zuufu mu ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee ‑waa’ ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ, ’bhɛɛ‑ ’Toŋ daan mu ’ɛ ‑o ꞊klaa ’eke‑ ba Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ta. 6’Woo‑ mɛɛ mu ’la ꞊klaa ’eke‑ ba, ‑o ’ke ‑le ‑gɛ: ’sraka ’lɛna mu ‑kuŋlii gblaan Anasi, ’bhɛɛ‑ Kaifu ’pegee Zaan ’bhɛɛke do; ’bhɛɛ‑ Alɛzandri ’pegee ’yee‑ ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ‑yaa’ ’fa ‑la mu ’ɛ ’kpɛn. 7‑O ‑ja Piɛri ’pegee Zaan ’siilɛ‑ ‑kaso ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑nwa ’mu dulalɛ ‑o ‑yrɛ ꞊la; ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu ’lrɔkpaa‑ dɔɔ: «‑De ’gbu ‑le ’bhɛ ’seŋ ’ɛ ꞊naa ’ka ni, ’bhɛ ’pegee ‑de ’gbu ‑la ’tɔ ’yi ’bhɛɛ‑ ’ka ’yee‑ ‑flugba ’lɛɛ‑ ’bheela‑ ɛɛ?» 8’Bhɛ klɛle ’tɛ, Piɛri ’palela ’yaa‑ ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ’le ’bhɛ ’waati ’ɛ ba, ’ke ’bhɛ ’a zikpale ‑o ni dɔɔ: «’Waa‑ ‑kuŋlii mu ’pegee Izraɛli mu a ’gwlaan‑ gblaan mu! 9’O ‑za ’wlan ’la ꞊kla ‑flugba ’gwlaan‑ ’lɛɛ‑ ni, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑bheela gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑; ‑woo’ ’lrɔkpa zii’ ‑zɔn ’bhɛɛ‑ ma, ’duŋ‑ ’mi ‑o zan ’bhɛ ’yipelɛ ’ka ni. 10’Ka ’kpɛn ’pegee Izraɛli mu ’ɛ ’kpɛn, ‑ka dɔ klɛn ’ke ’kaa ’yaango ’bhii‑ ‑glɔɔya’ ’la ‑yoo Nazarɛti mi Zesu Krisi ’tɔ ’ɛ ’yi, ’bhɛla‑ ’srɔyi ’bhɛɛ‑ ’ka ’yrɛ ‑o ‑zɔn ’yee‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ ’klɛnyawole dulale ma ‑gɛ. ’Ka ’yee‑ Zesu ’la ‑gbaanna *‑yrigbɛɛle ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’kaa ꞊dia; ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ‑bwela gale ba ’bhɛ ‑le ’yee‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ ’bheela‑. 11‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’bhɛ ’yee‑ Zesu ba janwoa‑ dɔɔ:
‹’Ka mu ’fɛgwlɛ‑ dɔ mu ’ɛ, ’ka vlɛ ’la ‑blinna;
’bhɛ ‑le ꞊kla ’ke ’fɛgwlɛ‑ ’ɛ gaan ‑la vlɛ ‑kpuŋ ‑gbɛnɛ ’gbu ’ɛ ’le.›»
12’Bhɛɛ‑ Piɛri pe ’ezin‑ dɔɔ: «Bhaaplɛŋ laa sɔ gole‑ ‑za ‑yi ’tɔ ’bhɛɛke do ’kpɔ ’srɔyi, ’ke yaa ’e go Zesu ’tɔ do ’kpɔ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ba. ‑Amasrɔyi ‑Waanbhaa’ laa ’tɔ ’bhɛɛke do ’kpalɛ‑ bhaaplɛŋ ’kedo‑ ’kpɔ ma ’trɛ ta ‑gɛ, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑kɔɔ’ ‑kɔɔ’ ꞊kpaa ’bhɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ sɔ gole‑ ‑za ’yi.»
13’Woo‑ Zuufu mu a ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee ‑waa’ ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ ‑wa yele ’bhii‑ ‑gblaan ’laa ‑yaa Piɛri ’pegee Zaan ’yi, ’mu a ‑janwo’ bhla ’ɛ zi, ’ke ‑o ‑liibhaale ‑o ma. ‑Amasrɔyi ‑o ‑yaa ‑a ’yaandɔ‑ ’bhii‑ Piɛri ’pegee Zaan yaa ’ke bhaama mɛɛ mu ‑la ‑le, ’bhɛɛ‑ ’mu ’laa ‑yaa ’sɛwɛdɔ mu ’le. ‑O ‑yaa ’mu dɔ Zesu zi mu ’te ‑la ‑le. 14’Duŋ‑ ‑o ‑yrɛ ’la ’yaa‑ mɛɛ ’la zan ’bheela‑ ’bhɛ dulale ma Piɛri ’pegee Zaan ‑din, waa ‑yaa sɔ ‑jan ’kedo‑ ’kpɔ ’wole ’ezin‑ ‑li. 15‑Ayile ’ke ‑wa pele‑ Piɛri ’pegee Zaan ni dɔɔ‑ ’mu ’e go ‑o pleŋ‑ ’bhɛɛ‑ ’mu ge ’pɛɛlii‑ sa. ’Bhɛ mu ’pwɛle‑ blaan, ’ke ‑o zaabɔle ’sanle ’eke‑ pleŋ‑. 16’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ‑wa pele‑ ’eke‑ ni dɔɔ: «‑Kɔɔ’ nu ‑mɛ pɛ za ‑la klɛlɛ ’woo‑ mɛɛ plɛ ’lɛɛ‑ ni ɛɛ? ‑Amasrɔyi Zeruzalɛmu ‑wa ’kpee mu ’ɛ ’kpɛn ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ’sɔle‑ maza ‑gbɛnɛ ’lɛɛ‑ ꞊kla ’wola‑ gbɛ zi; ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ‑kɔɔ’ ’laa sɔ a pele‑ dɔɔ ’woo‑ mu klɛza laa ’bhɛ ’le. 17’Duŋ‑, ’kooko‑ ’ke ‑kɔɔ’ ’laa to ’ke ’yee‑ ‑flugba ’lɛɛ‑ ’bheeza‑ ’ɛ zɛn yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ ‑kɔɔa’ mɛɛ mu ’ɛ ’pleŋ, ‑kɔɔ’ ‑o ‑lɛmazɔn, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ‑gblaan ’kla ‑o ‑yi ’kaa waa Zesu ’tɔ ’ɛ ’kanlɛ‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ni ’ezin‑ ’sekeseke.»
18’Bhɛ blaan, ’ke ‑o Piɛri ’pegee Zaan ’siile, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ ’mu ni dɔɔ ’mu ’laa Zesu ’tɔ ’ɛ ’kanlɛ‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ni ’ezin‑ ’sekeseke, ’bhɛ ’pegee ’mu ’laa mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ daanlɛ ’yee‑ Zesu ’tɔ ’ɛ ’yi ’ezin‑ ‑titi. 19’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Piɛri ’pegee Zaan ’a zikpale ‑o ni dɔɔ: «’Ka ’gbu ’bhɛ ‑glin doo, ‑za ’lrele‑ ‑le ’bhɛ ’le ‑Waanbhaa’ ‑yrɛyi’ ’ke ’o ’ka mu ’gbu zru maza klɛ, ’bhɛɛ‑ ’woo ‑baŋgo’ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu a pɛ zru maza klɛle ’yi ɛɛ? 20Wlan ’gbu ’ɛ ni, ’o mɔɔ ‑za ’la ꞊ya Zesu ’kɔɔ, ’bhɛ ’pegee ’o ‑jan ’la ꞊maa ‑a ‑lii, ’waa sɔ ’o tagale ’mu ta.» 21’Bhɛ klɛle ’tɛ ’ke ’woo‑ Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee ‑waa’ ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ ‑gblaan ’klale Piɛri ’pegee Zaan ’yi ’ezin‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’ploole ’mu ma. ‑Amasrɔyi ‑o ‑yaa nu ‑o ’krowole gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, waa ‑yaa ’bhɛ dɔ. ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑gblaan ’zi ‑waa’ mɛɛ mu ’ɛ ’lɛɛ, ‑amasrɔyi mɔkpɛn’ ’yaa ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ zii’ ‑e ’sɔle‑ maza ’la ’bhɛ ꞊kla ’bhɛ ‑zayi’. 22’Bhɛɛ‑ mɛɛ ’la zan ‑bheela Zesu a ’sɔleya ’ɛ ma, ’bhɛ lɛɛ ‑lii ‑yaa kan lɛɛ mia plɛ ta.
Zesu ’yi mu ’ɛ ‑woo ’seriwo zii’ ‑Waanbhaa’ ni
23‑O ’ploole Piɛri ’pegee Zaan ma ’tɛ, ’ke ’mu gele‑ ’tɛnlɛ‑ Zesu a ‑klaŋlanɛ ‑vin mu ’ɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ ‑jan mu ’la ꞊woa ‑o ni, ’ke ‑o ’mu ’kpɛn ’yigɔɔnle ’mu ni. 24’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’woo‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’male‑, ’ke ‑o ’kpɛn ‑o ’seriwole ’sanle ‑Waanbhaa’ ni ‑o zru do ’le ’ke ‑wa pe dɔɔ: «Mɛɛzan ‑Waanbhaa’, ’bhi ’la ’bhi laflɛ’ ’pegee ’trɛ, ’bhɛɛ‑ wɛyi‑ ’pegee ’bhɛ ba pɛ mu ’kpɛn ꞊kla, 25’Bhi ‑le ꞊kaan Lii ’Weŋ ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’e ‑jan ꞊kpaa ’o ‑gbɔɔ Davidi, ’yaa‑ yewonɛ ’ɛ ’lii dɔɔ:
‹‑Mɛle ꞊kla ’bhɛɛ‑ ’si ’bhɛɛke mu ’ɛ ‑woo gbu magbaandɛ ma jan mu wo zii’ ɛɛ?
’Bhɛɛ‑ ‑mɛle ꞊kla ’bhɛɛ‑ ‑o ’kpeejan‑ mu ’ɛ ‑woo ’eyɔɔle ‑gee’ ɛɛ?
26’Trɛ ta ‑bhleŋgbe mu ’ɛ ’kpɛn ’wlɛnna‑,
’bhɛɛ‑ ’trɛ ta ‑kuŋlii mu ’ɛ ’kpɛn ‑o zibwa‑ Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’pegee ‑e ’yee‑ ’la makwan‑ ’ke ’bhɛ ‑o ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi Krisi ’ɛ ’le bhe ’bhɛ ma ɛɛ?›»
27’Bhɛɛ‑ ‑wa ꞊pia ’ezin‑ dɔɔ: «‑Amasrɔyi wlan ’gbu ’ɛ ni, ‑bhleŋgbe Erɔdi ’pegee ‑janmatii Pɔnsi Pilati, ’bhɛɛ‑ ’si ’bhɛɛke mu ’ɛ, ’bhɛ ’pegee Izraɛli mu ’ɛ ‑o ’kpɛn ’a ꞊kpaa do ma ‑wa ’lɛɛ‑ ta ‑gɛ; ’bhɛɛ‑ ‑woo zibwa‑ Zesu ma, ’yaa‑ yewonɛ ’weŋ Zesu ’la ’ya makwan‑ ’bhii Mɛɛ ‑Bhee Mi Krisi ’le bhe. 28’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’yaa‑ ‑glɔɔya’ ’ɛ ma, ’bhɛ ’pegee ’e ’gbu ‑za yɛkɛ‑ ’la ’lɛdulaa gban ’e ’gbu zru ma ’elwale ‑sɔ, ‑o ’bhɛɛ‑ ‑za ’ɛ ꞊kla. 29’Bhɛɛ‑ ‑zɔn, Mɛɛzan ‑Waanbhaa’, ‑woo’ ‑gblaan ’la ’kla zii’ ’o ’yi bhe, ’bhɛ ‑glin doo; ’bhɛla‑ ‑yile ‑a klɛ ’bhɛɛ‑ ’yaa‑ yewonɛ mu ’ɛ ‑o ’yaa‑ ‑jan ’ɛ ’wo ’ke ‑gblaan ’laa klɛ ‑o ‑yi. 30’Yaa‑ ‑glɔɔya’ ’ɛ tazrɔn, ’kooko‑ mɛɛ mu sɔ ‑bheele’, ’bhɛɛ‑ ’ke ’sɔle‑ maza mu ’pegee ’kpeelɛni maza mu ’ɛ ’kpɛn ‑glɔɔn sɔ klɛle‑ ’yaa‑ yewonɛ ’weŋ Zesu ’tɔ ’ɛ ’yi.» 31Zesu ’yi mu ’ɛ ’yanle‑ ’bhɛ ’seri ’ɛ klɛlele, ‑o ꞊klaa ’eke‑ ba yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ’ke ’bhɛ yrɛ ’ɛ ’trɛ ’ɛ bɛɛnle‑. ’Bhɛ klɛle ’te, ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ zinale ‑o ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’kpɛn ’pale ’ke ’bhɛ ’le. ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’wole‑ ‑saan ‑o zru ba ‑dɔɔ ’le.
Zesu ’yi mu ’ɛ ‑woo ‑o ’kɔɔpɛ‑ mu ’ɛ ’yiciɛn zii’ ’eke‑ ma
32Zesu ’yi mu ’ɛ ’kpɛn ‑bɛŋgole ‑yaa ‑za do ma, ’bhɛɛ‑ ‑o zru ‑yaa do, ’bhɛ ’pegee‑ ‑o ’kpeejan‑ ‑yaa do. ‑O do ’kpɔ ’laa ‑yaa ’bhɛ ’kɔɔpɛ‑ mu ’ɛ kun ’bhii‑ ’bhɛ do ‑kplɛn ‑a pɛ ’le. ’Duŋ‑ ‑o ‑yaa ‑o ’kɔɔpɛ‑ mu ’ɛ ’yiciɛn‑ ’eke‑ ma do do. 33Zesu a *winbɔwo mu ’ɛ ‑yaa Mɛɛzan Zesu bweza gale ba ’ɛ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wo zii’ ‑glɔɔya’ ‑gbɛnɛ ’le ‑o ‑yi. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ a ’duma ‑gbɛnɛ ꞊yaa ‑o ’kpɛn ta. 34‑O do ’kpɔ gbɛ laa ‑yaa kanaa’ ‑o maza ‑yaa dɔ pɛ yɛkɛ‑ ’la ma ’bhɛ ba. ‑Amasrɔyi, gba ’pegee ’fɛ mu ‑yaa ‑o ’kɛ mu ’la ’kɔɔ, ’bhɛ mu ‑yaa ’mu gɔn ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa nu ’mu ma ‑gɔli’ ’ɛ ’le. 35’Bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ’bhɛ ‑gɔli’ ’ɛ kpa Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ’kɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ’mu ꞊yaa ’bhɛ ‑gɔli’ ’ɛ ’yiciɛn‑ o ’kpɛn ma do do, ’ke ’bhɛ ‑bɛŋgo’ ‑o maza ‑yaa ‑gɔli’ yɛkɛ‑ ’la ma, ’bhɛ ’le. 36’Bhɛ ’yi, ‑o ‑yaa ‑o pleŋ‑ mɛɛ do sii Zozɛfu, ’bhɛ ’yaa‑ ’ke Levi ’srɛ mu ’ɛ do ’le; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ da Sipru. Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ‑o ’bhɛ mɛɛ ’ɛ ’tɔkpaa‑ Banabasi, (’bhɛ ’yi ‑le dɔɔ: mɛɛ ’la zan zruwla mɛɛ ’kpee). 37Banabasi ’bhɛ a gba ’ɛ gɔnle‑, ’kee‑ gele‑ ’bhɛ ma ‑gɔli’ ’ɛ ’kpalɛ‑ Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ’kɔɔ.
5Ananiasi ’pegee ‑a na Safira klɛza
1‑O ‑yaa mɛɛ do sii Ananiasi, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑a na sii Safira. ‑O ‑waa pɛ gba do ‑gwan. 2’Duŋ‑ ’yee‑ ’pegee ‑a na Safira ‑bɛŋgwa do ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑waa’ gba ’ɛ ma ‑gɔli’ ’ɛ ’lɛdo‑ magaanna. ’Bhɛ blaan, ’ke ’yee‑ Ananiasi gele‑ ’bhɛ ‑gɔli’ ’ɛ ’lɛ ‑vindo’ ’ɛ ’nalɛ‑ Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ni. 3’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Piɛri ’a ’lrɔkpale dɔɔ: «Ananiasi, ‑mɛle ꞊kla ’bhɛɛ‑ ’ya ꞊twa ’ke ‑Setran’ ’e zru ’ɛ pa ’ke ’kpeejan‑ ‑yɔɔ’ ’te ’le, ’bhɛɛ‑ ’e ’yaa‑ gba ’ɛ ma ‑gɔli’ ’ɛ ’lɛdo‑ ‑gaanna, ’bhɛɛ‑ ’e ꞊nwa bhla pelɛ Lii ’Weŋ ’ɛ ni ’bhɛ gbɛɛn‑ ‑gee’ bhe ɛɛ? 4’Yaa ’yaa‑ gba ’ɛ gɔnlɛ ‑li ’waati ’la ba, ’yaa‑ pɛ ‑le ‑yaa ’kɛle‑, ’bhɛɛ‑ ’ya gɔnlawoa ’yaa‑ pɛ ‑le ‑yaa ’ke ‑a ma gɔli’ ’ɛ ’le ’ezin‑. ‑Mɛle ‑kla ’bhɛɛ‑ ’e ’bhɛ ‑za ’yɔɔ‑ ‑glɔɔn ’lɛɛ‑ ꞊kpaa ’e ’kpee ɛɛ? ’Duŋ‑ ‑a ’yaango‑ ’bhii‑ ’yaa bhla pelɛ bhaaplɛŋ mu ni, ’duŋ‑ ’ya ꞊pia ‑Waanbhaa’ ‑la ni.» 5Ananiasi ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’male‑ ’tɛ, ’kee‑ baale’, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ klɛle‑ ’ke ’siɛle. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ’a gaza ’ɛ ꞊maa, ’ke ‑gblaan ‑gbɛnɛ do ’klale ’mu ’kpɛn ’yi. 6’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke ‑zwannɛ mu ’ke mu ‑wlɛnle’, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu sɔ ’kpale ’yee‑ Ananiasi gbaa ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu gele‑ ‑a binlɛ.
7’Bhɛ blaan ’lɛrɛ yaga ’kanle‑, ’ke ‑a na Safira ’nule‑ wlalɛ Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ta ’bhɛ ’fɛ ’ɛ ꞊la; ’duŋ‑ ‑za ’la ’bhɛ ꞊kla ‑a ‑nɔɔ ni yaa ‑yaa ’bhɛ dɔ. 8‑Ayile, ’ke Piɛri ’a ’lrɔkpale dɔɔ: «Safira, wlan ’gbu ’ɛ a ni, ’ka ’kaa‑ gba ’ɛ ‑gwan ‑gɔli’ ’lii yɛkɛ‑ ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ’le ɛɛ?» ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑ya pele‑ Piɛri ni dɔɔ: «‑Aani’, ’wa ‑gwan ’bhɛ ‑gɔli’ ’lii yɛkɛ‑ ’la bhe ’bhɛɛ‑ ’le.» 9’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Piɛri ’a ’pele ‑a ni dɔɔ: «‑Mɛle ꞊kla ’bhɛɛ‑ ’ka mɛɛ plɛ ’a ꞊kpaa do ma dɔɔ ’ka ‑o Mɛɛzan Lii ’Weŋ ’ɛ ’yidanle ɛɛ? ’E ’yrɛkpa laale doo, mɛɛ ’la zan mu ‑ja ’e ꞊nɔɔ ’ɛ binlɛ ’wo ‑la dulale ‑o ’fɛ ’ɛ ’lii bhe. ‑O nu gelɛ ’bhi ’le ’ezin‑.» 10’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’kee‑ baale’ ’bhɛ ’yrɛ do ’kpɔ ’ɛ ꞊nɔɔ bhe Piɛri gaan ma, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ klɛle‑ ’ke siɛle’. ’Bhɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ‑zwannɛ mu ’ɛ ‑o wlale‑ ’fɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa gbaa ’ɛ ’yele; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ ‑a binlɛ ‑a ‑nɔɔ ‑din. 11Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ’kpɛn ’pegee mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ’bhɛ ‑za mu ’ɛ klɛza ‑maa, ‑gblaan ‑gbɛnɛ ꞊klaa ’mu ’kpɛn ’yi.
Zesu a winbɔwo mu ’ɛ ‑woo ’sɔle‑ maza ‑bebe klɛ ’zi
12Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ‑yaa ’sɔle maza ‑bebe ’pegee ’kpeelɛni maza mu klɛ ’zi ‑waa’ ’si mu ’ɛ ’pleŋ. Zesu ’yi mu ’ɛ ’kpɛn ’klale‑ ‑yaa ’eke‑ ba ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la yrɛ ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii: ‹‑Bhleŋgbe Salomɔ a ’wlaŋla› ’ɛ ’bhɛɛ‑ ꞊la. 13Yaa ‑yaa dɔ mɛɛ ‑bhɛɛke’ ’kpee ’ke ’bhɛ kpa ‑o ba, ’duŋ‑ mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’yaa‑ ‑o ’tɔ wlan pe ’zi ’ke ‑o ‑gasikpa ‑o ‑lɛɛ. 14Yi ’oo yi, ’gwlaan‑ ‑bebe ’pegee le ‑bebe mu ’la ’yaa‑ ‑o ’kpa Mɛɛzan ’yi, ’mu ’yaa‑ klɛ ’zi Zesu ’yi mu ’ɛ baan’ ’le. 15‑Asiikɔɔ mɛɛ mu ’ɛ ’yaa‑ nu ’zi ‑waa’ gadɛ mu ’ɛ ’le ‑gbleba mu ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ’mu kpa ‑saa mu ’pegee yilapɛ mu ’ɛ ta. ’Kooko‑ ’ke Piɛri ’kan bhla zi, ’ali‑ ’kee‑ ‑yaa sɔ ‑a gbɛ ’kpale ’bhɛ gadɛ mu ’ɛ ma, ’bhɛ ’pegee ’ke ‑a lii ’ɛ ’yaa‑ sɔ ’klale ’mu ’ke ta, ’mu ’yaa sɔ ‑bheele’. 16‑Zamaa’ ’saa ’yaa‑ da ’zi ’ezin‑ Zeruzalɛmu kpɛ ma ‑wa ‑vin mu ’ɛ ta, ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa nu ’zi ‑waa’ gadɛ mu ’pegee lii ‑yɔɔ mu ‑yaa mɛɛ ’la zan mu zi ’mu ’kpɛn ’le Zeruzalɛmu Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’mu ’kpɛn ’yaa‑ ‑bhee ’zi.
Zuufu ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑woo ‑yrɛnkpa’ zii’ Zesu ’winbɔwo mu ’ɛ ta
17’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, *’sraka ’lɛna ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ’pegee ‑a zi mu ’la ’kpɛn ’yaa‑ ’ke *Saduse mɛɛ mu ’le, ‑o zranwoa‑ Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ba ’mu klɛza mu ’ɛ ‑zayi’. 18’Bhɛla‑ ‑yile, ’ke ‑o ’mu ’kunle, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu ꞊bwa ‑waa’ ‑kaso ’fɛ ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊la. 19’Duŋ‑ ‑bi ’ɛ zi, Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ a ‑mlɛkɛ’ ’ɛ do ‑ja ‑kaso ’fɛ ’ɛ ’liigolɛ, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ’pwɛla‑. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ’mu ni dɔɔ: 20«‑Ka ge ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ bole ‑yrɛ ma ‑si drɛɛ ’ɛ ba jan ‑o ’kɛla ’le, ‑ka ’bhɛ ’kpɛn ’wo mɛɛ mu ’ɛ ni.» 21’Bhɛ ’yi ’ɛ zrwan ’tutu ’ɛ zi, ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ‑jan ’la ꞊woa ’yee‑ Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ni, ’ke ‑o ’bhɛ klɛle‑. ‑Ayile ’ke ‑o gele‑ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o mɛɛ mu ’ɛ daanle ’sanle. ’Sraka ’lɛna ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ’pegee ‑yaa’ yewoyɔɔn mu ’ɛ ꞊nwa ‑waa’ ’klaŋkeba yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ; ’bhɛɛ‑ ‑o Zuufu mu ’ɛ ‑waa’ ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ ’pegee ‑waa’ ’kitikan mu ’ɛ ’kpɛn ’lɛkpaa‑ ’eke‑ ta. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o mɛɛ mu winbɔle Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ’siiyrɛ‑ nɔɔ‑ ‑kaso ’fɛ ’ɛ ꞊la. 22’Duŋ‑ ’bhɛ mu bhɔle ‑kaso ’fɛ ’ɛ ꞊la, ’mu ’laa Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ’yelɛ‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’mu nule‑ ’bhɛ ’pelɛ‑ ’woo‑ ’kitikan mɛɛ ‑lɛdo’ ’ɛ ni. 23‑O pe dɔɔ: «’O gelawoa, ’o ‑kaso ’fɛ ’lii ’ɛ ’tanle‑ ꞊ya ’elrele, ’bhɛɛ‑ ‑a gooba ‑srwase’ mu ’ɛ dulale ‑yaa ’mu dulayrɛ mu ’ɛ ꞊nɔɔ ‑kaso ’fɛ ’ɛ ’lii mu ’ɛ ꞊nɔɔ. ’Duŋ‑ ’o ‑kaso ’fɛ ’ɛ ’liigole, ’waa mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ yelɛ ‑a ꞊la.» 24’Bhɛ klɛle ’tɛ, ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ gooba ‑srwase’ mu ’ɛ ‑kuŋlii ’ɛ ’pegee ’sraka ’lɛna mu ‑kuŋlii mu ’ɛ, ‑o ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male‑, ’ke ‑o zrubatɛdɔle ‑o ma Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ‑zayi’; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ’eke‑ ‑lrɔkpale dɔɔ: «’O nu ’bhɛ ‑za ’lɛɛ‑ ’kpalɛ‑ ’nale‑ ‑a ma ɛɛ?» 25’Bhɛ ’waati do ’kpɔ ’ɛ ba, ’ke mɛɛ do nule‑ ‑a pelɛ ‑o ni dɔɔ: «‑Ka dula‑ doo! ’Ka mɛɛ ’la zan mu ꞊bwa ‑kaso ’yi, ‑woo mɛɛ mu daan ’zi ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la.»
26’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ gooba ‑srwase’ ‑kuŋlii ’ɛ ’pegee ‑srwase’ ’ɛ ’ke mu gele‑ Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ’kunyrɛ‑ nɔɔ‑. ’Duŋ‑ waa ‑o ’kunlɛ‑ faŋgan‑ ma, ‑amasrɔyi ‑o ‑yaa ‑gblaan ’zi ‑waa’ mɛɛ mu ’ɛ ’lɛɛ ’kaa ’mu ’laa nu ‑wlɛnlɛ’ ‑o ma ’bhɛɛ‑ ’mu kpoti pa ‑o ma. 27‑O nule ’ke ‑o ‑le ‑waa’ Zuufu mu a ’kitikan mɛɛ ‑lɛdo’ ’ɛ ta, ’ke ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ’bhɛ ‑o ‑lrɔkpale ’sanle dɔɔ: 28«’Waa mazapɛlɛ ’ka ni kpataakpa ’elwale dɔɔ ’ka ’laa mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ daanlɛ ’ezin‑ ’sekeseke ’yee‑ Zesu ’tɔ ’ɛ ’yi ɛɛ? ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ka ’yaan‑ Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ’kpɛn ŋgblo ’siɛlele gban ’kaa‑ mɛɛ daangbɛya ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’kaa‑ zi ’bhii‑ ’ka ’yee‑ Zesu dɛza ’ɛ ’tɔkpa‑ ’o mɔɔ ‑la ma.» 29’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Piɛri ’pegee Zesu a ’winbɔwo mu ‑vin mu ’ɛ ‑wa pele‑ ‑o ni dɔɔ: «’O ‑Waanbhaa’ ‑la zru maza klɛ taa‑ bhaaplɛŋ mu ɛɛ? 30’Ka ’yee‑ Zesu ’la ‑gbaanna ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’kaa ꞊dia, ’o ‑gbɔɔ mu a ‑Waanbhaa’ ’ɛ ’yela‑ ‑bwela gale ba. 31’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ a ‑glɔɔya’ ’ɛ ma, ‑e Zesu ’lɛdwa‑ ‑a ma ’egbɛnɛle. ’Bhɛɛ‑ ‑ya ‑lawlɛnna laanima, ’ke ‑ya klɛle‑ ’ke pɛ ’kpɛn ’wiiŋ‑ mi ‑gbɛnɛ ’le, ’bhɛ ’pegee Mɛɛ ‑Bhee Mi ’le, ’kooko‑ Izraɛli mu ’ɛ ploo waa ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑woo ’gbu na ‑Waanbhaa’ ni; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑waa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ‑sroma yan. 32’Bhɛ ‑za mu ’ɛ ꞊kla ’o mɔɔ ’gbu ‑la ’yrɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’o mɔɔ ’gbu ’pegee ‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’ɛ ’o mɔɔ ‑le ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’srɛ ’le; ‑Waanbhaa’ ’bhɛ Lii ’Weŋ ’ɛ ꞊naa mɛɛ ’la zan mu ‑yaa’ jan mu ’ɛ ’klɔsikun ’mu ‑la ni.»
33’Woo‑ Zuufu mu a ’kitikan mɛɛ ‑lɛdo’ ’ɛ ‑o ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male, ‑o zruplii‑ gbɛ ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ, ’ke ‑wa pele‑ dɔɔ ‑o Zesu a *winbɔwo mu ’ɛ dɛle‑. 34’Duŋ‑ Farizi mi do ‑yaa ‑o ba, ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Gamaliɛli. ’Bhɛ ’yaa‑ ’ke ’Toŋ daan mi ‑gbɛnɛ do ‑la ‑le, ’bhɛɛ‑ mɔkpɛn’ ’yaa‑ ‑gasikpa ’bhɛ ’lɛɛ. ’Yee‑ Gamaliɛli ’e ’wlɛnle‑ ’tɛ ‑o pleŋ‑ ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ ‑o Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ’pwɛ ’pɛɛlii‑ ’waati sa ’pe. 35‑O yanle ‑o ’pwɛlele, ’ke ’yee‑ Gamaliɛli ’a ’pele ‑waa’ Zuufu mu a ’kitikan mɛɛ ‑lɛdo’ ’ɛ ni dɔɔ: «’Ŋ nɛɛnɛ‑ Izraɛli mu, ’ka ‑o zan ‑za ’la klɛlɛ ’woo‑ mɛɛ mu ’lɛɛ‑ ni, ‑ka ’ka ’yrɛkpa ’ka ’gbu ba ’elrele. 36’Bhɛ ꞊nɔɔ ’laa ‑mɔlɛ’ ‑li, ’bhɛɛ‑ mɛɛ do ‑pwɛla ‑a ‑yi, ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Tedasi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ ’bhɛ ’gbu klɛ ’zi ’ke mɛɛ gblaan do ‑la ‑le. Mɛɛ ‑kɛmɛ yiziɛ yɛkɛ‑ dɔle ‑yaa zi. ’Duŋ‑, ’bhɛ ꞊nɔɔ ’laa ‑mɔlɛ’ ’ke ‑wa dɛle‑. ’Bhɛɛ‑ mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ’yaa‑ zi, ’mu ’kpɛn ’kaan‑ ’eke‑ ma; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑za ’ɛ ꞊kla ’ke bhaama ‑za ’le. 37Tedasi blaan, ‑o ‑yaa ‑kɔɔ’ ’nɔɔ zii’ ’waati ’la ba, ’ke mɛɛ ‑bhɛɛke’ do ’pwɛle ‑a ‑yi: ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Zudasi, ’bhɛ ‑yaa da Galile ’trɛ ta. ’Bhɛ mɛɛ ‑bebe ꞊klaa ’bhɛ zi yakla‑ ma; ’bhɛ ’duŋ‑ ‑gaa ’ezin‑. ‑A gale blaan, ‑a zi mu ’ɛ ’kpɛn ’kaan‑ ’eke‑ ma. 38’Mi pe ’ka ni ‑zɔn dɔɔ ‑ka ’woo‑ mɛɛ mu ’la bhe ‑o ’to ’srɔ, ’bhɛɛ‑ ‑ka ’ploo ‑o ma. ‑Amasrɔyi ’ke ‑waa’ mɛɛ daangbɛya ’ɛ ’pegee ‑o klɛza mu ’ɛ da bhaaplɛŋ mu ba, waa nu ‑mɔlɛ’ ’mu zi. 39’Duŋ‑ ’ke ’mu da ’zi ‑Waanbhaa’ ‑la ba, ’ka ’laa nu ’sɔlɛ‑ ’mu ’siɛle. ‑Ka ’ka ’yrɛkpa ’ka ’gbu ba ’elrele, ’ka ’laa klɛlɛ gwledan mu ’le ‑Waanbhaa’ ba!» 40’Woo Zuufu mu a ’kitikan mu mɛɛ ‑lɛdo’ ’ɛ, ‑o ‑dwa Gamaliɛli ’wojan‑ ’ɛ ꞊la. ’Bhɛ blaan, ’ke ‑o Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ’siile ’fɛ ’ɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ ‑woo zita ꞊zwan, ’ke ‑woo ‑lɛmazɔnle‑ dɔɔ waa malɛ ’ezin‑ ’sekeseke dɔɔ ‑woo Zesu ’tɔ ’ɛ ’kan zii’ mɛɛ mu ni; ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ploola ‑o ma ’tɛ. 41’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’woo‑ Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ‑o go bhla ’ɛ zi ’woo‑ Zuufu mu a ’kitikan mu ’ɛ ‑din, ‑o ’kpɛn zrukpaale ‑yaa. ‑Amasrɔyi ’bhɛ ‑gaale’ ‑yaa ‑o ba ’ke mɛɛ mu ‑o ‑zwanwo’ Zesu ’tɔ ’ɛ ‑zayi’. 42’Bhɛɛ‑ yi ’oo yi, ‑o ‑yaa mɛɛ mu daan ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛ ’pegee yi ’fɛ mu ’ɛ ꞊la. ‑O ‑yaa pe ’zi mɛɛ mu ’ɛ ni dɔɔ Zesu ‑le ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi Krisi ’ɛ ’le.
6Zesu ’winbɔwo mu ’ɛ ‑woo mɛɛ ’srwaplɛ‑ makun’ zii’ ‑o ba
1’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ baan’ ’yaa‑ ’kla zii’ ‑o ba. ’Bhɛla‑ ‑yile, Zuufu mu ’la ’yaa‑ Grɛki wli pe, ’bhɛɛ‑ ’ke waa ’mu yalɛ Izraɛli ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’mu ’yaa‑ ’mu ’la ma janwo ’zi Zuufu mu ’la ’yaa‑ Ebre wli pe ’mu ni. ‑O ‑yaa ‑o ‑la ma janwo ’zi ‑amasrɔyi pɛle ‑yiciɛn’ bhla ’ɛ ba yi ’oo yi, ‑wa ꞊ya ’bhii‑ ‑o ‑yaa pɛle yɛkɛ‑ ’la na Zuufu Ebre glaanle mu ’ɛ ni, waa ‑yaa ’bhɛ yɛkɛ‑ na ‑waa’ pɛ glaanle mu ’ɛ ni. 2’Bhɛla‑ ’yi ’tɛ, ’ke Zesu a ’winbɔwo mu vu ta plɛ ’ɛ, ‑o Zesu a ‑klaŋlanɛ ‑vin mu ’ɛ ’kpɛn ’siile, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ ’mu ni dɔɔ: «’Ke ‑kɔɔ’ ’ploola‑ ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’wole‑ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑kɔɔ’ ꞊bwa pɛle ‑yiciɛnle ‑janwole ma, ’bhɛ ’laa lele. 3‑Ayile, ‑ka mɛɛ ’srwaplɛ‑ makun’ ’ka ba, ’ke ’mu ’taawogbɛya ’ɛ lele, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu ’pale‑ ‑o ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ’le, ’bhɛ ’pegee ’ke ’mu ‑zadɔ’ kplankplan. ’Ke ’bhɛ ꞊kla, ’o nu ’a pelɛ ’bhɛ mɛɛ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ‑o ni dɔɔ ‑waa’ pɛ ye klɛ ’ke pɛle ‑yiciɛnlele. 4’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ‑kɔɔ’ mɔɔ nu ’sɔlɛ‑ ‑kɔɔ’ ’yrɛgbaanle ’seriwole ’pegee ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’wole‑ ba.» 5’Bhɛ ‑jan ’ɛ ꞊swa ‑zamaa’ ’ɛ ’kpɛn ni. ‑Ayile, ’ke ‑o mɛɛ ’srwaplɛ‑ makunle ‑o ba: Etiɛni, ’bhɛ a pɛ ’kpaleya ’ɛ ‑Waanbhaa’ ’yi ’bhɛ ’yaa‑ ’egbɛnɛle, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’pale‑ ‑yaa ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ’le; ’bhɛɛ‑ Filipu ’pegee Prokɔri, ’bhɛɛ‑ Nikanɔri ’pegee Timɔ, ’bhɛɛ‑ Parimenasi ’pegee Nikola ’la ’yaa‑ da Antiɔsi ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’yaa‑ Zuufu mu a ’seri ’ɛ ’yi ’elwale ‑sɔ bhe. 6‑O yanle ‑o makunlele, ’ke ‑woo zrɔnle‑ Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ni. ’Bhɛ mu ’mu gbɛ ‑kpaa ‑o ta, ’bhɛɛ‑ ’mu ’e ’seriwoa ‑o ma. 7’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ‑yaa zɛn ’zi yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ blaale‑. ’Bhɛɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ baan’ ’yaa‑ ’kla zii’ ‑o ba ’ebebele Zeruzalɛmu, ’bhɛɛ‑ ’sraka ’lɛna mu ’ɛ ‑bebe ’yaa‑ ’mu ’kpa zii’ Zesu ’yi.
Etiɛni ’kunyrɛ‑ mɛɛ mu ’ɛ ’kɔɔ
8‑Waanbhaa’ a ’duma ‑gbɛnɛ ’ɛ zinale ‑yaa Etiɛni ta, ’bhɛɛ‑ ‑a pale ‑yaa ’ke ‑Waanbhaa’ a ‑glɔɔya’ ’ɛ ’le. ‑Ayile, ‑e ‑yaa ’kpeelɛni maza ’pegee ’sɔle‑ maza ‑gbɛnɛ ‑gbɛnɛ mu klɛ ’zi mɛɛ mu ’ɛ ’pleŋ. 9’Bhɛ ya ’ɛ ’yi ’tɛ, ’ke *Zuufu mu daanfɛ’ ’ɛ ꞊la mɛɛ ‑lɛdo’ ’ɛ zaabɔle ’sanle Etiɛni ’lɛ ma. ‑O ‑yaa ’bhɛ Zuufu mu ’ɛ sii: «Lu mu ’la ‑gwa luya ’yi». ‑O ’ke mu ‑yaa da Sirɛni ’pegee Alɛzandri ‑wa mu ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ‑o ’ke mu ‑yaa da ’ezin‑ Silisi ’pegee Azi ’klɛɛn mu ’ɛ ’yi. 10’Duŋ‑ waa ‑yaa ’sɔle ‑o ‑baŋgole Etiɛni ’wojan‑ ’ɛ ’yi, ‑amasrɔyi Lii ’Weŋ ’ɛ ’yaa‑ ’seŋ ’na zii’ ‑a ni ’kee‑ ‑zadɔ’ ma ‑janwo’ ‑o ni ’elrele. 11’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ‑o ‑gɔli’ ’wlale mɛɛ ’ke mu gbɛ ꞊la, ’kooko‑ ’mu sɔ Etiɛni ’tɔ ’yɔɔ‑ pele‑; ’bhɛla‑ ‑yile, ’ke ’mu bhla ’kpale ‑a ma dɔɔ: «’Wa ꞊ya ’ke ‑yoo ‑jan ’yɔɔ‑ mu wo ’zi *Moizi ’pegee ‑Waanbhaa’ ma.» 12’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke ‑o ‑zamaa’ ’ɛ ’pegee ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ, ’bhɛɛ‑ ’Toŋ daan mu ’ɛ ’wlɛnle‑ Etiɛni ma. ’Bhɛ mu Etiɛni ꞊kwan faŋgan‑ ma, ’ke ‑o gele‑ ’kɛle‑ Zuufu mu a ’kitikan mu mɛɛ ‑lɛdo’ ’ɛ ba. 13‑O ꞊nwa ’ezin‑ mɛɛ ’ke mu ’le ’ke mu bhla ’kpale ‑a ma dɔɔ: «Yi ’oo yi, mɛɛ ’lɛɛ‑ ‑a bole ‑o ‑jan ’yɔɔ‑ mu ’te ‑la wole ma ‑kɔɔa’ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’lɛɛ‑ ’pegee Moizi a ’toŋ ’ɛ ma! 14’Wa ꞊maa ‑a ‑lii kpataakpa dɔɔ ’yee‑ Zesu ’la ’yaa‑ da Nazarɛti ’bhɛ nu ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’lɛɛ‑ ’wilɛ‑, ’bhɛɛ‑ Moizi ‑kɔɔ’ ’si ta za mu ’la ꞊naa ‑kɔɔ’ ni ’yee‑ Zesu ’ɛ nu ’mu ’kpɛn tabɔɔlɛ.» 15‑Waa’ ’kitikan mɛɛ ‑lɛdo’ mu ’ɛ ’kpɛn ‑o ‑yrɛkpaa Etiɛni ta siiŋ. ’Bhɛɛ‑ ‑a wlɛyi’ ’ɛ ꞊kla ‑o ‑yrɛ ’yi ’bhii‑ ‑mlɛkɛ’ do wlɛyi’ gbɛɛn‑.
7Etiɛni a ‑jan ’yigɔɔnyrɛ
1’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ’bhɛ Etiɛni ’lrɔkpale dɔɔ: «Mɛɛ mu ’ɛ ‑woo ‑jan mu ’la ’kpɛn ’wo zii’ bhe, wlan ‑le ’mu ‑le ɛɛ?» 2’Bhɛɛ‑ Etiɛni ’a ’lɛkwan꞊ ‑a ni dɔɔ: «’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu ’pegee ’ŋ dɛ mu, ‑ka ’ka ’trɔnkpa ’ŋ ni ’elrele doo. ‑Kɔɔ’ ‑gbɔɔ *Abraamu ge ‑lɛɛ ’ɛ ’le Aran, ‑Waanbhaa’ ’la ’tɔbhɔle ‑o ’bhɛ ’pwɛla‑ ‑a ba, ’ke ‑yoo ’bhɛ ’waati ’ɛ ba Mezopotami ’klɛɛn ’ɛ ’yi. 3’Bhɛɛ‑ ‑ya ꞊pia Abraamu ni dɔɔ: ‹Go ’e ꞊ya ’klɛɛn ’yi ’bhɛ ’pegee go ’yaa‑ ’fa ꞊la mu ’ɛ ‑din, ’bhɛɛ‑ ge yala‑ ’ŋ nu ’klɛɛn ’la zrɔnlɛ ’e ni ’bhɛ ’yi.›4’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Abraamu gole‑ Kalide mu a ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ yaalɛ Aran. ’Bhɛ blaan, ’ke Abraamu dɛ gale‑. ‑Ayile ’ke ‑Waanbhaa’ ’a ’pele ‑a ni dɔɔ ‑e go Aran. ’Bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ‑o ’klɛɛn ’la ’yi ‑zɔn ‑gɛ, ‑e ꞊nwa yaalɛ ’bhɛ ’yi ’tɛ. 5’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ laa yrɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’nalɛ‑ ‑a ni ‑a ’ciɛn ’le ’bhɛ ’klɛɛn ’lɛɛ‑ ’yi, ’ali‑ ’ke ’bhɛ klɛ ’trɛ ’fiɛntrɔnnɛ ’le ’bhii‑ mɛɛ gaan ‑gluu gbɛɛn‑. ’Duŋ‑ ‑ya ‑liiwli’ ꞊naa ‑a ni dɔɔ ‑e nu ’bhɛ ’klɛɛn ’ɛ ’nalɛ‑ ‑a ni ‑a ’ciɛn ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e nu ’bhɛ klɛlɛ ’ezin‑ ‑a ’srɛ mu a pɛ ’le ’yee‑ blaan. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’bhɛ ’waati ’ɛ ba ’ke Abraamu ’nɛ ’laa klɛlɛ ‑li. 6‑Waanbhaa’ ‑janwoa ‑a ni gɔnɛ‑ ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ dɔɔ: ‹’E ’srɛ mu nu gelɛ yaalɛ ’klɛɛn ’bhɛɛke do ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yi mu ’ɛ nu ‑o klɛlɛ ’mu a lu mu ’le ’bhɛ ꞊nɔɔ ye; ’bhɛɛ‑ ’mu nu ‑yrɛnkpalɛ ‑o ta lɛɛ ‑kɛmɛ yiziɛ ta. 7’Duŋ‑ ‑o nu klɛlɛ lu mu ’le ’klɛɛn ’la ’yi, ’mi nu ‑kpan ’kpaalɛ‑ ’bhɛ ’klɛɛn ’ɛ ’yi mɛɛ mu ’ɛ ’lii. ’Bhɛ blaan, ‑o nu golɛ ’bhɛ ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑o nu nulɛ ’mi ‑Waanbhaa’ gbalɛ ’klɛɛn ’lɛɛ‑ ’bhɛ ’yi ‑gɛ.› 8’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ‑Waanbhaa’ *‑bhoolaya do ‑dwa ’yee‑ ’gbu ’pegee Abraamu ’pleŋ. ’Bhɛ ‑bhoolaya ’ɛ ’tɔɔmasie ‑le ’ke ’gwlaan‑ mu wlalele ’klɛɛn ’yi ’le. ’Bhɛla‑ ‑yile Abraamu ’a gbe Izaki ꞊wlaa ’klɛɛn ’yi ’bhɛ ’yale‑ blaan ‑gbɛɛyi’ do; ’bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, Izaki ’bhɛ gbe Zakɔbu ꞊wlaa ’klɛɛn ’yi, ’bhɛɛ‑ Zakɔbu ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ vu ta plɛ ’ɛ ꞊wlaa ’klɛɛn ’yi.»
9«‑O ‑yaa ’bhɛ ’yi bhe ’tɛ, ’ke ’yee‑ Zakɔbu gbe mu ’ɛ zranwole ‑o nɛɛnɛ‑ Zozɛfu ba, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa gɔnle‑ Ezipu ’taa ta ge mu ’ke mu ’kɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ‑e ‑ja klɛlɛ lu ’le Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi. 10’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ‑yaa ’yee‑ Zozɛfu zi ’bhɛ ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ‑Ya ‑gwa ’bhɛ ‑yrɛn mu ’ɛ ’kpɛn ’yi, ’kee‑ ‑zadɔleya nale‑ ‑a ni, ’bhɛɛ‑ ‑ya ꞊kla ’bhɛɛ‑ ’yee‑ Zozɛfu ꞊swa ’bhɛ Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi ‑bhleŋgbe Faraɔn ’ɛ ni. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ’a ꞊kla Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’kpɛn ta ‑janmatii ’le, ’bhɛ ’pegee ’bhɛ a ‑bhleŋgbe ’fa ꞊la mu ’ɛ ’kpɛn ta ‑kuŋlii ’le ’ezin‑. 11’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, ’ke ‑gu do dɔle‑ Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’kpɛn ’pegee Kanaa ’klɛɛn ’ɛ ’kpɛn ’yi. ’Bhɛ ‑gu ’ɛ ’bhɛ ’trɛbhɔ ‑gbɛnɛ ’yɔɔ‑ do ꞊kpaa ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ pɛle ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑yaa ‑o ’kɔɔ‑. 12‑O ‑yaa ’bhɛ ’yi bhe oo, ’ke Zakɔbu ’a ’male‑ dɔɔ ‑o sɔ pɛle ‑srɔɔwole Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’kee‑ ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu ’ɛ ’winbɔwo gbɛ ‑lwa wole‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ pɛle ‑lɔ zayi’. ’Bhɛ mu ‑ja pɛle ‑lɔlɛ’, ’bhɛɛ‑ ’mu ꞊nwa ’bhɛ ’le. 13’Bhɛ mu ge gbɛ plɛ mi ’ɛ yi Ezipu, ’ke Zozɛfu ’a ’gbu tapwɛle ‑a nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ni, ‑amasrɔyi ’mu ’laa ‑a madɔlɛ. ’Bhɛɛ‑ ’ke Faraɔn Zozɛfu ’si mu ’ɛ dɔle‑ ’tɛ. 14’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zozɛfu mɛɛ mu winbɔle ’kaa ’mu ge ‑a dɛ ’pegee ’bhɛ a ’fa ꞊la mu ’ɛ ’kpɛn ’sii‑. ‑O ‑yaa mɛɛ mia yaga bhɛ vu ta ’soo (75). 15’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ’ke Zakɔbu gele‑ yaalɛ Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ’yee‑ ’pegee ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu ’ɛ ‑waa’ ’trɛ ta yanle‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ ye. 16’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o nule‑ ‑o ’kpɛn gbaa mu ’ɛ ’le Sikɛmu, ’bhɛɛ‑ bu ‑gluu ’la Abraamu ’bhɛ ꞊lwa ‑gɔli’ ma Amɔri gbe mu ’ɛ ’kɔɔ Sikɛmu, ‑o ꞊nwa ‑o binlɛ ’bhɛ bu ‑gluu ’ɛ ’yi.»
17«’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ’liiwli‑ ꞊naa *Abraamu ni pɛ ’la ’naza‑ ta ’elwale ‑sɔ ‑a ’srɛ mu ’ɛ go zayi’ luya ’yi Ezipu, ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’lɛsɔ ’waati ’ɛ ’bhɔlela ꞊saan ‑wa ‑din; ’ke ‑kɔɔa’ ’si mu ’ɛ ‑o baan’ ’klale ‑o ba ’ke ‑o klɛle‑ ’ebebele Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi. 18’Bhɛɛ‑ ‑bhleŋgbe drɛɛ ’la ’bhɛ ’laa Zozɛfu dɔlɛ, ’bhɛ ’yalaa‑ Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ta ’tɛ. 19’Bhɛ ‑bhleŋgbe drɛɛ ’ɛ ’bhɛ ‑kɔɔa’ ’si mu ’ɛ ’yinia‑, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yrɛnkpaa ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu ’ɛ ta ’ebebele. ’Bhɛɛ‑ ‑ya ꞊pia ‑o ni dɔɔ ‑woo ‑nɛ ’yiɛntɛnnɛ mu ’ɛ blin yue ’ɛ ba kpaŋma ’bhɛɛ‑ ’mu ga, ’kooko‑ ‑o klu laa bo. 20’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, ’ke ‑o Moizi ’yale ’tɛ: ’bhɛ ’yaa‑ lele, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑za ‑yaa sɔ ‑Waanbhaa’ ni. ‑A dɛ ’pegee ‑a nɛɛ ’a ‑gaanna ‑waa’ ’fɛ ’ɛ ꞊la mlɛ yaga ‑la ’ke ‑wa ‑lɛbɔ’. 21’Bhɛɛ‑ ‑wa yele ’bhii‑ waa ‑yaa sɔ ‑a gaanle‑ ‑li ’waati ’la ba, ’ke ‑o ’ploole ‑a ma ’pɛɛlii‑ yrɛ do nɔɔ‑. ’Duŋ‑ ’ke Faraɔn ’lu ’ɛ ’bhɛ ’a ’sile, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’a ’trole, ’ke ’bhɛ ’a klɛle‑ ’bhii‑ ’bhɛ ’gbu ’nɛ ‑kpɔsɔɔ ’le. 22’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ‑o Moizi ‑daanna Ezipu mu a ‑zayaangoleya ’ɛ ’kpɛn ’le. ’Bhɛɛ‑ ‑e ꞊kla mɛɛ ‑glɔɔ do ’le, ‑a klɛza ’pegee ‑a ‑liiwli’ mu ’ɛ ma. 23Moizi lɛɛ ‑yaa lɛɛ mia plɛ ’waati ’la ba, ’ke ‑ya ’kpale dɔɔ ‑e gele‑ ’pwɛlɛ‑ ‑a nɛɛnɛ‑ Izraɛli mu ’ɛ ta. 24’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’kee‑ Ezipu mɛɛ do yele‑ ’ke ’bhɛ ‑o ‑yrɛnkpa’ zii’ ‑a nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ do ta; ‑ayile ’kee‑ gele‑ ’bhɛ tagwledanlɛ ’bhɛɛ‑ ’kee‑ Ezipu mi ’ɛ dɛle‑. 25Moizi ’kpee ma ‑bi ‑a nɛɛnɛ‑ Izraɛli mu ’ɛ ’yaa‑ nu ‑a ‑yimalɛ ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ‑yaa zan ‑o golɛ ‑yrɛn ’yi ’yee‑ Moizi ‑la ’srɔyi, ’ke ‑yoo go Ezipu ’klɛɛn ’ɛ yi. ’Duŋ‑ ’mu laa ‑a ’yimalɛ ’bhɛ gbɛɛn‑. 26’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’le, ’ke Moizi ’bhɔle Izraɛli mɛɛ plɛ ta ’ke ’mu ‑o gwledan ’zi, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa zi ’bhii‑ ‑e ’mu ’yikwan꞊ ’ke ‑ya pele‑ ’mu ni dɔɔ: ‹’Ŋ ’yiɛnii mu, ’ka ‑o nɛɛnɛ‑ ma do mu ’le, ‑mɛle ꞊kla ’bhɛɛ‑ ’ka ‑o gwledan ’zi ɛɛ?› 27’Bhɛ klɛle ’tɛ, mɛɛ ’la zan ‑yaa ’bhɛ ‑vindo’ mi ’ɛ zɔn ’zi, ’bhɛ Moizi ‑yrɔnna, ’ke ’bhɛ ’a pele‑ Moizi ni dɔɔ: ‹‑Dele ’e ꞊kla ’o ta ‑kuŋlii ’pegee ’o ’pleŋ‑ janwo mi ’le ɛɛ? 28’Yoo‑ ‑a zi ’bhii‑ ’e ’mi dɛ ’bhii‑ ’e Ezipu mi ’ɛ ꞊dia ’eyaanɔɔ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ bhe ɛɛ?› 29Moizi ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male‑ ’tɛ, ’kee‑ blasanle, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ bolɛ Madian a ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ‑E ꞊bwa ’bhɛ ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑nɛ ’gwlaan‑ plɛ ‑srɔɔwoa ’bhɛ ꞊nɔɔ.»
