PIƐRI ꞊LWA MI

PIƐRI ’LƐTRƐ ꞊LWA ’LA YƆƆNDIA‑

Piɛri a ’lɛtrɛ ꞊lwa mi ’ɛ ŋgblo

‑Dele Piɛri ’ke ’le ɛɛ? ‑Yoo Zesu ’a winbɔwo mu vu ta plɛ ’la makwan‑ ’mu do ’le. Piɛri ’tɔ ’ɛ ‑yoo Grɛki wli ’yi ’tɔ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑yi ‑le dɔɔ «Vlɛ». Zesu ‑le ’bhɛ ’tɔ ’ɛ ꞊kpaa ‑a ma. ‑A ‑zwana’ ’tɔ ‑le Simɔ, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa da Galile ’trɛ ta ‑wa ’la ‑o ‑yaa ’bhɛ sii Betɛsaida (Zaan 1.43) ’bhɛɛ‑ ta. Piɛri ’pegee ‑a nɛɛnɛ‑ Andre ‑yaa kaadɛ Galile ‑draa ’ɛ ’bhɛɛ‑ ba. ’Duŋ‑ Zesu ‑o ’siile, ’ke ‑o ’ploole ‑waa’ kaadɛ yrɔ mu ’ɛ ma, ’ke ‑o nule‑ dɔlɛ Zesu zi. Zesu gele blaan laflɛ’ ’yi, Piɛri Zesu a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ꞊woa Zeruzalɛmu ’pegee Zude, ’bhɛɛ‑ Samari ’klɛɛn mu ’ɛ ’yi. ’Ali‑ ‑e ‑ja ’yee‑ ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wolɛ ’fɔ Rɔmu ‑wa ’ɛ ta. ‑Wa ꞊dia ’bhɛɛ‑ ꞊nɔɔ ’ke ‑wa gbaan ‑yrigbɛɛle do ta.

’Lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ’yi, Piɛri pe ‑kɔɔ’ ni dɔɔ ‑o ‑yaa Silivɛn ’la sii ’ezin Silasi ’bhɛ ‑le ’yee‑ ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ꞊dia (Piɛri ꞊Lwa mi 5.12).

‑E ’yee‑ ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ꞊kpaa Zesu ’yi mu ’la zɛnle ‑yaa ’klɛɛn ’lɛdo‑ ’la ‑o ’bhɛ sii ‑zɔn Tuuki ’mu ‑la ni (Piɛri ꞊Lwa mi 1.1). ’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, ‑o ‑yaa ‑yrɛnkpa’ zii’ ’bhɛ ꞊nɔɔ Zesu ’yi mu ’ɛ ta. ’Bhɛla‑ ‑zayile Piɛri ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ꞊dia ‑o ni faŋgandɔ zayi’ ‑o ta. Piɛri ’a ‑dwa ‑o ’kpee dɔɔ ‑Waanbhaa’ nu ‑o golɛ ‑za ’yi, ’bhɛ ’pegee ‑yoo ‑lɛtwa ‑a ’ciɛn ’la ba laflɛ’ ’yi ’bhɛ ’nalɛ‑ ‑o ni. ‑O nu ’bhɛ ’ciɛn ’ɛ ’srɔɔwolɛ ’ke Zesu ’nu gbɛ drɛɛwoa‑ ’drunyan ’lɛyan yi ’ɛ ’le. (Piɛri ꞊Lwa mi 1.2-12). ‑Ayile, ‑ya ꞊pia ‑o ni dɔɔ ‑o bo ’eglɔɔle ‑o ’kpaleya ’ɛ ’yi, ’ali‑ ’ke ‑yrɛn mu ‑o ta ’yee‑ ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ dɛ ’waati ’ɛ ba.

Piɛri ‑o ‑liala dɔɔ ‑o ’taawogbɛya ’ɛ klɛ ’elrele mɛɛ ’la zan mu laa ‑Waanbhaa’ dɔ ’mu ’pleŋ, ’bhɛ ’pegee ‑o ’gbansaan ’pleŋ‑ ’ezin‑ (Piɛri ꞊Lwa mi 1.13–4.19). ‑Ya ꞊pia ‑o ni dɔɔ ‑o Krisi blaanta gɔɔn ’bhɛ ’taawogbɛya ’ɛ ma. Krisi ’bhɛ ‑yrɛnbhla, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ yaa ‑za ’yɔɔ‑ klɛlɛ.

‑Yaa’ ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ’lɛyanyrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ (Piɛri ꞊Lwa mi 5), Piɛri Zesu ’yi mu ’ɛ ’pegee ‑o ‑lɛɛ mu ’ɛ ’liala‑ ’ezin.

Piɛri a ’pubɔwli

¹’Mi Piɛri ’la ’ŋ ’yoo‑ ’ke Zesu Krisi a *winbɔwo mi ’le, ’mi ‑le ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ’kpa zii’ ’ka mu ’la ‑Waanbhaa’ ’ka makwan‑ ’ka mu ‑la ni. ’Ka mu ’la ’ka ꞊kaan ’eke‑ ma, ’bhɛɛ‑ ’ka ‑ja klɛlɛ ’ke ’cie mu ’le Pɔn ’pegee Galasi, ’bhɛɛ ‑Kapadɔsi ’pegee *Azi, ’bhɛɛ‑ Bitini ’klɛɛn mu ’ɛ ’yi. ²’Kɔɔ‑ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑le ’ka makwan‑ ’a ’gbu zru maza ’la ‑e ’bhɛ ’lɛdulaa ’elwale gban ‑sɔ ’bhɛ ta. *Lii ’Weŋ ’ɛ ‑e ’ka ꞊kla ‑yaa’ pɛ mɛɛ ’weŋ mu ’le, ’kooko‑ ’ka Zesu Krisi ’klɔsikun, ’bhɛɛ‑ ‑a yiɛn ’la ’klalaa ’kaa‑ ‑za ma ’sraka ’le ’bhɛ ’ka zru mu ’ɛ klɛ ’weŋ. Bhaa ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ‑li ’ka ma, ’bhɛɛ‑ ‑e yilabla na ’ka ni ’kee‑ pa ’ka ta.

’E ’YRIKPALE BO MƐƐ GOLE ‑ZA ’YI ’Ɛ ’BHƐƐ‑ TA

Zesu ’yi mu ’yrikpaza kplankplan

³‑Kɔɔ’ ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ ‑kɔɔa’ Mɛɛzan Zesu Krisi Dɛ ’ɛ! ‑Yaa’ mɛɛ ‑yrɛnklagbɛya ‑gbɛnɛ ’ɛ ma, ‑e Zesu Krisi ‑bwela gale ba, ’bhɛɛ‑ ‑e bole ‑yrɛ ma ‑si drɛɛ ‑naa ‑kɔɔ’ ni ’bhɛ ma. ’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ gbɛɛn‑ bhe, ‑kɔɔ’ ’yrikpale ‑o ‑a ta ’bhii‑ bole ‑yrɛ ma ‑si ‑o ‑kɔɔ’ ’kɔɔ. ⁴’Bhɛɛ‑, ‑Waanbhaa’ ‑yaa’ mɛɛ mu ’ɛ ’kpɛn ’lɛtwa꞊ ’bhɛɛ‑ ’ciɛn ’ɛ ba, ‑kɔɔ’ ’yrikpale ‑o ’bhɛɛ‑ ta. ’Bhɛ ’ciɛn ’ɛ bhɛ laa sɔ ’siɛle, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ’triŋ ’laa sɔ dɔle‑, ’bhɛ ’pegee ’bhɛ ‑lreleya ’ɛ ’bhɛ ’laa sɔ gole‑ ’bhɛ ’yi. ‑Waanbhaa’ ’ka ’lɛtwa꞊ ’bhɛɛ‑ ’ciɛn ’ɛ ba laflɛ’ ’yi. ⁵’Bhɛɛ‑ ’ka mu a ’kpaleya ’ɛ ma, ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ‑o ’ka tagbin‑ ’zi ‑sɔ ‑yaa’ ‑glɔɔya’ ’ɛ ’le, ’kooko‑ ’sani‑ ’ka gole ‑za ’yi ’bhɛ ’lɛbɛŋgole ’la ‑yoo ‑a ’kɔɔ ’bhɛ zrɔn yi ’ɛ ’bhɔle pleŋ‑ ’ka ni kpataakpa ’drunyan ’lɛyan yi ’ɛ ’le.

