MARK
Te Gongo Gaoi noko kanukanu e Mark
1Ko John Baptist noko haka ngaague te aga
(Matthew 3.1-12; Luke 3.1-18; John 1.19-28)
1Tenei te haka tu’u sanga o te Gongo Gaoi o Jesus Christ, te Hosa o te ’Aitu. 21.2 Mal 3.1.Na ’oti i te kanukanu e te taauga ia Isaiah:
“E hai kau go haka to’o ’ia toku pegea to’o gongo ke go mu’a ia te Koe.
E hai ke go haka ngaague eia te aga kia te Koe.
31.3 Is 40.3.Te ge’o o te pegea manga ngege i te tugatea o hai ake:
‘Haka ngaague atu te aga kia te ’Agiki.
Haka tinogaoi atu na mi’i aga kia te Ia.’ ”
4Ma te a’u a John Baptist ki te kunga i te tugatea o haa gogomi pegea ma te tohi’aki o hai atu, “Koutou he ngatu’a ’aki atu ki na ’oosongo ma te haa gogomi ia te koutou, ka ke haka noka ai e te ’Aitu outou ’oosongo.” 5Ma te boomai te ’apitanga mai Judea, ma te hu’ai manaha i Jerusalem, o haka gongo kia John. Ko kigatou na haka nuukegi i ogatou ’oosongo ma te haa gogomi e John ia te kigatou i te bai mimigo i Jordan. 61.6 2 Kgs 1.8.Ko John noko manga mago i na laoa gosigosi i na hugu ‘camel’, ma te nono’a te tino i te kapitiake gosigosi i na kigi buluka. Koia noko manga kai ’ungaghali ma na ‘honey’ i mouku. 7Ko John noko tohi’aki o hai atu, “Te pegea e mugi mai ia te au, e hua’eha o sigi ia te au. Koau e he’e ’aonga te hao’o kau huhuke ’ia Ona taka ba’e. 8Manga haa gogomi eau ia te koutou i te bai, ka ko Ia kago haa gogomi e Ia ia te koutou i te Spirit Tapu.”
Te haa gogomi ma te pake ’ia o Jesus
(Matthew 3.13—4.11; Luke 3.21-22; 4.1-13)
9I na gholoba na, ko Jesus noko a’u mai Nazareth, te manaha i Galilee ki te bai mimigo i Jordan ke haa gogomi ai e John. 10Nimaa sopo ake a Jesus i te bai, o ina ’ake ki te gangi e maha’a gua, kae iho mai ai te Spirit Tapu kia te Ia manga noho pe te gupe. 111.11 Gen 22.2; Ps 2.7; Is 42.1; Mt 3.17; 12.18; Mk 9.7; Lk 3.22.Ma te sopo te ge’o mai te gangi o hai iho, “Tenaa Koe toku Hosa, e ma’ine to’a kinai Au. Ko Au e hu’ai magaohie to’a kia te Koe.”
12Ma te hakato’o e te Spirit Tapu ia te Ia o hano ki te tugatea. 13Ko Ia noko noho i te tugatea i te katoa haka haa ’ao, manga pake e Satan. Ko Jesus noko manga haka pata ki na manu o mouku, ka noko manga ’aabaki kinai na ensel.
Ko Jesus e haka pupugu te toka haa pegea tautai
(Matthew 4.12-22; Luke 4.14-15; 5.1-11)
14Mugi i te tuku ’anga a John Baptist ki te hage o na kagohia, hano a Jesus ki Galilee o manga ’atigongo i te Gongo Gaoi o te ’Aitu. 151.15 Mt 3.2.O hai atu, “Te ’aso haka pau kua a’u. Te gholoba o te ’Aitu ke hakahua ai e Ia a te kege nei kua hitaiaki. Koutou he ngatutu’a ’aki atu ki na ’oosongo kae too ki te Gongo Gaoi!”
16Te ’aso noko manga sehu ai a Jesus i te pa’asi o te gano i Galilee, ina kia Simon ma te taina ia Andrew manga hai bugho i te gano, iteme’agaa ko kigaaua gua pegea tautai. 17Hai atu a Jesus kia te kigaaua, “Tata’o mai ia te Au, ka kau hai ’ia ia te kougua ke tautai kia pegea.” 18Ma te ti’aki ghali ogaua bugho, kae tata’o ia te Ia.
19Nimaa mi’i hano soo atu a Jesus, kite atu e Ia gua hosa o Zebedee, ia James ma te taina ia John manga gosigosi ogaua bugho i te baka. 20He’e haka tautau a Jesus manga ngege atu ia te kigaaua ke tata’o ia te Ia. Manga ti’aki e kigaaua ia tegaaua tamana ia Zebedee ma na pegea hai hekau i te baka, kae tata’o ia te Ia.
Te tangata uguhia
21Boo kigatou ki Capernaum, ka nimaa i te ’Ao oki oki, hano a Jesus ki te Hage hai paaunga o haka tu’u ako ai. 221.22 Mt 7.28,29.Te ’apitanga noko he gege ma’ugi ’aki i Ana akonga, iteme’agaa noko manga ako ia te kigatou po te pegea hu’ai taganga he’e noho pe na ako o na tagangonga. 23Nimaa i te gholoba na, te pegea uguhia i tegatou hage hai paaunga noko ngege to’a, 24o hai atu, “Jesus mai Nazareth, niaa te siahai kinai Koe ia te kimatou? Ko Koe e a’u ke taa ia te kimatou? E na’a eau ia te Koe: Te Pegea Tapu o te ’Aitu!”
25Ma te hai atu kinai a Jesus, “Ngongoto iho! Sopo iho ki taha ia te ia!” 26Ma te hai e te haagiki songo ia te ia o popoge to’a kae sopo ghaghaa ki taha.
27Na pegea noko he gege ma’ugi ’aki toto’a ma te he haka anuanu ’aki, “Teaa tenei? Te akonga ho’ou, kae hu’ai taganga! Ko Ia ma’u e gea to’a ki na haagiki songo ma te manga mangangao kia te Ia!” 28Te gongo o ’Ona na ghali tena seseke ’anga o mahoga i ba’i kakai ’anga i Galilee.
Ko Jesus noko haka ma’ugi e Ia na masaki
(Matthew 8.14-17; Luke 4.38-41)
29Ko kigatou noko sosopo iho i te Hage hai paaunga, o manga pau o boo ma James ma John ki te hage o Simon ma te taina ia Andrew. 30Te tinana hungabai o Simon noko manga takoto i te masaki ’augia, ma te he ’atigongo ’aki ai a kigatou kia Jesus. 31Ka noko hano kinai a Jesus o ’oso ki te gima o baa ’aga. Ma te sigi te ’augia kae gosigosi utunga kia te kigatou.
32Te ahiahi na mugi i te mene ’anga te ga’aa, haka kakabe mai e na pegea kia Jesus ko ba’i pegea iai na masaki ma na pegea he uguhia ’aki. 33Ko ba’i pegea o te manaha nei, na haka putu mai ki te mataa aga o te hage. 34O haka ma’ugi e Jesus te ’apitanga i ba’i agaa sa’o saga, kae pagepage e Ia na haagiki songo. Ka noko he’e tuku e Ia na haagiki ke gegea, iteme’agaa noko na’a e kigatou ia te Ia.
Ko Jesus noko taakunga i te kunga gaabaki
35Nimaa i te mahoata pilupilu, ’aga a Jesus o ugu ki haho o hano ki te kunga gaabaki, o taakunga ai. 36Ma te boo a Simon ma tena ’api o sasaga ia te Ia. 37Nimaa te kite ’anga e kigatou kae hai atu, “Ko ba’i pegea manga sasaga e kigatou ia te Koe!”
38Ma te haka tau a Jesus kia te kigatou o hai atu, “Kitatou boo ki na manaha e hitaiaki mai nei, ka kau tohi’aki ai ma’u, tena te hai ’anga noko a’u ai Au.” 391.39 Mt 4.23; 9.35.Ko Ia noko hano ki ba’i manaha i Galilee, o manga tohi’aki i na Hage hai paaunga ma te pagepage haagiki songo ai.
Te tangata kahoa
40Te tangata kahoa noko a’u kia Jesus o toko tugi o haka ene maa’ogi kia te Ia o hai atu, “Nimaa siahai Koe, e ’aonga te hai mai kau mahu.”
41’Agoha to’a kinai a Jesus o hohoga te gima o ’oso kinai, kae hai atu kia te ia, “E siahai kinai Au. Ko koe hai ke mahu!” 42Ma te he’e kitea tena kahoa ’anga i te gholoba na kae mahu.
43Tuku e Jesus ia te ia o hano, kae gea susugi to’a kinai o hai atu, 441.44 Lev 14.1-32.“Noka tau ’atigongo i te hai ’anga nei ki he pegea, kae hinatu o haka ’agi ia te koe ki he priest, kae haiga’a te ga’a kia te ’Aitu noko tuku i na tagangonga a Moses ke ma’a ai koe, o taukimata ai kia te kigatou.” 45Ka koia na hano o ’atigongo i nia noko hai kia te ia. Na konei na noho ma te he’e ’aonga te hano haka ’agi’agi ai a Jesus ki goto i na manaha, ka manga noho i tu’a i na kunga gaabaki. Ka ko pegea mai ba’i kunga noko manga boomai kia te Ia.
2Ko Jesus noko hakagaoi te pegea taa haka pikipiki
1Nimaa sigi kogaa ’ao, ko Jesus noko hoki ki goto i Capernaum, ma te gongo ai na pegea ko Ia kua hoki mai ki te manaha. 2Na ’api to’a te haka putu ’anga o he’e tau kunga toe he’e po te taha o te aga ki goto i te hage. Kae tohi’aki a Jesus kia te kigatou i te Gongo Gaoi. 3Ka noko ’amo mai e te toka haa pegea te tangata taa haka pikipiki i te kaupea kia te Ia. 4Ka noko he’e kitea na to’o e kigatou kia Jesus i te noko niti ia pegea. Ma te hekaakei kigatou o kegi te tu’a hage e pata iho ia te Ia. Nimaa ’oti i te luga e kigatou te tu’a hage kae tuku iho te kaupea manga teka ai te pegea taa haka pikipiki. 5Te gholoba noko ina ai a Jesus ki te hu’ai sano o ’ogatou, ma te hai atu a Ia ki te pegea taa haka pikipiki, “Tama, ou ’oosongo kua haka noka.”
6Ka te hage nei noko manga noho ’aki ai na ako o na Jew, noko konei na tegeu’a kia te kigatou soko, 7“ ’Eaa te pegea na e konaa ana gea ai? Ko Ia e igho! Manga ko te ’Aitu launatasi te manga ’aonga te haka noka na ’oosongo!”
8Ma te na’a e Jesus i te Spirit o ’Ona nia te manga tegeu’a kinai kigatou i ogatou uso, o hai atu kia te kigatou, “ ’Eaa e tegeu’a ai koutou ki na me’a na? 9’Ai tehea te hai ’anga e hai ngaohie: Te hai atu ki te pegea taa haka pikipiki nei, ‘Ou ’oosongo kua haka noka’, po ke hai atu kia te ia, ‘ ’Aga ake, o to’o tou kaainga o hano’? 10Kae hai ke na’a e koutou te Hosa o Pegea e hai taganga i te kege nei ke haka noka na ’oosongo...” Ma te hai atu a Jesus ki te pegea taa haka pikipiki, 11“Ko Au e hai atu kia te koe, ’Aga ake, to’o ake tou kaupea na, o hano ki tou manaha!” 12Koia na ’aga o to’o tena kaupea o hano ki haho o hiina’i kinai ba’i pegea, ma te he gege ma’ugi ’aki ai kigatou, o haka e’eha ia te ’Aitu, kae hai ake, “Ko kimatou he’e mi’i hiina’i ki ni hai ’anga konei na noho!”
Ko Jesus noko gea kia Levi ke tata’o ia te Ia
(Matthew 9.9-13; Luke 5.27-32)
13Ko Jesus noko hoki ma’u ki te pa’asi o te gano i Galilee. Ma te boomai te ’apitanga kia te Ia o hakatu’u ako e Ia ia te kigatou. 14Nimaa sehu atu a Jesus, ma te ina ki te pegea tibu takis ia Levi, te hosa o Alphaeus. Ko Levi noko manga noho i tena hage kanukanu, ma te hai atu kinai a Jesus, “Tata’o mai ia te Au.” Ma te tu’u ake a Levi o tata’o ia Jesus.
15Nimaa i te gholoba noko ma kai ai a Jesus i te hage o Levi, noko ’api pegea tibu takis ma na pegea ’oosongo noko ma kai haka pigi kia te Ia ma ona pegea haka ako, iteme’agaa noko ’api pegea noko ma he tata’o ’aki ia te Ia. 16Nimaa te gholoba noko hiina’i ai na ako o na tagangonga, ko na Pharisee, kia Jesus manga kai haka pigi ki na pegea tibu takis ma na pegea ’oosongo ina, ma te he haka anuanu ’aki ki na pegea haka ako o Jesus o hai atu, “Tehea te hai ’anga e kai haka pigi ai Ia ki na pegea tibu takis ma kogaa pegea ’oosongo ina?”
17Te hakagongo ’anga a Jesus ki te hakaanu nei, ko Ia na hai atu kia te kigatou, “Na pegea toka e he’e siahahai pegea hetauaki, ka manga na pegea masasaki. Ko Au noko he’e a’u ki gago nei kau ligo ’ia na pegea gaoi ka na pegea ’oosongo.”
Te hai ’anga o na pegea he’e kai i te sogi
(Matthew 9.14-17; Luke 5.33-39)
18Na pegea haka ako o John Baptist ma na pegea haka ako o na Pharisee noko he’e kai i te sogi. Kae boomai na pegea kia Jesus o he hakaanu ’aki kia te Ia o hai atu, “ ’Eaa e he’e kai ai na pegea haka ako o John ma o’ona Pharisee, ka manga kai ai o’ou?”
19Ma te konei na haka tau a Jesus kia te kigatou: “E hai ke kohea na hai ke he’e kai na pegea haka pogo e te tangata hai uguugu ho’ou i te gholoba manga hakapata ai ia kia te kigatou? Ko kigatou e hai ke noko kai i te ’aso manga koi haka pata ai Ia kia te kigatou. 20Ka e iai te ’aso ka go kakabe ’aatea ai ’ia te pegea hai uguugu ho’ou ia te kigatou. Tenaa te ’ao kago he’e kai ai kigatou.
21“E he’e kitea he pegea lapui he momo laoa ho’ou ki he laoa popo. Nimaa hai, te momo laoa ho’ou ka lalagi te pa’asi laoa popo, ka hai te malagi ’anga o hua’eha.
22“Kae he’e kitea ma’u he pegea ke ’utu he waeni ho’ou ki he me’a ’utu waeni mai gaa ’aso. Nimaa hai e ia, te waeni ho’ou ka haha’a eia te me’a ’utu waeni, o magingi ai te waeni, kae songo ma’u te me’a ’utu waeni. Kae kogaa na noho, e hai ke ’utu na waeni ho’ou ki na me’a ’utu waeni ho’ou.”
Haki hua me’a i te ’Ao oki oki
232.23 Deut 23.25.Te launatasi ’Ao oki oki ko Jesus noko boo ma ona pegea haka ako i te uso o na ’umanga witi. Ona pegea haka ako noko haka tu’u haki e kigatou na hua o na witi. 24Ma te haka anuanu ’aki na Pharisee kia Jesus o hai atu, “ ’Eaa e konei na hai ai e kigatou na hai ’anga e he’e tuku ke hai i te ’Ao oki oki?”
25Ma te haka tau atu a Jesus, “ ’Ai e he’e haka sahe e koutou nia noko hai e David i te ’aso noko he ongea ’aki ai ma tena lango ’anga, kae he’e kitea ma’agatou ni me’a ke kai? 262.26 Lev 24.9.2.26 1 Sam 21.1-6.Ko David noko hano ki goto i te hage o te ’Aitu, i na ’aso o Abiathar te hakahua o na priest, o kai eia na bred noko haa tapu kia te ’Aitu. Na bred nei noko manga ’aonga te kai soko e na priest, kae haiga’a ma’u e ia na bred ki tena lango ’anga o kai.”
27Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “Te ’Ao oki oki noko gosigosi kia pegea, ka noko he’e gosigosi a pegea ki te ’Ao oki oki. 28Kogaa na noho, te Hosa o Pegea te hakahua ma’u o te ’Ao oki oki.”
3Te tangata maghitighiti te gima
(Matthew 12.9-14; Luke 6.6-11)
1I tegaa tasia ’aso, hano Ia ki te Hage hai paaunga, manga noho ai te tangata pege te gima. 2Ka noko iai na pegea noko siahahai ke ’atigongo haka makau ia Jesus i ni hai ’anga songo hai e Ia. Tenaa te hai ’anga noko mata pipiki ai e kigatou ia te Ia, i te poi haka ma’ugi e Ia te tangata i te ’Ao oki oki. 3Ma te hai atu a Jesus ki te tangata noko pege te gima, “Tu’u ake ki ’ago i ba’i pegea!”
4Kae haka anuanu a Jesus kia te kigatou o hai atu, “Niaa te tuku e na tagangonga ia te kitatou ke hai i te ’Ao oki oki? Ke hai na hai ’anga gaoi po ke hai na hai ’anga songo, ke haka ma’ugi pegea po ke taa pegea?” Ma te he’e mumuna kigatou.
5Ko Jesus noko ina sehu ma te ’ika’ika kia te kigatou, kae haka gongo songo ma’u ia te kigatou noko mogi toto’a ogatou uso. Kae hai atu ki te tangata, “Hohoga atu tou gima.” Hohoga te gima ma te gaoi hoki te gima. 6Ma te he uguhi ghali ki haho na Pharisee o bilaabei ma na pegea o Herod, o puge poe hai kigatou kohea na taa ’ia ia Jesus.
Te ’apitanga e tata’o ia Jesus
7Ko Jesus ma ona pegea haka ako noko haka ’aatea ki te gano, ma te tata’o ai te ’apitanga mai Galilee. 8Te ’aso noko gongo ai kigatou ki ba’i hai ’anga noko hai e Jesus, noko ’eha pegea noko boo mai kia te Ia mai Judea, Jerusalem, Idumea, ma na kakai’anga i tegaa pa’asi o te bai mimigo i Jordan, ma na pegea mai na kunga e mugheghi i Tyre ma Sidon. 93.9 Mk 4.1; Lk 5.1-3.Ma te kaunaki e Jesus ’Ona pegea haka ako ke ngaague he baka kia te Ia, iteme’agaa noko ’api to’a ka ke noka te kukumi ’ia ia te Ia. 10Iteme’agaa na haka ma’ugi e Ia na pegea masasaki, ma te he ’uku’uku ’aki na pegea masasaki ki mu’a ke he ’osohi kia te Ia. 11Nimaa i te gholoba noko hiina’i ai na pegea noko iai na haagiki songo kia te Ia, ko kigatou noko hetoki i ’ago ia te Ia o ngengege ake, “Tenaa Koe te Hosa o te ’Aitu!” 12Ka noko tagango e Ia ia te kigatou ke noka te hogahoga na noho o’Ona.
