JOHN
Te Gongo Gaoi noko kanukanu e John
1Ko Jesus te “Haka hegeunga”
1I te hakatu’u sanga, te “Haka hegeunga”. Te “Haka hegeunga” noko manga haka pata kia te ’Aitu. Te “Haka hegeunga” ko te ’Aitu. 2Ko Ia noko manga haka pata kia te ’Aitu i te hakatu’u sanga.
3Ko ba’i me’a na manga gosigosi ia te Ia, ka poi si’ai ia te Ia, ma he’e tau me’a i na me’a noko gosigosi na gosigosi. 4Te ma’ugi manga ia te Ia, ka te ma’ugi na te maagama o pegea. 5Te maagama nei e kaa i te poo’uginga, ka te poo’uginga noko he’e na’a e ia.
61.6 Mt 3.1; Mk 1.4; Lk 3.1,2.Ma te haka to’o mai e te ’Aitu te pegea; tena ingoa ko John. 7Koia noko a’u ke ’atigongo ’aabaki i te maagama na, ka ke too kinai a pegea agatu’u ia te Ia. 8Koia he’e te maagama; koia manga a’u ke ’atigongo ’aabaki i te maagama.
9Te maagama maa’ogi e haiga’a te maagama ki ba’i pegea kua a’u ki te kege nei.
10Ko Ia noko manga i te kege nei. Masi’igoa ko te kege nei noko manga gosigosi ia te Ia, ka ko te kege nei noko he’e haka’igonga ia te Ia.
11Ko Ia noko a’u ki na pegea o tena kakai ’anga, ka noko he’e to’o ia te Ia. 12Ka ki ba’i pegea na to’o ia te Ia, ki na pegea na too ki te ingoa o’Ona, na haiga’a kinai e Ia te taganga ke hai ai na tama giki a te ’Aitu. 13Na tamagiki he’e hai i na noho o pegea, o he’e hai i na maanatu a pegea po na paaunga a na matu’a, kae sosopo mai ia te ’Aitu.
14Te “Haka hegeunga” na a’u o hai ai te pegea, o haka pata kia te kitatou. Ko kimatou na hiina’i ki tona mamagunga, te mamagunga o te Launatasi e Tasi. Noko a’u ia te Tamana, noko honu ia te Ia te ’agoha ma te ma’ine.
15Ko John noko manga ’atigongo ia te Ia. Ko ia noko ngege o hai atu, “Tenei Ia noko ’atigongo goa ai au kia te koutou e mugi mai ia te au. Kae hua’eha o sigi ia te au, iteme’agaa ko au noko mugi o haka haa, ka ko Ia na goa te noho.” 16I tona hu’ai ’agoha, ko kitatou kua ga’u haka hanohano e kitatou ngatahi na haka gaoinga mai ia te Ia. 17Iteme’agaa na tagangonga noko haiga’a mai ia Moses, ka te hu’ai ’agoha ma te maa’ogi noko a’u ia Jesus Christ. 18E si’ai he pegea ina kia te ’Aitu, ka manga ko te ’Aitu te Launatasi e Tasi te manga i te pa’asi o te Tamana, na hai e Ia ia te Ia o na’a.
Ko John Baptist he’e te ’Agiki Taga’ia
(Matthew 3.1-12; Mark 1.1-8; Luke 3.1-18)
19Tenei te taukimata a John Baptist i te ’aso na haka to’o ai e na Jew o Jerusalem na priest ma na pegea i te hanohano o Levi o boo ke haka anuanu ’aki kia te ia po koia koai. 20Ka noko he’e huu ai, manga hogahoga hakatino gaoi e ia o kogaa ana to’o, “Koau he’e te ’Agiki Taga’ia.”
211.21 a Mal 4.5; b Deut 18.15,18.Haka anu ’aki giu o hai atu, “ ’Ai koai ko koe? Ko koe ko Elijah?”
Haka tau a John o hai atu, “Koau e he’e ko Elijah.”