⁶’Bhɛ ‑za mu ’ɛ ’kpɛn ‑le ’ka ’yilablawo pɛ ’le, ’ali‑ ’ke ‑o ’ka ’yrɛbatɛdɔ ’zi ‑yrɛn mu ’ɛ ’kpɛn ‑glɔɔn ’le ‑zɔn ’waati sa ba. ⁷’Bhɛ ‑yrɛn mu ’ɛ ’mu ‑le nu a zrɔnlɛ ’bhii‑ ’ka ’kpale‑ ‑o ‑Waanbhaa’ ’yi. ’Duŋ‑ ’kaa‑ ’kpaleya ’ɛ ‑Waanbhaa’ ’yi, ’bhɛ mabhaabhɔ ’ke ’bhɛ kan ‑can ta, ’bhɛ ’la ’bhɛ ‑o ’ke ’siɛ pɛ ’le bhe. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑o ‑can ’ɛ yie, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑yoo ’ke ‑can ‑kpɔsɔɔ ’le ‑o ’bhɛ dɔ. ’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, ‑o ’kaa‑ ’kpaleya ’ɛ ’yidan‑, ’kooko‑ ‑wa ‑glɔɔya’ ’ɛ dɔ. ’Ke ’bhɛ ꞊kla, ’ke Zesu Krisi ’pwɛla‑ ‑a ‑yi yi ’la ’le, ’kaa‑ ’kpaleya ’ɛ nu klɛlɛ ’ka ’tɔbhɔpɛ ’le, ’bhɛ ’pegee ‑e nu klɛlɛ ’ka magbaandɛpɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ‑o ’ka ’lɛdɔ‑ ‑a ma. ⁸’Bhɛɛ‑ ’ka ’laa Zesu ’yelɛ‑ ‑lido’, ’duŋ‑ ‑a ‑za sɔ ’ka ni, ’bhɛɛ‑ ’ka ’kpale‑ ‑o ‑a ‑yi ‑zɔn, ’ali‑ ’ke ’ka ’laa ’a ’yelɛ‑ ‑lido’. ’Yela‑ ‑zayi’, ’ka zrukpaale ‑o ’egbɛnɛle, ’bhɛɛ‑ waa sɔ ’bhɛ zrukpaa’ ’ɛ ’bhɛ a gblaanya ’ɛ ’pele ‑o ‑lii, ’bhɛɛ‑ ‑a ’tɔbhɔle ‑o. ⁹‑Amasrɔyi ’ka nu kaa‑ Zesu ’yi ’kpaleya ’ɛ ma ‑trɔn ’srɔɔwolɛ, ’bhɛ ‑trɔn ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ka lii mu ’ɛ goza ’le ‑zayi’.

¹⁰‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ‑o ka goza ’ɛ ‑zayi’ ’bhɛ ziglinna ’elwale gban ‑sɔ gbɛ ’ɛ ’kpɛn ma ’ke ‑o ’trɛbhɔ‑. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑yaa nu ‑yaa’ ‑lileya ’ɛ zrɔnlɛ ’ka ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ‑o ’bhɛ ’lɛɛ ‑janwoa. ¹¹Krisi Lii ’la ’yaa‑ ‑o ‑yi, ’bhɛ ’a ‑zrɔnna ‑o ni dɔɔ Krisi ‑yaa nu ‑yrɛnbhlelɛ ’elwale ’pe, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ blaan, ‑e ‑yaa nu ’tɔbhɔleya ‑srɔɔwolɛ. ’Bhɛla‑ ‑zayile, ‑o ‑yaa dɔ ’zi klɛn ’ke ‑o ’bhɛ ‑za mu ’ɛ klɛ ’waati ’pegee ’mu klɛgbɛya ’ɛ dɔ. ¹²’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’a ‑zrɔnna ‑a ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ni dɔɔ ‑e ‑yaa ‑jan ’la ’kla zii’ ‑o ’kɔɔ, ‑waa’ pɛ laa ‑yaa ’bhɛ ’le, ’duŋ‑ ’ka mu a pɛ ‑le ‑yaa ’bhɛ ’le. ’Bhɛ ‑jan ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’le. Krisi ‑a ‑janwo’ mu ’ɛ ‑woo ’bhɛɛ‑ ’wo zii’ ’ka ni ‑zɔn bhe ‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’la ꞊kpaa ’kee‑ da laflɛ’ ma ’bhɛ ‑glɔɔya’ ’ɛ ’le. ’Ali‑ ‑mlɛkɛ’ mu ’ɛ ’yaa‑ zi ’bhii‑ ’mu ’yee‑ ‑za do ’kpɔ ’ɛ dɔ.

‑LIAWLI’ MU ZESU ’YI MU ’Ɛ ’TAAWOLE BA ZAYI’

’Taawogbɛya ’weŋ

¹³’Bhɛla‑ ‑yile, ‑ka ’ka ’niiwla ‑za klɛle ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ka ’yri ’laa golɛ ’ka ’gbu ‑za ’le. ‑Waanbhaa’ nu ’ka gbalɛ ‑yaa ‑lileya ’la ba ’ke Zesu Krisi ’pwɛla‑ ‑a ‑yi yi ’la ’le, ’ka ’yrikpale ’ɛ ’kpɛn bo ’bhɛɛ‑ ta. ¹⁴‑Ka ’taawo ‑Waanbhaa’ ‑weli’ ta. ’Bhɛɛ‑ ’ka ’laa Krisi dɔlɛ ‑li ’waati ’la ba ’elwale ‑sɔ, ’ka ’yaa‑ ’ka zru maza ‑yɔɔ’ mu ’la klɛ, ’ka ’laa ’tolɛ‑ ’ke ’mu bo ’ka ’lɛdɔɔle ma. ¹⁵’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’la ’ka ’siila‑, ’bhɛ ‑o ’weŋ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ’ka mu ’ezin‑, ‑ka klɛ ’weŋ ’ka ’taawogbɛya ’ɛ ’kpɛn ’yi ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑. ¹⁶Wlan ’ɛ ni, ‑a yɔɔndɛle ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi dɔɔ: «‑Ka klɛ ’weŋ, ‑amasrɔyi ’mi ‑o ’weŋ.»

¹⁷’Kaa‑ ’seri mu ’ɛ ’yi, ’kaa pe ‑Waanbhaa’ ma dɔɔ ’ka Dɛ. ’Bhɛɛ‑ ’yele‑ bhaaplɛŋ mu ’kpɛn ’kitikan ‑o ’kpɛn do do klɛza mu ’ɛ ma. ’Bhɛɛ‑ yaa bhaaplɛŋ mu bago. ’Bhɛla‑ ‑yile, ’ka ‑o ’ka ’yrɛ ma ‑li ’waati ’la ba ’bhii‑ ’cie mu ’le ’trɛ ta ‑gɛ, ‑ka ’taawo ’elrele ’bhɛɛ‑ ‑ka ‑gblaan’ ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ. ¹⁸’Ka ’taawogbɛya gwe ‑yɔɔ’ ’la ꞊sia ’ka dɛ mu ’ɛ zi, ’bhɛ ’laa ‑yaa ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ‑yanwo’ ’ka ma. ’Duŋ‑ ’kaa ’yaango‑ ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ’ka tagbawoa ’egbɛnɛle, ’bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ ’taawogbɛya ‑yɔɔ’ ’ɛ ‑gwa ’ka ’kɔɔ. Yaa ’ka tagbawolɛ ’ke ’siɛ pɛ mu ’le ’bhii‑ ‑gɔli’ ’pegee ‑can gbɛɛn‑, ¹⁹‑e ’ka tagbawoa ’ke Krisi yiɛn ‑za ‑glɔɔ ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’le. ‑Ya ’gbu ꞊kla ’bhii‑ ’sraka go ‑bhlaa gwlɛn bhlonɛ‑ do ’la ’ke ‑sɔŋ’ do ’kpɔ ’laa ‑o ’bhɛ ma, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’ciɛ‑ mu ’ɛ do ’kpɔ tilale laa ‑o. ²⁰‑Waanbhaa’ laa ’drunyan klɛlɛ ‑li ’waati ’la ba, ‑e Krisi ‑la makwan‑. ’Bhɛɛ‑ ’drunyan ’yan bhla ’la ꞊bhwa ‑wa ‑din bhe, Krisi ’a ’gbu tapwɛla kpataakpa ’ka mu ‑la ‑zayi’. ²¹’Yela‑ ’srɔyi, ’bhɛɛ‑ ’ka ‑o ’ka ’kpa zii’ ‑Waanbhaa’ ’la ’bhɛ ’yee‑ Krisi ‑bwela gale ba ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’tɔbhɔleya ꞊naa ‑a ni ’bhɛ ’yi. ’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ’ka ’kpaleya ’ɛ ’pegee ’ka ’yri bole ‑o ‑Waanbhaa’ ‑la ta.

