ZAAN ꞊LWA MI

ZAAN ’LƐTRƐ ꞊LWA ’LA YƆƆNDIA‑

Zaan a ’lɛtrɛ ꞊lwa mi ’ɛ ŋgblo

Mɛɛ mu ’ɛ ‑wa ꞊pia dɔɔ Zaan ’la ’yaa‑ ’ke Zesu a winbɔwo mi ’le ’bhɛ ‑ja yaalɛ Efɛzi ‑wa ’ɛ ta. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Pɔlu ‑le ’a ꞊nɔɔ Zesu ‑za ’ɛ zibwa‑. ‑Ayile, Zaan ’bhɔle‑ Efɛzi, ’kee‑ klɛle‑ ‑a nɔɔ‑ Zesu ’yi mu ‑lɛ mu ’ɛ waa zilɛɛ‑ mi ’le. ’Bhɛla‑ ‑zayile, ‑e ’bhɛ ꞊nɔɔ Zesu ’yi mu ’ɛ sii dɔɔ «’Ŋ ’nɛ mu». Zaan ’lɛtrɛ yaga ‑la ꞊dia. ‑A ꞊lwa mi ’ɛ, yaa ’bhɛ ’kpalɛ‑ mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ni, ’bhɛ ’pegee yaa ’bhɛ ’kpalɛ‑ Zesu ’yi mu ‑lɛ ’kedo‑ ’kpɔ ni; ’duŋ‑ ‑e ’bhɛ ꞊dia Zesu ’yi mu ‑lɛ mu ’kpɛn ‑la ni.

‑E ‑jan gaan ‑gbɛnɛ plɛ ’la ꞊woa ’bhɛ ’lɛtrɛ ’ɛ ’yi ’mu ‑le ‑gɛ: (1 Zaan 1) Zaan ’a ꞊pia Zesu ’yi mu ’ɛ ni dɔɔ ‑o dɔ zi ‑lɛdɔɔle ’ɛ ’bhɛɛ‑ zi. ’Bhɛ ’yi ‑le dɔɔ ‑woo kpa Mɛɛzan Zesu ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑o ‑za sɔ ’eke‑ ni.

‑E ‑jan gaan plɛ mi ’la ꞊woa ’bhɛ ‑le dɔɔ ‑woo ‑yrɛkpa’ ‑o ’gbu ba bhla ma mɛɛ daan mu ’ɛ ma (1 Zaan 2.18-29; 4.1-6).

Zesu a ‑Jan ’ɛ bole ‑yrɛ ma ‑si na mɛɛ ni

¹’Kee‑ san ’drunyan zisan’ bhla ’ɛ ma, ‑Jan ’Nrale‑ ’la bole ‑yrɛ ma ‑si na mɛɛ ni ’bhɛ ’yaa‑ ye. ’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑ ’o ’bhɛ ‑Jan ’ɛ ꞊maa, ’bhɛ ’pegee‑ ’wa ꞊ya ’o ’yrɛbhɛ‑ mu ’le, ’woo ’yrɛkpa ‑a ta kplankplan, ’bhɛɛ‑ ’o ꞊kwan ‑a ma ’o gbɛ mu ’le. ²Mɛɛ ’la zan ‑yaa bole ‑yrɛ ma ‑si na mɛɛ ni ’bhɛ ’pwɛla‑ ‑a ‑yi. ’Yele‑ ‑yaa bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ‑le, ’bhɛɛ‑ ’yele‑ ‑yaa ’o Dɛ ‑din ’waati ’ɛ ’kpɛn ba, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑pwɛla ‑a ‑yi ’o ni. ’Bhɛla‑ ‑zayile ’woo‑ ‑a ’srɛya‑ klɛ ’zi ’ka ni. ³’O mɔɔ pɛ ’la ꞊ya, ’bhɛɛ‑ ’ke ’wa ꞊maa, ’o mɔɔ ’bhɛ ‑la ’wo ’zi ’ka ni ’ezin‑; ’kooko‑ ’o ’pegee ’ka mu klɛ ’kpaledomaya ’yi. ’Bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’pegee ‑kɔɔ’ Dɛ, ’bhɛɛ‑ ‑a Gbe Zesu Krisi klɛ ’kpaledomaya ’yi. ⁴’Bhɛ ’yi, ’o ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’sɛwɛdɛ ’zi ’ka ni, ’kooko‑ ‑kɔɔa’ zrukpaaleya ’ɛ ‑lɛpa’.

’Taawole ’tɛbhile ba’, ’bhɛɛ‑ ’ploole‑ ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ma

⁵’O ‑jan ’la ꞊maa Zesu Krisi ’lii, ’bhɛɛ‑ ’ke ’woo‑ ’bhɛ ’wo zii’ ’ka ni, ’bhɛ ‑le ‑gɛ: ‑Waanbhaa’ ‑o ’ke ’tɛbhile ’le, ’bhɛɛ‑ ‑gblo do ’kpɔ ’laa ‑o ‑a ‑yi. ⁶’Ke ‑kɔɔ’ ’a ꞊pia dɔɔ ‑kɔɔ’ ’pegee ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ‑o ’kpaledomaya ’yi, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑kɔɔ’ ‑gblo ’yi za mu klɛ ’zi, ’bhɛ bhla ’ɛ ba ‑kɔɔ’ ‑o ’ke bhlanii‑ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’laa ‑o ’taawo zii’ wlan ta. ⁷’Duŋ‑, ’ke ‑kɔɔ’ ’taawo zii’ ’tɛbhile ba ’bhii‑ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu ‑o ’ke ’tɛbhile ’le gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ‑kɔɔ’ ’kpɛn ‑o ’kpaledomaya ’yi ‑kɔɔ’ ’pegee ‑kɔɔ’ ’yɔɔn mu ’ɛ ’le; ’bhɛɛ‑ ’bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ‑a Gbe Zesu yiɛn ’ɛ ’bhɛ ‑kɔɔa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’kpɛn go, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑kɔɔ’ klɛ ’weŋ.

⁸’Ke ‑kɔɔ’ ’a ꞊pia dɔɔ ‑za ’yɔɔ‑ laa ‑o ‑kɔɔ’ ’yi, ‑kɔɔ’ ‑o ‑kɔɔ’ ’gbu ’yini zii’ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ bhe, ’bhɛɛ‑ wlan ’laa ‑o ‑kɔɔ’ ’yi. ⁹’Ke ‑kɔɔ’ ‑kɔɔa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ‑dwa ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ꞊la, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑kɔɔ’ ‑o ꞊pia ‑a ni kpataakpa, ‑e nu ‑kɔɔa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma ‑sroma ’yanlɛ‑, ’bhɛ ’pegee ‑e nu ‑kɔɔ’ klɛza ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ’kpɛn golɛ ‑kɔɔ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑kɔɔ’ klɛ ’weŋ. ‑Amasrɔyi, ‑Waanbhaa’ ‑liijan’ ‑o do, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑lɛdɔɔle ‑o. ¹⁰’Duŋ‑, ’ke ‑kɔɔ’ ’a ꞊pia dɔɔ ‑kɔɔ’ ’laa ‑za ’yɔɔ‑ klɛlɛ, ’bhɛ ’yi, ‑kɔɔ’ ‑Waanbhaa’ klɛ ’ke bhlanii‑ ’le; ’bhɛɛ‑ yaa ‑jan ’ɛ ’kɛla ꞊woa ‑kɔɔ’ ’laa dɔlɛ ’bhɛ ꞊la.