30«Lɛɛ mia plɛ ’kanle‑ blaan‑, Moizi ‑yaa ‑kpe ’la ‑yoo Sinai vlɛ gɔɔn ’ɛ ‑din ’bhɛ ’wiiŋ‑ ’waati ’la ba, ’ke ‑mlɛkɛ’ do ’pwɛle ‑a ba ‑yri lunɛ‑ do ’yi: ’tɛbhile ’yaa‑ ’bhɛ ‑yri lunɛ‑ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ’yaa‑ ’bhɛ ’tɛbhile ’ɛ ’yi. 31Moizi ’bhɛ ’yele‑, ’ke ‑a ’kpeelɛnile ‑a ma. ‑Ya mabɛɛnle ‑saan ’bhɛ ‑din ’waati ’la ba, ’kooko‑ ‑ya ‑glin kplankplan, ’kee‑ Mɛɛzan ‑weli’ ’ɛ male‑ dɔɔ: 32‹’Mi ‑le ’e ‑gbɔɔ mu a ‑Waanbhaa’ ’le, ’mi ‑le ’ke Abraamu ’pegee Izaki ’bhɛɛ‑ Zakɔbu mu a ‑Waanbhaa’ ’le.› ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Moizi bɛɛnle ’sanle ‑gblaan ’ɛ ’kɔɔ; ’bhɛɛ‑ yaa dɔlɛ ‑a ’kpee ’ke ‑ya ‑yrɛkpa’ ’yee‑ ‑yri lunɛ‑ ’ɛ ta. 33’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’a ’pele ’a ni dɔɔ: ‹’E gaan ma ‑sawla mu ’ɛ go, ‑amasrɔyi ’e dulale ‑o ’trɛ ’la ta bhe, ‑Waanbhaa’ ’a ’trɛ ’weŋ ‑le ’kɛle‑.›34’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ꞊pia ‑a ni ’ezin‑ dɔɔ: ‹’Mi ’an mɛɛ mu ’ɛ ta ‑yrɛn ’ɛ ꞊ya, ’bhɛ ’pegee ’ŋ ‑waa’ wisiwli mu ’ɛ ꞊maa Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ‑Ayile ’mi ‑zinaa’ ’trɛ ma ‑gɛ ‑o go zayi’ luya ’yi. Nu ‑zɔn, ’bhɛɛ‑ ’mi ’e ’winbɔ‑ Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi.›»
35«Izraɛli mu ’ɛ ‑woo ‑baŋgwa ’yee‑ Moizi ’la ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑wa ꞊pia ‑a ni dɔɔ: ‹‑Dele ’e ꞊kla ’o ta ‑kuŋlii ’pegee ’o ’pleŋ‑ ‑janwo’ mi ’le ɛɛ,› ‑Waanbhaa’ ’yee‑ Moizi do ’kpɔ ’ɛ ’yela‑ winbwa‑ ‑o ta ’bhii‑ ‑o ‑kuŋlii ’pegee ‑o ‑bhee mi ’le ’ke ‑yoo go luya ’yi Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ‑mlɛkɛ’ ’la ’pwɛla‑ ‑a ba ‑yri lunɛ‑ ’ɛ yi, ’bhɛ a faŋgan‑ ’ɛ ’le. 36’Yee‑ Moizi do ’kpɔ ’ɛ ’yele‑ ‑o ‑gwa luya ’yi Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’kee‑ ’sɔle‑ maza mu ’pegee ’kpeelɛni maza mu klɛ Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’ke ‑yoo kan wɛyi‑ ’tɛn ’ɛ ba, ’bhɛ ’pegee ‑kpe ’ɛ ta lɛɛ mia plɛ ta. 37’Bhɛɛ‑ ’yee‑ Moizi do ’kpɔ ’ɛ ’yele‑ ’a ꞊pia ‑o ni ’ezin‑ dɔɔ: ‹‑Waanbhaa’ ’mi winbwa‑ ’ka ’ta gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’bhii‑ ‑a ‑lɛla’ janwo mi do, ‑e nu ‑a ‑lɛla’ ‑janwo’ mi do winbɔlɛ ’ka ta ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑; ’bhɛ nu klɛlɛ ’ka ’gbu ’srɛ mu ’ɛ do ‑la ‑le.›38’Yee‑ Moizi ‑le ‑yaa Izraɛli mu ’ɛ lɛɛ mi ’le ‑o ’klale‑ ‑yaa ’eke‑ ba ‑kpe ’ɛ ta ’waati ’la ba Sinai vlɛ gɔɔn ’ɛ ’wiiŋ‑. ‑Mlɛkɛ’ ’la ‑daa ‑Waanbhaa’ ba, ’bhɛ ‑jan ꞊kpaa ’yee‑ Moizi ’lii, ’bhɛɛ‑ ‑e ’mu ’lɛnaa꞊ ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu ’ɛ ni. ’Bhɛ ’yi, ‑e ‑jan mu ’la ’srɔɔwoa꞊ ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ, ’mu sɔ ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ’nale ‑kɔɔ’ ni.»
39«’Duŋ‑ ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu laa dɔlɛ ‑a wojan mu ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ‑woo ‑baŋgwa ‑a ‑yi, ’bhɛɛ‑ ‑woo zru ‑niinaa’ Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi pɛ mu ’ɛ ta. 40’Bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ Moizi ’naagwlɛn‑ Aarɔn ni dɔɔ: ‹‑Waanbhaa’ ’ke mu klɛ ’o ni ’ke ’o ’mu ’ye ’o ’yrɛ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ’o ’pegee ’mu ’taawo‑ ’eke‑ zi; ‑amasrɔyi Moizi ’la ’bhɛ ’o ’pwɛla‑ Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’o ’yrɛ ’laa ’bhɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ꞊kla pɛ ’la ’le ’waa ’bhɛ dɔ.›41’Bhɛ ’yi ’tɛ, Moizi ’laa ‑yaa ‑o ‑din yi mu ’la ’le, ’ke ‑wa wlale‑ Aarɔn zi, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ drinɛ‑ ‑yrinɛ’ do klɛle‑ ‑o ni, ’ke ’bhɛ klɛle‑ ‑waa yo ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’sraka do gole‑ ’bhɛ ni. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ‑o pɛ ’la ꞊kla ‑o ’gbu ’kɔɔ, ’bhɛ ‑le ꞊kla ‑o zrukpaa’ pɛ ’le, ’bhɛɛ ‑o ‑zablaala ’bhɛ ni. 42’Duŋ‑ ’bhɛ ’la gbɛ ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ ‑Waanbhaa’ ma, ’ke ’bhɛ ’bhɛ ‑zanta’ dɔle‑ ‑o ni, ’ke ’bhɛ ‑o ’tole ’ke ‑o laanima mlɛ ’pegee ‑yretɛbhɛ, ’bhɛɛ‑ mlɛklɛn‑ mu klɛ ‑o gba yo mu ’le, ’bhii‑ ‑a yɔɔndɛle ‑o ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ‑waa’ ’sɛwɛ ’ɛ ’yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ dɔɔ:
‹’Ka mu Izraɛli ’si mu,
’ka wi ’sraka mu ’pegee ’sraka ’bhɛɛke mu ’la ‑gwa lɛɛ mia plɛ ’ɛ ta ‑kpe ’ɛ ta,
’ka ’mu ‑gwa ’mi ‑la ni ɛɛ?
43’Yooye‑, ’ka ’laa ’bhɛ ’sraka mu ’ɛ golɛ ’mi ni ‑titi, ’duŋ‑ ’kaa‑ yo ’la ’tɔ ‑o Molɔki,
’ka ’bhɛɛ‑ gba ’kpaanɛ ’ɛ ’kwe ꞊sia; ’bhɛɛ‑ ’ka mlɛklɛnnɛ ’la gba ’kaa yo ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ’ka ’bhɛ ’tɔkpaa‑ Refan, ’ka ’bhɛ ‑la ‑yrinɛ’ ’yaanna‑.
’Bhɛ ya ’ɛ ’yi bhe, ’ka ’gbu yo mu ’la ꞊kla ’ka ’gbu ’kɔɔ, ’ka ’mu ‑la ꞊gbaa. ’Bhɛla‑ ‑yile, ’ŋ nu gelɛ ’ka ’le ’fɔBabilɔni‑zanta’ ’egbɔɔnle.›»
44Etiɛni pe ’ezin‑ dɔɔ: «‑Kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu ‑yaa ‑kpe ’ɛ ta ’waati ’la ba, sɔkpaa’ do ‑le ‑yaa ‑o ’kɔɔ; ’bhɛ sɔkpaa’ ’ɛ ’yaa‑ zrɔn ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ‑o zi. Moizi ’bhɛ sɔkpaa’ ’ɛ ‑dwa sɔkpaa’ ‑glɔɔn ’la ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ‑zrɔnna ‑a ni, ’bhɛɛ‑ zi. 45Moizi blaan, ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu ’yee‑ sɔkpaa’ ’ɛ ꞊naa ‑o ‑nɛ mu ni. Zozue ‑dwa ‑o ‑lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja ’yee‑ sɔkpaa’ ’ɛ ’le ‑waa’ ’klɛɛn drɛɛ ’ɛ ’yi. ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ’klɛɛn ’yi mu ’ɛ ‑gbian ‑o ‑lɛɛ ’mu a ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ’mu a ’klɛɛn ’ɛ ꞊naa Izraɛli mu ’ɛ ni ’bhɛ ’yi. ’Yee‑ sɔkpaa’ ’ɛ ꞊bwa ‑o ’kɔɔ ’fɔke ’bhɛ nu ’tɛnlɛ‑ ‑bhleŋgbe Davidi a pɛ ’waati ’ɛ ma. 46‑Waanbhaa’ zrubhwa‑ *Davidi ma, ’fɔ ‑e ‑sromabwa ‑Waanbhaa’ ni dɔɔ ’bhɛ ’a ’to ’ke ’yee‑ Davidi ’gbu ‑a ‑gbɔɔ Zakɔbu a ‑Waanbhaa Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ do dɔ. 47’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Davidi ’gbu ’laa ’bhɛ ’fɛ ’ɛ dɔlɛ, ’fɔ ‑a gbe ‑bhleŋgbe Salomɔ ‑le ’bhɛ ‑dwa ’yee‑ Davidi blaan boolazi. 48’Duŋ‑ ‑kɔɔa’ ’yaango‑ ’bhii‑ laanima ‑Waanbhaa’ ’ɛ yaa yi bhaaplɛŋ mu ’fɛ ’la ‑dwa ’mu ’gbu ’kɔɔ ’bhɛ ꞊la. ’O ’bhɛ ’yaango‑ ’kɛla ma, ’bhɛ ‑le ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi ’ɛ ‑jan ’la ꞊woa ’bhɛɛ‑ ma dɔɔ:
49Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ pe dɔɔ: ‹Laflɛ’ ‑le ’ke ’an ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ’le,
’bhɛɛ‑ ’trɛ ‑le ’ke ’ŋ gaan dulapɛ ’le.
’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ka sɔ ’fɛ ‑glɔɔn ’ɛ ‑dela dɔle‑ ’ŋ ni ɛɛ?
’Bhɛɛ‑ ’ŋ nu ’sɔlɛ‑ ’ŋ ’yitrɛle yrɛ ’ɛ ‑dela nɔɔ‑ ɛɛ?
50’Mi ‑le ’laa ’bhɛ pɛ mu ’ɛ ’kpɛn klɛlɛ ’mi ’gbu a ‑glɔɔya’ ’ɛ ’le ɛɛ?›»
51’Bhɛɛ‑ Etiɛni pe ’ezin‑ dɔɔ: «’E! Mɛɛ ‑kala’ mu! ’Ka ’ka ’trɔn ’pegee ’ka zru mu ’ɛ ’liitaan‑ ‑yaa’ ’siiwli‑ mu ’ɛ ’lɛɛ. ’Ka ’laa dɔlɛ ‑a ‑la ’ke ’ka Lii ’Weŋ ’ɛ zru maza klɛ ’waati ’ɛ ’kpɛn ba ’bhii‑ ’ka ‑gbɔɔ mu ‑yaa klɛ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. 52’Ka ‑gbɔɔ mu laa ‑yrɛnkpalɛ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi ’ɛ ‑de ’gbu ‑la ta ɛɛ? Mɛɛ ’la zan mu Zesu Krisi ’la do ‑kplɛn ‑lɛdɔɔle ‑o ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ’yi ’bhɛ ’nuza‑ ’ɛ ‑lɛɛjanwoa, ’ka ‑gbɔɔ mu ’bhɛ zan mu ’ɛ ’gbu ꞊dia. ’Bhɛɛ‑ ‑zɔn, ’ka ‑dawli’ ꞊kpaa ’yee‑ mɛɛ ‑lɛdɔɔle ’ɛ ’yela‑ gbɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’kaa ꞊dia. 53’Ka mu ’la ’ka ‑Waanbhaa’ a ’toŋ ’ɛ ’srɔɔwoa‑ ‑mlɛkɛ’ mu ‑weli’ ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa ’bhɛ ’toŋ ’ɛ ‑klɔsikunlɛ ‑titi!»
Etiɛni dɛyrɛ Zuufu mu ’ɛ ’kɔɔ kpoti ’le
54Zuufu mu a ’kitikan mɛɛ ‑lɛdo’ ’ɛ ‑o ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’male‑, ’mu ’la gbɛ ‑yɔɔ’ ’kɔɔ ‑o ma, ’ke yran ‑gbɛnɛ do wlale‑ ‑o zru ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ woo ‑lɛflɛ’ ’sɔnkpale yran ’ɛ ’kɔɔ Etiɛni ’kaama‑. 55’Duŋ‑ Etiɛni ’palela ’yaa‑ ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ’le, ’bhɛ ’e ’yrɛkpale laanima, ’kee‑ ‑Waanbhaa’ a ’tɔbhɔleya ‑bhile’ ’ɛ ’yele, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ Zesu dulale yele‑ ‑Waanbhaa’ ‑din ’tɔbhɔ ma yaayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. 56’Bhɛɛ‑ ‑e pe ‑o ni dɔɔ: «‑Ka ’ka ’trɔnkpa ’ŋ ni doo, ’ŋ ’yrɛ ‑o laflɛ’ ’ɛ ’liigole ma, ’bhɛɛ‑ Bhaaplɛŋ Gbe ’ɛ dulale ‑o ‑Waanbhaa’ ‑din ’tɔbhɔ ma yaayrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ.» 57Etiɛni ’bhɛ ’pele‑ ’tɛ, ’ke ’woo‑ Zuufu mu ’ɛ ‑o ‑gbekanle ’eglɔɔle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ’trɔn mu ’ɛ ’liitanle (‑amasrɔyi ‑o ’kpee ma Etiɛni ‑yaa ‑Waanbhaa’ ’tɔ ’siɛ zii’). ‑Ayile ’ke ‑o ’kpɛn ’klale Etiɛni ta. 58’Ke ‑wa ’kunle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa ‑glaanle’, ’ke ‑o gele‑ ’kɛle‑ Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ‑zanta’; ’ke ‑o kpoti mu ’pale ’sanle ‑a ma, ’kooko‑ ‑wa dɛ. ‑A dɛ mu ’ɛ ’bhɛ mu ’mu ’gbu ta dunɛ‑ mu ’ɛ ‑gwa, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu gbɛkpaa‑ ‑nɛ ‑zwannɛ do ’kɔɔ: ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Sɔlu. 59‑O ‑yaa kpoti ’pa zii’ Etiɛni ma bhla ’la ba, ‑e ‑yaa ’seriwo zii’ ’ke ‑ya pe dɔɔ: «Mɛɛzan Zesu, ’mi ’ŋ ’nii‑ ’ɛ gbɛkpaa‑ ’e ’kɔɔ!» 60’Bhɛ blaan, ’ke ‑ya ’kpɔ zɛnle‑ ’trɛ ma; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ’eglɔɔle dɔɔ: «Mɛɛzan, ’yaa ‑kpan baalɛ ‑o ta ’ŋ dɛza ’lɛɛ‑ ‑zayi’!» ‑E yanle ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele, ’kee‑ gale‑.
8ZESU ’SRƐ MU ‑O ZUDE ’PEGEE SAMARI ’KLƐƐN MU ’Ɛ ’YI
Sɔlu ‑o ‑yrɛnkpa’ zii’ Zesu ’yi mu ’ɛ ta
1Etiɛni dɛza ’ɛ ꞊swa Sɔlu ’gbu ni. ’Bhɛ ‑yrekpaa’ do ’kpɔ ’ɛ ’le, mɛɛ mu ’ɛ ‑yrɛnkpaa Zeruzalɛmu Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ta ’ebebele. ‑O ta ‑yrɛn ’ɛ ’yɔɔya‑ ’ɛ ’kɔɔ ’ke Zesu ’yi mu ’ɛ ’kpɛn ’kanle ’eke‑ ma ’ke yaa ’e go Zesu a *winbɔwo mu ’ɛ do ‑kplɛn ba. ‑O ’ke mu ‑ja Zude ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑o ’ke mu ‑ja Samari ’klɛɛn ’ɛ ’yi. 2Mɛɛ ’kɛ mu ’la ’mu ꞊yaa gblaan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ, ’mu Etiɛni gbaa ’ɛ ꞊sia, ’bhɛɛ‑ ’mu wisia꞊ ‑a ta ’ebebele, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja ‑a binlɛ.
3’Duŋ‑ ’bhɛ ’waati ’ɛ ba, Sɔlu ’yaa‑ dɔ ’zi ’eglɔɔle, ’kooko‑ ‑e Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ siɛ ’feŋfeŋ. ‑E ‑yaa wla ’zi ’fɛ ’tɔle‑ ’fɛ ’bhɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑yaa Zesu ’yi mu ’la ye, ’kee‑ ‑yaa klɛ ’gwlaan‑ ’le oo, ’kee‑ ‑yaa klɛ le ’le oo, ‑e ‑yaa ‑o ’kpɛn kun faŋgan‑ ma, ’bhɛɛ‑ ‑yoo bɔ ‑kaso ’yi.
Filipu ‑o ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wo zii’ Samari ’klɛɛn ’yi
4Zesu ’yi mu ’la ꞊kaan ’eke‑ ma, ’mu ‑yaa ge ’zi ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wolele yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ. 5’Bhɛ ’yi, ‑o ‑yaa ‑o do sii Filipu, ’bhɛ gele Samari ’klɛɛn ’ɛ ’yi ‑wa do ta, ’ke ’bhɛ Mɛɛ ‑Bhee Mi Krisi a ‑jan ’ɛ ’wole ’bhɛ ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ni. 6‑Zamaa’ ’srɛ ’kpɛn ’yaa‑ ’e ’trɔnkpa zii’ Filipu ’wojan‑ mu ’ɛ ꞊la ’elrele, ‑o ‑yaa ‑a klɛ ’sɔle‑ maza mu ’la ’ma zii’, ’bhɛ ’pegee ’ke ‑o ’mu ’ye ’ezin‑ bhe ’mu ‑zayi’. 7Wlan ’ɛ ni, lii ‑yɔɔ’ mu ‑yaa mɛɛ ’la zan mu zi, Filipu ‑yaa ’bhɛ lii ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ‑gbin ’zi ’bhɛ zan mu ’ɛ zi. ‑O go bhla zi ’bhɛ mɛɛ mu ’ɛ zi, ‑o ‑yaa ‑gbekan’ ’eglɔɔle ’elwale ’pe, ’bhɛɛ‑ ‑o go ’tɛ. ’Bhɛɛ‑ ’ezin‑ ‑flugba ‑bebe ’pegee mɛɛ gaan ’siɛle‑ mu ‑bheela. 8’Bhɛ꞊kla zrukpaaza ‑gbɛnɛ ’le ’bhɛ Samari ‑wa ’ɛ ta.
9‑O ‑yaa ’bhɛ ‑wa ’ɛ ta mɛɛ do sii Simɔ. ’Bhɛ ’nule‑ ꞊mwa ’yee‑ ‑wa do ’kpɔ ’ɛ ta Filipu ’lɛɛ. ’Bhɛ ’yaa‑ ’srɔn maza mu klɛ ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ Samari mu ’ɛ ’kpeelɛni zii’ ‑o ma. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ ’bhɛ ’gbu klɛ ’zi mɛɛ gblaan do ’le. 10’Bhɛla‑ ‑yile, ’kee‑ kpa ‑nɛ matruŋnɛ mu ta oo, ’kee‑ kpa mɛɛ gblaan mu ta oo, ‑o ’kpɛn ’yaa‑ ‑o ’trɔnkpa ‑a ni ’elrele. ‑O ’kpɛn ’yaa‑ pe ‑a ma dɔɔ: «Mɛɛ ‑glɔɔn ’lɛɛ‑ ‑yoo ’ke ‑Waanbhaa’ a ‑glɔɔya’ ’gbu ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’le, ‑o ‑glɔɔya’ ’la sii: ‹‑Glɔɔya’ ‑gbɛnɛ›.» 11‑O ’kpɛn blɔɔle ‑yaa ‑a ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑o ’trɔnkpa‑ ‑a ni ’elrele. ‑Amasrɔyi ‑e ꞊mwa gban ‑o ba ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ‑o ’kpeelɛni zii’ ‑yaa’ ’srɔn maza mu ’ɛ ’le. 12’Duŋ‑ Filipu ‑Waanbhaa’ a ‑bhleŋgbeya ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’pegee Zesu Krisi a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wole‑ ‑o ni, ’ke ‑woo ’kpale ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’yi. ’Bhɛɛ‑ Filipu ‑waa’ ’gwlaan‑ mu ’pegee ‑waa’ le mu ’ɛ wiiŋfia꞊ ‑yi ba. 13’Ali‑ ’yee‑ Simɔ ’gbu ’e ꞊kpaa Filipu ’wojan‑ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’a ’wiiŋfia꞊ ‑yi ba ’ezin‑; ‑e ‑yaa Filipu zi, ’bhɛ ’yaa‑ ’sɔle‑ maza ‑gbɛnɛ mu ’la ’pegee ’kpeelɛni maza mu ’la klɛ ’zi ‑a ‑yrɛ ma, ’mu ’yaa‑ ‑a ‑liibhaa’ zii’.
Zesu ’winbɔwo mu ’ɛ ‑woo ’seriwo zii’ Samari ’klɛɛn ’yi Zesu ’yi mu ’ɛ ma
14Zesu a ’winbɔwo mu ’la ’yaa‑ Zeruzalɛmu, ’mu ’a ’male‑ dɔɔ Samari ’klɛɛn ’ɛ ’yi mu ’ɛ ’ke mu ‑o ꞊kpaa ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’yi, ’ke ‑o Piɛri ’pegee Zaan ’winbɔle ’mu ta ye. 15Piɛri ’pegee Zaan ’bhɔle‑ Samari, ’ke ‑woo ’seriwole ’bhɛ ꞊nɔɔ Zesu ’yi mu ’ɛ ma, ’kooko‑ ’mu *Lii ’Weŋ ’ɛ ’srɔɔwo. 16‑Amasrɔyi ‑a ’san ‑woo kpa Zesu ’yi, ‑woo wiiŋ‑ drɔŋ ‑la ꞊fia ‑yi ba Mɛɛzan Zesu ’tɔ ’yi, ’duŋ‑ Lii ’Weŋ ’ɛ ’bhɛ ’laa zinalɛ ‑li ‑o do ’kpɔ ta. 17’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Piɛri ’pegee Zaan ’mu gbɛkpale ‑o ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o Lii ’Weŋ ’ɛ ’srɔɔwole. 18Simɔ ’a ’yelawoa ’bhii‑ Zesu a winbɔwo mu ’ɛ ‑woo gbɛkpalawoa Zesu ’yi mu ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’mu Lii ’Weŋ ’ɛ ’srɔɔwoa‑; ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ ‑e ‑gɔli’ ’nale‑ ’mu ni. 19’Bhɛɛ‑ ‑ya ꞊pia ’mu ni dɔɔ: «‑Ka ’bhɛ ’seŋ yɛkɛ‑ ’ɛ ’na ’mi ni, ’kooko‑ ’ke ’mi ’ŋ gbɛkpaa‑ mɛɛ ’la zan ta ’bhɛ zan sɔ Lii ’Weŋ ’ɛ ’srɔɔwole.» 20’Duŋ‑ Piɛri ’a zikpaa‑ ‑a ni dɔɔ: «Bhaa ’bhi ’pegee ’yaa‑ ‑gɔli’ ’ɛ ’ka ’kpɛn ’siɛ ’eke‑ zi; ‑amasrɔyi, Waanbhaa’ pɛ ’la na mɛɛ ni bhaama, ‑a Lii ’weŋ ’ɛ, ’bhi ’kpee ma, ’kee‑ ‑gɔli’ gbawoa‑ ’o ni, ’bhɛɛ‑ ’yee ‑Waanbhaa’ nu ’bhɛ ’na ’seŋ ’ɛ ’nalɛ‑ ’e ni. 21’Woo‑ ‑za ’la ’bhɛ klɛ ’zi ‑gɛ bhe, ’bhi dɔ ’pegee ’e ’ciɛn do ’kpɔ ’laa ‑o ’bhɛ ba; ‑amasrɔyi ’e zru ’ɛ ’lɛdɔɔle laa ‑o ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ’yi. 22’Ploo‑ ’e ‑za ’yɔɔ‑ ’la ‑dwa ’e ’kpee ’bhɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑sromabɔ Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ni, ’kooko‑ ’ke ’bhɛ sɔ klɛle‑, ‑yoo ’e ’kpeejan‑ ‑yɔɔ’ ’ɛ ‑sroma yan. 23‑Amasrɔyi ’an ꞊ya ’bhii‑ zran ’pegee yiɛnya ’te ‑le ’e zru ba, ’bhɛɛ‑ ‑za ’yɔɔ‑ gbɛblɔɔle ‑o ’e ta.» 24’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’yee‑ Simɔ ’a zikpale Piɛri ’pegee Zaan ni dɔɔ: «’Ka mu ’gbu, ‑ka ‑sromabɔ Mɛɛzan ni ’ŋ ni, ’kooko‑ ’ka ’daŋgan ’la ꞊woa bhe, ’bhɛ ’laa ’ŋ kun.» 25’Bhɛ blaan, Piɛri ’pegee Zaan ꞊bwa Zesu Krisi ’srɛya‑ klɛle ma ’ke ‑o Mɛɛzan a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ wo mɛɛ mu ’ɛ ni. ’Bhɛɛ‑ ‑o niina‑ bhla zi Zeruzalɛmu, ‑o ‑yaa ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wo zii’ Samari ‑wa ’fiɛntrɔnnɛ mu ’ɛ ‑bebe ta.
Filipu ’pegee Etiopi yeta mi ‑gbɛnɛ do a ‑za
26Mɛɛzan a ‑mlɛkɛ’ do ’a ꞊pia Filipu ni dɔɔ: «’E ’wlɛn‑ doo, ’bhɛɛ‑ ’e ge wɛyi‑ ba ‑yrɛ ta. Zi ’la da Zeruzalɛmu, ’bhɛɛ‑ ‑e kan Gaza, ’bhɛ zi ’ɛ ’si, mɛɛ laa kan ’bhɛ zi ’ɛ zi.» 27Filipu ’e ’wlɛnle‑, ’kee‑ gele‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ ’tɛ blaale‑, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ Etiopi mi do yele‑, ’gwlaan‑ ‑trɔ ‑le ‑yaa ’bhɛ ’le. ’Bhɛ ’yaa‑ Etiopi ’klɛɛn ’ɛ ta ‑bhleŋgbe le ’ɛ ’bhɛ a yeta mi ‑gbɛnɛ do ’le. ‑O ‑yaa ’bhɛ ‑bhleŋgbe le ’ɛ sii Kandasi. ’Bhɛ a ‑naflo ’ɛ ’kpɛn gbɛkpale ‑yaa ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ’yela‑ ’kɔɔ. ‑E ‑yaa da ’zi Zeruzalɛmu ‑Waanbhaa’ gbayrɛ nɔɔ‑. 28’Bhɛɛ‑ ‑a niina‑ bhla ’ɛ zi ‑yaa’ ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ‑a yaale ‑yaa ‑goŋ ’la ’ke wi ‑soo’ mu ’bhɛ glaan ’bhɛɛ‑ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi Ezai ’a ’sɛwɛ ’ɛ tape ’zi ’eglɔɔle. 29’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ‑ya pele‑ Filipu ni dɔɔ: «’E ’mabɛɛn‑ wi ‑soo’ ‑goŋ ’la bhe ‑a ‑din!» 30Filipu ’e ’mabɛɛnle blaale‑ ’bhɛ ‑din, ’kee‑ Etiopi mi ’ɛ ’weli‑ male‑; ’bhɛ ’yaa‑ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi Ezai a ’sɛwɛ ’ɛ yrɛ do ‑la tape ’zi. ‑Ayile ’ke Filipu ’a ’lrɔkpale dɔɔ: «’Yoo‑ ’sɛwɛ ’la tape ’zi bhe ’ya ’yima zii’ ɛɛ?» 31Etiopi mi ’ɛ pe Filipu ni dɔɔ: «’Ŋ sɔ ‑a ‑yimale ’nale‑ ‑a ma ’ke mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑yipelɛ ’ŋ ni ɛɛ?» ’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’kee‑ Filipu ’siile ’kaa ’bhɛ ’nu ’san ‑a zi wi ‑soo’ ‑goŋ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ yalaa’ ‑a ‑din. 32Filipu ‑yalaa’ ‑a ‑din ’tɛ. ‑E ‑yaa Ezai ’a ’sɛwɛ yrɛ ’la tape ’zi ’bhɛ ‑le ‑gɛ:
«‑E ‑yaa ’bhii‑ ‑bhlaa ’la ‑wa ꞊kwan, ’bhɛɛ‑ ‑woo ge ’zi ’kɛle‑ ‑a dɛyrɛ nɔɔ‑,
’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ’bhii‑ ‑bhlaanɛ’ do ’la ’ke ‑wa ciɛ takan’ zii’ ‑e bo ‑a ’bhobho ’le.
33‑Wa ‑vɛɛla, ’bhɛɛ‑ waa ’zoo ’nalɛ‑ ‑a ni.
‑Dele nu ’sɔlɛ‑ ‑yaa’ pɛ klu ‑janwole ɛɛ?
‑Amasrɔyi ‑o ‑daŋ’ ’kpalaa‑ ‑yaa’ pɛ ’trɛ ta ’ɛ ma.»
34’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Etiopi mi ’ɛ ‑e Filipu ’lrɔkpale dɔɔ: «’E ’zoole‑ ‑a pe ’ŋ ni doo, ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi ’ɛ ‑yoo ‑we ’zi de ’gbu ‑la ‑le ‑gee’ bhe ɛɛ? ‑Yoo ‑we ’zi ‑a ’gbu ‑la ‑le taa‑ ‑yoo ‑we ’zi mɛɛ ‑bhɛɛke’ ‑la ‑le ɛɛ?» 35’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Filipu Zesu a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wole ‑a ni; ’ke ‑ya san ‑e ‑yaa ‑Waanbhaa’ ’Sɛwɛ yrɛ ’la tape ’zi ’bhɛ ma. 36‑O ‑yaa ge ’zi ‑balo klɛlele, ’ke ‑o gele‑ ’tɛnlɛ‑ tɔbhlɛ do ma. ’Bhɛɛ‑ Etiopi mi ’ɛ pe Filipu ni dɔɔ: «‑Yi ‑le ‑gɛ! ‑Mɛle ’a to ’bhɛɛ‑ ’yaa sɔ ’ŋ ’wiiŋfɛle ‑yi ’lɛɛ‑ ba Zesu ’tɔ ’yi ɛɛ?» 37[’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Filipu ’a ’pele ‑a ni dɔɔ: «’Ke ’yee ꞊kpaa ‑a ‑yi kpataakpa ’bhii‑ Zesu Krisi ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu ’sɔlɛ‑ ’e ’wiiŋfɛle ‑yi ’lɛɛ‑ ba.» ’Bhɛɛ‑ ’yee‑ Etiopi mi ’ɛ ‑ya ‑lɛkwan dɔɔ: «‑Aani’, ’mi ’kpale‑ ‑o ‑a ‑yi ’bhii‑ Zesu Krisi ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ’le.»] 38’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑ya pele‑ ’kaa ‑o yaa wi ‑soo’ ‑goŋ ’ɛ dula‑, ’bhɛɛ‑ ’ke Filipu ’pegee ’yee‑ Etiopi mi ’ɛ gele‑ ‑yi ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’ke Filipu ’a ’wiiŋfɛle ‑yi ’ɛ ba ’tɛ. 39‑O ’pwɛle‑ blaan ‑yi ’ɛ ba, ’ke Mɛɛzan Lii ’ɛ Filipu ’sile ’a ‑din, ’ke ’bhɛ gele‑ Filipu ’le. Etiopi mi ’ɛ ’yrɛ ’laa ’kpalɛ‑ ‑a ma ’ezin‑ ‑titi, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ‑e ‑ja ‑yaa’ ’taa ’ɛ ta ‑a zrukpaale ’le. 40Filipu ‑ja ‑a ’gbu ’yelɛ‑ Azɔti ‑wa ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa Zesu a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wo zii’ mɛɛ mu ’ɛ ni ‑wa ’tɔle‑ ‑wa ’bhɛ ta: ’ke ‑ya san Azɔti, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ge ’tɛnlɛ‑ Sezare ‑wa ’ɛ ma.
9Sɔlu ’a ’gbu ꞊naa Zesu ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑
1’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, Sɔlu ‑yaa ‑gblaan ꞊kla zii’ Mɛɛzan Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’yi ’ezin‑ dɔɔ ’ke ‑yoo ꞊kwan ‑e nu ‑o dɛlɛ. ’Bhɛla‑ ‑yile ’kee‑ gele‑ ’tɛnlɛ‑ ’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ma. 2’Bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ’bhɛ ni dɔɔ ’bhɛ ’sɛwɛ mu ’kpa ’a ’kɔɔ; ‑e ‑yaa zi ’bhii‑ ‑e ge ’bhɛ ’sɛwɛ ’ɛ ’na Zuufu mu daanfɛ’ ‑kuŋlii mu ’ɛ ni Damasi ‑wa ’ɛ ta. ’Ke ’bhɛ ꞊kla ’kee‑ mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ꞊ya ’bhɛ daanfɛ’ mu ’ɛ ꞊la, ’ke ’mu ‑o Mɛɛzan Zesu a zi drɛɛ ’ɛ ta, ’kee‑ ꞊kla ’gwlaan‑ ’le oo, ’kee‑ ꞊kla le ’le oo, ‑e sɔ ’mu ’kunle, ’bhɛɛ‑ ‑e ’mu yre; ’bhɛɛ‑ ‑e nu ’mu ’le Zeruzalɛmu.
3’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’yee‑ Sɔlu ge bhla zi Damasi ’taa ’ɛ ta, ‑e bhɔlawoa ’bhɛ ‑wa ’ɛ ‑din, ’ke ’tɛbhile ‑yrayra do dale‑ laanima blaale‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’bhile‑ ’ɛ zɛnle‑ ‑a zi. 4’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’kee‑ baale’ ’trɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑weli’ do male‑ dɔɔ: «Sɔlu, Sɔlu, ‑mɛle ‑kla, ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ ‑yrɛnkpa’ zii’ ’ŋ ta ɛɛ?» 5’Bhɛɛ‑ ’ke ’yee‑ Sɔlu ‑za ’yilrɔkpale dɔɔ: «‑Dele ’e ’le ɛɛ, Mɛɛzan?» ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑weli’ ’ɛ pe ’yee‑ Sɔlu ni dɔɔ: «’Yoo‑ ‑yrɛnkpa’ zii’ ’mi Zesu ‑la ta bhe. 6’Duŋ‑ ’e ’wlɛn‑, ’bhɛɛ‑ ge ’e ’lɛɛ Damasi ‑wa ’ɛ ta. ’E nu ‑za ’la klɛlɛ ‑o nu ’bhɛ ’yaanpelɛ ’e ni ’bhɛ ꞊nɔɔ.» 7’Duŋ‑ mɛɛ ’la zan mu ’pegee ’yee‑ Sɔlu ‑yaa ge ’zi ’eke‑ zi ’yee‑ Damasi ’taa ’ɛ ta, ’mu ’srinna‑ ‑gblaan ’ɛ ’kɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’mu tagale ꞊bwa. ‑O ’trɔn ’yaa‑ mɛɛ ‑weli’ ’ɛ ma; ’duŋ‑ ‑o ‑yrɛ ’laa ‑yaa mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ma. 8’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’yee‑ Sɔlu ’e ’wlɛnle‑, ’ke ‑ya ‑yrɛ ’liiploole; ’duŋ‑ yaa ‑yaa yrɛ ma ye. ‑Ayile ’ke ‑wa ’kunle ‑a gbɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ ’kɛle‑ Damasi ‑wa ’ɛ ta. 9‑A ‑yrɛ ’liitanle ꞊bwa ‑yrekpaa’ yaga ta, yaa pɛ bhlelɛ, ’bhɛɛ‑ yaa ‑yi ’milɛ‑.
‑Waanbhaa’ Ananiasi ’winbwa‑ Sɔlu ba
10’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, Zesu a ‑klaŋlanɛ do ‑yaa Damasi, ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Ananiasi. ’Bhɛ Mɛɛzan Zesu ꞊ya ‑yrɛ zi yele do ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’a ’siila‑ dɔɔ: «Ananiasi!» ’Bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ ’siiwli‑ ’ɛ ’lɛkwan‑ dɔɔ: «Oo, ’ŋ ’gbu ‑le ‑gɛ, Mɛɛzan!» 11’Bhɛɛ‑ Mɛɛzan pe ‑a ni dɔɔ: «’E ’wlɛn‑, ’bhɛɛ‑ ge blaale‑ ‑gbleba ’la ‑wa sii: ‹‑gbleba ’lɛdɔɔle› ’bhɛ ta. Ge wla Zudasi ba ’fɛ ’ɛ ꞊la. ’Kee‑ ꞊wlaa ‑a ꞊nɔɔ, ’gwlaan‑ do malrɔkpa, ‑wa sii Sɔlu, ’kee‑ da Taasi ‑wa ’ɛ ta. ’E nu bhɔlɛ ‑a ta ’ke ‑ya ’seriwo zii’, 12’bhɛɛ‑ ‑o mɛɛ ’la zan sii Ananiasi, ‑e ’bhɛ ꞊ya ‑yrɛ zi yele do ’yi. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ꞊nwa wlalɛ ‑a ta, ’ke ’bhɛ ’e gbɛkpale ‑a ‑yrɛbhɛ’ mu ’ɛ ta ’kooko‑ ‑e ’sɔ yrɛ ma yele‑ ’ezin‑.» 13’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Ananiasi ’a ’pele dɔɔ: «’E! Mɛɛzan, ’an ꞊maa mɛɛ ‑bebe ta dɔɔ ’yee‑ mɛɛ ’la bhe ‑e ‑za ’yɔɔ‑ ‑bebe ꞊kla ’yaa‑ pɛ mɛɛ ’weŋ mu ’ɛ ni Zeruzalɛmu. 14’Bhɛɛ‑ Zeruzalɛmu *’sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ’bhɛ ’seŋ ꞊naa ‑a ni dɔɔ ‑e nu Damasi ‑gɛ, ’kooko‑ ’kee‑ mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan mu ꞊ya ’ke ’mu ’e kpa ’e ’tɔ ’ɛ ’yi, ‑e ’bhɛ zan mu ’kun, ’bhɛɛ‑ ‑yoo yre.» 15’Duŋ‑ Mɛɛzan Zesu pe a ni dɔɔ: «Ge a ba, ‑amasrɔyi ’mi ‑le ’a makwan‑, ’kooko‑ ‑e yewo ’mi ni; ‑e nu ’mi ’tɔ ’ɛ zrɔnlɛ ’si ’bhɛɛke mu ni, ’bhɛ ’pegee ’mu ta ‑bhleŋgbe mu ’ɛ ni; ’bhɛɛ‑ ‑e nu ’mi ’tɔ ’ɛ zrɔnlɛ Izraɛli mɛɛ mu ’ɛ ni ’ezin‑. 16‑E nu ‑yrɛn mu ’la ’bhlelɛ‑ ’mi ‑zayi’, ’mi ’gbu nu ’mu ’kpɛn zrɔnlɛ ‑a ni.» 17’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Ananiasi gele‑, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ wlale‑ Zudasi ’a ’fɛ ’ɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑ya gbɛ ’kpale Sɔlu ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ: «’Ŋ nɛɛnɛ‑ Sɔlu, Mɛɛzan Zesu ’la ’pwɛla‑ ’e ba zi ’ɛ ’lii, ’bhɛ ‑le ’ŋ ’winbwa‑ ’e ta, ’kooko‑ ’e sɔ yrɛ ma ye gbɛ drɛɛwole ’ezin‑, ’bhɛɛ‑ ’e sɔ ’pale ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ’le.» 18’Bhɛ yrɛ do ’kpɔ ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke pɛ ’ke mu gole‑ Sɔlu ’yrɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu baale’ ’bhii‑ kaa kloo mu gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ yrɛ ma yele‑ ’ezin‑. ’Bhɛɛ‑ ‑ya ‑wlɛnle’, ’ke ‑wa wiiŋfɛle ‑yi ba Zesu Krisi ’tɔ ’yi. 19’Bhɛ blaan, ’kee‑ pɛ bhlele‑, ’bhɛɛ‑ ’ke faŋgan‑ dɔle‑ ‑a ta. Sɔlu ꞊bwa Damasi, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yrekpaa’ ’dama ꞊kla Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑din.
Sɔlu ‑o ‑Waanbhaa’ a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wo zii’ Damasi
20’Bhɛ ’waati do ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke Sɔlu ‑Waanbhaa’ a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wole ’sanle Zuufu mu daanfɛ’ mu ’ɛ ꞊la, dɔɔ Zesu ‑le ‑yaa ’ke ‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ’le. 21Mɛɛ ’la zan mu ‑yaa ‑a wojan mu ’ɛ ’ma zii’, ‑e ’mu ’kpeelɛnia, ’bhɛɛ‑ ’mu ’yaa‑ pe ’zi dɔɔ: «Mɛɛ ’lɛɛ‑ ’yele‑ ’laa ‑yaa ‑yrɛnkpa’ zii’ mɛɛ ’la zan mu ‑yaa Zesu ’tɔ ’ɛ wo ’zi Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ta ’mu ta ɛɛ? ’Bhɛɛ‑ yaa nulɛ ‑gɛ ’yee‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ’wola‑ ’kaama‑ ɛɛ? ’Bhɛɛ‑ ‑yaa nulɛ ’wola‑ ’kun zayi’, ’ke ‑yoo yre, ’bhɛɛ‑ ‑e ge ‑o ‑le ’sraka ’lɛ na ‑kuŋlii mu ’ɛ ta Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ta ye ɛɛ?» 22’Duŋ‑ yi ’oo yi, faŋgan‑ baan’ ’yaa‑ dɔ ’zi Sɔlu ta; ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa’ ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’wo zii’ faŋgan‑ ma. ’Bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑yaa pe Zuufu mu ’la ’yaa‑ Damasi ’mu ni dɔɔ Zesu ‑le ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi Krisi ’ɛ ’le, ’mu ’liibhaale ‑yaa bo ’mu ma.
23’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ‑yrekpaa’ ’dama ’kanle‑, ’ke Damasi Zuufu mu ’ɛ ‑wa ’kpale do ma dɔɔ ‑o Sɔlu dɛle‑. 24’Duŋ‑ ‑o ’du ’la ꞊kpaa Sɔlu ma, mɛɛ ’ke mu ’a ’kpeelɛkaan ’bhɛ ma. Mɛɛ mu ’ɛ ’yaa‑ ‑o ‑yrɛkpa’ zii’ ‑waa’ ‑wa ’kpee ’wlayrɛ‑ mu ’ɛ ba ‑yrekpaa’ ’pegee ‑bi zi, ’kooko‑ ’ke ‑o Sɔlu ꞊ya ‑wa dɛ. 25’Bhɛ klɛle ’tɛ ‑bi do zi, ’ke Sɔlu zi mu ’ɛ ‑wa bɔle ciɛ do ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’sanle ’kɛle‑ ’fɛgwlɛ‑ ’ɛ ta; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa zinale ’fɛ gwlɛ ’ɛ ‑zanta’.
Sɔlu ‑o Zeruzalɛmu
26’Bhɛ blaan, Sɔlu ‑ja Zeruzalɛmu. ‑E bhɔle ’bhɛ ꞊nɔɔ ’tɛ, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ ‑e gele Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ba; ’duŋ‑ ’mu ’kpɛn ’yaa‑ ‑gblaan ’zi ‑a ‑lɛɛ. ‑Amasrɔyi ’bhɛ mu ’kpale‑ laa ‑yaa ‑yi ’bhii‑ ‑e ‑kla ’ke Zesu a ‑klaŋlanɛ kplankplan do ’le. 27’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Banabasi gele‑ ’yee‑ Sɔlu ’le ‑a zi Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ba. ’Bhɛɛ‑ ‑e Mɛɛzan ꞊ya gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ Damasi zi ’ɛ ’lii, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑janwoa ‑a ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, Banabasi ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’yigɔɔnna ‑o ni. ’Bhɛɛ‑ ’ezin‑ Sɔlu Mɛɛzan a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ꞊woa mɔkpɛn’ ’yrɛ ma gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ Damasi ‑wa ’ɛ ta ’ke yaa gblaan, Banabasi ’bhɛ ‑za ’ɛ ’kpɛn ’yigɔɔnna ‑o ni. 28‑A ’san ’bhɛ yi ’ɛ ma, Sɔlu ꞊bwa Zesu a winbɔwo mu ’ɛ zi. ’Bhɛɛ‑ ‑o ’pegee ’mu ꞊yaa ’eke‑ zi ’ke ‑o ge Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ’kpee yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ, ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wolele mɛɛ mu ’ɛ ni ‑o zru ba ‑dɔɔ ’le Mɛɛzan ’tɔ ’ɛ ’yi. 29’Bhɛ ’yi bhe, Zuufu mu ’la ꞊yaa Grɛki wli pe, ’yee‑ ’pegee ’mu ’yaa‑ zaabɔ ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ta; ’bhɛla‑ ‑za ’yile‑ ’mu ꞊yaa ‑a dɛ yrɛ ‑glin ’zi. 30’Bhɛ klɛle ’tɛ, ‑a nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ’mu ’bhɛ ’male, ’ke ’mu gele‑ ’kɛle‑ Sezare ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛ blaan ’ke ‑wa pele‑ ‑a ni dɔɔ ‑e ge Taasi.
31’Kee‑ san ’bhɛ ’waati ’ɛ ma, Zude ’klɛɛn ’ɛ ’pegee Galile ’klɛɛn ’ɛ, ’bhɛɛ‑ Samari ’klɛɛn ’ɛ ’yi Zesu ’yi mu ’ɛ ’kpɛn ’yaa‑ yilabla ’yi. Faŋgan‑ ‑yaa ‑o ta, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa gblaan Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ. ‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’la ’yaa‑ bhɔ ’zi ‑o ba, ‑o baan’ ’yaa‑ ꞊kla zii’ ‑o ba.
Piɛri Ene ’bheela‑ Zesu ’tɔ ’yi
32Piɛri ‑yaa ’kaan zii’ ’kee‑ Zesu ’yi mu ’ɛ taglin yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ. ‑Yrekpaa’ do, ‑e ‑ja Zesu ’yi mu ’ɛ ’ke mu taglinlɛ ‑wa do ta, ‑o ‑yaa ’bhɛ ‑wa ’ɛ sii Lida. 33‑E ꞊bhwa ’bhɛ ꞊nɔɔ mɛɛ do ta. ’Bhɛ lɛɛ ’srwaa‑ ‑le ‑yaa bhe ’ke ’bhɛ yilale ‑o ga ’ɛ ’kɔɔ ’bhɛ ’yila‑ ‑saa ’ɛ ta. ‑O ‑yaa ’bhɛ mɛɛ ’ɛ sii Ene. ‑E ‑yaa ’ke ‑flugba ’le. 34’Bhɛ ’yi, ’ke Piɛri ’a ’pele ‑a ni dɔɔ: «Ene, Zesu Krisi ’e ’bheela‑! ’E ’wlɛn‑ ’bhɛɛ‑ ’e ’yila‑ ‑saa ’ɛ ’si.» ’Bhɛ yrɛ do ’kpɔ ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ‑ya ‑wlɛnle’. 35’Bhɛla‑ ‑yile, ’ke Lida ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ’pegee Sarɔn ‑gbaŋglo ’yi mu ’ɛ ’kpɛn ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ’bheele‑ yele‑, ’ke ‑woo ’kpale Mɛɛzan Krisi ’yi ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ’gbu ’nale‑ ’bhɛ ni.
Dɔɔkasi bweza gale ba
36Le do ‑yaa Zope ‑wa ’ɛ ta Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ba, ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Tabita; ‑o ‑yaa ’bhɛ ’tɔ ’ɛ pe ’ezin‑ Grɛki wli ’ɛ ’yi dɔɔ Dɔɔkasi; ’bhɛ ’yi ‑le dɔɔ: «Zaan». ’Bhɛ le ’ɛ ’yaa‑ ‑za ’wlan ‑bebe klɛ mɛɛ mu ni ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa bhɔ ’kɔɔfleŋzan mu ’ɛ ba. 37Piɛri ‑yaa ’waati ’la ba Lida ‑wa ’ɛ ta, ’ke ga ’yee‑ Dɔɔkasi ’kunle, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gale‑. ‑O yanle ‑a gbaa ’ɛ ’fɛlele, ’ke ‑o sɔ ’kpale ’bhɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ ’bhɛ ’kpaalɛ‑ ’saŋgaso ’kpee ’ɛ do ꞊la. 38Zope ’pegee Lida ‑wa mu ’ɛ ’pleŋgole ’la ’yaa‑ ’eke‑ ma ’egbɔɔnle bhe, Zesu ’yi mu ’la ’yaa‑ Zope ‑wa ’ɛ ta, ’mu ’a ’male‑ ’kaa Piɛri ꞊nwa Lida ‑wa ’ɛ ta, ’ke ’mu mɛɛ plɛ winbɔle ‑a ta dɔɔ ’mu ‑sromabɔ ‑a ni, ’bhɛɛ‑ ‑e nu blaale‑ ’saanibhe ‑o ta. 39’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’woo‑ mɛɛ plɛ ’ɛ gele Piɛri ’siilɛ‑ ’bhɛ yrɛ do ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ’yee‑ Piɛri ’e ’wlɛnle‑ ’kee‑ nule‑ ‑o zi. ‑O bhɔle Zope, ’ke ‑o gele Piɛri ’le Dɔɔkasi gbaa ’ɛ ꞊yaa ’saŋgaso ’kpee ’la ꞊la ’bhɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛɛ‑, ’ke glaanle mu ’ɛ ’kpɛn ‑o mabɛɛnle ’yee‑ Piɛri ‑din ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o wisile. ’Yee‑ Dɔɔkasi dunɛ‑ mu ’pegee dunɛ‑ tralapɛ mu ’la ’srala‑ ‑o ni ‑e ‑yaa ‑a ‑yrɛ ma ’waati ’la ba, ’ke ‑o ’mu ’kpɛn zrɔnle‑ Piɛri ni. 40’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Piɛri mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’pwɛle ’pɛɛlii‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya ’kpɔ zɛnle‑ ’trɛ ma, ’ke ‑ya ’seriwole ‑Waanbhaa’ ni. ’Bhɛ blaan, ’ke ‑ya ‑lɛklale gbaa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ: «Tabita, ’e ’wlɛn‑!» ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Tabita ’e ’yrɛ ’liiploole, ’kee‑ Piɛri ’yele, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ yaale’. 41‑Ayile, ’ke Piɛri ’a ’kunle ‑a gbɛ ma ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya ‑lawlɛnle. ’Bhɛ blaan, ’ke Piɛri Zesu ’yi mu ’ɛ ’pegee glaanle mu ’ɛ ’siile, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ Dɔɔkasi ’yrɛ male ’ɛ zrɔnle‑ ‑o ’kpɛn ni. 42Zope ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ’kpɛn ’yee‑ Dɔɔkasi bweza ’ɛ gale ba ’ɛ ’bhɛ ꞊maa; ’bhɛɛ‑ mɛɛ ‑bebe ’e ꞊kpaa Mɛɛzan Zesu ’yi. 43’Bhɛ blaan, ’ke Piɛri bole‑ Zope ’waati sa. ‑E ꞊bwa ‑zeri mi do ba, ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Simɔ.
10ZESU ’WINBƆWO MU ’Ɛ ‑WOO ‑YAA’ ‑JAN ’NRALE‑ ’Ɛ ’WO ZII’ ZUUFU KLE MU ’Ɛ BA
Piɛri ‑ja Kɔɔnɛɛ ba
1Mɛɛ do ‑yaa Sezare, ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Kɔɔnɛɛ. ‑E ‑yaa ’ke Romɛ mu a ‑srwase’ ‑kuŋlii do ’le ‑srwase’ ’lɛdo‑ ta, ‑o ‑yaa ’bhɛ ‑srwase’ ’lɛdo‑ ’ɛ sii: «Itali ‑srwase’ ’lɛdo‑». 2‑E ‑yaa gblaan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ‑Waanbhaa’ gba ’yee‑ ’pegee ‑yaa’ ’fa ꞊la mu ’ɛ ’kpɛn. ’Bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa bhɔ ’ebebele Zuufu mu ’ɛ ‑waa’ ’kɔɔfleŋzan mu ’ɛ ba ‑a ’kɔɔpɛ‑ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ’seriwo ‑Waanbhaa’ ni ’waati ’ɛ ’kpɛn ba. 3Yi do ’le, ’ke ‑yrekpaa’ ‑naa gban ’kanle ’lɛrɛ bhɛ yaga, ’bhɛ bhla ’ɛ ba, ’ke ‑yrɛ zi yele do ’klale ‑a ‑yrɛ ba. ’Bhɛ ‑yrɛ zi yele ’ɛ ’yi, ‑a ‑yrɛkpaa kpataakpa ‑Waanbhaa’ a ‑mlɛkɛ’ do ma, ’ke ’bhɛ ’wlale ‑a ta, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’a ’siila‑ dɔɔ: «Kɔɔnɛɛ!» 4‑Ya ‑yrɛkpale ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ta siiŋ ‑gblaan ’ɛ ’kɔɔ, ’kee‑ ’bhɛ ’lrɔkpale dɔɔ: «‑Mɛle ‑kla ɛɛ Mɛɛzan?» ‑Mlɛkɛ’ ’ɛ pe ‑a ni dɔɔ: «‑Waanbhaa’ ’yaa‑ ’seri mu ’ɛ ’lɛkwan‑, ’bhɛ ’pegee ’e ‑za ’wlan mu ’la klɛ ’kɔɔfleŋzan mu ’ɛ ni ‑e ’mu ’kpɛn ꞊ya, ’bhɛɛ‑ ’e ‑za ‑dwa ‑a ’kpee ’yaa‑ ‑za ’wlan mu ’ɛ ma. 5‑Ayile, mɛɛ mu winbɔ ‑zɔn Zope ‑wa ’ɛ ta, dɔɔ ‑o ge Piɛri ’la ‑wa sii Simɔ ’bhɛ ’sii. 6‑A zɛnle ‑o ‑zeri mi ’la ‑wa sii Simɔ ’bhɛɛ‑ ba; ’bhɛ a ’fɛ ’ɛ ’bhɛ ‑o wɛyi‑ ’ɛ ’lɛ ma.» 7‑Mlɛkɛ’ ’ɛ ’yanle‑ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele ’a ni, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ gele blaan, ’ke ’yee‑ Kɔɔnɛɛ ‑yaa’ ’fɛ ’ɛ ꞊la yewonɛ plɛ ’siile, ’bhɛ ’pegee ‑a ’gbu gooba ‑srwase’ mi ’la ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛgblaanya ‑yaa ’bhɛ ’yi bhe. 8’Bhɛɛ‑ ‑e ‑za ’la ꞊ya, ‑e ’bhɛ ’kpɛn ’yigɔɔnna ‑o ni, ’bhɛɛ‑ ‑yoo winbwa‑ Piɛri ba Zope ‑wa ’ɛ ta, ’ke ‑o gele‑.