²²’Ka wlan ’ɛ ’klɔsikunlawoa, ’bhɛɛ‑ ’ka ꞊kla ’weŋ, ’kooko‑ ’ka nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ‑za sɔ ’ka ni ’ka zru ’ɛ ’kpɛn ’le wlan ma. ’Ka ‑za ’sɔ ’eke‑ ni ’eglɔɔle ’ka zru ’ɛ ’kpɛn ’le. ²³‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’ka ꞊kla mɛɛ drɛɛ mu ’le. Yaa ‑jan ’ɛ ‑yoo ‑o ’bhii‑ pɛbhɛ ’la yaa ga. Yaa kan ‑titi, bhɛɛ‑ ‑e bo ‑a ‑yrɛ ma ’waati ’ɛ ’kpɛn ba ’ke ‑daŋ’ ’laa klɛ ‑a ma. ²⁴‑A pele ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi dɔɔ:

«Bhaaplɛŋ mu ’kpɛn ’laa ‑o ’ke mɔpɛ ’le ’bhii‑ ‑bɔn gbɛɛn‑.

’Bhɛɛ‑ bhaaplɛŋ ‑lreleya ’ɛ ’bhɛ ’laa mɔ ’bhii‑ ‑bɔn ‑bi ’laa mɔ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑.

‑Bɔn ’ɛ ga ’bhɛɛ‑ ‑a ‑bi ’ɛ balaa’.

²⁵’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Mɛɛzan a ‑Jan ’ɛ ‑yoo ’waati ’ɛ ’kpɛn ba, ’bhɛɛ‑ ‑daŋ’ ’laa ‑o ‑a ma.» ’Bhɛ ‑jan ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke ‑o ‑Jan ’Nrale‑ ’la ꞊woa ’ka ni ’bhɛ ’le.

‑Waanbhaa’ a ‑Jan ’ɛ ‑yoo ’bhii‑ mɛɛ ‑lɛbɔ’ pɛbhle do gbɛɛn‑

¹’Bhɛ ’yi, ‑ka ’ploo yiɛnya oo, ‑dawli’ maza oo, mɛɛ ‑yrɛkɔɔza klɛle oo, mɛɛ ‑yrɛbhɔ’ maza oo, ’bhɛ ’pegee mɛɛ ’tɔ ’pele ma. ²‑Kaa klɛ ’bhii‑ ‑nɛ ’yiɛntɛnnɛ mu gbɛɛn‑: ‑yɔn ’mi ‑lrɔ dɔ ‑o ma ’waati ’ɛ ’kpɛn ba gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’lrɔ dɔ ’ka ma ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑. ‑Yaa’ ‑jan ’ɛ ‑yoo ’bhii‑ ’nɔnɔ ’la ’yizaale laa ‑o pɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’le, ‑yoo ’weŋ. ’Yee‑ ‑jan ’ɛ ’yele‑ ’ka ’kpaleya ’ɛ baan’ kla ‑a ba yi ’oo yi, ’bhɛɛ‑ ’ka sɔ gole‑ ‑za ’yi. ³‑Amasrɔyi, ’bhii‑ ‑a pele ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ dɔɔ: «’Ka ’gbu ’a ꞊ya ’bhii‑ Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ‑o ’ewlanle.»

Krisi ‑o ’bhii‑ vlɛ ‑yrɛmale do gbɛɛn‑

⁴‑Ka ’ka ’mabɛɛn‑ ’yee‑ Mɛɛzan ‑din. ’Yele‑ ’ke vlɛ ’la ‑ya ‑yrɛ ma ’bhɛ ’le. Bhaaplɛŋ mu ‑o ‑baŋgwa ‑a ‑yi, ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ’a makwan꞊, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑za ‑o ’eglɔɔle ’bhɛ ’kɔɔ. ⁵’Ka mu ’gbu, ’ka ‑o ’bhii‑ vlɛ ‑yrɛ male mu ‑la ‑le, ‑Waanbhaa ’ka ꞊sia, ’kooko‑ ’ka faŋgandɔ dɔ ’eke‑ ta, ’bhɛɛ‑ ’ka klɛ ‑a Lii ’Weŋ ’ɛ bo ’fɛ ’le. ’Bhɛɛ‑ ‑ka klɛ ‑yaa’ ’sraka ’lɛna mu ’weŋ ’le, ’kooko‑ ’sraka mu ’la sɔ ‑a zru ’ɛ ni ’ka ’mu na ‑a ni ‑a Lii ’Weŋ ’ɛ ’le Zesu Krisi srɔyi’. ⁶‑Amasrɔyi ‑Waanbhaa’ ’a ꞊pia ‑yaa’ ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi dɔɔ:

«‑Ka ’ka ’yrɛkpa doo, ’ŋ vlɛ do makwan‑. ’Yela‑ ‑za ‑o ’eglɔɔle ’fɛgwlɛ‑ ’ɛ dɔ vlɛ mu ’ɛ ’kpɛn ba,

’bhɛɛ‑ ’yele‑ ’fɛ ’ɛ ’kpɛn ’yikun‑ ’Ŋ ’yoo‑ ‑a gbaan ’zi Siɔn ‑wa ’ɛ ta.2.6 Matie 21.42. ‑O ‑yaa Zeruzalɛmu sii ’ezin‑ Siɔn.

’Ke mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ‑a ‑yi, ‑Waanbhaa’ laa nu ‑yraladɔlɛ ’bhɛ zan ma ‑titi.»

⁷’Ka mu ’la ’ka ’kpale‑ ‑o ‑a ‑yi, ’yee‑ vlɛ ’ɛ ‑za ‑o ’eglɔɔle ’ka mu ’kɔɔ. ’Duŋ‑ mɛɛ mu ’la zan mu ’kpale‑ laa ‑o ‑a ‑yi, ‑a yɔɔndɛle ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ yi dɔɔ: «’Fɛ dɔ mu ’ɛ ‑woo ‑baŋgwa vlɛ ’la ’yi ’fɛ dɔ bhla ’ɛ ’zi,

’bhɛ ‑le ꞊kla ’ke ’fɛgwlɛ‑ ’ɛ gaan ‑la vlɛ ‑kpuŋ ‑gbɛnɛ ’gbu ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑le ’fɛ ’ɛ ’kpɛn ’yikun.»

⁸«’Yele‑ ꞊kla mɛɛ mu gaan ’sanpɛ‑ ’le,

’bhɛɛ‑ ’yele‑ ꞊kla mɛɛ mu baapɛ ’le.»

‑Amasrɔyi waa dɔ ‑a ‑la ’ke ‑woo kpa ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’yi. ’Bhɛla‑ ‑zayile, ‑Waanbhaa’ ’a ‑lɛdulaa dɔɔ ‑e klɛ ‑o gaan ’sanpɛ‑ pegee ‑o baapɛ ’le.