Ko Jesus noko haka pupugu Ona pegea haka to’o
(Matthew 10.1-4; Luke 6.12-16)
13Ko Jesus noko haka neke ki te ogo o ngege i na pegea noko siahai kinai, o boomai kia te Ia. 14Noko haka pupugu e Ia te tino anga hugu tuma’a e gua pegea o mate e Ia Ona pegea haka to’o ke haka pata kia te Ia, ma te kego haka to’o ma’u e Ia ia te kigatou ke tohi’aki, 15ma te ke haiga’a taganga kia te kigatou ke pagepage haagiki songo ai. 16Konei na pegea noko haka pupugu e Ia: Ko Simon, noko mate e Jesus ko Peter, 17ko James ma te taina ia John, gua hosa o Zebedee, noko mate e Jesus ia te kigaaua ko Boanerges, e gaataki gua Hosa o Hatutigi. 18Ko Andrew, ma Philip, ma Bartholomew, ma Matthew, ma Thomas, ma James te hosa o Alphaeus, ma Thaddaeus, ma Simon te ‘zealot’3.18 te ‘zealot’, te pegea i te tu’uganga noko he’e siahahai ki Rome, 19ma Judas Iscariot na haka soko eia ia Jesus.
Ko Jesus ma Beelzebub
(Matthew 12.22-32; Luke 11.14-23; 12.10)
20Ma te ugu a Jesus ki te hage kae manga haka putu ma’u kinai te ’apitanga, o he’e tau gholoba kia te Ia ma ona pegea haka ako ke kai ai. 21Nimaa haka gongo ai ona ’atima’ogi, ma te boo kinai ke kakabe ia te Ia, iteme’agaa noko hai ake na pegea, “Koia kua nimo ana tegeu’a!”
223.22 Mt 9.34; 10.25.Kae hai ake na ako o na tagangonga noko boo iho mai Jerusalem, “Ko Ia e ugu ai a Beelzebub! Ko Ia manga pagepage haagiki songo i na taganga o te haagiki songo.”
23Ma te ngege atu a Ia ia te kigatou o gea kinai i na haka gaataki: “E hai ke kohea na ’aonga te pagepage e Satan ia Satan?! 24Te nuku nimaa taki tuha tuha, te nuku na ka he’e tu’u. 25Te haanau e tasi nimaa taki tuha tuha, te haanau na ka he’e noho ’aki ngatahi. 26Ka ko Satan nimaa ngatu’a kia te ia launatasi o taki tuha tuha, ko ia ka he’e tu’u; ko ia kua tatae ki te ’otinga o ’ona 27Tenei tena maa’ogi ’anga, e he’e kitea he pegea ’aonga te hano ki goto i he hage mo’o he pegea to’a o to’o ana me’a, naakupu ki te gii eia te pegea to’a, ’io mugi o kaia’a tena hage. 28Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Ko ba’i ’oosongo ma na he igho ’aki ’anga hai e pegea kago haka noka kia te kigatou. 293.29 Lk 12.10.Ka koai e igho ki te Spirit Tapu, kago he’e haka noka kinai, koia e saga i te ’oosongo nei ki ba’i ’aso.”
30Ko Jesus noko konei Ana to’o, iteme’agaa ko kigatou noko konei agatou gegea, “Ko Ia e ugu ai te haagiki songo.”
Na pegea maa’ogi o Jesus
(Matthew 12.46-50; Luke 8.19-21)
31Ma te tatae mai a te tinana ma ona hai taina, o noko manga tutu’u i taha, kae haka to’o e kigatou te pegea o hano ki goto ke hai kia te Ia ke hinaiho. 32Ka noko ma noho ’aki mugheghi te ’apitanga ia Jesus, ma te hai atu kigatou, “Ko te tinau ma Ou haitaina manga i haho, ma sasaga ia te Koe.”
33Ma te hai atu a Jesus, “Koai Toku tinana? Koai ma’u Oku taina?”
34Kae ina ki na pegea manga noho ’aki mugheghi ia te Ia o hai atu, “Konei Toku tinana ma Oku taina! 35Koai e hai eia nia e siahai kinai a te ’Aitu, koia Toku taina ma Toku tuhahine ma Toku tinana.”
4Te haka gaataki i te tangata lago hatu me’a
(Matthew 13.1-17; Luke 8.4-10)
14.1 Lk 5.1-3.Ko Jesus noko haka tu’u ke ako haka hoki i te pa’asi o te gano. Ka te ’apitanga noko haka putu kia te Ia noko hu’ai ’api, ma te hano Ia ki te baka manga tahea i te gano o noho ai. Kae noho ’aki te ’apitanga i te tau aba o te gano. 2O ako e Ia ia te kigatou ko ba’i me’a i na haka gaataki o hai atu, 3“Haka gongo mai! Te tangata hai hekau ’umanga noko hano ke lago ana hatu me’a. 4I te gholoba noko manga lago ai eia na hatu me’a, noko hetoki na hatu me’a ki te aga ba’e o te aga ma te boomai na manu o kai. 5Hetoki kogaa hatu me’a ki te kunga hatuhatua he’e ’eha kege. Manga ngasogo ghali ake, iteme’agaa noko he’e ’eha kege. 6Ka te gholoba e sopo ake ai te ga’aa, tutu eia na mi’i ga’akau o maemae, iteme’agaa noko he’e tau aka. 7Kogaa hatu me’a noko hetoki ki na uso o na mouku hoto hoto o ngaasogo kae manga toghi toghi ’ia na ga’akau nei, ma te he’e tau hua. 8Kogaa hatu me’a noko hetoki ki te kege gaoi o malubu ake o ngaasogo gaoi o tau hua gaoi, hu’ai ’eha ona hua: kogaa noko katoa haka togu ona hua, katoa haka ono na hua o kogaa, ma te gau (100) na hua o kogaa o sigi i na hatu me’a noko lago.”
9Ma te hai atu a Jesus, “Koai e hai na taginga ke hakagongo, haka gongo ake ai!”
10Nimaa i te gholoba noko ma noho launatasi ai Ia, boo Ona pegea haka ako ma gaa pegea noko noho ’aki mugheghi ia te Ia, o he haka anu ’aki kinai i na noho o na haka gaataki. 11Hai atu a Jesus kia te kigatou, “Kua haiga’a e te ’Aitu kia te koutou nia noko huu i na noho o te Hakahua ’anga a te ’Aitu, kae ’atigongo ki na pegea i taha i ba’i hai ’anga i na haka gaataki. 124.12 Is 6.9,10.E kogaa na noho,
‘Ko kigatou manga ’aonga te hiina’i,
kae he’e tau maatanga.
Ko kigatou manga ’aonga te haka gongo,
kae he’e tau naa’anga,
kigatou kitai go sui tegeu’a,
ma te haka noka kinai e te ’Aitu.’ ”
13Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “ ’Ai e he’e na’a e koutou te haka gaataki nei? E hai ke go kohea na na’a ma’u e koutou he haka gaataki?”
Te hogahoga o te haka gaataki i te tangata lago hatu me’a
(Matthew 13.18-23; Luke 8.11-15)
14“Na hatu me’a lago e te tangata hai hekau ’umanga e noho pe na haka hegeunga a te ’Aitu. 15E iai na pegea manga noho pe na hatu me’a e hetoki ki te pa’asi o te aga, e sanga kinai na haka hegeunga a te ’Aitu. Te gholoba e haka gongo kinai kigatou, kae ghali a Satan o a’u o sa’u na haka hegeunga a te ’Aitu noko lago ki ogatou uso. 16Na hatu me’a noko hetoki ki te kunga hatuhatua e noho pe na haka hegeunga a te ’Aitu i na uso ogaa pegea. Te gholoba e haka gongo kinai e ghali kigatou o to’o o sisia ai. 17Kae he’e tau aka, ko kigatou e noho ’aki o mi’i taaunga gogoa. Ka nimaa boomai na hakatangi ma te hai songo ia te kigatou i te ghaghi i na haka hegeunga a te ’Aitu, manga ghali o he toki iho. 18Ka kogaa manga noho pe na hatu me’a noko hetoki ki te uso o na mouku hotohoto, e hakagongo ki na haka hegeunga a te ’Aitu, 19ka na maikia o te ma’ugi nei ma na pakenga a na ga’unga ma na maa’ina hugihugi ’anga ki ba’i me’a e boo mai o toghitoghi e kigatou, kae hai na haka hegeunga a te ’Aitu i ogatou uso o he’e tau hua. 20Kogaa, manga noho pe na hatu me’a noko hetoki ki te kege gaoi, e hakagongo ki na haka hegeunga a te ’Aitu. O to’o e kigatou ki ’ogatou uso o hai hua: o katoa haka togu hua, katoa haka ono hua, ma te gau (100) ona hua o sigi i na hatu me’a noko lago.”
Te haka gaataki i te peba
214.21 Mt 5.15; Lk 11.33.Ko Jesus noko hai atu kia te kigatou, “ ’E iai he pegea o to’o mai he peba e huu ki gago i he kaupea poe huu ki gago i he besin? E si’ai, ka tuku e koutou te peba ki he me’a tuku peba. 224.22 Mt 10.26; Lk 12.2.Iteme’agaa nia e huu e hai ke haka ’agi, ka nia e poghi e hai ke go ta’aki. 23Koai e hai na taginga ke hakagongo, haka gongo ake ai!”
244.24 Mt 7.2; Lk 6.38.Ko Ia noko hai atu ma’u kia te kigatou, “Hai tegeu’a gaoi ake ki nia e gongo kinai koutou: Nia manga hai e koutou, e hai ke go hai ma’u kia te koutou o sigi. 254.25 Mt 13.12; 25.29; Lk 19.26.Iteme’agaa, koai e ga’u me’a, e hai kego haiga’a beegaba kia te ia. Ka koai e he’e ga’u, nia a’ana e ga’u e hai kego sa’u ma’u ia te ia.”
Te haka gaataki i te hatu me’a ngasogo
26Ko Jesus noko hai atu ma’u, “Te Hakahua ’anga a te ’Aitu e konei na noho: Te tangata e lago hatu me’a ki te kege. 27Te poo ma te ’ao, si’igoa e moe poe ’aga, na hatu me’a manga maalubu o ngaasogo, masi’igoa e he’e na’a eia poe kohea na hai. 28Te kege te hai launatasi eia te hatu me’a o malubu ake o hai tena hua: mataa hai ona ha’a, ano hai te buli, ano hai te hatu i goto i te buli. 294.29 Joel 3.13.I te gholoba e matu’a ai te hua, kae utu eia i te kiba, iteme’agaa kua tatae te ’aso ke utu ai.”
Te haka gaataki i te mi’i hatu me’a
(Matthew 13.31-32,34; Luke 13.18-19)
30Ma te hai hakahoki atu a Jesus, “E hai ke kohea atatou gegea i na noho o te Hakahua ’anga a te ’Aitu? Tehea te haka gaataki ke hogahoga ai? 31Te Hakahua ’anga a te ’Aitu manga noho pe te mi’i hatu me’a o te ga’akau e ingoa te ‘mustard’. Te hatu me’a nei e boboko o sigi i ba’i hatu me’a e tanu e koutou i te kege. 32Ka nimaa tanu, e ngasogo ake o hai ai te ga’akau o hua’eha o sigi i ba’i ga’akau i te ’umanga, ona ga’a hu’ai hua’e’eha toto’a, manga ’aonga te boo na manu o te ’agohigangi o haka mapu ai.”
33Noko ’eha haka gaataki papata ki te haka gaataki nei noko gea ai a Jesus kia te kigatou, na kupu noko ’aonga te na’a e kigatou. 34Ko Ia noko suga te gea i na me’a kia te kigatou, he’e sigi i te gea i na haka gaataki, ka na ’aso noho’aki soko ai ma Ona pegea haka ako, kae hogahoga kinai e Ia ko ba’i me’a.
Ko Jesus noko haka noka e Ia te huukenga
(Matthew 8.23-27; Luke 8.22-25)
35Nimaa te ahiahi o te ’ao na, kae hai atu a Jesus ki ona pegea haka ako, “Kitatou boo ki tegaa pa’asi o te gano.” 36Sosopo na pegea haka ako ma Jesus ki te baka kae ti’aki te ’apitanga. Noko tata’o ma’u kogaa ’isi baka ia te Ia. 37Nimaa haka tu’u te hu’ai huukenga, ma te hati na ngagu ki goto i te baka o honu ai. 38Ka ko Jesus noko manga moe i mugi i te baka, o haka eke te ’ugu i te ’ugunga. Ma te baa ’aga e kigatou ia te Ia o hai atu, “Ako, ’ai ko Koe e he’e ’agoha kia te kimatou? Ko kitatou ka mamate!” 39Ma te tu’u ake Ia o susugi te oko, “Ngongoto iho!” Ma te hai atu ki na ngagu, “Magino iho!” Ma te ngongoto te oko kae magino te gano.
40Ma te hai atu Ia ki ona pegea haka ako, “ ’Eaa e matataku ai koutou? Koutou koi he’e sano kia te Au?”
41Ma te matataku toto’a kigatou o he haka anuanu ’aki, “Te pegea aa tenei? He’e po na oko ma na ngagu e mangangao kia te Ia!”
5Te pegea uguhia i te kakai ’anga i Gerasa
(Matthew 8.28-34; Luke 8.26-39)
1Ko kigatou noko toghi ki tegaa pa’asi o te gano o hetae ki te kakai ’anga o na pegea o Gerasa. 2Nimaa sopo ake a Jesus i te baka, hinaiho kinai te tangata uguhia noko manga i na takotonga kigaaua bilaabei ma Jesus. 3Te tangata nei noko manga kakai i na takotonga. Ka noko he’e ’aonga te gii ma’u e he pegea, he’e ’aonga te gii ma’u i na puni hatu’ugi ma’u. 4Noko ’eha ’aso gii ai na gima ma na ba’e, kae manga motumotu eia na puni hatu’ugi, ma te tohitohi eia na hatu’ugi noko i na ba’e. Noko he’e ’aonga he pegea te haka suki kinai. 5Ko ba’i ’ao ma ba’i poo noko manga sehu ai ia i na ’atu takotonga ma na ogo, ma te ngege to’a ma te upi ia te ia i na hatu.
6Te gholoba na ina ’atu ai kia Jesus mai mama’o, koia na tege kinai o too toko tugi i ’ago ia te Ia. 7Koia noko ngege to’a o hai atu, “Jesus, te Hosa o te ’Aitu Hu’ai Ma’u’agunga, niaa te hai ke hai e Koe kia te au? Aguagu ake kia te ’Aitu ko Koe ka he’e hai songo ia te au.” 8Ko ia noko konei ana gea iteme’agaa noko hai atu a Jesus kia te ia, “Ko koe te haagiki songo. Sopo iho i te tangata nei.”
9Ma te haka anu a Jesus kia te ia o hai atu, “Tehea tou ingoa?”
Koia noko haka tau o hai atu, “Toku ingoa ko ’Api To’a, iteme’agaa ko kimatou e hu’ai ’api.” 10Ma te pau o sasaka a te pegea sasa kia Jesus ke noka te hakato’o ia te kigaatou ke boo i te kungaa.
11Ka te taha o te ogo noko hitaiaki ki te kunga nei, noko ’eha piki noko maa kai ai. 12Ma te he sasaka ’aki na haagiki kia Jesus o hai atu, “Tuku mai kimatou boo ki na piki, kimatou boo ki goto ia te kigatou.” 13Ma te tuku atu e Ia o sosopo iho na haagiki o boo ki na piki o boo o he uguhi ki goto i ogatou uso. Sa’akigoa noko guanga noa tino (2,000) te taunga o na piki, noko he ’agiko ghali iho i te tiha o boo ki te gano o memene ai.
14Na pegea ge’o piki na he’agiko o he ’atigongo ’aki i te hu’ai manaha ma na manaha i na tahataha, ka te ’apitanga na boo mai ke hiina’i ki nia te kua hai. 15Te ’aso na boomai ai kigatou kia Jesus, ma te hiina’i ki te tangata noko iai na haagiki kua haka gosigosi o noko manga noho gaoi, i te kua gaoi ana tegeu’a, kae manga matataku ai kigatou. 16Na pegea noko hiina’i ki nia noko hai e Jesus ki te tangata uguhia, na he ’atigongo ’aki ai ma te he ’atigongo ’aki i na piki ma’u. 17Ma te he sasaka ’aki a kigatou kia Jesus ke hano i tegatou kakai ’anga.
18Te gholoba noko sopo a Jesus ki te baka, hinatu kinai te tangata noko uguhia o haka ene kia Jesus ke tata’o ia te Ia. 19Ka noko he’e maka kinai a Jesus, kae manga hai atu kia te ia, “Hoki atu ki tou manaha o ’atigongo ki ou pegea i te hu’ai hai ’anga kua hai e te ’Agiki kia te koe, ma ana ’agoha ’anga kia te koe.” 20Ma te hano te tangata nei o haka tu’u ’atigongo i na hu’ai hai ’anga kua hai e Jesus kia te ia i tona kakai ’anga i Decapolis5.20 Decapolis e gaataki i te hegeunga Greek “te katoa kakai ’anga”. Ka noko tu’ia ai ko ba’i pegea.
Gua haahine masasaki
(Matthew 9.18-26; Luke 8.40-56)
21Te ’aso noko hoki ai a Jesus ki tegaa pa’asi i te gano, noko haka putu kinai te ’apitanga o pegea i te tau ganga o te gano. 22Te launatasi i na hakahua o te Hage hai paaunga, tona ingoa ko Jairus, noko a’u ki te kungaa o ina kia Jesus o toko tugi ki na ba’e o’ona. 23O sasaka kia te Ia o hai atu, “Taku mi’i tama ’ahine e mate, ’ine ’ai manga a’u Koe, hakahua, o tuku kinai ou gima ka ke ma’ugi, ka he’e mate.” 24Ma te tata’o a Jesus ia te ia.
Tata’o te ’apitanga o ’ati tu’u kia te Ia.
25Ka noko iai te launatasi hahine i te kungaa noko hai tona masaki tu’u te hano na tino i te katoa tuma’a e gua ghapu. 26Ko ia noko hu’ai tiha’ia maa’ogi i na pegea hetauaki pegea noko ’aabaki kia te ia, ka ko ia ma’u na haiga’a ko ba’i ana mane ke hetauaki tona masaki, ka manga pau o hua’eha hano te masaki o’ona. 27Te na’a ’anga e ia na hai taganga ’anga a Jesus, ko ia na mugi atu ia te Ia i te uso o te ’apitanga, o ’oso ki tona ake, 28iteme’agaa koia noko hai tena maanatu, “Poi ’oso au ki ona ake, ko au kua ma’ugi.” 29Ma te manga ghali o ’oti te hano ’anga na tino kae haka gongo iho ko ia e hakagongo gaoi, e tausu’u i tona tiha’ia.