‑Waanbhaa’ pɛ do ‑zrɔnna Piɛri ni ‑yrɛ zi yele do ’yi
9’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’ɛ ’le, ’yee‑ Kɔɔnɛɛ a ’winbɔwo mu ’ɛ ’yaa‑ gelawo zii’ ‑waa’ ’taa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o ꞊bhwa Zope ‑wa ’ɛ ‑din ’waati ’la ba, ‑yrekpaa’ bhɔ bhla ’e ‑din, ’bhɛ ’waati do ’kpɔ ’ɛ ba, Piɛri ‑saan ’fɛ ’ɛ ’wiiŋ‑, ‑a ’seriwo ‑zayi’. 10’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, gbɔn ‑yaa ’yee‑ Piɛri dɛ ’zi, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑a ‑lɛwɛɛ’ kpo klɛ ’zi ’waati ’la ba, ’ke ‑Waanbhaa’ pɛ do zrɔnle‑ ‑a ni ‑yrɛ zi yele do ’yi. 11’Bhɛɛ‑ ‑e laflɛ’ ’ɛ ’liigole ’pegee pɛ do ꞊ya, ’bhɛ pɛ ’ɛ ’yaa‑ ’bhii‑ sɔgbɛ ‑gbɛnɛ do gbɛɛn‑: ’bhɛ sɔgbɛ ’ɛ ’yrele‑ ‑yaa ’bhɛ zeŋ yiziɛ ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ da ’zi laanima ’ke ’bhɛ nu zinalɛ ’trɛ ma. 12Wi ’ɛ ’kpɛn ‑glɔɔn ‑yaa ’bhɛ sɔgbɛ ’ɛ ’yi: ’trɛ ta wi mu ’la ’kpɛn ’taawo‑ ’mu gaan yiziɛ ta, ’bhɛ ’pegee ’trɛ ta wi mu ’la ’kpɛn glaan ’mu vi ta, ’bhɛɛ‑ ’si maannɛ‑ mu. 13’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke mɛɛ ‑weli’ do ’a ’pele Piɛri ni dɔɔ: «’E ’wlɛn‑ ’bhɛɛ‑ wi mu ’la bhe ‑o dɛ, ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ bhle!» 14’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Piɛri ’a ’pele dɔɔ: «’Yooye‑! Mɛɛzan, ’o mɔɔ Zuufu mu a ’seri ’toŋ ’ɛ ta, wi ‑glɔɔn mu ’lɛɛ‑ ’mu ’triŋ ‑o; ‑ayile ’naa ‑o ’kedo‑ ’kpɔ ’bhlelɛ‑ ‑lido’.» 15’Bhɛ ’yi bhe ’ezin‑, mɛɛ ‑weli’ ’ɛ ‑ya pe gbɛ plɛ mi ꞊woa Piɛri ni dɔɔ: «’Ke ‑Waanbhaa’ ’a ꞊pia pɛ ’la ma ’kaa ’bhɛ ‑o ’weŋ, ’bhi ’laa ’bhɛ ’yelɛ‑ ’bhii‑ pɛ ’triŋle‑.» 16‑E ’yee‑ mɛɛ ‑weli’ ’ɛ ꞊maa ‑glɔɔn yaga, ’bhɛɛ‑ ’yee‑ sɔgbɛ ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑ja laflɛ’ ’yi ‑a ‑zanta’.
Kɔɔnɛɛ a winbɔwo mu ’ɛ ’wla bhla zi Piɛri ba
17Piɛri zrubatɛdɔle ‑yaa, ’bhɛ ’pegee ‑e ‑yaa ‑a ’kpeelɛdan ’zi ‑e ‑yrɛ zi yele ’la ꞊ya ’bhɛ ’yi ’ɛ ma ’waati ’la ba, ’ke Kɔɔnɛɛ mɛɛ ’la zan mu winbwa‑ ‑a ta, ’mu wlale‑ Zope ‑wa ’ɛ ta. ’Bhɛ mu ‑zeri mi Simɔ a ’fɛ ’ɛ malrɔkpaa, ’ke ‑o gele‑ dulalɛ ’bhɛ ’fɛ ’ɛ ’lɛ ma. 18’Ke ‑o mɛɛ mu ‑lrɔkpale dɔɔ: «‑O Simɔ ’la sii Piɛri ‑a zɛnle ‑o ’fɛ ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ꞊la ‑gɛ ɛɛ?» 19’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, ’ke ’yee‑ Piɛri ‑o ‑a ’kpeelɛdan ’zi ‑li ‑e pɛ ’la ꞊ya ’bhɛ ’yi ‑o ’kɛla ’le ’bhɛ ma. ’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ‑ya pele‑ ‑a ni dɔɔ: «’E ’yrɛkpa laale doo, mɛɛ yaga ‑o ’e ziglin‑ ’zi. 20’E ’wlɛn‑, zina‑ ’trɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’bhi ’pegee ’woo‑ mɛɛ mu ’ɛ ’ka ge ’eke‑ zi ’saanibhe; ’yaa ’e ‑gbɛdɔlɛ gele ma ‑o zi. ‑Amasrɔyi ’mi ‑le ‑o winbwa‑ ’e ta.» 21’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Piɛri zinale, ’kee‑ gele‑ ’woo‑ mɛɛ mu ’ɛ ta; ’bhɛɛ‑ ‑e pe ‑o ni dɔɔ: «’Ka ‑o mɛɛ ’la zan ‑glin ’zi ’mi ‑le ’kɛle‑, ’bhɛɛ‑ ’ka ꞊nwa win ’ɛ ‑dela ma ‑gɛ ɛɛ?» 22‑Ayile, ’ke ‑wa zikpale Piɛri ni dɔɔ: «‑Srwase’ mu ‑kuŋlii ’la ‑wa sii Kɔɔnɛɛ ’bhɛ ‑le ’o ’winbwa꞊ ’e ta. Mɛɛ wlan ‑le ’kɛle‑, ’bhɛɛ‑ ‑e gblaan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ, ’bhɛɛ‑ Zuufu mu ’ɛ ’kpɛn ’a ’tɔ wlan pe. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑Waanbhaa’ a ‑mlɛkɛ’ do ’a ꞊pia ‑a ni dɔɔ ‑yoo ’e ’sii ‑a ba ’fɛ ’lɛ ma, ’kooko‑ ‑e sɔ ’e ’wojan‑ mu ’ɛ ’ke ’male.» 23’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Piɛri ‑o wlale‑ ’fɛ ’ɛ ꞊la; ’ke ‑yoo ’cieya‑ klɛle‑ ’bhɛ ‑bi do ’kpɔ ’ɛ zi. ’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’le, ’ke Piɛri ’pegee ’woo‑ mɛɛ mu ’ɛ ‑o dɔle‑ Sezare ’taa ’ɛ ta. ’Duŋ‑ ‑a nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’la ’yaa‑ Zope ’mu ’ke mu ‑ja ‑o zi ’bhɛ ’taa ’ɛ ta.
Piɛri ‑wlaa Kɔɔnɛɛ ba ‑lɛ ma
24Piɛri ’pegee ‑a zi mu ’ɛ ꞊wlaa Sezare ‑wa ’ɛ ta ‑yrekpaa’ plɛ mi ’ɛ ma. Kɔɔnɛɛ ’pegee ‑a ‑bhoo mu ’ɛ, ’bhɛɛ‑ ‑a bhɛgwlɛn mu ’ɛ, ‑o ’kpɛn ’yaa‑ Piɛri ’magbɛn‑ ’zi ’yee‑ Kɔɔnɛɛ ’gbu ba ‑lɛ ma. 25Piɛri ’yaa‑ zan wlalɛ bhla ’la ba Kɔɔnɛɛ a ’fɛ ’ɛ ꞊la, ’ke ’yee‑ Kɔɔnɛɛ ’gbu Piɛri ’pubɔle, ’kee‑ baale’ ‑a ’kpɔ ta ’bhɛ gaan ‑la. 26’Duŋ‑ Piɛri ’a ’lawlɛnna, ’ke ’bhɛ ’a ’pele ‑a ni dɔɔ: «’Yooye‑, ’e ’wlɛn‑! ’Yaa‑ ’ŋ ’kunlɛ‑ ’bhii‑ ‑Waanbhaa’, ’mi ‑o ’ke bhaaplɛŋ drɔŋ ‑la ‑le ’bhii‑ ’bhi gbɛɛn‑.» 27’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’yee‑ Kɔɔnɛɛ ’pegee Piɛri ‑ja wlalɛ ’fɛ ’ɛ ꞊la ‑balo klɛlele; ‑e ꞊bhwa mɛɛ ‑bebe ta ’bhɛ ꞊nɔɔ ye. 28Piɛri pe ‑o ni dɔɔ: «’Ka ’gbu ’a ’yaango‑ dɔɔ Zuufu mu a ’seri ’ɛ ta, Zuufu mi ‑kpɔsɔɔ do ’pegee Zuufu kle do ‑o dɔ laa ‑o ’eke‑ ta ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ’yi, ’bhɛɛ‑ Zuufu mi laa sɔ wlale‑ Zuufu kle do ba ’fa ꞊la. ’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ‑zrɔnna ’mi ni dɔɔ ’naa bhaaplɛŋ ’kedo‑ ’kpɔ ’kunlɛ‑ ’bhii‑ bhaaplɛŋ ’triŋle‑ ’le, ’ke ’mi ’ŋ ’pleŋgo‑ ‑a ma. 29’Bhɛla‑ ‑zayile, ’ka ’ŋ ’siilawoa ’naa ’ŋ ‑gbɛdɔlɛ nule ma ’ka ba, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ꞊nwa blaale‑. ’Duŋ‑ ’ka ’ŋ ’siila‑ win ’la ma, ‑ka ’bhɛ pe ’ŋ ni.» 30’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Kɔɔnɛɛ ’a ’pele ’a ni dɔɔ: «’Bhɛ ‑yrekpaa’ yiziɛ ‑le ‑gɛ ‑zɔn, ’ŋ ’yaa‑ yromazi ’seri ’ɛ klɛ ’zi ’waati ’la ba ’bhii‑ ’waati ’lɛɛ‑ ba. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ’waati do ’kpɔ ’ɛ ba, ’ŋ bhe ’mi ’ŋ ’yrɛkpa, ’ke mɛɛ do ’pwɛle ’ŋ ’lɛɛ: ‑a ta dunɛ‑ ’ɛ ’yaa‑ ’epu ‑yrayrale. ’Bhɛɛ‑ ‑ya ꞊pia ’ŋ ni dɔɔ: 31‹Kɔɔnɛɛ, ‑Waanbhaa’ ’yaa‑ ’seri mu ’ɛ ’lɛkwan‑ ’bhɛɛ‑ ’e ‑za ’wlan mu ’la klɛ ’kɔɔfleŋzan mu ’ɛ ni, ’e ‑za ‑dwa ‑a ’kpee ’bhɛ ‑za ’wlan mu ’ɛ ma. 32Mɛɛ mu winbɔ blaale‑ Zope, ‑o Simɔ ’la sii Piɛri ’bhɛ ’sii zayi’. ‑A zɛnle ‑o ‑zeri mi Simɔ ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ a ’fɛ ’ɛ ‑yoo wɛyi‑ ’ɛ ’lɛ ma.› 33’Bhɛla‑ ‑zayile, ’ŋ mɛɛ mu winbwa‑ ’e ’siiyrɛ‑ nɔɔ‑ blaale‑. ’Ŋ ’cie‑, ’e nule ma! ’O ’kpɛn ‑o ‑zɔn ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ ‑gɛ; Mɛɛzan ‑jan ’la ꞊kpaa ’e ’lii ’kaa ’e ’bhɛ ’wo ’o ni, ’o ꞊nwa ’o ’trɔnkpalɛ ’bhɛɛ‑ ’kpɛn ꞊la.»
Piɛri ‑o Zesu ‑a ‑janwo’ zii’ Kɔɔnɛɛ ba ‑lɛ ma
34’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Piɛri ‑jan ’ɛ ’wole‑ ’sanle dɔɔ: «’Mi ’gbu ’a ’yaango‑ wlan ’ɛ ni ‑zɔn ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ laa bhaaplɛŋ mu bago. 35Drɔɔn’, ’si ’tɔle‑ ’si, ’bhɛ ’pegee mɛɛ ’tɔle‑ mɛɛ, ’ke ’bhɛ gblaan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ; ’ke ’bhɛ zan ’ɛ ’lɛdɔɔle ‑o ‑a ‑yrɛ ’yi, ’bhɛ zan ‑la ‑za sɔ ‑a ni. 36‑E ‑jan ’nrale‑ ’la ꞊woa Izraɛli mu ’ɛ ni ’bhɛ ‑le Zesu Krisi yilabla ’la ꞊kpaa ‑Waanbhaa’ ’pegee bhaaplɛŋ mu pleŋ‑ ’bhɛ ’le. ’Bhɛ Zesu ’ɛ ’bhɛ ‑le bhaaplɛŋ mu ’kpɛn Zan ’le. 37‑Za mu ’la ꞊kla ‑gɛ Zude ’klɛɛn ’ɛ ’kpɛn ’yi, ’kee‑ san Galile ’klɛɛn ’ɛ ma, ’ka mu ’gbu ’bhɛ ‑za mu ’ɛ dɔ. ’Bhɛ ‑za mu ’ɛ ꞊kla Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan ’yaa‑ mɛɛ mu ’ɛ ’sii zii’ ‑o wiiŋfɛ zayi’ ‑yi ’ɛ ba ’waati ’la ba, ’bhɛɛ‑ ’waati ’ɛ blaan. 38‑Waanbhaa’ Nazarɛti mi Zesu makwan‑ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑e Lii ’Weŋ ’ɛ ‑zinaa’ ‑a ta, ’bhɛ ’pegee ‑e ‑glɔɔya’ ‑naa ‑a ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’ka ’gbu ’bhɛ dɔ. ’Yee‑ Zesu ’yaa‑ ge yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ ’kee‑ ge ‑za ’wlan mu klɛlele mɛɛ mu ni, ’bhɛ ’pegee mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ’yaa‑ ‑Setran’ a luya ’yi, ‑e ‑yaa ’mu ’kpɛn bhee, ’ke ‑yoo go ’bhɛ luya ’ɛ ’yi; ‑amasrɔyi ‑Waanbhaa’ ‑yaa ‑a zi. 39Zesu ‑za mu ’la ’kpɛn ꞊kla Zuufu mu ’ɛ ‑waa’ ’klɛɛn ’kpɛn ’yi, ’bhɛ ’pegee Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ’kpee, ’o mɔɔ ’gbu ‑o ’ke ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’srɛ ’le. ‑Wa ꞊dia, ’ke ‑wa gbaan ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta. 40’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ‑bwela gale ba ‑a gale blaan ‑yrekpaa’ yaga mi ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑ya ꞊kla ’ke ‑ya ’gbu ’yrɛ male ’ɛ zrɔn mɛɛ mu ni. 41‑Waanbhaa’ ’laa ’tolɛ‑ ’ke Zuufu mu ’ɛ ’kpɛn ’a ye, ’ke yaa ’e go ‑yoo ’o mɔɔ ’la makwan‑ ’elwale gban ‑sɔ ’bhii‑ ‑a ’srɛ mu ’mu ba. ’O pɛbhla‑ ’eke‑ zi ’kɛle‑, ’bhɛ ’pegee ’o ‑yi ꞊mia ’eke‑ zi ’kɛle‑ ‑a bwele blaan gale ba. 42’Yee‑ Zesu ‑le ’a ꞊pia ’o mɔɔ ’gbu ni dɔɔ ’o ‑yaa’ ‑jan ’ɛ ’wo mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ni; ’bhɛɛ‑ ‑ya ꞊pia ’o ni dɔɔ ’wa ’pe mɛɛ mu ’ɛ ni ’kaa ‑Waanbhaa’ ’yela‑ ꞊kla mɛɛ ‑yrɛ male mu ’pegee mɛɛ ’la zan mu ‑gaa gban ’mu ’kitikan mi ’le. 43‑Waanbhaa’ ‑lɛla janwo mu ’ɛ ’kpɛn ’yela‑ a ‑janwoa dɔɔ ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ‑a ‑yi ‑e ’bhɛ zan a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ‑sroma yan ‑a ’tɔ ‑glɔɔya’ ’ɛ ’srɔyi.»
Lii ’Weŋ ’ɛ ’nayrɛ‑ Zuufu kle mu ’ɛ ni
44Piɛri ‑yaa ‑janwo’ zii’ bhla ’la ba, ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ zinale mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ’yaa‑ ’mu ’trɔnkpa zii’ ‑a ni ’mu ta. 45’Bhɛ klɛle ’tɛ, Zesu ’yi mu ’la ’yaa‑ ’ke Zuufu mu ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu ‑daa Piɛri zi Zope, ’mu ’kpeelɛnia ’egbɛnɛle. ‑Amasrɔyi ‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’la ꞊naa, ‑ya ‑zinaa’ ’ezin‑ Zuufu kle mu ’ɛ ta. 46‑Amasrɔyi, ’woo‑ Zuufu Zesu ’yi mu ’ɛ ’yaa‑ ’mu ’ye zii’ ’ke ’mu wli ‑bhɛɛke’ mu ’pe, ’bhɛ ’pegee ’ke ’mu ‑Waanbhaa’ a ‑gbɛnɛya ’ɛ ’tɔbhɔ. 47’Bhɛla‑ ‑yile, ’ke Piɛri ’a ’pele dɔɔ: «Mɛɛ ’la zan mu Lii ’Weŋ ’ɛ ’srɔɔwoa‑ ’bhii‑ ‑kɔɔ’ mu gbɛɛn‑, ’o sɔ ’o ‑baŋgole ’bhɛ zan mu ’ɛ wiiŋfɛle ma ‑yi ba ɛɛ?» 48’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ ‑o ’woo‑ Zuufu kle mu ’ɛ ’wiiŋfɛ‑ ‑yi ba Zesu Krisi ’tɔ ’ɛ ’yi. ’Bhɛ blaan, ’ke ‑o ‑sromabɔle Piɛri ni dɔɔ ’bhɛ bo ‑o ‑din ‑yrekpaa’ sa ‑la.
11Piɛri ‑o ‑a dayrɛ pe ’zi Zeruzalɛmu Zesu ’yi mu ’ɛ ni
1Zesu a *winbɔwo mu ’ɛ ’pegee Zesu ’yi mu ’la ’yaa‑ Zude ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’mu ’a ꞊maa dɔɔ Zuufu kle ’ke mu ‑dwa ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ꞊la ’ezin‑. 2Piɛri ’nule‑ Zeruzalɛmu, ’ke Zesu ’yi Zuufu ‑kpɔsɔɔ mu ’ɛ ’lale ’a ta, 3’Bhɛɛ‑ ’mu pe ‑a ni dɔɔ: «‑Mɛla ma ’e ‑ja Zuufu kle mu ba, ’bhɛɛ‑ ’ka ’pegee ’mu pɛbhla‑ ’eke‑ ta ɛɛ?» 4’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Piɛri dɔle‑ ’yee‑ ‑za ’ɛ ’kpɛn ’yigɔɔnle zi ‑o ni do do.
5‑E pe dɔɔ: «’Ŋ ’yaa‑ Zope ‑wa ’ɛ ta ’waati ’la ba, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ’yaa‑ ’ŋ ’seriwo zii’, ’ke ’ŋ ‑za do yele‑ ‑yrɛ zi yele ’yi. ’Bhɛɛ‑ ’ŋ ’yrɛkpaa‑ pɛ do zinale ma, ’bhɛ ’yaa‑ ’bhii‑ sɔgbɛ ‑gbɛnɛ do: ‑a ‑yrele’ ‑yaa ‑a zeŋ yiziɛ ’ɛ ta. ‑E ‑yaa da ’zi laanima ’bhɛɛ‑ ’kee‑ nu ’ŋ ba ‑yrɛ ta. 6’Mi ’ŋ ’yrɛkpaa‑ ‑a ta siiŋ, ’ke ’an ’yiglin‑; ‑ayile ’ke ’ŋ wi ’ɛ ’kpɛn ‑glɔɔn ’yele ‑a ‑yi: wi mu ’la ’taawo‑ ’mu gaan yiziɛ ta oo, srɔpɛ mu oo, wi mu ’la glaan ’mu vi ta oo, ’bhɛ ’pegee ’si maannɛ‑ mu. 7’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ’ŋ mɛɛ ‑weli’ do male‑ dɔɔ: ‹Piɛri ’e ’wlɛn‑, wi mu ’la bhe ‑o dɛ, ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ bhle!› 8’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’an ’lɛkwan‑ dɔɔ: ‹’Yooye‑ Mɛɛzan, Zuufu mu wi ’oo wi ’la ye ’bhii‑ ’o ’sɔɔn ’le ’waa‑ ’toŋ mu ’ɛ ta, ’naa ’bhɛ wi ’ɛ do ’kpɔ ’bhlelɛ‑ ‑lido’›. 9’Ezin‑ ’ŋ ’yee‑ mɛɛ ‑weli’ ’ɛ ꞊maa ‑a ‑we gbɛ plɛ mi ’ɛ ’yi ’kee‑ da laflɛ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e pe ’ŋ ni dɔɔ: ‹’Ke ‑Waanbhaa’ ’a ꞊pia pɛ ’la ma dɔɔ pɛ ’weŋ, ’bhi ’laa ’pelɛ‑ ’bhɛ ma dɔɔ ’bhɛ ’triŋ‑ ‑o›. 10’Bhɛ ꞊kla ‑glɔɔn yaga ’ke ’ŋ ’yee‑ mɛɛ ‑weli’ ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑a yaga mi ’ɛ blaan, ’bhɛɛ‑ ’yee‑ sɔgbɛ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’pegee ‑a ‑yi pɛ mu ’ɛ ’kpɛn ‑ja laflɛ’ ’yi. 11’Bhɛ ’waati do ’kpɔ ’ɛ ba, ’ŋ ’yaa‑ ’fɛ ’la ’bhɛ ꞊la, ’ke mɛɛ yaga nule‑ dulalɛ ’bhɛ ’lɛ ma; ‑woo winbwa‑ ’mi ba, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa da Sezare ‑wa ’ɛ ta. 12’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ‑ya pele‑ ’ŋ ni dɔɔ ’ŋ ge ‑o zi blaale‑. ‑Ayile ’ke ’mi ’pegee ’woo‑ mɛɛ mu ’ɛ ’o gele‑ ’eke‑ zi Sezare ‑wa ’ɛ ta. ‑Kɔɔ’ nɛɛnɛ‑ ’srwado‑ ’la ’wole‑ ‑gɛ, ’o ’pegee ’mu ‑le ‑ja ’eke‑ zi ‑a nɔɔ‑; ’bhɛɛ‑ ’o ‑ja wlalɛ Kɔɔnɛɛ ba ’fa ꞊la. 13’Yee‑ Kɔɔnɛɛ ’gbu ‑mlɛkɛ’ do ‑ya gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ‑yaa’ ’fɛ ’ɛ ꞊la, ‑e ’bhɛ ’yigɔɔnna ’o ni. ’Bhɛɛ‑ ‑e pe dɔɔ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ’bhɛ ’a ꞊pia ‑a ni dɔɔ: ‹Mɛɛ mu winbɔ Zope, ‑o Simɔ ’la sii Piɛri ’bhɛ ’sii zayi’. 14‑E nu ‑jan mu ’la ’wolɛ‑ ’e ni, ’bhi ’pegee ’e ba ’fa ꞊la mu ’ɛ ’ka nu golɛ ‑za ’yi ’bhɛɛ‑ ‑jan mu ’ɛ ma.› 15’Ŋ ‑janwole ’sanle ‑o ni ‑gun, ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ zinale ‑o ta ’bhii‑ ‑a ‑lwa ‑zinaa’ ‑kɔɔ’ mu ta gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ‑a zisan’ bhla ’ɛ zi. 16’Bhɛ klɛle ’tɛ, Mɛɛzan ‑jan ’la ꞊woa ’elwale ‑sɔ ’ke ’bhɛ dɔle‑ ’ŋ ’kpee, ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’bhɛ ‑le dɔɔ: ‹Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan mɛɛ mu ’wiiŋfia꞊ ‑yi ba, ’duŋ‑ ‑Waanbhaa’ nu ’ka mu ’palɛ‑ ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’le›. 17’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑kɔɔ’ ‑kɔɔ’ ’kpalawoa Mɛɛzan Zesu Krisi ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑kɔɔ’ mu ‑gbaa pɛ ’la ba; ‑yoo ‑gbaa ’bhɛɛ‑ pɛ yɛkɛ‑ do ’kpɔ ’ɛ ba ’ezin‑. ’Bhɛ bhla ’ɛ ba, ’mi ‑o ’ke ‑mɛla ‑le ’bhɛɛ‑ ’mi ’ŋ ‑baŋgo’ ‑Waanbhaa’ zru maza klɛle ’yi ɛɛ?» 18‑O yanle Piɛri ’wojan‑ mu ’ɛ ’malele, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o tagale bole‑; drɔɔn’ ‑o ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔle ‑saan ’ke ‑wa pe dɔɔ: «Wlan ’ɛ ni, ‑Waanbhaa’ ‑dwa ‑a ‑la ’ke Zuufu kle mu ploo ‑waa ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑woo ’gbu na ‑Waanbhaa’ ni, ’kooko‑ ‑o sɔ bole ‑yrɛ ma ‑si ’ɛ ’srɔɔwole.»
Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’la ‑woo Antiɔsi ‑wa ’ɛ ta
19Etiɛni gale blaan, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑yrɛn ’la ’kpa zii’ Zesu ’yi mu ’ɛ ta, ’ke ‑o piilale ’eke‑ ma. ’Bhɛla‑ ‑yile, ’ke ‑o ’ke mu gele‑ Fenisi ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑o ’ke ‑ja Sipru ’klɛɛn ’la ’ke wɛyi‑ ’mliŋgole ‑o ’bhɛ zi ’bhɛ ’yi, ’bhɛ ’pegee Antiɔsi ‑wa ’ɛ ta. ’Duŋ‑ ‑o ‑yaa ‑Waanbhaa a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wo zii’ Zuufu mu ’te ‑la ni. 20’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Zesu ’yi mu ’ɛ ’kɛ mu ’la ’yaa‑ da Sipru ’pegee Sirɛni, ’mu ‑ja Antiɔsi Mɛɛzan Zesu a ‑Jan ‑Nrale’ ’ɛ ’wolɛ‑ Zuufu kle mu ’ɛ ni ’ezin‑. 21Mɛɛzan a ‑glɔɔya’ ’ɛ ’yaa‑ ‑o ta, ’bhɛla‑ ‑yile mɛɛ ‑bebe ‑o ꞊kpaa Zesu ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑woo zru ‑niinaa’ Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ba. 22’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zeruzalɛmu Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male, ’ke ‑o Banabasi winbɔle Antiɔsi. 23Banabasi ’bhɔle‑ Antiɔsi, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ꞊nɔɔ Zesu ’yi mu ’ɛ ’dumawoa gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛ ’a zrukpalaa. ’Bhɛɛ‑ ‑e zruwlaa‑ ‑o ’kpee dɔɔ ‑o ’kpɛn zru bo do Mɛɛzan ni, ’bhɛɛ‑ ‑o blɔɔle bo ’bhɛ ma ’eglɔɔle. 24’Yee‑ Banabasi ’gbu ’yaa‑ ’ke mɛɛ wlan do ’le, ’bhɛ ’pegee ‑a ’pale‑ ‑yaa ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ’le; ’bhɛɛ‑ ‑a ’kpale‑ ‑yaa Mɛɛzan ’yi ’egbɛnɛle. Mɛɛ ‑bebe ’mu ’gbu ꞊naa Mɛɛzan ni.
25Banabasi ‑ja Sɔlu ziglinlɛ Taasi ‑wa ’ɛ ta. 26‑E ’tɛnle‑ Sɔlu ma ’bhɛ ‑wa ’ɛ ta, ’kee‑ nule‑ ’bhɛ ’le Antiɔsi. ’Bhɛɛ‑ ‑o lɛɛ do ‑gaa ’bhɛ ꞊nɔɔ Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ’le. ‑O mɛɛ ‑bebe ‑daanna ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’le ’bhɛ ꞊nɔɔ. ’Yee‑ Antiɔsi ‑wa ’ɛ ’yela‑ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ꞊lwa ‑siila ‹Krisi ’yi mu›. 27’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ke mu ‑daa Zeruzalɛmu, ’bhɛɛ‑ ’mu ‑ja Antiɔsi. 28‑O ‑yaa ‑o do sii Agabusi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’e ’wlɛnle‑, ’ke ’bhɛ ’a ’pele Lii ’Weŋ a ’seŋ ’le dɔɔ: «‑Gu ‑gbɛnɛ do nu dɔlɛ ’trɛ ’ɛ ’kpɛn ta.» ’Bhɛ ‑jan ’ɛ ꞊kla ’ke wlan ’le. ’Yee‑ ‑gu ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊bhwa ’ke Klodi ‑o ’ke Romɛ mu a ‑bhleŋgbe ‑gbɛnɛ ’le ’bhɛ ’waati ’ɛ ba. 29’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’la ’yaa‑ Antiɔsi ‑wa ’ɛ ta, ’ke ‑wa ’kpale do ma ’kaa ‑o ’kpɛn do do ’seŋ sɔ ‑za yɛkɛ‑ ’la ta, ‑o nu ‑o gbɛ ’klalɛ‑ ’eke‑ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o bhɔ ‑o nɛɛnɛ‑ mu ’la ’yaa‑ Zude ’klɛɛn ’ɛ ’yi ’mu ba. 30’Bhɛɛ‑ ‑o ’bhɛ ꞊kla ’tɛ. ‑Ayile ‑woo gbɛklaa‑ ’eke‑ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o Zude ’klɛɛn ’yi Zesu ’yi mu ’ɛ glaan’ mu ‑kpaa Banabasi ’pegee Sɔlu ’kɔɔ, ’kaa ’mu ge ’bhɛ glaan’ mu ’ɛ ’lɛna ’woo‑ Zude ꞊nɔɔ Zesu ’yi mu ’ɛ waa zilɛɛ‑ mu ’ɛ ni.
12‑O Zaki ꞊dia ’bhɛɛ‑ ‑o Piɛri ꞊bwa ‑kaso ’yi
1’Bhɛ ’waati do ’kpɔ ’ɛ ba, ’ke ‑bhleŋgbe Erɔdi ‑yrɛnkpale ’sanle Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ’ke mu ta. 2‑Ya ꞊pia mɛɛ mu ’ɛ ni dɔɔ ’mu Zaan nɛɛnɛ‑ ’gwlaan‑ Zaki dɛ ’ke ‑gɔkuŋ’ ’le, ’bhɛɛ‑ ’mu ’bhɛ ꞊kla. 3’Yee‑ Erɔdi ’a ’yele ’bhii‑ ’bhɛ ꞊swa Zuufu mu ’ɛ ni, ’ke ‑ya pele‑ ’ezin‑ dɔɔ ‑o Piɛri ’kun. ’Bhɛ ꞊kla Zuufu mu a ’bluu ’wlɛn‑ kle bhle ’fɛti ’ɛ ’bhɛɛ‑ ta. 4‑O yanle Piɛri ’kunlele, ’ke ‑wa bɔle‑ ‑kaso ’yi. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑srwase’ yiziɛ dulayrɛ yiziɛ yaale’ ‑a gooba. ‑E ‑yaa zi ’bhii‑ ‑o Piɛri ’kitikan Zuufu mu ’ɛ ’kpɛn ’yrɛ ma ’ke Paki ’fɛti yi ’ɛ ꞊kaan, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑kpan balaa’ ‑a ta ‑a dɛ zayi’. 5’Bhɛ ’yi, Piɛri ꞊bwa ‑sɔ ‑kaso ’ɛ ’yi; ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ‑bhɛɛke’ mu ’la ꞊yaa Zeruzalɛmu ’mu꞊yaa ’mu ’seriwo zii’ ’mu nii‑ ’ɛ ’kpɛn ’le ‑Waanbhaa’ ni ’yee‑ Piɛri a ‑za ma ’waati ’ɛ ’kpɛn ba.
Piɛri ‑pwɛla ‑kaso ’yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑
6*Erɔdi ‑yaa nu Piɛri ’kitikanlɛ yi ’la ’le, ’bhɛ ‑bi ’ɛ zi ’yee‑ Piɛri ’gbu ’yaa‑ yidɛ ’zi ‑srwase’ mi plɛ pleŋ‑. ‑A ‑yrele’ ‑yaa ’ke piibhɛ kpɛlɛ‑ mu ’le ‑srwase’ mi plɛ ’ɛ pleŋ‑, ’bhɛɛ‑ ‑a gooba ‑srwase’ plɛ dulale ‑yaa ‑kaso ’fɛ ’ɛ ’lii. 7’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Mɛɛzan a ‑mlɛkɛ’ do ’pwɛle ‑a ‑yi blaale‑ ’yee‑ Piɛri ba ‑yaa’ ‑kaso ’fɛkpeenɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛ ’pegee ’ke ’tɛbhile do wlale‑ ’bhɛ ‑kaso ’fɛkpeenɛ ’ɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ‑ya gbɛ yanle ’yee‑ Piɛri ’siɛn na, ’kee‑ bwele‑. ’Bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’a ’pele ’a ni dɔɔ: «’E ’wlɛn‑ blaale‑!» ’Bhɛ klɛle ’tɛ, piibhɛ kpɛlɛ‑ mu ’la ꞊yaa ’yee‑ Piɛri gbɛ ma ’mu ’kpɛn takaan‑, ’bhɛɛ‑ ’mu ‑balaa’. 8‑Ayile ’ke ‑mlɛkɛ’ ‑ya pele‑ ‑a ni dɔɔ: «’Yaa‑ ’sɛntru ’ɛ dɔ ’e ’saanla, ’bhɛɛ‑ ’yaa‑ ‑sawla mu ’ɛ ’wla ’e gaan ma.» Piɛri ’yanle‑ ’bhɛ mu klɛlele, ’ke ‑mlɛkɛ’ ‑ya pele‑ ‑a ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Yaa‑ dunɛ‑ tralapɛ ’ɛ ꞊kla ’e ta, ’bhɛɛ‑ nu dɔ ’ŋ zi.» 9’Bhɛ klɛle ’tɛ, Piɛri ’pwɛle ‑yaa’ ‑kaso ’fɛkpeenɛ ’ɛ ꞊la, ’kee‑ dɔle‑ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ zi. ‑E ꞊kla bi ‑a ni ’bhii‑ ‑mlɛkɛ’ ’yaa‑ ‑za ’la klɛ ’zi ’bhɛ ’yaa‑ ’bhɛ klɛ ’zi ‑yrɛ zi yele ‑la ‑yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’laa ‑yaa ’bhɛ klɛ ’zi kpataakpa. 10‑O ‑kaan ‑a gooba ‑srwase’ ’lɛ ꞊lwa mi ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑kaan ‑a ‑lɛ plɛ mi ’ɛ ta; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’tɛnle ‑kaso ’fɛ ’ɛ ’lii piibhɛ ’koŋ ’la ’lɛklale ‑yaa ‑wa ’ɛ ba ‑yrɛ ta ’bhɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’liigole ’bhɛ ’gbu ma ‑o ‑lɛɛ. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’pwɛle, ’ke ‑o ’taawole ’sanle ‑gbleba ’ɛ ta. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’bhɛ yrɛ do ’kpɔ ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ’nile Piɛri ’yrɛ ba.
11‑Mlɛkɛ’ ’ɛ gele blaan’, ’ke Piɛri nii‑ ’ɛ zɛnle‑ ‑a ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ: «’An ’yaango ‑zɔn kpataakpa ’bhii‑ Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ‑yaa’ ‑mlɛkɛ’ do ꞊kpaa ’mi go zayi’ Erɔdi ’kɔɔ, ’bhɛɛ‑ Zuufu mu ’ɛ ’yaa‑ zan ‑za ’yɔɔ‑ ’la ’kpɛn klɛlɛ ’mi ni, ‑e ’mi ‑gwa ’bhɛ ’yi.»
12Piɛri ’a ’yele‑ ’bhii‑ ‑e ‑pwɛla ‑kaso ’ɛ ’yi kpataakpa, ’ke ‑ya ‑lɛdɔɔle Zaan ’la ‑o ’bhɛ ’tɔkpaa‑ Maki ’bhɛ nɛɛ Mari ba ‑lɛ ma. Mɛɛ ‑bebe ’klale‑ ‑yaa ’eke‑ ba Mari a ’fɛ ’ɛ ꞊la ’ke ‑woo ’seriwo ‑Waanbhaa’ ni ’yee‑ Piɛri a ‑za ma. 13‑E bhɔle Mari ba ‑lɛ ma, ’kee‑ kɔkɔdɛle ’bhɛ a ’fɛlii ’koŋ ’ɛ ta. ’Yee‑ Mari a yewo le ‑nɛ ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Rɔdi, ’bhɛ ꞊nwa ’fɛ ’liikoŋ ’ɛ ‑din ‑a ‑liigo’ zayi’. 14’Bhɛ ’yee‑ Piɛri ’weli‑ ’ɛ madɔle, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑yilablawo gbɛ ‑yɔɔ ’ɛ ’kɔɔ, ’fɛ ’ɛ ’lii goza ꞊nia ’bhɛ ’kpee. ’Ke ’bhɛ blasanle, ’kee‑ gele‑ ‑a pelɛ ’fɛ ’ɛ ꞊la mu ’ɛ ni dɔɔ Piɛri ‑o ’pɛɛlii‑. 15’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑wa pele‑ ’bhɛ yewo le ‑nɛ ’ɛ ni dɔɔ: «‑Kwa ‑le ’e ’yi ɛɛ?» ’Duŋ‑ ’bhɛ pe ’bhɛ ’sɔwɛɛ‑ ’ɛ ma dɔɔ Piɛri ‑le ’kɛle‑ kpataakpa. ’Bhɛla‑ ‑yile ’ke ‑wa pele‑ dɔɔ: «‑A tagbin ‑mlɛkɛ’ ‑le ’kɛle‑.» 16’Duŋ‑ ’bhɛ bhla ’ɛ ba, ’ke Piɛri bole ‑o kɔkɔdɛle ’ɛ ma ’fɛ ’ɛ ’lii. ’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ‑wa ‑liigole, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa yele‑. ‑Ayile ’ke ‑o ’kpɛn ’kpeelɛnile ’kee‑ kan ‑a ‑daŋ’ ta. 17’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Piɛri ’e gbɛ ‑lawlɛnle ’kaa ‑woo taga; ’bhɛɛ‑ ‑e ‑za ’ɛ ’kpɛn ’yigɔɔnna ‑o ni. Mɛɛzan ’a ’pwɛla‑ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ‑kaso ’fɛ ’ɛ ꞊la, ‑e ’bhɛ ’yigɔɔnna ‑o ni. ’Bhɛɛ‑ ‑e pe ‑o ni dɔɔ: «‑Ka ge ’ŋ ’pwɛza‑ ’ɛ ‑kaso ’ɛ ’yi, ’bhɛ ’wo Zaki ’pegee ‑kɔɔ’ nɛɛnɛ‑ ‑vin mu ’ɛ ni.» ’Bhɛ blaan, ’kee‑ gele‑ yrɛ ‑bhɛɛke’ do nɔɔ‑. 18Tooklinle, ’ke ‑srwase’ mu ’ɛ ‑o zrubatɛdɔle Piɛri ba zayi’. ‑Amasrɔyi ‑e ‑ja yrɛ ’la ꞊nɔɔ, waa ‑yaa ’bhɛ dɔ. 19’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke Erɔdi mɛɛ mu winbɔle Piɛri ziglin‑ yrɛ nɔɔ‑. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, waa ‑a yelɛ. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑ya gooba ‑srwase’ mu ’ɛ ’siile ’kee‑ ’mu ’lrɔkpale. ’Bhɛ blaan, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ ‑woo ’kpɛn dɛ. ‑O yanle ’bhɛ klɛle ’le, ’ke ’yee‑ Erɔdi ’gbu gole‑ Zude ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’kee‑ gele‑ Sezare ‑wa ’ɛ ta; ’bhɛɛ‑ ’kee‑ bole‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ ’waati sa ba.
‑Bhleŋgbe Erɔdi ‑gaa gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑
20’Duŋ‑ Erɔdi zrupliile ‑yaa Tiri ’pegee Sidɔn mu ’ɛ ma. ‑Ayile, ‑e ‑yaa ’waati ’la ba Sezare ’ke ’bhɛ ‑wa plɛ ’ɛ ta mu ’ɛ ’mu ’a ’kpale do ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu mɛɛ mu winbɔle ‑a ta. ‑Srwase’ mi ’la ’yaa‑ ’e ’yrɛkpa ’yee‑ Erɔdi ’yi ’fɛ ’ɛ ba, ‑woo bhɛgwlɛnya ꞊kpaa ’bhɛ ma. ‑O ‑yaa ’bhɛ sii Blasitusi. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke ‑o gele‑ ‑a pelɛ ‑bhleŋgbe Erɔdi ni dɔɔ ‑o ’ploo‑ gwle ’ɛ ma. ‑Amasrɔyi ‑o bhle pɛle mu ’ɛ ’kpɛn ꞊yaa da ’yee‑ ‑bhleŋgbe Erɔdi a ’klɛɛn ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’yi. 21‑O yi ’la ’bhɛ ‑dwa ’eke‑ ye yi ’le, ’bhɛ yi ’ɛ ’bhɔle‑ ’tɛ, ’ke ’yee‑ Erɔdi ‑yaa’ ‑bhleŋgbe dunɛ‑ ’ɛ ’klale ‑a ta; ’bhɛɛ‑ ’kee‑ yaale’ ‑yaa’ ‑bhleŋgbe ’yaakpe‑ ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑janwole ‑zamaa’ ’ɛ ni. 22‑E yanle ‑janwolele ’tɛ, ’ke mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’e gbɛdɛle ‑a ni, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ dɔɔ: «Bhaaplɛŋ ‑weli’ laa ’kɛlɛɛ‑ ’le, ‑waanbhaanɛ do ‑la ‑weli’ ‑le ’kɛle‑!» 23’Duŋ‑ ’bhɛ yrɛ do ’kpɔ ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’bhɛ ’pegee ’bhɛ ’waati do ’kpɔ ’ɛ ba, ’ke Mɛɛzan a ‑mlɛkɛ’ do ga do ’kpale ’yee‑ Erɔdi ma. ‑Amasrɔyi ‑e ‑Waanbhaa’ a ’tɔbhɔleya ’ɛ ꞊kpaa ‑a ’gbu ma. ‑Wlɛnnɛ’ mu ’a ꞊bhla, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑gaa.
24’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wole ’ɛ ’yaa‑ zɛn ’zi yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ. ’Bhɛɛ‑ Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ baan’ ’yaa‑ ’kla zii’ ‑a ba. 25Banabasi ’pegee Sɔlu ’yanle‑ Zeruzalɛmu Zesu ’yi mu ’ɛ glaan’ mu ’nalele ‑o ni, ’ke ‑o niinale ‑o ‑zanta’. ‑O ge bhla ’ɛ zi, ‑o ‑yaa Zaan ’la sii Maki ’ke ‑o ’pegee ’mu gele‑ ’eke‑ zi.
13ZESU ’SRƐ MU ’Ɛ ‑JA AZI ’KLƐƐN ’Ɛ ’PEGEE GRƐKI MU A ’KLƐƐN ’Ɛ ’YI
‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’ɛ Banabasi ’pegee Sɔlu makwan꞊ ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’wo zayi’
1‑Waanbhaa’ a ‑lɛla’ janwo mu ’pegee ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ daan mu ’ke mu ‑yaa Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’la ꞊yaa Antiɔsi ‑wa ’ɛ ta ’mu ba: ‑o ‑yaa ‑a do sii Banabasi, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑a do sii Simeɔn, ‑o ’bhɛ ’tɔkpaa‑ «Mɛɛ ti». ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑a do sii Lusisi (’bhɛ ’yaa‑ da Sirɛni ‑wa ’ɛ ta), ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑a do sii Manaɛni (‑o ’bhɛ ’pegee ‑bhleŋgbe Erɔdi ’trola‑ ’eke‑ zi), ’bhɛɛ‑ Sɔlu. 2‑Yrekpaa’ do, ‑o ‑yaa Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ gba ’zi ’ke ‑o ’suŋwla, ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «‑Ka Banabasi ’pegee Sɔlu ’kpa ’edaŋma ’ŋ ni ’ŋ ‑o ‑siila ’an ye ’la ’kaama‑ ’bhɛ ’wo ‑zayi’.» 3Zesu ’yi mu ’ɛ ‑o ’bhɛ ’male, ’ke ‑woo ’seriwole ‑Waanbhaa’ ni ‑waa’ ‑za ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’suŋwlale. ’Bhɛ blaan ’ke ‑woo gbɛkpale ’yee‑ Banabasi ’pegee Sɔlu ta, ’ke ‑o ’ploole ‑o ma dɔɔ ‑o ge Waanbhaa a ye ’ɛ ’wo.
Banabasi ’pegee Sɔlu ‑ja Sipru ’klɛɛn ’ɛ ’yi
4’Bhɛ ’yi, *Lii ’Weŋ Banabasi ’pegee Sɔlu ’winbwa‑, ’bhɛla‑ ‑yile ’ke ‑o gele‑ Selesi ‑wa ’ɛ ta. ’Bhɛ blaan, ’ke ‑o gele‑ ‑batoŋ’ ’yi Sipru ’klɛɛn ’ɛ ’yi: wɛyi‑ ’mliŋgole ‑yaa ’bhɛ ’klɛɛn ’ɛ zi. 5‑O bhɔle‑ Salamini ‑wa ’ɛ ta, ’ke ‑o ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’wole‑ Zuufu mu ’ɛ daanfɛ’ mu ’ɛ ꞊la. Zaan Maki ‑yaa ‑o zi ’ke ’bhɛ bhɔ ‑o ba. 6‑O kanaa’ Sipru ’klɛɛn ’ɛ ’yi yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja ’tɛnlɛ‑ Pafɔsi ‑wa ’ɛ ma. ’Bhɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ‑o ’zina ’tan mi do yele‑: ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Baa Zesu. Zuufu ’mi do ’le ‑yaa ’ke ’bhɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ pe ’bhɛ ’gbu ma bhla ma dɔɔ ’bhɛ ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi do ’le. 7’Yee‑ ’zina ’tan mi ’ɛ ’yaa‑ Sipru ’klɛɛn ’ɛ ta ‑janmatii ’ɛ zi ’taŋii. ’Bhɛ ‑janmatii ’ɛ ’tɔ ‑le ‑yaa dɔɔ Sɛɛgusi Pɔlusi, ’bhɛɛ‑ ‑zadɔ’ mi ‑gbɛnɛ do ‑le ‑yaa ’bhɛ ’le. ’Bhɛ ‑janmatii ’ɛ Banabasi ’pegee Sɔlu ‑siila, ‑amasrɔyi ’bhɛ ’yaa‑ zi ’bhii‑ ’bhɛ ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’ke ’ma ’mu ’lii. 8‑O ‑yaa ’yee‑ ’zina ’tan mi ’ɛ sii Grɛki wli ’ɛ ’yi dɔɔ Elimasi; ’bhɛɛ‑ ‑e zaabwa‑ Banabasi ’pegee Sɔlu ’lɛ ma, ’bhɛɛ‑ yaa ‑yaa zi ’bhii‑ Sipru ‑janmatii ’ɛ ’bhɛ ’e ’kpa ‑Waanbhaa’ ’yi. 9’Bhɛ klɛle ’tɛ Sɔlu ’la, ‑o ‑yaa ‑a sii ’ezin‑ Pɔlu, ’bhɛ ’pale‑ ’la ꞊yaa ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ’le bhe, ’bhɛ ’e ‑yrɛkpale frii ’yee‑ ’zina ’tan mi ’ɛ ta ’ke ’bhɛ ’a ’pele ’a ni dɔɔ: 10«‑Setran’ mɛɛ, ’e ’pale ’la ‑yoo ’ke ‑dawli’ maza ’ɛ ‑glɔɔn ’ɛ ’kpɛn ’pegee ‑yɔɔya’ ’ɛ ’kpɛn ‑glɔɔn ’le bhe; ‑za ’wlan za laa sɔ ’e ni! ’E nu ’ploolɛ‑ Mɛɛzan a zi ‑lɛdɔɔle mu ’ɛ ’siɛle ma ’waati ’ɛ ‑dela ba ɛɛ? 11’E ’trɔnkpa ‑zɔn jan ’lɛɛ‑ ꞊la: Mɛɛzan ’a gbɛ ’ɛ ’wlɛnna‑ ’e ’kaama‑, ‑ayile ’e ’yrɛ nu ‑wilɛ’, ’bhɛɛ‑ ’yaa nu ‑yretɛbhɛ ‑bhile’ yelɛ ’waati sa.» ’Bhɛ yrɛ do ’kpɔ ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ‑gblo ’kpale ’yee‑ Elimasi ’yrɛ ta, ’bhɛɛ‑ yaa ‑yaa sɔ yrɛ ma yele‑ ‑li: ’bhɛla‑ ‑yile ‑e ꞊bwa ‑a gbɛ ’kaanle‑ ma ‑a ’gbu zi, ’kee‑ mɛɛ glin dɔɔ ’bhɛ ’kun ’a gbɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑a geyrɛ ’ɛ zrɔn ‑a ni. 12’Yee‑ ‑janmatii ’ɛ ’bhɛ ’yele‑, ’ke ‑ya ’kpale Zesu ’yi. ‑Amasrɔyi Pɔlu ’pegee Banabasi a mɛɛ daangbɛya ’ɛ Mɛɛzan ba za ’yi, ’bhɛ ’a zru ’ɛ ꞊kwan ’elrele ’gbu.