Haka anu ’aki giu kigatou o hai atu, “ ’Ai ko koe te Taauga?”
Haka tau o hai atu, “Si’ai.”
22Ma te hai taha’aki atu kinai kigatou, “Koai okoia ko koe? Hogahoga mai, ka kimatou boo o hogahoga ’ia ki na pegea e haka to’o mai ia te kimatou. Tehea tau gea ’anga ia te koe?”
231.23 Is 40.3.Haka tau kinai a John i na hakahegeunga a Isaiah te taauga, o hai atu,
“Ko au te ge’o o te launatasi e ngege i te tugatea,
‘Haka tinogaoi ake te aga kia te ’Agiki.’ ”
24Na to’onga gongo noko tuku ena Pharisee, 25noko haka anuanu ’aki kia John o hai atu kinai, “Ka ’eaa a koe e haa gogomi pegea ai ka ko koe he’e te ’Agiki Taga’ia, he’e ko Elijah, he’e te Taauga ma’u?”
26Ma te haka tau a John o hai atu, “Koau e haa gogomi pegea i te bai, kae e iai te pegea manga tu’u uso ia te koutou e he’e na’a e koutou. 27Ko Ia e mugi mai ia te au. E he’e ’aonga te bebete e au ona taka ba’e.”
28Na hai ’anga nei noko hai i Bethany i tegaa pa’asi i te bai mimigo i Jordan, noko ma haa gogomi pegea ai a John.
Jesus te Punua Sipisipi a te ’Aitu
29Nimaa i tegaa ’ao, ina a John kia Jesus e a’u kia te ia, ma te haka kite atu a John, “Hiina’i atu ki te punua sipisipi a te ’Aitu, e hai ke sa’u ’aatea na ’oosongo o gago nei. 30Tenei te pegea e ’atigongo goa ai au o hai atu, ‘E iai te pegea e mugi mai ia te au, ko Ia e hua’eha o sigi ia te au, iteme’agaa ko Ia noko haka tu’u mai gaa ’aso ’io mugi au.’ 31Ko Ia noko he’e na’a ma’u eau, ka koau na a’u o haa gogomi pegea i te bai, ka kego na’a e Israel ia te Ia.”
32Ma te taukimata ma’u a John o hai atu, “Koau noko ina ki te Spirit noko hinaiho mai te gangi manga noho pe te gupe o tu’u kia te Ia. 33Ko Ia noko he’e na’a eau, ka te pegea noko tuku mai ia te au kau haa gogomi pegea i te bai, te noko hogahoga mai e Ia kia te au o hai mai, ‘Te pegea e hai kego ina kinai koe e iho mai te Spirit o tu’u kinai, tena Ia e hai kego haa gogomi pegea i te Spirit Tapu.’ 34Ka ko au kua ina kia te Ia, ma te ’atigongo atu: Tenei te Hosa o te ’Aitu.”
Na pegea noko mataa tata’o ia Jesus
35Nimaa i tegaa ’ao, ko John ma gua ’ona pegea haka ako noko manga i te kungaa ma’u. 36Nimaa ina ’atu a John kia Jesus kae a’u o sigi, manga hai atu, “Hiina’i atu, tenaa te punua sipisipi a te ’Aitu!”
37Te gholoba na haka gongo ai gua pegea haka ako o John kia te ia ma te tata’o ia Jesus. 38Manga keu hokimai a Jesus o ina kia te kigaaua manga tata’o mugi o hakaanu atu, “Niaa te sasaga e kougua?”
Ma te hai atu a kigaaua, “Rabbi” (e haka gaataki te ako), “ko Koe manga kakai i hea?”
39Hai atu a Jesus, “Boomai o hiina’i kinai.”
Ma te boo o hetae ki tena kunga kakai o haka pata kinai kigaaua i te ga’aa page o hetae ki te ahiahi.