30Ma te ghali o na’a e Jesus e hano ’aatea te taganga ia te Ia, ma te takahugi ki te ’apitanga o hai atu, “Koai te ’oso ki oku ake?”
31Ma te haka tau ona pegea haka ako o hai atu, “Ko Koe e ina ki te ’apitanga e ’ati tu’u kia te Koe. Ka ’eaa e hai mai ai a Koe, ‘Koai te ’oso kia te Au?’ ”
32Ka manga pau o ligo e Jesus po koai te hai eia te hai ’anga nei. 33Nimaa na’a e te hahine nia te kua hai kia te ia, ma te a’u popoge i te noko mataku o too toko tugi ki na ba’e o Jesus, kae hai atu, “Koau te ’oso kia te Koe.” 34Ma te hai atu a Jesus kia te ia, “Tama ’ahine, te sano o’ou kua haka ma’ugi ia te koe. Hinatu ma te goto maagie, na’e kua ’oti tou tiha’ia i tou masaki.”
35I te gholoba noko maa koi gea ai a Jesus, boomai na pegea i te hage o Jairus, te hakahua o te hage hai paaunga, kia te Ia o hai atu kinai, “Tau tama ’ahine kua mate. E he’e tau tukunga te haka ’oha’oha soo atu te hakahua ma’u.”
36Ka noko ’ainoa a Jesus ki agatou gegea ’anga o manga hai atu ki te hakahua o te hage hai paaunga, “Noka tau mataku, ka manga too.”
37Noko he’e tuku e Ia ni pegea ke tata’o ia te Ia, ka manga ko Peter ma James ma te taina ia John. 38Nimaa hetae kigatou ki te hage o te hakahua o te hage hai paaunga, ko Jesus noko ina ki te ’apitanga o pegea, ma te haka gongo ki tegatou hu’ai tatangi ’anga ma tegatou magepenga. 39Ma te hano ki goto i te hage o hai atu, “ ’Eaa koutou e he bobo ’aki ma te magegepe toto’a ai? Te tama ’iti’iti nei e he’e mate, ka manga moe.” 40Kae manga putatai a kigatou kia te Ia.
Ma te pagepage e Ia ia te kigatou ki haho. Kae kakabe te tamana ma te tinana o te mi’i hahine ma tena toka togu pegea haka ako o boo ki goto i te kunga noko iai te tama ’iti’iti. 41’Oso Ia ki te gima o te mi’i hahine o hai atu kia te ia (i te haka hegeunga a na Jew), “Talitha koum!” (E gaataki: “Mi’i hahine, ko Au e hai atu kia te koe, ’aga ake!”) 42Ma te ghali te hahine o tu’u o sehu. (Te hahine nei noko katoa tuma’a e gua o na ghapu). Ma te hu’ai he tu’ia ’aki ai kigatou. 43Ma te hai taagango a Jesus kia te kigatou ke noka te ’atigongo i te hai ’anga nei ke na’a e he pegea, kae hai atu ma’u kia te kigatou ke abange ma’ana ni me’a ke kai.
6Te taauga he’e pago kinai tona manaha
(Matthew 13.53-58; Luke 4.16-30)
1Ko Jesus na hano ’aatea i te kungaa, o hoki ki tona manaha, noko manga he tata’o ’aki ai ona pegea haka ako. 2Nimaa hetae mai te ’Ao oki oki, haka tu’u ako a Jesus i te Hage hai paaunga. Noko ’eha pegea haka gongo kinai o he gege ma’ugi ’aki o hai ake, “Ana akonga nei na hai ’anga mai hea? To’ai te ’igo’igo te haiga’a kia te Ia? O’ai ma’u na taganga te hai e Ia? 3’Ai he’e tenei okoia te tangata mataisau? ’Ai he’e tenei te tama a Mary, te ta’okete o James ma Joses ma Judas ma Simon? ’Ai he’e konei ona tuhaahine te manga haka pata kia te kitatou?” Ko kigatou na he ’ika’ika ’aki ai kia te Ia.
46.4 Jn 4.44.Hai atu a Jesus kia te kigatou, “Te tangata nimaa te taauga kago pago kinai ba’i pegea, ka manga na pegea i tena manaha, ma na ’atima’ogi o’ona, ma tona ’api te he’e pago kinai.” 5Ko Ia he’e ’aonga te hai taganga i tona manaha, manga haka eke na gima i gua pegea masasaki e gua o maa’ugi. 6Ko Jesus noko gege ma’ugi ma’u i tegatou he’e sano kia te Ia. Kae hano ki na manaha e noho mugheghi o manga ako sehu ai.
Ko Jesus noko haka to’o ona pegea haka ako
7Kae hakaputu mai e Jesus tona katoa tuma’a e gua pegea haka ako, haka to’o taki gua ia te kigatou, kae haiga’a kinai na taganga o’Ona ke go sepu ai i na haagiki songo.
8Ma te tongitongi aki e Jesus ia te kigatou o hai atu, “Noka te to’o me’a i te lango ’anga nei, ka manga te tokotoko, he’e tau utunga, he’e tau tanga, he’e tau mane i autou oko oko. 9Manga taka ba’e atu, kae noka te to’o beegaba he ake. 10Te ’aso kago haka pogo ’ia ai koutou ki ni hage, ogo noko noho ’aki atu ai ano hetae ki te ’aso boo o ’outou i te manaha. 116.11 Acts 13.51.6.11 Lk 10.4-11.Ka nimaa iai he manaha kago he’e haka pogo ia te koutou poe he’e sia haka gongo kia te koutou, ogo tutuku atu na tobeabu i outou tapungao i te ’aso kago boo ai koutou, tenei te haka kuu manaba kia te kigatou.”
12Ma te boo a kigatou o manga tohi’aki ko ba’i pegea e hai kigatou sui tegeu’a. 136.13 Jas 5.14.Ko kigatou noko pagepage haagiki songo, ma te gigingi gogo ki ba’i pegea masasaki o maa’ugi ai kigatou.
Te toghi ’anga te u’a o John Baptist
146.14 Mt 16.14; Mk 8.28; Lk 9.19.Ko king Herod noko haka gongo i na hai ’anga nei, iteme’agaa te ingoa o Jesus kua na’a ngatahi e ba’i pegea. Noko iai na pegea noko hai ake, “Ko John Baptist kua ma’ugi hoki, tenei te hai ’anga e hu’ai hai taganga ai.”
15Hai ake kogaa pegea, “Koia ko Elijah.”
Ka manga pau kogaa o hai ake, “Koia te taauga, manga noho pe na taauga noko i gaa ’aso.”
16Ka te ’aso na haka gongo ai a Herod, koia na hai ake, “Ko John na toghi eau te u’a kua ma’ugi hoki?”
176.17 Lk 3.19,20.Iteme’agaa ko Herod te noko kaunaki eia na pegea o he ’osohi kia John o gii o tuku ki te kunga o te kagohia. Noko hai eia te hai ’anga nei ia Herodias, te uguugu o te taina ia Philip na sui ia o pipiki. 18Ka ko John Baptist noko hai atu kia Herod, “E he’e gaoi ki na tagangonga te pipiki e koe te uguugu o te taiu.” 19Tenei te hai ’anga na pau a Herodias o na’a makau ai kia John, ma te siahai ia ke taa, ka noko he’e kitea na taa eia. 20Iteme’agaa ko Herod noko pago kia te ia ma te ge’o ia te ia, noko na’a ma’u eia te tangata tinogaoi ma te ’esi’esi. Ko Herod noko ta’anga haka gongo kia John o hu’ai sopo manaba, ka noko manga sia haka gongo kia te ia. 21Hano ano ma na’akina a Herodias o hai tena ’aso gaoi i te ’aso noko sopo ai a Herod, na hai ai tena haka tahinga ki ba’i hakahua o te gahumanu, ma ba’i tugi tau’a, ma ba’i hutiaki o Galilee. 22Te gholoba na hinake ai te tama ’ahine a Herodias o tau’aso. Na hu’ai magagaohie ai a Herod ma ’ana usunga.
Ma te hai atu a Herod kia te ia, “Haka ene mai kia te au po nia e siahai kinai koe, na’e hai kau ’abatu ’ia kia te koe.” 23Ma te aguagu a Herod kae tuku kupu o hai atu, “Niaa e hai ke haka ene ai koe, e hai kau ’abatu ’ia kia te koe, he’e po te siahai mo’ou tasi pa’asi i te nuku o’oku nei, manga ’aonga te hai.”
24Te hahine nei na hano ki haho o hai atu kia te tinana, “Niaa te hai kau haka ene ai?”
Ma te hai atu a te tinana, “Haka ene atu i te ’ugu o John Baptist.”
25Te hahine nei na hoki ghali kia Herod, ma tena haka enenga o hai atu, “Koau e siahai ke ’aumai e koe te ’ugu o John Baptist i he peleti kia te au i te gholoba nei.”
26Ma te hu’ai haka gongo songo to’a ai a Herod, ka noko baghaghinga e tena tuku kupu ’anga i ’ago i ba’i pegea noko kai haka pigi kia te ia, na he’e siahai ke haka si’ai eia te haka ene ’anga a te hahine. 27Ma te ghali a Herod o kaunaki te tangata taa pegea ke hano o to’o mai te ’ugu o John. Ka na hano te tangata nei ki te kunga o na pegea kagohia, o toghi ai te u’a o John, 28o to’o ake te ’ugu i te peleti o haiga’a ki te hahine nei, ma te to’o eia o ’abange kia te tinana ia Herodias.
29Nimaa i te ’aso na haka gongo ai na pegea haka ako o John i te hai ’anga nei, na boo kigatou o to’o te tino o John o tanu.
Ko Jesus noko haangai e Ia te hu’ai ’apitanga
(Matthew 14.13-21; Luke 9.10-17; John 6.1-14)
30Na pegea haka to’o na giu mai o haka putu kia Jesus o hogahoga kia te Ia ko ba’i hai ’anga hai ma te ako e kigatou. 31Noko ’api pegea boomai ma te giu o hai ia te kigatou o he’e tau gholoba kigatou kai ai, ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “Koutou tata’o soko mai ia te Au ki he kunga tausu’u ka koutou he okioki ’aki ai.”
32Ma te boo soko i te baka ki te kunga gaabaki, 33ka noko ’api pegea hiina’i ki tegatou haka ’ui ’anga, o haka ’igonga e kigatou ma te ’eha pegea he ’agiko i ogatou ba’e o boo i ba’i manaha o ’agu tu’a ia te kigatou ano mataa hetae ki te kunga noko boo kinai. 346.34 Num 27.17; 1 Kgs 22.17; 2 Chr 18.16; Ezek 34.5; Mt 9.36.Te sopo ake ’anga a Jesus, o ina ki te ’apitanga kua ’oti i te haka putu, ko Ia na hu’ai ’agoha kia te kigatou, iteme’agaa ko kigatou noko manga noho pe na sipisipi he’e tau pegea ge’o, ma te ako e Ia ia te kigatou i na me’a ’eha.
35Ka te gholoba nei kua ahiahi, ma te boomai ona pegea haka ako o hai atu kia te Ia, “Te kunga gaabaki tenei, kae kua poo ma’u. 36Kaunaki atu na pegea nei kigatou ke boo ki ni kunga ma na manaha e hitaiaki mai ke tau’i ai ma’agatou ni utunga ke kai.”
37Ma te haka tau kinai a Jesus o hai atu, “ ’Abatu e koutou ma’agatou ni me’a ke kai.”
Ma te haka tau kigatou kia te Ia o hai atu, “ ’Ai e hai kimatou boo o tau’i ’ia ni utunga i he guanga gau mane siliva ke haangai ai?”
38Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “ ’E hia utunga e hai e koutou? ’Ai boo atu o ligo.”
Nimaa na’a e kigatou, na giu mai o hai atu, “Te toka gima bred ma te toka gua mi’i kaui.”
39Ma te kaunaki e Jesus ona pegea haka ako o hai te ’apitanga ke taki noho ’aki i na tu’uganga ki te mutie. 40Taki noho ’aki i na tu’uganga, noko hai na kunga tino te gau, kae hai na kunga tino gima. 41Ma te sa’u ake e Jesus te toka gima bred ma te toka gua kaui, o ina haka tu’u ki te gangi, o haka ’aue kia te ’Aitu, kae tohitohi na bred o ’abatu ki ona pegea haka ako ke tuku atu ki te ’apitanga. Konei na tuha atu ma’u e Ia gua kaui ki te ’apitanga. 42Ko kigatou ngatahi na kai ano maakokona. 43Kae haka putu e na pegea haka ako na momo toe bred ma na momo toe kaui noko noho, o tape o katoa tuma’a e gua ona kete. 44Te taunga o na taangata noko kai nei noko gimanga noa.
Ko Jesus noko sehu i te huka o te tai
(Matthew 14.22-36; John 6.15-21)
45Ghali a Jesus o hai ona pegea haka ako o heketi ki te baka o mumu’a ki tegaa pa’asi o te gano ki Bethsaida. Kae kaunaki e Ia te ’apitanga o taki giu. 46Kae hano a Jesus ki te ogo ke taakunga ai.
47Te hano ’anga ki te poo, te baka noko manga i te uso o te gano, ka ko Ia noko manga launatasi i te ’aamonga. 48Ko Ia na ina ’atu ona pegea haka ako noko maa tiha’ia i na hoe, iteme’agaa na oko noko pusi to’a ia te kigatou.
Nimaa i te nui ki te ’ao, hano a Jesus kia te kigatou, o manga hano i te huka o te gano, ka noko sa’akigoa ko Ia e hai ke sigi ia te kigatou. 49Ka te hiina’i atu kigatou kia te Ia manga sehu i te huka o te gano, na tegeu’a ake kigatou, ko Ia te ’atua. Ko kigatou na he ’usee ’aki, 50iteme’agaa ko kigatou na hiina’i ngatahi kia te Ia, o hu’ai matataku.
Ma te ghali a Jesus o ngege atu kia te kigatou o hai atu, “Toka mananaba ake, na’e ko Au. Noka te matataku!” 51Ma te sopo ake kia te kigatou i te baka, kae ngongoto te oko. Ko kigatou na hu’ai he gege ma’ugi ’aki ai, 52iteme’agaa noko he’e na’a e kigatou te gaataki o nia noko hai ki na utunga, iteme’agaa noko mogi ogatou uso.
53Te gholoba na boo ai kigatou ki tegaa pa’asi i te gano o hetae ki Gennesaret o tu’u ai te haka taupapa. 54Te gholoba noko sosopo ake ai kigatou i te baka, manga haka ’igonga ghali e kigatou ia Jesus. 55He ’agiko kigatou ki ba’i manaha i te kakai ’anga, o ’amo mai ba’i pegea masasaki i ogatou kaainga, o to’o mai ki na kunga e haka gongo kigatou manga iai a Jesus. 56Ka ko ba’i kunga hano kinai a Jesus, i na mi’i manaha ma na hu’ai manaha ma na kakai ’anga, noko manga tuku e kigatou na pegea masasaki i na uso o na kunga he tau’i ’aki me’a. Haka ene ’aki kigatou kia Jesus, ke tuku ia te kigatou ke manga he ’osohi ki na kapa o tena ake. Ka ko ba’i pegea he ’osohi kia te Ia na maa’ugi.
7Na me’a baa ’ugi ia pegea
1Na Pharisee ma kogaa pegea i na ako o na tagangonga noko boo iho mai Jerusalem, noko haka putu ake kia Jesus. 2Ma te hiina’i kigatou ki kogaa i Ona pegea haka ako, manga kai agatou utunga i na gima “ ’ugi”, he’e huhu’i. 3(Iteme’agaa na Pharisee ma gaa Jew, noko manga mataa huhu’i ogatou gima ke hai na paaunga a ogatou hai tupuna, ’io mugi o kai. 4Na ’aso giu mai ai i na kunga tau’i me’a, ko kigatou e he’e ’aonga te kai ma’u, naakupu ki te mataa huhu’i. Kae pipiki ma’u kigatou kogaa ’isi huhuta a na haitupuna, te mataa huhu’i ba’i me’a hai utunga, na kapu ma na me’a pipiki bai ma na ketolo.)
5Na Pharisee ma na ako o na tagangonga noko he haka anuanu ’aki kia Jesus o hai atu, “Tehea te hai ’anga e he’e tata’o tu’a ai ou pegea haka ako i na paaunga o na haitupuna, ka manga kai utunga he’e huhu’i gima?”
67.6 Is 29.13.Haka tau kinai a Jesus o hai atu, “Ko Isaiah noko maa’ogi i tena taauga ’anga o taga gongo ia te koutou na pegea haka hagehage, noko kogaa ana to’o:
‘Na pegea nei manga haka ’eha ’eha ia te Au i ogatou gau ngutu,
ka ogatou hinangago hu’ai mama’o ia te Au.
7Ko kigatou manga muna o sogi kia te Au,
agatou akonga na tagangonga ako e pegea.’
8Koutou kua ti’aki e koutou na tagangonga a te ’Aitu, ka manga pipiki e koutou na paaunga mai a pegea.”
9Kae hai atu ma’u a Jesus kia te kigatou, “Koutou e hu’ai hai tuupau e koutou te hai ti’aki ’anga na tagangonga a te ’Aitu, ka ke manga pipiki na paaunga a’autou. 107.10 a Ex 20.12; Deut 5.16; b Ex 21.17; Lev 20.9.Iteme’agaa na tagangonga a Moses noko hai ake:
‘Hakae’eha atu ia te tamau ma te tinau,’
ma te hai ake ma’u,
‘He pegea e baa logho ia te tamana po ko te tinana,
e hai ke taa ke mate.’
11Kae hai ake koutou, te pegea nimaa hai atu kia te tamana po ko te tinana: ‘Nia ka ’aabaki kia te kougua mano e ga’u mai ia te au te “Corban” ’, (e gaataki: te ga’a hakapau kia te ’Aitu). 12Te pegea nei e tuku e koutou o he’e tau ’aabakinga kia te tamana po kia te tinana. 13Kua haka noka e koutou na haka hegeunga a te ’Aitu, i autou paaunga manga pipiki haka hano hano e koutou nei, hu’ai ’eha me’a konaa na noho, manga hai ma’u e koutou.”
14Ngege hakahoki a Jesus i te ’apitanga o haka putu giu mai kia te Ia, o hai atu kia te kigatou, “Haka gongo mai kia te Au, koutou ngatahi, o na’a gaoi te hai ’anga nei: 15E si’ai ni me’a mai taha ke boo ki goto i he pegea e ’aonga te baa ’ugi ia te ia, ka manga na me’a e sosopo ake i te uso te baa ’ugi ia te ia. 16[Koai e hai na taginga, tuku ake ke haka gongo ai!”]