‑Waanbhaa’ a ‑jan ‑klɔsikunza

¹’Ŋ ’nɛ mu, ’ŋ ’yoo‑ ‑jan mu ’lɛɛ‑ ’sɛwɛdɛ ’zi ’ka ni, ’kooko‑ ’ka ’laa ‑za ’yɔɔ‑ klɛ. ’Duŋ‑, ’ke mɛɛ ’la zan ‑za ’yɔɔ‑ ꞊kla, ‑kɔɔa’ mɛɛ do ‑o ‑kɔɔ’ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑din ’bhɛ ‑le ‑kɔɔ’ tagwledan mi ’le, ’bhɛ ‑le ’ke Zesu Krisi ’le, mɛɛ ‑lɛdɔɔle ‑le ’kɛle‑. ²’Yele‑ ’a ’gbu ꞊kla ‑kɔɔ’ ma ’sraka ’le ‑kɔɔa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ‑zayi’, ’kooko‑ ‑Waanbhaa’ ‑kɔɔa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma ‑sroma yan. ’Duŋ‑ yaa klɛlɛ ’sraka ’le ‑kɔɔ’ mu do ‑kplɛn ’kpɔ a ‑za ’yɔɔ‑ mu ‑sroma ’yan zayi’, ‑e ꞊kla ’sraka ’le ’drunyan ’yi mu ’ɛ ’kpɛn a ‑za ’yɔɔ‑ mu ma ‑sroma ’yanza‑ ‑la ‑le.

³’Ke ‑kɔɔ’ ‑Waanbhaa’ a ‑jan mu ’ɛ ’klɔsikun, ‑kɔɔ’ ’a ’yaango‑ bhɛɛ‑ ma ’bhii‑ ‑kɔɔ ’a dɔ. ⁴’Ke mɛɛ ’la zan ’a ꞊pia dɔɔ: «’Mi ’a dɔ», ’Bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ zan laa ‑yaa’ ‑jan mu ’ɛ ’klɔsikun, ’bhɛ zan ‑o ’ke bhlanii‑ ’le, ’bhɛɛ‑ wlan laa ‑o ’bhɛ zan ’ɛ ’yi. ⁵’Duŋ‑, ’ke mɛɛ ’la zan ‑yaa’ ‑jan ’ɛ ’klɔsikun, ’bhɛ zan ’a zrɔn ’bhɛ ma kpataakpa ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ’sɔniya ’ɛ ’lɛpale ‑o ’bhɛ zru ’ɛ ’yi. ‑Kɔɔ’ ’a ’yaango‑ ’kɛla ma ’bhii‑ ‑kɔɔ’ mu ’pegee ‑Waanbhaa’ ‑o ’kpaledomaya ’yi, ’bhɛ ‑le ‑gɛ: ⁶’Ke mɛɛ ’la zan ’a ꞊pia dɔɔ ‑o ’pegee ‑Waanbhaa’ ‑o ’kpaledomaya ’yi, ’bhɛ zan ’taawogbɛya ’ɛ klɛ ’bhii‑ Zesu ’taawoa꞊ gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑.

’Eke‑ ba ’sɔniya ta ’toŋ drɛɛ

⁷’Ŋ ’yiɛnii mu, ’naa ‑o ’toŋ drɛɛ ’kpa zii’ ’ka ni. ’Ŋ ’toŋ gwe ’la ꞊pia ’ka ni ’elwale gban ‑sɔ ’bhɛɛ‑ ’ke ’ka ‑dwa ’bhɛ ‑la bhe ’yee‑ ‑Jan ’Nrale‑ ’lɛɛ‑ ’wole‑ zisan’ bhla ’ɛ zi, ’bhɛ ‑le ’kɛle‑. ’Yee‑ ’toŋ gwe ’ɛ ’yele‑ ’ke ’ka ‑jan ’la ꞊maa ’bhɛ ’le.

⁸’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ŋ sɔ ‑a pele‑ dɔɔ ’ŋ ’yoo‑ ’toŋ drɛɛ ‑la ’sɛwɛdɛ ’zi ’ka ni ’ezin‑; ‑wa drɛɛya ’ɛ ye Zesu ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑wa ye ’ka mu ’yi ’ezin‑. ‑Amasrɔyi, ‑gblo mu ’ɛ ‑woo ’kan zii’, ’bhɛɛ‑ ’tɛbhile ‑zeze ’gbu ’ɛ ’bhɛ ’bhile‑ ‑saan gban.

⁹’Ke mɛɛ ’la zan ’a ꞊pia dɔɔ ’bhɛ ‑o ’taawo zii’ ’tɛbhile ’ɛ ba, ’bhɛɛ‑ ’ke ‑a nɛɛnɛ‑ ‑za ’laa sɔ ‑a ni, ’bhɛ zan ’ɛ ’bhɛ ‑o ‑li ‑gblo ‑gbɛnɛ ‑la ‑yi. ¹⁰’Ke mɛɛ ’la zan nɛɛnɛ‑ ‑za sɔ ‑a ni, ’bhɛ zan ’ɛ ’bhɛ ‑o ’tɛbhile ’ɛ ba. ’Bhɛ ’yi, ‑za ’yɔɔ‑ do ’kpɔ ’laa ‑o ‑a ‑yi ’ke ’bhɛ sɔ klɛle‑ ’ke mɛɛ ‑bhɛɛke’ baa‑ pɛ ’le ‑za ’yɔɔ‑ ’yi. ¹¹’Duŋ‑, ’ke mɛɛ ’la zan nɛɛnɛ‑ vɛnsi ‑a yin ’lii, ’bhɛ zan ’ɛ ’bhɛ ‑o ‑gblo ’yi. ‑Yoo ’taawo zii’ ‑gblo ’yi; ’bhɛɛ‑ yaa ‑a geyrɛ dɔ, ‑amasrɔyi ‑gblo ‑kpaa ‑a ‑yrɛ ta.

’Drunyan ta pɛ mu ‑za ’laa ’sɔlɛ‑ ’ka ni

¹²’Ŋ ’nɛ mu, ’ŋ ’yoo‑ ‑jan ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ’sɛwɛdɛ ’zi ’ka ni, ‑amasrɔyi ‑Waanbhaa’ ’kaa‑ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma ‑sroma ‑yaan Krisi ’tɔ ’ɛ ‑zayi’.

¹³‑Nɛ dɛ mu, ’ŋ ’yoo‑ ‑jan ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ’sɛwɛdɛ ’zi ’ka ni, ‑amasrɔyi Krisi ’la ‑ya ‑yrɛ ma ’kee‑ san ’drunyan zisan’ bhla ’ɛ ma, ’ka ’bhɛ dɔ.

‑Zwan mu ’pegee ‑gbla mu, ’ŋ ’yoo‑ ‑jan ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ’sɛwɛdɛ ’zi ’ka ni, ‑amasrɔyi ’ka ’seŋgwa‑ ’ke ‑Setran’ ’le.

’Ŋ ’nɛ mu, ’ŋ ‑jan ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ’sɛwɛdɛ ’zi ’ka ni, ‑amasrɔyi ’ka ‑kɔɔ’ Dɛ ‑Waanbhaa’ ‑dwa.