⁹’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ka mu ‑le ‑Waanbhaa’ ’si ’la makwan‑ ’bhɛ ’le. ’Ka mu ‑o ’sraka ’lɛna ‑bhleŋgbe mu ’le, ’bhɛɛ‑ ’ka mu ‑o ‑yaa’ ’si ’weŋ ’la ’kpale‑ ‑o ’edaŋma ’bhɛ ’le, ’kooko‑ ’kaa klɛza ’lrele‑ ‑gbɛnɛ mu ’ɛ wo mɛɛ mu ni. ‑E ’ka ’siila‑ dɔɔ ’ka go ‑gblo mu ’ɛ ’yi ’bhɛɛ‑ ’ka ’nu ‑yaa’ ’tɛbhile ‑lrele’ ’ɛ ba. ¹⁰’Elwale, ’ka ’laa ‑yaa ’ke ‑Waanbhaa’ a pɛ mɛɛ mu ’le, ’duŋ‑ ’ka ꞊kla ‑zɔn ‑yaa’ pɛ mɛɛ mu ’le. ’Elwale, ’ka ’yrɛn ’laa ‑yaa ꞊kla ‑Waanbhaa’ ma, ’duŋ‑ ‑zɔn ’ka ’yrɛnkla‑ ‑a ma.

ZESU ’YI MU ’TAAWOGBƐYA ’DRUNYAN ’LƐƐ‑ ’YI

‑Waanbhaa’ a yewonɛ mu ’ɛ ’taawogbɛya

¹¹’Ŋ ’yiɛnii mu, ’ka ‑o ’cie mu ’pegee ’taa ta ge mu ’le ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi ‑gɛ. ’Bhɛla‑ ‑zayile, ’mi ‑o ’sromabɔ ’zi ’ka ni dɔɔ ‑ka ’ploo ’kaa‑ bhaaplɛŋ zru maza mu klɛle ma. ’Woo‑ bhaaplɛŋya zru maza mu ’ɛ ’wole‑ gwledan ’ka ’gbu ba. ¹²‑Ka ’taawo mɛɛ ’la zan mu laa ‑Waanbhaa’ dɔ ’mu pleŋ‑ ’elrele. ’Ke ’ka ’bhɛ ꞊kla, ’ali‑ ’ke ‑o bhla ’kpa zii’ ’ka ma dɔɔ ’ka ‑o ‑za ’yɔɔ‑ klɛ ’zi, ’ke ‑Waanbhaa’ ꞊nwa ‑o ‑si ’ɛ ’yi yi ’la ’le, ‑o nu ’ka klɛza ‑lrele’ mu ’ɛ ’yelɛ‑ ’bhɛɛ‑ ‑o nu ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔlɛ.

¹³Mɛɛzan ‑zayi’, ‑ka ’ka ŋgblo ’kpala bhaaplɛŋ mu a ‑kuŋliiya ’tɔle ‑kuŋliiya ’bhɛ ꞊la: ‑ka ’ka ’gbu ŋgblo ’kpala ‑bhleŋgbe ꞊la, Mɛɛzan ‑zayi’, ’yela‑ ’kpaale‑ ‑o mɔkpɛn’ ’wiiŋ‑. ¹⁴’Bhɛɛ‑ ‑ka ’ka ŋgblo ’kpala ’ka ta ‑janmatii mu ’ɛ ꞊la. ’Yee‑ ‑bhleŋgbe ’ɛ ’yele‑ ‑o winbɔ ’kaa ‑o ‑za ’yɔɔ‑ klɛ mu ’ɛ ’krowo, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑za ’wlan klɛ mu ’ɛ ’tɔbhɔ‑. ¹⁵‑Amasrɔyi, ‑Waanbhaa’ ‑a zi ’bhii‑ ’ka ‑za ’wlan klɛ, ’kooko‑ mɛɛ ’la zan laa wlan ’ɛ dɔ ’mu ’pegee ‑zadɔkle mu ’ɛ ’ka ’mu ’liitan‑. ¹⁶‑Waanbhaa’ ’ka klɛlawoa ꞊klɔ mu ’le bhe, ’ka ’laa ’tolɛ‑ ’ke ’ka bo ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ma ’kaa‑ bole ’ka ’gbu ma ’ɛ ’bhɛ ’tɔ ’yi. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ‑ka ’taawo ’elrele ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ a yewonɛ mu. ¹⁷‑Ka mɔkpɛn’ ’lɛdɔ‑ ‑a ma, ’ka nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ‑za ’sɔ ’ka ni, ’bhɛɛ‑ ‑ka ‑gblaan’ ‑Waanbhaa’ ’lɛɛ, ’bhɛ ’pegee ‑ka ‑bhleŋgbe ’ɛ ’lɛdɔ‑ ‑a ma.

‑Ka Zesu Krisi blaanta ‑gɔɔn’ ‑yrɛnbhlele ’yi

¹⁸Yewonɛ mu, ‑ka ’ka ŋgblo ’kpala ’ka ta ‑kuŋlii mu ’ɛ ꞊la, ’ke ’ka ‑gasikpa ‑o ‑lɛɛ ’egbɛnɛle. ’Ka ’laa ’ka ŋgblo ’kpaalɛ‑ ’kɛ mu ’la ’mu ‑o ’ewlanle, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu ’yi ‑o ’edɔɔle ’mu do ‑kplɛn ‑la ꞊la. ’Ali‑ ’kɛ mu ’la ’mu a ‑za ‑o ’eglɔɔle ‑ka ’ka ŋgblo ’kpala ’mu ꞊la ’ezin‑. ¹⁹Wlan ’gbu ’ɛ ni, ’ke ‑o ‑yrɛnkpa’ zii’ ’ka ta bhaama, ’bhɛɛ‑ ’ke ’ka ‑o ’mu ‑yrɛn mu ’ɛ ’yikun zii’ ’kaa‑ ‑gasikpale ma ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ ’bhɛ ‑zayi’, ’bhɛ ‑o ’ke ‑za ’lrele‑ le ‑Waanbhaa ‑yrɛ ’yi. ²⁰Wlan ’ɛ ni, ’ke ’ka ‑za ’yɔɔ‑ ꞊kla, ’bhɛɛ‑ ‑o ’ka ’krowoa‑ ’bhɛ ‑zayi’, ’bhɛɛ‑ ’ke ’ka ‑o ’bhɛ ‑yrɛn ’ɛ ’yikun zii’, ‑trɔn ’laa ‑o ’bhɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ke ’ka ‑za ’wlan ꞊kla, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑woo ‑yrɛnkpa’ zii’ ’ka ta, ’bhɛ ‑o ’ke ‑za ’lrele‑ do ’le ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ’yi. ²¹‑Waanbhaa’ ‑kɔɔ’ ’siila‑ ‑yrɛn ’yikunle ‑la ma. ‑Amasrɔyi, Krisi ’gbu ‑yrɛnbhla ’ka mu ni, ’bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ ꞊kla ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ’kooko‑ ’ka ’ka kpa ’yee‑ ma ‑yrɛn ’yikunle ’le. ²²Yaa ‑za ’yɔɔ‑ do ’kpɔ klɛlɛ ‑lido’, ’bhɛɛ‑ bhla laa dalɛ ‑a ‑lii ‑titi. ²³‑Wa ‑zwanwoa, ’bhɛɛ‑ yaa ’bhɛ ‑zwanwo’ ’ɛ zigolɛ ’ke ‑zwanwo’ ’bhɛɛke ’le. ‑O ‑yrɛnkpaa ‑a ta, yaa ’duŋ‑ ‑gblaan ’klalɛ‑ mɛɛ ’la zan mu ‑yrɛnkpaa ‑a ta ’mu ’yi. Drɔɔn’ ‑Waanbhaa’ ’la mɛɛ mu ’kitikan ‑lɛdɔɔleya ma, ‑e ‑yaa’ ‑za ’ɛ ’kpɛn gbɛkpaa‑ ’bhɛ ’kɔɔ. ²⁴Zesu Krisi ’gbu ‑le ‑kɔɔa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’kwe ꞊sia ‑a ’gbu ’flɛ ’yi ‑yrigbɛɛle ’ɛ ta. ‑E ’bhɛ ꞊kla, ’kooko‑ ‑kɔɔ’ ga ‑za ’yɔɔ‑ ba ‑yrɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ bo ‑kɔɔ’ ’yrɛ ma ‑lɛdɔɔleya ma ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ’yi. ’Ka mu ‑bheela ’yela‑ a ‑yrɛnbhlele ma. ²⁵Wlan ’gbu ’ɛ ni, ’ka ’yaa‑ ’bhii‑ ‑bhlaa mu ’la ’mu ’la ꞊nia ’mu gbɛɛn‑; ’bhɛɛ‑ ‑zɔn, ’ka ꞊kla ’bhii ’ka ’niinaa‑ ’ka gooba mi ’ɛ ba. ’Bhɛ ‑le ’bhɛ ’yrɛkpa‑ zii’ ’ka ba yikpɛnsee ta.