40Ko Andrew, te taina o Simon Peter, te launatasi i gua pegea noko haka gongo ki te gea ’anga a John o tata’o ia Jesus. 41Tegaa te hai ’anga noko mataa hai e Andrew, te sasaga ia tena ta’okete ia Simon o ’atigongo kinai, “Kua kite e kimaaua te ’Agiki Taga’ia” (e haka gaataki te Christ). 42Kae kakabe eia ia Peter kia Jesus.
Ina ’atu kinai a Jesus o hai atu, “Ko koe ko Simon, te Hosa o John, ka ko koe e hai ke go ingoa ko Cephas” (E tasi o na noho ma te ingoa Peter1.42 Peter, e haka gaataki te Ogo Hatu ).
Ko Jesus noko ngege ia Philip ma Nathaniel
43Nimaa i tegaa ’ao, kae tegeu’a a Jesus ke hano ki Galilee. Manga kite ia Philip, o hai atu kinai, “Tata’o mai ia te Au.”
44Ko Philip te pegea mai Bethsaida, te manaha ma’u o Andrew ma Peter. 45Kite a Philip ia Nathaniel o hai atu kinai, “Kua kite e kimatou te pegea noko kanukanu ai a Moses i na Tagangonga. Ma te taga gongo ma’u ai na taauga: Ko Jesus mai Nazareth, te Hosa o Joseph.”
46Ma te hakaanu atu a Nathaniel, “Nazareth! Te kunga na ma ’aonga te sopo mai ai he hai ’anga gaoi?!”
Ma te hai atu kinai a Philip, “Manga a’u o ina kinai.”
47Nimaa ina ’atu a Jesus kia Nathaniel e a’u kia te Ia, ma te hai atu kinai a Jesus, “Tenei te pegea maa’ogi mai Israel, koia e he’e ’aonga te goi.”
48Haka anu atu kinai a Nathaniel, “E kohea na na’a e Koe ia te au?”
Haka tau a Jesus o hai atu kinai, “Ko Au noko ina kia te koe i te gago o te ga’akau e ingoa te ‘fig’, ’io mugi a Philip o gea kia te koe.”
49Ma te haka tau a Nathaniel o hai atu, “Rabbi, ko Koe te Hosa o te ’Aitu! Te Hakahua o Israel.”
50Hai atu a Jesus kia te ia, “Ko koe manga too kia te Au i taku hai atu ’anga, Ko Au noko ina kia te koe i te gago o te ga’akau e ingoa te ‘fig’, ka ko koe kago ina ki ni hu’ai hai ’anga go sigi i te hai ’anga nei!” 511.51 Gen 28.12.Hai atu ma’u kia te ia, “Ko Au e gea maa’ogi atu kia te koutou, e hai ke go hiina’i koutou ki te gangi kago luga kae he’aki na ensel o te ’Aitu o boo ki ’agunga ma te boo iho ki te Hosa o Pegea.”
2Te noohonga noko hai i Kena
1Nimaa i te togunga ’ao, kae hai te noohonga i Cana, te kunga i Galilee. Te tinana o Jesus noko ma i te kunga na. 2Ka noko haka pogo ’ia ma’u a Jesus ma ona pegea haka ako ki te haka tahinga ki te noohonga hai ho’ou. 3Te gholoba na masa ai na bai waeni, ma te hai atu te tinana o Jesus kia te Ia, “Na pegea nei kua he’e tau waeni.”
4Haka tau atu a Jesus, “Ta’ahine, ’Eaa e ha ’abaki ai e koe ia te Au? Ma koi he’e tatae toku ’aso.”
5Ma te hai atu a te tinana ki na guani, “Hai atu nia go gea ai kia te koutou.”
6Te kunga noko ma pata ai noko ma tutu’u ai te tokaono hu’ai poati hai i na hatu, te hainga poati noko ta’a hai e na Jew o huhu’i ai ia te kigatou ke ma’a; te launatasi i na poati nei noko ma ’aonga te pipiki ai he katoa haka gua poe katoa haka togu galon i goto.