17Mugi i te hano ’anga a Jesus i te ’apitanga o ugu ki goto i te hage, he haka anuanu ’aki kinai o na pegea haka ako i te haka gaataki nei. 18Hai atu kinai a Jesus, “ ’Ai koutou e pau o he’e na’a me’a? ’Ai koi he’e na’a e koutou? E si’ai ni me’a mai taha boo ki goto i he pegea, e ’aonga te baa ’ugi ia te ia. 19Iteme’agaa e he’e boo ki te uso, ka manga boo ki goto i te tina’e, ’io mugi o sosopo ki taha i te tino.” (Te gea ’anga a Jesus nei, na gea haka maahoga ko ba’i utunga e-“ma’a”.)
20Ko Jesus noko gea soo atu ma’u, “Nia e sopo ake i te uso o te pegea, tenei te me’a e baa ’ugi ia te ia. 21Iteme’agaa ko goto i na uso o pegea e sosopo ake ai: Na tegeu’a maase’i, ma te hai maasoko a taangata ma haahine, ma te kaia’a, ma te he taa ’aki o mamate, ma te masoko na pegea hai uguugu ma te hai matu’a, 22ma te maa’ina, ma te siahai ki te hai songo pegea, ma te pake, ma te he siahahai ’aki maase’i a taangata ma haahine, ma te ’i’ita, ma te baa songo kogaa pegea, ma te haka ’eha’eha, ma te haka tugihu’u. 23Ko ba’i hai ’anga songo toto’a nei e sosopo ake i goto i na uso o pegea o baa ’ugi ia pegea.”
Te sano o te hahine ’aatea
24Ko Jesus noko hano i te kunga na o hano ki na kakai ’anga e pata i Tyre. Ko Ia noko hano ki goto i te hage, o he’e siahai ke na’a e he pegea ko Ia manga i goto, ka noko he’e ’aonga te ngigo. 25Noko manga konei na noho, ka te gongo ’anga ai te hahine noko hai tena tama’ahine uguhia, koia na a’u o too ki na ba’e o Jesus. 26Te hahine nei te pegea mai Greece, te pegea sopo i te hanohano mai Syro phoenicea, koia noko sasaka kia Jesus ke pagepage te haagiki songo ia tena tama ’ahine.
27Konei na haka tau a Jesus ki te hahine, “E hai ke mataa tuku na tama giki ke kai ’io makokona, iteme’agaa e he’e gaoi te seu na utunga ana tama giki ma’a na tokitoki.”
28Ka noko haka tau te hahine nei o hai atu, “Hakahua e maa’ogi, ka na tokitoki e ta’anga kai ma’u i na momo utunga tutuku iho i na tama giki ki na gago kaupea.”
29Ma te konei na to’o a Jesus kia te ia, “Baaghaghi e tau haka tau e gaoi na, ma ’aonga tau hoki, na’e te haagiki songo kua hano ’aatea i tau tama ’ahine.”
30Te hahine na hoki ki tona manaha o kite i tena tama ’ahine manga moe i tona kaainga, ka kua hano ’aatea te haagiki songo ia te ia.
Te haka ma’ugi ’anga te pegea tugi kae he’e gea
31Ko Jesus na hoki i na kakai ’anga e pata i Tyre o agatu’u i Sidon, o iho ki te gano i Galilee, ma te kakai ’anga i Decapolis.7.31 Decapolis e gaataki i te hegeunga a Greek “te katoa kakai ’anga”32Hakakabe ake e na pegea te tangata tugi kae he’e gea, o he sasaka ’aki kia Jesus ke haka eke te gima i te tangata nei.
33Ma te kakabe e Jesus ia te ia o haka ’aatea i te ’apitanga, o tuku na maninia gima ki gua taginga o te tangata nei, kae nga’esu o tuku ki te ’agego o te tangata nei. 34Ina haka tu’u Ia ki te gangi, o manaba gege, kae hai atu kia te ia, i te hegeunga a Jew “Ephphatha” (e gaataki “Luga ake”). 35Ma te lugaluga gua taginga o te tangata nei, kae ma’ama’a te ’agego o gea gaoi.
36Ma te susugi e Jesus ia te kigatou ke noka te he ’atigongo ’aki ki ni pegea i te hai ’anga nei, ka noko manga gonga’a te susugi atu, ka manga haka soso atu ’agaatou hegeu ’anga kinai. 37Ko ba’i pegea noko haka gongo ai, ko kigatou noko tutahi agaatou he gege ma’ugi ’aki ai ’anga o hai ake, “Kua hai e Ia ba’i me’a o gaoi. E hai ma’u e Ia na pegea tugi o haka gongo ma na pegea he’e gegea o gegea.”
8Ko Jesus noko haangai ma’u te hu’ai ’apitanga
1Na ’ao na, noko haka putu giu ai te ’apitanga kia Jesus, ka naato’o i te noko he’e tau utunga, haka putu mai e Jesus ona pegea haka ako o hai atu kinai, 2“Ko Au e hu’ai ’agoha ki te ’apitanga nei, ia te kigatou kua haka pata kia te Au ano te poo togu nei, kae he’e tau utunga ke kai. 3Ka nimaa he’e haangai e Au, ka manga tuku o giu e ongea ’aki ki ’ogatou manaha, ka manga sesemu i te agatu’u, iteme’agaa e iai na pegea ia te kigatou e boomai i na kunga mama’o.”
4Haka tau kinai Ona pegea haka ako o hai atu, “Kae hai ke kohea na hai ni utunga i te kunga gaabaki nei ke haangai ai te ’apitanga?”
5Ma te haka anu atu a Jesus, “E toka hia bred ma hai e koutou?”
Ma te haka tau kigatou o hai atu, “E toka hitu bred.”
6Ma te hai atu a Jesus ki te ’apitanga ke noho ’aki ki te kege, kae sa’u ake e Ia te toka hitu bred o haka ’aue ai kia te ’Aitu, ’io tohitohi e Ia o ’abatu ki ona pegea haka ako ke tuha ki te ’apitanga, o tuhatuha e kigatou. 7Noko hai ma’u e kigatou gua mi’i kaui e gua, noko haka ’aue ma’u ai a Jesus, kae tuku atu ma’u ki ona pegea haka ako o tuhatuha ki te ’apitanga. 8Na pegea nei na kai ano maakokona. Mugi na pegea haka ako o haka putu na momo utunga noko toe o tape i te toka hitu kete o hohonu. 9Te haka putunga nei noko haanga noa taangata. Na tuku e Jesus ia te kigatou o taki giu. 10Ko Ia ma ona pegea haka ako na heketi i te baka o boo ki te kakai ’anga i Dalmanutha.
118.11 Mt 12.38; Lk 11.16.Boo mai na Pharisee o haka anuanu ’aki kia Jesus, ke hai lobo ia te Ia. Ko kigatou noko haka ene ’aki kinai ni haka ’igonga mai te gangi. 128.12 Mt 12.39; Lk 11.29.Ka ko Jesus na manaba gege kae hai atu, “ ’Eaa e haka ene ’aki ai te ’atu tangata nei he haka ’igonga haingata’a? Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Ka si’ai he haka ’igonga kau haiga’a ’ia kia te koutou.” 13Kae hano ia te kigatou, o hoki ki te baka o toghi ki tegaa pa’asi i te gano.
Na akonga ana Pharisee ma a’a Herod
14Na pegea haka ako na he’e maanatu ke to’o ni utunga, manga te launatasi bred te noko manga hai e kigatou i te baka. 158.15 Lk 12.1.Ma te haka kuu manaba e Jesus ia te kigatou o hai atu, “Ge’o gaoi atu ma te na’ana’a ki na me’a haka tupu bred a na Pharisee ma a’a te hakahua ia Herod.”
16Ma te hegeu soko kigatou o hai ake, “E konei ana gea ia te kitatou kua he’e tau utunga.”
17Ka noko na’a e Jesus tegatou konei na hegeu ’anga, ma te haka anu atu kia te kigatou, “ ’Eaa e ba’aki ai koutou ki te he’e tau utunga ’anga? ’Ai koutou koi he’e hiina’i ma te he’e na’a? ’Ai na uso o’outou manga koi mogi? 188.18 Jer 5.21; Ezek 12.2; Mk 4.12.’Ai koutou manga hai outou mata kae he’e hiina’i, ma na taginga kae he’e haka gongo?! Koutou kua he’e maanatu ma’u?! 19Te ’aso noko tohitohi ai e Au te toka gima bred o ’abange ki te gimanga noa taangata, noko toka hia kete noko honu i na momo utunga noko tibu e koutou?”
Ma te haka tau kigatou o hai atu, “Noko katoa tuma’a e gua.”
20“Ka te tohitohi ’anga e Au te toka hitu bred ki te haanga noa taangata, noko toka hia kete noko honu i na momo utunga noko tibu e koutou?”
Ma te haka tau kigatou o hai atu, “Noko toka hitu.”
21Ma te haka tau a Jesus kia te kigatou o hai atu, “Manga koi he’e na’a e koutou?”
Te haka ma’ugi ’anga o te pegea kibi
22Ko kigatou noko boo mai ki Bethsaida, kae kakabe ake e na pegea te tangata kibi o he sasaka ’aki kia Jesus ke ’oso kia te ia. 23Ma te tau a Jesus i te gima o te tangata kibi o kakabe ki taha i te manaha nei. Te gholoba noko nga’esu ai a Jesus ki na mata o te tangata kibi nei, kae haka eke gua gima ia te ia kae hai atu, “Ko koe e ina ki he me’a?”
24Koia noko haka tu’u o hai ake, “Koau e ina ki na pegea, manga sa’akigoa na tino ga’akau manga he boo boo ’aki.”
25Ma te tuku haka hoki gua gima o Jesus ki gua mata o te tangata, ma te lugaluga gua mata o’ona, na maatanga a’ana kua gaoi haka hoki, kae ina maahoga ai ki ba’i me’a. 26Ma te haka to’o e Jesus o hoki ki tena manaha kae hai atu kia te ia, “Noka tau hano ki te manaha.”
Te haka maahoga ’anga e Peter ia Christ
(Matthew 16.13-20; Luke 9.18-21)
27Ko Jesus ma ona pegea haka ako noko boo ki na manaha e pata i te kakai ’anga i Caesarea Philippi. Te gholoba noko manga koi boo ai i te agatu’u, kae haka anu atu a Jesus kia te kigatou, “E hai mai te ’apitanga ko Au koai?”
288.28 Mk 6.14,15; Lk 9.7,8.Na pegea haka ako noko hai atu, “E hai mai kogaa, ko Koe ko John Baptist, kae hai mai kogaa, ko Koe ko Elijah, ka manga hai ake kogaa, ko Koe te launatasi i na taauga.”
298.29 Jn 6.68,69.Ma te hesigi a Jesus kia te kigatou o hai atu, “Kae hai mai koutou ko Au koai?”
Ma te haka tau a Peter o hai atu, “Ko Koe te ’Agiki Taga’ia.”
30Ma te susugi e Jesus ia te kigatou ke noka te he ’atigongo ’aki ki ni pegea ia te Ia.
Ko Jesus noko mataa hogahoga tena mate
(Matthew 16.21-28; Luke 9.22-27)
31Ko Jesus noko haka tu’u ako ia te kigatou o hai atu, “Te Hosa o Pegea e hai ke go tiha’ia i ba’i hai ’anga, ma te hai ke go he’e sia hahai ma’u kinai na ’agiki ma na tugi o na priest, ma na ako o na tagangonga. Ko Ia e hai ke go ta’ia ma’u, ka nimaa go i te togunga ’ao, kae ma’ugi hoki.” 32Ko Jesus noko gea haka maahoga i na me’a nei, ma te kakabe ’aatea e Peter ia te Ia o susugi, “Noka te konaa au gea.”
33Ma te keu iho a Jesus ki ona pegea haka ako, kae susugi atu ia Peter, o hai atu, “Hinake ki mugi Satan, na’e ko koe e he’e hai e koe na maanatu a te ’Aitu, manga hai e koe a’a pegea.”
348.34 Mt 10.38; Lk 14.27.Ma te haka putu mai e Jesus te ’apitanga ma ona pegea haka ako o hai atu kinai, “Nimaa iai he pegea siahai ke tata’o ia te Au, e hai ke mataa he’e maanatu kia te ia, kae ’amo tena kros o tata’o mai ia te Au. 358.35 Mt 10.39; Lk 17.33; Jn 12.25.Iteme’agaa, koai e kumu i te ma’ugi nei, e hai ke go he’e kitea, ka koai e hai ti’aki te ma’ugi i te ghaghi ia te Au ma te Gongo Gaoi, e hai ke go pipiki e ia. 36Tehea te gaoi ’anga o te pegea ga’u eia ba’i me’a i te kege nei, kae pau o ti’aki te ma’ugi o’ona? 37Po niaa kago haiga’a e te pegea ke go haka suihaki ai te ma’ugi? 38Te pegea nimaa pa’a ia te Au ma na haka hegeunga a’aku i te ’atu tangata masoko ma te ’osongo ina nei, te Hosa o Pegea e hai kego pa’a ia te ia i te ’aso kago a’u ai Ia i te mamagunga o te Tamana ma na ensel ’esi’esi.”
91Kae hai atu a Jesus kia te kigatou, “Ko Au e gea maa’ogi atu kia te koutou, e iai na pegea manga tutu’u i te kunga nei, kago he’e na’a te mamate ano hiina’i ki te a’u ’anga te Hakahua ’anga a te ’Aitu ma na taganga.”
Te haka gigiu ’anga a Jesus
(Matthew 17.1-13; Luke 9.28-36)
29.2 2 Pet 1.17,18.Sigi te ononga ’ao, kakabe e Jesus ia Peter ma James ma John o haka neke ki te ogo ma’u ’agunga o noko manga hiina’i soko ai, ma te haka gigiu a Jesus o hiina’i kinai kigatou. 3Ona laoa noko hu’ai tia’a, noko susugu o sigi i ba’i me’a huhu’i i te kege nei o susugu. 4Ka noko haka ’agitino ma’u a Elijah ma Moses kia te kigatou. Ko kigaaua noko manga hegeu ma Jesus.
5Ma te hai atu a Peter kia Jesus, “Ako, e hu’ai gaoi tematou boomai ’anga ki te kunga nei. Kimatou ’ati ’ia he toka togu boghugha, ke hai mo’ou tasi, hai mo’o Moses tasi, kae hai mo’o Elijah tasi.” 6(Ko Peter noko he’e na’a eia po nia e hai ke gea kinai, iteme’agaa ko kigatou na matataku.)
79.7 Mt 3.17; Mk 1.11; Lk 3.22.Ma te sopo te po’ao o tango ia te kigatou, kae haka gongo atu kigatou ki te ge’o e sopo mai i te po’ao o hai mai, “Tenei toku Hosa e ma’ine kinai Au, manga haka gongo ake kia te Ia!”
8Nimaa ghali kigatou o hiina’i iho manga he’e hiina’i ma’u ki he pegea, ka manga ko Jesus launatasi.
9Nimaa i tegatou giu iho ’anga i te ogo, susugi e Jesus ia te kigatou ke noka te gaatou he ’atigongo ’aki ki he pegea i nia kua hiina’i kinai, ke hano ano hetae ki te ’aso e hai ke go ma’ugi hokimai ai te Hosa o Pegea i te mate. 10Pipiki e kigatou te gea ’anga a Jesus nei kia te kigatou soko kae manga hegeu po tehea te gaataki o te “ma’ugi hoki mai i te mate.”
119.11 Mal 4.5; Mt 11.14.Kae he haka anu ’aki kigatou kia Jesus o hai atu, “ ’Eaa noko hai mai ai na ako o na tagangonga, ko Elijah e hai ke go mu’a mai?”
12Haka tau a Jesus o hai atu kia te kigatou, “E maa’ogi ko Elijah noko hai ke go mu’a mai, ke gosigosi haka hoki ba’i me’a. Ka ’eaa e hai ake ai na Kanukanu Tapu, te Hosa o Pegea e hai ke go hu’ai haka higosia ma te he’e sia hahai kinai? 13Kae hogahoga e Au kia te koutou, ko Elijah na ’oti i te a’u, o hai kinai e kigatou ba’i hai ’anga siahahai kigatou ke hai kia te ia, o manga noho pe nia noko kanukanu e hai ke go hai kia te ia.”
Ko Jesus noko pagepage te haagiki songo
(Matthew 17.14-21; Luke 9.37-43a)
14Te gholoba noko boomai ai ki te toenga o na pegea haka ako, ko kigatou noko hiina’i ki te hu’ai haka putunga noko ghigho ia te kigatou, ka na ako o na tagangonga te noko manga haka bagebage kia te kigatou. 15Te gholoba noko hiina’i ai te ’apitanga kia Jesus, ko kigatou noko hu’ai he gege ma’ugi ’aki, kae he ’agiko o oho ia te Ia.
16Hai atu a Jesus ki ona pegea haka ako, “Niaa te haka bagebage ’aki ai a koutou kia te kigaatou?”
17Haka tau ake te pegea i te ’apitanga o hai atu, “Ako, ko au e kakabe mai toku hosa kia te Koe. Koia e ugu ai te haagiki songo, o hai ia te ia o he’e gea. 18Na gholoba ta’anga hetae kinai te haagiki songo, manga tupe ia te ia ki te kege o manga piloe te ngutu ma te he taangisi ’aki na niho kae maghitighiti. Ka kua haka ene ai au ki ou pegea haka ako nei kigatou pagepage ’ia te haagiki songo ma te he’e ’aonga te hai e kigatou.”
19Ma te haka tau a Jesus o hai atu, “Koutou te ’atu tangata he’e too. E hai ke kohea na potaha Toku haka pata kia te koutou? Kakabe mai te tangata na kia te Au.”
20Ma te kakabe ake e kigatou ia te ia kia Jesus. Te gholoba noko ina ai te haagiki songo kia Jesus, kae manga hai e ia te tangata nei o ghotoi. Koia noko too ki te kege o manga lulube’i ma te piloe te ngutu.
21Haka anu a Jesus kia te tamana o hai atu, “E hianga ghapu te konei ana noho?”
Ma te haka tau a te tamana o hai atu, “Noko haka tu’u i tena tama’iti’iti ’anga. 22E ’eha ’aso ’aka ia te ia ki na ahi ma na bai ke taa ia te ia, ka nimaa ’aonga ki te hai kinai e Koe he hai ’anga, ’agoha mai o ’aabaki kia te kimaaua.”
23Ma te hai atu a Jesus, “Nimaa ’aonga ki te hai e Koe? Ko ba’i me’a manga haingaohie ki te pegea e too.”
24Ma te manga hai te hu’ai ge’o o te tamana o te tangata nei o hai atu, “Hakahua, ko au e too; ’aabaki mai kia te au ke hakanoka taku he’e too ’anga!”
25Te gholoba noko ina ai a Jesus ki te he ’agiko mai ’anga te ’apitanga ki te kunga noko manga iai Ia, ma te gehu Ia ki te haagiki songo o hai atu, “Ko koe te haagiki songo tugi kae he’e gea, ko Au e hai atu kia te koe, sopo iho ia te ia, ma te noka ma’u tau go hokimai kinai.”