’Gwlaan‑ mu ’pegee ‑o na mu ‑o klɛza ‑o ’kɛla ’le ’eke‑ ni

¹’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ’ka mu le mu ’ezin‑, ’ka ’ka ’gbu ŋgblo ’kpala ’ka ꞊nɔɔ mu ’ɛ ’la, ’kooko‑ ’ke ’ka ’ke mu ꞊nɔɔ mu laa ’mu kpa ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑o ’ka ’taawogbɛya ‑lrele’ drɔŋ ’te ’ɛ ꞊ya, ’bhɛ ’a klɛ ’bhɛɛ‑ ‑woo kpa Zesu ’yi ’ke ’bhɛ kan ’ka ’wojan‑ mu ’ɛ ta ‑o ni, ²’ke ‑o ’gbu ’ka ’taawogbɛya ’weŋ ’te ’ɛ ’pegee ’kaa‑ ‑gasikpa gbɛya ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ ’mu ꞊ya. ³’Ka mu le mu ’ezin‑, ’ka ’laa ’kaa‑ ‑lreleya ’ɛ ‑glinlɛ’ ’ka ’flɛ ma, ’ke ’ka ’ka ’win tan, ’ke ’ka ’ka baa ‑can pɛ mu ’yi, ’bhɛ ’pegee dunɛ‑ ’plɛɛle‑ mu ’le ’ka ta. ⁴’Duŋ‑ ‑ka ’ka zru ‑yi ‑lreleya ’ɛ ‑ka ’bhɛɛ‑ ziglin‑; ’bhɛ ’la ’bhɛ ’laa ’kan ‑titi bhe. ’Bhɛ ‑le ’ka ’yi klɛ ’edɔɔle, ’bhɛɛ‑ ’ka klɛ ’ewlanle. ’Bhɛ ‑la ‑za ’gbu ‑o ’eglɔɔle ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ’yi. ⁵’Elwaleta le ’weŋ mu ’la ‑woo ’gbu ꞊naa ‑Waanbhaa’ ni, ’bhɛɛ‑ ‑o yrikpale ‑yaa’ ‑Waanbhaa’ ta, ’mu ’yaa‑ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑. ’Mu ’yaa‑ ’mu ’gbu ŋgblo kpalaa’ ’mu ꞊nɔɔ mu ’ɛ ꞊la, ⁶’Bhii‑ Sara gbɛɛn‑. ‑E ‑yaa ’taawo‑ ‑a ‑nɔɔ Abraamu ’weli‑ ta, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yaa ’bhɛ sii: «’Ŋ Zan». ’Ka mu ꞊kla ‑zɔn ‑a ’srɛ mu ’le, ’ke ’ka ‑za ’wlan ꞊kla, ’bhɛɛ‑ ’ke ’ka ’laa ’taawolɛ ’ke ‑gblaan ’kedo‑ ’kpɔ ’le ’ka zru ba.

⁷’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, ’ka mu ’gwlaan‑ mu, ‑ka ’ka ’na mu ’ɛ ’kun ’elrele. ‑Kaa ’yaango ’bhii‑ le mu laa ‑o ’eglɔɔle ’bhii‑ ’gwlaan‑ mu gbɛɛn‑. ‑Ka ‑o ‑lɛdɔ’ ‑a ma, ’bhɛɛ‑ ‑kaa ’yaango‑ ’bhii‑ ’ka ’pegee ’woo‑ mu ’ciɛn ‑le nu klɛlɛ ’ke ‑Waanbhaa’ nu ‑lilɛ’ ’ka ma bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ’nale‑ ’le ’bhɛɛ‑ ’le. ‑Ka ’bhɛɛ‑ klɛ, ’kooko‑ ‑za ’kedo‑ ’kpɔ ’laa dɔ ’kaa‑ ’seriwole ’ɛ ’lɛɛ ‑Waanbhaa’ ni.

‑Yrɛnbhlele ‑za ’lɛdɔɔle klɛza ’yi

⁸’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ka ’kpɛn ’kpa do ma ’ke ’ka ’kpeejan‑ klɛ do, ’bhɛɛ‑ ’ka ’yrɛnkla‑ ’eke‑ ma. ’Ka ‑za ’sɔ ’eke‑ ni ’bhii‑ nɛɛnɛ‑ ma do mu, ’bhɛɛ‑ ‑ka ’ka ’gbu mazina ’eke‑ ‑lɛɛ. ⁹’Ka ’laa ‑za ’yɔɔ‑ ‑zigolɛ ’eke‑ ma ’ke ‑za ’yɔɔ‑ ’le, ’bhɛ ’pegee ’ka ’laa ‑zwanwole ‑zigolɛ ’ke ‑zwanwole ’le. Drɔɔn’ ‑ka ’eke‑ ’dumawole, ‑amasrɔyi ‑Waanbhaa’ ’ka ’siila‑ ’bhɛɛ‑ ma, ’kooko‑ ‑e ’ka ’lɛtwa꞊ ’duma ’la ba, ’ka mu ’gbu ’bhɛ ’duma ’ɛ ’srɔɔwo‑.

¹⁰Wlan ’ɛ ni, ‑a yɔɔndɛle ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi dɔɔ:

«’Ke mɛɛ ’la zan ‑o ‑a zi ’bhii‑ ‑yaa’ ’trɛ ta yaale ’ɛ klɛ ’elrele,

’bhɛɛ‑ ‑e zrukpaa’ ’srɔɔwo‑ ’drunyan ’lɛɛ‑ ’yi,

’bhɛ zan ’ploo ‑jan ’yɔɔ‑ wole ma,

’bhɛ ’pegee mɛɛ ‑yini’ ma jan mu ma ’ezin‑.

¹¹’Bhɛ zan ’e ’pleŋgo‑ ‑za ’yɔɔ‑ zi ma, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑za ’wlan klɛ.

‑E yilabla ziglin‑ ’bhɛɛ‑ ‑e bo ’bhɛɛ‑ ziglinle ma.

¹²‑Amasrɔyi Mɛɛzan ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ‑o mɛɛ ‑lɛdɔɔle mu ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ‑ya ’trɔnkpa ’mu a ’seriwole mu ’ɛ ꞊la.

’Duŋ‑ yaa wlɛyi’ pɔɔn mɛɛ ’la zan mu ‑za ’yɔɔ‑ klɛ ’mu ma.»