7Hai atu a Jesus ki na guani, “ ’Utuhaki atu na poati na i ni bai.” Ma te ’utuhaki e kigatou o hohonu ngatahi.
8Kae hai atu Ia kia te kigatou, “Gigingi atu ni me’a o to’o ki te hakahua o te haka tahinga nei.”
Ma te konaa na hai e kigatou, 9o binu lobo e te hakahua o te haka tahinga te bai kua hai ai te waeni. Ka noko he’e na’a eia po na me’a mai hea, ka noko manga na’a e na guani noko ’utuhaki e kigatou. Ma te ngege i te tangata noko hai uguugu ho’ou, 10o hai atu kia te ia, “Ko ba’i pegea e mataa tuha na waeni gaoi to’a, ’io ano mugi na waeni he’e hu’ai gaoi i te gholoba kua pau ba’i pegea o ’eha tegatou bibinu ’anga; ka ko koe kua pipiki na waeni hu’ai gaoi o hetae mai ki te gholoba nei.”
11Tenei te haka ’igonga haka gege ma’ugi noko mataa hai e Jesus i Cana i Galilee, noko haka ’agi ma’u ai tona mamagunga, o too ai ona pegea haka ako kia te Ia. 122.12 Mt 4.13.Mugi i te hai ’anga nei, kae boo ma te tinana ma ona hai taina ma ona pegea haka ako ki Capernaum o noho ’aki ai ogatou ’ao.
Ko Jesus noko hano ki te Hage Tapu
(Matthew 21.12-13; Mark 11.15-17; Luke 19.45-46)
132.13 Ex 12.1-27.Nimaa hitaiaki ki te ’aso o te haka tahinga a Jew e mate te ‘Passover’, hakaneke a Jesus ki Jerusalem. 14Kite ai Ia i na pegea i goto i te Hage Tapu manga he tau’i ’aki agatou buluka ma agatou sipisipi ma agatou gupe. Ma te noho ’aki kogaa pegea ki na kaupea o manga sui mane. 15Ma te hai tena sasau i te potu uka o taa ’agu’agu ngatahi iho ai e Ia i te Hage Tapu, na sipisipi ma na buluka; lube’i e Ia na mane a na pegea sui mane kae ’aka gigingi ’ogatou kaupea. 16Kae hai atu ki na pegea noko tau’i agatou gupe, “To’o atu na me’a nei ki haho. Noka te hai mo’outou he kunga he tau’i ’aki i te hage o Tamau.”
172.17 Ps 69.9.Ma te maanatu giu na pegea haka ako, ki nia noko kanukanu mai i gaa ’aso o hai ake:
“Taku tuubaa i tou hage e bega ai toku uso.”
18Ma te boomai na Jew o gegea toto’a kia te ia o hai atu kinai, “Tehea te haka’igonga haka gege ma’ugi e hai ke haka’agi e koe kia te kimatou, ka kimatou na’a ai ’ina ko koe te hakahua ka ke ’aonga te hai e Koe na hai ’anga nei?”
192.19 Mt 26.61; 27.40; Mk 14.58; 15.29.Haka tau kinai a Jesus o hai atu, “Tuki atu te Hage Tapu nei, kae ’ati haka hoki e Au i he togunga ’ao.”
20Haka tau ’aki hoki atu na Jew, “ ’Te Hage Tapu nei noko ’ati i te katoa haka haa tuma’a e ono (46) ghapu, kae ka ’ati e koe i te togunga ’ao?” 21Ka te Hage Tapu noko gea kinai a Jesus te tino o’ona. 22Mugi i te ma’ugi hokimai ’anga Ia i tena mate ’anga, maanatu giu ona pegea haka ako ki nia noko gea kinai Ia, ma te too ai kigatou ki na Kanukanu Tapu, ma na haka hegeunga noko gea ai a Jesus.