26Te haagiki songo nei na hai tena hu’ai ’use ’anga, kae hai ia te tangata nei o ghotoi o tutahi ’io mugi o sopo ki taha ia te ia. Te tangata nei noko ma noho ake po te pegea mate, ma te ’eha pegea noko hai ake, “Kua mate.” 27Ka noko ’oso a Jesus ki te gima o haka tu’u ki na ba’e o tu’u.
28Mugi i te ugu ’anga a Jesus ki te hage, boo ake Ona pegea haka ako o haka anuanu ’aki kia te Ia i tegatou hiina’i soko ’anga, o hai atu, “ ’Eaa kua he’e ’aonga te pagepage ai e kimatou te haagiki songo nei?”
29Ma te haka tau a Jesus, “Te haingaa haagiki songo nei ka manga ’aonga te pagepage i te taakunga [ma te he’e kai i te sogi].”
30Ko kigatou na boo i te manaha na o agatu’u i Galilee. Ko Jesus noko he’e siahai ke na’a e he pegea po ko kigatou e boo ki hea, 31iteme’agaa ko Ia noko manga ako ona pegea haka ako. Ko Ia noko hai atu kia te kigatou, “Te Hosa o Pegea e hai ke go haka soko ’ia ki na noho o na taganga o pegea. Kago taa e kigatou, kae mugi i te toka togu ’ao, ko Ia kago ma’ugi hoki.” 32Ka noko he’e na’a e kigatou po nia te gaataki e Jesus, ka noko matataku te haka anuanu ’aki ai kia Jesus.
Koai e hai ke go hua’eha?
(Matthew 18.1-5; Luke 9.46-48)
33Ko kigatou noko boo ki Capernaum. Te gholoba noko iai Ia i te hage, haka anu kia te kigatou o hai atu, “Niaa te kua he haka bagebage ’aki boomai ai koutou i te agatu’u?” 349.34 Lk 22.24.Ka ko kigatou noko he’e gegea, iteme’agaa ko kigatou noko haka bagebage ’aki i te agatu’u, po koai ia te kigatou e hai ke go hua’eha.
359.35 Mt 20.26,27; 23.11; Mk 10.43,44; Lk 22.26.Noho a Jesus o ngege atu i tona katoa tuma’a e gua pegea haka ako o hai atu kinai, “Nimaa iai he pegea e siahai ke mu’a, koia e hai ke pau o tuku taha’aki ki gago ia te ia, o hai ma’u ai he guani mo’o ba’i pegea.”
36’Oso a Jesus ki te tama ’iti’iti o hai o tu’u ki ’ago ia te kigatou o kopi e Ia, kae hai atu kia te kigatou, 379.37 Mt 10.40; Lk 10.16; Jn 13.20.“Ko ai e oho eia he mi’i tama ’iti’iti i na tamagiki nei i te ghaghi i toku ingoa, e oho eia ia te Au; ko ai ma’u e oho ia te Au, e he’e manga oho ia te Au, kae oho ma’u ia te Ia noko haka to’o mai e Ia ia te Au.”
Te hai taganga ’anga i te ingoa o Jesus
38Ko John noko hai atu kia Jesus, “Ako, ko kimatou na hiina’i ki te tangata noko manga pagepage haagiki songo i tou ingoa, ma te susugi e kimatou, iteme’agaa he’e te pegea ia te kitatou.”
39Ma te hai atu a Jesus, “Noka te susugi ia te ia. E si’ai he pegea ke hai ni taganga i toku ingoa, ke ’aonga te ghali o gea maase’i kia te Au. 409.40 Mt 12.30; Lk 11.23.Iteme’agaa ko ai e he’e hai songo ia te kitatou, koia te pegea o tatou. 419.41 Mt 10.42.Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Nimaa iai he pegea e ’abatu mo’outou ni bai binu i Toku ingoa iteme’agaa koutou na pegea o Christ, koia kago ga’u ’ona ga’unga.
Te ’otinga o na ’oosongo
42“Kago nimaa iai he pegea hai eia he tama ’iti’iti o ’oosongo i na tama giki nei kua ’oti i te too kia te Au, mano e gaoi i te logha he hu’ai hatu mamaha ki te u’a o tupe ia te ia ki te moana.
439.43 Mt 5.30.“Tou gima, nimaa hai ia te koe o ’oosongo, toghi atu. Ko koe e gaoi te hano gima tasi ki te ma’ugi, o sigi i te hano ma gu’ou gima ki te ugaimami, te ahi he’e mate, 44[te kunga he’e mamate ai na ugo e kai ia te kigatou, ma te he’e ’aonga te tamate tena ahi.]
45“Tou ba’e ma’u, nimaa hai ia te koe o ’oosongo, toghi atu. E gaoi i te hano koe te pegea paka ki te ma’ugi, o sigi i te poi noko hai gu’ou ba’e kae tupe ia te koe ki te ugaimami, 46[te kunga he’e mamate ai na ugo e kai ia te kigatou, ma te he’e ’aonga te tamate tena ahi.]
479.47 Mt 5.29.“Tou mata ma’u, nimaa hai ia te koe ke ’oosongo, kape iho, na’e gaoi i te hano mata tasi koe ki te Hakahua ’anga a te ’Aitu, o sigi i te tupe ia te koe ma gu’ou mata ki te ugaimami, 489.48 Is 66.24.te kunga
‘he’e mamate ai na ugo e kai ia te kigatou,
ma te he’e ’aonga te tamate tena ahi.’
49Iteme’agaa ko ba’i pegea e hai kego hai o ma’a i te ahi ke noho pe te sakrifaes e hai e na solo o ma’a.
509.50 Mt 5.13; Lk 14.34,35.“Te solo te me’a gaoi, ka nimaa he’e kitea tena kona ’anga, hai ke kohea na hai ke kona hoki? Koutou he gotomaagie ’aki atu, ke noho pe na solo e hai na utunga o kai gaoi.”
10I na noho o te maabae
1Ko Jesus na hano i te manaha na, noko hano ki te kunga henua i Judea, o gakau i te bai mimigo i Jordan, ma te haka putu ma’u te ’apitanga kia te Ia. Ka na hai tena toonginga te ako ia te kigatou.
2Boomai kinai na pegea i na Pharisee o hai lobo e kigatou ia Jesus o hai atu, “E tuku e na tagangonga he tangata ke ti’aki tena uguugu?”
3Haka tau a Jesus o hai atu, “Niaa te noko gea a Moses ke hai e koutou?”
410.4 Deut 24.1-4; Mt 5.31.Ma te haka tau a kigatou, “Ko Moses noko tuku eia te tangata ke kanukanu eia he leta mo’o te maabae kae ti’aki a tena uguugu.”
5Haka tau a Jesus o hai atu, “Noko konei na kanukanu e Moses, iteme’agaa outou uso e mogi. 610.6 Gen 1.27; 5.2.Ka te haka tu’u sanga o gago nei, ko te ’Aitu noko gosigosi e Ia te tangata ma te hahine. 710.7 Gen 2.24.Tenei te hai ’anga e hano ai te tangata ia te tamana ma te tinana o tu’utaki kia tena uguugu. 8Ko kigaaua ka hai ai te tino e tasi. Ko kigaaua kua he’e hai ai te toka gua, ka te launatasi. 9Kogaa na noho nia e konei na tu’utaki e te ’Aitu, e hai ke noka te haka maabae e he pegea.”
10Te ’aso na giu ai kigatou ki goto i te hage, ona pegea haka ako noko haka anuanu ’aki kia Jesus i na noho o te hai ’anga nei. 1110.11 Mt 5.32; 1 Cor 7.10,11.Ko Jesus noko haka tau o hai atu, “Ko ai e ti’aki tona uguugu, kae sui o pipiki tegaa hahine, koia manga kaia’a ki tona uguugu kua ti’aki. 12Ka te hahine nimaa ti’aki tona matu’a kae sui o noho i tegaa tangata, koia manga kaia’a ki tona matu’a kua ti’aki.”
Ko Jesus ma na tama giki
(Matthew 19.13-15; Luke 18.15-17)
13Te ’apitanga noko kakabe mai na mi’i tama giki kia Jesus, ke ’oso kia te kigatou, ka na susugi e na pegea haka ako ia te kigatou. 14Ka te gholoba noko ina ’atu ai kinai a Jesus, ko Ia noko hu’ai he’e siahai kinai, ma te hai atu kia te kigatou, “Tuku iho na mi’i tama giki na ke boomai kia te Au, noka te susugi, iteme’agaa te Hakahua ’anga a te ’Aitu te kunga o na pegea konei na noho. 1510.15 Mt 18.3.Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Te pegea nimaa he’e to’o e ia te Hakahua ’anga a te ’Aitu ke noho pe te sano o te tama ’iti’iti, koia kago he’e hano ai ki goto.” 16Kae gagaba mai e Jesus na mi’i tama giki nei ki na gima, o haka eke na gima ia te kigatou, o haka gaoi ia te kigatou.
Te tangata hu’ai ga’u
(Matthew 19.16-30; Luke 18.18-30)
17Te ’aso noko haka tu’u ai a Jesus ke hano, tege ake te tangata o too toko tugi i ’ago ia te Ia, o haka anu ake, “Ako gaoi, tehea te hai ’anga kau hai ’ia kau ga’u ai ’ia te ma’ugi noho goa?”
18Ma te hai atu a Jesus, “ ’Eaa e hai mai ai koe ko Au e gaoi? E si’ai he pegea gaoi ka manga ko te ’Aitu launatasi. 1910.19 a Ex 20.13; Deut 5.17; b Ex 20.14; Deut 5.18; c Ex 20.15; Deut 5.19; d Ex 20.16; Deut 5.20; e Ex 20.12; Deut 5.16.E na’a e koe na tagangonga: Noka te he taa ’aki, noka te maasoko na taangata hai uguugu ma na haahine hai matu’a ’i kogaa haahine ma kogaa taangata, noka te kaia’a, noka te taukimata gogoi, noka te mou toto’o, haka e’eha atu ia te tamau ma te tinau.”
20Koia noko haka tau o hai atu, “Ako, na hai ’anga nei noko pipiki mai eau i aku bagokaa ’anga.”
21Ko Jesus noko ina ’atu kia te ia ma te ma’ine kinai, ka na hai atu, “E tasi hai ’anga koi he’e hai e koe, hinatu o salemu ba’i me’a a’au o haiga’a ki na pegea lae, ka ke go hai ma’au ni ga’unga i te Nuku i te gangi. Kae a’u o tata’o ia te Au.”
22Te hai ’anga nei na pa’a ai te tangata nei, ano manga hano ’agoha, iteme’agaa koia te pegea hu’ai ga’u.
23Ko Jesus na he keukeu ’aki kae hai atu ki Ona pegea haka ako, “E hu’ai haingata’a ki te hano he pegea ga’u ki goto i te Hakahua ’anga a te ’Aitu!”
24Na pegea haka ako noko hu’ai he langalanga ’aki i Ana akonga nei. Ka noko gea haka hoki atu a Jesus, “Tamagiki, e hu’ai haingata’a te sosopo ki goto i te Hakahua ’anga a te ’Aitu! 25Manga haingaohie te mene he ‘camel’ i he mataa nila lapui o sigi i te pegea ga’u te hano ki goto i te Hakahua ’anga a te ’Aitu.”
26Na pegea haka ako na tuku so atu ’agatou he langalanga ’aki ’anga, ma te konei agatou he haka anuanu ’aki, “ ’Ai koai okoia te kago ma’ugi?”
27Ina ’atu a Jesus kia te kigatou kae hai atu, “Kia pegea, te hai ’anga nei e hu’ai haingata’a, kae he’e haingata’a kia te ’Aitu; ko ba’i hai ’anga manga hai ngaohie ia te ’Aitu.”
28Hai atu a Peter kia te Ia, “Ko kimatou kua ti’aki ko ba’i me’a ka kimatou ’agu tu’a ia te Koe!”
29Haka tau atu a Jesus, “Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: E si’ai he pegea kua ti’aki tena manaha po tena ’api taangata po ona tuhaahine po tena tinana, po ko te tamana po ’ana tamagiki po ona ma’aga kia te Au ma te Gongo Gaoi, 30kago he’e ga’u eia te gau o sigi i te ’atu nei (na manaha, na ’api taangata, na tuhaahine, na tinana, na tamagiki, ma na ma’aga; hakapigi ki na me’a nei, na haisongo ’ia ’anga) ma i-te ’atu tangata kago a’u, te ma’ugi noho goa. 3110.31 Mt 20.16; Lk 13.30.Ka te ’apitanga noko mumu’a mai kago mumugi, ka te ’apitanga noko mumugi kago mumu’a.”
Ko Jesus noko hogahoga haka hoki tona mate
(Matthew 20.17-19; Luke 18.31-34)
32Ko kigatou noko haka neke ki Jerusalem, ko Jesus te noko mu’a i te agatu’u, ka na pegea haka ako noko manga he langalanga ’aki, ka kogaa pegea noko tata’o mugi, noko matataku. Ma te haka ’aatea haka hoki e Jesus tena katoa tuma’a e gua pegea, o hogahoga kia te kigatou nia te hai ke hetae kia te Ia. 33“Ko kitatou e hakaneke ki Jerusalem, ka te Hosa o Pegea, ka haka soko ’ia ki na hakahua o na priest ma na ako o na tagangonga. E hai kigatou haka pau ’ia ke mate, kae haiga’a ki na pegea ’aatea. 34Ko kigatou kago putatai kia te Ia, ma te he ngaa’esu ’aki kia te Ia, ma te go bisa ma te tamate ia te Ia. Ka nimaa go i te togunga ’ao, ko Ia kago ’aga hoki mai.”
Te haka ene ’anga a James ma John
35Mugi a James ma John, gua hosa o Zebedee o boo kia Jesus, o hai atu, “Ako, ko kimaua e sia hahai ke hai e Koe kia te kimaua nia ka haka ene ’aki ai kimaua kia te Koe.”
36Hai atu a Jesus, “Niaa te sia hahai kougua kau hai ’ia kia te kougua?”
37Haka tau atu kigaaua o hai atu, “Tuku mai ia te kimaaua, kimaaua go noho ’aki pa’asi gua ia te Koe i tou mamagunga. Noho tegaa i te pa’asi maui, kae noho tegaa i te pa’asi sema.”
3810.38 Lk 12.50.Haka tau kinai a Jesus o hai atu, “E he’e na’a e kougua nia te haka ene ’aki ai kougua. ’Ai kougua e ’aonga te bibinu i te kapu e hai kau go binu ai, po kougua e ’aonga te haa gogomi i te haa gogomi ’anga e hai kau go hai ’ia?”
39Haka tau a kigaaua o hai atu, “Manga ’aonga te hai e kimaaua.”
Ma te hai atu a Jesus kia te kigaaua, “Kougua kago bibinu i te kapu go binu ai Au, ma te haa gogomi i te haa gogomi ’anga e hai kau hai ’ia. 40Ka te noho ’aki kougua i toku pa’asi maui ma toku pa’asi sema, e he’e te hai ’anga kau tuku ’ia. Gua kunga nei gua kunga ki na pegea na ’oti i te haka ngaague kinai.”
41Te ’aso na haka gongo ai tegaa katoa pegea haka ako, ko kigatou na he ’ika’ika ’aki toto’a kia James ma John. 4210.42 Lk 22.25,26.Haka putu mai e Jesus ia te kigatou o hai atu, “Manga na’a e koutou, na pegea e haka pau ke hakahua ki na pegea ’aatea e pau kigatou o hakahua. Ma ogatou hu’ai pegea hai hekau, manga hai paaunga kia te kigatou. 4310.43 Mt 23.11; Mk 9.35; Lk 22.26.Ka koutou e he’e hai ke konaa autou noho, kae hai ke konei na noho: Koai e siahai ke hua’eha ia te koutou, koia e hai ke hai ai mo’outou he guani. 44Nimaa iai he pegea siahai ke mu’a ia te koutou e hai ke hai ai he guani mo’o te ’apitanga. 45Iteme’agaa te Hosa o Pegea noko he’e a’u ke hai hekau kinai, ka ko Ia noko a’u ke hai hekau, ma te ke haiga’a te ma’ugi ke tau’i hoki ai te ’apitanga.”
Ko Jesus noko hai ia Bartimaeus o ina
(Matthew 20.29-34; Luke 18.35-43)
46Ma te boomai kigatou ki Jericho. Nimaa boo a Jesus ma ona pegea haka ako ma te ’apitanga, te tangata kibi ia Bartimaeus (te hosa o Timeas) noko manga noho i te taha o te agatu’u, o manga haka ene. 47Te gholoba na haka gongo ai o na’a eia ko Jesus te pegea mai Nazareth, ma te haka tu’u ngege, “Jesus, te Hosa o David, ’agoha mai kia te au.”
48’Eha pegea gehu kia te ia ma te kaunaki ia te ia ke manga noho ngongoto, kae manga tuku soo ake tena ngege ’anga, “Jesus, te Hosa o David, ’agoha mai kia te au.”
49Tu’u a Jesus o hai atu, “Ngege atu ia te ia.”
Ma te ngengege atu kigatou i te pegea kibi, “Siasia ake! Tu’u ake, na’e ko Ia e ngege mai ia te koe.” 50Koia na tupe ’aatea tena ake mamaha, kae tu’u gege i na ba’e o a’u kia Jesus.
51Haka anu a Jesus kia te ia o hai atu, “Niaa te siahai koe kau hai ’ia kia te koe?”
Hai atu te tangata kibi, “Ako, ko au e siahai kau ina.”
52Hai atu a Jesus, “Hinatu, ’e tou sano kua hai ia te koe o ma’ugi.” Ma te manga ina haka hoki, o tata’o ia Jesus i te agatu’u.
11Ko Jesus noko hano ki goto i Jerusalem
(Matthew 21.1-11; Luke 19.28-40; John 12.12-19)
1Te ’aso noko hitaiaki atu ai kigatou ki Jerusalem o boo ki Bethphage ma Bethany i te Ogo i Olives, haka to’o e Jesus te toka gua i ona pegea haka ako, 2hai atu kia te kigaaua, “Boo atu ki te manaha e i mu’a ia te kougua. Nimaa go memene kougua ki goto, kago sasa’o kougua ki te punua donki manga tauga i te kunga na, manga koi he’e sehu ai he pegea. Huhuke atu o kakabe mai ki te kunga nei. 3Ka nimaa haka anu he pegea kia te kougua o hai atu: ‘ ’Eaa e hai ai e kougua te hai ’anga nei?’ Manga hai atu kinai, ‘E siahai kinai te Hakahua, ka ke go haka to’o hoki ghali mai.’ ”
4Ko kigaaua na boo, o kite i te punua donki manga tauga i te mu’a manaha o pata i te agatu’u, ma te huhuke e kigaaua. 5Na pegea noko manga tutu’u i te kungaa, noko haka anu ’aki kinai o hai atu, “Niaa te hai e kougua na, te huhuke te punua donki na?” 6Ma te hakatau kinai kigaaua i te gea ’anga noko hogahoga e Jesus kigaaua gegea ai, ma te tuku e kigatou ia te kigaaua o kakabe te punua donki o boo. 7Te gholoba noko kakabe ai e kigaaua te punua donki kia Jesus, kae gisaki ogatou ake ki te punua donki, o noho kinai a Jesus. 8’Eha pegea noko hoga ogatou ake ki te agatu’u, kae sepesepe e kogaa pegea na ’ugu ga’akau i te pa’asi o te aga o hoga ma’u ki te agatu’u. 911.9 Ps 118.25,26.Na pegea noko mumu’a ma na pegea noko ’agu mugi noko ngengege ngatahi o hai ake,
“Hosanna!”