¹³‑De ’gbu ‑le nu ‑yrɛnkpalɛ ’ka ta, ’ke ’ka ’niiwlale ‑o ‑za ’wlan klɛza ’yi ɛɛ? ¹⁴’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ke ’ka ‑o ‑yrɛnbhle’ zii’ ‑za ’lɛdɔɔle klɛ ‑zayi’, ’kaa‑ pɛ ‑yinra’! ’Ka ’laa ‑gblaanlɛ’ bhaaplɛŋ mu ‑gblaanpɛ’ ‑lɛɛ, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa ’ka zrubatɛdɔlɛ. ¹⁵’Duŋ‑, ’ka mu, ‑ka Krisi ’lɛdɔ‑ ‑a ma ’ka zru mu ’ɛ ’yi, ’ke ’kaa dɔ ’bhii‑ ‑kaa Mɛɛzan. ’Ka ’yrikpale ’la ‑yoo ‑Waanbhaa’ ta, ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’bhɛ ’yilrɔkpaa ’ka ma, ’ka ’lɛbɛŋgole klɛ ’waati ’ɛ ’kpɛn ba ’ke ’ka ’bhɛ ’yipe ’bhɛ zan ni. ¹⁶’Duŋ‑, ‑ka ’bhɛ klɛ ’ka zru ‑dɔɔ ’le, ’bhɛ ’pegee ‑gasikpalele ’bhɛ zan ’ɛ ‑lɛɛ. ’Bhɛɛ‑ ’ka ’kpee ’fleele‑ klɛ, ’kooko‑ ’ke mɛɛ ’ka ’tɔ ’siɛ zii’ ‑za ’yɔɔ‑ ’tɔkpalele ’ka ma, ’bhɛ ’pegee ’ke ‑woo ’ka ’tɔ ’siɛ zii’ ’ka taawogbɛya ‑lrele’ ’ɛ ma Krisi ’yi, ‑yraladɔ ’bhɛ zan mu ’ɛ ma. ¹⁷Wlan ’gbu ’ɛ ni, ‑yrɛnbhlele ‑za ’wlan klɛle ‑zayi’ ’ɛ, ’ke ’bhɛ ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ‑ za ’le, ’bhɛ mabhaabhɔ ‑yrɛnbhlele ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ‑zayi’ ’ɛ ’bhɛ ta. ¹⁸Krisi ’gbu ‑yrɛnbhla ga ’kɔɔ ‑glɔɔn do ’kpɔ bhaaplɛŋ mu a ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma. ’Yee‑ ’la ’lɛdɔɔle ‑yaa, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑gaa mɛɛ ‑lɛbiile mu ‑zayi’, ’kooko‑ ‑e ge ’ka ’le ‑Waanbhaa’ ba. ’Yee‑ ’la ‑e ‑kla ’ke siɛ ‑le ‑yaa’ bhaaplɛŋ ’flɛ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑bwela gale ba Lii ’Weŋ ’ɛ ’yi. ¹⁹’Yee‑ Lii ’Weŋ ’ɛ ’yi, Krisi ‑ja ‑yaa’ pɛ ’kpɛn ‑baliwoza ’ɛ ’wolɛ‑ mɛɛ ’la zan mu ‑gaa gban, ’bhɛɛ‑ ’ke ’mu lii mu ’ɛ ‑woo ‑Waanbhaa’ a ’kitikan yi ’ɛ magbɛn ’zi, ’mu ni. 3.19 2 Piɛri 2.4, 1 Piɛri 3.22s, Zudi 6. Mɛɛ ’ke mu pe ’ezin‑ dɔɔ ‑woo ‑we ’zi lii mu ’la ’le ‑gɛ ’mu ‑le ‑mlɛkɛ’ ’mu ’la ’pegee ‑Setran’ ‑balaa’ ‑za ’yɔɔ‑ ’yi ’mu ’le.²⁰Noe ‑yaa ‑batoŋ’ ‑gbɛnɛ ’ɛ dɔ ’zi ’waati ’la ba Waanbhaa’ ’a zrubakpalaa bhaaplɛŋ mu ’ɛ zi. ’Bhɛ ’waati ’ɛ ba, ’ke yaa ’e go mɛɛ ‑lɛ ’fiɛntrɔnnɛ do ’kpɔ ba, ’mu ‑le ꞊wlaa ’yee‑ ‑batoŋ’ ‑gbɛnɛ ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’mu ‑gwa ‑za ’yi: ’mu ’yaa‑ mɛɛ ’srwaa‑. ²¹’Bhɛ ‑za ’ɛ ’bhɛ ‑o ’ke mɛɛ wiiŋfɛza ‑yi ba ’la ’ka go ‑za ’yi ‑zɔn ’bhɛɛ‑ ‑tɔɔmasie ’le. ’Bhɛɛ‑ wiiŋfɛza ’ɛ ’bhɛ ’laa ‑o ’ke ‑kɔɔ’ ‑kɔɔ’ ’flɛ ma ’triŋ go ‑a ’fɛlele. ’Bhɛ wiiŋfɛza ’ɛ ’yi ‑le dɔɔ ‑kɔɔ’ ’gbu ’nale‑ ‑Waanbhaa’ ni ‑kɔɔ’ ’kpee ’fleele‑ ’le. ’Bhɛ ‑za ’ɛ ’kpɛn ꞊swa klɛle‑ Zesu Krisi bweza ’ɛ gale ba ’bhɛɛ‑ ’srɔyi. ²²‑E ‑ja laflɛ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑yalaa’ ‑Waanbhaa’ ‑din ’tɔbhɔ ma yaayrɛ gblaan ’ɛ ꞊nɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’kee‑ kpa ‑mlɛkɛ’ mu ta oo, ’kee‑ kpa laanima ‑kuŋlii mu ta oo, ’kee‑ kpa ‑glɔɔya’ mu ’ɛ ’kpɛn ta, ‑a ’kpaale‑ ‑o ’mu ’kpɛn ’wiiŋ‑.

’Taawogbɛya drɛɛ

¹Krisi ‑yrɛnbhlelawoa ‑a ’flɛ ’ɛ ’yi, ’ka mu ’ezin‑, ‑ka ’ka ’yriwla yrɛnbhlele ma. ‑Kaa ’yaango‑ ’bhii‑ ’ke mɛɛ ’la zan ‑yrɛnbhla ‑a ’flɛ ’yi Krisi ’tɔ ’ɛ ‑zayi’, ’bhɛ zan ploo ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ma, ²’kooko‑ ’ka ’kaa‑ ’trɛ ta yaale ‑vin ’ɛ klɛ ‑Waanbhaa’ zru maza klɛle ’le, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa bolɛ ’ezin‑ ’ka ’gbu zru maza ‑yɔɔ’ mu ’ɛ klɛle ma ’bhii‑ ’elwaleta ‑sɔ. ³’Bhɛ ꞊swa ’bhɛ ’yi ‑gee’! ‑Ka ’ploo‑ ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ma. Elwaleta ‑sɔ, ’ka ꞊mwa ’taawole ma ’ka ’gbu zru maza mu ’ɛ ta ’bhii‑ mɛɛ ’la zan mu laa ‑Waanbhaa’ dɔ ’mu gbɛɛn‑. ’Ka ’yaa‑ ’taawo‑ ’eyɔɔle gbɛ ’ɛ ’kpɛn ma ’ke ’ka ‑za mu ’lɛɛ‑ klɛ: ‑yanbhɔɔya oo, ‑yrɛbhɔ’ maza mu oo, ‑wɛɛndɛ’ maza mu oo, ‑taakpale pɛ bhlele ’pegee ‑wɛɛn ’mile‑ zi ’ke ’kaa kan ‑a ‑daŋ’ ta oo, ’bhɛ ’pegee‑ yo mu gbale, ’bhɛ ’la ’bhɛ ‑o ’ke ‑za ’yɔɔ‑ ‑gbɛnɛ ’le bhe. ⁴‑Zɔn, ’woo‑ mɛɛ ’la zan mu laa ‑Waanbhaa’ dɔ ‑o ’kpeelɛnile ‑o ma dɔɔ ‑mɛla ma ’ka ’laa ’ka ’gbu na ‑li ’bhii‑ ’woo‑ mu gbɛɛn‑ ‑yanbhɔɔya ’yɔɔ‑ ’la kan ‑a ‑daŋ’ ta ’bhɛ ni; ’bhɛla‑ ‑yile ‑o ’ka ’tɔ ’yɔɔ‑ pe. ⁵’Duŋ‑, ‑o nu ‑o klɛza ‑yɔɔ’ mu ’ɛ ’kpɛn ’yipelɛ ‑Waanbhaa’ ’la ‑yoo zan bhaaplɛŋ mu ’kpɛn ’kitikanlɛ yi do ta ’bhɛ ni. ‑E nu bhaaplɛŋ ‑yrɛ male ’pegee bhaaplɛŋ mu ’la ‑gaa gban ’mu ’kpɛn ’kitikanlɛ. ⁶’Bhɛla‑ ‑zayile, mɛɛ ’la zan mu ‑gaa gban, ‑o ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ꞊woa bi ’mu ’ke mu ni ’ezin‑, ’kooko‑ ‑waa’ bhaaplɛŋ ’flɛ ’yi, ‑woo ’kitikan ’bhii‑ bhaaplɛŋ ’kpɛn gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’kooko‑ Lii ’Weŋ ’ɛ ’srɔyi ‑o sɔ bole‑ ‑o ‑yrɛ ma ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu ‑o ’bhɛ ’yrɛ ma gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑.