23Nimaa i te ’aso noko noho ai Ia i Jerusalem i te ’aso noko hai ai te haka tahinga o te Passover, noko ’api pegea noko too kia te Ia, i te noko hiina’i kigatou ki na hu’ai hekau noko hai e Ia. 24Ka ko Jesus noko he’e sano ki he pegea ia te kigatou, iteme’agaa noko manga na’a ngatahi e Ia ia te kigatou. 25Noko he’e hai ke hogahoga e he pegea kia te Ia na noho o pegea, iteme’agaa noko manga na’a e Ia, nia manga i na uso o pegea.
3Ko Jesus ma Nicodemus
1Noko iai te pegea o na Pharisee noko ingoa ko Nicodemus, te pegea i na mu’a ’aki o na Jew. 2Koia noko a’u kia Jesus i te poo o hai atu, “Ako, e na’a e kimatou ko Koe te Ako e a’u mai a te ’Aitu, iteme’agaa e si’ai he pegea ’aonga te hai na hai ’anga haka gege ma’ugi e hai e Koe i te poi he’e haka pata a te ’Aitu kia te ia.”
3Haka tau kinai a Jesus o hakamaahoga atu, “Ko Au e gea maa’ogi atu kia te koe: Kago si’ai he pegea ke go na’a eia te Hakahua ’anga a te ’Aitu i te poi he’e haa haka hoki.”
4Haka anu a Nicodemus o hai atu, “E hai ke kohea na haa haka hoki he pegea i te tauiku ’anga? Koia ka he’e ’aonga te mene haka hoki ki te tina’e o te tinana ke haa haka hoki!”
5Haka tau kinai a Jesus o hai atu, “Ko Au e gea maa’ogi atu kia te koe: Ka he’e tau pegea hano ki goto i te Hakahua ’anga a te ’Aitu, naakupu ki te haka haa i te bai ma te Spirit. 6Te tino e haka haa te tino, ka te Spirit e haka haa te Spirit. 7Ko koe e he’e hai ke langalanga i nia e gea kinai au, ‘Ko koe e hai ke haa haka hoki.’ 8Te oko manga pusi ki te kunga e siahai ke hano kinai. Hakagongo a koe ki tena hahangu ’anga, ka ka he’e na’a e koe te kunga e pusi mai ai po te kunga e pusi kinai. Ma konaa na noho ma’u ba’i pegea e haa i te Spirit Tapu.”
9Haka anu atu a Nicodemus, “E hai ke kohea o na hai?”
10Hai atu a Jesus, “Ko koe te ako o Israel, ka e he’e na’a e koe na hai ’anga nei?! 11Ko Au e gea maa’ogi kia te koe: Ko kimatou e hegeu ki nia e na’a e kimatou, ma te he hogahoga ’aki e kimatou nia noko hiina’i kinai kimatou. Ka koi he’e tau pegea ia te koutou ke to’o nia manga he ’atigongo ’aki ai kimatou. 12Koutou e he’e too kia te Au i aku ’atigongo ’anga kia te koutou i na me’a o gago nei. Ka hai ke go kohea autou too kia te Au, i te poi ’atigongo Au kia te koutou i na me’a o te gangi? 13E he’e tau pegea hano ki te gangi, ka manga te pegea noko hinaiho mai te gangi, te Hosa o Pegea. 143.14 Num 21.9.Ka hai ke go noho pe te haka tu’u ’anga e Moses te ga’akau noko iai te ngata i te tugatea, e hai ke go konaa o na tau ma’u te Hosa o Pegea. 15Ka ko ba’i pegea e too kia te Ia e hai ke go ga’u e kigatou te ma’ugi noho goa.