¹⁴‑Nɛ dɛ mu, ’ŋ ‑jan ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ’sɛwɛdɛ ’zi ’ka ni, ‑amasrɔyi mɛɛ ’la zan ‑o ‑a ‑yrɛ ma ’kee‑ san ’drunyan zisan’ bhla ’ɛ ma, ’ka ’bhɛ zan ’ɛ dɔ.

‑Zwan mu ’pegee ‑gbla mu, ’ŋ ‑jan ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ’sɛwɛdɛ ’zi ’ka ni, ‑amasrɔyi ’ka ‑o ’eglɔɔle ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ a ‑jan ’ɛ ‑yoo ’ka ’kpee, ’bhɛɛ‑ ’ka ’seŋgwa‑ ’ke ‑Setran’ ’le.

¹⁵’Drunyan ‑za ’laa ’sɔlɛ‑ ’ka ni, ’bhɛɛ‑ ‑a ‑yi pɛ ’kedo‑ ’kpɔ ‑za ’laa ’sɔlɛ‑ ’ka ni ’ezin‑. ’Ke ’drunyan ‑za sɔ mɛɛ ’la zan ni, ‑kɔɔ’ Dɛ ‑Waanbhaa’ a ’sɔniya ’ɛ yaa ‑o ’bhɛ zan zru ’ɛ ’yi. ¹⁶‑Amasrɔyi, ‑za ’yɔɔ‑ klɛ ‑lrɔ ’la dɔ mɛɛ ’flɛ ’ɛ ma oo, mɛɛ ‑yrɛ ’bhɔpɛ‑ mu oo, ’bhɛ ’pegee ’ke mɛɛ ’e ’gbu magbaandɛ ‑a ’kɔɔpɛ‑ ‑zayi’, ’bhɛ ‑za mu ’la bhe, ’mu ’kpɛn ‑o ’ke ’drunyan ’yi pɛ mu ’le. ‑O do ’kpɔ ’laa da ‑kɔɔ’ Dɛ ‑Waanbhaa’ ba, ’duŋ‑ ‑o da ’drunyan ‑la ‑yi. ¹⁷’Drunyan ‑o ’ke ’kanpɛ‑ ’le, ’bhɛ ’pegee ‑a ‑yi mɛɛ ‑yrɛ ’bhɔpɛ‑ mu ’ɛ ’kpɛn. ’Duŋ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ‑Waanbhaa’ zru maza klɛ, ’bhɛ zan bo ’bhɛ ’yrɛ ma, ’bhɛɛ‑ ‑daŋ’ ’laa klɛ ‑yaa’ bole ‑yrɛ ma ‑si ’ɛ ma.

Krisi ’Sɔɔnnii

¹⁸’Ŋ ’nɛ mu, ’drunyan ’yan bhla ’ɛ ꞊bhwa ‑wa ‑din! ’Kaa ꞊maa dɔɔ Krisi ’Sɔɔnnii ’ɛ ‑yoo zan nulɛ; ’bhɛɛ‑ ’duŋ‑, Krisi ’sɔɔnnii ‑bebe mu ‑nwa gban ‑zɔn, ’wa ’yaango‑ ’bhɛɛ‑ ma ’bhii‑ ’drunyan ’yan yi ’ɛ ꞊bhwa ‑wa ‑din. ¹⁹’Woo‑ Krisi ’sɔɔnnii mu ’la bhe, ‑o ‑daa ‑kɔɔ’ ’pleŋ, ’duŋ‑ waa ‑yaa ‑kɔɔ’ a pɛ mɛɛ ‑zeze mu ’gbu ’le. ‑Amasrɔyi, ’ke ‑o ’kpa bi ‑kɔɔ’ a pɛ mɛɛ mu ’le, ‑o ‑yaa nu bolɛ ‑kɔɔ’ ba. ‑O golawoa ‑kɔɔ’ ba, ‑wa ye ’bhɛɛ‑ ma kpataakpa ’bhii‑ ‑o do ’kpɔ ’laa ‑yaa ‑kɔɔ’ ’a pɛ mɛɛ mu ’le.

²⁰’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’ka mu laa ‑o ’bhii‑ ’woo‑ mu gbɛɛn‑. ’Ka mu Lii ’Weŋ ’ɛ ’srɔɔwoa‑ Krisi ’la ‑yoo ’weŋ ’bhɛ ’kɔɔ. ’Bhɛɛ‑ ‑zayaangoleya ‑o ’ka ’kpɛn ’kɔɔ. ²¹’Ŋ ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ꞊kpaa ’ka ni, yaa klɛlɛ ’ka ni ’bhii‑ ’ka ’laa wlan ’ɛ dɔ; ’duŋ‑ ’ka wlan ’ɛ dɔ, ’bhɛɛ‑ ’kaa ’yaango‑ ’bhii‑ bhla do ’kpɔ ’laa da wlan ’ɛ ba.

²²’Bhɛ ’yi, ’ke mɛɛ ’la zan ’a ꞊pia dɔɔ Zesu ’laa ‑o ’ke Mɛɛ ‑Bhee mi ‑kpɔsɔɔ Krisi ’le, bhlanii‑ ‑kaan ’bhɛ zan ’ɛ ta ɛɛ? ’Bhɛ zan ‑le ’ke bhlanii‑ ’ɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑le ’ke Krisi ‑Sɔɔnnii’ ’ɛ ’le. ‑Amasrɔyi, ‑ya ‑baŋgwa ‑Nɛ Dɛ ’ɛ ’pegee ‑a Gbe ’ɛ ’yi. ²³Wlan ’ɛ ni, ’ke mɛɛ ’la zan ’e ‑baŋgwa ‑Nɛ ’ɛ ’yi, ’bhɛ zan ’ɛ ’bhɛ ’e ‑baŋgwa ‑a Dɛ ’yi ’ezin‑ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑ bhe. ’Bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ‑Nɛ ’ɛ dɔ, ‑a Dɛ ‑o ’ezin‑ ’bhɛ zan ’ɛ ba.

²⁴’Bhɛla‑ ‑yile, ’ka ‑jan ’la ꞊maa ’kee‑ san ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wole zisan bhla ’ɛ ma, ’bhɛ ‑jan ’ɛ bo ’ka ’kpee. ’Ka ‑jan ’la ꞊maa ’kee‑ san ‑Jan ’Nrale‑ ’ɛ ’wole‑ zisan’ bhla ’ɛ ma, ’ke ’bhɛ ꞊bwa ’ka ’kpee, ’ka mu ’pegee ‑Nɛ ’bhɛɛ‑ ‑a Dɛ ’ka ’kpale‑ bo do ma. ²⁵’Bhɛɛ‑ Krisi ’a ’liiwli‑ ‑naa ‑za ’la ’naza‑ ta ‑kɔɔ’ ni ’bhɛ ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ ba bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛɛ‑ ’le.

²⁶Mɛɛ ’la zan mu ‑o ’ka ’niyrɛ‑ ‑glin ’zi, ’ŋ ’yoo‑ ’sɛwɛdɛ ’zi ’ka ni ’wola‑ ba zayi’; ’kooko‑ ’ka ’ka ’yrɛkpa ’ka ’gbu ba ’elrele ‑o ma. ²⁷’Ka mu ’gbu, Krisi Lii ’Weŋ ’ɛ ꞊naa ’ka ni. ‑A Lii ’Weŋ ’ɛ bole ‑o ’ka ’yi bhe, ’bhɛla‑ ‑yile ’ka maza laa ‑o mɛɛ ‑bhɛɛke’ do ma ’ke ’bhɛ ’ka daan. Wlan ’gbu ’ɛ ni, Lii ’Weŋ ’ɛ ‑yoo ’ka daanlawo zii’ ‑za ’kpɛn ’la ’le bhe ’mu ’kpɛn ‑o ’ke wlan ’le, ’bhɛɛ‑ bhla laa ‑o ’mu ba. ’Bhɛla‑ ‑yile, ‑e ’ka daan ’zi ‑za mu ’la ’le bhe, ‑kaa ‑o ‑klɔsikun, ’bhɛɛ‑ ’ka ’pegee Krisi ’kpale‑ bo do ma.