BOLE ’EKE‑ ’YI ’Ɛ ’BHƐ A ‑ZA

‑Waanbhaa’ ’ka ‑gbaa ’seŋ mu ’la ba, ‑ka‑o ’kun ’elrele

⁷’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ’trɛ ta pɛ ’kpɛn ’yan bhla ꞊bhwa ‑wa ‑din. ’Bhɛla‑ ‑zayile, ‑ka ’ka ’gbu ’yikun ‑za klɛle ma, ’bhɛɛ‑ ‑ka ’ka ’yrɛkpa ’ka ’gbu ba ’elrele, ’kooko‑ ’ka sɔ ’ka ’seriwole ‑Waanbhaa’ ni. ⁸’Elwale ’pe, ’ka ‑za ’sɔ ’eke‑ ni ’eglɔɔle. ‑Amasrɔyi ’sɔniya ‑za ’yɔɔ‑ ‑bebe tagaan. ⁹‑Ka ’eke‑ ’kun ’elrele ’kaa‑ ’fɛ mu ’ɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’ka ’laa ’bhɛ klɛlɛ ’ka ’la ma janwolele. ¹⁰’Ka ’kpɛn do do ’seŋ yɛkɛ‑ ’la ’srɔɔwoa‑ ‑Waanbhaa’ ’kɔɔ, ‑ka ’bhɛɛ‑ wlata ‑za ’wlan klɛ ’eke‑ ni. ‑Waanbhaa’ a ‑lileya ’ɛ ma, ‑e ’seŋ ‑glɔɔn mu ’la ꞊naa ’ka ’kpɛn ni ’ka ’bhɔ zayi’ ’eke‑ ba, ‑ka ’bhɛ ’seŋ mu ’ɛ ‑gblakun’ ’elrele. ¹¹’Ke ‑janwo’ ’seŋ ‑o mɛɛ ’la ni, ’bhɛ zan ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ’wo. ’Ke mɛɛ ’la zan ꞊kla ’ke yewonɛ ’le, ‑Waanbhaa’ ’seŋ yɛkɛ‑ ’la ꞊naa ’bhɛ zan ni, ‑e ’bhɛ ye ’ɛ ’wo faŋgan‑ yɛkɛ‑ ’la ‑Waanbhaa’ ’bhɛ na ‑a ni ’bhɛɛ‑ ta. ‑Kaa klɛ, ’kooko‑ ‑za ’tɔle‑ ‑za ’bhɛ ’yi, ’tɔbhɔleya ’kpɛn bo ‑Waanbhaa’ ‑la ni Zesu Krisi ’tɔ ’yi. ’Bhɛ ‑laa pɛ ‑le ’ke ’tɔbhɔleya ’pegee ‑glɔɔya’ ’le ‑zɔn pegee yikpɛnsee ta! ‑Amiina.

‑Yrɛnbhlele ’bhii‑ Zesu ’yi mi do gbɛɛn‑

¹²’Ŋ ’yiɛnii mu, ’ka ‑o ‑yrɛn ‑gbɛnɛ mu ’la ’bhle zii’ bhe ’mu ‑o ‑la ’zi ’ka ma ’papa ’bhii‑ ’tɛ ’lagbɛya gbɛɛn‑. ’Bhɛ ’laa klɛlɛ ’ka ma ’ka ’kpeelɛni maza ’le. ’Bhɛ ‑yrɛn mu ’ɛ ’mu ‑o ’kaa ’kpaleya ’ɛ ’yidanpɛ ’le. Yaa klɛlɛ ’ka ni ’bhii‑ ’bhɛ ’yansi za laa sɔ ’tɛnle ’ka ma. ¹³Drɔɔn’ ’ka zrukpaale klɛ, ‑amasrɔyi ‑yoo ’bhii‑ ’ka ‑o Krisi a ‑yrɛn ’ɛ ’ke ‑la bhle ’zi bhe. ’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ gbɛɛn‑ bhe, ’ke Krisi a ’tɔbhɔleya ’ɛ ’pwɛla‑ ‑a ‑yi yi ’la ’le, ’kaa‑ zrukpaa’ ’ɛ ’lɛ nu ’palɛ‑ ’ezin‑. ¹⁴’Ke ‑o ’ka ‑zwanwoa Krisi ’tɔ ’ɛ ‑zayi’, ’kaa‑ pɛ ‑yinra’, ‑amasrɔyi ‑Waanbhaa’ a Lii ’Weŋ ’tɔbhɔle ’ɛ zinale ‑o ’ka ta! ¹⁵’Duŋ‑, ’ka ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑yrɛnbhlelɛ ‑za ’yɔɔ‑ ‑bhɛɛke’ ‑zayi’ ’bhii‑ mɛɛ dɛle oo, ‑faanwole oo, klɛza ‑yɔɔ’ ’ke, ’bhɛ ’pegee ‑a gaan bɔle mɛɛ ‑bhɛɛke’ ‑a ‑za ba, ’mu ‑zayi’. ¹⁶’Duŋ‑, ’ke mɛɛ ’la zan ‑yrɛnbhla ’ke ‑yoo Zesu ’yi mi ’le, ’bhɛ ’laa ‑yraladɔlɛ ’bhɛ zan ma. Drɔɔn’ ’bhɛ zan ‑Waanbhaa’ ’tɔbhɔ Zesu ’tɔ ’la ‑ya ma ’bhɛ ‑zayi’.

¹⁷‑Zɔn, ‑Waanbhaa’ a ’kitikanle zisan’ bhla ’ɛ ꞊bhwa ‑a ’gbu a ’fa ‑la mu ’ɛ ma. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ’ke ’yee‑ ’kiti ’ɛ zisaan‑ ‑kɔɔ’ mu ‑la ma ’elwale ’pe, mɛɛ ’la zan mu laa ‑o ’kpalɛ‑ ‑Waanbhaa’ a ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’yi, ‑a ‑lɛyanyrɛ nu klɛlɛ ’mu ma ’nale‑ ‑a ma ’ke ‑yoo ’mu ’kitikanle ɛɛ? ¹⁸’Bhii‑ ‑a pele ‑o ‑Waanbhaa’ a ’Sɛwɛ ’ɛ ’yi gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ dɔɔ:

«’Ke mɛɛ ‑lɛdɔɔle gole ‑za ’yi ’ɛ ’bhɛ ꞊laa,

’bhɛ bhla ’ɛ ba ‑za ’yɔɔ‑ klɛ mu ’la waa gblaan ‑Waanbhaa’ ‑lɛɛ ‑waa’ a pɛ ’ɛ nu klɛlɛ ’nale‑ ‑a ma ’tɛ ɛɛ?»

¹⁹’Bhɛ ’yi bhe, mɛɛ ’la zan mu ‑o ‑yrɛnbhle’ zii’ ‑Waanbhaa’ zru maza klɛ zayi’, ‑woo ’gbu ’nii‑ ’ɛ ’kpɛn gbɛkpa ‑Waanbhaa’ ’la pɛ ’kpɛn ꞊kla ’bhɛ ’kɔɔ, ’bhɛɛ‑ ‑o bo ‑za ’wlan klɛle ma. ’Yee‑ ‑Waanbhaa’ laa a ‑liiwli’ mabɔɔ ‑titi, ’duŋ‑ ‑ya ‑liiwli’ ‑yizaklɛ ’taŋii.