Banabasi ’pegee Pɔlu ‑ja ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’wolɛ‑ Antiɔsi
13’Bhɛ blaan, ’ke Pɔlu ’pegee ‑a ’taawoyɔɔn mu ’ɛ ‑o bɔle‑ ‑batoŋ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ Pafɔsi. ’Bhɛ blaan ‑o ‑ja Pɛɛzi ‑wa ’ɛ ta Panfili ’klɛɛn ’ɛ ’yi. Zaan Maki ‑gwa ‑o zi ’bhɛ yrɛ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑niinaa’ Zeruzalɛmu. 14’Bhɛ blaan, ‑o gole Pɛɛzi, ’ke ‑o gele‑ Antiɔsi ‑wa ’ɛ ta Pisidi ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ’Bhɛɛ‑ Zuufu mu ‑yitrɛ’ yi ’ɛ ma, ’ke ‑o gele‑ wlalɛ Zuufu mu daanfɛ’ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o yaale’ ’bhɛ ꞊nɔɔ ye. 15’Bhɛɛ‑ ‑o yanle ’toŋ ’sɛwɛ ’ɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ‑waa’ ’sɛwɛ mu ’ɛ tapelele, ’ke Zuufu mu daanfɛ’ ‑kuŋlii mu ’ɛ mɛɛ mu winbɔle Pɔlu ’pegee ‑a zi mu ’ɛ ta ’kaa ‑wa pe ’mu ni dɔɔ: «’O nɛɛnɛ‑ mu, ’ke ’kaa‑ zi ’bhii‑ ’ka ‑jan ’ke ’wo ’waa‑ mɛɛ mu ’ɛ ni ’bhɛɛ‑ ’ka zruwla ‑o ’kpee, ‑ka ’bhɛ ’wo.» 16’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Pɔlu ’e ’wlɛnle‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya gbɛ ‑lawlɛnle ’ke ‑ya pe mɛɛ mu ’ɛ ni ’kaa ‑woo ’trɔnbadɔ, ’bhɛɛ‑ ‑e pe ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ nɛɛnɛ‑ Izraɛli mu, ’bhɛ ’pegee ’ka mu ’la ’ka gblaan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ, ‑ka ’ka ’trɔnkpa ’ŋ ni doo! 17‑Kɔɔa’ Izraɛli ’si mu ’lɛɛ‑ ‑waa’ ‑Waanbhaa’ ’ɛ, ‑e ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu ’ɛ makwan‑, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑kɔɔ’ ’si ’ɛ ꞊kla ’ebebele, ’ke ‑woo Ezipu ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ‑O yanle ’lɛɛ ’srɛ klɛlele ’bhɛ ꞊nɔɔ, ’ke ‑yoo ’pwɛle ’bhɛ ’klɛɛn ’ɛ ’yi ‑yaa’ ‑glɔɔya’ ’ɛ ’le. 18’Bhɛɛ‑ ‑e ꞊bwa ‑o ‑din, ’kee‑ bhɔ ‑o ba lɛɛ mia plɛ ta ‑kpe ’ɛ ta. 19’Bhɛ blaan, ‑ya ꞊kla ’bhɛɛ‑ Izraɛli mu ’seŋgwa꞊ ’si ’srwaplɛ‑ ’la ’yaa‑ Kanaa ’trɛ ’ɛ ta ’mu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ ’si mu ’ɛ ‑waa’ ’klɛɛn mu ’ɛ ꞊kla ’ke ‑yaa’ Izraɛli mu ’ɛ ‑waa’ pɛ ’le, lɛɛ ‑kɛmɛ yiziɛ ’ke lɛɛ mia plɛ bhɛ vu ta (450). 20’Bhɛ blaan, ’kee‑ ’kitikan mu ’kpale ‑o wiiŋ‑ ’kee‑ ge ’tɛnlɛ‑ ’fɔ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi Samiɛli a pɛ ’waati ’ɛ ma. 21’Bhɛ blaan ’ezin‑, ’ke ‑o ‑bhleŋgbe do ‑yrɛwole ‑Waanbhaa’ ma; ’bhɛɛ‑ ’ke ’yee‑ ‑Waanbhaa’ Kisi gbe Saulu ’kpale ‑o wiiŋ‑ ’ke ‑bhleŋgbe ’le lɛɛ mia plɛ ta. Kisi ‑yaa da Bɛnzamɛ a pɛ ‑gbaa ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’lii. 22‑Waanbhaa’ Saulu ‑gbinle’ ‑o ta, ’kee‑ Davidi ’yaale ‑o ta ’bhii‑ ‑waa’ ‑bhleŋgbe ’le. ’Bhɛɛ‑ Davidi ’sɔ gbɛ ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ ‑Waanbhaa’ ni, ’ke ‑ya pele‑ ’bhɛ ma dɔɔ: ‹’Ŋ ’yoo‑ mɛɛ ‑glɔɔn ’la zi, ’ŋ ’bhɛɛ‑ ’srɔɔwoa꞊, ’bhɛ ‑le ’ke Izai gbe Davidi ’le. ’Ŋ zru ma mɛɛ ‑le ’kɛle‑, ’bhɛɛ‑ ’yele‑ nu ’mi zru maza mu ’ɛ ’kpɛn klɛlɛ.› 23’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ꞊nwa Mɛɛ ‑Bhee Mi do nalɛ Izraɛli ’si mu ’ɛ ni, ’bhɛ ‑daa Davidi a pɛ ’srɛ mu ’ɛ ’mu ‑la ba, ’bhii‑ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu ’a ’liiwli‑ ꞊naa ’bhɛ ’kpa zayi’ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑: ’bhɛ Mɛɛ ‑Bhee Mi ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke Zesu ’le. 24’Sani‑ Zesu ’nule‑ pleŋ‑, Zaan ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ꞊woa Izraɛli ’si mu ’ɛ ni; ’bhɛɛ‑ ‑ya ꞊pia ‑o ni dɔɔ ‑o ’ploo‑ waa ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑woo ’gbu na ‑Waanbhaa’ ni, ’kooko‑ ‑e sɔ ‑o wiiŋfɛle ‑yi ba. 25’Bhɛɛ‑ Zaan a pɛ ’trɛ ta bole ‑yaa zan yanlɛ ’waati ’la ba, ‑e ‑yaa pe ’zi mɛɛ mu ’ɛ ni dɔɔ: ‹’Ka ’kpee ma, ‑dele ’mi ’le ɛɛ? ’Ka ’yri ‑o mɛɛ ’la zan nule ta, ’mi ’laa ‑o ’bhɛ zan ’ɛ ’le. ’Duŋ‑ ‑ka ’ka ’trɔnbadɔ doo, mɛɛ do ‑o zan nulɛ ’mi blaan; ’bhɛ gblaan ‑yiya’ ’mi ni, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ wlɛyi’ ’laa ‑o ’mi wlɛyi’ ta ’ke ’an gaan ma ‑sawla bhlɛ mu ’ploole‑ ‑yidan’ (’bhii‑ lu mu ’a klɛ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑).›»
26’Bhɛɛ‑ Pɔlu pe ‑o ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’ka mu ’la ’ka ‑o *Abraamu ’srɛ mu ’le, ’bhɛ ’pegee ’ka mu Zuufu kle mu ’la ’ka gblaan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ. ‑Waanbhaa’ ’yee‑ mɛɛ ‑bhee jan mu ’lɛɛ‑ ꞊woa ‑kɔɔ’ mu ’kpɛn ‑la ni. 27Wlan ’gbu ’ɛ ni, Zuufu mu ’la ‑woo Zeruzalɛmu ’bhɛ ’pegee ‑waa’ ‑kuŋlii mu ’ɛ, waa Zesu dɔlɛ ’bhii‑ ’yele‑ ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi ’ɛ ’le; ’bhɛɛ‑ ‑o ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ’mu a ‑jan mu ’la tape ‑yitrɛ’ yi oo ‑yitrɛ’ ma, waa ’mu ’yimalɛ. ’Duŋ‑ ‑o kpan ’la ‑balaa’ Zesu ta, ’bhɛ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ’wojan‑ mu ’ɛ ’lɛswa꞊. 28’Ali‑ waa ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ’yelɛ‑ ‑a zi ’ke ’bhɛ klɛ ‑a dɛ win ’le, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑wa ꞊pia *Pilati ni dɔɔ ’bhɛ ’a dɛ. 29’Bhɛɛ‑ ‑o yanle ‑za mu ’la ’kpɛn yɔɔndɛle ‑o ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ‑waa ’sɛwɛ ’ɛ mu ’ɛ ’yi Zesu ba za ’ɛ ’yi, ’mu ’kpɛn ’lɛsɔlele, ’ke ‑wa gbaa ’ɛ gole‑ ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa binle‑ bu ‑gluu do ’yi. 30’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ‑bwela gale ba. 31Zesu bwele blaan gale ba, ‑e ’pwɛ gbɛ ‑glɔɔn ‑bebe ꞊woa mɛɛ ’la zan mu ‑yaa ‑a madɔ mu ’le ’mu ba: mɛɛ ’la zan mu ‑yaa ‑a zi Galile ’trɛ ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu ꞊nwa ‑a zi Zeruzalɛmu. ’Bhɛ zan mu ‑le ‑zɔn ‑a ’srɛ mu ’le ’ke ’mu ‑yaa’ ‑jan ’ɛ wo Izraɛli mɛɛ mu ’ɛ ni. 32’O mɔɔ ’gbu ‑o ’bhɛɛ‑ ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wo zii’ ’ka ni ‑zɔn: ’bhɛ ‑le ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ’liiwli‑ ‑naa ’o ‑gbɔɔ mu ni pɛ ’la ’naza‑ ta ’bhɛɛ‑ ’le. 33’Yee‑ ‑Waanbhaa’ ’a ’liiwli‑ ‑naa pɛ ’la ’naza‑ ta ’o ‑gbɔɔ mu ni, ‑e ’bhɛɛ‑ ’yizakla ’o mɔɔ ‑la ni, ’o mɔɔ ’la ’woo‑ ’ke ’mu ’kpee yi mu ’le bhe. ‑Waanbhaa’ Zesu bwelawoa gale ba, ’bhii‑ ‑a yɔɔndɛle ‑o gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’Srokpa ’sɛwɛ ’ɛ ’lɛ plɛ mi ’ɛ ’yi Zesu ba zayi’ ‑ya ꞊pia dɔɔ:
‹’Mi ‑o ‑a zrɔn ’zi ‑zɔn mɔkpɛn’ ni ’bhii‑ ’yoo‑ ’ŋ Gbe ‑kpɔsɔɔ ’le,
’bhɛɛ‑ ’mi ‑o ’e Dɛ ‑kpɔsɔɔ ’le.›
34«‑Waanbhaa’ ’gbu ’a ꞊pia ’elwale ‑sɔ dɔɔ ‑e nu ‑a bwelɛ gale ba, ’kooko‑ ‑a gbaa ’ɛ yaa bɔn. ‑E ’bhɛɛ‑ ma janwoa‑ dɔɔ:
‹Wlan ’ɛ ni, ’ŋ nu ’ka mu ’dumawolɛ ’an mɛɛ mu ’bhii‑ ’mi ’ŋ ’liiwli‑ ‑naa Davidi ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ dɔɔ ’ŋ nu ’bhɛ klɛlɛ.›
35«’Bhɛla‑ ‑yile, Davidi ’a ꞊pia ’bhɛ a ’Srokpa ’sɛwɛ ’ɛ ’yi yrɛ do nɔɔ‑ ’ezin‑ dɔɔ:
‹’Yaa nu ’a ’tolɛ‑ ’ke ’yaa‑ pɛ mɛɛ ’weŋ ’ɛ gbaa ’ɛ bɔn bu ‑gluu ’ɛ ’yi.›
36«’Duŋ‑ Davidi ’la ’bhɛ ‑jan ’ɛ ꞊woa, ’ke ‑ya ‑yrɛ ma ‑li ’waati ’la ba, ’bhɛ ‑Waanbhaa’ zru maza ꞊kla; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑gaa, ’bhɛɛ‑ ‑o ’bhɛ ꞊bian ’bhɛ ’taa‑ mu ’ɛ ‑din, ’bhɛɛ‑ ‑a gbaa ’ɛ ꞊bwan. 37’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ Zesu ’la ‑bwela gale ba, ’bhɛ gbaa laa klɛlɛ ’ke bɔn pɛ ’le ‑titi. 38’Bhɛla‑ ‑zayile, ’ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ‑kaa ’yaango‑ ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ’kaa‑ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ‑sroma yan Zesu ‑la ’srɔyi; ’bhɛɛ‑ ’woo‑ ’bhɛɛ‑ ‑jan ’ɛ ’wo zii’ ’ka ni. 39’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ laa ‑yaa sɔ ’kaa‑ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’kpɛn ‑sroma ’yanle ’kaa‑ Moizi a ’toŋ mu ’ɛ ’klɔsikunle ma, ’bhɛɛ‑ ’ka ’lɛdɔɔle klɛ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ’yi; ’duŋ‑ ’ke ’ka ba mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa Zesu ’yi, ‑Waanbhaa’ ’bhɛ zan a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ‑sroma yan. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ zan ‑lɛdɔɔle nu klɛlɛ ‑a ‑yrɛ ’yi, Zesu ’srɔyi. 40’Bhɛ ’yi, ‑ka ’ka ’yrɛkpa ’ka ’gbu ba ’elrele, ’ka ’laa klɛlɛ ’kooko‑ ‑Waanbhaa’ a ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ‑jan ’la ꞊woa, ’bhɛ ’yi ‑za ’tɛn ’ka mu ma, ’bhɛ ‑za ’ɛ ’bhɛ ‑le dɔɔ:
41‹‑Ka ’ka ’yrɛkpa doo, ’ka mu ’la ’ka ‑o ‑Waanbhaa’ a wlan ’ɛ malrɔgo ’zi,
’ka ’kpeelɛnile nu klɛlɛ, ’bhɛɛ‑ ’ka ga!
‑Amasrɔyi ’ŋ ’yoo‑ zan ‑za do klɛlɛ ’kaa‑ pɛ ’waati ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa nu ’ka ’kpalɛ‑ ‑a ’yi; ’ali‑ ’ke ‑wa ‑yigɔɔnna ’ka ni.›»
42Pɔlu ’pegee Banabasi ’pwɛ bhla ’ɛ zi Zuufu mu ’ɛ daanfɛ’ ’ɛ ꞊la, ’ke ‑o ‑sromabɔle ‑o ni dɔɔ ‑o nu ’yee‑ ‑jan yɛkɛ‑ do ’kpɔ ’ɛ ’wo ‑o ni ‑yitrɛ’ yi ‑bhɛɛke’ do ma. 43‑Waa’ ’klaŋkeba ’ɛ ’yanle, ’ke Zuufu mu ‑bebe ’pegee Zuufu kle mu ’la ꞊wlaa Zuufu mu a ’seri ’ɛ ’yi, ’mu ’kpɛn dɔle‑ Pɔlu ’pegee Banabasi zi. ’Mu zruwlaa‑ ‑o ’kpee dɔɔ ‑o blɔɔle bo ‑Waanbhaa’ a ‑lileya ’ɛ ma.
44‑Yitrɛ’ yi ‑bhɛɛke’ do ’ɛ ’bhɔle‑, ’ke ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ’kpɛn ’klale ’eke‑ ba Mɛɛzan a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’ma zayi’ Pɔlu ’pegee Banabasi mu ta. 45’Bhɛ klɛle ’tɛ, Zuufu mu ’ɛ ‑yrɛkpale ’bhɛ ‑zamaa’ ’srɛ ’ɛ ma, ’ke ‑o zranwole Pɔlu ’pegee Banabasi ba ’egbɛnɛle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o zaabɔle Pɔlu ’lɛ ma ‑a wojan mu ’ɛ ta ’ke ‑wa ‑zwanwo’. 46‑Ayile, Pɔlu ’pegee Banabasi ’a ꞊pia ‑o ni ’mu zrubakpaale ’le dɔɔ: «‑Waanbhaa’ ’a ’lɛdulaa dɔɔ ‑o ‑yaa ‑Jan ’ɛ ’wo ’ka mu ‑la ni ’elwale ’pe. ’Duŋ‑ ’ka ‑o ’ka ‑baŋ ’la ’wo zii’ ‑a ‑yi bhe, ’bhɛɛ‑ ’ka ‑o ’ka ’gbu ’ye zii’ ’bhii‑ ‑a ‑gaale’ laa ‑o ’ka ba ’ke ’ka bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ‑a ma ’bhɛ ’srɔɔwo‑. ‑Ka ’ka ’trɔnbadɔ doo, ’o nu niinalɛ Zuufu kle mu ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’o ’yee‑ ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ wo ’mu ni. 47‑Amasrɔyi Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’bhɛɛ‑ ꞊pia ’o ni ‑yaa’ ’Sɛwɛ ’ɛ yrɛ do nɔɔ‑ dɔɔ:
‹’Mi ’e ꞊kla ’si mu ’ɛ ta ’tɛbhile ’le.
’Mi pe ’e ni dɔɔ ’e ge mɛɛ ‑bhee ma jan ’ɛ ’wo mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ni ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ’drunyan ‑daŋ’ ma yrɛ gbɔɔn mu ’ɛ ’kpɛn ꞊nɔɔ.›»
48Zuufu kle mu ’ɛ ’mu ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male‑, ’ke zrukpaa’ zinale ’mu ta, ’ke ‑o Mɛɛzan a ‑Jan ’ɛ ’tɔbhɔle. ’Bhɛɛ‑ mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ’yaa‑ ’ke bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ‑a ma ’bhɛ ’srɔɔwopɛ ’le ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ za ma, ’mu ’kpɛn ’e ꞊kpaa Zesu ’yi. 49’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ yi bhe, Mɛɛzan a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wole‑ ꞊zian ’bhɛ ’klɛɛn ’ɛ ’kpɛn ’yi yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ. 50’Duŋ‑ Zuufu mu ’ɛ ‑o ‑gɔli’ zan le ‑gbɛnɛ ‑gbɛnɛ mu ’la ꞊wlaa Zuufu mu a ’seri ’ɛ ’yi, ’bhɛ ’pegee ‑o ‑wa ’ɛ ta mɛɛ gblaan mu ’ɛ ’yiwlaa‑ Pɔlu ’pegee Banabasi ma. ‑O ‑yrɛnkpaa ’mu ta, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu ‑gbian ‑waa’ ’trɛ ’ɛ ta. 51’Bhɛ ’yi, Pɔlu ’pegee Banabasi ge bhla ’ɛ zi, ’ke ‑woo gaan ma bwegblɛn‑ ’yizɔnle, ’kooko‑ ‑wa zrɔn ’woo Zuufu mu ’ɛ ni ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ’e ‑baŋgwa ‑o ‑yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ nu ‑o ’krowolɛ. ’Bhɛ blaan, ’ke ’yee Pɔlu ’pegee Banabasi gele‑ Ikoniɔmu ‑wa ’ɛ ta. 52’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’la ꞊yaa Antiɔsi ‑wa ’ɛ ta, zrukpaa’ ‑gbɛnɛ ‑yaa ’mu zru ba, ’bhɛɛ‑ ’mu ’pale‑ ‑yaa ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ ’le.
14Pɔlu ’pegee Banabasi ‑o Ikoniɔmu
1Pɔlu ’pegee Banabasi ‑yaa ’waati ’la ba Ikoniɔmu ‑wa ’ɛ ta, ’ke ‑o gele‑ wlalɛ Zuufu mu ’ɛ daanfɛ’ ’ɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ꞊woa wogbɛya ‑glɔɔn ’lrele‑ do ’yi, ‑asiikɔɔ Zuufu ‑bebe ’pegee Zuufu kle ‑bebe mu ’e ’kpaa‑ Zesu ’yi. 2’Duŋ‑ Zuufu mu ’la waa ‑o ’kpalɛ‑ Zesu ’yi, ’mu yran ꞊wlaa Zuufu kle mu ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’mu ’wlɛnna‑ ’o nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ma. 3’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Pɔlu ’pegee Banabasi ꞊bwa Ikoniɔmu ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o ꞊mwa ’bhɛ ꞊nɔɔ ye. ‑O ‑yaa Mɛɛzan Zesu a ‑jan ’ɛ ’wo zii’ mɛɛ mu ’ɛ ni ‑o zru ba ‑dɔɔ ’le. ’Bhɛɛ‑ Mɛɛzan ’yaa‑ ’seŋ ’na zii’ ‑o ni ’ke ‑o ’sɔle‑ maza mu ’pegee ’kpeelɛni maza mu klɛ, ’kooko‑ ‑ya zrɔn mɛɛ mu ’ɛ ni ’bhii‑ ’yee‑ Pɔlu ’pegee Banabasi ‑yaa ‑Jan ’Nrale‑ ’la ’wo zii’ ’yee‑ Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ a ‑lileya ’ɛ mɛɛ ma ’bhɛ ’srɔyi, ’bhɛ ‑o ’ke wlan ’le. 4‑Ayile, ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ‑woo ‑yiciɛnna ‑lɛ plɛ: mɛɛ mu ’ɛ ’lɛdo‑ ‑yaa Zuufu mu ’ɛ zita, ’bhɛɛ‑ ‑a ’lɛ ‑vindo’ ’ɛ ’yaa‑ Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ zita. 5Zuufu mu ’ɛ ’pegee Zuufu kle mu ’ɛ, ’bhɛɛ‑ ‑waa’ ‑kuŋlii mu ’ɛ ’ke mu ’a ꞊kpaa do ma dɔɔ ‑o ‑yrɛnkpale Pɔlu ’pegee Banabasi ta. ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa zi ’bhii‑ ‑o kpoti ’pa ’mu ma ’bhɛɛ‑ ‑woo dɛ. 6’Duŋ‑ Pɔlu ’pegee Banabasi ’a ’male ’kaa ‑woo zan ‑o dɛlɛ, ’ke ‑o blasanle, ’ke ‑o gele‑ Likaoni ’klɛɛn ’ɛ ’yi ‑wa plɛ ta: Lisitri ’pegee Dɛɛbi, ’bhɛ ’pegee ’mu ‑din ‑wa mu ’ɛ ta. 7’Bhɛɛ‑ ‑o ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ꞊woa ’bhɛ yrɛ mu ’ɛ ꞊nɔɔ ’ezin‑.
Pɔlu ’pegee Banabasi ‑o Lisitri
8Lisitri ‑wa ’ɛ ta mɛɛ do ‑yaa ’ke ‑flugba ’le. ‑A ’san ‑a ya yi ’ɛ ma yaa ’sɔlɛ‑ ’taawole ‑lido’, ‑amasrɔyi ‑a gaan mu ’ɛ ’siɛle‑ ‑yaa. 9’Bhɛ ‑flugba ’ɛ ’yaa‑ ‑a ’trɔnkpa zii’ Pɔlu ’wojan‑ ’ɛ ꞊la; ’bhɛɛ‑ Pɔlu ’e ’yrɛkpaa‑ ‑a ta siiŋ, ’ke ’bhɛ ’a ’yaangole ’bhii‑ ’kpaleya yɛkɛ‑ ’la ’yaa‑ ‑a ‑yi ‑e ‑yaa sɔ ‑bheele’ ’bhɛ ma. 10’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’yee‑ Pɔlu ’a ’pele ’a ni ’eglɔɔle dɔɔ: «’E ’wlɛn‑, ’bhɛɛ‑ dula‑ ’e gaan ta!» ’Bhɛ yrɛ do ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ’pinale, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’taawole. 11’Bhɛ ’yi ’tɛ, ‑zamaa’ ’ɛ ‑o Pɔlu klɛza ’ɛ ’yele‑, ’ke ‑wa pele‑ ’eglɔɔle ‑waa’ Likaoni wli ’ɛ ’yi dɔɔ: «’E ‑za! ’O pɛ mu ’la gba ’bhii‑ ’waa‑ ‑waanbhaa’ mu ’mu ‑le ’mu ’gbu mabɔɔla ’ke bhaaplɛŋ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑zinaa’ ’trɛ ta ‑gɛ ‑kɔɔ’ ’pleŋ!» 12‑Ayile, ‑o ‑waa’ ‑waanbhaa’ Zesi ’tɔkpaa‑ Banabasi ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑waa’ ‑waanbhaa’ Rimɛsi ’tɔkpaa‑ Pɔlu ma; ‑amasrɔyi Pɔlu ‑le ‑yaa ’ke Banabasi a ‑jan ’lɛna mi ’ɛ ’le, ’bhii‑ Rimɛsi ‑yaa Zesi a jan ’lɛna mi ’le gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. 13’Yee‑ Zesi gba ’fɛ ’yaa‑ ‑wa ’ɛ ’kpee ’wlayrɛ‑ ’ɛ ‑din. ’Bhɛ ’yi ’tɛ, mɛɛ ’la zan ‑yaa ’sraka mu ‑lɛna’ Zesi ni, ’bhɛ ’a ’male‑ dɔɔ Banabasi ’pegee Pɔlu ‑le ’bhɛ ‑za ’ɛ ꞊kla, ’ke ’bhɛ ’nule dri gwlɛn ‑mlɛ ’trole‑ ’ke mu ’le mɛɛ ’srɛ ’ɛ ’klale‑ ‑yaa ’eke‑ ba ‑wa ’ɛ ’kpee ’wlayrɛ‑ ’la ’lii ’bhɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛ dri gwlɛn mu ’ɛ baale ‑yaa ’ke ‑yribi zuŋgbhlɛ mu ’le ’mu bhlɔ ma. ‑Amasrɔyi ’yee‑ Zesi a ’sraka ’lɛna mi ’ɛ ’pegee ‑zamaa’ ’ɛ ‑o ‑yaa zi ’bhii‑ ‑o ’bhɛ dri mu ’ɛ go ’ke ’sraka ’le Banabasi ’pegee Pɔlu ma. 14’Duŋ‑ ’yee‑ Banabasi ’pegee Pɔlu ’bhɛ ‑za ’ɛ ’male, ’bhɛ ’la gbɛ ‑yɔɔ ’ɛ ’kɔɔ ‑o ma, ’ke ‑woo ta dunɛ‑ mu ’ɛ ’peedɛle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o wlale‑ ‑zamaa’ ’ɛ ’pleŋ blasanlele, ’ke ‑wa pe ’eglɔɔle dɔɔ: 15«’O ’yiɛnii mu, ’ka ‑o ‑mɛ pɛ za ‑la klɛ ’zi ‑gee’ ɛɛ? ’O mɔɔ ‑o ’ke bhaaplɛŋ bhaamale mu ‑la ‑le ’bhii‑ ’ka mu ’gbu gbɛɛn‑ ’ezin‑, ’bhɛɛ‑ ’waa ‑o ’ke ‑waanbhaa’ mu ’le. ’Woo‑ ‑Waanbhaa’ a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’wo zii’ ’ka ni, ’ke ’o zruwla ’ka ’kpee, ’kooko ’ka ’ploo‑ bhaama yo mu gbale ma; ’bhɛɛ‑ ’ke ’ka ’ka zru ’niinaa ‑Waanbhaa’ ’la ‑ya ‑yrɛ ma ’bhɛ ba. ’Yele‑ laflɛ’ ’pegee ’trɛ ’bhɛɛ‑ wɛyi‑ ’pegee ’bhɛ ba pɛ mu ’ɛ ’kpɛn ꞊kla. 16’Yee‑ ‑Waanbhaa’ ’a ꞊twa ’elwaleta ‑sɔ ’ke ’trɛ ta mu ’ɛ ’kpɛn ’taawo‑ ’mu ’gbu zru maza mu ta. 17’Duŋ‑ yi ’oo yi, ‑e ‑yaa’ wlanya ’ɛ zrɔn ’ka ni ‑a klɛza ‑lrele’ ’srɛ mu ’ɛ ma: ‑e la na ’ka ni ’ke ’bhɛ da laflɛ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kaa‑ gba la pɛ mu ’ɛ ‑woo bhaa ’ebebele ‑o bhaa klɛ bhla ’ɛ zi, ’bhɛɛ‑ ‑e pɛle pa ’ka ta, ’bhɛ ’pegee ‑e zrukpaa’ na ’ka ni.» 18Pɔlu ’pegee Banabasi ’trɛbhwa꞊ ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’wole‑ ma ’kaa waa ’sraka golɛ ’mu ma; ’duŋ‑, ‑a ‑lɛbwa sa ’ke ‑o waa dri mu ’ɛ dɛ, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu go ’ke ’sraka ’le ’yee‑ Pɔlu ’pegee Banabasi ma.
19‑Woo ’bhɛ ’yi bhe oo, ’ke Zuufu ’ke mu dale‑ Antiɔsi ‑wa ’ɛ ’pegee Ikoniɔmu ‑wa ’ɛ ta. ‑O ‑dawli’ ma janwoa‑ ‑zamaa’ ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu ’srɔɔwoa‑. ‑Ayile ’mu kpoti ‑paa Pɔlu ma, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑zrɔla. ‑E ꞊kla ‑o ni ’bhii‑ ’bhɛ ‑gaa ’ke ‑wa ‑glaanle’, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ ’kɛle‑ ‑wa ’ɛ ‑zanta’. 20’Duŋ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ’mliŋwoa‑ ‑a zi, ’ke ‑woo ’seriwole ‑a ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya ‑wlɛnle’, ’kee‑ nule‑ ‑wa ’ɛ ’kpee ’ezin‑. ’Bhɛ ta tooklinle, ’ke ’yee‑ ’pegee Banabasi gele‑ Dɛɛbi.
Pɔlu ’pegee Banabasi ’nu gbɛ drɛɛwoa‑ Antiɔsi
21Pɔlu ’pegee Banabasi ‑Jan ’Nrale‑ ’e ꞊woa Dɛɛbi ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ‑bebe ’e ꞊kpaa Zesu ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑o ꞊kla Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’le. ’Bhɛ blaan, ’ke ‑o niinale ‑o ‑zanta’ Lisitri ’pegee Ikoniɔmu ’bhɛɛ‑ Antiɔsi ‑wa mu ’ɛ ta. 22‑O ‑yaa ’fuudɔ ’zi Zesu ’yi mu ’ɛ ta, ’ke ‑o zruwla ’mu ’kpee dɔɔ ’mu bo ’eglɔɔle ’mu a ’kpaleya ’ɛ ’yi. ‑O ‑yaa pe ’zi ’mu ni ’ezin‑ dɔɔ: «‑Kɔɔ’ ’trɛ nu bhɔlɛ‑ ’ebebele ’sani‑ ‑kɔɔ’ gele pleŋ‑ ‑Waanbhaa’ a ‑bhleŋgbeya ‑wa ’ɛ ta.» 23‑Wa ’tɔle‑ ‑wa, ’ke ’yee‑ Pɔlu ’pegee Banabasi ‑yaa bhɔ Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’la ta ’bhɛ ꞊nɔɔ, ‑o ‑yaa pe ’mu ni dɔɔ ’mu mɛɛ ’ke mu makun ’mu ba, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu kpa ’mu ’wiiŋ‑ ’bhii‑ ’mu a zilɛɛ‑ mu. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑yaa yan ’suŋwlale ’pegee ‑o ’seriwolele ’mu a ‑za ma; ‑o ‑yaa ’mu gbɛkpa Mɛɛzan Zesu ’la ‑woo ꞊kpaa ’bhɛ ’yi, ’bhɛ ’kɔɔ ’kooko‑ ’bhɛ ’bhɔ ’mu ba.
24’Bhɛ blaan, Pɔlu ’pegee Banabasi ꞊kaan Pisidi ’klɛɛn ’ɛ ’yi ’bhɛɛ‑ ‑o ꞊nwa ’pwɛlɛ‑ Panfili ’klɛɛn ’ɛ ’yi. 25‑O ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ꞊woa Pɛɛzi ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja bhɔlɛ ‑wa ’la ‑o ’bhɛ sii Atali ’bhɛ ma. 26’Bhɛ blaan, ’ke ‑o bɔle‑ ‑batoŋ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ Antiɔsi. ‑O ’yee‑ Pɔlu ’pegee Banabasi gbɛkpaa‑ ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ ’elwale ‑sɔ, ‑o ‑yaan ye ’la wolele ’bhɛɛ‑ ‑zayi’. 27‑O bhɔle‑ Antiɔsi, ’ke ‑o Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ’kpɛn ’siile, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’klale ’eke‑ ba. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑za ’oo ‑za mu ’la ’kpɛn ꞊kla ‑o gbɛ zi ‑o ’mu ‑yigɔɔnna ’mu ni. ‑Waanbhaa’ ’a ꞊kla gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’bhɛɛ‑ Zuufu kle mu꞊swa ’mu ’kpale Zesu ’yi, ‑o ’bhɛ ’kpɛn ’yipia꞊ ’mu ni ’ezin‑. 28’Yee‑ Pɔlu ’pegee Banabasi ꞊bwa Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ‑din, ’bhɛɛ‑ ‑o ꞊mwa Antiɔsi ‑wa ’ɛ ta.
15Zesu ’winbɔwo mu ’ɛ ‑waa’ Zeruzalɛmu ’klaŋkeba ‑gbɛnɛ ’ɛ
1Zuufu Zesu ’yi mu ’ke mu ‑daa Zude ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑nwa Antiɔsi ‑wa ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ‑o ‑dwa ’o nɛɛnɛ‑ Antiɔsi Zesu ’yi mu ’ɛ daanle ma ’tɛ ’ke ‑wa pe ’mu ni dɔɔ: «’Ke waa ’ka ’wlalɛ‑ ’klɛɛn ’yi ’bhii‑ ‑a pele ‑o Moizi a ’toŋ ’ɛ ta gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’ka ’laa sɔ gole‑ ‑za ’yi.» 2’Duŋ‑ Pɔlu ’pegee Banabasi ’laa dɔlɛ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ꞊la; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’pegee ’bhɛ mɛɛ mu ’ɛ zaabɔle ’eglɔɔle. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Antiɔsi Zesu ’yi mu ’ɛ ‑wa pele‑ dɔɔ Pɔlu ’pegee Banabasi, ’bhɛɛ‑ ‑waa’ Antiɔsi Zesu ’yi mu ’ɛ ’ke mu ge ’yee‑ ‑za ’ɛ ’yrɛbago Zeruzalɛmu Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ’pegee ’bhɛ ꞊nɔɔ Zesu ’yi mu ’ɛ ’lɛɛ mu ’ɛ ba. 3’Bhɛ ’yi, Antiɔsi Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ’mu ‑o winbwa‑ ’bhɛ ’taa ’ɛ ta. ’Mu ’yanle‑ ‑o madɔlele ’bhɛ ’taa ’ɛ ta zi ’lii, ’ke ‑o gele‑. ‑O ‑kaan Fenisi ’pegee Samari ’klɛɛn mu ’ɛ ’yi. ’Bhɛɛ‑ Zuufu kle mu ’ɛ ‑woo zru ‑niinaa’ ‑Waanbhaa’ ba gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ‑o ‑yaa ge ’zi ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’yigɔɔnlele. ‑Ayile ‑o nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’la ’kpɛn ’bhɛ ‑jan ’ɛ ꞊maa ’mu zrukpaale ‑yaa ’egbɛnɛle. 4Pɔlu ’pegee Banabasi, ’bhɛɛ‑ ‑o madɔ mu ’ɛ ‑o ’bhɔle‑ Zeruzalɛmu, ’ke Zesu a winbɔwo mu ’ɛ ’pegee ’bhɛ ꞊nɔɔ Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ, ’bhɛɛ‑ ’mu a zilɛɛ‑ mu ’ɛ ’mu ‑o ’cieya‑ ’sile. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑za mu ’la ’kpɛn ꞊kla ‑o gbɛ zi, ‑o ’mu ’kpɛn ’yigɔɔnna ’mu ni. 5’Duŋ‑ mɛɛ ’kɛ mu ’la ’yaa‑ Farizi mu ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke mu ’mu ꞊kpaa Zesu ’yi bhe, ’mu ’e ‑wlɛnle’ ’ke ’mu ’a ’pele dɔɔ: «Zuufu kle mu ’la ‑woo ꞊kpaa Zesu ’yi, ‑ka ‑o ’wla ’klɛɛn ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑kaa pe ‑o ni dɔɔ ‑o Moizi a ’toŋ mu ’ɛ ’klɔsikun.» 6’Bhɛla‑ ‑zayile, ’ke Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ’pegee Zeruzalɛmu Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ’mu ’lɛɛ mu ’ɛ ‑o ’klale ’eke‑ ba ’bhɛ ‑za ’ɛ ’yrɛbago zayi’. 7‑O ꞊mwa zaabɔle ma ’eke‑ pleŋ‑ ’bhɛ ‑za ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ Piɛri ’e ’wlɛnle‑ ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’ka ’gbu ’a ’yaango‑ dɔɔ ‑Waanbhaa’ ’mi makwan‑ ’ka ’pleŋ‑ ‑gɛ ’bhɛ ꞊nɔɔ ꞊mwa gban, ’kooko‑ ’mi klɛ ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wo mi ’le Zuufu kle mu ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ ‑o sɔ ‑Waanbhaa’ a ‑Jan ’ɛ ’male, ’bhɛɛ‑ ‑woo kpa Zesu ’yi. 8‑Waanbhaa’ ’la bhaaplɛŋ mu zru dɔ, ‑ya ‑zrɔnna ’bhii‑ ‑ya gbɛdwa‑ ‑o ꞊la ’kee‑ Lii ’Weŋ ’ɛ ’nale ‑o ni ’ezin‑ ’bhii‑ ‑ya ꞊naa ‑kɔɔ’ mu ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. 9’Bhɛ ‑za ’ɛ ’yi, ’yee‑ ‑Waanbhaa’ laa ‑kɔɔ’ mu ’pegee ’woo‑ mu golɛ ’eke‑ ma. ‑Yoo zru mu ’ɛ ’fleela‑ ‑waa’ ’kpaleya ‑la ma Zesu ’yi. 10’Bhɛɛ‑ ‑mɛle ‑kla ‑zɔn ’duŋ‑ ’bhɛɛ‑ ’kaa‑ zi ’bhii‑ ’ka ‑Waanbhaa’ ‑yidan’ ɛɛ? ‑Amasrɔyi ‑kɔɔ’ mu ’pegee ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu laa ’sɔlɛ‑ ’kwe yɛkɛ‑ ’la ’sile, ‑mɛle ꞊kla ’bhɛɛ‑ ’kaa‑ zi ’bhii‑ ’ka ’bhɛ ’kwe mu ’ɛ dɔ Zesu ’yi mu ’ɛ ’wiiŋ‑ ɛɛ? 11’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’o mɔɔ ’kpale‑ ‑o ‑a ‑yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’bhii‑ Mɛɛzan Zesu ’lilawoa ’o ma ’bhɛɛ‑ ‑yoo’ ‑gwa ‑za ’yi, ’woo‑ mu ‑gwa ‑za ’yi ’bhɛ go gbɛya do ’kpɔ ’ɛ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ ’ezin‑.»
12’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑waa’ ’klaŋkeba ‑zamaa’ ’ɛ ’kpɛn tagale bole‑, ’ke ‑woo ’trɔnkpa Banabasi ’pegee Pɔlu ni. ‑Waanbhaa’ ’sɔle‑ maza mu ’pegee ’kpeelɛni maza mu ’la ꞊kla ‑o gbɛ zi Zuufu kle mu ’ɛ ’pleŋ, ‑o ’mu ’kpɛn ’yigɔɔnna ‑zamaa’ ’ɛ ni. 13Banabasi ’pegee Pɔlu ’yanle ‑janwolele, ’ke Zaki ‑jan ’ɛ ’sile ’ezin‑ ’ke ’bhɛ ’a ’pele dɔɔ: «’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ‑ka ’ka ’trɔnbadɔ doo! 14’Kee‑ ’san ‑a zisan’ yi ’ɛ ma, ‑Waanbhaa’ ‑yaa zi ’bhii‑ ‑e mɛɛ ’ke mu makun Zuufu kle mu ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑a ’tɔ ’ɛ bo ’mu ma Simɔ Piɛri ’bhɛɛ‑ ‑za ’ɛ ’yipia꞊ ’ka ni. 15‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ’mu ’wojan‑ mu ’ɛ ’pegee ’yee‑ ‑jan ’lɛɛ ‑woo do. ‑Amasrɔyi ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ‑ya ꞊pia dɔɔ:
16‹Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ pe dɔɔ ’bhɛ ‑za mu ’ɛ blaan,
’ŋ nu nu gbɛ drɛɛwolɛ, ’bhɛɛ‑ Davidi ’a ’fɛ ’la ’klalaa bhe, ’ŋ nu ’bhɛ dɔ gbɛ drɛɛwolɛ.
’Ŋ nu ‑yaa’ ’fɛ kloo ’ɛ ’trɛ mu ’ɛ ’lɛkpalɛ ’eke‑ ta,
’bhɛɛ‑ ’ŋ ‑yaa’ ’fɛ dɔ gbɛ drɛɛwo.
17’Ke ’bhɛ ꞊kla, mɛɛ ‑vin mu ’ɛ nu Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ziglinlɛ,
’bhɛ ’yi, ’ŋ ’tɔ ’ɛ ‑yoo Zuufu kle mu ’la ’kpɛn ma, ’mu nu klɛlɛ ’an pɛ mɛɛ mu ’le.
18Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’bhɛɛ‑ ‑jan ’lɛɛ‑ ꞊woa bhe. ‑Waanbhaa’ ’bhɛɛ‑ ‑za mu ’la ’yaa‑ ‑a ’kpee ’elwaleta ‑sɔ, ’mu ‑la tapwɛla.›»
19’Bhɛɛ‑ Zaki pe ’ezin‑ dɔɔ: «’Mi ’kpee ma, ’mi ‑a zi ’bhii‑ Zuufu kle mu ’la ’mu ’mu zru ‑niinaa’ ‑Waanbhaa’ ba, ‑kɔɔ’ ’laa ’mu ‑yrɛbatɛdɔlɛ ‑za ’bhɛɛke do klɛlele ’ezin‑. 20’Duŋ‑ ‑kɔɔ’ ’sɛwɛ drɔŋ ’kpa ‑o ni, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’a ’pe ‑o ni dɔɔ ’ke ‑o ’sraka ‑gwa wi mu ’la ’le yo mu ni, waa ’mu ’bhlelɛ‑, ‑amasrɔyi ’mu ’triŋ‑ ‑o ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ’yi; ’bhɛɛ‑ waa ‑yanbhɔɔya klɛlɛ, ’bhɛ ’pegee ’ke wi ’la ‑gaa ’bhɛ ‑dewolele, waa ’bhɛ ’bhlelɛ‑, ’bhɛɛ‑ waa wi yiɛn bhlelɛ ’ezin‑. 21‑Amasrɔyi ’kee‑ san ’elwaleta ’egbɔɔn gbɔɔn ’ɛ ma, ‑wa mu ’ɛ ’kpɛn ta, ‑o mɛɛ mu daan Moizi a ’Toŋ ’ɛ ’le Zuufu mu daanfɛ’ mu ’ɛ ꞊la ‑yitrɛ’ yi ’tɔle‑ ‑yitrɛ’ ’bhɛ ma.»
Zesu ’winbɔwo mu ’ɛ ‑o ’sɛwɛ ’kpa zii’ Zesu ’yi Zuufu kle mu ’ɛ ni
22Zaki ’yanle‑ ‑janwolele, ’ke Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ’pegee Zesu ’yi mu ’ɛ ‑waa’ zilɛɛ‑ mu ’ɛ, ’bhɛɛ‑ Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ’kpɛn ’a ’kpale do dɔɔ ‑o mɛɛ ’ke mu makun’ ‑o ba, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu ’kpa Pɔlu ’pegee Banabasi ba, ’bhɛɛ‑ ’kooko‑ ‑o ’mu ’winbɔ‑ Antiɔsi ‑wa ’ɛ ta. ’Bhɛla‑ ‑zayile, ’ke ‑o mɛɛ plɛ makunle ‑o ba: Zudi ’la ‑o ’bhɛ ’tɔkpaa‑ Baasabasi, ’bhɛɛ‑ Silasi, ‑amasrɔyi ‑o nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ’yaa‑ ‑gasi ‑gbɛnɛ kpa ’mu mɛɛ plɛ ’ɛ ’lɛɛ. 23‑O ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ꞊kpaa ’mu ’kɔɔ ’mu ge bhla ’ɛ zi dɔɔ:
«’Ka mu ’o nɛɛnɛ‑ mu ’la ‑woo ’ke Zuufu kle mu ’le Antiɔsi ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛ ’pegee Siri ’pegee Silisi ’klɛɛn ’yi mu,
’o mɔɔ Zesu a winbɔwo mu ’pegee Zeruzalɛmu Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ’lɛɛ mu ’ɛ, ’o mɔɔ ’ka mu ’pubwa‑!
24«’Wa ꞊maa dɔɔ mɛɛ ’ke mu ‑daa ’o ba ‑gɛ, ’bhɛɛ‑ ’mu ‑ja ’ka ta ye, ’mu ’ka zrubatɛdwa ’ke ‑jan ’ke mu ’le, ’bhɛ ’pegee ‑o ’ka blina‑ yiɛndwa‑. ’Duŋ‑ ‑zɔn, ‑kaa ’yaango‑ ’bhii‑ ’o mɔɔ laa ‑o ’winbɔlɛ ’bhɛ ’taa ’ɛ ta ’ka ba ye. 25’Bhɛla‑ ‑zayile, ’woo ’eke‑ yelawoa ’o ’kpɛn ’a ꞊kpaa do ’kaa ’o mɛɛ ’ke mu makun’ ’o ba, ’bhɛɛ‑ ’o ’mu winbɔ ’ka ta ye. ’Bhɛ mɛɛ mu ’ɛ nu ’kpalɛ‑ ’o ’yiɛnii Banabasi ’pegee Pɔlu ba, ’bhɛɛ‑ ‑o nu gelɛ ’eke‑ zi ’ka ba ye. 26’Woo‑ ’o ’yiɛnii plɛ ’ɛ Banabasi ’pegee Pɔlu, ‑woo ’gbu ꞊naa Mɛɛzan Zesu Krisi a ye ’ɛ ni, ‑asiikɔɔ ‑o ’gbu win ‑yaa zan bolɛ ‑a ‑yi. 27’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’o Zudi ’pegee Silasi ’kpa zii’ ‑o ba, ’bhɛɛ‑ ’o ‑jan ’kɛla ꞊woa ‑o ni, ’ka nu ’bhɛ ’malɛ‑ ‑o ’gbu ’lii kpataakpa. 28‑Amasrɔyi ‑e ꞊swa *Lii ’Weŋ ’ɛ ’pegee ’o mɔɔ ni dɔɔ ’waa ’kwe ’bhɛɛke dɔlɛ ’ka ’wiiŋ‑ ’ezin‑, ’ke ‑yaa ’e go ’o ‑za mu ’la ꞊ya ’elrele dɔɔ ’ka ’mu klɛ mu ba, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ mu ‑le ‑gɛ: 29’Ke ‑o wi mu ’la ‑gwa ’ke ’sraka mu ’le yo mu ni, ’ka ’laa ’mu ’bhlelɛ‑; ’ka ’laa wi yiɛn bhlelɛ; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o wi mu ’la ‑dia ’e ‑dewolele, ’ka ’laa ’mu wi mu ’ɛ bhlelɛ, ’bhɛ ’pegee ‑ka ’ka ’gbu ’pleŋgo‑ ‑yanbhɔɔya ma. ’Ke ’ka ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’klɔsikwan, ’bhɛ ‑o ‑za ’lrele‑ ’le!
‑Kɔɔ’ ‑o bhe oo!»
30’Bhɛ ’yi, ’ke ‑o zinale ‑waa’ winbɔwo mu ’ɛ ni ’kaa ’mu ge ’tɛ; ’bhɛɛ‑ ’mu ‑ja ’taa ’ɛ ta Antiɔsi. ’Bhɛ mu bhɔle ’bhɛ ꞊nɔɔ ye, ’ke ’mu ’bhɛ ꞊nɔɔ Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ’kpɛn ’siile, ’bhɛɛ‑ ’sɛwɛ ’la ‑daa ‑o ’kɔɔ, ’ke ‑o ’bhɛ ’kpale ’mu ’kɔɔ. 31‑O nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ’bhɛ ’sɛwɛ ’ɛ tapele, ’kee‑ ’mu ’kpɛn zrukpaale, ’bhɛɛ‑ ‑e zruwlaa‑ ’mu ’kpee. 32Zudi ’pegee Silasi ‑yaa ’ke ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’la ’le bhe, ‑o zruwlaa‑ ’woo‑ ’o nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ’kpee, ’bhɛ ’pegee ‑o faŋgandwa ’mu ta ‑jan ‑bebe ’wolele. 33‑O ꞊bwa ‑o nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ‑din ’waati sa Antiɔsi, ’bhɛɛ‑ ’mu zi ‑naa ‑o ni ’edɔɔle, ’kooko‑ ‑o ge ‑o ‑zanta’ Zeruzalɛmu mɛɛ ’la zan mu ‑o winbwa‑ ’mu ta. 34[’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑e ꞊swa Silasi ni ’bhii‑ ’bhɛ bo ‑sɔ Antiɔsi.] 35’Bhɛɛ‑ Pɔlu ’pegee Banabasi ꞊bwa ’ezin‑ Antiɔsi. ’Bhɛɛ‑ ‑o ’pegee mɛɛ ‑bhɛɛke’ ‑bebe mu ‑yaa mɛɛ mu daan, ’ke ‑o Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ a ‑Jan ’ɛ wo ’ezin‑ ’mu ni.
Pɔlu ’pegee Banabasi ’piilayrɛ ’eke‑ ma
36’O ꞊mwa ’waati sa Antiɔsi, ’ke Pɔlu ’a ’pele Banabasi ni dɔɔ: «’O ge ’kan ’o nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ta ’o ‑zanta’ ’o ’kaan‑ Mɛɛzan Zesu a ‑Jan ’ɛ ’wolele ‑wa mu ’la ’kpɛn ta ’mu ꞊nɔɔ, ’kooko‑ ‑woo ’taawo zii’ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ Zesu a zi ’ɛ ta, ’o ’bhɛ ye.» 37‑O ge bhla ’ɛ zi, ‑o ‑yaa Zaan ’la sii Maki, Banabasi ‑yaa zi ’bhii‑ ’bhɛ ge ‑o zi. 38’Duŋ‑ Pɔlu ’laa dɔlɛ ’bhɛ ꞊la, ‑amasrɔyi Zaan ‑gwa ’elwale ‑sɔ ‑o zi ‑o ‑yaa ’waati ’la ba Panfili ’klɛɛn ’ɛ ’yi; ’bhɛɛ‑ yaa ‑o madɔlɛ ’ezin‑ ‑li ‑waa’ yewo yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. 39’Bhɛla‑ ‑yile, ’ke ’yee‑ Pɔlu ’pegee Banabasi zaabɔle ’eke‑ ‑lɛ ma ’ebebele, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o piilale ’eke‑ ma. Banabasi Maki ꞊sia ’bhɛ zi, ’bhɛɛ‑ ‑o mɛɛ plɛ ꞊bwa ‑batoŋ’ do ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja Sipru ‑wa ’ɛ ta. 40’Duŋ‑ Pɔlu Silasi ꞊sia ’bhɛ zi. ’Bhɛɛ‑ ‑o nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ’yanle‑ ‑o gbɛkpalele Mɛɛzan ’kɔɔ, ’kooko‑ ’bhɛ ‑o bo ’edɔɔle, ’ke ‑o jilale. 41‑O ‑kaan Siri pegee Silisi ’klɛɛn mu ’ɛ ’yi, ’ke ‑o ge Zesu ’yi mu ’ɛ daanlele, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o faŋgandɔ ’mu ta ’mu a ’kpaleya ’ɛ ’yi.
16Timote ꞊kpaa Pɔlu ’pegee Silasi ba yewo zayi’ ’eke‑ zi
1’Bhɛ blaan, ’ke Pɔlu ’pegee Silasi gele‑ Dɛɛbi ’pegee Lisitri ‑wa mu ’ɛ ta. ‑O ‑yaa Lisitri ‑wa ’ɛ ta Zesu a ‑klaŋlanɛ do sii Timote; ‑a nɛɛ ‑yaa ’ke Zesu ’yi Zuufu le do ’le, ’bhɛɛ‑ ‑a dɛ ‑yaa ’ke Grɛki mi ’le. 2‑A nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’la ’yaa‑ Lisitri ’pegee Ikoniɔmu, ’mu ’kpɛn ’yaa‑ ‑a ’tɔ wlan pe. 3Pɔlu ‑yaa zi ’bhii‑ ’yee‑ ’pegee Timote yewo ’eke‑ zi. ’Bhɛɛ‑ Zuufu mu ’la ’yaa‑ ’bhɛ ’klɛɛn mu ’ɛ ’yi ’mu ‑zayi’, ‑e ’yee‑ Timote ꞊wlaa ’klɛɛn ’yi. ‑Amasrɔyi mɔkpɛn’ ꞊yaa ‑a ’yaango‑ ’bhii‑ ‑a dɛ ‑yaa ’ke Grɛki mi ’le. 4‑O ꞊kaan ‑wa mu ’la ’kpɛn ta, Zesu a ’winbɔwo mu ’ɛ ’pegee Zeruzalɛmu Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ’lɛɛ mu ’ɛ ‑jan mu ’la ’lɛdulaa, ‑o ‑yaa ’mu ’kpɛn ’wo zii’ ’bhɛ ‑wa mu ’ɛ ta Zesu ’yi mu ’ɛ ni. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑wa ’kpankpanyan ’mu ma dɔɔ ’mu ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’klɔsikun ’elrele. 5’Bhɛ ’yi, yi ’oo yi, faŋgan‑ ‑yaa dɔ ’zi ’bhɛ ꞊nɔɔ Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ‑waa’ ’kpaleya ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o baan’ ꞊yaa ’kla zii’ ‑a ba ’ezin‑.
Pɔlu ‑za do ꞊ya ‑yrɛ zi yele ’yi Troasi
6Pɔlu ’pegee ‑yaa’ yewoyɔɔn mu ’ɛ ’yaa‑ zi ’bhii‑ ‑o ge ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’wo Azi ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Lii ’Weŋ ’ɛ ’bhɛ ’saawoa‑ ‑o ’kɔɔ. ‑Ayile ’ke ‑o gele‑ ’kanlɛ‑ Frizi ’pegee Galasi ’klɛɛn mu ’ɛ ’yi. 7‑O bhɔle Misiya ’klɛɛn ’ɛ ‑din, ’ke ‑wa ’kpale‑ dɔɔ ‑o ge Bitini, ’duŋ‑ Lii ’Weŋ ’ɛ yaa dɔlɛ ’bhɛ ꞊la. 8‑Ayile, ’ke ‑o ’kanle Misiya ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ ‑batoŋ’ mu ‑yaa dulaa’ ‑wa do ’la ta ’bhɛ ꞊nɔɔ, ‑o ‑yaa ’bhɛ ‑wa ’ɛ sii Troasi. 9’Bhɛ ’yi, ‑bi do zi, Pɔlu ’yrɛ zi yele do ꞊ya, ’bhɛɛ‑ ‑e Masedwani ’klɛɛn ’yi mɛɛ do dulale꞊ya ‑a ‑lɛɛ ’ke ’bhɛ ‑o ‑sromabɔ ’zi ‑a ni dɔɔ: «’Kan Masedwani ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ nu bhɔ ’o ba!» 10’Bhɛ ‑yrɛ zi yele ’ɛ blaan, ’ke ’wa ’pele dɔɔ ’o gele‑ blaale‑ Masedwani. ‑Amasrɔyi ’o ’kpale‑ ‑yaa ‑a ‑yi ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ‑yaa zi ’bhii‑ ’o ge ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wo ’yee‑ ’klɛɛn ’ɛ ’yi mu ’ɛ ni.
Lidi ’e ꞊kpaa Mɛɛzan Zesu ’yi Filipu
11’O ‑batoŋ’ do ꞊sia Troasi, ’bhɛɛ‑ ’woo ’lɛdɔɔla ‑trɛɛ Samotrasi ’klɛɛn ’fiɛntrɔnnɛ ’ɛ ta: wɛyi‑ ’mliŋgole ‑yaa ’bhɛ zi. ’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’ɛ ’le, ’ke ’o gele‑ Neapolisi ‑wa ’ɛ ta. 12’Bhɛ blaan, ’ke ‑o gele‑ Filipu ‑wa ’ɛ ta. Filipu ‑wa ’ɛ ꞊yaa Masedwani ’klɛɛn ’ɛ ’yi ‑wa ꞊lwa ’le, ’bhɛɛ‑ Romɛ mu ‑la yaale ‑yaa ‑a ꞊nɔɔ. ’O ‑yrekpaa’ ‑bebe ꞊kla ’yee‑ ‑wa ’ɛ ta. 13*‑Yitrɛ’ yi ’ɛ ma, ’o ’pwɛla‑ ‑wa ’ɛ ’kpee, ’bhɛɛ‑ ’o ‑ja tɔ ’ɛ ’lɛ ma; ’o ’kpee ma ’o ’yaa‑ nu Zuufu mu ’seriwoyrɛ do yelɛ ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. ’O ’yalaa ’bhɛ ’nɔɔ‑, ’bhɛɛ‑ ’o ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ꞊woa le mu ’la ’klale‑ ‑yaa ‑o zi ’mu ni. 14‑O ‑yaa ’woo‑ le mu ’ɛ do sii Lidi. ’Bhɛ ꞊yaa da Tiatiri ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑yaa sɔ ’plɛɛle‑ ’tɛn ’wleŋ wleŋ ‑la gɔn. ’Bhɛ ‑yaa gblaan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ ’bhɛ ’trɔnkpa zii’ ’o ni. ‑Ayile, Mɛɛzan ’a zru ’ɛ ’liiploola, ’kooko‑ ‑e sɔ ‑a ’trɔnkpale ’elrele Pɔlu ’wojan‑ ’ɛ ꞊la. 15’Bhɛɛ‑ ’ke ’wa ’wiiŋfɛle ‑yi ba ’yee‑ ’pegee ‑yaa’ ’fa ‑la mu ’ɛ ’kpɛn. ’Bhɛ blaan, ’ke ‑o ‑sromabɔle ’o ni dɔɔ: «’Ke ’kaa ꞊ya ’bhii‑ ’ŋ zru ‑o do Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ni, ‑ka nu ’ka zɛn ’ŋ ba.» ‑Yoo ’o matɛdwa ’eyɔɔle, ’ke ’o gele‑ ’o zɛnlɛ ‑a ba.