²⁸’Bhɛ ’yi ‑zɔn, ’ŋ ’nɛ mu, ’ka mu ’pegee Krisi ’kpale‑ bo do ma; ’kooko‑ ’kee‑ ‑pwɛla ‑a ‑yi yi ’la ’le, ‑e bhɔ ‑kɔɔ’ ta ’ke ‑kɔɔ’ ’kpale‑ ‑o ‑a ‑yi. ’Bhɛɛ‑ ‑yrala’ laa dɔ ‑kɔɔ’ ma ‑a nu ’yi ’ɛ ’le, ’ke ‑kɔɔ’ ’pleŋgole klɛ ‑a ma. ²⁹’Ke ’kaa ’yaango‑ ’bhii‑ Krisi ’lɛdɔɔle ‑o, ‑kaa ’yaango‑ ’ezin‑ ’bhii‑ ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’taawogbɛya ‑lɛdɔɔle ‑o ’bhɛ zan ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ ‑nɛ ’le.

‑Waanbhaa’ a ‑nɛ mu ’taawogbɛya

¹’Ŋ nɛɛnɛ‑ mu, ‑kɔɔ’ ‑za ꞊swa ‑kɔɔ’ Dɛ ‑Waanbhaa’ ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ‑ka ’bhɛ ‑glin doo! ‑Kɔɔ’ ‑za ’la ꞊swa ‑a ni bhe, ’bhɛla‑ ‑yile ‑e ‑kɔɔ’ ’siila‑ ‑a ‑nɛ mu. Wlan ‑le ’bhɛ ’le ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ‑o ’bhɛɛ‑ ’gbu ’le. ‑Ayile ’drunyan ’yi mu ’ɛ waa ‑kɔɔ’ dɔ; ‑amasrɔyi waa ‑kɔɔ’ Dɛ ‑Waanbhaa’ dɔlɛ. ²’Ŋ ’yiɛnii mu, ‑kɔɔ’ ‑o ‑zɔn ‑Waanbhaa’ a ‑nɛ mu ’le. ‑Kɔɔ’ ma nu bɔɔlɛ ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ nu klɛlɛ ’kɛla ’bhɛ ’le, waa ’bhɛ zrɔnlɛ ‑li ‑kɔɔ’ ni. ’O mɔɔ ’gbu ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ’ke Krisi ‑nwa yi ’la ’le, ‑kɔɔ’ nu klɛlɛ ’bhii‑ ’yee‑ ’gbu ‑o gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑. ‑Kɔɔ’ nu ’pwɛlɛ‑ ’kɛle‑, ‑amasrɔyi ‑kɔɔ’ nu ‑a yelɛ ‑a bogbɛya ’ɛ ’yi. ³’Ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan yrikpale ‑o Krisi ta ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ’bhɛ zan ’ɛ ’bhɛ ’bhɛ ’gbu ’kpee ’ɛ ’flee‑ ’bhii‑ ’yee‑ Krisi ’gbu ’kpee ’fleele‑ ‑o gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑.

⁴’Ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ‑za ’yɔɔ‑ klɛ, ’bhɛ zan ‑Waanbhaa’ a *’Toŋ ’ɛ ’yisiɛ. ’Bhɛɛ‑ ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke ‑Waanbhaa’ a ’Toŋ ’yisiɛle ’ɛ ’le. ⁵’Bhɛɛ‑ ’kaa ’yaango‑ ’bhii‑ Zesu Krisi ‑nwa ’trɛ ta, ’kooko‑ ‑e mɛɛ mu ma ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ go. ‑Za ’yɔɔ‑ do ’kpɔ ’laa ‑o ’yee‑ ‑yi. ⁶’Bhɛ ’yi, ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’pegee ’yee‑ ‑o ’kpaledomaya ’yi, ’bhɛ zan laa ‑za ’yɔɔ‑ klɛ. ’Bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ‑za ’yɔɔ‑ klɛ, ’bhɛ zan laa Zesu yelɛ ‑lido’, ’bhɛɛ‑ yaa ‑a dɔlɛ ‑lido’ ’ezin‑.

⁷’Ŋ ’nɛ mu, ’ka ’laa ’tolɛ‑ ’ke mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’ka ’yini‑. ’Ke mɛɛ ’la zan ‑lɛdɔɔle maza klɛ, ’bhɛ zan ’gbu ’lɛdɔɔle ‑o ’ezin‑, ’bhii‑ ’yee‑ Zesu Krisi ’gbu ’lɛdɔɔle ‑o gɔnɛ ’la gbɛɛn‑. ⁸’Ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ‑za ’yɔɔ‑ klɛ, ’bhɛ zan ‑o ’ke ‑Setran’ a pɛ ’le. ‑Amasrɔyi ‑a ’san ’drunyan zisan’ bhla ’ɛ ma, ‑Setran’ ‑le ‑za ’yɔɔ‑ klɛ. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ꞊nwa ’trɛ ta, ’kooko‑ ‑e ‑Setran’ klɛza mu ’ɛ ’siɛ‑.

⁹’Ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ ‑nɛ ’le, ’bhɛ zan laa bo ‑za ’yɔɔ‑ klɛle ma, ‑amasrɔyi ‑Waanbhaa’ zru ‑o ’bhɛ zan ’ɛ ’yi. ’Bhɛɛ‑ yaa sɔ ‑za ’yɔɔ‑ klɛle‑, ‑amasrɔyi ‑Waanbhaa’ ’a ꞊kla ’bhɛ ’nɛ ’le. ¹⁰‑Za ’la ’bhɛ ’a klɛ ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ‑nɛ mu ’ɛ gole ‑o ‑Setran’ a pɛ ‑nɛ mu ’ɛ ma ’bhɛ ‑le ‑gɛ: ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan laa ‑lɛdɔɔleya maza klɛ, ’bhɛ zan laa ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ a pɛ ’le. ’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, ’ke mɛɛ ’la zan nɛɛnɛ‑ ‑za ’laa sɔ ‑a ni, ’bhɛ zan laa ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ a pɛ ’le ’ezin‑.

‑Kɔɔ’ ‑za ’sɔ ’eke‑ ni

¹¹’Ka ‑jan ’la ꞊maa ’kee san ’ka ’kpaleya ’ɛ zisan’ bhla ’ɛ ma ’bhɛ ‑le ‑gɛ dɔɔ: ‑kɔɔ’ ‑za ’sɔ ’eke‑ ni. ¹²‑Kɔɔ’ ’laa klɛlɛ ’bhii‑ Kaɛn gbɛɛn‑. ‑E ‑yaa ’ke ‑Setran’ ’nɛ ’le ’bhɛla‑ ‑yile ‑ya ’nwagwlɛn‑ Abɛli ꞊dia. ’Bhɛɛ‑ ‑e ’bhɛ ꞊dia ‑mɛla ma ɛɛ? ‑E ’bhɛ ꞊dia, ‑amasrɔyi ‑yaa’ pɛ klɛza mu ’ɛ ’yaa‑ ’eyɔɔle, ’bhɛɛ‑ ‑a ’nwagwlɛn‑ a pɛ klɛza mu ’ɛ ’lɛdɔɔle ‑yaa.