Zesu ’yi mu ’ɛ ‑waa’ zilɛɛ‑ mu ’ɛ ’woye‑

¹Mɛɛ ’la zan mu ‑o zilɛɛ‑ mu ’le Zesu ’yi mu ’ɛ ’pleŋ‑, ’ŋ ’yoo‑ zan zruwlalɛ ’mu ’kpee. ’Mi ’gbu ‑o ’ezin‑ Zesu ’yi mu ’ɛ waa zilɛɛ‑ mi ‑la ‑le. Krisi ‑yrɛnbhla gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’mi ’gbu ‑o ’bhɛ ’srɛ ’le. ’Bhɛɛ‑ ’mi ’gbu dɔ nu klɛlɛ ‑yaa’ ’tɔbhɔleya ’la ’bhɛ ‑o zan ’pwɛlɛ‑ ‑a ‑yi ’bhɛ ba. ’Mi pe ’ka mu zilɛɛ‑ mu ’ɛ ni dɔɔ: ²‑Waanbhaa’ mɛɛ ’la zan mu gbɛkpaa‑ ’ka ’kɔɔ, ‑ka ‑o ’kun ’elrele ’bhii‑ ‑bhlaa gooba mu ‑o ‑yrɛkpa’ ‑waa’ ‑bhlaa ’lɛdo‑ ’ɛ ba gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑. ’Ka ’laa klɛlɛ kpaŋma; ’duŋ‑ ‑kaa klɛ ’ka zru ‑dɔɔ ’le ‑Waanbhaa zru maza ta. ’Ka ’laa klɛlɛ ‑gɔli’ ’srɔɔwo zayi’; ’duŋ‑ ‑kaa klɛ ’ka zru ’ɛ ’kpɛn ’le. ³‑Waanbhaa’ ’woo‑ mɛɛ mu ’la gbɛkpaa‑ ’ka ’kɔɔ, ’ka ’laa ’ka gbiŋkpa’ gbɛ ‑yɔɔ’ wolɛ ‑o ta, ’duŋ‑ ’ka mu ’gbu klɛ ‑waa’ ‑za daan ma mɛɛ mu ’le. ⁴’Ke ’bhɛ ꞊kla, Zesu ’la ’bhɛ ‑o ’bhii‑ ‑bhlaa gooba ‑kuŋlii gblaan ’ɛ ’le, ’ke ’bhɛ ’pwɛla‑ ‑a ‑yi yi ’la ’le, ’ka nu ‑bhleŋgbe ŋgblo ma ’faa ’tɔbhɔle ’la ’bhɛ ’lreleya ’ɛ yaa siɛ ‑titi, ’bhɛ ’srɔɔwolɛ.

Zesu ’yi mu ‑liawli’

⁵’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi bhe, ’ka mu ‑zwannɛ mu, ‑ka ’ka ŋgblo ’kpala ’kaa‑ zilɛɛ‑ mu ’ɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ ’ka mu ’kpɛn, ’ka ’gbu mazina ’eke‑ ‑lɛɛ. ‑Amasrɔyi ‑a pele ‑o ‑Waanbhaa’ a ’sɛwɛ ’ɛ ’yi dɔɔ: «Mɛɛ ’la zan mu ‑o ’gbu magbaandɛ, ‑Waanbhaa’ wlɛn ’bhɛ zan mu ma. ’Duŋ‑ mɛɛ ’la zan mu ’mu ’gbu mazinaa, ‑e ‑li ’bhɛ zan mu ’ɛ ma.»⁶’Bhɛ ’yi bhe, ‑ka ’ka ’gbu mazina ‑Waanbhaa’ ’la ‑glɔɔya’ ’ɛ ’kpɛn ‑o ‑a ’kɔɔ ’bhɛ ’lɛɛ; ’kooko‑ ‑e yi ’la ’bhɛ ‑dwa ’ke ’bhɛ yi ’ɛ ꞊bwa, ‑e nu ’ka ’lawlɛnlɛ. ⁷‑Ka ’kaa ’ŋgami mu ’ɛ ’kpɛn ’kwe ’ɛ dɔ ‑a wiiŋ‑, ‑amasrɔyi Zesu ’kaa‑ ‑za yiɛnkan.

⁸’Ka ’yri ’laa golɛ ’ka ’gbu ‑za ’le, ’bhɛɛ‑ ‑ka ’ka ’yrɛkpa ’ka ’gbu ba! ’Ka ’sɔɔnnii ‑Setran’ ’ɛ, ‑yoo ’kaan zii’ ’bhii‑ ‑jara ’la ‑yoo ge ’zi gbinalele ‑yaa’ wi ‑glinyrɛ’ nɔɔ‑, ’bhɛɛ‑ ‑ya bhle. ⁹‑Ka dɔ ‑a ‑lɛɛ ’eglɔɔle, ’bhɛɛ‑ ‑ka ’ka ’sɛnɛ gbaan ’eglɔɔle ’kaa‑ ’kpaleya ’ɛ ’yi; ’ke ’kaa ’yaango‑ ’bhii‑ ’ka nɛɛnɛ‑ Zesu ’yi mu ’la ‑woo ’drunyan ’ɛ ’yi yrɛkpɛn‑ ꞊nɔɔ ’mu ‑o ’bhɛɛ‑ ’yansi ‑yrɛn mu do ’kpɔ ’ɛ ’bhle zii’ ’ezin‑. ¹⁰’Duŋ‑ ‑Waanbhaa’ ‑o ‑za ’wlan zan ’le. ’Yele‑ ’ka ’siila‑ ’ka ’pegee Zesu Krisi a ’kpaledomaya ’ɛ ’yi dɔɔ ’ka dɔ klɛ ‑yaa’ ’tɔbhɔleya ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ba. ‑E nu ‑lilɛ’ ’ka ma, ’bhɛɛ‑ ’ka sɔ ‑yrɛn mu ’ɛ ’yikunle. ’Ke ’ka ꞊yaan ‑yrɛnbhlele ’waati sa ba, ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu nu ’kaa‑ ’kpaleya ’ɛ ’lɛsɔlɛ ’kee‑ ’fuu ’pegee faŋgandɔ ’ka ta ’eglɔɔle; ’bhɛɛ‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa nu ’sɔlɛ‑ ’ka baale’ ‑titi. ¹¹’Yela‑ a pɛ ‑le ’ke ‑glɔɔya’ ’le ‑zɔn ’pegee yikpɛnsee ta! ‑Amiina.

‑Daŋma’ ’pubɔ‑ mu

¹²’Ŋ ’sɛwɛ ’la ’kpa zii’ ’ka ni ‑gɛ bhe, Silasi ‑le ꞊bhwa ’ŋ ba ‑a dɛlele ’le. ’Ŋ ’yee‑ Silasi kun ’bhii‑ ’ŋ nɛɛnɛ‑ ’la zru ‑o do. ’Ŋ ’lɛtrɛ ’fiɛntrɔnnɛ ‑la dɛ ’zi ’ka ni, ’kooko‑ ’ŋ zruwla ’ka ’kpee, ’bhɛɛ‑ ’an pe ’ka ni kpataakpa dɔɔ ’ka blɔɔle bo ‑Waanbhaa’ a ‑lileya ’la ’bhɛ ‑o ’ke ‑lileya wlan ’gbu ’ɛ ’le ’bhɛ ma.

¹³Zesu ’yi mu ‑lɛdo’ ’la ‑woo Babilɔni ‑wa ’ɛ ta, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑Waanbhaa’ ‑o makwan‑ ’mu ’ka ’pubwa‑. Maki ’la ‑yoo ’ke ’ŋ gbe ’le ’kpaleya a pɛ zi ’ɛ ta Krisi ’yi, ’bhɛ ’ka ’pubwa‑ ’ezin‑. 5.13 ‑Woo ‑we ’zi Babilɔni ’la ’le ‑gɛ ’bhɛ ‑le ’ke Rɔmu ’le, Romɛ mu a ‑wa‑gbɛnɛ ’ɛ.¹⁴’Ka ‑za ’sɔ ’eke‑ ni, ’bhɛɛ‑ ‑ka ’eke‑ ’pubɔ‑ ’ke ’ka ’eke‑ ‑tuubɔ’ ’bhii‑ nɛɛnɛ‑ ma do mu. Bhaa yilabla bo ’ka ’kpɛn ta ’ka ’pegee Krisi a ’kpaledomaya ’ɛ ’yi!