‑O Pɔlu ’pegee Silasi ꞊bwa ‑kaso ’yi Filipu
16‑Yrekpaa’ do, ’o ’yaa‑ ge ’zi ’seriwo yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ bhla ’la ba, ’ke ’fa ‑la yewo le do nule‑ ’o ’lɛpalɛ: gbliŋ lii ‑yaa ‑a zi, ’bhɛla‑ ‑yile, ‑e ‑yaa sɔ mɔɔdɔle ’bhɛ lii ’ɛ ’seŋ ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ‑gɔli’ ‑bebe ’srɔɔwo zii’ ‑a zan mu ’ɛ ni. 17’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ’yee‑ le ’ɛ dɔle‑ ’o zi ’ke ‑ya pe ’eglɔɔle dɔɔ: «Mɛɛ mu ’lɛɛ‑ ‑woo ’ke laanima ‑Waanbhaa’ ’ɛ ’bhɛla‑ a yewonɛ mu ’le! ‑Woo ’ka ’bhee zi ’ɛ ’bhɛɛ‑ ma janwo ’zi ’ka ni bhe!» 18Yi ’oo yi, ’yee‑ le ’ɛ bole ‑yaa ’bhɛɛ‑ ‑za ’ɛ klɛle ma. ‑Ayile, Pɔlu matɛdɔ gbɛ ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ, ’ke ’bhɛ ’e ’lɛklale ‑a ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’a ’pele gbliŋ lii ’la ’yaa‑ zii ’bhɛ ni dɔɔ: «’Mi pe ’e ni Zesu Krisi ’tɔ ’yi dɔɔ ’e go le ’lɛɛ‑ zi!» ’Bhɛ yrɛ do ’kpɔ ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke lii ‑yɔɔ’ ’ɛ gole‑ ’yee‑ le ’ɛ zi. 19’Bhɛ klɛle ’tɛ, ‑a zan mu ’a ’yele‑ ’bhii‑ waa ‑yaa sɔ ‑o ‑yrikpale ‑li ‑gɔli’ ’yele‑ ta ‑a ’kɔɔ, ’ke ’mu Pɔlu ’pegee Silasi ’kunle, ’ke ‑o ’mu ‑glaanle’, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ ’mu ’le ‑wa ’ɛ ’kpee ‑kpan ’ɛ ta, Romɛ mu a ’kitikan mɛɛ gblaan mu ’ɛ ta. 20‑O bhɔle ’mu ta, ’ke ‑wa pele‑ ’mu ni dɔɔ: «Zuufu mu ’lɛɛ‑, ‑o ’waa‑ ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ’pɔ zii’ ’eke‑ ma. 21’Bhɛɛ‑ ‑woo mɛɛ mu ’ɛ daan ’zi ‑o ’si ta za mu ’ɛ ’le. ’Duŋ‑ ’o mɔɔ Romɛ mu a ’toŋ mu ’ɛ ta, ’waa sɔ dɔle‑ ’bhɛ ’si ta za mu ’ɛ ꞊la, ’bhɛ ’pegee ’waa sɔ ’mu ’yizaklɛle.»
22’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑zamaa’ ’ɛ ’wlɛnle‑ ‑o ma ’ezin‑. ’Bhɛɛ‑ ’ke Romɛ mu a ’kitikan ’mu ’ɛ ‑wa pele‑ dɔɔ ‑o ’yee‑ Pɔlu ’pegee Silasi tafleŋ‑ bala‑, ’bhɛɛ‑ ‑woo zita zɔn ’ke gbaŋbhlɛ ’le. 23‑O yanle ‑o zita zɔnlele ’ebebele, ’ke ‑woo bɔle‑ ‑kaso ’yi; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ ‑kaso ’fɛ gooba mi ’ɛ ni dɔɔ ’bhɛ ’e ’yrɛkpa ‑o ba ’elrele. 24‑Kaso ’fɛ gooba mi ’ɛ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo bɔle‑ ’fɛkpee ’fiɛntrɔnnɛ do ‑la ‑kaso ’fɛ ’ɛ ’kpee ye. ’Kee‑ ’gbluŋ bɔle‑ Pɔlu ’pegee Silasi gaan mu ’ɛ ma. 25Blaŋdrɛyi ’bhɔ bhla ’ɛ ’e ‑din, ’ke ’yee‑ Pɔlu ’pegee Silasi ‑o ’seriwole ’sanle ’bhɛ ’pegee ’ke ‑o ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ‑ ma ’sro mu kpa; ’bhɛ bhla ’ɛ ba, ’ke ‑kaso ’yi mu ‑vin mu ’ɛ ’ke ’mu ’e ’trɔnkpa‑ ‑o ni. 26’Bhɛ ’waati do ’kpɔ ’ɛ ba, ’ke ’trɛ bɛɛnle‑ ’eglɔɔle ‑lɛyan’ do, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑kaso ’fɛ gaan ’ɛ bɛɛnle‑ ’ezin‑. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑kaso ’fɛ ’liikoŋ mu ’ɛ ’kpɛn ’liigole ’bhɛ yrɛ do ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑kaso ’yi mu ’ɛ ’kpɛn ma piibhɛ kpɛlɛ‑ mu ’ɛ ’ploole. 27’Yee‑ ‑kasofɛ gooba mi ’ɛ ‑e bwele, ’bhɛɛ‑ ‑ya yele ’bhii‑ ‑kaso ’fɛ ’liikoŋ mu ’ɛ ’liigole ‑yaa; ’kee‑ ‑yaa’ ‑gɔkuŋ’ ’ɛ ‑glaanle’ ’bhɛ ’bhoo‑ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa zan ‑a ’gbu dɛlɛ. ‑Amasrɔyi ’yee‑ ’kpee ma ‑kaso ’yi mu ’ɛ ’kpɛn blasaan‑ gban bi. 28’Duŋ‑, ’ke Pɔlu ’a ’siile ’eglɔɔle dɔɔ: «’Yaa ‑za ’yɔɔ‑ ’kedo‑ ’kpɔ klɛlɛ ’e ’gbu ni, ‑amasrɔyi ’o ’kpɛn ‑o ‑gɛ!» 29’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’yee‑ ‑kaso ’fɛ gooba mi ’ɛ ‑ya pele‑ dɔɔ ‑wa gba ’tɛbhile ba. ’Bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ wlalɛ blaale‑ Pɔlu ’pegee Silasi ‑yaa ‑kaso ’fɛ ’kpeenɛ ’la ꞊la ’bhɛ ꞊nɔɔ. ’Duŋ‑ ‑gblaan ’ɛ ’kɔɔ, ‑e ‑yaa bɛɛn ’zi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ nule‑ baalɛ Pɔlu ’pegee Silasi gaan ma. 30’Bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ’pwɛle ‑waa’ ‑kaso ’fɛ ’kpeenɛ ꞊la. ’Bhɛ blaan, ’ke ‑yoo ‑lrɔkpale dɔɔ: «’Ŋ zan mu, ’ŋ ‑mɛ pɛ za ’gbu ‑la klɛ ’bhɛɛ‑ ’ŋ go ‑za ’yi ɛɛ?» 31’Bhɛɛ‑ Pɔlu ’pegee Silasi ’a ’lɛkwan‑ ‑a ni dɔɔ: «’E ’kpa Mɛɛzan Zesu ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhi ’pegee ’yaa‑ ’fa ꞊la mu ’ɛ ’ka nu golɛ ‑za ’yi.» 32’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o Mɛɛzan a ‑jan ’ɛ ’wole ’yee‑ ’pegee ‑yaa’ ’fa ꞊la mu ’ɛ ’kpɛn ni. 33’Bhɛ ‑bi do ’kpɔ ’ɛ zi ’waati do ’kpɔ ’ɛ ba, ’yee‑ ‑kaso ’fɛ ’ɛ gooba mi ’ɛ ‑ja ’ke ‑o ‑le, ’bhɛɛ‑ ‑yoo ma bhɛ mu ’ɛ ’tɛkpaa꞊. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ yrɛ do ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ‑o ’yee‑ ’pegee ‑a ba ’fa ‑la mu ’ɛ ’kpɛn ’wiiŋfɛle ‑yi ba. 34’Bhɛ blaan, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ ‑o ge ’yee‑ Pɔlu ’pegee Silasi ’madɔ‑ ‑a ba ‑lɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ‑lɛwɛɛ’ pɛ klɛle‑. ’Yee‑ mɛɛ ’ɛ ’pegee ‑a ba ’fa ‑la mu ’ɛ ’kpɛn zrukpaale ‑yaa, ‑amasrɔyi ‑woo ‑kpaa ‑Waanbhaa’ ’yi.
Romɛ mu a ’kitikan mu gblaan mu ’ɛ pe dɔɔ ‑o ’ploo‑ Pɔlu ’pegee Silasi ma
35’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’ɛ ’le, ’ke Romɛ mu a ’kitikan mu ’ɛ ‑o ’faazan‑ ’ke mu winbbɔle ’yee‑ ‑kaso ’fɛ gooba mi ’ɛ ta ’kaa ‑wa pe ‑a ni dɔɔ ‑e ’ploo Pɔlu ’pegee Banabasi ma. 36’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑kaso ’fɛ gooba mi ’ɛ nule‑ ’bhɛ ’pelɛ‑ Pɔlu ’pegee Silasi ni dɔɔ: «’Waa‑ Romɛ mu a kitikan mu ’ɛ ’faazan‑ mu ’ke mu winbwa꞊ ’ŋ ta dɔɔ ’ŋ ’ploo‑ ’ka ma. ‑Ka ’pwɛ blaale‑! ’Bhɛɛ‑ bhaa ’ka bo ’edɔɔle!» 37’Duŋ‑ Pɔlu pe ‑o ni dɔɔ: «’Woo‑ Romɛ mu a ’kitikan mu ’ɛ ‑woo ’o mɔɔ ‑la zita ꞊zwan mɔkpɛn’ ’yrɛ ma kpataakpa; ’duŋ‑ waa ’o ’kitikanlɛ ’elwale pe, ’bhɛɛ‑ ‑woo’ ꞊bwa ‑kaso ’yi, ’o mɔɔ ’la ’o mɔɔ ‑o ’ke Romɛ ‑kpɔsɔɔ mu ’le bhe. ’Bhɛɛ‑ ‑zɔn, ‑wa zi ’bhii‑ ‑woo’ ’pwɛ ‑kaso ’ɛ ’yi gaanyi’ ɛɛ? ’Yooye‑, ’bhɛ ’laa sɔ klɛle‑! ‑Ka ge ‑a pe ‑o ni dɔɔ ‑o ’gbu nu ’o ’pwɛ ’yee‑ ‑kaso ’ɛ ’yi ‑gɛ.» 38‑Waa’ ’faazan‑ mu ’ɛ ‑ja ’tɛ ‑a pelɛ Romɛ mu a ’kitikan mu ’ɛ ni dɔɔ Pɔlu ’pegee Silasi mu ‑o ’ke *Romɛ ‑kpɔsɔɔ mu ’le, ’ke ‑gblaan ’klale ‑o ‑yi. 39’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o nule‑ ‑sromabɔlɛ ’mu ni, ’ke ‑o ’ploole ’mu ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ ’mu ni dɔɔ ’mu go waa ‑wa ’ɛ ta. 40Pɔlu ’pegee Silasi ’pwɛle‑ blaan ‑kaso ’ɛ ’yi, ’ke ‑o gele‑ Lidi ba. ‑O yanle ‑o nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ’yelele ’bhɛ ’pegee ‑o yanle zruwlalele ’mu ’kpee, ’ke ‑o ’fuudɔ‑ ’mu ta Mɛɛzan Zesu a zi ’ɛ ta, ’ke ‑o jilale.
17Pɔlu ’pegee Silasi ‑ja Tesaloniki
1Pɔlu ’pegee Silasi ‑kaan Anfipolisi ’pegee Apoloni ‑wa mu ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑nwa bhɔlɛ Tesaloniki ‑wa ’ɛ ta. Zuufu mu daanfɛ’ do ‑yaa Tesaloniki ‑wa ’ɛ ta. 2Pɔlu ta pɛ ‑le ‑yaa gelele *Zuufu mu daanfɛ’ mu ’ɛ ꞊la ‑yitrɛ’ yi oo ‑yitrɛ’ yi ma, ’bhɛla‑ ‑yile ‑e ‑ja Tesaloniki Zuufu mu ’ɛ daanfɛ’ ’ɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ ‑o ’pegee Zuufu mu daanfɛ’ ’ɛ ꞊la mu ’ɛ ‑o zaabwa‑ ‑Waanbhaa’ a ’sɛwɛ ’ɛ ta ‑yitrɛ’ yi yaga ta. 3Pɔlu ‑Waanbhaa a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yipia꞊ ‑o ni, ’ke ‑ya zrɔn ‑o ni, ’bhɛ ’pegee ’ke ‑ya pe ‑o ni dɔɔ ‑a ‑lɛdulale ‑o ’yee‑ ’sɛwɛ ’ɛ ’yi ’kaa Mɛɛ ‑Bhee mi Krisi ’ɛ ꞊yaa nu ‑yrɛnbhlelɛ, ’bhɛɛ‑ ‑wa dɛ; ’bhɛ blaan, ’bhɛɛ‑ ‑e bwe gale ba. ’Bhɛ ’yi, Pɔlu pe ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ ’yoo‑ Zesu ’la ’bhɛ a ‑jan ’wo zii’ ’ka ni, ’yele‑ ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi Krisi ’ɛ ’le.» 4’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’woo‑ Zuufu mu ’ɛ ’ke mu ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’yele‑ ’ke wlan ’le ’ke ‑woo ’kpale Zesu ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑o ꞊nwa dɔlɛ Pɔlu ’pegee Silasi zi. ’Bhɛ ’yi ’tɛ, Grɛki mu ’srɛ ’lɛdo ’la ’yaa‑ gblaan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ, ’bhɛ ’pegee ‑wa ’ɛ ta le ‑bebe mu ’la ’yaa‑ dulayrɛ gblaan mu ꞊nɔɔ, ’mu ’kpɛn ‑dwa ‑o zi ’ezin‑. 5’Duŋ‑ Zuufu mu ’ɛ ‑o zranwoa‑ Pɔlu ’pegee Silasi ba. ‑O ‑ja mɛɛ ŋgblo ’siɛle ’ke mu ’siilɛ‑ ‑gbleba mu ’ɛ ta, ’bhɛ mu bole ‑yaa ’mu ’gbu ma, ’bhɛɛ‑ ’mu ’laa ‑yaa ye ’kedo‑ ’kpɔ wo. ‑O ’mu ’lɛkpaa‑ ’eke‑ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o yran ꞊wlaa ’mu ’yi, ’kooko‑ ’mu wlɛn Pɔlu ’pegee ’bhɛ zi mu ’ɛ ma. ’Bhɛ ’yi bhe, ‑o ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ’kpɛn ’wlɛnna‑ ’zoozoo‑. ‑Woo ’eke‑ ꞊sia, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja wlalɛ ’gwlaan‑ do a ’fɛ ’ɛ ꞊la, ‑o ‑yaa ’bhɛ ’gwlaan‑ ’ɛ sii Jasɔn. ’Bhɛɛ‑ ‑o Pɔlu ’pegee Silasi ziglinna ’bhɛ ’fɛ ’ɛ ꞊la, ’kooko‑ ‑o ge ‑o ‑le waa ‑zamaa’ ’ɛ ta. 6Waa Pɔlu ’pegee Silasi ’yelawolɛ Jasɔn ba bhe, ’ke ‑o ’yee‑ Jasɔn ’gbu ’pegee ’o nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ’ke mu ’kunle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ‑glaanle’, ’ke ‑o gele‑ ‑o ’le ‑waa’ ‑wa ’ɛ ta ’kitikan mu ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ ’eglɔɔle dɔɔ: «Mɛɛ mu ’lɛɛ‑, ’wole‑ ’drunyan ’ɛ ’yi yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ mu ’ɛ ŋgblo ‑siɛla gban, ’bhɛɛ‑ ‑o ꞊nwa ‑kɔɔ’ ba ‑gɛ ‑zɔn. 7’Bhɛɛ‑ ‑woo ꞊zian Jasɔn ‑la ba. ’Woo‑ mɛɛ mu ’lɛɛ‑ ‑o klɛza mu ’ɛ gole‑ ‑o Romɛ mu a ‑bhleŋgbe ‑gbɛnɛ Sezaa a pɛ ’toŋ mu ’ɛ ma; ’bhɛɛ‑ ‑o pe dɔɔ ‑bhleŋgbe ’bhɛɛke do ‑o Sezaa blaan, ’bhɛɛ‑ ‑o ’bhɛ sii Zesu.» 8’Bhɛ ‑jan mu ’ɛ ꞊wlaa ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ’pegee ‑wa ’ɛ ta ’kitikan mu ’ɛ ’yi. 9Jasɔn ’pegee Zesu ’yi mu ‑vin mu ’ɛ gɔli’ ‑la gbawoa‑ ‑o ni, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ploola ’mu ma ’tɛ.
Pɔlu ’pegee Silasi ‑o Bere
10‑Bi ’pɔle‑ ’tɛ, ’ke ’o nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ gele‑ Pɔlu ’pegee Silasi ’le blaale‑ Bere ‑wa ’ɛ ta. ‑O bhɔle ’bhɛ ‑wa ’ɛ ta, ’ke ‑o gele‑ wlalɛ Zuufu mu daanfɛ’ ’ɛ ꞊la. 11Bere ‑wa ’ɛ ta Zuufu mu ’ɛ ’yaa‑ ’ewlanle Pɔlu ’pegee Silasi ma ’ke ’bhɛ kan Tesaloniki Zuufu mu ’ɛ ta. ’Bhɛ mu ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’kwan‑ ’mu zru ’ɛ ’kpɛn ’le. ’Bhɛla‑ ‑yile yi ’oo yi, ‑o ‑yaa Pɔlu ’wojan‑ ’ɛ baglin‑ ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi, ’kooko‑ ’ke wlan ‑le ’ke ’bhɛ ’le ‑o ’bhɛ dɔ. 12’Woo‑ Zuufu mu ’ɛ ‑bebe ’e ꞊kpaa Zesu ’yi. ’Bhɛɛ‑ Grɛki mu ’ɛ ba, dulayrɛ gblaan ꞊nɔɔ le ‑bebe ’pegee ’gwlaan‑ ’srɛ ’mu ‑o ꞊kpaa Zesu ’yi ’ezin‑. 13’Duŋ‑ Tesaloniki Zuufu mu ’ɛ ‑wa male ’tɛ ’kaa Pɔlu ’pegee Silasi ‑yaa ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’wo zii’ Bere ‑wa ’ɛ ta, ’ke ‑o gele‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ ye. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o yran wlale‑ ’sanle ’bhɛ ꞊nɔɔ mu ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’mu ’wlɛnle Pɔlu ’pegee Silasi ma. 14’Bhɛ yrɛ do ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ’o nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ gele‑ Pɔlu ’le wɛyi‑ ’ɛ ba ‑yrɛ ta; ’duŋ‑ Silasi ’pegee Timote ꞊bwa ‑a ‑zanta’ Bere. 15Mɛɛ ’la zan mu ‑ja Pɔlu madɔlɛ, ’mu ‑ja ’kɛle‑ ’fɔ Atɛni ‑wa ’ɛ ta. ‑O niina‑ bhla ’ɛ zi, Pɔlu kle ꞊kpaa ‑o ta dɔɔ ‑wa pe Silasi ’pegee Timote ni ’kaa ’mu ge ’tɛn ‑a ma blaale‑ Atɛni ‑wa ’ɛ ta.
Pɔlu ‑o Atɛni
16Pɔlu ‑yaa Timote ’pegee Silasi ’magbɛn‑ ’zi Atɛni ‑wa ’ɛ ta ’waati ’la ba, ‑e Atɛni ‑wa ’ɛ ’pale ’la ꞊ya ’ke yo ’srɛ ’le bhe, ’bhɛ ’laa‑ ‑a ma ’egbɛnɛle. 17’Bhɛ ’yi, ‑e ‑yaa bo gele ma Zuufu mu daanfɛ’ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ‑balo klɛ ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ta ’ke Zuufu mu ’pegee Zuufu kle mu ’la ’yaa‑ gblaan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ ’mu ’le. ’Bhɛɛ‑ yi ’oo yi, ’kee‑ ‑yaa bhɔ mɛɛ ’la zan mu ta ‑wa ’ɛ ’kpee ‑kpan ’ɛ ta, ‑o ’pegee ’mu ’yaa‑ ‑balo klɛ ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ta ’ezin‑. 18‑A ‑lɛpaa ’ezin‑ ’sɛwɛ dɔ mu ‑gbɛnɛ ’ke mu ’le, ’mu ꞊yaa ‑lɛ ‑glɔɔn plɛ: ‑o ‑yaa ‑a ‑lɛdo’ sii Epikuri mu, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑lɛ ‑vindo’ ’ɛ ‑o ‑yaa ’mu sii *Sitoisi mu. ’Bhɛ mu zaabɔle ‑saan Pɔlu ’lɛ ma ’ezin‑. ‑A ’ke mu pe dɔɔ: «Mɛɛ ‑lɛ ma ‑nranii’ ’la bhe, ‑ya pe ’zi ’nale‑ ‑a ma ɛɛ?» ’Bhɛɛ‑ ‑a ‑bhɛɛke’ mu pe ’ezin‑ dɔɔ: «‑Yoo ’bhii‑ waa ‑waanbhaa’ mu ’la dɔ, ‑yoo ’mu a ‑jan ‑la wo ’zi.» ‑O ’bhɛ ꞊pia ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ‑amasrɔyi Pɔlu ‑yaa Zesu a ‑Jan ’Nrale‑ ’pegee ’bhɛ bweza ’ɛ gale ba ’bhɛɛ‑ ’wo zii’. 19’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o Pɔlu ’kunle ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ ’kɛle‑ ‑waa’ ‑wa ’ɛ ta ’kitikanyrɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa ‑lrɔkpale dɔɔ: «’Yoo‑ daangbɛya drɛɛ ’la ’wo zii’ mɛɛ mu ’ɛ ni bhe, ’e sɔ ‑a baan’ ’yipele ’o mɔɔ ni ɛɛ? 20‑Amasrɔyi ’o ‑jan mu ’la ’ma zii ’e ’lii, ’bhɛ mu ‑o ’o ’yrɛ ’yi ‑za drɛɛ mu ’le. ’Woo ‑a zi ’bhii‑ ’woo‑ ‑yima’ ’kplankplan.» 21‑O ’yaa‑ ’bhɛ ’pe zii’ ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ‑amasrɔyi Atɛni mu ’ɛ ’kpɛn ’pegee ‑a nɔɔ‑ ’cie mu ’ɛ ’yaa‑ bo yi ’oo yi ‑za drɛɛ mu ’te ‑la ta janwole ma, ’bhɛ ’pegee ’ke ‑woo ’trɔnkpa‑ ’mu ꞊la.
Pɔlu ‑o ‑janwo’ zii’ Atɛni mu a ’klaŋkeba yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ
22’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Pɔlu ’e ’wlɛnle‑, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ dulale ‑waa’ Atɛni ’kitikan mu ’ɛ ’pleŋ‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «Atɛni mu, ’an ’klɔsikwan ’bhii‑ pɛ mu gbale sɔ ’ka ni gbɛ ’ɛ ’kpɛn ma. 23‑Amasrɔyi ’ŋ ’yaa‑ ’kaan zii’ ’kaa‑ ‑wa ’ɛ ’kpee bhla ’la ba, ’mi ’kaa‑ ’seriwo yrɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’klɔsikwan, ’ke ’ŋ ’kaa‑ ’srakagoyrɛ do yele‑, ’bhɛɛ‑ ’sɛwɛ ’lɛɛ‑ ’bhɛ yɔɔndɛle ‑o ‑a ta dɔɔ:
‹Mɛɛ laa ‑waanbhaa’ ’la dɔ ’bhɛ gbayrɛ ‑le ‑gɛ.›
’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ka ‑Waanbhaa’ ’la gba ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa dɔ, ’mi ꞊nwa ’bhɛ ‑le a ‑janwolɛ ’ka ni ‑gɛ ‑zɔn. 24‑Waanbhaa’ ’la ’drunyan ’pegee ‑a ‑yi pɛ mu ’ɛ ’kpɛn ꞊kla, ’yele‑ ’ke laflɛ’ ’pegee ’trɛ ’ɛ Zan ’le, ’bhɛɛ‑ bhaaplɛŋ mu ’a gba ’fɛ mu ’la ‑dwa yaa yi ’mu ꞊la. 25’Bhɛɛ‑ ‑a maza laa ‑o pɛ ’kedo‑ ma ‑kɔɔ’ ’kɔɔ. ’Bhɛɛ‑ drɔɔn’, ’yele‑ pɛ ’kpɛn na bhaaplɛŋ mu ni: ’e pe ‑si oo, ’e pe ’trɛle‑ oo, ’yele‑ pɛ ’tɔle‑ pɛ ’bhɛ na bhaaplɛŋ mu ni. 26’Yele‑ bhaaplɛŋ ꞊kla, ’bhɛɛ‑ ’trɛ ta bhaaplɛŋ mu ’ɛ ’kpɛn ‑daa bhaaplɛŋ ‑lwa do ’kpɔ ‑la ‑yi. ’Bhɛɛ‑ ‑yoo ꞊kpaa ’trɛ ta yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ. ’Yele‑ ’waati mu ’ɛ ‑dwa, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑daŋ’ ’kpalaa ’trɛ ta bhaaplɛŋ mu yaayrɛ mu ’ɛ ma. 27’Yee‑ ‑Waanbhaa’ pɛ ’kpɛn ꞊kla ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ’kooko‑ bhaaplɛŋ mu ’kpɛn ’yela‑ ziglin. ’Ke ‑o dɔ klɛn ’ke ‑wa ziglin, ’bhii‑ ‑yrɛ ’wi mi do ’e gbɛkpa pɛ mu ma gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’ke ‑yoo pɛ do ‑glin ’zi bhla ’la ba; ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ‑Waanbhaa’ pleŋgole laa ‑o ‑kɔɔ’ ’kedo‑ ’kpɔ ma. 28‹‑Amasrɔyi ‑kɔɔ’ ‑si oo, ‑kɔɔ’ bɛɛngbɛya oo, ‑kɔɔ’ ’gbu bole ‑kɔɔ’ ’yrɛ ma oo, ‑kɔɔ’ ’mu ’kpɛn ’srɔɔwo‑ ’yela‑ ‑yi.› ’Kaa‑ ’srokpa mu ’ɛ ’ke mu ’bhɛɛ‑ ꞊woa dɔɔ: ‹‑Kɔɔ’ mu ‑o ’ezin‑ ‑a ’kpee yi mu ’le.›
29«‑Kɔɔ’ mu ‑o ‑a ’kpee yi mu ’la ’le bhe, ’bhɛla‑ ‑yile ‑kɔɔ’ ’laa ‑Waanbhaa’ ’kpalɛ‑ bhaaplɛŋ mu a ‑can yo ’pegee ‑gɔli’ yo, ’bhɛɛ‑ vlɛ yo mu ma. Bhaaplɛŋ mu ’bhɛ pɛ mu ’ɛ ’yaanna‑ ‑o ’gbu ’kpeelɛdan gbɛya ‑la zi. 30’Duŋ‑ bhaaplɛŋ mu ‑za ’la ꞊kla waa ‑zadɔkleya ’waati ’ɛ ba, ‑Waanbhaa’ laa ’bhɛ ‑za mu ’ɛ bɔ ‑li ‑klɔsi ’yi; ’duŋ‑ ‑zɔn yi ’lɛɛ‑ ma, ‑ya pe ’zi bhaaplɛŋ mu ’kpɛn ni yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ ’kaa ‑o ’ploo‑ ‑o klɛza ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ma ’bhɛɛ‑ ‑woo ’gbu ’na ’yee ‑Waanbhaa’ do ‑kplɛn ni, ’bhɛɛ‑ ‑wa gba. 31‑Amasrɔyi ‑Waanbhaa’ yi do ‑dwa gban, ’bhɛ yi ’ɛ ’le, ‑e nu ’drunyan ’yi bhaaplɛŋ mu ’ɛ ’kpɛn ’kitikanlɛ ‑yaa’ ‑lɛdɔɔleya ’ɛ ma. ’Yee‑ ‑Waanbhaa ’gbu nu mɛɛ mu ’kitikanlɛ mɛɛ ’la zan ’le, ‑e ’bhɛ zan ’ɛ makwan‑ gban. ‑E ’bhɛ makun’ ‑tɔɔmasie ’la ꞊kpaa ’ke ’bhɛ ’a zrɔn mɔkpɛn’ ni ’bhii‑ wlan ‑le ’kɛle‑ ’bhɛ ‑le ꞊kla ‑e ’bhɛ zan ’ɛ bwelawoa gale ba ’bhɛ ’le.»
32’Woo mɛɛ mu ’ɛ ‑wa male Pɔlu ’lii dɔɔ mɛɛ do ‑gaa ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑bwela gale ba, ’ke ‑o ’ke mu ’sɔnsile ’a ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑vin mu ’ɛ pe dɔɔ: «Yi ‑bhɛɛke’ ta, ’o nu ’bhɛ ‑jan ’ɛ ‑vin ’ɛ ’malɛ‑ ’e ’lii, ’bhɛ ’swa‑ ‑gee’ ‑zɔn.» 33’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Pɔlu gole‑ ‑o pleŋ‑. 34’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑o ’ke mu ‑dwa Pɔlu zi, ’bhɛɛ‑ ’mu ’e ꞊kpaa Zesu ’yi: ‑o ‑yaa ’bhɛ mɛɛ mu ’ɛ do sii Denisi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ ’ke ‑waa’ ‑wa ’ɛ ta ’kitikan mu ’ɛ do ’le; ’bhɛ ’pegee le do ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Damarisi, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’ke mu ’ezin‑.
18Pɔlu ‑ja Korɛnti
1’Bhɛ blaan, ’ke Pɔlu gole‑ Atɛni, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ Korɛnti ‑wa ’ɛ ta. 2‑E bhɔle Korɛnti, ’kee‑ Zuufu ’gwlaan‑ do yele‑, ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Akilasi. ‑O ’bhɛ ꞊yaa ’klɛɛn ’la ’yi, ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Pɔn. ’Yee‑ Akilasi ’pegee ‑a na Prisili dale laa ‑mɔlɛ’ bi Itali ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ‑Amasrɔyi Itali ’klɛɛn ’ɛ ta ‑bhleŋgbe gblaan ’ɛ, Klodi, ’bhɛ ’a ꞊pia Zuufu mu ’ɛ ’kpɛn ni dɔɔ ‑o go Rɔmu ‑wa ’ɛ ta. ’Bhɛla‑ ‑yile, Akilasi ’pegee ‑a na ‑gwa Itali ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑o ꞊nwa Korɛnti. ’Bhɛɛ‑ Pɔlu bhɛgwlɛnya ‑dwa ‑o ma. 3Pɔlu ꞊bwa ‑o ba, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa yewo ’eke‑ zi, ‑amasrɔyi ’yee‑ Akilasi ’pegee Pɔlu ’woye‑ ‑yaa do: ‑O mɛɛ plɛ ‑yaa ’ke sɔkpaa’ mu dɔ mu ’le. 4‑Yitrɛ’ yi ’tɔle‑ ‑yitrɛ’ yi, Pɔlu ‑yaa ge Zuufu mu daanfɛ’ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ‑janwo’ Zuufu mu ’ɛ ’pegee Grɛki mu ’ɛ ni ‑janwo’ gbɛya do ’yi, ’kooko‑ ‑yaa ‑jan ’ɛ dɔ ’mu ’yi ’bhɛɛ‑ ’mu dɔ Mɛɛzan ’sile‑ ‑la ’mu a pɛ ’le.
5’Duŋ‑ Silasi ’pegee Timote dalawoa Masedwani, ’bhɛɛ‑ ’mu ꞊nwa ’tɛnlɛ‑ ’yee‑ Pɔlu ma Korɛnti ‑wa ’ɛ ta, ‑a ’san ’bhɛ yi ’ɛ ma, ’yee‑ Pɔlu ‑yrɛ gbaanle ꞊bwa ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’wole‑ ba, ’ke ‑ya pe Zuufu mu ’ɛ ni kpataakpa dɔɔ Zesu ‑le ’ke Mɛɛ ‑Bhee Mi Krisi ’ɛ ’le. 6’Duŋ‑ Zuufu mu ’ɛ waa dɔlɛ Pɔlu ’wojan‑ mu ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ‑wa ‑zwanwoa. Pɔlu ’bhɛ ta dunɛ‑ ’ɛ ‑gwa, ’bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ ’yizwan‑ ’ke ’bhɛ ’yi bwegblɛn‑ ’ɛ ’wlɛnle‑. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ꞊kla ‑o ‑baŋgoza ’ɛ ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’yi ’bhɛ ma ‑tɔɔmasie ’le. ’Bhɛ blaan, Pɔlu pe ‑o ni dɔɔ: «’Ke ’ka ꞊nia ‑Waanbhaa’ a pɛ zi ’ɛ ta, ’ka ’laa ’lalɛ‑ ’mi ta, ’bhɛ ‑daa ’ka mu ’gbu ‑la ba. ’Kee‑ ’san ‑zɔn ma, ’ŋ nu gelɛ boolazi ‑gɛ Zuufu kle mu ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ wo ’mu ni.» 7Pɔlu ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wole‑, ‑e ’pwɛle‑ Zuufu mu daanfɛ ’ɛ ꞊la, ’kee‑ gele‑ mɛɛ do ba: ‑o ‑yaa ’bhɛ mɛɛ ’ɛ sii Titusi Zutusi. ’Bhɛ ꞊yaa gblaan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ a ’fɛ ’ɛ ’yaa‑ Zuufu mu daanfɛ’ ’ɛ ‑din. 8’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Zuufu mu daanfɛ’ ‑kuŋlii Kripusi ’pegee ’bhɛ ba ’fa ꞊la mu ’ɛ ’kpɛn ‑woo ꞊kpaa Mɛɛzan ’yi. ’Bhɛ blaan, Korɛnti mu ’la ꞊yaa ’mu ’trɔnkpa zii’ Pɔlu ’wojan‑ mu ’ɛ ꞊la, ’mu ‑bebe ’e ꞊kpaa Mɛɛzan ’yi ’ezin‑ ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu wiiŋfia꞊ ‑yi ba Zesu ’tɔ ’yi.
9‑Bi do zi, Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ’a ꞊pia Pɔlu ni ‑yrɛ zi yele do ’yi dɔɔ: «’Yaa ‑gblaanlɛ’ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’lɛɛ, ’e ’yrɛ gbaan ’an ‑jan ’ɛ ’wole‑ ba, ’bhɛɛ‑ ’yaa ’e tagalɛ ‑titi. 10‑Amasrɔyi ’mi ’gbu ‑o ’e zi. Yaa nu dɔlɛ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’kpee ’ke ’bhɛ ’e kun ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑za ’yɔɔ‑ klɛ ’e ni; ‑amasrɔyi ’an pɛ mɛɛ ‑bebe ‑o ‑wa ’lɛɛ‑ ta ‑gɛ.» 11’Bhɛla‑ ‑yile, Pɔlu ꞊bwa Korɛnti ‑wa ’ɛ ta, ’kee‑ mɛɛ mu ’ɛ daan ‑Waanbhaa a ‑jan ’ɛ ’le, ’fɔpe ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ lɛɛ do ’ke mlɛ ’srwado‑ ma.
12Galiyɔn ‑yaa ’ke Romɛ mu ’ɛ ‑waa’ ‑janmatii ’le Akayi ’klɛɛn ’ɛ ta ’waati ’la ba, Zuufu mu ’ɛ ‑wa ꞊kpaa do ’bhɛɛ‑ ‑o ‑wlɛnna Pɔlu ma. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ ’kɛle‑ ‑klu ta. 13‑O bhɔle ’bhɛ ꞊nɔɔ, ’ke ‑wa pele‑ dɔɔ: «Mɛɛ ’lɛɛ‑ ‑ya zi ’bhii‑ ‑e mɛɛ mu ’ɛ ŋgblo ’siɛ‑, ’bhɛɛ‑ ’mu ‑Waanbhaa’ gba gba gbɛya ’la ’bhɛ gole ‑o ’toŋ ’ɛ ma ’bhɛɛ‑ ’yi.» 14Pɔlu ‑yaa zan ‑janwole ’sanlɛ‑ ’ke Galiyɔn ’a ’pele ’woo‑ Zuufu mu ’ɛ ni dɔɔ: «Zuufu mu, ’kee‑ ’kpa bi ’bhii‑ ’yee‑ ’gwlaan‑ ’lɛɛ‑ ‑za ’yɔɔ‑ ‑glɔɔ ’ke ‑la ꞊kla, ’bhɛ ’pegee ‑e ’kpee ’yɔɔya‑ ’ke ꞊kla, ’ŋ ’yaa‑ nu dɔlɛ ’ka ’wojan‑ ’ɛ ꞊la. 15’Duŋ‑ ’kee‑ ꞊kla zaa drɔŋ bɔlele ‑jan mu ’pegee bhaaplɛŋ mu ’tɔ ta, ’bhɛɛ‑ ’ka ’gbu a ’toŋ mu ’ɛ ta, ’ka ’gbu ’bhɛ ‑za ’ɛ ’yrɛbago ’ka ’pleŋ. ’Naa‑ zi ’bhii‑ ’ŋ bɔ ’bhɛ ‑za ’ɛ ba!» 16Galiyɔn ’yanle‑ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele bhe, ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ ‑o go ‑klu ’ɛ ta. 17’Bhɛla‑ ‑yile, ’ke ‑o ’kpɛn zɛnle‑ ‑waa’ daanfɛ’ ‑kuŋlii Sɔsitɛni ’ɛ ’bhɛ zi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’bhɛ ’kunle. ’Ke ‑o ’bhɛ tafɛle ’sanle ’kitikanyrɛ ’ɛ ’lɛ ma. ’Duŋ‑ Galiyɔn ’a ꞊kla ’bhii‑ yaa ’bhɛ ‑za ’ɛ ’kpɛn ’yelɛ‑.
Pɔlu ge gbɛ drɛɛwoa‑ Antiɔsi ‑wa ’ɛ ta
18’Bhɛɛ‑ Pɔlu ꞊mwa ’ezin‑ Korɛnti ‑wa ’ɛ ta. ’Bhɛ blaan, ’ke ‑ya ‑srawole ‑a nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ’yee‑ ’pegee Prisili, ’bhɛɛ‑ Akilasi ‑o ꞊bwa ‑batoŋ’ do ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja Siri ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ’Duŋ‑ ’yee‑ Pɔlu ‑Waanbhaa’ wli ꞊kwan ‑sɔ ‑a ŋgblo ‑gweza’ ’yi, ’bhɛla‑ ‑yile ’ke ‑ya ŋgblo ‑gwele’ Sankre ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja ’tɛ. 19‑O bhɔle Efɛzi ‑wa ’ɛ ta, ’ke Pɔlu Akilasi ’pegee Prisili ’tole ’bhɛ ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑ja Zuufu mu daanfɛ’ ’ɛ ꞊la ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’pegee Zuufu mu ’ɛ ‑o ‑balo klɛle‑. 20’Bhɛ mu ‑sromabwa ‑a ni dɔɔ ‑e ‑mɔ ’waati sa ’mu ‑din, ’duŋ‑ yaa dɔlɛ ’bhɛ ꞊la. 21‑A go bhla ’ɛ zi ’mu ‑din, ’ke ‑ya pele‑ ’mu ni dɔɔ: «’Ke ‑Waanbhaa’ ‑dwa ‑a ‑la ’ŋ nu nu gbɛ drɛɛwolɛ ’ka taglinlɛ.» ‑E yanle ’bhɛ ’pele‑ ’le, ’kee‑ gole‑ Efɛzi ‑wa ’ɛ ta ‑batoŋ’ do ’yi. 22‑E bhɔle Sezare ‑wa ’ɛ ta, ’kee‑ zinale ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ Zeruzalɛmu Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ’pubɔlɛ; ’bhɛ blaan ’kee‑ gele‑ Antiɔsi. 23‑E ‑yrekpaa’ ’dama ꞊kla ’bhɛ ꞊nɔɔ, ’kee‑ gele‑ Galasi ’pegee Frizi ’klɛɛn mu ’ɛ ’yi ’kee‑ ge ’fuudɔlele Zesu zi mu ’ɛ ’kpɛn ta.
Apolɔsi ‑o Efɛzi ’pegee Korɛnti
24‑O ‑yaa Zuufu mi do sii Apolɔsi, ’bhɛ ‑daa ’bhɛ ꞊ya ‑wa ’ɛ ta Alɛzandri, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ꞊nwa Efɛzi ‑wa ’ɛ ta. ’Bhɛ ’yaa‑ ’ke ‑janwo’ mi ‑lrele’ do ’gbu ’le, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ꞊yaa ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ dɔ ’kee‑ kan ‑a ‑daŋ’ ta. 25‑Wa ‑daanna Mɛɛzan Zesu a zi ’ɛ ’bhɛɛ‑ ta jan ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ’bhɛ ‑vavadɛ ’ebebele. ’Bhɛla‑ ‑yile, ‑e ‑yaa Zesu a ‑za ’ɛ ’wo zii’ mɛɛ mu ’ɛ ni ’kee‑ ’mu daan kplankplan. ’Duŋ‑ ‑yaa’ pɛ Mɛɛzan dɔleya ’ɛ ‑daŋ’ ‑le ‑yaa ’ke Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan a pɛ mɛɛ wiiŋfɛza ‑yi ’te ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’le. 26‑Yrekpaa’ do, ’yee‑ Apolɔsi ‑yaa ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’wo zii’ Zuufu mu daanfɛ’ ’ɛ ꞊la ’ke ‑gblaan ’laa kla ‑a ‑yi. Prisili ’pegee Akilasi ‑yaa’ mɛɛ daangbɛya ’ɛ ’yele‑, ’ke ’mu ’a ’siile‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu ‑Waanbhaa’ a zi ’ɛ ’yipele ’a ni kplankplan. 27’Bhɛ blaan, ’ke Apolɔsi ’a ’pele dɔɔ ‑e gele‑ Akayi ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑a nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ’mu ’a ’liale dɔɔ ‑e ge ’bhɛ ꞊nɔɔ. ‑Ayile, ’ke ’mu ‑a dɔ ’sɛwɛ do dɛle‑ Akayi ’klɛɛn ’ɛ ’yi Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ni dɔɔ ’kee‑ ꞊bhwa ’mu ba ye, ’mu ’a ’cieya‑ klɛ ’elrele. ‑E bhɔle Akayi, mɛɛ ’la zan mu ’mu ꞊kpaa Zesu ’yi ‑Waanbhaa’ a ‑lileya ’ɛ ma, ‑e ’mu ‑daanna, ’bhɛɛ‑ ‑e ’mu ’kpaleya ’ɛ baan’ ꞊klaa ’bhɛ ba. 28‑Amasrɔyi Zuufu mu ’ɛ ’yaa‑ ’ni ’zi ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’yi yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ‑e ‑yaa ’bhɛ ’yrɛbakan zii’ mɔkpɛn’ ’yrɛ ma kpataakpa; ’ke ‑ya zrɔn mɛɛ mu ’ɛ ni ’bhii‑ ‑Waanbhaa mɛɛ ’la zan makwan‑ ’bhii‑ Mɛɛ ‑Bhee Mi Krisi ’le, ’bhɛ zan ‑le ‑yaa ’ke Zesu ’le kpataakpa.
19Pɔlu ‑o Efɛzi
1Apolɔsi ‑yaa ’waati ’la ba Korɛnti ‑wa ’ɛ ta, Pɔlu ꞊kaan Azi ’klɛɛn ’ɛ ’yi vlɛ gɔɔn mu ’ɛ ’yi ‑wa mu ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑e ꞊nwa bhɔlɛ Efɛzi ‑wa ’ɛ ta ’tɛ. ‑E ꞊bhwa ’bhɛ ꞊nɔɔ Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’ke ta. 2’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’kee‑ ’mu ’lrɔkpale dɔɔ: «’Ka ’ka ’kpalawoa Zesu ’yi, ’ka Lii ’Weŋ ’ɛ ’srɔɔwoa‑ ɛɛ?» ’Bhɛɛ‑ ’ke ’mu ’a zikpale ‑a ni dɔɔ: «’Yooye‑, ’o mɔɔ laa a malɛ ‑lido’ dɔɔ Lii ’Weŋ ‑o.» 3’Bhɛɛ‑ ’ke Pɔlu ‑o ‑lrɔkpale ’ezin‑ dɔɔ: «’Ka ’ka ’kpalawoa Zesu ’yi bhe, ‑o ’ka ’wiiŋfia꞊ wiiŋfɛgbɛya ‑glɔɔn ’ɛ ‑dela ‑yi ɛɛ?» ’Bhɛɛ‑ ‑o pe Pɔlu ni dɔɔ: «‑Woo’ ’wiiŋfia꞊ Zaan a pɛ mɛɛ wiiŋfɛgbɛya ’bhɛɛ‑ ’yi ‑yi ba.» 4’Bhɛɛ‑ Pɔlu pe ‑o ni ’ezin‑ dɔɔ: «’Ke mɛɛ ’la zan mu ‑yaa dɔ a ‑la ’ke ‑o ploo ‑o klɛza ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ma, Mɛɛ Wiiŋfɛ’ Mi Zaan ‑yaa ’bhɛ zan mu ‑la wiiŋfɛ ‑yi ba. ’Duŋ‑ ‑e ‑yaa pe ’zi Izraɛli mu ’ɛ ni ’ezin‑ dɔɔ ‑woo ’kpa mɛɛ ’la zan ‑yaa nu nulɛ ’yee‑ blaan, ’bhɛɛ‑ ’yi; ’bhɛ mɛɛ ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke Zesu ’le.» 5‑O yanle ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’malele, ’ke ‑o dɔle‑ ‑a ‑la dɔɔ ‑woo wiiŋfɛ’ ‑yi ba Mɛɛzan Zesu ’tɔ ’ɛ ’yi. 6’Bhɛ blaan, ’ke Pɔlu ’e gbɛ ’kpale ‑o ta, ’bhɛɛ‑ ’ke Lii ’Weŋ ’ɛ zinale ‑o ta. ’Ke ‑o wli ‑bhɛɛke’ mu ’pele ’sanle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo. 7’Woo‑ mɛɛ mu ’ɛ ’yaa‑ bhɔ mɛɛ vu ta plɛ ‑din.
8’Bhɛ blaan, ’ke Pɔlu gele‑ Zuufu mu daanfɛ’ ’ɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ mlɛ yaga ta, ‑e ‑Waanbhaa’ a ‑bhleŋgbeya yaaza ’ɛ ‑jan ’ɛ ꞊woa mɛɛ mu ni. Yaa ‑yaa gblaan mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’lɛɛ ’bhɛ ‑janwo’ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. ‑E ‑yaa dɔ ’zi klɛn, ’kooko‑ mɛɛ mu dɔ Mɛɛzan a ‑jan ’ɛ ꞊la. 9’Duŋ‑ Zuufu ’ke mu ‑yaa ’mu ’trɔn ’yi dɔ ’zi ’eglɔɔle Pɔlu ’wojan‑ mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ waa ‑yaa dɔle‑ ‑a ‑la ’ke ‑woo kpa Zesu ’yi. Drɔɔn’, ‑o ‑yaa ’sɔnsi zii’ Pɔlu ’wojan‑ mu ’ɛ ma ’ke ‑o ‑jan ’yɔɔ‑ wo Mɛɛzan a zi ’ɛ ma mɔkpɛn’ ’yrɛ ma kpataakpa. ’Bhɛla‑ ‑yile ’ke Pɔlu Zesu ’yi mu ’ɛ ’siile, ’ke ‑o ’pegee ’mu gole‑ ‑o pleŋ‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ Tiranusi ‑a ‑laklu ‑wa ’ɛ ta. ‑E ꞊bwa ‑Waanbhaa’ a ‑janwo’ ’ɛ ’wole‑ ma ’bhɛ ꞊nɔɔ yi ’oo yi. 10Pɔlu ꞊bwa ’bhɛɛ‑ klɛle ma lɛɛ plɛ ta, ‑asiikɔɔ Zuufu mu ’pegee Zuufu kle mu ’la ’kpɛn ’yaa‑ ’bhɛ Azi ’klɛɛn gbɛ do ’ɛ ’yi, ’mu ’kpɛn Mɛɛzan a ‑jan ’ɛ ꞊maa.
Seva gbe mu a ‑za
11‑Waanbhaa’ ‑yaa mɛɛ ’kpeelɛni ma ’sɔle‑ maza mu klɛ ’zi Pɔlu gbɛ zi. 12’Bhɛla‑ ‑yile, ’kee‑ ‑yaa klɛ sɔgbɛ mu ’le oo, ’kee‑ ‑yaa klɛ mɛɛ ŋgblo ma ’fuugo‑ sɔgbɛ mu ’le oo, ’ke ‑o ‑yaa ’mu yan Pɔlu ’flɛ ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑yaa ’mu kpa gadɛ mu ’pegee lii ‑yɔɔ mu ‑yaa mɛɛ ’la zan mu zi ’mu ma, ’bhɛ gadɛ mu ’ɛ ꞊yaa bhee, ’bhɛɛ‑ lii ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ꞊yaa go ’bhɛ zan mu ’ɛ zi. 13’Bhɛ ya ’ɛ ’yi ’tɛ, Zuufu ’kɛ mu ’la ’yaa‑ ’kaan zii’ yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ ’ke ‑o ge ’zina mu ‑gbinlele ’zina lii mu ‑yaa mɛɛ ’la zan mu zi, ’mu ꞊yaa zi ’tɛ ’bhii‑ ’mu ’zina mu ’ɛ ‑gbin mɛɛ mu ’ɛ zi Mɛɛzan Zesu ’tɔ ’ɛ ’le. ‑O ’kpɛn do do ‑yaa ‑jan ’la wo ’zina mu ’ɛ ni, ’bhɛ ‑le ‑yaa dɔɔ: «’Mi pe ’ka ni dɔɔ Zesu ’la ’ke Pɔlu ‑o ’bhɛ a ‑jan ’wo zii’, ‑ka go ’bhɛɛ‑ ’tɔ ’ɛ ’yi!» 14Mɛɛ ’la zan mu ‑yaa ’bhɛ ‑za ‑glɔɔn ’ɛ klɛ ’zi, ’mu ’yaa‑ mɛɛ ’srwaplɛ‑, ’bhɛɛ‑ ’mu ‑yaa Zuufu mu a ’sraka ’lɛna‑ mi gblaan do ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Seva ’bhɛɛ‑ gbe mu ’le. 15‑O ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wole‑ ’zina do ni, ’ke ’bhɛ ’a zikpale ‑o ni gadɛ mi ’ɛ ’lii dɔɔ: «’Ŋ Zesu dɔ, ’bhɛɛ‑ ’ŋ Pɔlu dɔ ’ezin‑; ’duŋ‑ ’ka mu, ‑de mu ’gbu ‑le ’ka mu ’le ɛɛ?» 16’Zina ꞊yaa mɛɛ ’la zan zi, ’bhɛ ‑balaa’ ‑o ta, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ a pɛ faŋgan‑ ’ɛ ꞊kpaa ‑o ’kpɛn a pɛ faŋgan‑ ’ɛ ta; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑yrɛnkpa’ gbɛ ‑yɔɔ’ ꞊woa ‑o ta, ‑asiikɔɔ ‑o ‑pwɛla ’fɛ ’ɛ ꞊la ‑o tafleŋ‑ ’le ’ke ‑o blasaan‑, ’bhɛɛ‑ ‑o madiŋwole ‑yaa. 17’Bhɛ ‑za ’ɛ ꞊zian Efɛzi ‑wa ’ɛ ta yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ. ’Kee‑ kpa Zuufu mu ta oo, ’kee‑ kpa Zuufu kle mu ta oo, ’o ’kpɛn ’bhɛ ‑za ’ɛ ꞊maa; ‑ayile ‑gblaan ꞊klaa ‑o ’kpɛn ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑gasikpa zii’ Mɛɛzan Zesu ’tɔ ’ɛ ’lɛɛ. 18Mɛɛ ’la zan ’mu ’e ꞊kpaa Zesu ’yi, ’mu ‑bebe ‑yaa zan ’mu klɛza ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ’pelɛ‑ mɔkpɛn’ ’yrɛ ma kpataakpa. 19Mɛɛ ’la zan mu ‑yaa ’srɔn klɛ, ’mu ‑bebe ꞊nwa ’mu ’a ’srɔn ’sɛwɛ mu ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ mu ’mu ’kpɛn ’kpaciela mɔkpɛn’ ’yrɛ ma. ’Bhɛ ’sɛwɛ mu ’ɛ ’plɛɛ ’yaa‑ ‑gɔli’ ’taŋbha ’waa mia plɛ bhɛ vu (50.000) bhɔ. 20’Bhɛ gbɛɛn‑ bhe, Mɛɛzan a ‑Jan ’ɛ ’yaa‑ zɛn ’zi ’yee‑ Mɛɛzan a ‑glɔɔya’ ’ɛ ’le, ’bhɛ ’pegee faŋgan‑ ma.