¹³’Ŋ ’nɛɛnɛ‑ mu, ’ke ’ka vɛnsi ’drunyan ’yi mɛɛ mu ’ɛ yin ’lii, ’bhɛ ’laa ’ka ’kpeelɛnilɛ ’ka ma. ¹⁴‑Kɔɔ’ ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ‑kɔɔ’ ‑gwa ga ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ꞊nwa wlalɛ bole ‑yrɛ ma ‑si drɛɛ ’yi, ‑amasrɔyi ‑kɔɔ’ nɛɛnɛ‑ mu ‑za sɔ ‑kɔɔ’ ni. ’Bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ ’la zan nɛɛnɛ‑ ‑za ’laa sɔ ‑a ni, ’bhɛ zan ’ɛ bole ‑o ga ’yi. ¹⁵’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, ’ke mɛɛ ’tɔle‑ mɛɛ ’bhɛ nɛɛnɛ‑ vɛnsi ‑a yin ‑lii, ’bhɛ zan ‑o ’ke mɛɛ dɛ mi ’le. ’Bhɛɛ‑ ’kaa ’yaango‑ ’bhii‑ bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ’ke ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma, ’bhɛ ’laa ‑o mɛɛ dɛ mi ’kedo‑ ’kpɔ ’yi. ¹⁶Pɛ ’la ’bhɛ ’a klɛ ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’sɔniya ’ɛ dɔ, ’bhɛ ‑le ’ke Zesu Krisi ’a ’gbu ‑si ’ɛ ꞊kla ’ke ’sraka ’le, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑gaa ‑kɔɔ’ ni. ’Bhɛ klɛgbɛya do ’ɛ ’yi, ‑kɔɔ’ mu ’ezin‑, ‑kɔɔ’ ‑kɔɔ’ ’gbu ‑si ’ɛ ’na ‑kɔɔ’ nɛɛnɛ‑ mu ’ɛ ‑zayi’. ¹⁷’Bhɛɛ‑ ‑ka ’ka ’trɔnbadɔ doo! ’Ke ’drunyan ta pɛ mu ‑o mɛɛ ’la zan ’kɔɔ, ’ke ‑ya nɛɛnɛ‑ ’ɛ ꞊ya ’ke ’bhɛ mazadwa pɛ ’ke ma ‑a ’kɔɔ, ’bhɛɛ‑ ’ke ’bhɛ ’yrɛn ’laa ’klalɛ‑ a ma; ‑e sɔ a pele‑ ’bhɛ bhla ’ɛ ba ’kaa ‑Waanbhaa’ a ’sɔniya ‑o ‑a zru ’ɛ ’yi ɛɛ? ¹⁸’Ŋ ’nɛ mu, ‑kɔɔa’ ’sɔle‑ ’ke ni ’ɛ ’bhɛ ’laa bolɛ ‑kɔɔ’ ’liijan‑ ’te ta. ’Ke ‑kɔɔ’ ‑za sɔ ’eke‑ ni, ‑kɔɔ’ ’bhɛ ’yizaklɛ kpataakpa.

¹⁹’Bhɛ klɛgbɛya ’ɛ ’yi, ‑kɔɔ’ ’a ’yaango‑ dɔɔ ‑kɔɔ’ ‑o ’taawo zii’ wlan ma zi ta. ’Bhɛ klɛgbɛya do ’kpɔ ’ɛ ’yi ’ezin‑ ‑kɔɔ’ zru ba nu klɛlɛ ’edɔɔle ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ꞊la. ²⁰’Bhɛɛ‑ ’ke ‑kɔɔ’ ‑o ‑la zru ’zi ‑kɔɔ’ ’gbu ta ‑kɔɔ’ zru ‑yi ‑za ’yɔɔ‑ ’ke ’yi, Waanbhaa’ gblaan ‑yiya’ ‑kɔɔ’ ’gbu zru ’ɛ ni, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑za ’kpɛnsee dɔ. ²¹’Ŋ ’yiɛnii mu, ’ke ‑kɔɔ’ zru laa ‑o ‑la ’zi ‑kɔɔ’ ’gbu ta ‑za ’yɔɔ‑ ’ke ’yi, ‑kɔɔ’ zrubazinale ‑o ‑Waanbhaa’ ‑yrɛ ꞊la. ²²’Bhɛɛ‑ ’ke ‑kɔɔ’ pɛ ’oo pɛ ’la ’yrɛwoa‑ ‑a ma, ‑kɔɔ’ ’bhɛ ’srɔɔwo‑ ‑a ’kɔɔ. ‑Amasrɔyi, ‑kɔɔ’ ‑yaa’ ’toŋ mu ’ɛ ’klɔsikun, ’bhɛɛ‑ ‑za ’la sɔ ‑a zru ’ɛ ni ‑kɔɔ’ ’bhɛɛ‑ klɛ. ²³’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’toŋ ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ꞊naa ‑kɔɔ ni, ’bhɛ ‑le ‑gɛ: ‑ya zi ’bhii‑ ‑kɔɔ’ ‑kɔɔ’ ’kpa ‑a Gbe Zesu Krisi ’tɔ ’ɛ ’yi. ’Bhɛɛ‑ ‑ya zi ’ezin‑ ’bhii‑ Krisi ’a ꞊pia ‑kɔɔ’ ni dɔɔ ‑kɔɔ’ ‑za ’sɔ ’eke‑ ni gɔnɛ‑ ’la gbɛɛn‑, ‑kɔɔ’ ’bhɛɛ‑ klɛ. ²⁴’Ke mɛɛ ’la zan ‑Waanbhaa’ ’toŋ mu ’ɛ ’klɔsikun, ’bhɛ zan bo ‑Waanbhaa’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ bo ’bhɛ zan ’ɛ ‑yi. ‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’la ꞊naa ‑kɔɔ’ ni, ‑kɔɔ’ ’a ’yaango‑ ’bhɛɛ‑ ma ’bhii‑ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ bole ‑o ‑kɔɔ’ ’yi.

‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’ɛ gole ‑o ‑Setran’ lii ’ɛ ma

¹’Ŋ ’yiɛnii mu, mɛɛ ’la zan mu ‑a pe ’zi ’kaa *Lii ’Weŋ ‑o ‑yi, ’ka ’laa ’ka ’kpalɛ‑ ‑o ’kpɛn ’yi. ‑Ka ‑o ‑yrɛglin ’pe, ’kooko‑ ’kaa ’yaango‑ ’ke lii ’la ‑yoo ‑o ‑yi ’bhɛ da ‑Waanbhaa’ ba. ‑Amasrɔyi, bhla ma ‑Waanbhaa’ *‑lɛla’ janwo mu ‑bebe ꞊zian gban ’saanigɛ ’drunyan ’ɛ ’yi. ²’Ka sɔ ‑a ’yaangole pɛ ’la ma ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ Lii ’Weŋ ’ɛ ’bhɛ ‑le ‑o ‑yi, ’bhɛ ‑le ‑gɛ: ’ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’a ꞊pia dɔɔ Zesu Krisi ‑nwa ’drunyan ’ɛ ’yi ’bhɛɛ‑ ‑e ꞊kla ’ke bhaaplɛŋ do ’le kpataakpa, lii ’la ‑yoo ’bhɛ zan ’ɛ ’yi bhɛ da ‑Waanbhaa’ ‑la ba. ³’Bhɛɛ‑ ’ke mɛɛ ’la zan laa Zesu Krisi dɔlɛ ’bhɛ dɔgbɛya ’ɛ gbɛɛn‑ bhe, lii ’la ‑yoo ’bhɛ zan ’ɛ ‑yi, ’bhɛ ’laa da ‑Waanbhaa’ ba. ’Duŋ‑ ’bhɛ zan ’ɛ ’yi lii ’ɛ da Krisi ’Sɔɔnnii ’ɛ ’bhɛɛ‑ ba. ’Ka ’yela‑ nuza ꞊maa, ’bhɛɛ‑ ‑e ‑nwa gban ’drunyan ’ɛ ’yi ’saanigɛ.

⁴’Ka mu ’ŋ ’nɛ mu, ’ka ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ a mɛɛ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ’ka ’seŋgwa‑ ’ke bhla ma ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ ’le. ‑Amasrɔyi, Lii ’Weŋ ’la ‑yoo ’ka ’yi bhe ’bhɛ ‑glɔɔ ’yiya‑ lii ’la ‑yoo ’drunyan ’yi ’bhɛ ni. ⁵’Woo‑ bhla ma ‑Waanbhaa’ ‑lɛla’ janwo mu ’ɛ, ‑woo ’ke ’drunyan ’lɛɛ‑ ’bhɛ ‑laa pɛ mɛɛ mu ’le, ’bhɛla‑ ‑yile ‑o ‑janwo’ ’drunyan ’yi mu a ‑janwo’ gbɛya gbɛɛn‑, ’bhɛɛ‑ ’drunyan ’yi mu ’ɛ ’mu ’e ’trɔnkpa ‑o ni. ⁶’Bhɛɛ‑ ’duŋ‑, ’o mu ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ a mɛɛ mu ‑la ‑le. ’Ke mɛɛ ’la zan ‑Waanbhaa’ dɔ, ’bhɛ zan ’e ’trɔnkpa‑ ’o ’wojan‑ ’ɛ ꞊la. ’Bhɛɛ‑ mɛɛ ’la zan laa ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ a pɛ mɛɛ ’le, ’bhɛ zan laa ’e ’trɔnkpa‑ ’o ’wojan‑ ’ɛ ꞊la. ‑Kɔɔ’ ’a ’yaango‑ ’bhɛɛ‑ ma ’bhii‑ wlan ma Lii ’Weŋ ’ɛ gole ‑o mɛɛ ‑yini’ lii ’ɛ ma.

‑Waanbhaa’ ‑o ’ke ’sɔniya ’le

⁷’Ŋ ’yiɛnii mu, ‑kɔɔ’ ‑za ’sɔ ’eke‑ ni; ‑amasrɔyi, ’sɔniya da ‑Waanbhaa’ ‑la ba. ’Bhɛ ’yi, ’ke mɛɛ ’la zan nɛɛnɛ‑ mu ‑za sɔ a ni, ‑Waanbhaa’ ’bhɛ zan ‑kla ’ke ‑a ‑nɛ ’le ’bhɛɛ‑ ’bhɛ zan ‑Waanbhaa’ dɔ. ⁸’Ke mɛɛ ’la zan nɛɛnɛ‑ mu ‑za ’laa sɔ ‑a ni, ’bhɛ zan laa ‑Waanbhaa’ dɔ; ‑amasrɔyi, ‑Waanbhaa’ ‑o ’ke ’sɔniya ’le. ⁹‑Waanbhaa’ ‑yaa’ ’sɔniya ’ɛ ‑zrɔnna ‑kɔɔ’ ni gɔnɛ‑ ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ gbɛɛn‑: ‑Ya Gbe ‑nɛ bhɛ do ’kpɔ ’ɛ ’winbwa‑ ’drunyan ’yi, ’kooko‑ ‑kɔɔ’ bo ’kɔɔ‑ ‑yrɛ ma ’bhɛ ’srɔyi. ¹⁰’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ a ’sɔniya ’ɛ yaa klɛlɛ ’bhii‑ ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ‑za ‑swa ‑kɔɔ’ mu ‑la ni ’pe. ’Duŋ‑ ‑kɔɔ’ mu ‑la ‑za ‑swa ’yee‑ ni, ’bhɛɛ‑ ‑ya Gbe ’ɛ ’winbwa‑, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ꞊kla ‑kɔɔ’ mu ma ’sraka ’le. ’Bhɛla‑ ‑zayile ‑Waanbhaa’ ‑kɔɔa’ ‑za ’yɔɔ‑ mu ’ɛ ma ‑sroma ‑yaan.

¹¹’Ŋ ’yiɛnii mu, ’ke ‑kɔɔ’ mu ‑za ‑swa ‑Waanbhaa’ ni ’egbɛnɛle ’bhɛ gbɛɛn‑ bhe, ‑kɔɔ’ mu ‑za ’sɔ ’eke‑ ni ’bhɛ klɛgbɛya ’ɛ do ’kpɔ ’ɛ ’yi ’ezin‑. ¹²Mɛɛ ’kedo‑ ’kpɔ ’laa ‑Waanbhaa’ yelɛ ‑lido’; ’duŋ‑ ’ke ‑kɔɔ’ ‑za sɔ ’eke‑ ni, ‑Waanbhaa’ bo ‑kɔɔ’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑yaa’ ’sɔniya ’la ‑yoo ‑kɔɔ’ ’yi, ’bhɛ ’lɛpa‑.

¹³‑Kɔɔ’ ’a ’yaango‑ ’kɛla ma ’bhii‑ ‑kɔɔ’ ‑o ‑Waanbhaa’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’yee‑ ‑o ‑kɔɔ’ mu ’yi, ’bhɛ ‑le ‑gɛ: ‑Ya Lii ’Weŋ ’ɛ ꞊naa ‑kɔɔ’ ni. ¹⁴‑Kɔɔ’ Dɛ ‑Waanbhaa’ ’ɛ ‑ya Gbe ’ɛ ’winbwa‑ ’drunyan ’yi, ’kooko‑ ‑e klɛ bhaaplɛŋ mu ‑Bhee Mi ’le. ’O mɔɔ ’gbu ’bhɛ ꞊ya ’bhɛɛ‑ ’wa ’srɛya‑ klɛ ’zi. ¹⁵’Ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’a ꞊pia dɔɔ Zesu ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ Gbe ’le, ‑Waanbhaa’ bo ’bhɛ zan ’ɛ ’yi, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ zan bo ‑Waanbhaa’ ‑yi. ¹⁶’Bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ’sɔlawo ‑Waanbhaa’ ni ’o mɔɔ ’gbu ’bhɛ ’yaango‑, ’bhɛɛ‑ ’o ’kpale‑ ‑o ’bhɛ ’yi. ‑Waanbhaa’ a pɛ ‑le ’sɔniya ’le; ’ke ’sɔniya ‑o mɛɛ ’la zan zru ba, ’bhɛ zan bo ‑Waanbhaa’ ’yi, ’bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ bo ’bhɛ zan ’ɛ ’yi. ¹⁷‑Kɔɔ’ ’a ’yaango‑ ’kɛla ma ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ a ’sɔniya ’ɛ ’lɛpale ‑o ‑kɔɔ’ zru ba ’bhɛ ‑le ‑gɛ: ’kitikan yi ’ɛ ’le, ‑kɔɔ’ zru ba nu klɛlɛ ’edɔɔle, ‑amasrɔyi ‑kɔɔ’ ’taawogbɛya ’ɛ ’drunyan ’yi ‑gɛ ’bhɛ ’pwɛle‑ ‑o ’ke Zesu Krisi a pɛ ’taawogbɛya ’ɛ ’le. ¹⁸’Kee‑ nɛɛnɛ‑ mu ‑za sɔ ’e ni ’yaa ‑gblaan. ’Ke ’sɔniya ‑zeze ’gbu ‑o yrɛ ’la ꞊nɔɔ ‑gblaan ’laa klɛ ’bhɛ yrɛ ’ɛ ꞊nɔɔ. Mɛɛ gblaan ‑za ’yɔɔ‑ ’krowoza ’ɛ ’bhɛɛ‑ ‑lɛɛ. ‑Ayile ’ke ‑gblaan ‑o mɛɛ ’la zan zru ba, ’sɔniya ‑zeze ’gbu ’laa ‑o ’bhɛ zan ’ɛ zru ba.