“Te haka gaoinga kia te Ia e a’u i te ingoa o te ’Aitu.
10Te haka gaoinga te a’u o te hakahua ’anga a te matou tupuna ia David!
Hosanna, te haka e’eha kia te ’Aitu Ma’u ’agunga.”
11Ko Jesus na sopo ki Jerusalem o hano ki te Hage Tapu, o noko manga ina sehu ki ba’i me’a, ka noko hai hano ke poo, ma te boo ma tena katoa tuma’a e gua pegea haka ako ki Bethany.
Ko Jesus noko ghaghi e Ia te Hage Tapu
(Matthew 21.12-19; Luke 19.45-48; John 2.13-22)
12Tegaa ’ao kigatou noko boo i Bethany, kae ongea a Jesus. 13Ka noko ina ’atu ki na gau o te ga’akau, e ingoa te ‘fig’, o hano kinai ke ligo po e iai ni hua. Te gholoba na hetae atu ai kinai, noko si’ai ni hua ka manga na gau, iteme’agaa noko manga koi he’e tatae te ’aso hua o na ga’akau nei. 14Ma te hai atu Ia ki te ga’akau, “Kago si’ai ma’u he pegea ke go kai haka hoki he hua ia te koe.” O haka gongo ona pegea haka ako ki tena gea ’anga nei.
15Te hetae ’anga ki Jerusalem, ko Jesus noko hano ki goto i te Hage Tapu, ma te pagepage e Ia na pegea noko manga tau’i me’a ma te salemu me’a i te kunga na. ’Aka gigingi e Ia na kaupea o na pegea sui mane, ma na kaupea o na pegea salemu gupe. 16Kae he’e tuku ma’u e Ia he pegea ke to’o ni ga’unga o hano i goto i te Hage Tapu. 1711.17 a Is 56.7; b Jer 7.11.Ka noko ako e Ia ia te kigatou, o hai atu, “ ’Ai noko he’e kanukanu:
‘Toku hage e hai ke go mate
te hage o te sogi ki ba’i kungaa henua.’?
Ka kua hai e koutou o manga hai ai ‘te ’ana mo’ona pegea kaia’a.’ ”
18Na haka gongo kinai na hakahua o na priest ma na ako o na tagangonga ma te sasaga hai ’anga kigatou go taa ’ia ai ia Jesus, iteme’agaa ko kigatou noko matataku kia te Ia, i te ’apitanga na he tu’ia ’aki i ana akonga.
19Nimaa i te ahiahi, kae boo a Jesus ma ona pegea ki taha i Jerusalem.
Te akonga o te ga’akau e ingoa te ‘fig’
20Nimaa i te mahoata, ko kigatou noko boo i te agatu’u, ko kigatou noko hiina’i ki te ‘fig’ kua maemae, haka tu’u ake i ona aka. 21Maanatu a Peter ki nia na hai e Jesus, o hai atu kia te Ia, “Ako, ina ’atu ki te ga’akau noko tongi e Koe, kua maemae!”
22Ma te haka tau kinai a Jesus o hai atu, “Manga sano atu kia te ’Aitu. 2311.23 Mt 17.20; 1 Cor 13.2.Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Poi hai atu he pegea ki te ogo nei, ‘Hinatu o too ki te moana,’ ka te uso o’ona e he’e tootoobaasi’a, manga pau o na’a ake tena gea ’anga ka hai, kago hai kia te ia. 24Kogaa na noho ko Au e hai atu kia te koutou, e iai ni me’a haka ene ’aki ai koutou i te taakunga, too atu e hai ke go ga’u e koutou. 2511.25 Mt 6.14,15.Ka koutou nimaa hai ke taakunga, kae iai ni hai ’anga manga na’a makau ai koutou ki he pegea, haka noka atu kinai, ka kego haka noka e te Tamana o ’outou i te gangi ’outou ’oosongo. 26[Koutou nimaa he’e haka noka ki gaa pegea, te Tamana o ’outou i te gangi ka he’e haka noka ma’u e Ia outou ’oosongo.”]
Te haka anu i te to’a o Jesus
(Matthew 21.23-27; Luke 20.1-8)
27Ko kigatou na hetae giu ki Jerusalem. Ka te gholoba noko manga sehu ai a Jesus i goto i te Hage Tapu, na hakahua o na priest ma na ako o na tagangonga ma na ’agiki o te sogi noko boomai kia te Ia. 28O haka anu ’aki kia Jesus, “O’ai na taganga te hai ai e Koe na hai ’anga nei? Koai ma’u e haiga’a e Ia na paaunga nei kia te Koe?”
29Haka tau kinai a Jesus o hai atu, “Ko Au e hai kau haka anu kia te koutou i te haka anu. Ka koutou e hai ke haka tau mai, ’io mugi Au o hogahoga kia te koutou po o’ai na taganga te hai ai e Au na hai ’anga nei: 30Hogahoga mai po na haa gogomi pegea ’anga a John, te hai ’anga mai te gangi, po te hai ’anga mai a pegea?”
31Ko kigatou noko hegeu soko kinai o hai ake, “Nimaa hai atu kitatou, ‘Te hai ’anga mai te gangi,’ kago hai mai, ‘Ka eaa e he’e too ai koutou kia te ia?’ 32Ka nimaa hai atu kitatou, ‘Te hai ’anga mai a pegea’ ...” (Ko kigatou noko matataku ki te ’apitanga, iteme’agaa ko ba’i pegea kua na’a e kigatou ko John e maa’ogi te taauga.)
33Ma te haka tau kigatou kia Jesus o hai atu, “E he’e na’a e kimatou.”
Ma te hai atu a Jesus, “Ka he’e hogahoga ma’u e Au kia te koutou po o’ai na taganga te hai ai e Au na hai ’anga nei.”
12Te haka gaataki i te ’umanga vaen
(Matthew 21.33-46; Luke 20.9-19)
112.1 Is 5.1,2.Ko Jesus noko haka tu’u te gea kia te kigatou i na haka gaataki. “Te pegea noko sanga tena ’umanga i te kaubago e ingoa te-‘grape’, noko ’ati eia te ’aa o mugheghi ai, kegi ma’u te pupu’a ke go natu kinai na hua kaubago ke hai ai ni waeni, kae ’ati ma’u eia te hata mata ma’u ’agunga. ’Io mugi ia o tuku te ’umanga nei ki na pegea hai ’umanga ke tau’i ma te ge’o, kae hano. 2Nimaa i te ’aso utu, haka to’o eia te guani ki na ge’o sanga ke to’o ai ni hua mai te ’umanga. 3Ka na labu e kigatou ia te ia o kogu, kae haka to’o huihui gima e kigatou ia te ia. 4Ma te haka to’o hokimai tegaa guani kia te kigatou; manga pe’epe’e e kigatou te ’ugu, kae hai e kigatou o hu’ai ta’ea pa’a. 5Ka manga haka to’o mai ma’u tegaa guani; tenaa na taa e kigatou o mate. Haka to’o ma’u eia kogaa, o kogu e kigatou kogaa, kae taa kogaa.
6“Koia noko manga toe kinai te launatasi ke haka to’o ma’u: Tena hosa noko hu’ai ma’ine kinai. Na haka to’o taha’aki eia, kae hai ake, ‘Ko kigatou kago pago kia toku hosa.’
7“Ka na ge’o sanga o te ’umanga na hegeu o hai ake kia te kigatou, ‘Tenei te pegea ka sui i te hakahua o te ’umanga. Boo mai kitatou taa ’ia, ka ke hai mo’otatou ana ga’unga.’ 8Ma te kakabe e kigatou ia te ia o taa, kae tupe e kigatou ki taha i te ’umanga kaubago.
9“Niaa ma’u kago hai e te hakahua o te ’umanga kaubago? Koia kago a’u o taa na ge’o sanga o te ’umanga nei, kae tuku te ’umanga kaubago ki ni pegea ’aatea. 1012.10 Ps 118.22,23.’Ai koutou e he’e haka sahe na Kanukanu Tapu nei:
‘Te hatu na ti’aki e na pegea ’ati hage,
na sui o hai ai te Poutu’u o te Hage.
11Te hai ’anga nei kua ’oti i te hai e te ’Aitu,
kae hu’ai gaoi ki atatou hiina’i ’anga kinai.’ ”
12Ka na gaataki a kigatou ke he ’osohi kia Jesus, iteme’agaa noko na’a e kigatou ko Ia manga gea i te haka gaataki haka makau ia te kigatou. Ka ko kigatou noko matataku ki te ’apitanga, ma te ti’aki e kigatou ia te Ia kae boo.
Te haka anu i te tau’i takis
(Matthew 22.15-22; Luke 20.20-26)
13Mugi kigatou o haka to’o na pegea i na Pharisee ma na pegea o Herod, ke haka anuanu pake ia Jesus. 14Boomai kigatou o hai atu kia te Ia, “Ako, e na’a e kimatou ko Koe te pegea hakamaatu’a, he’e haka gata ki na tegeu’a a pegea, iteme’agaa ko Koe he’e ua ki na noho o gaatou; ka ko Koe manga ako te maa’ogi i na noho o te ’Aitu. Te hai ’anga gaoi te tau’i takis kia Caesar po si’ai? 15E hai kitatou tau’i kinai po si’ai?”
Ka ko Jesus noko manga na’a e Ia agatou mou toto’o ’anga, ma te hai atu kinai, “ ’Eaa e haka anuanu pake ai e koutou ia te Au? To’o mai he mane kau ina kinai.” 16Nimaa to’o ake e kigatou te mane, ma te haka anu kinai a Jesus o hai atu, “To’ai te ’ata, ma to’ai te haka ’igonga te manga i te mane nei?”
Haka tau kigatou o hai atu, “O’o Caesar.”
17Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “ ’Abatu kia Caesar nia a’a Caesar, kae haiga’a atu kia te ’Aitu nia a’a te ’Aitu.”
Ko kigatou na he tu’ia ’aki ia te Ia.
Te haka anu i te maa’ugi giu mai i te mate
(Matthew 22.23-33; Luke 20.27-40)
1812.18 Acts 23.8.Na Sadducee noko haka si’ai e kigaatou te maa’ugi giu mai i te mate. Noko boomai kia Jesus ma te haka anu. 1912.19 Deut 25.5.Ko kigatou noko hai atu, “Ako, ko Moses noko kanukanu te tagangonga nei kia te kitatou: Nimaa mate he ta’okete mo’o he tangata kae ti’aki tona uguugu he’e tau tama giki, te tangata e hai ke sui ia o pipiki te hahine magepe nei, ke go hai ni tama giki mo’o tena ta’okete. 20Ka noko iai te ’api taangata toka hitu, na hai uguugu te ’ugumatu’a ka na mate he’e tau tama giki. 21Sui te tangata e taha kinai o pipiki te hahine magepe, ka na mate ma’u, si’ai ma’ana ni tama giki. Na konaa na noho ma’u te tangata noko togu kinai te ’api. 22Na si’ai he tangata i te ’api toka hitu hai ma’ana ni tama giki. Ka na mugi te hahine nei o mate ma’u. 23Ka nimaa go i te maa’ugi giu ’anga, to’ai te uguugu te hahine nei? Iteme’agaa na pipiki ngatahi e te toka hitu.”
24Haka tau kinai a Jesus o hai atu, “Koutou e saga, iteme’agaa e he’e na’a e koutou na Kanukanu Tapu po te taganga o te ’Aitu. 25Te ’aso kago maa’ugi giu mai ai a pegea mai te mate, ko kigatou kago he’e taka, kago he’e hai uguugu ma te he’e hai matu’a ma’u, ko kigaatou kago noho pe na ensel i te nuku i te gangi. 2612.26 Ex 3.6.Ka na noho o te maa’ugi giu mai ’anga mai te mamate ’anga: ’Ai koutou noko he’e haka sahe i te buka a Moses i te taga tupu’a o te ga’akau noko bega? Noko hai atu ai a te ’Aitu kia Moses, ‘Ko Au te ’Aitu o Abraham, ma te ’Aitu o Isaac, ma te ’Aitu o Jacob.’ 27Ko Ia he’e te ’Aitu o na pegea mamate, ka te ’Aitu o na pegea maa’ugi. Koutou hu’ai saga!”
Te hu’ai me’a i na tagangonga
(Matthew 22.34-40; Luke 10.25-28)
28Noko iai te launatasi i na ako o na tagangonga noko a’u o haka gongo ki agatou hegeu ’anga, o na’a eia ko Jesus noko gaoi ana haka tau ’anga, koia na konei ana haka anu kia Jesus, “Tehea te hu’ai me’a i na tagangonga?”
2912.29 Deut 6.4,5.Ma te haka tau kinai a Jesus o hai atu, “Tenei te hu’ai me’a i na tagangonga: ‘Haka gongo mai ba’i pegea o Israel, ko te ’Agiki tetatou ’Aitu manga tenaa te ’Agiki e tasi. 30Ma’ine atu kia te ’Agiki te ’Aitu o ’ou, i tou uso ngatahi, ma tou ma’ugi ngatahi, ma au haingaa tegeu’a ngatahi, ma au to’a ’anga ngatahi.’ 3112.31 Lev 19.18.Ka te me’a e gua kinai e konei na noho: ‘Ma’ine atu ki ou pegea e pata mai, ke noho pe au ma’ine ’anga kia te koe.’ E si’ai ma’u he tagangonga ke hua’eha o sigi i gua nei.”
3212.32 Deut 4.35.Te tangata nei na haka tau kinai o hai atu, “Ako, hu’ai gaoi, ko koe e maa’ogi i tau gea ’anga na, e launatasi ko te ’Aitu, e si’ai ma’u he ’Aitu ka manga ko Ia. 3312.33 Hos 6.6.Ke ma’ine kia te ’Aitu i tou uso ngatahi, ma au haingaa tegeu’a ngatahi, ma au to’a ’anga ngatahi, ma te ma’ine ki ou pegea e pata mai ke noho pe au ma’ine ’anga kia te koe, e hua’eha o sigi i te mou hage o na ga’a, ma na beegiunga.” 3412.34 Lk 10.25-28.Te na’a ’anga e Jesus tena haka tau ’anga nei e ’igo’igo, ma te hai atu kia te ia, “Ko koe e he’e mama’o i te Hakahua ’anga a te ’Aitu.” Haka tu’u i te gholoba na o hano, na si’ai he pegea tegeu’a ke konei na haka anu haka soatu i he me’a kia te Ia.
Te haka anu i te ’Agiki Taga’ia
(Matthew 22.41—23.36; Luke 20.41-47)
35Te gholoba noko manga ako ai a Jesus i goto i te Hage Tapu, noko haka anu, “ ’Eaa e hai ake ai na ako o na tagangonga te ’Agiki Taga’ia te Hosa o David? 3612.36 Ps 110.1.Ka ko David noko hai ake i te haka niniko e te Spirit Tapu o kogaa ana to’o:
‘Ko te ’Agiki noko hai atu ki toku Hakahua:
Noho mai i toku pa’asi maui ke hano ano pau Au
o tuku gago na makau o’ou i ou gago ba’e.’
37Ko David noko mate ake eia tena ‘Hakahua’, kae kohea na hai o hai ai te Hosa o David?”
Te ’apitanga noko haka gongo kia te Ia ma te hu’ai magagaohie.
38Ko Jesus noko ako o hai atu, “Na’ana’a atu ki na ako o na tagangonga. Ko kigatou manga siahahai ki na mamago ’anga i na ake gogoa o he boboo ’aki kae oho e te ’apitanga i na kunga tau’i. 39Ma te manga noho ’aki i na noohonga gaoi i na Hage hai paaunga, ma na noohonga o na hakahua i na haka tahinga. 40E hai songo e kigatou na hage o na haahine magegepe, kae manga haka ’agi ia te kigatou i te hai agatou taakunga o gogoa. Na haingaa pegea nei kago hua’e’eha ogatou kagohia.”
Te ofering a te hahine magepe
41Ko Jesus noko manga noho hitaiaki ki te kete tape mane o noko manga mata e Ia te ’apitanga noko tuku mane ki te kete tape mane. Noko ’eha pegea ga’u seu hu’ai tu’u mane kinai. 42Ka noko iai te hahine magepe kae hu’ai lae, noko hinake o tuku kinai eia te toka gua mi’i mane.
43Haka putu e Jesus ona pegea haka ako kia te Ia o hai atu kinai, “Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Te hahine magepe lae nei e hua’eha te me’a e tuku eia ki te kete tape mane o sigi i gaa. 44Ko kigatou manga haiga’a mane o ’eha i agatou hu’ai ga’unga, ka te hahine hu’ai lae nei, e tuku ngatahi nia e hai ke noko ma’ugi kinai.”
13I na noho o na ’ao taha’aki
(Matthew 24.1-44; Luke 21.5-33)
1Nimaa sopo a Jesus ki haho i te Hage Tapu, te launatasi i ona pegea haka ako noko hai atu kia te Ia, “Ako, ’ai ina ’atu! Na hu’ai hatu! Na hu’ai goosinga matanga gaoi!”
2Ma te haka tau kinai a Jesus o hai atu, “Ko koe e ina ki na hu’ai goosinga nei? Kago si’ai ni hatu ke go noko he heketi ’aki, ko ba’i hatu e hai ke go seuseu.”
3Nimaa noho a Jesus i te Ogo i Olives i tegaa pa’asi i te Hage Tapu, ko Peter ma James ma John ma Andrew noko haka ene ’aki kia te Ia i tegatou noho ’aki soko ’anga o hai atu, 4“Hogahoga mai kia te kimatou, po tehea te ’aso kago hai ai na hai ’anga nei? Ma tehea ma’u te haka ’igonga o na hai ’anga nei e hitaiaki ke haka maa’ogi?”
5Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “Na’ana’a atu ka ke go noka he pegea te konei ana goi kia te koutou. 6E ’eha pegea kago boomai i toku ingoa ogo taki hai atu, ‘Tenei au,’ kae gogoi ai ki te ’apitanga. 7Na ’aso kago noko haka gongo ai koutou ki na sagatau’a ma na ba’aki ’anga ki na sagatau’a, ogo noka tautou matataku: Na hai ’anga na e hai ke tatae mai, ka te ’otinga manga koi he’e tatae mai. 8Ko pegea e hai ke go noko he taa ’aki ma gaa pegea, ma ba’i sa’a e hai ke go noko he taa ’aki, ’eha kunga henua e hai ke go o’i o’i, kae ongesau ma’u. Na hai ’anga nei te haka tu’u ’anga o te haka gongo songo e noho pe te mamae ’anga o te hahine guea.