Efɛzi mu ’ɛ ‑o ‑wlɛnna Zesu ’yi mu ’ɛ ma
21’Bhɛ ‑za mu ’ɛ klɛle blaan, ’ke Pɔlu ’a ’lɛdulale *Lii ’Weŋ ’ɛ ’seŋ ta dɔɔ ‑e gele‑ ’kanlɛ‑ Masedwani ’pegee Akayi ’klɛɛn mu ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ge ’pwɛlɛ‑ Zeruzalɛmu. ‑Ya ꞊pia dɔɔ: «’Ke ’ŋ ‑ja ’bhɛ ꞊nɔɔ ye, ‑yoo ’ke ‑za ’le ’ezin‑ ’ke ’ŋ ge Rɔmu ‑wa ’ɛ ta.» 22’Bhɛla‑ ‑zayile, ‑ya madɔ mi plɛ winbwa‑ Masedwani: Timote ’pegee Erasi. ’Bhɛɛ‑ ’yee‑ ’gbu ꞊bwa ‑sɔ ’mu ‑zanta ‑yrekpaa’ sa ta Azi ’klɛɛn ’ɛ ’yi. 23’Bhɛ ’waati do ’kpɔ ’ɛ ba, Efɛzi ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ’kpɛn ’yaanmiŋwole ‑yaa Mɛɛzan Zesu a zi ’ɛ ‑zayi’. 24Wlan ’ɛ ni, yo do ‑yaa Efɛzi ‑wa ’ɛ ta. ‑O ‑yaa ’bhɛ sii Aatemisi. ’Bhɛɛ‑ ‑can klɛ mi do ‑yaa ’yee‑ ‑wa ’ɛ ta, ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Demetriusi. ’Bhɛ ’yaa‑ ’yee‑ yo ’ɛ gba ’fɛ ’ɛ bhɔɔma ‑yrinɛ’ mu klɛ ‑gɔli’ ’taŋbha ’pu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ’mu gɔn mɛɛ mu ’kɔɔ. ’Yee‑ Demetriusi ’pegee ‑yaa’ yewonɛ mu ’ɛ ꞊yaa ‑gɔli’ ‑bebe ’srɔɔwo ’bhɛ yo ’ɛ gba ’fɛ ’ɛ bhɔɔma ‑yrinɛ’ mu ’ɛ gɔnle ma. 25‑Yrekpaa’ do, ‑e ‑yaa’ yewonɛ mu ’ɛ ’pegee ‑can klɛ mu ‑vin mu ’ɛ ꞊klaa ’eke‑ ba, ’bhɛɛ‑ ‑ya ꞊pia ’mu ni dɔɔ: «’Ŋ ’yiɛnii mu, ’ka ’gbu ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ‑kɔɔ’ ‑o ‑kɔɔa’ ‑naflo mu ’ɛ ’srɔɔwo zii’ ‑kɔɔa’ ye ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ma. 26’Duŋ‑ ‑zɔn ’yee‑ Pɔlu ’ɛ ‑yoo ‑za mu ’la klɛ ’zi, ’ka ’yrɛ ‑o ’mu ma, ’bhɛ ’pegee ’ka ’trɔn ‑o ’mu ’yi. ‑Ya pe ’zi mɛɛ mu ’ɛ ni dɔɔ: Bhaaplɛŋ mu ‑o gba yo mu ’la yaan ‑o ’gbu ’kɔɔ, ’mu ’laa ‑o ’ke ‑waanbhaa’ ‑zeze mu ’le. Mɛɛ ‑bebe ’e ꞊kpaa ’bhɛ ‑jan ’ɛ yi; ’bhɛɛ‑, ’bhɛ mɛɛ ’srɛ ŋgblo ‑siɛla. ’Duŋ‑ ’bhɛ ’laa klɛlɛ Efɛzi ‑wa do ‑kplɛn ta ‑gɛ, ’bhɛ ꞊kla ’ezin‑ Azi ’klɛɛn ’kpɛn ‑la ‑yi. 27‑A ‑daŋ’ ’laa nu golɛ ‑kɔɔa’ yawo ’ɛ do ‑kplɛn baale ta. ’Kɛla ’bhɛ ‑o ‑a ‑yi ’eyɔɔle ’ezin‑, ’bhɛ ‑le dɔɔ ‑e nu ‑kɔɔa’ yo da ‑gbɛnɛ ’ɛ gba ’fɛ ’tɔ ’ɛ magalɛ. ’Bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ‑kɔɔa’ yo ’ɛ ’tɔbhɔleya ’ɛ nu galɛ; ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ Azi ’klɛɛn ’yi mu ’ɛ ’kpɛn ’pegee ’trɛ ta mu ’ɛ ’kpɛn ’yela‑ gba!» 28Mɛɛ ’la zan mu Demetriusi ’wojan‑ ’ɛ ꞊maa, yran ‑gbɛnɛ ꞊wlaa ’mu zru ’yi. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele ’sanle ’eglɔɔle dɔɔ: «Aatemisi, Efɛzi mu a yo da ’ɛ ‑yoo ’egbɛnɛle, ’bhɛɛ‑ ’e ’kpa ma yo laa ‑o! Aatemisi, Efɛzi mu a yo da ’ɛ, ’yoo‑ ’egbɛnɛle, ’bhɛɛ‑ ’e ’kpa yo laa ‑o!» 29’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’bhɛ ‑jan ’ɛ ‑wa ’ɛ ’kpɛn ’yaanmiŋwoa, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ’kpɛn ’wlɛnle. ’Bhɛɛ‑ ’yee‑ Pɔlu ’taawoyɔɔn plɛ ’ɛ, Gayusi ’pegee Arisitaki, ‑o ’mu ꞊kwan. ’Mu ꞊yaa ’ke Masedwani mu ’le. ‑Woo ’kunlawoa, ’ke ‑woo ‑glaanle’, ’bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ ’saa ’ɛ gele‑ ’ke ‑o ‑le ‑waa’ ‑zabla’ ‑kpan ’ɛ ta. 30’Bhɛ ’yi, Pɔlu ’gbu ’yaa‑ zi ’bhii‑ ‑e ge dɔ ‑zamaa’ ’ɛ ’lɛɛ ’bhɛɛ‑ ‑ya ’gbu zrɔn ’mu ni, ’duŋ‑ Zesu ’yi mu ’ɛ waa dɔlɛ a ‑la ’kee‑ ’bhɛ klɛ. 31’Yee‑ Azi ’klɛɛn ’yi ‑kuŋlii gblaan mu ’ɛ ’ke mu ‑yaa ’yee‑ Pɔlu ’gbu ’bhɛgwlɛn‑ mu ’le. ’Bhɛ mu kle ꞊kpaa ‑a ni dɔɔ yaa gelɛ ‑zabla’ ‑kpan ’ɛ ta. 32’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, ‑zamaa’ ’saa ’ɛ ’yaa‑ ‑we ’zi ’zoozoo‑: ‑a ’ke mu ‑yaa ‑janwo’ zii’ ’eglɔɔle, ’bhɛɛ‑ waa ‑yaa sɔ ’eke‑ ‑weli’ ‑yi ’male. ’Bhɛɛ‑ drɔɔn’, ‑woo ‑lɛkpaa ’eke‑ ta win ’la ma, ‑o ‑bebe ’laa ‑yaa ’bhɛ dɔ. 33‑O ‑yaa Zuufu ’gwlaan‑ do sii Alɛzandri. ‑Zamaa’ ’ɛ ’pleŋ‑ mɛɛ ’ke mu ’yee‑ ‑za ’ɛ ’yipia꞊ ’bhɛ ni. ’Bhɛɛ‑ Zuufu ‑vin mu ’ɛ ’yee‑ Alɛzandri ’yrɔnna‑, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja ’kɛle‑ ‑zamaa’ ’ɛ ’lɛɛ‑. ‑Ya gbɛ ‑lawlɛnna, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa zan ‑janwolɛ ‑zamaa’ ’ɛ ni. 34’Duŋ‑ ‑wa yele ’bhii‑ ‑e ‑yaa ’ke Zuufu mi ’le, ’ke ‑woo ‑weli’ ’ɛ ’wlɛnle ’eke‑ zi ’eglɔɔle ’zoozoo‑ ’ke ‑wa pe dɔɔ: «Aatemisi, Efɛzi mu a yo da, ’yoo‑ ’egbɛnɛle, ’e ’kpa ma yo laa ‑o! Aatemisi, Efɛzi mu a yo da, ’yoo ’egbɛnɛle, ’e ’kpa ma yo laa ‑o!» ‑O ꞊mwa ’bhɛ ’pele‑ zi ’fɔ ’bhɛ ‑bɛɛnna ’lɛrɛ plɛ ‑din.
35’Fɔ boolazi, ’bhɛɛ‑ ‑waa’ ‑wa ’ɛ ta ’sɛwɛdɛ mi ’ɛ ’bhɛ gbɛswa‑ ‑zamaa’ ’ɛ tagale ta; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ pe ‑o ni dɔɔ: «Efɛzi mu, mɔkpɛn’ ’a ’yaango‑ ’bhii‑ Efɛzi mu ’ɛ ’mu ‑le ‑kɔɔa’ yo da ‑gbɛnɛ Aatemisi gba ’fɛ ’pegee ‑a bhɔɔma ‑yrinɛ’ ’ɛ gooba mu ’le, ’bhɛ ’pegee ’yee‑ yo ’ɛ bhɔɔma ‑yrinɛ’ ’ɛ ‑daa laflɛ’ ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑balaa’ ’trɛ ma. 36Mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa sɔ ’bhɛ ma zaabɔle. ’Duŋ‑ ’ke ‑yoo ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ‑ka ’ka zrukpala, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa ’kɔɔlɛ‑ ‑za ’kedo‑ ’kpɔ klɛlɛ ma blaale‑. 37‑Amasrɔyi, ’ka ꞊nwa mɛɛ plɛ ’la ’le ‑gɛ bhe, waa ‑kɔɔa’ yo ’ɛ gba ’fɛ ’ɛ ꞊la pɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’silɛ‑, ’bhɛɛ‑ waa a ’tɔ ’yɔɔ‑ ’kedo‑ ’kpɔ ’pelɛ‑. 38’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ke Demetriusi ’pegee ‑yaa’ yewonɛ mu ’ɛ ‑woo ‑la ma janwoa‑ dɔɔ mɛɛ ’ke ‑za ’ke ꞊kla ‑o ni, ’kitikan yi mu dɔle ‑o, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’wiiŋ‑ mɛɛ gblaan mu ’ɛ ’mu ‑o ye. ‑O sɔ gele‑ ’mu ta ye waa ‑za ’ɛ ’yrɛbago zayi’. 39’Ke ’kaa‑ zi ’bhii‑ ’o ’kaa‑ ‑za ’bhɛɛke ’yrɛbago, ‑kɔɔ’ nu ’bhɛ klɛlɛ ‑kɔɔ’ a ’klaŋkeba yi ’ɛ ’le. 40’Duŋ‑ ‑za ’la ꞊kla ‑zɔn, Romɛ mu ’ɛ sɔ ‑lale’ ‑kɔɔ’ ta dɔɔ ‑kɔɔ’ ‑o ‑wlɛn ’zi ‑o ma. ‑Amasrɔyi ‑kɔɔ’ ꞊klaa ’eke‑ ba, ‑za ’la ma, win laa ‑o ’bhɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’laa nu ’sɔlɛ‑ ’bhɛ ’yipele mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ni.» 41Waa ‑wa ’ɛ ta ’sɛwɛdɛ mi ’ɛ ’yanle ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’wolele, ’ke ‑ya pele‑ mɛɛ mu ’ɛ ni dɔɔ ‑o piila‑, ’bhɛɛ‑ ‑o ge ‑o ba ‑lɛ ma.
20Pɔlu ‑ja Masedwani ’pegee Grɛki mu a ’klɛɛn ’ɛ ’yi
1Efɛzi mu ’ɛ ‑woo tagaa‑ ’waati ’la ba, ’ke Pɔlu Zesu ’yi mu ’ɛ ’lɛkpale ’eke‑ ta, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’fuudɔle ‑o ta. ’Bhɛ blaan, ’kee‑ zi ‑yrɛwole ‑o ma dɔɔ ‑e gele‑ Masedwani. 2Pɔlu ’kanaa ’bhɛ ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’kee‑ ge ’fuudɔlele Zesu ’yi mu ’ɛ ta ‑jan ‑bebe ’le. ’Bhɛ blaan, ’kee‑ gele‑ Grɛki mu a ’klɛɛn ’ɛ ’yi. 3’Bhɛɛ‑ ’kee‑ mlɛ yaga klɛle‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ. ‑E ‑yaa zan bɔlɛ ‑batoŋ’ do ‑yi ’bhɛɛ‑ ‑e ge Siri ’klɛɛn ’ɛ ’yi ’waati ’la ba, ’ke ‑ya male‑ dɔɔ Zuufu mu ’ɛ ’yaa‑ ’dukpa zii’ ‑a dɛ zayi’. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ ‑e niinale ‑a da zi ’ɛ zi ’kee‑ kan Masedwani. 4’Gwlaan‑ ’srwaplɛ‑ ‑le ‑ja ’yee‑ Pɔlu madɔlɛ Azi ’klɛɛn ’ɛ ’yi ’taa ’ɛ ta: Pirusi ’la ’yaa‑ da Bere ‑wa ’ɛ ta ’bhɛ gbe Sopatɛɛ, ’bhɛɛ‑ Arisitaki ’pegee Sekɔndusi, ’mu ’yaa‑ da Tesaloniki ‑wa ’ɛ ta; ’bhɛɛ‑ Gayusi, ’bhɛ ’yaa‑ da Dɛɛbi ‑wa la, ’bhɛɛ‑ Timote, ’bhɛ ’yaa‑ da Lisitri, ’bhɛɛ‑ Tisiki ’pegee Trofimu: ’mu ’yaa‑ da Azi ’klɛɛn ’ɛ ’yi. 5’Bhɛ mɛɛ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ‑ja ’tɛnlɛ‑ ’o ma Troasi ‑wa ’ɛ ta ‑yrekpaa’ ’soo ’kanle‑ blaan. 6’O mɔɔ ’gbu, ’o ‑batoŋ’ do ꞊sia Filipu ‑wa ’ɛ ta ’bluu ’wlɛn kle bhle ’fɛti ’ɛ blaan. ’O ‑yrekpaa’ ’soo ꞊kla zi ’ɛ ’lii ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑yrekpaa’ ’soo mi ’ɛ ma, ’o ꞊wlaa Troasi ‑wa ’ɛ ta ’tɛ. ’Bhɛɛ‑ ’o ‑gbɛɛyi’ do ꞊kla ’bhɛ ꞊nɔɔ.
Pɔlu ‑yrekpaa’ ’srwaplɛ‑ ꞊kla Troasi
7Zuufu mu a ‑yitrɛ’ yi ’ɛ ma yroma ’ɛ zi, ’o ꞊klaa ’eke‑ ba Mɛɛzan a pɛbhle ’ɛ ’bhle zayi’ ’eke‑ zi. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Pɔlu ‑yaa zan gelawolɛ ’taa do ta ’bhɛ ta tooklin‑ yi ’ɛ ’le bhe, ’bhɛla‑ ‑yile, ‑e ‑janwoa mɛɛ ’la zan mu ꞊klaa ’eke‑ ba ’mu ni. ’Bhɛɛ‑ ‑e꞊mwa ‑janwole ’ɛ zi ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ blaŋdrɛyi ma. 8’O ’klale‑ ‑yaa ’eke‑ ba ’saŋgaso ’kpee ’la ꞊la, ‑laŋbha ‑bebe ’bhile‑ ‑yaa ’bhɛ ꞊la. 9‑O ‑yaa ‑zwannɛ do sii Eyutisi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaale‑ ‑yaa ’bhɛ ’fɛkpee ’ɛ fenɛti ’ɛ do ‑lii. Pɔlu ‑yaa ‑mɔ ’zi ‑janwole ’ɛ zi, ’bhɛla‑ ‑yile ’ke yi ’kpale ’yee‑ ‑zwannɛ ’ɛ ’yrɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ yidɛle ’egbɛnɛle. ‑Yaa’ yidɛ gbɛ ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ, ‑a yri ‑gwa ‑a ’gbu ‑za ’le, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gole‑ laanima ’saŋgaso yaga mi ’ɛ ’wiiŋ‑, ’kee‑ nule‑ baalɛ ’trɛ ma. ‑O ꞊nwa ‑a ‑lawlɛnlɛ, ’duŋ‑ ‑wa ꞊ya ’bhii‑ ‑e ‑gaa gban. 10’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Pɔlu zinale, ’kee‑ gele‑ kulalɛ ’yee‑ ‑zwannɛ ’ɛ ta, ’ke ‑ya binale ‑a gbɛ ‑yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ: «’Ka ’laa yiɛnkanlɛ, yaa galɛ ‑li!» 11’Bhɛ blaan, ’ke Pɔlu ’sanle ‑a ‑zanta’ ’saŋgaso ’kpee ’la ’yee‑ ’pegee Zesu ’yi mu ’ɛ ’klale‑ ‑yaa ’eke‑ ba ’bhɛ ꞊la ’bhɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ’yee‑ ’pegee Zesu ’yi mu ’ɛ ‑o ’bluu ’ɛ takaan‑, ’bhɛɛ‑ ‑wa ꞊bhla ’eke‑ zi. ’Bhɛ blaan, ’ke Pɔlu ‑janwole ‑o ni ’ezin‑, ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ tooklinle ma. ‑E yanle ’bhɛ ’le, ’kee‑ jilale. 12Eyutisi a mɛɛ mu ’ɛ ꞊nwa ‑a ’silɛ‑, ‑e ‑yaa ‑a ‑yrɛ ma; ’bhɛɛ‑ ’mu ‑ja ’kɛle‑ ’mu ba ’fɛ ’lɛ ma. ’Bhɛ ‑za ’ɛ ꞊kla mɔkpɛn’ zrukpaaza ’le.
Pɔlu ‑daa Troasi ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑ja Milɛti
13’O mɔɔ ‑kaan Pɔlu ’lɛɛ ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’o ‑ja Asɔsi ‑wa ’ɛ ta. ’Yee‑ Pɔlu pe dɔɔ ‑e gele‑ Asɔsi ‑a gaan ma ’trɛ ma zi ’ɛ zi. ‑E ‑yaa zi ’bhii‑ ’o ge ’eke‑ magbɛn ’bhɛɛ‑ ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa nu bɔlɛ ’o zi ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ. 14‑E bhɔle ’o ta Asɔsi ‑wa ’ɛ ta, ’wa ꞊sia ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’o ‑ja Mitilɛni ‑wa ’ɛ ta. 15’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’le, ’ke ’o gole‑ Mitilɛni, ’bhɛɛ‑ ’ke ’o ’bhɔle Kiɔsi ‑din. ’Bhɛ ‑yrekpaa’ plɛ mi ’ɛ ma, ’ke ’o ’nule ’tɛnlɛ‑ Samɔsi ma. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑yrekpaa’ yaga mi ’ɛ ma ’o ꞊wlaa Milɛti ‑wa ’ɛ ta ’tɛ. 16Pɔlu ‑yaa zi ’bhii‑ ’o Efɛzi ‑wa ’ɛ makpa’, ’duŋ‑ yaa ‑yaa zi ’bhii‑ ’o dula‑ ‑a nɔɔ‑; ’kooko‑ ’waa mɔ ’bhɛ Azi ’klɛɛn ’ɛ gbɛ do ’ɛ ’yi. ‑Amasrɔyi ‑a ’krɔtɔwole ‑yaa, ’kooko‑ ’kee‑ ‑yaa sɔ a klɛle‑ ’bhɛɛ‑ Pantekɔti yi ’ɛ bhɔ ’o ma Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ta.
Pɔlu ‑o Efɛzi Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ‑lɛɛ mu ’ɛ ꞊lia zii’
17Pɔlu ‑yaa ’waati ’la ba Milɛti ‑wa ’ɛ ta, ’kee‑ kle bɔle‑ Efɛzi Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ‑o ’lɛɛ mu ’ɛ ni, ’kaa ’mu ’nu ’tɛn ‑a ma ’bhɛ ꞊nɔɔ. 18’Bhɛ mu nule ’tɛnlɛ‑ ‑a ma ’bhɛ ꞊nɔɔ, ’ke ‑ya pele‑ ’mu ni dɔɔ: «’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’kee‑ san ’ŋ ’nu yi ‑yrekpaa’ ꞊lwa mi ’ɛ ma Azi ’klɛɛn ’ɛ ’yi, ’kee‑ nu ’tɛnlɛ‑ ‑zɔn ma, ’ka ’mi ’taawogbɛya ’pegee ’ŋ klɛza mu ’ɛ ’kpɛn dɔ ’ka ’pleŋ ‑gɛ. 19’Ŋ yewoa꞊ Mɛɛzan ni ’ke ’mi ’ŋ ’gbu mazinaa ’waati ’ɛ ’kpɛn ba, ’ke ’ŋ wisi, ’bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ ‑yrɛnbhle’ Zuufu mu ’ɛ ’kɔɔ ‑waa’ ’dukpaza mu ’ɛ ’yi ’ŋ ma. 20’Ka ’gbu ’a ’yaango‑ ’ezin‑ dɔɔ ’naa ’ka ’gbu a ‑nafan maza ’kedo‑ ’kpɔ gaanlɛ ’ka ma ‑titi. ’Ŋ ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’kpɛn ꞊woa ’ka ni ’ke ’ŋ ’ka daan ’kɛle‑, mɔkpɛn’ ’yrɛ ma ’bhɛ ’pegee ’kaa‑ ’fɛ mu ’ɛ꞊la. 21’An ꞊pia Zuufu mu ’pegee Zuufu kle mu ’ɛ ni dɔɔ ‑o ’ploo‑ ‑o klɛza ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑woo ’gbu na ‑Waanbhaa’ ni, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ’kpa Mɛɛzan Zesu ’yi. 22’Duŋ‑ ‑zɔn, ‑ka ’ka ’trɔnbadɔ doo, ’ŋ ’yoo‑ Zeruzalɛmu ’taa ’ɛ ’bhɛɛ‑ ta ‑gɛ. Lii ’Weŋ ’ɛ ’bhɛ ‑le ’bhɛ ’taa ’ɛ ’wla zii’ ’ŋ zi, ’duŋ‑ ‑za ’la nu ’tɛnlɛ‑ ’ŋ ma ’bhɛ ꞊nɔɔ, ’naa ’bhɛ dɔ. 23’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ke ’ŋ ꞊kaan ‑wa ’oo ‑wa ’la ta, Lii ’Weŋ ’ɛ ‑yoo ’ŋ ’kpeelɛkan zii’ dɔɔ ‑o nu ’ŋ bɔlɛ ‑kaso ’yi ’bhɛ pegee ‑o nu ‑yrɛn mu ’kpalɛ‑ ’ŋ ta ‑a ꞊nɔɔ ye. 24’Duŋ‑ ’naa ‑o ’ŋ ’gbu ‑si ’ɛ yiɛnkan zii’. ’Kɛla ’bhɛ ‑o ’mi ma ’eglɔɔle ’bhɛ ‑le dɔɔ Mɛɛzan Zesu ye ’la gbɛkpaa‑ ’mi ’kɔɔ, ’ŋ sɔ ’bhɛ ’wole, ’bhɛɛ‑ ’an ’lɛyan‑ ‑a ma. ’Bhɛ ye ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke ’ŋ ‑Waanbhaa’ a ‑lileya ma ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’wo mɔkpɛn’ ni.»
25«’Ŋ ’yaa‑ ’ka ba ’waati ’la ’kpɛn ba, ’ŋ ꞊bwa ‑Waanbhaa’ a ‑bhleŋgbeya ‑wa ’ɛ ma jan ’ɛ wole ma ’ka ni; ’duŋ‑ ‑zɔn ’mi ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ’ka do ’kpɔ ’yrɛ ’laa nu ’ŋ ’yelɛ‑ ‑li ‑zɔn blaan. 26’Bhɛla‑ ‑zayile, ’mi ‑o ‑a pe ’zi ’ka ni ‑zɔn ‑gɛ kpataakpa dɔɔ: ’ke ’ka do ’kpɔ ꞊nia, ’ka ’laa ’lalɛ‑ ’mi ta, ’bhɛ ’laa dalɛ ’mi ba. 27‑Amasrɔyi ’ŋ ‑Waanbhaa’ zru maza ’ɛ ’kpɛn ‑zrɔnna ’ka ni ’ka ’bheeza‑ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’naa a zru maza ’ɛ ’kedo‑ ’kpɔ gaanlɛ ’ka ma. 28’Bhɛla‑ ‑yile, ‑ka ’ka ’yrɛkpa ’ka ’gbu ba ’elrele, ’bhɛ ’pegee ‑ka ’ka ’yrɛkpa ’ezin‑ Lii ’Weŋ ’ɛ ‑e ’ka ’yalaa mɛɛ ’la zan mu gooba ’mu ba, ’bhii‑ ‑o yalaa’ ‑bhlaa mu gooba gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ‑Waanbhaa’ ‑yaa’ mɛɛ ‑lɛdo’ ’la ’srɔɔwoa‑ ‑a ’gbu Gbe ’ɛ gale ’ɛ ma, ‑ka ’mu ‑gblakun’ ’elrele. 29’Mi ’gbu ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ’ŋ gele blaan, mɛɛ ’ke mu nu wlalɛ ’ka pleŋ‑ ’bhii‑ ‑bɔn ’yi srɔpɛ mu wla gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ‑bhlaa ’lɛdo‑ pleŋ‑; ’bhɛɛ‑ waa nu ‑a ’tolɛ‑ ’ka mu ‑Waanbhaa’ a mɛɛ ‑lɛdo’ ’ɛ ma. 30’Ali‑ ’ka mu ’gbu ba mɛɛ ’ke mu nu ‑wlɛnlɛ’ bhla ma ‑jan mu wolele, ’bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi bhe, ‑o nu Zesu ’yi mu ’ɛ ’ke mu ‑yinilɛ; ’bhɛɛ‑ ’mu nu dɔlɛ ‑o zi. 31‑Ka ’ka ’yrɛkpa ’ka ’gbu ba ’tɛ, ’bhɛɛ‑ ‑e dɔ ’ka ’kpee ’bhii‑ lɛɛ yaga ta ’ŋ ꞊bwa zruwlale ma ’ka ’kpee ‑bi zi ’pegee ‑yrekpaa’ ’fɔ ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ’ŋ ’yrɛ ’yi ’klaale‑ ma ’ka ba ‑zayi’.»
32«’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ŋ ’yoo‑ ’ka gbɛkpa’ zii’ ‑zɔn ‑Waanbhaa’ ’pegee ‑yaa’ ‑lileya ma ‑jan ’ɛ ’kɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ’bhɛ ’seŋ ‑o ’yela‑ ni ’kee‑ faŋgan‑ dɔ ’ka ta ’kaa‑ ’kpaleya ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ’ciɛn ’la ’twa‑ ‑yaa pɛ mɛɛ ’gbɛwole mu ’ɛ ’kpɛn ni ‑e sɔ ’ka gbale‑ ’bhɛ ba. 33’Ŋ ’yrɛ ’laa ’bhɔlɛ‑ ‑lido’ ’ka do ’kpɔ ’kɔɔ ‑gɔli’ oo, ’kaa‑ ‑can oo ’bhɛ ’pegee ’ka ta dunɛ‑ mu ’ɛ zi. 34’Bhɛɛ‑ ’ka ’gbu ’a ’yaango‑ ’ezin‑ ’bhii‑ ’ŋ madɔ mu ’pegee ’mi ’gbu ’lɛbɔ‑ pɛ mu ’pegee ’o maza ‑yanwo’ pɛ mu ’ɛ ’ŋ ’mu ’srɔɔwoa꞊ ’ŋ ’gbu a ’tɛfuu ’wianle‑ ‑la ma. 35’Mi ’a ‑zrɔnna ’ka ni gbɛ ’ɛ ’kpɛn ma dɔɔ ‑kɔɔ’ yewo, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ sɔ bhɔle‑ ’ezin‑ ’kɔɔfleŋzan mu ba. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, Mɛɛzan Zesu ‑jan ’la ꞊woa ‑kɔɔ’ ni ’bhɛ bo ‑kɔɔ’ ’kpee; ‑ya ’pia‑ dɔɔ: ‹’Duma ’la ’bhɛ ‑o pɛ nale mɛɛ ni ’bhɛ ’yi, ’bhɛ gblaan ‑yiya’ pɛ ‑srɔɔwole mɛɛ ’kɔɔ ’bhɛ ni.›»
36Pɔlu ’yanle‑ ’bhɛ ‑jan mu ’ɛ ’wolele ‑o ni, ’ke ‑o ’pegee Zesu ’yi mu ’ɛ ’kpɛn ‑o ’kpɔ zɛnle‑ ’trɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ’seriwole. 37Zesu ’yi mu ’ɛ ’kpɛn ’yaa‑ wisi’ zii’ Pɔlu zi ‑a ge bhla ’ɛ zi, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑a ‑tuubɔ’ ’zi ‑a ‑srawo’ bhla ’ɛ zi ‑o ma. 38‑O ta ‑yaa suŋ ’egbɛnɛle, ‑amasrɔyi ‑ya ꞊pia ‑o ni dɔɔ waa ‑yaa nu ’eke‑ yelɛ ’ezin‑ ‑li. ’Bhɛ blaan, ’ke ‑o gele‑ ‑a madɔlɛ ‑yaa’ ‑batoŋ’ ’ɛ ’si yrɛ nɔɔ‑.
21PƆLU ‑JA ZESU ’SRƐYA‑ KLƐLƐ RƆMU
Pɔlu ’pegee ‑a zi mu ’ɛ ‑woo ge ’zi Zeruzalɛmu
1’O ’yanle‑ ’o ’srawolele Efɛzi Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ‑lɛɛ mu ’ɛ ma, ’ke ’o gele‑ bɔlɛ ‑batoŋ’ do ’yi. ’O gele‑ ‑trɛɛ ’ke ’o ’tɛnle ‑wa do ma, ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Kɔsi, ’bhɛɛ‑ wɛyi‑ ’mliŋgole ‑yaa ’bhɛ zi. ’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’le, ’ke ’o ’bhɔle Rɔdi ‑wa ’ɛ ta. ’O gole ’bhɛ ꞊nɔɔ, ’ke ’o gele‑ Patara ‑wa ’ɛ ta. 2’O ꞊bhwa ‑batoŋ’ do ta ’bhɛ ꞊nɔɔ, ’bhɛ ’yaa‑ ge ’zi Fenisi ’klɛɛn ’ɛ ’yi; ’o bɔle ’bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ’o jilale. 3Wɛyi‑ ’mliŋgole ‑yaa ’klɛɛn ’la ’bhɛ zi ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Sipru, ’o ꞊bhwa ’bhɛ ‑din: ’wa ꞊ya bhlɔ gbɔɔn ma ’ke ’woo‑ ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi. ’Bhɛɛ‑ ’o ’yee‑ Sipru ’klɛɛn ’ɛ ꞊twa wɛyi‑ ba ‑yrɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’o ‑ja Siri ba ‑yrɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’o ‑ja ’tɛnlɛ‑ Tiri ‑wa ’ɛ ma. ’O ’yaa‑ ‑batoŋ’ ’la ’yi, ‑o ’bhɛ ’yi ’kwe mu ’ɛ ‑zinaa’ ’yee‑ Tiri ‑wa ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ’o ‑zinaa’ ’bhɛ ꞊nɔɔ. 4’Bhɛɛ‑ ’o Zesu ’yi mu ’ke mu ꞊ya ’bhɛ ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’o ’pegee ’mu ‑yrekpaa’ ’srwaplɛ‑ ‑gaa ’eke‑ ’yi. Lii ’Weŋ ’ɛ ’yaa‑ ’woo‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ’kpeelɛkaan zii’ dɔɔ ’yee‑ Pɔlu ’laa gelɛ Zeruzalɛmu. 5’Duŋ‑, ’o ’yanle‑ ’bhɛ ‑yrekpaa’ ’srwaplɛ‑ ’ɛ klɛlele ’eke‑ ’yi, ’ke ’wa ’pele dɔɔ ’o gbaanle‑ ’waa‑ ’taa ’ɛ zi. ’Bhɛɛ‑ ’yee‑ Tiri ‑wa ’ɛ ta Zesu ’yi mu ’ɛ, ‑o ’pegee ‑o na mu ’ɛ ’bhɛɛ‑ ‑o ‑nɛ mu ’ɛ, ‑o ’kpɛn ‑ja ’o ’madɔlɛ ‑wa ’ɛ ‑zanta’ wɛyi‑ ’ɛ ’lɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ’o ’kpɛn ’o ’kpɔ ꞊zian ’bhɛ ꞊nɔɔ ’trɛ ma, ’ke ’woo ’seriwole. 6’Bhɛ blaan, ’ke ’woo ’srawole ’eke‑ ma ’bhɛɛ‑ ’ke ’o mɔɔ gele‑ ’sanlɛ‑ ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi; ’bhɛɛ‑ ’woo‑ mu ‑niinaa’ ‑o ‑zanta’ ‑o ba ‑lɛ ma. 7’O ’waa‑ wɛyi‑ ta ’taa ’ɛ ’lɛyaan‑ Tolemasi ‑wa ’ɛ ’bhɛɛ‑ ta. ’O ’pwɛla‑ ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’o ‑ja ‑wa ’ɛ ’kpee ’bhɛ ꞊nɔɔ Zesu ’yi mu ’ɛ ’ke mu ’pubɔlɛ. ’Bhɛɛ‑ ’o ’pegee ’mu ‑yrekpaa’ do ‑gaa ’eke‑ ’yi. 8’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’le, ’o ‑gwa Tolemasi, ’bhɛɛ‑ ’o ‑ja Sezare ‑wa ’ɛ ta. ’O ’bhɔle‑ ‑a nɔɔ‑, ’ke ’o gele‑ ’o zɛnlɛ Filipu ba; ‑e ‑yaa ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’wo mi ’le. Zesu ’yi mu ’ɛ ‑o ’gwlaan‑ ’srwaplɛ‑ ’la makwan‑ Zeruzalɛmu dɔɔ ’mu ’bhɔ ‑o ba ye ’ɛ ’le, ’yee‑ Filipu ‑yaa ’bhɛ ’gwlaan‑ ’srwaplɛ‑ ’ɛ do ’le. 9‑A ‑lu ‑gbla ‑yaa yiziɛ, ’bhɛɛ‑ ’mu ꞊yaa ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo le mu ’le. 10’O ‑yrekpaa’ ‑bebe ꞊kla gban bi ’yee‑ Filipu ba, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi do ‑daa Zude ’klɛɛn ’ɛ ’yi: ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Agabusi. 11’Bhɛ mɛɛ ’ɛ ’nule‑ ’o ta, ’ke ’bhɛ Pɔlu a ’sɛntru ’ɛ ’sile, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’bhɛ ’gbu gaan mu ’pegee ’bhɛ gbɛ mu ‑yrele’ ’bhɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’a ’pele dɔɔ: «Lii ’Weŋ ’ɛ pe dɔɔ: ‹Mɛɛ ’la zan a pɛ ‑le ’ke ’sɛntru ’lɛɛ‑ ’le, Zeruzalɛmu ꞊nɔɔ Zuufu mu ’ɛ nu ‑a ‑yrelɛ’ gɔnɛ‑ ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑. ’Bhɛɛ‑ ‑o nu ‑a ’kpalɛ‑ Zuufu kle mu ’ɛ ’kɔɔ›». 12’O ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male‑, ’ke ’o mɔɔ ’gbu ’pegee Sezare Zesu ’yi mu ’ɛ Pɔlu ’sromabɔle dɔɔ yaa gelɛ Zeruzalɛmu. 13’Duŋ‑ Pɔlu pe ’o ni dɔɔ: «‑Mɛle ꞊kla ’bhɛɛ‑ ’ka ‑o wisi’ zii’, ’bhɛɛ‑ ’kaa‑ zi ’bhii‑ ’ka ’ŋ ‑gblɔzi’ ga ɛɛ? ’Mi ’gbu ’yrisriwole ‑o, waa pelɛ ‑kaso ’yi bɔza do ‑kplɛn ma, ’ŋ ’yrisriwole ‑o ’ezin‑ ’ŋ dɛza ma Mɛɛzan Zesu ’tɔ ’ɛ ‑zayi’ Zeruzalɛmu.» 14’Waa‑ ‑jan ’ɛ yaa ’sɔlɛ‑ Pɔlu zru gole Zeruzalɛmu ’taa ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ ’woo tagaa‑. ’Bhɛɛ‑ ’o pe dɔɔ: «Bhaa ’ke ’kɛla ’bhɛ ‑o ‑Waanbhaa’ zru maza ’ɛ ’le ’bhɛ ‑le klɛ!»
15’O ’yanle‑ ’bhɛ ‑yrekpaa’ ’dama ’ɛ galele Sezare, ’ke ’o ’waa‑ pɛ mu ’ɛ magaanle; ’bhɛɛ‑ ’woo ‑dwa Zeruzalɛmu ’taa ’ɛ ta. 16Sezare ‑wa ’ɛ ta Zesu a ‑klaŋlanɛ mu ’ɛ ’ke mu ꞊nwa ’o ’madɔlɛ, ’o ’yaa‑ nu ’o zɛnlɛ mɛɛ ’la zan ba, ‑o ‑ja ’o ’le ’bhɛ mɛɛ ’ɛ ba ‑lɛ ma: ‑o ‑yaa ’bhɛ mɛɛ ’ɛ sii Minasɔn, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ꞊yaa da Sipru ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ‑A ’kpale‑ ꞊mwa gban Zesu ’yi.
Pɔlu ‑ja Zaki taglinlɛ Zeruzalɛmu
17’O ’bhɔle‑ Zeruzalɛmu, ’ke ’o nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ‑woo ’cieya‑ klɛle‑ zrukpaa’ ta. 18’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’le, Pɔlu ‑ja ’o ’le Zaki ba. Zeruzalɛmu Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’ɛ ’mu ’lɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ꞊klaa ’eke‑ ba ’yee‑ Zaki ba. 19’O ’yanle‑ ‑o ’pubɔlele, ’bhɛɛ‑ Pɔlu ‑jan ’ɛ ꞊sia. ‑Waanbhaa’ ‑za mu ’la ’kpɛn ꞊kla a gbɛ zi Zuufu kle mu ’ɛ ’pleŋ, ‑e ’mu ’kpɛn do do ’yigɔɔnna ‑o ni. 20‑Wa wojan mu ’ɛ ’male‑, ’ke ‑o ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔle. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ ’yee‑ Pɔlu ni dɔɔ: «’O nɛɛnɛ‑, ’yaa ’yelɛ‑ ɛɛ, Zuufu ’waa ‑bebe ’e ꞊kpaa Zesu ’yi; ’ali‑ ’duŋ‑ ‑zɔn, ‑o ’kpɛn blɔɔle ‑o ‑li Moizi a *’Toŋ ’ɛ ma. 21Mɛɛ ’ke mu ꞊nwa ‑a pelɛ ‑o ni ’kaa ’bhi ’a ꞊pia Zuufu mu ’la ’mu ‑o Zuufu kle mu ’ɛ ’pleŋ‑ ’mu ni dɔɔ ’mu ’ploo‑ Moizi ’a ’toŋ mu ’ɛ ’klɔsikunle ma, ’bhɛɛ‑ ’bhi ’a ꞊pia ’ezin‑ dɔɔ waa ‑o ‑nɛ mu ’ɛ ’wlalɛ‑ ’klɛɛn ’yi; ’bhɛ ’pegee waa Zuufu mu ’si ta ‑za mu ’ɛ ‑klɔsikunlɛ ’ezin‑. 22’Bhɛɛ‑ ’o nu ’bhɛ klɛlɛ ’nale‑ ‑a ma ’tɛ ɛɛ? Wlan ’ɛ ni, ‑o nu a malɛ dɔɔ ’e ꞊nwa. 23’Bhɛla‑ ‑yile, ’woo‑ zan ‑jan ’la ’wolɛ‑ ’e ni ’taawo ’bhɛɛ‑ ta: Mɛɛ yiziɛ ‑o ’o ’pleŋ ‑gɛ, ’mu ‑Waanbhaa’ wli ꞊kwan ‑za do klɛle ma (‑wa ꞊pia dɔɔ waa nu ‑wɛɛn ’milɛ‑, ’bhɛ ’pegee waa nu ‑o ŋgblo ‑gwelɛ’ ’sani‑ ‑o yan ‑o ’gbɛwo ’sraka ’ɛ golele). 24Ge wla ‑o ‑le *‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’gbɛwo ’sraka ’ɛ, ‑ka ’bhɛ go. ’Bhɛ blaan, ’bhi ‑o ’kpɛn ’gbɛwo ’sraka ma ‑gɔli’ ’ɛ ’bhɛ gbawo, ’kooko‑ ’bhɛ blaan ‑o sɔ ‑o ŋgblo ‑gwele’ ’tɛ. ’Kee ’bhɛ ꞊kla ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, Zuufu mu ’ɛ ’kpɛn nu ‑a ’yaangolɛ ’bhii‑ ‑o ‑za ’oo ‑za mu ’la ’kpɛn ꞊kpaa ’e ma, wlan laa ‑yaa ’mu do ’kpɔ ’le. ’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ gbɛɛn‑ bhe, mɔkpɛn’ nu ’a ’yaangolɛ ’bhii‑ ’bhi ’gbu ’ezin‑, ’e Moizi ’a ’toŋ mu ’ɛ ’klɔsikun. 25’Kee‑ ꞊bwa Zuufu kle mu ’ɛ ’mu a pɛ ta, ‑o ’kɛ mu ’la ꞊wlaa Zesu ’yi, ’o ‑za mu ’la ’lɛdulaa ’mu ba za ’yi, ’o ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’sɛwɛ yɔɔndia‑ ’mu ni, ’bhɛɛ‑ ‑wa ꞊pia ’mu ni ’bhɛ ’sɛwɛ ’ɛ ’yi dɔɔ: ‑o yo ‑gbaa ’ke wi mu ’la ’le waa ’mu ’bhlelɛ‑, ’bhɛɛ‑ waa wi yiɛn bhlelɛ ’bhɛ ’pegee wi mu ’la ‑gaa ’mu ‑dewolele waa ’mu wi mu ’ɛ bhlelɛ; ’bhɛɛ‑ waa ‑yanbhɔɔya klɛlɛ.»
26’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Pɔlu dɔle‑ ‑o wojan ’ɛ ꞊la. ’Bhɛla‑ ‑yile, ’bhɛ ta tooklin‑ yi ’ɛ ’le, ’ke ’yee‑ Pɔlu ’kpale ’woo‑ mɛɛ yiziɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o gele‑ ‑o ’gbɛwo ’sraka ’ɛ golɛ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ ‑o ’kpɛn do do a ’sraka gole ‑yaa nu yanlɛ yi ’la ’le, ’yee‑ Pɔlu ’gbu ’bhɛ yi ’ɛ ꞊pia ‑o ni mɔkpɛn’ ’yrɛ ma. ’Bhɛ yi ’ɛ ’yaa‑ nu bhɔlɛ ‑yrekpaa’ ’srwaplɛ‑ ’kanle‑ blaan.
27’Bhɛɛ‑ ‑yrekpaa’ ’srwaplɛ‑ ’ɛ ’yaa‑ zan ’yanlawolɛ, ’ke *Azi ’klɛɛn ’ɛ ’yi Zuufu mu ’ɛ Pɔlu ’yele ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la. ’Bhɛla‑ ‑yile, ’ke Zuufu mu ’ɛ yran wlale ‑zamaa’ do ’yi Pɔlu ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa ’kunle. 28’Ke ‑o ‑gbekanle ’eglɔɔle dɔɔ: «’O ’yiɛnii Izraɛli mu, ‑ka nu bhɔ ’o ba! Mɛɛ ’la zan ‑o ’kaan zii’ yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ ’kee‑ ge Izraɛli mu ’ɛ ma jan ‑yɔɔ’ wolele, ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ’yele‑ ‑gɛ. ‑E mɛɛ mu ’ɛ daan ’zi dɔɔ ‑kɔɔa’ ’toŋ mu ’ɛ ’pegee ‑kɔɔa’ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ’mu ’laa ‑o ’ke pɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’le. ’Bhɛɛ‑ drɔɔn’ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’la ’bhɛ ‑o ’weŋ, ‑e ’bhɛ ’triŋdwa‑; ‑amasrɔyi ‑e ꞊nwa ’ke Zuufu kle ’ke mu ’le ’bhɛ ꞊la!» 29‑O ‑yaa ‑la ’zi ‑a ta ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ‑amasrɔyi Trofimu ’la ’yaa‑ da Efɛzi ‑wa ’ɛ ta, ‑o ’bhɛ ꞊ya ’yee‑ Pɔlu zi ‑wa ’ɛ ’kpee. ’Bhɛɛ‑ ‑o ’kpee ma, Pɔlu ‑wlaa ’bhɛ ’le ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la.
30’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’bhɛ ‑jan ’ɛ Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ‑bɔdia; ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’saa ’ɛ ‑daa blasanlele ‑wa ’ɛ ’kpee yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑o Pɔlu ’kunle, ’ke ‑wa ‑glaanle’, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa ’pwɛle ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la. ’Ke ‑o ’bhɛ ’koŋ ’mu ’ɛ ’liitanle blaale‑ ‑o ‑zanta’. 31‑O ‑yaa zan ’yee‑ Pɔlu dɛlɛ bhla ’la ba, ’ke Romɛ mu a ‑srwase’ ‑wa do ’la ’yaa‑ Zeruzalɛmu ’bhɛ ta ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ, ’bhɛ ’a ’male dɔɔ ‑wa ’ɛ ’kpɛn ‑bɔdia. 32‑Srwase’ ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛ ’male‑, ’bhɛ yrɛ do ’kpɔ ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’kee‑ ‑srwase’ ’ke mu ’pegee ‑srwase’ ‑kuŋlii ’ke mu ’siile, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu gele‑ blaale‑ ‑zamaa’ ’ɛ ba ‑yrɛ ta. ‑Ayile, ’woo‑ ‑zamaa’ ’ɛ ’yrɛkpale ‑srwase’ ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee ‑srwase’ mu ’ɛ ma, ’ke ‑o ’ploole Pɔlu zɔnle ma. 33’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑srwase’ mu ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑ya mabɛɛnle Pɔlu ‑din, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ ‑wa ’kun, ’bhɛɛ‑ ‑wa gbɛ ta mu bɔ ’ke piibhɛ kpɛlɛ‑ plɛ ’le. ’Bhɛ blaan, ’kee‑ mɛɛ mu ’ɛ ’lrɔkpale dɔɔ ‑dele ’yee‑ Pɔlu ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑mɛ pɛ za ‑la ꞊kla. 34’Duŋ‑ mɛɛ mu ’ɛ ’yaa‑ ‑gbekan’ zii’ ’zoozoo‑; ’bhɛɛ‑ ‑o ‑liijan’ mu ’ɛ gole‑ ‑yaa ’eke‑ ma. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ‑srwase’ mu ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ yaa ‑yaa ’sɔle ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ’yaangole ‑zamaa’ ’ɛ ’weli ’zoozoo‑ ’ɛ ’kɔɔ, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ ‑o ge ’yee‑ Pɔlu ’le ‑srwase’ mu yi ’fɛ ‑gbaa ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊la. 35‑O gele ’kɛle‑, ’bhɛɛ‑ o bhɔle ’fɛ bhoŋ ’ɛ ta ’waati ’la ba, ‑zamaa’ ’ɛ ’yi yran ’ɛ ’kɔɔ, ‑srwase’ mu ’ɛ ‑o Pɔlu ‑kpaa ‑o bhlɔ ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑kaan ‑o pleŋ‑. 36‑Amasrɔyi ‑zamaa’ ’saa do dɔle ‑yaa ‑o zi ’ke ‑wa pe ’eglɔɔle ’eke‑ zi dɔɔ: «‑Ka mɛɛ ’lɛɛ‑ dɛ, ’bhɛɛ‑ ’kaa go ’o ’yrɛ ꞊la! ‑Ka mɛɛ ’lɛɛ‑ dɛ, ’bhɛɛ‑ ’kaa go ’o ’yrɛ ꞊la!»
Pɔlu ‑o ‑a ’gbu zi janwo ’zi Zuufu mu ’ɛ ’lɛ ma
37‑O ‑yaa zan Pɔlu ’wlalɛ‑ bhla ’la ba ‑srwase’ mu yi ’fɛ ‑gbaa ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’ke ‑ya pele‑ ‑srwase’ mu ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ni dɔɔ: «’Ŋ sɔ ‑jan sa wole‑ ’e ni ɛɛ?» ’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ‑srwase’ mu ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛ ’a zikpale ‑a ni dɔɔ: «’E! Zaa‑ ’e sɔ Grɛki wli pele‑ ɛɛ? 38Ezipu mi ’la mɛɛ mu ‑wlɛnna ’o ’wiiŋ‑ Romɛ mu ’ɛ ma ’edrɛɛle ’bhɛɛ‑ ‑e ‑ja ’ke mɛɛ dɛ mu ’waa yiziɛ ’le ‑kpe ’ɛ ta, ’bhi ‑le ’laa ’bhɛ zan ’ɛ ’le ɛɛ?» 39’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Pɔlu ’a zikpale ’a ni dɔɔ: «’Yooye‑, ’mi ‑o ’ke Zuufu mi ‑la ‑le, ’bhɛɛ‑ ’ŋ da Taasi ‑wa ’ɛ ta, Silisi ’klɛɛn ’ɛ ’yi: ’ŋ ꞊ya ‑wa ’ɛ ‑yoo ’ke ‑wa ‑gbɛnɛ do ’le. ’E ’zoole‑, ‑a ’to ’ke ’mi ’ŋ zi jan sanɛ‑ wo ’waa‑ mɛɛ mu ’ɛ ni doo.» 40’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑srwase’ mu ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’nale‑ ’yee‑ Pɔlu ni. ’Bhɛ ’yi, ’kee‑ dulale ’fɛ bhoŋ ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya gbɛ ‑wlɛnle’ ‑zamaa’ ’ɛ ni ’kaa ‑woo taga doo. ‑Woo tagale ’tɛ, ’kee‑ ‑janwole ’sanle ‑o ni Ebre wli ’ɛ ’yi.
221’Bhɛɛ‑ ‑e pe ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu ’pegee ’ŋ dɛ mu, ’ŋ ’yoo‑ zan ’ŋ zi jan mu ’la ’wolɛ‑ ’ka ni ‑gɛ ‑zɔn bhe, ‑ka ’ka ’trɔnkpa ’ŋ ni ’elrele.» 2‑Wa yele ’bhii‑ ‑e ‑yaa ‑janwo’ zii’ ‑o ni Ebre wli ’yi, ’ke ‑woo tadɔ baanwole ’ezin‑. ’Bhɛɛ‑ Pɔlu ’a ’pele ‑saan ‑o ni dɔɔ: 3«’Ŋ ’yoo‑ ’ke Zuufu mi ‑kpɔsɔɔ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑woo’ ’ŋ ꞊yaa Silisi ’klɛɛn ’ɛ ’yi ‑wa ’la ‑o ’bhɛ sii Taasi ’bhɛɛ‑ ta. ’Duŋ‑ ‑woo ’ŋ ’trola‑ Zeruzalɛmu ‑gɛ. ’Ŋ daan mi ‑yaa ‑Gamaliɛli ‑la ‑le, ’bhɛɛ ’ŋ ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu a ’toŋ mu ’ɛ ‑daanna ’yela‑ ’kɔɔ kplankplan. ’Ŋ ꞊yaa ‑Waanbhaa’ a ‑za ’ɛ ‑vavadɛ ’bhii‑ ’ka mu ‑a klɛ ’zi ‑zɔn gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ bhe. 4’Mi ’gbu ’yaa‑ ‑yrɛnkpa’ mɛɛ ’la zan mu ‑yaa ’taawo zii’ ’yee‑ Mɛɛzan a zi ’lɛɛ‑ ta ’mu ta, ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ‑o dɛle ma. ’Ŋ ’gwlaan‑ mu ’pegee le ’ke mu ‑kwan ’bhɛɛ‑ ’an ꞊pia ’kaa ‑woo ‑yre, ’bhɛɛ‑ ‑woo bɔ ‑kaso ’yi. 5’Sraka ’lɛna mu a ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ’pegee ‑kɔɔ’ ’a ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ ’mu ‑o ’ŋ ’srɛ ’le ’bhɛ ‑za ’ɛ ma. ’Wole‑ ’lɛtrɛ mu ꞊kpaa ’ŋ ’kɔɔ ’kaa ’ŋ ge ’mu ’na ‑kɔɔ’ nɛɛnɛ‑ Zuufu mu ’la ꞊yaa Damasi ‑wa ’ɛ ta ’mu ni. ’Bhɛɛ‑ ’kooko‑ ’ke ’ŋ ꞊yaa bhɔ Zesu ’yi mu ’tɔle‑ Zesu ’yi mu ’la ta ’bhɛ ꞊nɔɔ ye, ’ŋ ꞊yaa ’mu ’kun ’bhɛɛ‑ ’ŋ ‑o yre, ’bhɛɛ‑ ’ŋ nu ’ke ‑o ‑le Zeruzalɛmu, ’kooko‑ ‑woo ’krowo‑.»
Pɔlu ‑kla Zesu zi mi ’le gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ‑e ’bhɛ ’yipe zii’
6«’Ŋ ’yaa‑ ge ’zi ’bhɛ ’taa ’ɛ ta bhla ’la ba, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ’bhɔ ꞊ bhla ’ɛ Damasi ‑din, ’ke ‑yrekpaa’ ‑o zan bhɔlɛ ’ezin‑. ’Bhɛ bhla do ’kpɔ ’ɛ ba, ’ke ’tɛbhile ‑gbɛnɛ do dale‑ laflɛ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑a ‑bhile’ ’ɛ zɛnle‑ ’ŋ zi. 7’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’ŋ baale’ ’trɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ mɛɛ ‑weli’ do male‑ ’ke ’bhɛ ‑a pe ’zi ’ŋ ni dɔɔ: ‹Sɔlu, Sɔlu, ‑mɛle ‑kla ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ ‑yrɛnkpa’ zii’ ’ŋ ta ɛɛ?› 8’Ŋ ’bhɛ mɛɛ ‑weli’ ’ɛ ’lrɔkpaa‑ dɔɔ: ‹‑Dele ’bhi ’le ɛɛ Mɛɛzan?› ’Bhɛɛ‑ ‑e pe ’ŋ ni dɔɔ: ‹’Mi Zesu ’la da Nazarɛti ‑wa ’ɛ ta, mi ‑le ’kɛle‑, ’yoo‑ ‑yrɛnkpa’ zii’ ’mi ‑la ta.› 9’Ŋ zi mu ’ɛ ’mu ’tɛbhile ’ɛ ꞊ya, ’duŋ‑ mɛɛ ’la zan ‑yaa ‑janwo’ zii’ ’ŋ ni waa ’bhɛ zan ‑weli’ ’ɛ ’malɛ‑. 10’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’an ’lrɔkpale ’ezin‑ dɔɔ: ‹’Ŋ ‑mɛ pɛ za ’gbu ‑la klɛ ɛɛ Mɛɛzan?› ’Bhɛɛ‑ Mɛɛzan pe ’ŋ ni dɔɔ: ‹’E ’wlɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’e ge Damasi ‑wa ’ɛ ta. ‑Waanbhaa’ ‑a zi ’bhii‑ ’e ‑za ’la klɛ, ‑o nu gelɛ ’bhɛ ’kpɛn ’pelɛ‑ ’e ni ye.› 11’Tɛbhile ‑yrayra ’ɛ ’kɔɔ, ’ŋ ’yrɛ ꞊wia. ’Bhɛla‑ ‑yile, ’ŋ ’madɔ‑ mu ’ɛ ‑woo ’ŋ ꞊kwan ’ŋ gbɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑ja ’ŋ ’le Damasi.»