¹⁹’Ke ‑yoo ’o mɔɔ a pɛ ’le, ’o mɔɔ ’gbu ‑za ‑swa ‑Waanbhaa’ ni ’elwale ’pe, ’bhɛla‑ ‑yile ’o nɛɛnɛ‑ mu ’pegee ’yee‑ ‑Waanbhaa’ ‑za sɔ ’o ni. ²⁰’Ke mɛɛ ’la zan ’a ꞊pia dɔɔ: «‑Waanbhaa’ ‑za sɔ ’ŋ ni». ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑a nɛɛnɛ‑ ’ɛ ’bhɛ vɛnsi ‑a yin ’lii, ’bhɛ zan ‑o ’ke bhlanii‑ ’le. ‑Amasrɔyi wlan ’gbu ’ɛ ni, ’yee nɛɛnɛ‑ ’la ye, ’ke ’bhɛ ‑za ’laa sɔ ’e ni; ‑Waanbhaa’ ’la ’yaa ’bhɛ ye, ’ya zrɔn ‑mɛla ma ’bhii‑ ’bhɛ ‑za sɔ ’e ni ɛɛ? ²¹’Bhɛɛ‑ Zesu Krisi ’toŋ ’lɛɛ‑ ’bhɛɛ‑ ꞊twa ‑kɔɔ’ ni dɔɔ: ’ke mɛɛ ’la zan ’a ꞊pia dɔɔ ‑Waanbhaa’ ‑za sɔ ‑a ni, ’bhɛ zan nɛɛnɛ‑ ‑za ’sɔ ’bhɛ ’gbu ni ’ezin‑.

‑Kɔɔ’ ’seŋgwa‑ ’drunyan ’le ‑kɔɔa’ ’kpaleya ‑la ma

¹’Ke mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ‑a ‑yi ’bhii‑ *Zesu ‑o ’ke *Krisi ’le, ‑Waanbhaa’ ’bhɛ zan klɛ ’ke ‑a ‑nɛ ’le. ’Bhɛɛ‑ ’ke ‑nɛ mu ’ɛ dɛ ’ɛ ‑za sɔ mɛɛ ’la zan ni, ’woo‑ ‑nɛ mu ’ɛ ‑za sɔ ’bhɛ zan ’ɛ ni ’ezin‑. ²‑Kɔɔ’ ’a ’yaango‑ pɛ ’la ma ’bhii‑ ‑Waanbhaa’ ‑nɛ mu ’ɛ ‑za sɔ ‑kɔɔ’ ni, ’bhɛ ‑le ‑gɛ: ‑Waanbhaa’ ‑za sɔ ‑kɔɔ’ ni, ’bhɛɛ‑ ‑kɔɔ’ ‑yaa’ ’toŋ mu ’ɛ ’yizaklɛ. ³Wlan ’ɛ ni, ’ke ‑Waanbhaa’ ‑za sɔ mɛɛ ’la zan ni, ’bhɛ zan ‑yaa’ ’toŋ mu ’ɛ ’klɔsikun; ’bhɛɛ‑ ‑yaa’ ’toŋ mu ’ɛ waa ‑o ‑kɔɔ’ ta ’bhii‑ ’kwe kpiŋle do gbɛɛn‑. ⁴‑Amasrɔyi, ‑Waanbhaa’ ‑nɛ ’tɔle‑ ‑Waanbhaa’ ‑nɛ sɔ ’seŋgole ’drunyan ’le. ‑Kɔɔa’ ’kpaleya ’ɛ Zesu ’yi ’bhɛla‑ ’seŋgwa‑ ’ke ’drunyan ’le. ⁵’Bhɛ ’yi, ‑dela ’seŋ sɔ wole‑ ’drunyan ’le, ’ke yaa ’e go mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ‑a ‑yi ’bhii‑ Zesu ‑o ’ke *‑Waanbhaa’ Gbe ’le ’bhɛ ba.

‑Waanbhaa’ Zesu Krisi ’srɛya‑ ꞊kla

⁶’Yee‑ Zesu Krisi ‑le ‑nwa ’drunyan ’ɛ ’yi, ’ke ‑yi ’pegee yiɛn ’le. Yaa nulɛ ‑yi do ‑kplɛn ’le, ’duŋ‑ ‑e ꞊nwa ’ezin‑ ’ke yiɛn ’le. ’Bhɛ ya ’ɛ ’yi, Lii ’Weŋ ’ɛ ’bhɛ ‑le ’bhɛ ‑za mu ’ɛ ’srɛya‑ klɛ, ‑amasrɔyi ’yee‑ Lii ’Weŋ ’ɛ ‑yoo wlan ’le. 5.6 ’Yee‑ ‑jangaan’ ’lɛɛ‑ ’yi ‑o ’ebebele. Mɛɛ ’ke mu pe dɔɔ ‑yi ’pegee yiɛn ’mu ‑o ‑we ’zi ’ke Zesu gaza ’ɛ ’bhɛɛ‑ ’le. ‑A ye Zaan 19.34. ’Bhɛɛ‑ mɛɛ ‑lɛ ‑bhɛɛke’ do pe ’ezin‑ dɔɔ ’yee‑ ‑jangaan’ ’lɛɛ‑ ‑yoo ‑we ’zi ’ke Zesu ’wiiŋfɛza ’pegee ‑Waanbhaa’ a pɛbhle ’ɛ ’mu ‑la ‑le.⁷Wlan ’ɛ ni, Zesu ‑o ’ke ‑Waanbhaa’ Gbe ’la ’le bhe ’bhɛ ‑za ’ɛ ’srɛ ‑o yaga. ⁸’Mu ’srɛ yaga ’ɛ ’mu ‑le Lii ’Weŋ ’ɛ, ’bhɛ ’pegee ‑yi, ’bhɛɛ‑ ‑a yiɛn. ’Woo‑ ’srɛ yaga ’la bhe ‑o ’kpale‑ ‑o do. ⁹’O dɔ bhaaplɛŋ mu a ’srɛya‑ klɛle ‑la; ’duŋ‑ ‑Waanbhaa’ a pɛ ’srɛya‑ klɛle ’ɛ ’bhɛ mabhaabhɔ bhaaplɛŋ mu a ’srɛya‑ klɛle ’ɛ ta. ’Yee‑ ‑Waanbhaa’ ’gbu ‑le ‑a Gbe ’ɛ ’srɛya‑ ‑kla. ¹⁰Wlan ’ɛ ni, ’ke mɛɛ ’la zan ’e ꞊kpaa ‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ’yi, ‑Waanbhaa’ ‑jan ’la ’woa‑ ‑a Gbe ’ɛ ba zayi’ bhe, ’bhɛ ‑jan ’ɛ ‑yoo ’bhɛ zan ’ɛ ’gbu ’yi. ’Duŋ‑ ’ke mɛɛ ’la zan laa ’e ’kpalɛ‑ ‑Waanbhaa’ ’yi, ’bhɛ zan ‑Waanbhaa’ klɛ ’ke bhlanii‑ ’le. ‑Amasrɔyi, ‑Waanbhaa’ ‑jan ’la ꞊woa ‑a Gbe ’ɛ ba zayi’, yaa ’kpalɛ‑ ’bhɛ ’yi. ¹¹’Bhɛ ’srɛya‑ klɛle ’ɛ ’bhɛ ‑le ‑gɛ: ’yee ‑Waanbhaa’ bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ꞊naa ‑kɔɔ’ ni, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ ‑o ‑a Gbe ’ɛ ’yi. ¹²’Ke mɛɛ ’la zan ’pegee ‑a Gbe ’ɛ ‑woo ’kpaledomaya ’yi, bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ‑o ’bhɛ zan ’kɔɔ. ’Duŋ‑ ’ke mɛɛ ’la zan ’pegee ‑a Gbe ’ɛ waa ‑o ’kpaledomaya ’yi, ’yee‑ ‑si ’ɛ yaa ‑o ’bhɛ zan ’ɛ ’kɔɔ.