913.9 Mt 10.17-20; Lk 12.11,12.“Koutou hai ke na’ana’a, na’e koutou hai ke go tuku ’ia ki na paaunga o na puugenga, ogo kogu ia te koutou i na Hage hai paaunga i te ghaghi ia te Au. Koutou e hai ke go tutu’u ’ago i ba’i pegea hai paaunga ma na hakahua ogo noko ’atigongo kia te kigatou. 10Ka te Gongo Gaoi e hai ke mataa tohi’aki ai ki na pegea i ba’i kakai ’anga. 11Ka na ’aso kago kakabe ’ia ai koutou ki te haka aba, ogo noka tautou mataa maikia po nia hai koutou go gegea ai, kae go manga gegea atu i nia e hai ke go haiga’a kia te koutou i te gholoba na, iteme’agaa e he’e ko koutou te gegea, ka te Spirit Tapu.
12“Te hai ta’okete kago haka soko tena taina ke go taa ’ia ke mate. Ma te tamana kago haka soko tena tama ’iti’iti. Na matiginga kago haka hetata’i ki ogatou hai maatu’a, o taa ia te kigatou o mamate. 1313.13 Mt 10.22.Ko ba’i pegea kago he’e siahahai kia te koutou i te ghaghi i toku ingoa. Ka koai kago pipiki ia te ia ano hetae ki tona ’otinga, tenaa ia e hai ke go ma’ugi.
1413.14 Dan 9.27; 11.31; 12.11.“Koutou kago hiina’i ki ‘te me’a songo to’a kago hai songo ba’i me’a’, manga tu’u i te kunga he’e hai ke tu’u ai. Te pegea kago haka sahe eia, ke na’a eia. Te gholoba na, na pegea i Judea ke he ’agiko ki na ogo. 1513.15 Lk 17.31.He pegea manga i te hohonga o tena hage, ogo noka te sopo ki gago po e ugu ki goto ke sa’u iho ai he me’a. 16He pegea manga noho i tena ’umanga, ogo noka te hoki ki te hage o to’o tena ake. 17E hai ke go hu’ai sanga songo ai na haahine kago hai tama ma na haahine kago haa uu mi’i tama giki i na ’aso na. 18Takunga atu i te hai ’anga nei ke go noka te hai i na ’aso gogohi. 1913.19 Dan 12.1; Rev 7.14.Iteme’agaa na hu’ai sanga songo ’anga i na ’aso na, noko si’ai ni sanga songo konei na noho haka tu’u mai i te gosigosi ’anga e te ’Aitu a te kege nei, ano hetae mai ki na ’aso nei. Kago he’e konei na noho ma’u ini ’aso mugi mai. 20Ka poi he’e hai e te ’Aitu na ’ao na ke pupulu, kago si’ai he launatasi ke go ogataki, ka i te ghaghinga i ona pegea haka pupugu kua ’oti i te haka pau e Ia, e hai ke go haka soo mai ai e Ia na ’ao na. 21Te ’aso na, nimaa hai atu ai he pegea kia te koutou, ‘Hiina’i mai, tenei te ’Agiki Taga’ia,’ po e hai atu, ‘Hiina’i atu, tena Ia!’ ogo noka tautou too kinai. 22Iteme’agaa e hai ke go boomai ni pegea taga’ia gogoi ma ni taauga gogoi ogo noko hai haka ’igonga ma te hai ni me’a haingata’a, ke go pake ai na pegea na ’oti i te haka pupugu i te poi ’aonga. 23Kae na’ana’a atu, na’e kua ’oti i te mataa hogahoga e Au ba’i hai ’anga kia te koutou.
2413.24 a Is 13.10; Joel 2.10,31; 3.15; Rev 6.12; b Is 13.10; Ezek 32.7.“Ka i na ’ao na, nimaa go sigi na haka gongo songo ’anga,
‘e hai ke go poo’ugi ma’u ai te ga’aa,
ma te kago he’e maagama ai te maahina.
2513.25 a Is 34.4; Rev 6.13; b Joel 2.10.Na hetu’u e hai ke go hetoki iho ma’u mai te ’agohi gangi,
ma ba’i me’a i te gangi e hai ke go o’i o’i ngatahi.’
2613.26 Dan 7.13; Rev 1.7.I na ’aso na, ko pegea e hai ke go hiina’i ki te Hosa o Pegea e a’u i na po’ao ma na taganga ma te mamagunga. 27Ko Ia kago haka to’o mai ona ensel, o haka putu ona pegea haka pau i te toka haa pa’asi o te kege nei, kago haka tu’u i te ’otinga o te kege nei o hetae ki te ’otinga o te gangi.
Te akonga o te ga’akau te ‘fig’
(Matthew 24.32-35; Luke 21.29-33)
28“Koutou haka ako atu i te haka gaataki o te ga’akau e mate te ‘fig’. Nimaa motomoto ona ga’a kae sosomo ona gau, e na’a e koutou e hitaiaki na ’aso mahana. 29Manga konei na noho ma’u, na ’aso kago hiina’i ai koutou ki nia kua gea ai Au, e hai ke go na’a ai e koutou toku ’aso hokimai e hitaiaki, e hu’ai napi. 30Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Te ’atu tangata nei kago noko noho ’aki kae hai na hai ’anga nei. 31Ko te gangi ma te kege nei e hai ke go haka masogo, ka ’aku haka hegeunga ka noko noho ki ba’i ’aso.
3213.32 Mt 24.36.“E si’ai he pegea ke na’a eia te ’ao po te gholoba, e he’e na’a ma’u ena ensel i te gangi, o he’e na’a ma’u e te Hosa, ka manga na’a launatasi e te Tamana. 33Ka koutou ge’o atu ma te na’ana’a, na’e he’e na’a e koutou po tehea te ’aso kago a’u ai na hai ’anga nei. 3413.34 Lk 12.36-38.Na hai ’anga nei manga noho pe te pegea hano ’aatea kae tuku tena hage ki ona guani. Noko tuku ia te kigatou ke taki hai agatou hekau, kae kaunaki tegaa e ge’o te aga ke noko na’ana’a.
35“Koutou e hai ke konei na na’ana’a, iteme’agaa e he’e na’a e koutou po tehea te ’aso kago a’u ai te hakahua o te hage, kago a’u i te ahiahi po te tu’u gua poo, po na gholoba tatangi paolo, po te taha o te ’ao. 36Ka koia nimaa go hoki ghali mai, kego noka te kite ia te koutou manga momoe. 37Nia e gea ai Au kia te koutou, e gea ma’u ai Au ki te ’apitanga: Noko he na’ana’a ’aki atu.”
14Te gigingi ’anga te bai tutuu gaoi kia Jesus
(Matthew 26.1-16; Luke 22.1-6; John 11.45—12.8)
114.1 Ex 12.1-27.Noko toe te guanga ’ao ka ke hai te Passover, ma te Kainga Bred he’e tau Me’a Haka tupu Utunga. Ka na hakahua o na priest ma na ako o na tagangonga noko maa ligo e kigatou po ke kohea agatou mou toto’o ke he ’osohi huu kia Jesus kigatou taa ’ia. 2Ka na hai ake kigatou, “Ke noka te hai i te ’aso o te Kainga, na’e kitai go hetau ai te ’apitanga.”
314.3 Lk 7.37,38.Te gholoba noko manga iai a Jesus i Bethany, noko manga noho i te kaupea kai i te hage o Simon te pegea noko kahoa, kae hinake te hahine manga kopi eia te poati, tena ingoa te alabasta, manga honu i te bai hu’ai tutuu gaoi, noko hu’ai ’eha ona mane, noko gosigosi mai i te mi’i ga’akau e ingoa te nadi. Na totohi e te hahine nei te mata o te poati o gigingi eia te bai hu’ai tutuu gaoi ki te ’ugu o Jesus.
4Noko iai na pegea i te hage, noko haka tangi ’aki ai o hai ake, “ ’Eaa e maumau ai te bai hu’ai tutuu gaoi?! 5Te bai nei poi tau’i kua sigi i te togunga gau mane siliva, ke haiga’a ki na pegea lae.” Kae huhu toto’a kigatou kia te ia.
6Ka noko hai atu a Jesus kia te kigatou, “Saunonoa atu kinai. ’Eaa e haka patu’a ai e koutou ia te ia? E hai eia te hai ’anga hu’ai gaoi kia te Au. 714.7 Deut 15.11.Na pegea lae ka noko haka pata kia te koutou i ba’i ’aso, kago noko ’aabaki kinai koutou i ni ’aso siahahai kinai koutou, ka ko Au ka he’e noko haka pata kia te koutou ki ba’i ’aso. 8Te hahine nei e hai eia nia e ’aonga te hai, kua gigingi eia te bai hu’ai tutuu gaoi ki toku tino ke haka ngaague ki toku ’aso mate o tanu. 9Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Kohea na kunga i te kege nei kago noko tohi’aki ai i te Gongo Gaoi, te hai ’anga e hai e te hahine nei, kago noko hogahoga ma’u, ke go noko maanatu ai kia te ia.”
10’Io mugi a Judas Iscariot, te launatasi i te katoa tuma’a e gua pegea haka ako, o hano ki na hakahua o na priest ke haka soko ia Jesus kia te kigatou. 11Ko kigatou na hu’ai magagaohie i te haka gongo ’anga kinai, ma te tuku kupu kia Judas ke go ’abange mane kinai. Ma te mamata e Judas he gholoba tau gaoi kego haiga’a ai ia Jesus kia te kigatou.
Te Kainga o te Passover
(Matthew 26.17-30; Luke 22.7-23; John 13.21-30)
12I te ’ao mu’a o te haka tahinga ana Jew e ingoa te Passover, e ta’anga kai ai na bred he’e tau me’a haka tupu utunga, te ’aso e iai ma’u tegatou hesuinga te taa he punua sipisipi o gosigosi ai he kainga mo’o te Passover, na pegea haka ako o Jesus noko haka anuanu atu kia te Ia, “Tehea te kunga e siahai Koe kimatou ngaague ’ia kego kai ai Koe i te kainga o te Passover?”
13Ma te haka to’o e Ia te toka gua i ona pegea haka ako, kae hai atu kia te kigaaua, “Boo atu ki te hu’ai manaha, na’e kougua e hai ke go sasa’o ki te tangata manga ’amo eia te bai i te hu’ai poati, ogo tata’o atu ia te ia. 14Ogo hai atu ki te hakahua o te hage kago ugu kinai, ‘Te Ako e haka anu, Tehea toku potu hage e hai kau kai haka pigi ai ki oku pegea haka ako i te kainga o te Passover?’. 15Kago haka kite eia te hu’ai kunga i te hohonga o te hage, manga iai ba’i me’a kua ngaague. Ogo ngaague atu ai kia te kitatou.”
16Na boo gua pegea haka ako ki te te hu’ai manaha o kite e kigaaua ba’i me’a manga noho maa’ogi ki te gea ’anga a Jesus kia te kigaaua, ma te ngaague e kigaaua te Passover.
17Nimaa ahiahi, kae hetae mai a Jesus ma tona katoa tuma’a e gua pegea. 1814.18 Ps 41.9.Te gholoba noko manga koi noho ’aki ai kigatou i te kaupea o kai, ko Jesus noko hai atu, “Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: E iai te pegea ia te koutou ka haka soko eia ia te Au. Koia manga kai haka pata kia te Au.”
19Ko kigatou na hu’ai he nohonoho maase’i ’aki, o manga taki hai atu kia te Ia, “ ’Eaa? He’e ko au ’ine?”
20Ma te haka tau atu a Jesus, “Koia te launatasi i te katoa tuma’a e gua pegea, manga baa mene a maua momo bred ki te supu e i-te peleti e tasi. 21Te Hosa o Pegea e hai ke manga hano haka papata ki nia e hai ake ai na Kanukanu Tapu ia te Ia. Kae haka ’aagoha te tangata kago haka soko eia te Hosa o Pegea. Koia noko gaoi i te poi he’e haka haa.”
22Te gholoba noko manga koi kai ai, ko Jesus noko sa’u ake e Ia te bred o haka ’aue ai, kae tohitohi o haiga’a atu ki ona pegea haka ako kae hai atu, “He ’osohi ake kinai, na’e tenei toku tino.”
23Kae sa’u mai te kapu o haka ’aue, kae haiga’a atu kia te kigatou, o bibinu ai kigatou.
2414.24 a Ex 24.8; b Jer 31.31-34.Hai atu a Jesus kia te kigatou, “Tenei toku toto e singa mo’o te ’apitanga ke go he tu’utaki ’aki ai a te ’Aitu ma ba’i pegea. 25Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou, ko Au kago he’e binu waeni hoki, hano ano hetae ki te ’ao kago binu waeni hoki ai Au ma kaa haka pigi Au ki na pegea i te Hakahua ’anga a te ’Aitu.”
26Te gholoba na taugua ai kigatou i te taugua ogiogi, kae boo kigatou ki te Ogo i Olives.
Te taga gongo i te haka si’ai ’anga a Peter
(Matthew 26.31-35; Luke 22.31-34; John 13.36-38)
2714.27 Zech 13.7.Ko Jesus noko gea kia te kigatou, “Koutou ngatahi kago boo ’aatea, iteme’agaa na ’oti i te hai ake na Kanukanu Tapu:
‘E hai kau go taa ’ia te tangata ge’o sipisipi,
ka ke go maseuseu na sipisipi.’
2814.28 Mt 28.16.Ka te gholoba kago ma’ugi hoki ai Au, e hai kau go mu’a ia te koutou ki Galilee.”
29Hai atu a Peter, “Masi’igoa ko ba’i pegea kago boo ’aatea ia te Koe, ko au kago he’e hano.”
30Ma te haka tau kinai a Jesus o hai atu, “Ko Au e gea maa’ogi kia te koe: Te ’ao nei i ma kaa poo, ko koe kago haka si’ai haka togu e koe ia te Au, kae mugi o tangi haka gua te paolo.”
31Ka ko Peter noko pau o haka suki atu, “He’e po te mate haka pigi au kia te Koe, koau kago he’e ’aonga te haka si’ai eau ia te Koe.” Kogaa pegea noko konei agatou gegea ma’u.
Te taakunga a Jesus i Gethsemane
(Matthew 26.36-46; Luke 22.39-46)
32Ko kigatou noko boo ki te kunga noko mate ko Gethsemane, kae hai atu a Jesus ki ona pegea haka ako, “Noho ’aki iho i te kunga nei i te gholoba e taakunga ai Au.” 33Kae kakabe e Ia ia Peter ma James ma John o tata’o ia te Ia, ka na haka tu’u haka gongo songo ma te tiha’ia. 34Ma te hai atu Ia kia te kigatou, “Toku uso e hua’eha kinai te ’agoha manga hai kau mate; noho ’aki iho i te kunga nei o noko na’ana’a.”
35Ko Jesus noko hano haka soatu, o too ki te kege o konei ana taakunga i te poi haingaohie, ke sigi ’aki te gholoba haingata’a kia te Ia. 36Kae hai ake ma’u, “Tamau, ko ba’i me’a manga haingaohie kia te Koe. Sa’u ’aatea atu te kapu nei ia te Au. Ka ke noka te hai nia te siahai kinai Au, ka ke manga hai nia e siahai kinai Koe.”
37Nimaa hoki atu Ia ki ona pegea haka ako o kite ia te kigatou manga momoe, ma te hai atu kia Peter, “Simon, ’ai ko koe manga moe? ’Ai ko koe e he’e ’aonga te na’ana’a i he mi’i gholoba e tasi? 38Koutou he na’ana’a ’aki atu ma te taakunga, ka ke go noka tautou haa’oa ki na pakenga. Te uso e maangao, ka te tino e lologi.”
39Ma te hoki a Jesus o manga taakunga hoki i na me’a kua mataa taakunga ai. 40Ka te gholoba noko hoki mai ai, sasa’o hoki kia te kigatou manga koi momoe, iteme’agaa ko kigatou noko manga koi sia momoe toto’a. Ko kigatou na he’e na’a po nia hai ke gegea ai kia Jesus.
41Nimaa te hokimai hakatogu a Jesus, hai atu kia te kigatou, “Koutou manga koi momoe ma te okioki? Kua ’aonga! Te gholoba kua hetae mai. Hiina’i atu, te Hosa o Pegea e haka soko ’ia ki na paaunga ana pegea ’oosongo. 42Tutu’u ake, kitatou boo, tenei te pegea e haka soko ia te Au te a’u nei!”
Te he ’osohi ’anga kia Jesus
(Matthew 26.47-56; Luke 22.47-53; John 18.3-12)
43Te gholoba noko manga koi gea ai a Jesus, kae sopo mai a Judas te pegea ma’u i te katoa tuma’a e gua pegea haka ako. Noko tata’o mai ai te hu’ai tu’u pegea ma agatou kiba ma na ga’akau, noko kaunaki e na hakahua o na priest, ma na ako o na tagangonga, ma na ’agiki o na Jew.
44Te pegea noko hakasoko kua haka tinogaoi eia te haka ’igonga kia te kigatou: “Te pegea kago sosongi ai au, tenaa te tangata. Ogo he ’osohi atu kinai o kakabe o noko ge’o gaoi.” 45Ko Judas na ghali atu kia Jesus o hai atu, “Ako!” kae sosongi atu ia te Ia. 46Ma te he ’osohi saghaghi na taangata kia Jesus o kakabe ia te Ia. 47Ma te sa’u ake te kiba a te pegea noko manga tu’u haka hitaiaki mai o haka iho ki te guani o te hakahua o na priest o sabi te taginga o’ona.
48Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “ ’Ai ko Au te pegea haka tauseke, ka ke boo mai koutou ma autou kiba ma autou ga’akau ke labu ai ia te Au? 4914.49 Lk 19.47; 21.37.Ko ba’i ’aso Ko Au noko manga haka pata kia te koutou ma te ako ia te koutou i te Hage Tapu, ka koutou noko he’e he ’osohi kia te Au. Ka manga konei na hai, ka ke haka maa’ogi ai nia e i-na Kanukanu Tapu.” 50Ma te ti’aki ngatahi e na pegea kae he ’agiko.
51Noko iai te tangata tamatama noko he’e ’agoaki manga mago i te ake susugu, noko ma tata’o ia Jesus. Te gholoba na labu ai e kigaatou ia te ia, 52na ti’aki tona ake, kae manga tege he’e tau mago.
Te haka aba ’anga ia Jesus
(Matthew 26.57-68; Luke 22.63-71; John 18.19-24)
53Na kakabe e kigatou ia Jesus ki te hakahua o na priest ma te haka putu mai ba’i pegea, na hakahua o na priest, ma na ’agiki o na Jew, ma na ako o na tagangonga. 54Ko Peter noko manga mugi haka mama’o, o hano ki goto i te gotomaga’e i te mu’a o te hage o te hakahua o na priest, o noho haka pigi ki na pegea ge’o o manga mumugu i te ahi.