12«‑O ‑yaa ’yee‑ Damasi ‑wa ’ɛ ta mɛɛ do sii Ananiasi, ’bhɛ ꞊yaa gblaan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ꞊yaa Moizi a ’toŋ mu ’ɛ ’kpɛn ’klɔsikun ’elrele; ‑ayile Damasi Zuufu mu ’ɛ ’kpɛn ꞊yaa ‑gasikpa ‑a ‑lɛɛ. 13’Bhɛ Ananiasi ’ɛ ’bhɛ ‑le ꞊nwa ’tɛnlɛ‑ ’ŋ ma, ’bhɛɛ‑ ‑ya mabɛɛnle ’ŋ ‑din, ’ke ‑ya pele‑ ’ŋ ni dɔɔ: ‹’Ŋ nɛɛnɛ‑ Sɔlu, bhaa ’e ’yrɛ ’liiploo‑!› ’Bhɛ yrɛ do ’kpɔ ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke ’ŋ ’yrɛ ’liiploole ’bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ yrɛ ma yele‑. 14’Bhɛɛ‑ ‑e pe ’ŋ ni dɔɔ: ‹‑Kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu a ‑Waanbhaa’ ’ɛ ‑yoo ’e makwan‑ ’elwale gban ‑sɔ, ’kooko‑ ’e sɔ ‑a zru maza dɔle‑, ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’la zan do ‑kplɛn ’lɛdɔɔle ‑o ’e sɔ ’bhɛ zan ’ɛ ’yele kpataakpa, ’bhɛɛ‑ ’ya ’liijan‑ ma kpataakpa ’ezin‑. 15‑Amasrɔyi ’bhi ‑le nu klɛlɛ ‑a ’srɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’e pɛ ’la ꞊ya, ’bhɛ ’pegee ’e ‑za ’la ꞊maa, ’e nu ’mu ’srɛya‑ klɛlɛ mɛɛ mu ’kpɛn ni yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ. 16’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’yaa ’etadɔlɛ, ’bhɛɛ‑ ’e ‑za ’bhɛɛke magbɛn. ’E ’wlɛn‑ ’saanibhe, ’bhɛɛ‑ ‑woo ’e ’wiiŋfɛ‑ ‑yi ba Zesu ’tɔ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’yaa‑ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma ‑sroma yan Mɛɛzan Zesu ’tɔ ’ɛ ’srɔyi.›»
‑Waanbhaa’ Pɔlu ’winbwa‑ Zuufu kle mu ’ɛ ba gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ‑e ’bhɛ ’yigɔɔn‑ ’zi ’ezin‑
17Pɔlu pe ’ezin‑ dɔɔ: «’Bhɛ blaan, ’ŋ ’niinaa‑ ’ŋ ‑zanta’ Zeruzalɛmu. ’Bhɛɛ‑ ‑yrekpaa’ do, ’ŋ ’yaa‑ ’ŋ ’seriwo zii’ bhla ’la ba ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’ke ’ŋ ’yrɛ zi do yele‑. 18’Ke ’ŋ Mɛɛzan yele‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ’ŋ ni dɔɔ: ‹‑A klɛ blaale‑, ’bhɛɛ‑ ’e go Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ta, ‑amasrɔyi ‑a nɔɔ‑ mu ’ɛ waa nu dɔlɛ ’yoo‑ ’an ‑jan mu ’la ’wo zii’ ’mu ꞊la.› 19’Bhɛɛ‑ ’ke ’an ’lɛkunle ’a ni dɔɔ: ‹Mɛɛzan, ’duŋ‑ ‑o ’gbu ’a ’yaango‑ ’ŋ ꞊yaa ge wlalɛ Zuufu mu daanfɛ’ mu ’ɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ mɛɛ ’la zan mu ‑o ‑kpaa ’e ’yi, ’ŋ ꞊yaa klɛ ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu bɔ ‑kaso ’yi, ’bhɛ ’pegee ‑o ’mu zita zɔn gbaŋbhlɛ ’le. 20’Ali‑ mɛɛ ’la zan mu ‑yaa ’yaa‑ ‑janwo’ mi Etiɛni dɛ ’zi ’waati ’la ba, ’mi ’gbu ’yaa‑ ’ezin‑ ‑a dɛ mu ’ɛ ‑din. ’Mi ’gbu ‑dwa ’mu zita ’mu klɛza ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’mi ’yalaa ’mu ta dunɛ‑ tralapɛ mu ’ɛ gooba.› 21’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Mɛɛzan ’a ’pele ’ŋ ni dɔɔ: ‹Go blaale‑ ‑wa ’lɛɛ‑ ta, ‑amasrɔyi ’ŋ nu ’e ’winbɔlɛ yrɛ gbɔɔn do nɔɔ‑ Zuufu kle mu ’ɛ ba.›»
Pɔlu ’pegee Romɛ mu a ‑srwase’ ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑waa’ ‑za
22’Bhɛ ’yi ’tɛ, ‑Zamaa’ ’ɛ ’kpɛn ‑o tadwa‑ siiŋ, ’ke ‑woo ’trɔnkpa‑ Pɔlu ni, ’fɔke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ‑e ‑jan boolazi mi ’la ꞊woa ’bhɛ ma. ‑O ’bhɛ ’male ’tɛ ’ke ‑woo ‑weli’ mu ’ɛ ’wlɛnle ’eke‑ zi ’eglɔɔle, ’ke ‑wa pele‑ dɔɔ: «‑Ka mɛɛ ’lɛɛ‑ go ’o ’yrɛ ꞊la, ‑yoo ’ke dɛpɛ ’le!» 23‑O ‑yaa ‑gbekan’ zii’ ’eglɔɔle, ’ke ‑woo ta dunɛ‑ mu ’ɛ go, ’bhɛɛ‑ ‑o ’mu blin laanima; ’bhɛ ’pegee ’ke ‑o bwe ‑gblɛn ’ɛ wlɛn laanima ’ezin‑. 24’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Romɛ mu a ‑srwase’ ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑ya pele‑ mɛɛ mu ’ɛ ni dɔɔ ‑o Pɔlu ’wla ‑srwase’ mu yi ’fɛ ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa zita zɔnle‑ ’ke gbaŋbhlɛ ’le; ’kooko‑ ‑e ‑janwo’ kpaŋma. ’Ke ’bhɛ ꞊kla, mɛɛ mu ’ɛ ‑gbekan’ zii’ ‑a ta win ’la ma, ‑e sɔ ’bhɛ ’pele ‑o ni. 25’Duŋ‑ ‑o Pɔlu ’yrele, ‑a zita zɔn zayi’, ’ke ‑ya pele‑ ‑srwase’ ‑kuŋlii ’la ’yaa‑ ‑din ’bhɛ ni dɔɔ: «’Toŋ ’ɛ ta, ’ke ’kiti ’laa baalɛ Romɛ mi ’la ta, ‑o sɔ ’bhɛ zita zɔnle‑ ’ke gbaŋbhlɛ ’le ɛɛ?» 26‑Srwase’ ‑kuŋlii ’ɛ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’male‑, ’ke ’bhɛ ‑o ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ’kpeelɛkanlɛ dɔɔ: «’Yoo‑ zan ‑za ‑glɔɔn ’ɛ ‑dela klɛlɛ bhe ɛɛ? Romɛ mi ‑le mɛɛ ’lɛɛ‑ ’le ’dɛ!» 27’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑srwase’ mu ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ’nule Pɔlu ‑din, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya ‑lrɔkpale dɔɔ: «’Ke ’yoo‑ ’ke Romɛ mi ’le, ’bhɛ ’pe ’ŋ ni.» ’Bhɛɛ‑ Pɔlu ’a ’lɛkwan‑ ‑a ni dɔɔ: «‑Aani’, ’ŋ ’yoo ’kɛle‑.» 28’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑srwase’ mu ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑ya pele‑ ‑a ni dɔɔ: «’Ŋ ‑gɔli’ ‑bebe ‑la gbawoa‑ ’bhɛɛ‑ ’ŋ ꞊swa ’an pɛ Romɛ ’siya‑ ’ɛ ’srɔɔwole.» ’Bhɛɛ‑ Pɔlu pe ‑a ni dɔɔ: «’Mi ‑o Romɛ mi ’kpee yi ‑kpɔsɔɔ ’gbu ‑la ‑le.» 29’Bhɛ yrɛ do ’kpɔ ’ɛ ꞊nɔɔ bhe, mɛɛ ’la zan mu ‑yaa zan ‑a zita zɔnlɛ, ’kooko‑ ‑e ‑janwo’ kpaŋma, ’mu ’e ’pleŋgwa‑ ‑a ma; ‑gblaan ꞊klaa ’yee‑ ‑srwase’ mu a ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ’gbu ’yi, ‑amasrɔyi yaa ’yaangolɛ ’bhii‑ Pɔlu ‑yaa ’ke *Romɛ mi ’le, ’bhɛla‑ ‑zɛɛle ‑ya ꞊pia dɔɔ ‑wa yre ’ke piibhɛ kpɛlɛ‑ ’le.
‑O ‑ja Pɔlu ’le Zuufu mu a ’kitikan mu ’ɛ ba
30’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’ɛ ’le, ‑srwase’ mu a ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ’yaa‑ zi ’bhii‑ Zuufu mu ’ɛ ’yaa‑ ‑la ’zi Pɔlu ta win ’la ma ‑e ’bhɛ ’yidɔ‑ kplankplan; ’bhɛla‑ ‑yile, ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ ‑wa gbɛ ta piibhɛ kpɛlɛ‑ mu ’ɛ ’ploo. ’Bhɛɛ‑ ‑e pe ’sraka ’lɛna‑ mu ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee Zuufu mu a ’kitikan mu ’ɛ ni dɔɔ ‑woo ’eke‑ ‑lɛ ’ye. ’Bhɛ ’yi, ’kee‑ nule‑ Pɔlu ’le ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ dulale ‑o ’kpɛn ’pleŋ‑.
231Pɔlu ’e ’yrɛkpale Zuufu mu a ’kitikan mu ‑lɛdo’ ’ɛ ta siiŋ, ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’kee‑ nu ’tɛnlɛ‑ ‑zɔn ma, ’ŋ ’taawoa꞊ ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ’yi ’ŋ ’kpee ’fleele‑ ’le.» 2Pɔlu ’a ’pelawoa ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ’bhɛ ’laa ’sɔlɛ‑ Ananiasi ni, ‑waa’ ’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii gblaan ’ɛ. ‑Ayile ’ke ‑ya pele mɛɛ ’la zan mu dulale ‑yaa Pɔlu ‑din ’mu ni ’kaa ’mu Pɔlu zɔn ’bhɛ ’lɛ ta. 3Pɔlu ’bhɛ ’male‑ ’ke ‑ya pele‑ ’yee‑ Ananiasi ni dɔɔ: «‑Waanbhaa’ nu ’bhi ’gbu zɔnlɛ, ’yoo‑ ’bhii‑ ’fɛgwlɛ‑ ’la ‑wa ma ꞊kla ’epule! ’E ’yaale‑ ‑o ‑gɛ ’kee‑ ’mi ’kitikan Moizi ’a ’toŋ mu ’ɛ ’klɔsikun zayi’. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’bhi ’gbu ‑o ‑yisiɛ’ zii’ ’ke ’ya pe mɛɛ mu ’ɛ ni ’kaa ‑woo ’ŋ zɔn.» 4’Bhɛ klɛle ’tɛ, mɛɛ ’la zan mu ‑yaa ’yee‑ Pɔlu ‑din, ’mu pe ‑a ni dɔɔ: «’E! ’Yoo‑ ‑Waanbhaa’ a ’sraka ’lɛna mi ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ‑zwanwo’ zii’ ‑gee’ ɛɛ?» 5’Bhɛɛ‑ Pɔlu pe dɔɔ: «’Ŋ ’yiɛnii mu, ’naa ’yaangolɛ ’bhii‑ ’yele‑ ’kɛle‑. ‑Amasrɔyi ‑a yɔɔndɛle ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’yi dɔɔ: ‹’Yaa ‑jan ’yɔɔ‑ wolɛ ’yaa‑ ’si mu ’ɛ ta ‑kuŋlii ’ɛ ma.›»
6Pɔlu ’gbu ’yaa‑ ’yaango‑ ’bhii‑ Zuufu mu a ’kitikan mu ’ɛ ‑lɛdo’ ’ɛ ba, ‑o ’ke mu ‑yaa ’ke Saduse mu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑o ’ke mu ‑yaa ’ke Farizi mu ’le. ’Bhɛla‑ ‑yile ‑ya ‑weli’ ’ɛ ’lawlɛnna ’ke ‑ya pele‑ ‑o pleŋ‑ dɔɔ: «’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’mi ‑o ’ke Farizi mi ’le, ’bhɛɛ‑ ’ŋ dɛ ’pegee ’ŋ nɛɛ mu ‑o ’ke Farizi mu ’le. ’Ŋ ’yri ‑o ‑a ta ’bhii‑ gbaa mu nu bwelɛ gale ba, ’bhɛla‑ ‑yile ‑woo ’ŋ ’kitikan zii’ ‑zɔn ‑gɛ.» 7‑E yanle ’bhɛ ’pelele, ’ke sra bɔle‑ Farizi mu ’ɛ ’pegee Saduse mu ’ɛ ’pleŋ‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ‑yiciɛnle ‑lɛ plɛ. 8‑Amasrɔyi Saduse mu ’ɛ ’mu ’a pe dɔɔ gbaa mu laa sɔ bwele‑ gale ba, ’bhɛɛ‑ ‑o ’kpale‑ laa ‑o ‑a ‑yi ’bhii‑ ‑mlɛkɛ’ mu ‑o, ’bhɛ ’pegee lii ‑bhɛɛke’ mu laa ‑o ’ezin‑. ’Duŋ‑ Farizi mu ’ɛ ’mu ’e ’kpa ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’kpɛn ’yi. 9‑O ‑yaa ‑o ‑weli’ mu ’ɛ baan’ ’wlɛn zii’, ’bhɛla‑ ‑yile ’ke ’Toŋ daan mu ’ɛ ’kɛ mu ’la ’yaa‑ Farizi ’srɛ mu ’ɛ ’kele, ’mu ’wlɛnle‑ ’ke ’mu zaabɔle ’sanle ’eglɔɔle ’ke ‑wa pe dɔɔ: «’O mɔɔ laa ‑za ’yɔɔ‑ do ’kpɔ ’yelɛ‑ mɛɛ ’lɛɛ‑ zi; ‑dɔke’ lii do ’pegee ‑mlɛkɛ’ do ‑le ‑janwoa ‑a ni bhe oo!» 10‑Waa’ sradɔle ’ɛ ’bhɛ ꞊kla ’eyɔɔle, ‑asiikɔɔ ‑gblaan ꞊klaa ‑srwase’ ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ’yi Pɔlu ba zayi’: ‑a ’kpee ma ‑o ‑yaa nu Pɔlu ‑glaanlɛ’ ’eke‑ pleŋ‑ ’bhɛɛ‑ ‑wa dɛ. ’Bhɛla‑ ‑yile ’ke ‑ya pele‑ ‑yaa’ ‑srwase’ mu ’ɛ ’ke mu ni dɔɔ ’mu ge Pɔlu go mɛɛ mu ’ɛ ’pleŋ‑ faŋgan‑ ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ge ’kɛle‑ ‑srwase’ mu yi ’fɛ ‑gbaa ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊la ’ezin‑. 11’Bhɛ ‑yrekpaa’ do ’ɛ ’le ‑bi ’ɛ zi bhe, ’ke Mɛɛzan ’pwɛle Pɔlu ba, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ‑a ni dɔɔ: «’E zru dɔ ’eglɔɔle! ‑Amasrɔyi ’e ’mi a janwoa‑ Zeruzalɛmu ‑gɛ bhe, ’e nu ’mi ’srɛya‑ klɛlɛ ’ezin‑ Rɔmu ‑wa ’ɛ ta.»
Mɛɛ mu ’ɛ ‑woo ’dukpaa‑ Pɔlu ma ‑a dɛ zayi’
12’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’ɛ ’le, Zuufu mu ’ɛ ’dukpaa‑ Pɔlu ma ‑a dɛ zayi’: ‑o ‑Waanbhaa’ ‑liiwli’ ‑kwan dɔɔ waa nu ‑o gbɛ wlalɛ ‑o ‑lii, ’bhɛɛ‑ waa nu ‑yi ’milɛ‑, ’ke waa Pɔlu dɛlɛ ‑li. 13Mɛɛ ’la zan mu ’dukpaa‑ Pɔlu ma ’mu ꞊yaa kan mɛɛ mia plɛ ta (40). 14’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ‑o gele‑ ’tɛnlɛ‑ ’Sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee ‑waa’ ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ ’mu ni dɔɔ: «’O ‑Waanbhaa’ ‑liiwli’ ‑kwan dɔɔ ’sani ’o gbɛ sɔ Pɔlu dɛle ta, ’waa nu ’o gbɛ wlalɛ ’o ’lii. 15’Ka mu ’gbu ’pegee ‑kɔɔa’ Zuufu mu a ’kitikan mu ‑lɛdo’ ’ɛ, ‑ka ge Pɔlu ’yrɛwo ‑srwase’ mu a ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ma ‑zɔn ’bhɛɛ‑ ’ka nu ’kɛle‑ ‑gɛ. ‑Kaa pe a ni dɔɔ ’ka ‑o ‑a zi ’bhii‑ ’ka ’yee‑ Pɔlu ‑a ‑za ’ɛ baan’ ’yrɛbago kplankplan ’ka ’pleŋ. ’O mɔɔ nu ’o gaanlɛ zi ’ɛ ’lii, ’sani‑ ‑a bhɔle pleŋ‑ ‑gɛ, ’o nu ‑a dɛlɛ.»
16’Duŋ‑ Pɔlu ‑drwanɛ do ’trɔnbwa‑ ‑o ’dukpa za ’ɛ ’yi Pɔlu ma. ‑Ayile, ’ke ’bhɛ gele‑ Pɔlu ’kpeelɛkanlɛ ‑srwase’ mu a ’fɛ ’ɛ ꞊la. 17’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Pɔlu ‑srwase’ ‑kuŋlii ’ɛ do ’siile, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ’bhɛ ni dɔɔ: «Ge ‑nɛ ‑zwannɛ ’lɛɛ‑ ’le ‑kɔɔa’ ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ba, ‑amasrɔyi ‑ya zi ’bhii‑ ‑e ‑jan do wo ’bhɛ ni.» 18’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke ’bhɛ ‑srwase’ ‑kuŋlii ’ɛ ‑nɛ ‑zwannɛ ’ɛ ’kunle, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ gele‑ ’kɛle‑ ‑waa’ ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ta; ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ’bhɛ ni dɔɔ: «‑Kaso ’yi mi Pɔlu ’ŋ ’siila‑, ’bhɛɛ‑ ‑e pe ’ŋ ni dɔɔ ’ŋ ’nu ‑nɛ ‑zwannɛ ’lɛɛ‑ ’le ’e ni, ‑amasrɔyi ‑ya zi ’bhii‑ ‑e ‑jan do wo ’e ni.» 19’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑srwase’ mu ’ɛ ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛ ’yee‑ ‑nɛ ‑zwannɛ ’ɛ ’kunle ‑a gbɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ’pleŋgole mɛɛ mu ’ɛ ma; ‑o mɛɛ plɛ ‑le ‑yaa ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ ‑nɛ ‑zwannɛ ’ɛ ’lrɔkpaa‑ dɔɔ: «’Yoo‑ ‑a zi ’bhii‑ ’e ‑mɛ pɛ jan ‑la wo ’ŋ ni ɛɛ?» 20’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑nɛ ‑zwannɛ ’ɛ ‑ya pele‑ ‑a ni dɔɔ: «Zuufu mu ’ɛ ‑wa ꞊kpaa dɔɔ ‑o nu nulɛ ‑a pelɛ ’e ni ’kaa ’e ge Pɔlu ’le too ‑waa’ ’kitikan mu ‑lɛdo’ ’ɛ ta. ‑O nu ‑a klɛlɛ ’bhii‑ ‑wa zi ‑o ‑yaa ‑za ’ɛ baan’ ’yrɛbago kplankplan ‑o ’pleŋ‑. 21’Duŋ‑ ’yaa ’e ’kpalɛ‑ ‑o ‑yi! ‑Amasrɔyi ’bhɛ kan mɛɛ mia plɛ ta ‑o ba, ’bhɛ zan mu ’dukpaa‑ gban ‑a ma, ’mu nu ’mu ’gbu magaanlɛ zi ’ɛ ’lii, ’bhɛɛ‑ ’mu nu banlɛ ‑a ta. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ‑o ‑Waanbhaa’ ‑liiwli’ ‑kwan ‑a dɛza ma ’kaa ’sani‑ ‑o gbɛsɔ ‑a dɛle ta, waa nu pɛbhlelɛ ’bhɛ ’pegee waa nu ‑yi ’milɛ‑. ‑O ‑yrisriwole ‑o ‑zɔn, ‑woo ’bhi ‑la ’liijan‑ do ’kpɔ ’ɛ magbɛn ’zi.» 22‑Nɛ ‑zwannɛ ’ɛ ’yanle‑ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele, ’ke ‑srwase’ mu a ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑ya ‑lɛmazɔnle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ ’bhɛ ni dɔɔ: «’Yaa pelɛ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ni ’kaa ’e ’mi ’kpeelɛkaan gban ’bhɛ ‑za ’ɛ ’le.» ’Bhɛ blaan, ’kee‑ ’ploole ‑a ma.
‑O ‑ja Pɔlu ’le ‑janmatii Felisi ba Sezare
23’Bhɛ blaan, ’ke ’yee‑ ‑srwase’ mu a ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ, ‑e ‑yaa’ ‑srwase’ ‑kuŋlii plɛ ’siile, ’bhɛɛ‑ ‑e pe ’mu ni dɔɔ: «‑Srwase’ ‑kɛmɛ plɛ (200) ’pegee wi ‑soo’ ta bɔ mu mɛɛ mia yaga bhɛ vu (70), ’bhɛ ’pegee ‑dibhɛ’ zan ‑srwase’ ‑kɛmɛ plɛ (200), ‑ka ’mu ’lɛkpa ’eke‑ ta. ’Bhɛɛ‑ ’ka ge ‑zɔn ‑bi ’lɛɛ‑ zi Sezare ‑wa ’ɛ ta. 24‑Ka wi ‑soo’ ’ke mu magaan ’ezin‑ Pɔlu ni, ’kooko‑ ’ka ge ’kɛle‑ ‑janmatii Felisi ta, ’bhɛɛ‑ ‑e wla ’edɔɔle.» 25‑E ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ꞊kpaa Felisi ni dɔɔ:
26«’Mi Klodi Liziasi ‑le ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ dɛ ’zi,
’bhɛɛ‑ ’an kpa ’bhi ‑janmatii gblaan Felisi ni.
27«Zuufu mu ’ɛ ‑o mɛɛ ’lɛɛ‑ ꞊kwan, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa zan ‑a dɛlɛ. ’Duŋ‑ ’an ’malawoa ’kaa ‑yoo ’ke Romɛ mi do ’le, ’ke ’mi ’an ‑srwase’ ’ke mu winbɔle ’kaa ’mu ge ‑a ’kun ‑o ’kɔɔ. 28‑O ‑yaa ‑la ’zi ‑a ta win ’la ma, ’ŋ ’yaa‑ zi ’bhii‑ ’ŋ ’bhɛ ‑za ’ɛ ’yima ’elrele; ’bhɛla‑ ‑yile ’ŋ ‑ja ’kɛle‑ Zuufu mu a ’kitikan mu ‑lɛdo’ ’ɛ ta. 29’Bhɛɛ‑ ’an ’yimaa‑ dɔɔ ‑o ‑yaa ‑la ’zi ‑a ta ’woo‑ Zuufu mu ’gbu a ’toŋ mu ‑la ‑klɔsikun zayi’. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, waa ‑yaa ‑la ’zi ‑a ta ‑za ’yɔɔ‑ ‑bhɛɛke’ ‑zayi’ ’ke ’bhɛ ‑sɔ klɛle ‑a dɛ win ’pegee ‑a bɔ win ’le ‑kaso ’yi. 30’Bhɛɛ‑ boolazi, ‑woo ’ŋ ’kpeelɛkaan dɔɔ Zuufu mu ’ɛ ‑o ’dukpaa‑ ‑a ma ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa zan ‑a dɛlɛ, ’bhɛla‑ ‑yile ’ŋ ꞊nwa ’kɛle‑ ’e ta blaale‑; ’bhɛɛ‑ ’an ꞊pia mɛɛ ’la zan mu ‑o ‑la ’zi ‑a ta, ’mu ge ’bhɛ klɛ ’e ba ye. ’Ŋ zi jan ‑yaa ’kɛla ’le ’bhɛ ‑le bhe, ‑kɔɔ’ ‑o bhe oo!»
31’Bhɛ klɛle ’tɛ, ‑o ‑za yɛkɛ‑ ’la ꞊woa ‑srwase’ mu ’ɛ ni, ‑o ’bhɛɛ‑ ꞊kla; ‑ayile ’ke ‑o gele‑ Pɔlu ’le ’bhɛ ‑bi do ’kpɔ ’ɛ zi Antipatrisi ‑wa ’ɛ ta. 32’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’le, ‑srwase’ mu ’la ’yaa‑ ’mu gaan ma, ’mu niinaa’ ’mu ‑zanta’ ‑waa’ ’fɛ ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊la; ’bhɛɛ‑ ‑o ’kɛ mu ’la ’yaa‑ wi ‑soo’ mu ’ɛ ta, ’mu ’pegee Pɔlu ‑ja ’taa ’ɛ ta. 33‑O bhɔle Sezare, ’ke ‑o ’lɛtrɛ ’ɛ ’nale ‑janmatii Felisi ni, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o Pɔlu ’kpale ’bhɛ ’kɔɔ ’ezin‑. 34‑Janmatii ’ɛ ’yanle‑ ’lɛtrɛ ’ɛ tapelele, ’kee‑ Pɔlu ’lrɔkpale dɔɔ: «’E da ’klɛɛn ’ɛ ‑dela ‑yi ɛɛ?» Pɔlu ’a ꞊pia ‑a ni dɔɔ ’bhɛ da Silisi. 35‑E ’bhɛ ’male, ’ke ‑ya pele‑ Pɔlu ni dɔɔ: «Mɛɛ ’la zan mu ‑o ‑la ’zi ’e ta, ’ke ‑o ꞊nwa bhla ’la ba, ’ŋ nu ’e ’liijan‑ baanmalɛ.» ’Duŋ‑ ‑ya ꞊pia dɔɔ ‑o Pɔlu ’wla ‑bhleŋgbe Erɔdi a ‑bhleŋgbe ’fɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ‑woo ‑yrɛkpa’ ‑a ba.
24Zuufu mu ’ɛ ’la zii’ Pɔlu ta ‑janmatii Felisi ba
1‑Yrekpaa’ ’soo ’kanle‑ blaan, ’sraka ’lɛna mu ’ɛ ‑waa’ ‑kuŋlii gblaan Ananiasi ’pegee Zuufu mu a ’gwlaan‑ gblaan ’ke mu, ’bhɛɛ‑ waa mɛɛ ta ‑janwo’ mi ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Tɛɛtuli, ‑o ꞊nwa Sezare. ’Bhɛɛ‑ ‑o ꞊nwa ‑janmatii Felisi ba. ‑O ‑yaa ‑la ’zi Pɔlu ta ‑za ’la ’yi, ‑o ’bhɛ ’yipia꞊ ’yee‑ Felisi ni. 2’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o Pɔlu ’siile, ’bhɛɛ‑ ’ke Tɛɛtuli ’lale‑ ’sanle ‑a ta dɔɔ:
«’O ta mi ‑janmatii wlan, ’bhi ‑la ’srɔyi ’bhɛɛ‑ yilabla ‑gbɛnɛ ‑o ‑zɔn ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ’Bhɛɛ‑ ’yaa‑ ‑zadɔleya ‑gbɛnɛya ’ɛ ’ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ꞊swa ‑za ‑bebe mabɔɔle ’klɛɛn ’lɛɛ‑ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑lreleya ’ɛ baan’ ꞊klaa ‑a ba. 3’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, yi ’oo yi ’bhɛ ’pegee yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ, ’wo ’e ’pubɔ‑ ’e klɛza mu ’ɛ ’kpɛn ma. 4’Naa‑ zi ’bhii‑ ’mi ’e magbaan ’ke ’ŋ mɔ ‑janwole zi, ’duŋ‑ ’mi ’e ’sromabɔ dɔɔ ’yee ’trɔnkpa ’o ’wojan‑ ’ɛ ꞊la sa. 5’Wa ꞊ya dɔɔ mɛɛ ’lɛɛ‑ ‑yoo ’eyɔɔle ’bhii‑ ga ‑yɔɔ’ do gbɛɛn‑. ‑Amasrɔyi ‑yoo Zuufu mu ’ɛ ’kpɛn ’pɔ zii’ ’eke‑ ma ’drunyan ’ɛ ’yi yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ‑waa’ Nazarɛti mu a ’seri ’ɛ, ’yele‑ ’mu ‑lɛɛ mi ’ɛ ’le. 6’Bhɛɛ‑ drɔɔn’ ‑e ‑yaa zan ’waa‑ ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ’triŋdɔlɛ ‑za ’yɔɔ‑ ’le, ’bhɛɛ‑ ’wa ꞊kwan. ’O ’yaa‑ zi ’bhii‑ ’wa ’kitikan ’bhii‑ ’wa klɛ ’waa‑ ’toŋ mu ’ɛ ta gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. 7’Duŋ‑ Lisiasi, ‑srwase’ mu ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ, ’bhɛ ꞊nwa ‑a ’kunlɛ‑ ’o ’kɔɔ faŋgan‑ ma. 8’Bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ mɛɛ mu ’la ꞊yaa ‑la ’zi ’a ta ’mu ni dɔɔ ’mu nu ’e ta ‑gɛ. ’Woo‑ ‑la ’zi ‑a ta win ’la ma, ’ke ’ya ’lrɔkpaa‑ ’saanibhe, ’e ’gbu nu ’bhɛ ’yaangolɛ ‑a ’gbu ’liijan‑ mu ’ɛ ma.» 9’Woo‑ Zuufu mu ’ɛ ’kpɛn ‑dwa ’bhɛ ‑jan do ’kpɔ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ta, ’kaa Tɛɛtuli ’wojan‑ ’ɛ ’yaa‑ ’ke wlan ’le kpataakpa.
Pɔlu ‑o ‑a ’gbu ta ‑janwo’ zii’ Felisi ’lɛ ma
10’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑janmatii Felisi ‑a gbɛ ‑lawlɛnle Pɔlu ni ’kaa ’bhɛ ‑janwo’, ’bhɛɛ‑ ’ke Pɔlu ‑janwole ’sanle dɔɔ: «’An ’yaango‑ ’bhii‑ ’yoo‑ ’waa‑ ’klɛɛn ’lɛɛ‑ ’yi ’kitikan mi ’le ’bhɛ ’laa ’sanlɛ‑ ‑zɔn. ’Bhɛla‑ ‑zayi’, ‑gblaan ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑o ’ŋ zru ba, ’ŋ ꞊yoo zan ’ŋ ’gbu zi jan ’la ’wolɛ‑ ‑gɛ bhe. 11’Mi ’nule ’ɛ Zeruzalɛmu ‑Waanbhaa’ gbalɛ, ’bhɛ ’laa ’kanlɛ‑ ‑li ‑yrekpaa’ vu ta plɛ ta. ’E sɔ ’bhɛ ’yilrɔkpale mɛɛ mu ma. 12‑A ’san ’ŋ ’nu yi ’ɛ ma, waa ’ŋ ’yelɛ‑ ‑lido’ zaabɔle ma mɛɛ mu ’le ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ waa ’ŋ ’yelɛ‑ ‑lido’ mɛɛ mu ’pɔ yrɛ nɔɔ‑ ’eke‑ ma Zuufu mu ’ɛ daanfɛ’ mu ’ɛ ꞊la ’bhɛ ’pegee ‑wa ’kpee yrɛ ’ke ꞊nɔɔ. 13’Bhɛɛ‑ ’woo‑ mɛɛ mu ’lɛɛ‑, ‑woo ‑la ’zi ’ŋ ta win ’la ma, waa sɔ ‑jan ’kedo‑ ’kpɔ ’wole ’ke ‑wa zrɔn dɔɔ ’zoo ‑o zi ‑zɔn ‑gɛ. 14’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’mi sɔ dulale ‑jan ’la ta ’ke ’ŋ ’bhɛ kpataakpa wo ’e ’yrɛ ma ‑gɛ ‑zɔn, ’bhɛ ‑le dɔɔ: ’ŋ ’yoo‑ ’o ‑gbɔɔ mu a ‑Waanbhaa’ ’ɛ gba ’zi zi drɛɛ ’la ta, ’woo‑ mu ‑o ‑a pe ’zi ’bhɛɛ‑ ma dɔɔ ’seri ’bhɛɛke. ’Duŋ‑ ‑za mu ’la ’kpɛn yɔɔndɛle ‑o ’waa‑ ’toŋ ’sɛwɛ mu ’ɛ ’pegee ’waa‑ ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu a ’sɛwɛ mu ’ɛ ’yi, ’mi ’kpale‑ ‑o ’mu ‑la ’kpɛn ’yi. 15’Ŋ ’yrikpale ‑o ‑Waanbhaa’ ta gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛ ’yrikpale do ’kpɔ ’ɛ ’bhɛ ‑le ’woo‑ mu ’gbu ’yi dɔɔ ’kee‑ ’kpa mɛɛ wlan mu ta oo, ’kee‑ kpa mɛɛ ‑yɔɔ’ mu ta oo, ‑o ’kpɛn nu bwelɛ gale ba, ’bhɛ ‑yrikpaleya ’ɛ ’bhɛ ‑le ’mi ’yi. 16‑Ayile yi ’oo yi, ’ŋ dɔ ’eglɔɔle ’kooko‑ ’ŋ ’kpee ’fleele‑ klɛ ‑Waanbhaa’ ’pegee bhaaplɛŋ mu ‑yrɛ ’yi.»
17«’Ŋ lɛɛ ‑bebe ꞊kla ’ke ’naa bhɔ Zeruzalɛmu, ’bhɛla‑ ‑yile ’ŋ ꞊nwa ‑a nɔɔ‑, ’ke ’ŋ sɔ bhɔle‑ ’an mɛɛ mu ’ɛ ba ‑glaan’ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ sɔ ’sraka mu gole‑ ‑Waanbhaa’ ni. 18’Bhɛɛ‑ bhla ’ɛ ba, *Azi ’klɛɛn ’ɛ ’yi Zuufu ’ke mu ‑le ’mi ꞊ya ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la ’ke ’ŋ ’yoo ’sraka ’la ’bhɛ ’ŋ klɛ ’weŋ ’bhɛ go ’zi ‑a ꞊nɔɔ ’waa‑ ’toŋ ’ɛ ta za ’ɛ ma. ’Bhɛɛ‑ waa ‑zamaa’ ’ke ’yelɛ‑ ’ŋ zi ’ke ’ŋ ’yoo‑ mɛɛ mu ’pɔ zii’ ’eke‑ ma. 19’Kee‑ ’kpa bi ’bhii‑ ’mi ‑za ’yɔɔ‑ ’ke ‑la꞊kla, ’bhɛ Zuufu mu ’ɛ ’mu ‑le ‑yaa nu ’sɔlɛ‑ nule‑ ‑zɔn ‑gɛ, ’bhɛɛ‑ ’mu la ’mi ta ’e ’yrɛ ma. 20’Ke ’bhɛ ’laa ’kɛle‑, mɛɛ ’la zan mu dulale ‑o ‑gɛ, ’ŋ ‑za ’yɔɔ‑ ’la ꞊kla ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa ‑la ’zi ’ŋ ta Zuufu mu a ’kitikan mu ‑lɛdo’ ’ɛ ba, ‑o ’mu ’pe. 21’Ke ’yaa ’e go ’ŋ ‑jan do ’kpɔ ’la ꞊woa ‑o ’kpɛn ’yrɛ ma ’eglɔɔle dɔɔ: ‹’Ŋ ’kpale‑ ‑o ‑a ‑yi ’bhii‑ gbaa mu bwe gale ba›. ’Bhɛla‑ ‑zayile, ’ka ‑o ‑kpan ’kpaa zii’ ’ŋ ’lii ‑gɛ ‑zɔn!»
22’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Felisi ’gbu Mɛɛzan a zi ’ɛ ta ’taawogbɛya ’la dɔ bhe, ‑ayile ’ke ’bhɛ ’a ’pele dɔɔ ‑o ’yee‑ ‑za ’ɛ dula‑ ‑gee’, ’bhɛɛ‑ ‑wa zisan’ yi ‑bhɛɛke’ ta; ‑e pe ‑o ni dɔɔ: «’Ke Lisiasi, ‑srwase’ mu a ‑kuŋlii ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊nwa ’waati ’la ba, ’ŋ nu ’kaa‑ ‑za ’ɛ ’yrɛbagolɛ kplankplan ’gbu, ’bhɛɛ‑ ’an ’lɛwlayrɛ ye.» 23’Bhɛ blaan, ’ke ‑ya pele‑ ‑srwase’ ‑kuŋlii mi ’la ꞊yaa Pɔlu gooba ’bhɛ ni ’kaa ’bhɛ ’a ’to ‑kaso ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’e ’yrɛkpa ’a ba. ’Duŋ‑ ‑e pe ’bhɛ ni ’ezin‑ dɔɔ ’bhɛ ’a ’to ’ke ‑a bhɛgwlɛn ’ke mu sɔ bhɔle‑ ‑a ba ’mu ’kɔɔpɛ‑ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ bo ‑a ’gbu ma.
Felisi Pɔlu ’sii gbɛ drɛɛwoa‑ ‑a ba
24’Bhɛ blaan ‑yrekpaa’ sa ’kanle‑, ’ke Felisi ’pegee ‑a na Drusili ’nule. ’Bhɛ ꞊yaa ’ke Zuufu le ’le. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’kee‑ mɛɛ mu winbɔle Pɔlu ’sii yrɛ nɔɔ‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’nule. ‑Woo kpa Zesu Krisi ’yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, Pɔlu ’bhɛ ’yipia꞊ ‑a ni. 25’Duŋ‑ ‑bhaaplɛŋ sɔ ’taawole ’elrele ‑Waanbhaa’ ‑yrɛyi’ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛ ’pegee ‑e sɔ ‑a ’gbu ’yikunle ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ma gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ a ’kiti ’la ’bhɛ ‑o ’drunyan ’ɛ ma, Pɔlu ’bhɛɛ‑ ‑jan mu ’ɛ ’wole‑ ‑saan. ‑Asiikɔɔ yiɛn ꞊kaan Felisi ’kpee, ’bhɛɛ‑ ‑e pe Pɔlu ni dɔɔ: «’Bhɛ ꞊swa ‑gee’ ‑zɔn, ge ’e geyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ, ’ke ’ŋ mazadwa ’e ma ’waati ’la ba, ’ŋ nu ’e ’sii gbɛ drɛɛwolɛ.» 26‑A yri ‑yaa ‑a ta ’ezin‑ dɔɔ Pɔlu nu ‑gɔli’ ’ke ’wlalɛ‑ ‑a gbɛ ꞊la; ’bhɛla‑ ‑yile ‑e ‑yaa ‑yaa’ mɛɛ mu ’ɛ winbɔ ’bhɛ ’sii yrɛ nɔɔ‑ ’waati ’ke ba, ’kooko‑ ‑o ‑balo klɛ ’eke‑ zi. 27Lɛɛ plɛ ‑kaan Pɔlu ta ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ ‑kaso ’ɛ ’yi. ’Bhɛɛ‑ Pɔɔsusi Fɛtusi ‑yalaa’ Felisi blaan ‑janmatiiya ’ɛ ’yi. ’Yee‑ Felisi ‑yaa zi ’bhii‑ ‑a ‑za ’sɔ Zuufu mu ’ɛ ni, ’bhɛla‑ ‑zayile ‑e Pɔlu ‑twa ‑kaso ’yi ‑sɔ.
25Pɔlu pe dɔɔ ‑o ge ‑yaa’ ’kiti ’ɛ ’le ‑bhleŋgbe ‑gbɛnɛ Sezaa ba Rɔmu
1Fɛtusi yaale ‑yaa’ ‑janmatiiya ’ɛ ’yi Zude ’klɛɛn ’ɛ ’wiiŋ‑ ’bhɛ ‑yrekpaa’ yaga mi ma, ’kee‑ gole‑ Sezare, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ nule‑ Zeruzalɛmu. 2‑E bhɔle Zeruzalɛmu, ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee Zuufu mu ‑lɛɛ mɛɛ gblaan mu ’ɛ ꞊yaa ‑la ’zi win ’la ma Pɔlu ta; ‑o ꞊nwa ’bhɛ ’kpɛn ’yipelɛ ‑a ni. 3‑O ‑sromabwa ’yee‑ Fɛtusi ni ’kaa ‑e ‑dwa ‑a ‑la ‑o ni ’kee‑ nu Pɔlu ’le Zeruzalɛmu; ‑amasrɔyi ‑o ’dukpaa‑ gban ‑a ma ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa zi ’bhii‑ ‑wa dɛ Zeruzalɛmu zi ’ɛ ’lii ‑a nu bhla ’ɛ zi. 4’Duŋ‑ Fɛtusi ’a zikpaa‑ ‑o ni dɔɔ: «Pɔlu nu bolɛ ‑sɔ ‑kaso ’ɛ ’yi Sezare, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑vinbwa ’waati sa, ’bhɛɛ‑ ’yee‑ Fɛtusi ’gbu niinaa’ ‑a ‑zanta’ ye Sezare. 5’Ka ta mɛɛ gblaan mu ’ɛ ‑o ge ’ŋ zi Sezare, ’ke ’yee‑ Pɔlu ‑za ’yɔɔ‑ ’la ꞊kla ‑ka ge ‑la ‑a ta ’bhɛ ꞊nɔɔ ye.» 6Fɛtusi ‑yrekpaa’ yɛkɛ‑ ’la ꞊kla Zeruzalɛmu, ’ke ‑yaa klɛlɛ ‑yrekpaa’ ’srwaa‑, yaa ‑yaa kan ‑yrekpaa’ vu ta, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑niinaa’ ’a ‑zanta’ Sezare. ’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’le, ’kee‑ gele‑ yaalɛ ’kitikan ’fɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ‑e pe dɔɔ ‑o nu Pɔlu ’le ’a ni. 7Pɔlu ’nule‑ ’tɛ, Zuufu mu ’la ‑daa Zeruzalɛmu ’mu ’mliŋwoa‑ ‑a zi, ’bhɛɛ‑ ’mu ’yaa‑ ‑za ’yɔɔ‑ ’ɛ ’kpɛn ‑glɔɔn ’kpa zii’ ‑a ma. ’Duŋ‑ waa ‑yaa sɔ a zrɔnle‑ ’bhii‑ ’bhɛ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ do ’kpɔ ‑o ’ke wlan ’le kpataakpa. 8’Bhɛ blaan, ’ke ‑o ‑jan ’ɛ ’nale Pɔlu ni, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ: «’Naa ‑za ’yɔɔ‑ do ’kpɔ klɛlɛ, ’ŋ ’si mu ’ɛ ‑waa’ ’toŋ mu ’ɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’naa ‑jan ’yɔɔ‑ wolɛ ‑kɔɔ’ ta ‑bhleŋgbe ‑gbɛnɛ Sezaa ma.»
9Fɛtusi ‑yaa zi ’bhii‑ ‑e Zuufu mu ’ɛ zru maza klɛ, ’bhɛla‑ ‑yile ‑e Pɔlu ’lrɔkpaa‑ dɔɔ: «’Yoo‑ ‑a zi ’bhii‑ ’o ge ’e ’le Zeruzalɛmu, ’bhɛɛ‑ ‑o ’yaa‑ ’kiti ’ɛ kan ’mi ’gbu ’yrɛ ma ’bhɛ ꞊nɔɔ ye ɛɛ?» 10’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Pɔlu ’a ’lɛkwan‑ ‑a ni dɔɔ: «’Yooye‑, ’ŋ dulale ‑o ‑bhleŋgbe ‑gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛ a ’kitikan ’fɛ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ꞊la ‑gɛ; ’bhɛɛ‑ ‑o sɔ ’an pɛ ‑za ’ɛ ’kitikanle ‑gɛ ‑a ma. ’Naa ‑za ’yɔɔ‑ ’kedo‑ ’kpɔ klɛlɛ Zuufu mu ’ɛ ni; ’e ’gbu ’bhɛ ’yaango‑. 11’Kee‑ ’kpa bi ’zoo ’laa ‑o ’ŋ zi, ’bhɛ ’pegee ’ke ’ŋ ‑za ’ke ‑la ꞊kla ’ke ’bhɛ sɔ klɛle‑ ’ŋ dɛ win ’le, ’naa ‑yaa sɔ ’ŋ ‑baŋgole ’ŋ dɛle ma. ’Duŋ‑ ‑o ‑za mu ’la ’kpɛn ’kpa zii’ ’ŋ ma wlan laa ’mu do ’kpɔ ’le, ’kee‑ ꞊kla ’bhi ’le oo, ’kee‑ ꞊kla mɛɛ ‑bhɛɛke’ do ’le oo, yaa sɔ dɔle‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’kpee ’ke ’bhɛ ploo ’mi ma ‑o ni. ’Bhɛɛ‑ drɔɔn’ ’ŋ ’yoo‑ ‑a zi ’bhii‑ ‑kɔɔ’ ta ‑bhleŋgbe ‑gbɛnɛ Sezaa ’ɛ ’bhɛ ‑le ’mi a pɛ ‑za ’ɛ ’kitikan.» 12’Bhɛ klɛle ’tɛ, Fɛtusi ’pegee ‑yaa’ yewoyɔɔn mu ’ɛ ‑woo ’eke‑ ꞊ya ’waati sa, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ Pɔlu ni dɔɔ: «’Ya ’pelawoa ’kaa ’yoo‑ ‑a zi ’bhii‑ ‑kɔɔ’ ta ‑bhleŋgbe ‑gbɛnɛ Sezaa ’ɛ ’bhɛ ‑le ’yaa ‑za ’ɛ ’kitikan, ’bhɛla‑ ‑yile ’e nu gelɛ ’bhɛ ta ye.»
Pɔlu ‑o ‑janwo’ zii’ ‑bhleŋgbe Agripa ’lɛ ma
13’Bhɛ blaan ‑yrekpaa’ ’dama ’kanle‑, ’ke ‑bhleŋgbe Agripa ’pegee ’bhɛ ’na Berenisi ’nule Sezare, Fɛtusi ’pubɔ‑ yrɛ nɔɔ‑. 14‑O ‑yaa ‑yrekpaa’ ‑bebe klɛ ’zi Fɛtusi ba, ’ke ’yee‑ Fɛtusi Pɔlu ‑a ‑za ’ɛ ’lɛpwɛle ’yee‑ ‑bhleŋgbe Agripa ni. ‑E pe ’bhɛ ni dɔɔ: «Felisi mɛɛ do ꞊twa ‑a ‑zanta’ ‑gɛ ‑kaso ’yi. 15’Ŋ gelawoa Zeruzalɛmu, Zuufu mu ’ɛ ‑waa’ ’sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee ‑waa’ ’gwlaan‑ gblaan mu ’ɛ ‑o ‑za ’yɔɔ‑ mu ’tɔkpaa‑ ‑a ma, ’bhɛɛ‑ ‑wa ꞊pia ’ŋ ni dɔɔ ’ŋ ‑kpan bala‑ ‑a ta. 16’An ’lɛkwan‑ ‑o ni dɔɔ: Romɛ mu a ’sinii ta za ’ɛ ma, ’waa sɔ ‑kpan baale mɛɛ do ta, ’ke waa mɛɛ ’la zan mu ‑o ‑la ’zi ‑a ta ’mu ’liijan‑ malɛ ’elwale ’pe ‑a ‑yrɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑ya ’gbu ta janwo. 17’Bhɛla‑ ‑yile, mɛɛ ’la zan mu ‑o ‑la ’zi ‑a ta ’mu ꞊nwa ’ŋ zi Sezare ‑gɛ, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ta tooklin‑ yi ’ɛ ’le, ’naa ’tolɛ‑ ’ke ’yee‑ ‑za ’ɛ mɔ. ‑Ayile ’ŋ ‑ja yaalɛ ’kitikan ’fɛ ’ɛ ꞊la ’bhɛɛ‑ ’an ꞊pia mɛɛ mu ni dɔɔ ‑o nu ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ’le ’ŋ ta. 18Mɛɛ ’la zan mu ‑yaa ‑la ’zi ‑a ta ’mu ’nule‑ ’kitikan ’fɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’mu ’mu zi ‑janwoa; ’duŋ‑ ’mi ’yri ꞊yaa ‑za ’yɔɔ‑ ‑glɔɔn mu ’la ’kpɛn ta, waa ’mu do ’kpɔ ’kpalɛ‑ ‑a ma. 19‑O ‑yaa drɔɔn’ zaa ‑la bɔ ’zi ‑waa’ Zuufu ’seri ’ɛ ’pegee ‑waa’ mɛɛ do ‑la ta, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑gaa gban. ‑O ‑yaa ’bhɛ mɛɛ ’ɛ sii Zesu. ’Duŋ‑ ’yee‑ Pɔlu pe dɔɔ ’bhɛ mɛɛ ’ɛ ’yaa‑ ’bhɛ ’yrɛ ma ‑li. 20’Ŋ ’yaa‑ klin ’yi bi, ’bhɛɛ‑ ‑za ’la ’ke ’ŋ ’bhɛ klɛ, ’naa ‑yaa ’bhɛ dɔ. ’Bhɛla‑ ‑yile ’ŋ Pɔlu ’lrɔkpaa‑ dɔɔ ’ke ‑ya zi ’bhii‑ ’o ge ’kɛle‑ Zeruzalɛmu ’bhɛɛ‑ ’o ‑yaa ‑za ’ɛ ’kitikan ’bhɛ ꞊nɔɔ. 21’Duŋ‑ ‑e pe ’ŋ ni dɔɔ ‑o ge ‑yaa’ ‑za ’ɛ ’le ‑bhleŋgbe gblaan ’ɛ ba Rɔmu ‑wa ’ɛ ta: ’bhɛ ya ’ɛ ’yi, ‑e pe dɔɔ ‑wa ’to ‑kaso ’ɛ ’yi ’sani‑ ‑bhleŋgbe gblaan ’gbu ’ɛ ’bhɛ yaa ‑za ’ɛ ’kitikan. ‑Ayile ’mi pe dɔɔ ‑wa ’to ‑kaso ’yi ’sani‑ ’ŋ sɔ ‑a ’kpale ‑bhleŋgbe ‑gbɛnɛ ’ɛ ta Rɔmu ‑wa ’ɛ ta.» 22’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Agripa ’a ’pele Fɛtusi ni dɔɔ: «’Mi ’gbu ‑o ‑a zi ’bhii‑ ’ŋ ’yee‑ mɛɛ ’ɛ ’liijan‑ ma.» ’Bhɛɛ‑ Fɛtusi pe ‑a ni dɔɔ: «Too ’e nu ‑a ‑liijan’ malɛ.»
23’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’ɛ ’le, Agripa ’a ‑baala ‑yaa’ ‑bhleŋgbe tapɛ mu ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’yee‑ ’pegee Berenisi, ’bhɛɛ‑ ‑o zi mɛɛ ’srɛ mu ’ɛ ꞊nwa wlalɛ ’kitikan ’fɛ ’ɛ ꞊la ‑waa’ mɛɛ gblaanya ’ɛ ’yi. ‑Srwase’ ‑kuŋlii mu ’ɛ ’pegee Sezare ‑wa ’ɛ ta mɛɛ gblaan mu ’ɛ ’kpɛn ’yaa‑ ‑o zi. ’Bhɛɛ‑ Fɛtusi mɛɛ mu winbwa‑ Pɔlu ’sii yrɛ nɔɔ‑, ’bhɛɛ‑ ‑e ꞊nwa. 24Pɔlu ’nule‑ ’tɛ, ’ke Fɛtusi ’a ’pele dɔɔ: «‑Bhleŋgbe Agripa, ’bhɛ ’pegee ’ka mu ’la ’kpɛn ‑o ‑zɔn ‑gɛ, mɛɛ ’la zan dulale ‑o ’ka ’yrɛ ꞊la ‑gɛ, Zuufu ‑zamaa’ mu ’ɛ ’kpɛn ꞊nwa ‑lalɛ’ ‑a ta ’ŋ ba Zeruzalɛmu ‑wa ’ɛ ta ‑gɛ; ’ke ‑o pɛɛn dɔɔ ‑yoo ’ke dɛpɛ ’le. 25’Duŋ‑ ’mi ’laa ‑za ’yɔɔ‑ do ’kpɔ ’yelɛ‑ ‑a zi ’ke ’bhɛ sɔ klɛle‑ ‑a dɛ win ’le. ’Duŋ‑ ‑a ’gbu ’a ’pelawoa dɔɔ ‑bhleŋgbe gblaan ’la Rɔmu ‑wa ’ɛ ta ’bhɛ ‑yaa’ ‑za ’ɛ ’kitikan. ’Bhɛla‑ ‑yile, ’mi ’an ’lɛdulaa dɔɔ ’ŋ nu gelɛ ’kɛle‑ ’bhɛ ‑wa ’ɛ ta ye.» 26‑Jan ’lrele‑ ’gbu ’la ’ke ’ŋ sɔ ’bhɛ yɔɔndɛle‑ ‑yaa ‑za ’ɛ ba zayi’ ’naa ’bhɛ dɔ; ’bhɛla‑ ‑yile, ’ŋ ꞊nwa ’kɛle‑ ‑gɛ ’bhi ’gbu ‑bhleŋgbe Agripa ’lɛ ma; ’kooko‑ ’ke ’wa ’lrɔkpaa‑, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑jan ’la ’woa‑, ’ŋ sɔ ‑jan yɛkɛ‑ ’la yɔɔndɛle, ’ŋ ’bhɛɛ‑ klɛ ’tɛ. 27‑Amasrɔyi klooya maza ’le ’bhɛ ’le, ’kee ‑kaso ’yi mi do kun, ’bhɛɛ‑ ’e ge ’bhɛ ’le ‑bhleŋgbe gblaan ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑za mu ’gbu ’la ꞊kpaa ‑a ma ’ke ’yaa sɔ ’bhɛ yɔɔndɛle.
26Pɔlu ‑o ‑a ’gbu ta ‑janwo’ zii’ ‑bhleŋgbe Agripa ’lɛ ma
1Agripa pe Pɔlu ni dɔɔ: «’Kɛla ’bhɛ ‑o ’e zi ’bhɛ ’wo.» ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Pɔlu ’a gbɛ ’ɛ ’lawlɛnle, ’bhɛɛ‑ ‑ya ’gbu ta janwole ‑saan dɔɔ: 2«‑Bhleŋgbe Agripa, ’ŋ zrukpaale ‑o ’e ’yrɛ ꞊la ‑gɛ ‑zɔn, ’ke ’mi ’an pɛ wlan pe Zuufu mu ’ɛ ‑o ‑za mu ’la ’kpɛn ꞊kpaa ’ŋ ma ’mu ’kpɛn ’yi. 3’E ’zoole‑ ’e ’trɔnkpa ’ŋ ni ’elrele. ‑Amasrɔyi ’bhi ’gbu Zuufu mu ’ɛ ‑waa’ ’sinii ta za mu ’ɛ ’kpɛn ’pegee ‑waa’ zaabɔ maza mu ’ɛ dɔ ’elrele.»