‑Waanbhaa’ ba bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma

¹³’Ŋ ’lɛtrɛ ’lɛɛ‑ ꞊kpaa ’ka ni, ’kooko‑ ’ka mu ’la ’ka ’kpale‑ ‑o ‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ’tɔ ’yi, ’kaa ’yaango‑ ’bhii‑ bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ’ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ‑o ’ka ’kɔɔ. ¹⁴’Bhɛɛ‑ ’o ’kpale‑ ‑o ‑a ‑yi ’o zru ’ɛ ’kpɛn ’le dɔɔ ’ke ’o pɛ ’oo pɛ ’la ’yrɛwoa‑ ‑Waanbhaa’ ma ’ke ’bhɛ ’lɛbɛŋgole ‑o ‑a zru maza ’le, ‑ya ’trɔnkpa ’o ni, ’bhɛɛ‑ ‑e ’waa ’seri ’ɛ ’lɛkun‑. ¹⁵’Bhɛ ’yi ’tɛ, ’ke ’wa ’yaango‑ ’bhii‑ ’ke ’o pɛ ’la ’yrɛwoa‑ ‑a ma, ‑ya ’trɔnkpa ’o ni; ’wa ’yaango‑ ’ezin‑ ’bhii‑ ’o pɛ ’la ’yrɛwoa‑ ‑a ma, ‑e ’bhɛ ꞊naa gban ’o ni.

¹⁶‑Za ’yɔɔ‑ ’la ’bhɛ ’laa ‑o ’ke mɛɛ nipɛ ’le, ’bhɛ ’pegee ’ke ’bhɛ mɛɛ pleŋgo ‑Waanbhaa’ ma yikpɛnsee ta, ’ke ’yee‑ nɛɛnɛ‑ do ‑ya ’ke ‑yoo ’bhɛ ‑za ’yɔɔ‑ ’ɛ klɛ ’zi, ’e ’seriwo ‑Waanbhaa’ ni ‑yaa’ ‑za ma. ’Bhɛɛ‑ ‑Waanbhaa’ nu ‑si ’nalɛ‑ mɛɛ ’la zan mu laa ‑za ’yɔɔ‑ ’la klɛ mɛɛ nipɛ ’le ’mu ni. ’Duŋ‑ ‑za ’yɔɔ‑ ‑glɔɔn do ‑o ye, ’bhɛ ‑le ’ke mɛɛ nipɛ ’le, ’bhɛɛ‑ ’bhɛ mɛɛ pleŋgo ‑Waanbhaa’ ma. ’Naa ‑o ‑a pe ’zi ’ka ni dɔɔ ’ka ’ka ’seriwo ’ka nɛɛnɛ‑ ‑yaa’ ‑za ma ’bhɛ ‑zayi’. ¹⁷‑Lɛdɔɔkleya maza ’kpɛn ‑o ’ke ‑za ’yɔɔ‑ ’le. ’Duŋ‑ ‑za ’yɔɔ‑ ’ke mu laa ‑o mɛɛ nipɛ ’le, ’ke ’mu mɛɛ pleŋgo ‑Waanbhaa’ ma yikpɛnsee ta.

¹⁸’O mɔɔ ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ’ke ‑Waanbhaa’ mɛɛ ’oo mɛɛ ’la zan ‑kla ’ke ‑a ‑nɛ ’le, ’bhɛ zan laa ‑za ’yɔɔ‑ klɛ. ‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ‑ya ‑yrɛkpa’ ’bhɛ zan ’ɛ ba; ’bhɛɛ‑ ‑Setran’ ’gbu ’laa sɔ ‑za ’kedo‑ ’kpɔ klɛle‑ ’bhɛ zan ’ɛ ni.

¹⁹’O mɔɔ ’a ’yaango‑ ’bhii‑ ’woo ’ke ‑Waanbhaa’ a pɛ mɛɛ mu ’le, ’bhɛɛ‑ ‑Setran’ a faŋgan‑ ’kpaale‑ ‑o ’drunyan ’ɛ ’kpɛn ’wiiŋ‑.

²⁰’Bhɛɛ‑ ’wa ’yaango‑ ’ezin‑ ’bhii‑ *‑Waanbhaa’ Gbe ’ɛ ꞊nwa, ’bhɛɛ‑ ‑e yikan’ ꞊naa ‑kɔɔ’ ni, ’kooko‑ ‑kɔɔ’ ’yee‑ wlan ma ‑Waanbhaa’ ‑zeze ’gbu ’ɛ dɔ. ’Bhɛ ’yi, ‑kɔɔ’ ’pegee ’yee‑ wlan ma ‑Waanbhaa’ ‑kɔɔ’ ‑o ’kpaledomaya ’yi ‑a Gbe Zesu Krisi ’srɔyi. ’Bhɛɛ‑ ‑a Gbe ’ɛ ’bhɛ ‑le ’ke ’yee‑ wlan ma ‑Waanbhaa’ ’gbu ’ɛ ’le, ’bhɛ ’pegee ’bhɛ ‑le bole ‑yrɛ ma ‑si ’la ‑daŋ ’laa ‑o ’bhɛ ma ’bhɛ ’le.

²¹’Ŋ ’nɛ mu, ‑ka ’ka ’yrɛkpa ’ka ’gbu ba ’elrele, ’bhɛɛ‑ ’ka ’ka ’pleŋgo bhaaplɛŋ mu a bhla ma ‑waanbhaa’ mu ’ɛ ma.