55Na hakahua o na priest ma ba’i pegea i tegatou puugenga noko manga ligo e kigatou ni hai ’anga hai e Jesus o maase’i, ka kigatou hai ’ia ai a Jesus ke mate, ka noko he’e tau hai ’anga ke kite kinai. 56Noko ’eha tegatou gogoi ’anga haka makau ia te Ia, ka agatou gegea ’anga noko he’e goto tasi.
57Ka noko tutu’u ma’u kogaa o konei agatou gegea haka makau ia Jesus, 5814.58 Jn 2.19.“Ko kimatou noko haka gongo kia te Ia kae konei ana gea, ‘E hai kau go tuki ’ia te Hage Tapu noko ’ati e pegea, ka nimaa i te toka togu ’ao, kae ’ati haka hoki tegaa, e he’e ’ati e pegea.’ ” 59Ka agatou gegea ’anga noko he’e goto tasi ma’u.
60Ma te tu’u ake te hakahua o na priest i ’ago ia te kigatou o haka anu atu kia Jesus, “ ’Ai ko Koe ka he’e haka tau? Te gongo aa te manga gegea haka makau ai e na pegea nei ia te Koe?” 61Ka ko Jesus noko manga ngongoto, he’e haka tau kinai.
Haka anu hoki te hakahua o na priest kia Jesus, “ ’Ai tenaa koe te ’Agiki Taga’ia, te Hosa o te Hakagaoinga e Tasi?”
6214.62 Dan 7.13.Haka tau a Jesus o hai atu, “Ko Au. Ka koutou e hai ke go hiina’i ki te Hosa o Pegea manga noho i te pa’asi maui o te ’Aitu e Hu’ai To’a kae a’u i na po’ao o te gangi.”
63Ma te lagilagi e te hakahua o na priest ona ake, kae hai atu, “ ’Eaa? ’Ai ko kitatou koi siahahai ma’u ni pegea ke ’atigongo haka makau? 6414.64 Lev 24.16.Koutou kua haka gongo atu ki Ana igho ’anga, e kohea autou tegeu’a?”
65Ma te haka tu’u he ngaa’esu ’aki na pegea ia te kigatou kia Jesus, kae nono’a titingi ma’u e kigaatou na mata, husu ia te Ia i ogaatou gima, kae hai atu, “Taauga mai!” Kae kakabe e na pegea ge’o ia te Ia o kogu.
Te haka si’ai ’anga a Peter
(Matthew 26.69-75; Luke 22.54-62; John 18.13-18,25-27)
66Ka te gholoba noko manga iai a Peter i te gotomaga’e i te mu’a o te hage, a’u te guani i na guani haahine o te hakahua o na priest. 67Tena ina ’anga kia Peter manga mumugu i te ahi, koia noko ina titingi kia Peter o hai atu, “Ko koe noko manga haka pata ma’u kia Jesus mai Nazareth!”
68Ka noko haka si’ai e Peter kae hai atu, “E he’e na’a eau, ma te he’e gaataki eau po nia te manga gea kinai koe.” Kae tu’u o hinatu ki te aga o te hage.
69Te gholoba noko ina ’atu ai te guani hahine kia te ia i te kungaa, gea hoki atu ki na pegea noko manga tutu’u, “Te tangata nei te pegea ia te kigatou.” 70Haka si’ai haka hoki e Peter.
Nimaa he’e taunga gogoa, na pegea noko tutu’u haka hitaiaki noko hai atu kia Peter, “E maa’ogi, ko koe te pegea ia te kigatou, iteme’agaa ko koe te pegea mai Galilee.”
71Ka ko Peter na haka tu’u te baa logho ia te ia kae aguagu kia te kigatou, “E he’e mi’i na’a eau te tangata e hai kinai koutou nei.”
72Ma te manga ghali o tangi haka hoki te paolo, ma te maanatu hoki a Peter ki te gea ’anga a Jesus noko hai kia te ia, “Ko koe kago haka si’ai haka togu e koe ia te Au, kae mugi o tangi haka gua te paolo.” Koia na hu’ai ’agoha ma te magepe.
15Ko Jesus noko tu’u ’ago ia Pilate
(Matthew 27.1-2,11-26; Luke 23.1-25; John 18.28—19.16)
1Nimaa i te mahoata pipilu, na hakahua o na priest na haka tahi ’aki ma na ’agiki o na Jew, ma na ako o na tagangonga, ma ba’i pegea i tegatou tu’uganga puge, o hai agatou paaunga. Ma te gii e kigatou ia Jesus, kae kakabe o haiga’a ia te Ia kia Pilate.
2Ka na haka anu a Pilate kia Jesus o hai atu, “ ’Ai ko Koe te Hakahua o na Jew?”
Haka tau a Jesus o hai atu, “ ’Oo tenaa te manga gea mai ai koe.”
3Ma te haka pipiki na hakahua o na priest kia Jesus i na hai ’anga ’eha to’a. 4Ma te haka anu hoki atu a Pilate kia Jesus, “Ko Koe e pau a na pegea nei o ’atigongo haka makau ai i ba’i hai ’anga. ’Ai ko Koe ka he’e haka tau kinai?!”
5Ka ko Jesus noko pau o he’e haka tau kinai, o hu’ai langalanga ai a Pilate.
6Ka te paaunga o te haka tahinga o te Passover, te haka tausu’u e Pilate he launatasi i na pegea kagohia haka ene ’aki ai te ’apitanga ke haka tausu’u. 7Ka te pegea e ingoa ia Barabbas noko manga i te kagohia ma na pegea noko taa e kigatou na pegea i tegatou haka hetata’i ’anga ki te gahumanu. 8Boo ake te ’apitanga o he hakaene ’aki kia Pilate, ke hai nia e ta’anga hai eia kia te kigatou.
9Ma te haka anu atu a Pilate, “E siahahai koutou kau haka tausu’u ’ia te hakahua o na Jew kia te koutou?” 10Noko na’a e Pilate na hakahua o na priest noko manga ’i’ita o haiga’a e kigaatou ia Jesus kia te ia. 11Ka na hakahua o na priest noko usuusu e kigaatou te ’apitanga ke hai a Pilate ke haka tausu’u eia ia Barabbas, ke haka suihaki ia Jesus.
12Ma te haka anu hoki atu a Pilate kia te kigatou, “Ka niaa e hai kau hai ’ia ki te pegea e mate e koutou te hakahua o na Jew?”
13Ngengege atu a kigatou, “Taa atu ia te Ia ki te kros!”
14Ma te haka anu hoki atu a Pilate, “ ’Eaa, tehea te hai ’anga maase’i noko hai e Ia?”
Kae manga haka soso ake ’agaatou ngengege ’anga, “Taa atu ia te Ia ki te kros!”
15Ko Pilate noko manga siahai ke haka maagaohie eia te ’apitanga, ma te haka tausu’u eia ia Barabbas kia te kigatou, kae tuku ia Jesus ke kogu, kae haiga’a ma’u ia te Ia ke taa ki te kros.
Te sogi babage ’anga kia Jesus
(Matthew 27.27-31; John 19.2-3)
16Na taangata hai tau’a na kakabe e kigatou ia Jesus ki te hu’ai hage o te hakahua ia Pilate, o haka putu mai kinai kogaa pegea i na taangata hai tau’a. 17Haa mago e kigatou ia Jesus i te ake uga sesenga, kae higi e kigatou te ha’u ‘crown’ i na kaubago hotohoto o haka eke i te ’ugu o Jesus. 18Kae ngengege ia te Ia o hai atu, “Oho ia te Koe, te hakahua o na Jew.” 19Kae pe’epe’e haka he hokihoki saki e kigatou te ’ugu o Jesus i te ga’akau, ma te he ngaa’esu ’aki kia te Ia. Kae he tokotugi ’aki o sogi kia Jesus. 20Ka te gholoba noko maa babage ai kia te Ia, kae ’ui e kigatou te ake uga sesenga, kae haa mago hoki i na ake o ’Ona, ’io mugi a kigatou o kakabe ia Jesus ke taa ki te kros.
Te taa ’anga ki te kros
(Matthew 27.32-44; Luke 23.26-43; John 19.17-27)
2115.21 Rom 16.13.Noko iai te tangata mai Cyrene tena ingoa ko Simon, te tamana o Alexander ma Rufus, koia noko manga hinaiho mai te kakai ’anga i taha ki te hu’ai manaha, ka na manga haka matakutaku e kigatou o ’amo eia te kros. 22Noko kakabe e kigatou ia Jesus ki te kunga noko mate ko Golgotha, (e gaataki “Te Kunga o te Puso ’ugu”). 23Nimaa hetae ki Golgotha, kae haiga’a e kigatou te waeni haka higohigo i na ‘myrrh’, ka na he’e binu e Ia. 2415.24 Ps 22.18.Ma te taa e kigatou ia Jesus ki te kros, kae tuhatuha e kigatou ona ake, ’io hai e kigatou te babage ’anga i na daes ke na’a ai po nia te ka taki ga’u e kigatou.
25Ko Jesus noko taa ki te kros i te 9 kiloko i te taha’ata. 26Te kanukanu ’anga o te haka makau ’ia ’anga a Jesus o taa ’ia noko konei na haka sahe: “Te Hakahua o na Jew.”
2715.27 Is 53.12.Noko taa haka pigi e kigatou te toka gua taangata kaia’a kia Jesus, tegaa i te pa’asi maui ma tegaa i te pa’asi sema. 28[Te hai ’anga nei noko haka maa’ogi ai na Kanukanu Tapu noko hai ake:
“Ko Ia noko haka sahe haka pigi ’ia ki na pegea ’oosongo.”]
2915.29 a Ps 22.7; 109.25; b Mk 14.58; Jn 2.19.Na pegea noko manga he sigisigi haki noko manga gegea maase’i kia Jesus, ma te he nounou ’aki ogatou ’ugu, kae hai ake, “Tenaa Koe noko hai ke tuki te Hage Tapu ka ke go ’ati hoki i te togunga ’ao. 30Haka ma’ugi iho ia te Koe, o iho mai i te kros na!”
31Na hakahua o na priest ma na ako o na tagangonga noko maa babage ma’u kia Jesus, o hai ake, “Noko manga haka ma’ugi e Ia kogaa pegea, kae he’e ’aonga te haka ma’ugi ia te Ia! 32Te ’Agiki Taga’ia nei, te Hakahua o Israel, ke iho mai i te kros, ka kitatou hiina’i kinai ka kitatou too kia te Ia!” Ka ko gua pegea noko taa ’ia haka pigi kia Jesus, noko babage ma’u kia te Ia.
Te mate ’anga a Jesus
(Matthew 27.45-61; Luke 23.44-56; John 19.28-30,38-42)
33Nimaa i te ’ao ’atea, te ’atuhenua ngatahi na poo’ugi o hano ano 3 kiloko ga’aa page. 3415.34 Ps 22.1.Nimaa i te ga’aa page, ko Jesus noko hai tena hu’ai ngege ’anga o hai ake, “Eloi, Eloi, lama sabachthani?” E haka gaataki, “Toku ’Aitu, Toku ’Aitu, ’eaa e ti’aki ai e Koe ia te Au?”
35Te gholoba noko haka gongo ai kinai na pegea noko manga tutu’u hitaiaki, kogaa ia te kigatou noko hai atu, “ ’Ai haka gongo atu, ko Ia manga ngege ia Elijah.”
3615.36 Ps 69.21.Ma te tege te launatasi tangata o hai te bai kona ki te me’a maguu, o tuku ki te ga’akau o haka to’o ake kia Jesus ke binu ai, kae hai atu, “Saunonoa atu kinai, ka ke mataa hiina’i kinai po ka a’u a Elijah o sa’u iho ia te Ia i te kros!”
37Ko Jesus na hai tena hu’ai ngege ’anga kae manaba tena manaba taha’aki.
3815.38 Ex 26.31-33.Ka te laoa maatogu noko i te uso o te Hage Tapu na manga muna o maha’a gua, haka tu’u iho i ’agunga o hinaiho ano hetae ki gago. 39Ka te tugi tau’a noko manga tu’u ’ago ia Jesus, na haka gongo ki tena ngege ’anga, kae ina ma’u ki te kogaa ana mate ’anga, o hai ake, “E maa’ogi to’a, te tangata nei te Hosa o te ’Aitu.”
4015.40 Lk 8.2,3.Ka noko manga tutu’u haka makabaa na haahine o manga mata mai kinai, noko iai a Mary mai Magdala, ma Salome, ma Mary te tinana o te tamatama ia James ma te taina ia Joses. 41Na haahine nei noko tata’o mai ia Jesus mai Galilee o manga baa siko ia te Ia. Noko ’eha kogaa haahine noko tata’o mai ia Jesus ki Jerusalem noko manga i te kungaa ma’u.
Te tanu ’anga ia Jesus
(Matthew 27.57-61; Luke 23.50-56; John 19.38-42)
42Te ’ao na, te ’Ao Ngaague (te ’ao ’io mugi te ’Ao Okioki), ka noko hai hano ke ahiahi. 43Ko Joseph mai Arimathea, na toka manaba o hano o haka ene kia Pilate i te tino o Jesus. Ko Joseph te pegea pagongia i te tu’uganga puge a na Jew, koia noko manga hitagi ma’u i te Hakahua ’anga a te ’Aitu. 44Ka ko Pilate na gegema’ugi i te gongo ’anga ko Jesus kua pau o mate, ma te pogo ’aki i te tugi tau’a o haka anu kia te ia po ko Jesus kua pau o mate. 45Te na’a ’anga e Pilate i te tugi tau’a ko Jesus kua pau o mate, ma te tuku eia te tino o Jesus kia Joseph. 46Ma te tau’i e Joseph na laoa susugu, kae sa’u iho eia te tino o Jesus, o pegu i na laoa susugu, o tuku eia te tino ki te takotonga noko kegi i te ogo hatu, kae hugihugi eia te hu’ai hatu o titingi ai te mata o te takotonga. 47Ko Mary mai Magdala, ma Mary te tinana o Joses noko hiina’i ki te kunga noko haka takoto kinai ia te Ia.
16Te ma’ugi hoki ’anga a Jesus
(Matthew 28.1-8; Luke 24.1-12; John 20.1-10)
1Nimaa te ahiahi na ’oti ai te ’Ao oki oki, ko Mary mai Magdala, ma Salome, ma Mary te tinana o James, noko tau’i e kigatou na me’a tutuu gaoi, kigatou boo ’ia o gigingi ki te tino o Jesus. 2Nimaa i te mahoata pipilu o te ’ao mu’a i te gholoba noko sopo ai te ga’aa, kae boo kigatou ki te takotonga, 3o haka anuanu ’aki kia te kigatou soko, “Koai e hai ke go hugi te hu’ai hatu i te mata o te takotonga?”
4Ka te gholoba na hiina’i haka tutu’u atu ai kigatou, te hu’ai hatu kua hugi ’ia. 5Nimaa he uguhi kigatou ki goto i te takotonga, ma te hiina’i ki te tangata tamatama mago i na laoa susugu manga noho i te pa’asi maui, ma te manga he matataku ’aki.
6Ma te hai atu te tangata, “Noka tautou he matataku ’aki. Koutou manga sasaga ia Jesus mai Nazareth na taa ’ia ki te kros. Ko Ia kua ma’ugi hoki! Ko Ia e he’e kitea i te kunga nei. Hiina’i mai ki te kunga noko tanu ai ia te Ia. 716.7 Mt 26.32; Mk 14.28.Kae boo atu o he ’atigongo ’aki ki ona pegea haka ako ma Peter, ‘Ko Ia kua mu’a ia te koutou ki Galilee. Tenaa te kunga kago hiina’i ai koutou kia te Ia, ke noho ki nia noko gea ai kia te koutou.’ ”
8Na haahine na he popoge ’aki ma te he sopomananaba ’aki, o manga sosopo iho i te takotonga o he ’agiko, ko kigatou noko he’e gegea ki he pegea, iteme’agaa ko kigatou noko hu’ai matataku.
Na haka ’agi tino ’anga a Jesus
(Matthew 28.9-10,16-20; Luke 24.13-53; John 20.11-23; Acts 1.6-11)
9[Te ’aso noko ma’ugi hoki ai a Jesus i te mahoata pipilu o te ’ao mu’a, ko Ia na mataa haka ’agitino kia Mary mai Magdala, te hahine na pagepage ai e Jesus te toka hitu haagiki songo. 10Ko ia na hoki o ’atigongo ki tegatou tu’uganga noko manga tatangi ma te magegepe. 11Te gholoba na haka gongo ai kigatou ko Jesus kua ma’ugi hoki, ka kua ina ma’u kinai ia, ko kigatou noko he’e too kinai.
12Kae mugi a Jesus o haka ’agi tino ki te toka gua ia te kigatou. Ka noko hai o’Ona noho i te haka ’agi tino ’anga kia te kigaaua i te ’aso noko ma giu ai ki na kunga henua o’ogaaua. 13Ko kigaaua nei na giu o ’atigongo ’aki ai kia te kigatou ngatahi, ka ko kigatou noko he’e too kinai ma’u.
14Mugi a Jesus o haka ’agi tino ki te katoa tuma’a e tasi pegea haka ako i te gholoba noko manga kai ai kigatou, o too aki kia te kigatou i tegatou he’e too kia te Ia ma ’agatou mogi ’anga o he’e siahahai ke too ki na pegea kua hiina’i kia te Ia i tena ma’ugi hoki ’anga.
1516.15 Acts 1.8.Hai atu a Jesus kia te kigatou, “Boo atu ki ba’i kunga i te kege nei o tohi’aki i te Gongo Gaoi ki ba’i pegea. 16Ko ai kago too ki te Gongo Gaoi o gogomi e hai ke go ma’ugi, ka ko ai e he’e too, e hai ke go kagohia. 17Na pegea kago too kinai, e hai ke go haiga’a kinai na haka ’igonga nei: Ko kigatou e hai ke go pagepage haagiki songo i toku ingoa. Ko kigatou e hai ke go gegea i ni hegeunga ho’ou. 18Ko kigatou kago he ’osohi ki ni ngata taa pegea, po e bibinu e kigatou ni bai e ’aonga te mamate ai, ka kago he’e hai songo ia te kigatou. Ko kigatou e hai ke go haka eke ogatou gima i ni pegea masasaki ogo maa’ugi.”
1916.19 Acts 1.9-11.Nimaa ’oti i te gea a te Hakahua ia Jesus kia te kigatou, kae to’ogia ia te Ia ki te nuku i te gangi, o noho i te pa’asi maui o te ’Aitu. 20Kae boo na pegea haka ako o tohi’aki i ba’i kunga, kae hai hekau haka pigi a te Hakahua kia te kigatou, o haka maa’ogi tena haka hegeunga i na haka ’igonga noko hai ma’u.]