4«Zuufu mu ’ɛ ’kpɛn ’ŋ ’taawo gbɛ ‑lwa ’ɛ dɔ, ’kee‑ san ’ŋ ’yaa‑ ’ŋ ‑zwannɛ ’le ’waati ’la ba, ’kee‑ nu ’tɛnlɛ‑ ‑zɔn ma. ’Ŋ ’taawoa꞊ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’an ’si mu ’ɛ ’pleŋ ’bhɛ ’pegee Zeruzalɛmu ‑gɛ, ‑o ’bhɛ dɔ. 5‑O ’gbu ’ŋ dɔ, ’bhɛ ’laa sanlɛ‑ ‑zɔn ma, ’ke ‑wa zi ‑o wlan pe. ’Bhɛɛ‑ ‑o ’gbu ’ŋ dɔ ’bhii‑ ’ŋ ’yaa‑ Farizi ’srɛ mu ’ɛ do ’le. ‑Kɔɔa’ ’seri ’ɛ ta, ’bhɛ mu ‑laa’ ‑za ’yi ‑o ’eglɔɔle. 6’Bhɛɛ‑ ‑zɔn, ‑woo ‑kpan ’kpaa zii’ ’mi ’lii, ‑amasrɔyi ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ’liiwli‑ ‑naa ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu ni pɛ ’la ’naza‑ ta, ’mi ’yrikpale ‑o ’bhɛɛ‑ ’lɛsɔ‑ za ’ɛ ta. 7’Duŋ‑ ‑kɔɔa’ mɛɛ mu ’ɛ ’yaa‑ ‑gbaa vu ta plɛ, ’bhɛɛ‑ ’woo‑ ‑gbaa vu ta plɛ ’la bhe, ‑o ’kpɛn ’yri ꞊yaa ‑Waanbhaa’ ’bhɛ ’liiwli‑ ‑naa ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu ’ɛ ni pɛ ’la ’naza‑ ta ’mu ni ’bhɛ ’lɛsɔ yi ’ɛ ta. ’Bhɛla‑ ‑yile ‑o ‑yaa ‑Waanbhaa’ gba ‑o zru ’ɛ ’kpɛn ’le yi ’oo yi. ’Duŋ‑ ’mi ’yrikpale ‑o ’bhɛ pɛ do ’kpɔ ’ɛ ta. ’E! ‑Bhleŋgbe Agripa, Zuufu mu ’ɛ ‑o ‑la ’zi ’mi ’ta ’bhɛla‑ ‑zayi’ ‑zɔn ‑gɛ! 8’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ka mu Zuufu mu ’la ’ka ‑o ‑gɛ, ’ka ’ka kpa ‑Waanbhaa’ a gbaa mu bweza gale ba ’ɛ ’yi ɛɛ? 9’Mi ’gbu ’yaa‑ ’bhɛ ye ‑za ’lrelele ’ke ’ŋ gwledan Nazarɛti mi Zesu ’tɔ ’ɛ ba. 10’Ŋ ’bhɛɛ‑ ꞊kla Zeruzalɛmu. *’Sraka ’lɛna mu ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑o ’bhɛ ’seŋ ꞊naa ’mi ’gbu ni, ’bhɛɛ‑ ’ŋ Zesu ’yi mu ‑bebe ꞊bwa ‑kaso ’yi. ’Bhɛɛ‑ ’ezin‑ ’ke ‑o ‑yaa ‑o dɛ ‑kpan balaa’ ‑o ta, ’ŋ ’yaa‑ dɔ ’bhɛ ꞊la. 11’Ŋ ‑o ’krowoa‑ ’eglɔɔn‑ ‑bebele Zuufu mu daanfɛ’ mu ’ɛ ’kpɛn ꞊la; ’bhɛɛ‑ ’ŋ ’yaa‑ ‑a klɛ ’ke ‑o ’ploo‑ ‑o ’kpale‑ ma Zesu ’yi kpaŋma. ’Ŋ zruplii‑ gbɛ ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ ‑o ma, ’ŋ ’yaa‑ ge ‑yrɛnkpalele ‑o ta, ’ke ’bhɛ ge ’tɛnlɛ‑ ’si ’bhɛɛke mu a ‑wa mu ’ɛ ta mu ’ɛ ma.»
Pɔlu ‑o ‑a klɛza ’ɛ Zesu ’yi ’le ’bhɛ ’yigɔɔn‑ ’zi
12Pɔlu pe ’ezin‑ dɔɔ: «’Bhɛɛ‑ win do ’kpɔ ’ɛ ma,’sraka ’lɛna ‑kuŋlii mu ’ɛ ‑o ’seŋ ꞊naa ’ŋ ni, ’bhɛɛ‑ ‑woo ’ŋ ’winbwa‑ Damasi ‑wa ’ɛ ta, ’lɛtrɛ ’le ’ŋ ’kɔɔ ’woo‑ Zesu ’yi mu ’ɛ ’kaama‑. 13’Waa ‑Bhleŋgbe Agripa, ’ŋ ’yaa‑ Damasi zi ’ɛ ’lii ’waati ’la ba ‑yrekpaa’ bhɔ bhla ’e ‑din. ’E! ’Ke ’ŋ ’yrɛkpale ’tɛbhile do ma. ‑A ‑bhile’ ’ɛ ’yaa‑ da ’zi laflɛ’ ma, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑bhi gbɛya ‑yrayra ’ɛ ’yaa‑ kan ‑yretɛbhɛ ‑bhigbɛya ’ɛ ta; ’bhɛɛ‑ ‑e ‑zian ’mi ’pegee ’ŋ madɔ mu ’ɛ zi. 14’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’o ’kpɛn baale’ ’trɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ mɛɛ ‑weli’ do male‑ ’ke ’bhɛ ‑a pe ’zi ’ŋ ni Ebre wli ’ɛ ’yi dɔɔ: ‹Sɔlu, Sɔlu, ‑mɛle ꞊kla ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ ‑yrɛnkpa’ zii’ ’ŋ ta ‑gee’ ɛɛ? ’Ke gbakpa’ dri ’ɛ gwledanle ‑saan ‑a zan a ’beni ’ɛ ba, ’bhɛ ’laa nu ‑nralɛ’ ’yee‑ dri ’ɛ ’gbu ma ’dɛ!› 15’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’an ’lrɔkpale dɔɔ: ‹‑Dele ’bhi ’le ɛɛ Mɛɛzan?› ’Bhɛɛ‑ Mɛɛzan pe ’ŋ ni dɔɔ: ‹’Yoo‑ ‑yrɛnkpa’ zii’ ’mi Zesu ‑la ta bhe. 16’E ’wlɛn‑ ’saanibhe! ‑Amasrɔyi ’ŋ ’pwɛla‑ ’e ba, ’kooko‑ ’mi ’e klɛ ’mi ’an yewonɛ ’le. ’E ’mi ꞊ya yegbɛya ’la ’yi ‑zɔn ‑gɛ, ’e nu klɛlɛ ’mi ’srɛ ’le ’bhɛ ma ’kee ’bhɛ pe mɛɛ ‑bhɛɛke’ mu ni; ’bhɛ ’pegee ’ŋ nu ‑za ’bhɛɛke mu ’la zrɔnlɛ ’e ni boolazi, ’e nu ’ŋ ’srɛya‑ klɛlɛ ’mu ma ’ezin‑. 17’Mi nu ’e ’winbɔlɛ Zuufu mu ’pegee Zuufu kle mu ’la ba, ’mu nu ‑yrɛn mu ’la ’kpalɛ‑ ’e ta, ’mi nu ’e golɛ ’bhɛ ‑yrɛn mu ’ɛ ’yi, 18’kooko‑ ’e sɔ ‑o ‑yrɛ ’liiploole, ’bhɛɛ‑ ‑o yrɛ ma ye kpataakpa, ’bhɛɛ‑ ’e sɔ ‑o gole‑ ‑gblo ’yi, ’bhɛɛ‑ ’e nu ‑o ‑le ’tɛbhile ba; ’bhɛɛ‑ ’kee sɔ ‑o gole‑ ‑Setran’ ’kɔɔ ’bhɛɛ‑ ’yoo‑ klɛ ’ke ‑Waanbhaa’ a mɛɛ mu ’le. ’Bhɛɛ‑ ’kooko‑ ’ke ‑woo ꞊kpaa ’mi ’yi, ’ŋ ‑waa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ‑sroma yan, ’bhɛɛ‑ ‑o sɔ klɛle‑ ‑Waanbhaa’ a mɛɛ ’weŋ mu ’le.›»
Pɔlu ‑o ‑a klɛza mu ’ɛ ’yigɔɔn‑ ’zi
19Pɔlu pe ’ezin‑ dɔɔ: «’Waa‑ ‑Bhleŋgbe Agripa, ’mi ‑jan ’la ꞊maa ’bhɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ zi yele ’la ꞊klaa ’mi ’yrɛ ba, ’mi ’bhɛɛ‑ ’klɔsikwan. 20’Ŋ ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’wole‑ ’ɛ ‑saan Damasi ‑wa ’ɛ ta mu ’ɛ ni ’elwale ’pe, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ‑ja ‑a wolɛ Zeruzalɛmu mu ni. ’Bhɛ blaan, ’ke ’ŋ gele‑ ‑a wolɛ Zude ’klɛɛn ’yi mu ’ɛ ’pegee ‑a kpɛ ma ‑wa mu ’ɛ ta mu ’ɛ ’kpɛn ni, ’bhɛ ’pegee Zuufu kle mu ’ɛ ni. ’Ŋ ’yaa‑ pe ’zi mɛɛ mu ’ɛ ni dɔɔ ‑o ’ploo‑ waa ‑za ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑woo ’gbu zru ’ɛ ’niina‑ ‑Waanbhaa’ ba, ’bhɛ ’pegee ’ke ‑wa zrɔn ‑o klɛza mu ’ɛ ma ’bhii‑ ‑o ‑ploola ‑waa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑woo ’gbu ꞊naa ‑Waanbhaa’ ni. 21Zuufu mu ’ɛ ‑woo ’ŋ ꞊kwan win ’la ma, ’bhɛ ‑le bhe, ’ŋ ’yaa‑ ’waati ’la ba ‑Waanbhaa’ Gba ’Fɛ ‑Gbɛnɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa zan ’ŋ dɛlɛ. 22’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ꞊bhwa ’ŋ ba, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ꞊swa bole ’ŋ ’yrɛ ma ’kee‑ nu ’tɛnlɛ‑ ‑zɔn ma. ’Bhɛla‑ ‑yile, ’ŋ ꞊swa ‑yaa’ ‑jan ’ɛ ’wole mɛɛ mu ni: ’kee‑ ’kpa mɛɛ ’fiɛntrɔnnɛ mu ta oo, ’kee‑ ’kpa mɛɛ gblaan mu ta oo, ’an ꞊woa ’mu ’kpɛn ni. ’Naa‑ ‑o ‑jan ’bhɛɛke do wo ’zi, ’ke yaa ’e go Moizi ’pegee ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ‑o ‑za mu ’la ’lɛsɔ janwoa‑ ’bhɛɛ‑ ba. 23‑Wa ꞊pia dɔɔ: ‹Mɛɛ ‑Bhee Mi Krisi ’ɛ nu ‑yrɛnbhlelɛ ’bhɛɛ‑ ‑e ga. ’Bhɛɛ‑ gbaa mu ’ɛ ’kpɛn ba, ’yele‑ nu bwelɛ gale ba ’elwale ’pe; ’bhɛɛ‑ mɛɛ ‑bhee zi ’la ’ke ’tɛbhile ‑o ’bhɛ ta, ’yele‑ nu ’bhɛ a janwolɛ Zuufu ’si mu ’ɛ ’pegee Zuufu kle mu ’ɛ ni.›»
Pɔlu pe Agripa ni ’kaa ’bhɛ ’e ’kpa Zesu ’yi
24Pɔlu ‑yaa ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wo zii’ ‑li bhla ’la ba, ’ke Fɛtusi ’pɛɛnle ‑a ta dɔɔ: «Pɔlu, ‑kwa ‑le ’e ’yi ɛɛ? ’Yaa‑ ’sɛwɛ dɔ gbɛ ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ, ‑kwa ꞊bwa ’ɛ ’yi ɛɛ!» 25’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Pɔlu ’a ’lɛkunle ‑a ni dɔɔ: «’Waa‑ ‑janmatii ’lrele‑ Fɛtusi, ‑kwa ’laa ‑o ’ŋ ’yi. ’Ŋ ’yoo‑ ‑jan mu ’la ’wo zii’ wlan ‑le ‑o ’kpɛn ’le, ’bhɛɛ‑ ‑o bakanle ‑o. 26’Yee‑ ‑Bhleŋgbe Agripa ’gbu ’bhɛ ‑za mu ’ɛ dɔ, ’bhɛla‑ ‑yile ’ŋ sɔ ‑o wole‑ ‑a ni kpataakpa ’ŋ zrubakpaale ’le. ’Mi ’gbu ’kpale‑ ‑o ‑a ‑yi ’bhii‑ ‑e ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’kpɛn dɔ, ‑amasrɔyi waa klɛlɛ gaanyi’; ’duŋ‑ ‑o ꞊kla mɔkpɛn’ ’yrɛ ma kpataakpa.» 27Pɔlu pe ‑bhleŋgbe Agripa ni dɔɔ: «’Waa‑ ‑Bhleŋgbe Agripa, ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ‑o ‑jan mu ’la ꞊woa, ’yee kpa ’mu ’kpɛn ’yi ɛɛ? ’Mi ’gbu ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ’e ’kpale‑ ‑o ‑o ‑yi!» 28’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Agripa ’a ’pele Pɔlu ni dɔɔ: «’Yoo‑ zan ’mi klɛlɛ blaale‑ Zesu ’yi mi ’ɛ do ’le ɛɛ?» 29’Bhɛɛ‑ Pɔlu ’a zikpaa‑ ‑a ni dɔɔ: «’Kee‑ ‑kla ‑zɔn oo, ’kee‑ ‑kla boolazi oo, ’ŋ ’yoo‑ ’ŋ ’seriwo zii’ ‑Waanbhaa’ ni ’kooko‑ ’kee‑ kpa ’bhi ta oo, ’kee kpa mɛɛ mu ’la ’kpɛn ‑o ’trɔnkpa zii’ ’ŋ ni ‑gɛ, ’ka ’kpɛn klɛ Zesu ’yi mu ’le ’bhii‑ ’mi gbɛɛn‑; ’ke yaa ’e go ’ŋ gbɛ ma piibhɛ kpɛlɛ‑ mu ’lɛɛ ba.»
30’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑bhleŋgbe Agripa ’pegee ‑janmatii Fɛtusi ’bhɛɛ‑ Berenisi, ’bhɛ ’pegee ‑o zi mu ’ɛ ’kpɛn ‑o ‑wlɛnle’, ’ke ‑o ’pwɛle. 31’Bhɛɛ‑ ‑o ’pwɛ bhla ’ɛ zi ‑o ‑yaa pe ’zi ’eke‑ ni dɔɔ: «Mɛɛ ’lɛɛ‑ ‑yaa ‑za ’yɔɔ‑ do ’kpɔ klɛlɛ ’ke ’bhɛ klɛ ‑a dɛ win ’pegee ‑a bɔ win ’le ‑kaso ’yi.» 32’Bhɛ ’yi, ’ke Agripa ’a ’pele Fɛtusi ni dɔɔ: «’Ke mɛɛ ’lɛɛ‑ yaa pelɛ dɔɔ ‑ya zi ’bhii‑ ‑bhleŋgbe ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑yaa’ ‑za ’ɛ ’kitikan, ’o ’yaa‑ nu ’ploolɛ‑ ‑a ma ’saanibhe bi.»
27Fɛtusi pe dɔɔ ‑o ge Pɔlu ’le Rɔmu
1‑Wa ‑lɛdulaa ’waati ’la ba dɔɔ ’o nu gelɛ Itali ’klɛɛn ’ɛ ’yi ‑batoŋ’ yi, ’ke ‑o Pɔlu ’pegee ‑kaso ’yi ’mu ’ɛ ’ke mu gbɛkpale ‑srwase’ mu ‑kuŋlii do ’kɔɔ: ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Zuliusi. ’Bhɛ ‑srwase’ ‑kuŋlii ’ɛ ’kpale ‑yaa ‑srwase’ ’lɛ ‑gbɛnɛ do ’la ’wiiŋ‑ ‑o ‑yaa ’mu sii dɔɔ: «‑Bhleŋgbe ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑yaa’ ‑srwase’ mu.» 2’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ’o bɔle‑ ‑batoŋ’ do ’yi, ’bhɛ ‑batoŋ’ ’ɛ ‑daa Adramiti ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ ge ’zi Azi ’klɛɛn ’ɛ ’yi ‑batoŋ’ dula‑ ‑wa mu ’ɛ ba ‑yrɛ ta; ’bhɛɛ‑ ’o ‑jilaa ’tɛ. Arisitaki ‑yaa ’o zi, ‑e ‑yaa da Tesaloniki ‑wa la, Masedwani ’klɛɛn ’ɛ ’yi. 3’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’ɛ ’le, ’ke ’o ’bhɔle Sidɔn ‑wa la. ’Duŋ‑ Zuliusi ‑yaa Pɔlu ‑gblakun’ zii’ ’elrele, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa to ’ke Pɔlu ge ’bhɛ ’bhɛgwlɛn‑ ’ke mu ’pubɔlɛ, ’kooko‑ ‑a maza ‑yaa pɛ yɛkɛ‑ mu ’la ma, ‑e sɔ ’mu ‑srɔɔwole ’mu ’kɔɔ. 4’O gole Sidɔn ‑wa ’ɛ ta, ’ke ’o Sipru ’klɛɛn ’ɛ makpale, ‑amasrɔyi ‑ploo mu ’ɛ ’yaa‑ ’kan zii’ ’ke ‑o nu ’o ba ‑yrɛ ta. 5’Bhɛ blaan, ’ke ’o wɛyi‑ ’ɛ takanle, ’bhɛɛ‑ ’ke ’o ’kanle‑ Silisi ’pegee Panfili ’klɛɛn mu ’ɛ ‑din, ’bhɛɛ‑ ’ke ’o gele‑ bhɔlɛ wɛyi‑ ’lɛ ma ‑wa ’nɛ do ta: ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Mira, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ Lisi ’klɛɛn ’ɛ ’yi. 6’O ta ‑srwase’ ‑kuŋlii ’ɛ ‑e ‑batoŋ’ do ꞊ya ’bhɛ ‑wa ’ɛ ta; ’bhɛ ‑daa Alɛzandri ‑wa la, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ ge ’zi Itali ’klɛɛn ’ɛ ’yi. ’Bhɛɛ‑ ’o ‑kuŋlii ’ɛ ‑yoo’ ꞊bwa ’bhɛ ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi.
7’O ‑yrekpaa’ ‑bebe ‑gaa wɛyi‑ ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑batoŋ’ ’ɛ ’yaa‑ ge ’zi yrɛtɛtɛ. ’O ’trɛbhwa‑ ’fruu, ’bhɛɛ‑ ’o ’naa nu bhɔlɛ ’tɛ Kinidi ‑wa ’ɛ ba ‑yrɛ ta. ‑Ploo mu ’ɛ ’yaa‑ ’kan zii’ ’ke ‑o nu ’o ba ‑yrɛ ta, ’bhɛla‑ ‑yile ’waa ‑yaa sɔ gele‑ ‑li ’o ’lɛɛ ’egbɔɔnle. ‑Ayile ’o ꞊kaan Krɛti ’klɛɛn ’ɛ ‑din, ’bhɛɛ‑ ’o ‑ja Salimone ‑wa ’ɛ ba ‑yrɛ ta. 8’O gele wɛyi‑ ’ɛ ta ’ɛ ’yaa‑ ‑la ’zi ’o ta, ’bhɛla‑ ‑yile ’o ‑ja wɛyi‑ ’ɛ ’lɛ zi yrɛtɛtɛ, ’bhɛɛ‑ ’o ‑ja bhɔlɛ yrɛ do nɔɔ‑: ‑o ‑yaa ’bhɛ yrɛ ’ɛ sii: «‑Batoŋ’ dulayrɛ ‑lrele’ mu». ‑E ‑yaa ‑wa ’la ’bhɛ ‑din ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Lase.
9‑Yrekpaa’ ‑bebe ‑kaan ’o ta ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑. ’Bhɛɛ‑ ’waa‑ ’taa ’ɛ ’lɛ klɛle ‑saan ’eglɔɔle. ‑Amasrɔyi Zuufu mu a ’suŋwla bhla ’gbu ’ɛ ’kaan‑ gban bi, ’bhɛɛ‑ ‑niinii’ ’kpa bhla ‑gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛ ’yaa‑ zan bhɔlɛ ’ezin‑. ’Bhɛla‑ ‑yile, Pɔlu mɛɛ mu ’ɛ ’kpeelɛkanle ‑saan dɔɔ: 10«’Ŋ ’yiɛnii mu, ’ke ‑kɔɔ’ ‑ja ’taa ’lɛɛ zi, ‑e nu klɛlɛ ‑kɔɔ’ ’gbu ma ’eyɔɔle: ‑amasrɔyi ‑batoŋ’ ’pegee ‑a ‑yi ’kwe mu ’ɛ nu ’siɛlɛ‑, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ mu ’gbu ’win nu bolɛ ‑a ‑yi.» 11’Duŋ‑ ’o ta ‑srwase’ ‑kuŋlii ’ɛ yaa Pɔlu ’wojan‑ ’ɛ ’klɔsikunlɛ. ‑Ya ꞊kpaa ‑batoŋ’ ’bhɔ mi ’ɛ ’pegee ’bhɛ zan ’ɛ ’mu ‑la wojan ’ɛ ’yi. 12’Bhɛ ‑batoŋ’ dulayrɛ ’ɛ yaa ‑yaa lele ‑niinii’ ’kpa bhla ‑gbɛnɛ ’ɛ zi; ’bhɛla‑ ‑yile mɛɛ ’la zan mu ‑yaa ’yee‑ ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi, ‑o ‑bebe ’a ꞊pia dɔɔ ’o ge yrɛ ‑bhɛɛke’ do nɔɔ‑. ‑O ’yaa‑ zi ’bhii‑ ‑o ge ’tɛn ‑batoŋ’ dula‑ ‑wa ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Fenisi ’bhɛɛ‑ ma, ’kooko‑ ‑niinii’ ’kpa ’waati ’ɛ kan ’o ta ’bhɛ ꞊nɔɔ ye. ’Bhɛ ‑wa ’ɛ ’yaa‑ ’ke Krɛti ’klɛɛn ’ɛ ’yi ‑batoŋ’ dula‑ ‑wa ’ɛ do ‑la ‑le; ’bhɛ ‑wa ’ɛ ’lɛklale ‑yaa ‑yretɛbhɛ baa‑ yrɛ nɔɔ‑.
‑Ploo ‑gbɛnɛ do ’kanle‑ ‑saan wɛyi‑ ’ɛ ta
13’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, ’ke ‑ploo ‑dɔɔ ’nɛ do ’kanle‑ ’sanle ’kee‑ da wɛyi‑ ba ‑yrɛ ta. ‑O ’kpee ma ‑o ‑yaa sɔ gele‑ ‑waa’ ’taa ’ɛ ta ’tɛ. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, piibhɛ kpu ‑gbɛnɛ ’la ’bhɛ ‑batoŋ’ ’ɛ dulaa’ ‑yi ’ɛ ba, ’ke ‑o ’bhɛ gole‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑batoŋ’ ’ɛ ’yrole ’o ’le, ’kee‑ ge Krɛti ’klɛɛn ’ɛ ’yi wɛyi‑ ’ɛ ’lɛ zi. 14’Duŋ‑ ’o ’yrole‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ ’laa ‑mɔlɛ’, ’ke ‑ploo ‑gbɛnɛ do ’kanle‑ ’sanle: ’bhɛ ’yaa‑ da ’zi Krɛti vlɛ gɔɔn mu ’ɛ ’yi, mɛɛ gbɛ ‑yiɛ’ ta ’kee‑ nu ’o ba ‑yrɛ ta, ‑o ‑yaa ’bhɛ ‑ploo ’ɛ sii Erakilɔn. 15’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’yee‑ ‑ploo ‑gbɛnɛ ’ɛ gele‑ ‑batoŋ’ ’ɛ ’le. ’O gbɛ laa ‑yaa ’sɔle ‑a dulale ta, ‑ayile ’wa ꞊twa ’ke ‑ploo ’ɛ ge ’o ’le ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi ‑yi ’ɛ ta. 16’Bhɛɛ‑ boolazi, ‑e ‑ja ’kanlɛ‑ ’o ’le wɛyi‑ ’mliŋgole ‑yaa ’trɛ gbɛ ‑nɛ do ’la zi ’bhɛ ‑zanta’, ‑o ‑yaa ’bhɛ ’trɛ gbɛ ‑nɛ ’ɛ sii Koda, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ dɔle ’la ꞊yaa ‑ploo ’ɛ ’lɛɛ, ’bhɛ ꞊swa ‑a ‑yikunle. ’Bhɛla‑ ‑yile, mɛɛ ‑bhee ‑batoŋnɛ ’la ꞊yaa ’o ’kɔɔ, ’o ‑dwa ’eglɔɔle ’ke ’o gbɛsɔ ’bhɛ ’kunle ta, ’bhɛɛ‑ ’o ’bhɛ ‑gwa ‑yi ’ɛ ba. 17’O ’yanle‑ ‑a ’pwɛlele ‑yi ’ɛ ba, ’ke ’o ‑batoŋ’ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’bhɛ ’yrele ’ke bhlɛ mu ’le, ’kooko‑ yaa nu ’siɛlɛ‑. ’Bhɛ blaan, sɔgbɛ mu ’la ’yaa‑ ’yee‑ ‑batoŋ’ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’lɛdɔɔ‑, ‑a bhɔ mu ’ɛ ‑o ’mu mazinaa ‑amasrɔyi ‑o ‑yaa ‑gblaan ’zi dɔɔ ‑ploo ’ɛ ’yaa nu gelɛ ’waa‑ ‑batoŋ’ ’ɛ zikli ’ɛ gbaanlɛ ‑yrɛntrɛ’ ’yi Libi ’klɛɛn ’ɛ ba ‑yrɛ ta. 18’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’le, ‑ploo ‑gbɛnɛ ’ɛ ’yaa‑ ge ’zi ’o bɛɛnlele ’eglɔɔle. ’Bhɛla‑ ‑yile ’ke ’waa‑ ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi yewo mu ’ɛ ‑wa ‑yi ’kwe mu ’ɛ ’ke mu blinle ’sanle ‑yi ’ɛ ba, ’kooko‑ ‑a gbiŋ go. 19’Bhɛ ‑yrekpaa’ yaga mi ’ɛ ma wɛyi‑ ’ɛ ta, ’ke ’woo‑ ‑batoŋ’ ’yi yewo mu ’ɛ ‑o ’gbu ’yee‑ ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi yewopɛ mu ’ɛ ’ke blinle‑ ‑yi ’ɛ ba. 20’Bhɛɛ‑ ’o ‑yrekpaa’ ‑bebe ‑gaa ’ke ’o ’yrɛ ’laa kpa ‑yretɛbhɛ ’pegee mlɛklɛnnɛ mu ma ‑titi, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ‑ploo ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑a ’kanle‑ ’ɛ baan’ ’yaa‑ ꞊kla zii’ ‑a ba ’eglɔɔle ’ezin‑. ’Bhɛla‑ ‑yile, ’o ’yri ’laa ‑yaa ‑li ’o ’kedo‑ ’kpɔ ’bheele‑ ta.
21‑A nɔɔ‑ ꞊mwa, ’ke ‑batoŋ’ ’yi mu ’ɛ waa pɛ ’kedo‑ ’kpɔ bhle. ’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke Pɔlu dulale’ ‑o ’kpɛn ’pleŋ‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ: «’Ŋ ’yiɛnii mu, ’ke ’ka ’ka ’trɔnkpa bi ’ŋ ’wojan‑ ’ɛ ꞊la, ‑kɔɔ’ ’laa ‑yaa nu golɛ Krɛti. ’Bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’trɛ ’laa ‑yaa nu bhɔlɛ, ’bhɛ ’pegee ‑kɔɔa’ pɛ mu ’ɛ ‑bebe ’laa ‑yaa nu ’siɛlɛ‑ ’bhɛ gbɛɛn‑ ‑gee’. 22’Duŋ‑ ’mi ’ka ’lia zii’ ‑zɔn dɔɔ ‑ka ’ka zru dɔ ’eglɔɔle; ‑amasrɔyi ’ka do ’kpɔ ’win ’laa nu bolɛ ‑a ‑yi, ’ke yaa ’e go ‑kɔɔa’ ‑batoŋ’ ’ɛ ’bhɛ do ‑kplɛn ba. 23’Ŋ ’yoo‑ ‑Waanbhaa’ ’la ‑yaa’ mɛɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’ke ’ŋ ’yoo‑ yewo ’zi ’a ni bhe, ‑yaa’ ‑mlɛkɛ’ do ‑pwɛla ’ŋ ba ‑zɔn ‑bi ’lɛɛ‑ zi. 24’Bhɛɛ‑ ‑ya ꞊pia ’ŋ ni dɔɔ: ‹Pɔlu, ’yaa ‑gblaanlɛ’! ‑Yoo ’ke ‑za ’le ’kee‑ ge ‑janwolɛ ‑bhleŋgbe ‑gbɛnɛ ’ɛ ’lɛ ma Rɔmu ‑wa ’ɛ ta; ’bhɛla‑ ‑yile, ‑Waanbhaa’ a wlanya ’ɛ ma, ’bhi ’srɔyi, mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ‑o ‑batoŋ’ ’lɛɛ‑ ’yi, ’mu nu golɛ ‑a ‑yi ’ezin‑.› 25’Bhɛla‑ ‑yile, ’ŋ ’yiɛnii mu, ‑ka ’ka zru dɔ ’eglɔɔle; ‑amasrɔyi ’mi ’gbu ’kpale‑ ‑o ‑Waanbhaa’ ’yi ’bhii‑ ‑mlɛkɛ’ ’ɛ ‑jan yɛkɛ‑ ’la ꞊woa, ‑e nu ’bhɛɛ ’yi za klɛlɛ. 26’Duŋ‑ ‑batoŋ’ ’ɛ kli nu gelɛ gbaanlɛ ’trɛ ’yi ‑kɔɔ’ ’le ’klɛɛn do ’la ’yi, wɛyi‑ ’mliŋgole ‑o ’bhɛ ’klɛɛn ’ɛ zi.»
27’O ‑yrekpaa’ vu ta yiziɛ mi ma wɛyi‑ ’ɛ ta, blaŋdrɛyi bhla ’ɛ ba, ’ke ‑ploo ‑gbɛnɛ ’ɛ ‑yoo gele ma ’o ’le ’taŋii wɛyi‑ ’ɛ ta, ‑o ‑yaa’ ’bhɛ wɛyi‑ ’ɛ sii ‹Meditrane wɛyi‑›. ’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, ’kee‑ klɛle‑ ’waa‑ ‑batoŋ’ ’ɛ ’bhɔ mu ’ɛ ni ’bhii‑ ’o ꞊bhwa gban wɛyi‑ ’ɛ ’lɛ zi. 28’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑o piibhɛ kpu do ‑yrele’ bhlɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’bhɛ bhlɛ ’ɛ blinle‑ ‑yi ’ɛ ba, ‑yi ’ɛ ‑gluu ’ɛ dan zayi’, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ gele‑ ’tɛnlɛ‑ ’trɛ ma; ’trɛ ’ɛ ’yaa‑ wɛyi‑ ’ɛ ꞊la mɛtrɛ mia do bhɛ vu ta ’srwaplɛ‑. ‑O bhɔle sa ‑o ‑lɛɛ, ’ke ’o ’yee‑ piibhɛ kpu ’ɛ blinle‑ ’ezin‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ’trɛ ’ɛ pleŋgole bole‑ ‑o ma mɛtrɛ mia do bhɛ ’srwaa‑. 29‑O ‑yaa ‑gblaan ’zi dɔɔ ’waa‑ ‑batoŋ’ ’ɛ yaa nu gelɛ ’palɛ‑ vlɛ ‑kpuŋ mu ’ke mu ma ‑yi ’ɛ ꞊la, ’bhɛla‑ ‑yile, ’ke ‑wa dula‑ piibhɛ kpu yiziɛ bɔle‑ ‑yi ’ɛ ba ‑a ‑zanta’, ’bhɛɛ‑ ’o ’yrɛ ꞊mwa tooklinle ‑lɛɛ. 30’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ’waa‑ ‑batoŋ’ ’ɛ ’bhɔ mu ’ɛ ‑wa pele‑ dɔɔ ‑o blasanle ’bhɛɛ‑ ‑o go ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi; ’bhɛɛ‑ ’ke ’woo‑ ’o ’bhee ‑batoŋnɛ ’ɛ ’bhɛ bɔle‑ ‑yi ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ‑wa ‑kla ’bhii‑ ‑o gele‑ ’waa‑ ‑batoŋ’ dula‑ piibhɛ kpu mu ’ɛ bɔlɛ ‑yi ’ɛ ba ‑a ‑lɛɛ. 31’Duŋ‑ Pɔlu pe Romɛ mu a ‑srwase’ ‑kuŋlii ’ɛ ’pegee ‑srwase’ ‑vin mu ’ɛ ni dɔɔ: «’Ke ‑batoŋ’ ’bhɔ mu ’lɛɛ‑ waa bolɛ ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi ‑gɛ, ’ka ’laa nu golɛ ‑a ‑yi ‑titi.» 32’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑srwase’ mu ’ɛ ‑o bhlɛ mu ’ɛ takanle ’yee‑ mɛɛ ‑bhee ‑batoŋnɛ ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yi ’ɛ gele‑ ’kɛle‑.
33Tooklinle ‑lɛɛ sa, ’ke Pɔlu ’a ’pele ‑o ’kpɛn ni dɔɔ ‑o pɛbhle, ’bhɛɛ‑ ‑e pe ‑o ni dɔɔ: «‑Kɔɔ’ ’yrekpaa vu ta yiziɛ ‑le ‑zɔn ‑gɛ ’ke ’ka do ’kpɔ ’nii‑ zinale laa ‑o ’ka ta, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa pɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’bhlelɛ‑ ‑li. 34‑Ayile ’mi ‑sromabɔ ’ka ni dɔɔ ‑ka ’ka zru dɔ ’eglɔɔle, ’bhɛɛ‑ ’ka pɛbhle; ’ke ’ka pɛ sa ꞊bhla, ’bhɛɛ‑ ’ka nu ’sɔlɛ‑ ‑bheele’. ’Duŋ‑ ’ka do ’kpɔ ’laa nu galɛ ’bhɛɛ‑ ‑e nu ’tɛnlɛ‑ ’ka winbhɛ ‑nɛ do baale ma.» 35Pɔlu ’yanle‑ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele, ’kee‑ ’bluu do ’sile, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑Waanbhaa’ ’pubɔle ’bhɛ ma ‑o ’kpɛn ’yrɛ ma; ’bhɛ blaan, ’ke ‑ya kpu do ’kanle ’bhɛɛ‑ ’kee‑ ’bhɛ ’bhlele‑ ’sanle. 36’Bhɛ klɛle ’tɛ, ‑o ’bhɛ ’yelawoa, ’ke ‑woo zru dɔle‑ ’eglɔɔle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’kpɛn pɛbhlele ’ezin‑. 37’O mɔɔ ’la ’kpɛn ’yaa‑ ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi ’o ’yaa‑ mɛɛ ‑kɛmɛ plɛ ’ke mɛɛ mia yaga bhɛ vu ta ’srwado‑ (276). 38‑O yanle pɛ ’ɛ ’bhlelele, ’ke ‑o ble bhɛ mu ’la ’yaa‑ ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi ’mu blinle‑ wɛyi‑ ’ɛ ba, ’kooko‑ ‑batoŋ’ ’ɛ gbiŋ go. 27.38 Ble ’ɛ ’pwɛle‑ ‑o ’ke ‑mlɔ ’le. ‑O ’bluu klɛ ’yela‑ pii ’ɛ ’le.
‑Batoŋ’ ’ɛ ’siɛyrɛ‑ ‑yi ’ɛ ’kɔɔ
39Tooklinle ’tɛ, ‑batoŋ’ ’bhɔ mu ’ɛ waa ’trɛ ’ɛ madɔlɛ. ’Duŋ‑ wɛyi‑ ’ɛ ’trɛ ’ɛ ꞊bhla yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ‑o ’bhɛɛ‑ ꞊ya, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa zi ’bhii‑ ‑o ‑batoŋ’ ’ɛ dula‑ ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. 40’Bhɛla‑ ‑yile, ’ke ‑o ‑batoŋ’ dula‑ piibhɛ kpu mu ’ɛ ma bhlɛ mu ’ɛ ’ploole, ’bhɛɛ ’ke ‑o ’mu bɔle‑ ‑yi ’ɛ ba. ’Ke ‑o ‑batoŋ’ ’ɛ ’bhɔpɛ‑ ’ɛ ma bhlɛ mu ’ɛ ’ploole ’ezin‑. ’Bhɛ blaan, ’ke ‑o sɔgbɛ do ‑yrele’ ‑batoŋ’ ’ɛ ’lɛɛ; ’kooko‑ ‑ploo ’ɛ kla ’bhɛ ’yi ’bhɛɛ‑ ‑e ge ‑batoŋ’ ’ɛ ’le wɛyi‑ ’ɛ gɔɔna. 41’Duŋ‑ ‑batoŋ’ ’ɛ ‑ja dulalɛ ‑yrɛntrɛ’ kpo do ta tɔbhlɛ plɛ pleŋ‑. ‑Batoŋ’ ’ɛ yin ’ɛ ‑zwanna ‑yrɛntrɛ’ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ yaa ’sɔlɛ‑ gole. ’Bhɛɛ‑ wɛyi‑ ’pɔɔ mu ’ɛ ’pa gbɛ ‑yɔɔ’ ’kɔɔ ‑batoŋ’ ’ɛ ma, ’ke ‑a ‑zanta’ yrɛ ’ɛ ’bhɛ ’siɛle. 42’Bhɛ klɛle ’tɛ bhe, ‑srwase’ mu ’ɛ ’yaa‑ zi ’bhii‑ ‑o ‑kaso ’yi mu ’ɛ dɛ, ’kooko‑ ‑o do ’kpɔ ’laa blasan ‑yi ’kanlele. 43’Duŋ‑ Romɛ mu a ‑srwase’ mu ‑kuŋlii ’ɛ ’bhɛ ‑yaa’ zi ’bhii‑ ’bhɛ Pɔlu ‑si ’ɛ go ‑za ’yi. ’Bhɛla‑ ‑yile, ‑srwase’ mu ’ɛ ’yaa‑ zan ‑za ’la klɛlɛ, ‑e ’bhɛ ’yigaa‑ ’mu ’kɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya pele‑ dɔɔ ’ke mɛɛ ’la zan mu sɔ ‑yikanle, ’mu bɔ ‑yi ’ɛ ba ’elwale ’pe, ’bhɛɛ‑ ’mu ge ’trɛ ma. 44’Bhɛɛ‑ ‑e pe mɛɛ ‑vin mu ’ɛ ni dɔɔ ’mu ge ‑o zi ‑batoŋ’ kplɛ ’ɛ ‑yripee’ mu ’ɛ ta ‑yi ’ɛ ta. ‑O ’kpɛn ꞊swa bhɔle‑ ‑o ma ’pule ’trɛ ma ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ bhe, ’bhɛɛ ‑za ’yɔɔ‑ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ’tɛnlɛ‑ mɛɛ ’kedo‑ ma.
28Pɔlu ‑o Maliti ’klɛɛn ’ɛ ’yi
1’O gole blaan ‑a ‑yi, ’ke ’o go wɛyi‑ ’ɛ ta, ’ke ’wa pele‑ ’o ni dɔɔ ’woo ’klɛɛn ’la ’yi, ‑o ’bhɛ sii Maliti; wɛyi‑ ’mliŋgole ‑yaa ‑a zi. 2Maliti ’klɛɛn ’ɛ ’yi mu ’ɛ ‑woo’ ꞊kwan ’elrele gbɛ ’ɛ ’kpɛn ma. La banle ‑saan ’bhɛ ’pegee ‑niinii’ ’kpale‑ ‑saan bhla ’la ba, ’ke ‑o ’tɛ ‑gbɛnɛ do ‑lɛkunle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo’ ’kpɛn ’cieya‑ klɛle‑ ’bhɛ ’tɛ ’ɛ zi. 3’O ’yaa‑ ’bhɛ ꞊nɔɔ bhe, ’ke Pɔlu gele‑ ‑yɔɔ ’klenɛ ’lɛdo‑ ’wloolɛ‑, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ’klale ’tɛ ’ɛ ’yi. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, mlɛ ‑yɔɔ’ do ’pwɛle ’bhɛ ‑yɔɔ mu ’ɛ ’yi ’tɛ ’yranle‑ ’ɛ ’kɔɔ, ’kee‑ duŋle‑ ’yee‑ Pɔlu gbɛ ’ɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑ya ’sɔnkpale ‑vlan. 4Maliti mɛɛ mu ’ɛ ‑o mlɛ ’ɛ duŋle yele ’yee‑ Pɔlu gbɛ ’ɛ ma, ’ke ‑wa pele‑ ’eke‑ ni dɔɔ: «Wlan ’gbu ’ɛ ni, mɛɛ ’lɛɛ‑ ‑yoo ’ke mɛɛ dɛ mi ‑la ‑le. ‑Amasrɔyi, ‑e golawoa ‑a ‑yi wɛyi‑ ’ɛ ta, ’bhɛ ꞊nɔɔ ’laa ‑mɔlɛ’ ‑li, ’bhɛɛ‑, ‑Waanbhaa’ a ‑lɛdɔɔleya ’ɛ ’bhɛ ’laa ’tolɛ‑ ’kee‑ bo ‑a ‑yrɛ ma.» 5’Duŋ‑, Pɔlu ’bhɛ gbɛ ‑yizwan ’tɛ ’ɛ trala, ’ke mlɛ ’ɛ baale’ ’tɛ ’ɛ ’yi ’bhɛɛ‑ Pɔlu yrɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ’lalɛ‑ ‑a ma. 6’Woo‑ Maliti mu ’ɛ ’kpee ma, Pɔlu ‑yaa nu ‑mlaanlɛ’, ’bhɛɛ‑ ‑e balaa’, ’bhɛɛ‑ ‑e ga ‑gun ’bhɛ yrɛ do ’kpɔ ’ɛ ꞊nɔɔ bhe. ’Duŋ‑ ‑o ꞊mwa oo, ’bhɛɛ‑ ‑wa yelawoa ’bhii‑ ‑za ’yɔɔ‑ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑yaa ’tɛnle Pɔlu ma, ’ke ‑woo ’kpeejan‑ mu ’ɛ mabɔɔle, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑wa pele‑ ’eke‑ ni dɔɔ Pɔlu ‑o ’ke ‑waanbhaa’ do ’le.
7’O ’yaa‑ yrɛ ’la ꞊nɔɔ, ’bhɛ ’yaa‑ ’yee‑ Maliti ’klɛɛn ’ɛ ’yi ‑janmatii ’ɛ ’yaayrɛ‑ ’ɛ ‑din, ‑o ‑yaa ’bhɛ ‑janmatii ’ɛ sii Publiusi. ‑Yoo’ ’cieya‑ ꞊kla ‑a ba ’elrele, ’bhɛɛ‑ ’o ꞊bwa ‑a ba ‑yrekpaa’ yaga ta. 8’Duŋ‑ Publiusi dɛ ’yilale ‑yaa, ‑amasrɔyi yaa ‑yaa kplankplan: ‑a ’flɛ ’yi ’yaa‑ ‑la ’zi ‑a ma, ’bhɛɛ‑ ‑a ’kpee ’yaa‑ ’si zii’ ’ezin‑. ’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Pɔlu gele‑ ’pwɛlɛ‑ ‑a ta, ’kee‑ ‑Waanbhaa’ ’seriwole a ma, ’ke ‑ya gbɛ kpa a ta. ’Bhɛɛ‑ ’kee‑ ‑bheele’. 9’Bhɛ blaan, ’ke Maliti ’klɛɛn ’ɛ ’yi gadɛ mu ‑vin mu ’ɛ ’kpɛn ’nule Pɔlu ba, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ‑bheele’ ’ezin‑. 10‑Ayile, ’yee‑ Maliti mu ’ɛ ‑woo’ ’o ꞊kwan ’elrele ’kungbɛya ‑lrele’ ’ɛ ’kpɛn ’yi. ‑Asiikɔɔ ’o ge yi ‑yaa yi ’la ’le, ’o ’yaa‑ wla ’zi ‑batoŋ’ ’ɛ ’yi ’waati ’la ba, ’o maza ‑yaa pɛ ’la ’kpɛn ma, ‑woo’ ‑gbaa ’bhɛ ba.
Pɔlu ‑gwa Maliti, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑ja Rɔmu
11Mlɛ yaga ’kanle‑ blaan, ’ke ’o jilale ’tɛ ‑batoŋ’ do ’yi. ’Bhɛ ‑batoŋ’ ’ɛ ’yaa‑ da Alɛzandri ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’yaa‑ ge ’zi Rɔmu; ‑niinii’ ’kpa bhla ‑gbɛnɛ ’ɛ ꞊kaan ’yee‑ ‑batoŋ’ ’ɛ ta Maliti. ’Sɛwɛ ’la yɔɔndɛle ‑yaa ’bhɛ ‑batoŋ’ ’ɛ ma ’bhɛ ’yaa dɔɔ: «‑waanbhaa’ yonɛ‑ plɛ.» 12’O gole Maliti ’ke ’o ’bhɔle Sirakusi ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’o ‑yrekpaa’ yaga ‑gaa ’bhɛ ꞊nɔɔ. 13’O gole ’bhɛ ꞊nɔɔ bhe ’ezin‑, ’ke ’o gbaanle‑ wɛyi‑ ’ɛ ’lɛ zi, ’bhɛɛ‑ ’ke ’o gele‑ ’tɛnlɛ‑ Rezo ‑wa ’ɛ ma, ’o ꞊yia ’bhɛ ꞊nɔɔ. ’Bhɛ ta tooklin‑ yi ’ɛ ’le, ‑ploo ’la da wɛyi‑ ’ɛ ba ‑yrɛ ta, ’bhɛ ’kanle‑ ‑saan. ‑Asiikɔɔ ’o ‑ja ’tɛnlɛ‑ Puzoli ‑wa ’ɛ ma blaale‑ ‑yrekpaa’ plɛ ’kanle‑ blaan. 14’O ꞊bhwa ’o nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’ke mu ta ’bhɛ ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’mu pe ’o ni dɔɔ ’o ‑gbɛɛyi’ do klɛ ’mu ba. ’Bhɛ blaan, ’ke ’o gele‑ Rɔmu. 15’O nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’la ’yaa‑ Rɔmu, ’mu ’o ’nuza‑ ’ɛ ꞊maa. ’Bhɛla‑ ‑yile, ’mu ꞊nwa ’o ’lɛpa yrɛ nɔɔ‑ Apiusi ’plɛɛ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑o ’ke mu ꞊nwa ’o ’lɛgbɛnlɛ yrɛ ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ yrɛ ’ɛ sii «’Cie mu yi ’fɛ yaga» ’bhɛ ꞊nɔɔ. Pɔlu ’yrɛkpale ‑o ma, ’kee‑ ‑Waanbhaa’ ’pubɔle, ’bhɛɛ‑ ’ke faŋgan‑ dɔle‑ ‑a ta. 16’O ’bhɔle‑ Rɔmu ‑wa ’ɛ ta ’tɛ, (’ke ‑srwase’ ‑kuŋlii ’ɛ ‑e ‑kaso ’yi mu ’ɛ ‑lɛnale ‑srwase’ ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ni). ’Duŋ‑ ‑e ‑dwa ‑a ‑la ’ke Pɔlu ge yilɛ yrɛ ‑bhɛɛke’ do nɔɔ‑ ’edaŋma, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑srwase’ mi do bole‑ ‑a gooba.
Pɔlu ‑o ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’wo zii’ Rɔmu ‑a zɛn ’fɛ ’ɛ ꞊la
17’O ’bhɔle‑ blaan ‑yrekpaa’ yaga mi ma, ’ke Pɔlu Rɔmu Zuufu mu ’ɛ ’lɛɛ mu ’ɛ ’siile ‑a ba. ‑O ’klale‑ ‑yaa ’eke‑ ba ’waati ’la ba, ’ke ‑ya pele‑ ‑o ni dɔɔ: «’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’ali‑ ’naa ‑za ’yɔɔ‑ do ’kpɔ klɛlɛ ‑kɔɔa’ Zuufu ’si mu ’ɛ ni, ’bhɛ ’pegee ’naa ‑kɔɔ’ ‑gbɔɔ mu a ’si ta za mu ’ɛ ’yisiɛlɛ, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑woo’ ’ŋ ꞊kwan Zeruzalɛmu, ’bhɛɛ‑ ‑woo’ ’ŋ ꞊kpaa Romɛ mu a mɛɛ gblaan mu ’ɛ ’kɔɔ. 18’Bhɛ Romɛ mu ’ɛ ’mu ’yanle‑ ’ŋ ’lrɔkpalele, ’mu ’yaa‑ zi ’bhii‑ ’mu ’ploo‑ ’ŋ ma, ‑amasrɔyi ’mu ’laa ‑za ’yɔɔ‑ do ’kpɔ ’yelɛ‑ ’ŋ zi ’ke ’bhɛ sɔ klɛle‑ ’ŋ dɛ win ’le. 19’Duŋ‑ Zuufu mu ’ɛ waa dɔlɛ ‑a ‑la ’ke ’mu ploo ’ŋ ma, ’bhɛla‑ ‑yile, ’ŋ ’klin gbɛ ‑yɔɔ’ ’ɛ ’kɔɔ, ’ke ’mi ’an pɛ ‑za ’ɛ ’tole ‑bhleŋgbe gblaan ’ɛ ’kɔɔ. ’Duŋ‑ ’bhɛ ’laa klɛlɛ ’bhii‑ ’ŋ ’yoo‑ ‑za ’yɔɔ‑ ’ke ’tɔkpa zii’ ‑kɔɔa’ Zuufu ’si mu ’ɛ ma. 20’Bhɛla‑ ‑zɛɛle, ’ŋ ’ka ’siila‑ ‑zɔn ‑gɛ ’ke ’ŋ ‑jan ’yipe‑ ’ka ni. ‑Amasrɔyi ‑kɔɔa’ Izraɛli ’si mu ’ɛ ‑o ‑yri ‑o ‑kɔɔa’ Mɛɛ ’Bhee Mi ’la ’nule‑ ta, ’mi ’yrele‑ ‑o piibhɛ kpɛlɛ‑ mu ’lɛɛ‑ ’le ’ŋ gbɛ ma ‑gɛ ’bhɛla‑ ‑zayi’.» 21’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke Zuufu mu ’ɛ ‑wa zikpale Pɔlu ni dɔɔ: «’Waa ’sɛwɛ do ’kpɔ ’srɔɔwolɛ ’e ba zayi’ ’ke ’bhɛ da Zude. ’Bhɛɛ‑ ’o nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ do ’kpɔ ’laa dalɛ ‑a nɔɔ‑, ’ke ’bhɛ nu ’e ’tɔ ‑yɔɔ’ pelɛ ’o ni. 22’Duŋ‑ ’woo ‑a zi ’bhii‑ ’o ‑jan ’ɛ baan’ ’ma ’bhi ’gbu ’lii, ’kooko‑ ’wo ’e ’kpeejan‑ ’ɛ dɔ. ‑Amasrɔyi ’yoo‑ Zesu ’yi mu a ’seri drɛɛ ’la ’yi bhe, ’wa ꞊maa dɔɔ mɛɛ mu ‑wlɛnna ‑a ma yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ.»
23’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’ke ‑woo ’klaŋkeba yi dɔle‑ Pɔlu ’le. ’Bhɛ yi ’ɛ ’bhɔle‑, ’ke ‑o nule‑ ’ebebele ’tɛnlɛ‑ Pɔlu ma ’bhɛ zɛn ’fɛ ’ɛ ꞊la. ’Kee‑ san zrwanzi ma, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ nu ’tɛnlɛ‑ yromazi ma, Pɔlu ‑Waanbhaa’ a ‑bhleŋgbeya yaaza ’ɛ ’yipia꞊ ‑o ni. ‑E ‑yaa Moizi a ’toŋ mu ’ɛ ’pegee ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ‑jan yɛkɛ‑ ’la ꞊woa Zesu ba zayi’ ’mu ’wo zii’ ‑o ni, ’kooko‑ ‑o sɔ ’yee‑ Zesu ’ɛ dɔle‑ kplankplan ’gbu. 24‑Ayile, ‑o ‑lɛdo’ ’e ꞊kpaa ‑a wojan mu ’ɛ ’yi, ’duŋ‑ ‑o ‑vin mu ’ɛ ’mu ’laa dɔlɛ ‑a ‑la ’ke ’mu ’e kpa ‑a wojan mu ’ɛ ’yi. 25’Bhɛ klɛle ’tɛ, ’woo‑ Zuufu mu ’ɛ waa ’kpalɛ‑ do ma, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑yaa jila ’zi bhla ’la ba, ’ke Pɔlu ’a ’pele ‑o ni drɔŋ dɔɔ: «’Zoo ’yaa‑ Lii ’Weŋ ’ɛ zi ‑e ‑yaa ‑janwo’ zii’ ’ka ‑gbɔɔ mu ’ɛ ni bhla ’la ba ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mi Ezai ’lii! 26‑Ya ꞊pia ’bhɛ ’lii dɔɔ:
‹Ge ’si mu ’la bhe ‑o ta, ’bhɛɛ‑ ‑a pe ‑o ni dɔɔ:
’Ka nu ‑jan mu malɛ ’ka ’trɔn mu ’le, ’duŋ‑ ’ka ’laa nu ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ’yimalɛ.
’Bhɛɛ‑ ’ka nu yrɛ ma ‑glinlɛ’ ’elrele, ’duŋ‑ ’ka ’laa nu pɛ ’kedo‑ ’yelɛ‑.
27‑Amasrɔyi ’si mu ’lɛɛ‑ ‑za ’laa ‑la ‑li ‑o zru mu ’ɛ ma;
‑Woo ’trɔn mu ’ɛ ’pegee ‑o ‑yrɛ mu ’ɛ ’liitaan‑;
’kooko‑ waa yrɛ ma ye ‑o ‑yrɛbhɛ’ mu ’ɛ ’le,
’bhɛ ’pegee ’ke waa ‑jan ma ‑o ’trɔn mu ’ɛ ’le,
’bhɛɛ‑ ‑o zru mu ’ɛ waa ‑jan ’yima‑.
’Bhɛ gbɛɛn‑ bhe, waa niinaa’ ’mi ba, ’bhɛɛ‑ ’ŋ ‑o bhee.›
28«‑Kaa ’yaango‑ ’tɛ ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ‑yaa’ ‑jan ’la mɛɛ go ‑za ’yi ’bhɛ ꞊kpaa Zuufu kle mu ’ɛ ni. ’Bhɛ mu nu ’mu ’trɔnkpalɛ ‑a ‑la!» 29[Pɔlu ’yanle‑ ’bhɛ ‑jan ’ɛ ’wolele, ’ke Zuufu mu ’ɛ ‑o jilale, ’ke ‑o ge zaabɔlele ’eke‑ pleŋ‑ ‑sɔ ’eglɔɔle.] 30Pɔlu lɛɛ plɛ ꞊kla ‑ya ꞊zian ’fɛ ’la ꞊la ’bhɛɛ‑ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ’bhɛ ’fɛ ’ɛ gbawo. Mɛɛ ’la zan mu ’kpɛn ’yaa‑ nu ‑a taglinlɛ, ‑o ’pegee ’mu ’yaa‑ yalaa’ ’bhɛ ’fɛ ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑balo klɛ. 31’Bhɛ ’yi, ‑e ‑yaa ‑Waanbhaa’ a ‑bhleŋgbeya yaaza ’ɛ ’bhɛ wo ‑o ni, ’kee‑ mɛɛ mu daan Mɛɛzan Zesu Krisi a ‑za ’ɛ ’le. ‑E ‑yaa ’duŋ‑ ’bhɛ klɛ ’zi ’ke ‑gblaan ’laa kla ‑a ‑yi, ’bhɛɛ‑ waa ‑yaa ’bhɛ ’yiga‑ ‑a ’kɔɔ.