16“Iteme’agaa te ’Aitu noko hu’ai ma’ine ki gago nei, o haiga’a mai tena Hosa e tasi, ke nimaa too he pegea kia te Ia, ko ia kago he’e mate, ka e hai ke go ga’u eia te ma’ugi noho goa. 17Iteme’agaa te ’Aitu noko he’e haka to’o mai e Ia tena Hosa ki gago nei ke hai songo e Ia ia pegea, ka noko a’u ke haka maa’ugi a pegea ia te Ia. 18Koai e too kia te Ia, koia he’e hai songo ’ia. Ka koai e he’e too kinai, koia kua ’oti i te noho i te hai maase’i ’ia, iteme’agaa, koia e he’e too ki te ingoa o te Hosa e tasi o te ’Aitu. 19E hai ke konei na noho tena haka aba sanga: Te maagama na ’oti i te a’u ki te kege nei, ka ko pegea noko maa’ine ki te poo’uginga o sigi i te maagama, iteme’agaa ’agaatou hekau noko songo toto’a. 20Koai manga hai hai ’anga songo, e he’e siahai ki te maagama o he’e a’u ki te maagama, iteme’agaa e mataku ana hai hai ’anga songo ’anga ka hiina’i kinai. 21Ka koai e noho i te maa’ogi, e a’u ki te maagama, ka ke hiina’i gaoi kinai, nia kua hai e ia na hai ia te ’Aitu.”
Ko Jesus ma John
22Mugi i na hai ’anga nei, kae boo a Jesus ma ona pegea haka ako ki te kunga henua i Judea o hakapata ai Ia kia te kigatou, ma te haa gogomi pegea. 23Kae haa gogomi pegea ma’u a John i Aenon e hitaiaki atu ki Salim, iteme’agaa noko ’eha bai i te kungaa, ka ko pegea noko ma boo mai o haa gogomi eia. 243.24 Mt 14.3; Mk 6.17; Lk 3.19,20.(Te hai ’anga nei noko hai ka ko John noko manga koi he’e tuku ki te kunga o te kagohia.)
25Ka noko haka tu’u te he taunga he titingi ’aki i na pegea haka ako o John ma na Jew i na noho o na hai ’anga ke huhu’i ke ma’a. 26Ko kigatou noko boo kia John o hai atu kinai, “Ako, te pegea noko haka pata kia te koe i tegaa pa’asi i Jordan, te pegea noko ’atigongo ai koe? Manga haa gogomi pegea i te gholoba nei, kua ase kinai ba’i pegea!”
27Ko John noko konei ana hakatau ki te gongo nei, “Te pegea ka manga ga’u eia nia e haiga’a kia te ia mai te gangi. 283.28 Jn 1.20.Ko koutou ma’u manga ’aonga te hogahoga e koutou taku hai atu ’anga: ‘Ko au he’e te ’Agiki Taga’ia, ka ko au noko mataa haka to’o mai ia te Ia.’ 29Te tangata e hai ke hai uguugu, te pegea o te hahine e hai ke hai matu’a, ka te hemasi’inga a te tangata nei manga pali ma te hakagongo kia te ia, o manga magaohie to’a i te hakagongo ’anga ki te ge’o o te tangata hai uguugu. Te magaohie ’anga na ta’aku, ka kua tatae ki tena ’otinga. 30Ko Ia e hai ke hua’eha soo atu, ka ko au e hai kau mi’i me’a.
31“Te pegea e hinaiho mai ’agunga, e ma’u ’agunga i ba’i pegea, ka koai manga i gago nei, te pegea o gago nei, ma te manga gea ma’u pe te pegea o gago nei. Te pegea e hinaiho mai te gangi, e ma’u ’agunga o sigi i ba’i pegea. 32Ko Ia e ’atigongo i nia noko ina kinai ma te haka gongo kinai, ka e he’e tau pegea ke to’o tena ’atigongo ’anga. 33Koai kua to’o ana gea ’anga, e haka ’agi ai ko te ’Aitu e maa’ogi. 34Iteme’agaa te pegea e haka to’o mai e te ’Aitu, e gea i na gea ’anga a te ’Aitu, iteme’agaa e he’e tau potaha te Spirit e haiga’a kinai e te ’Aitu. 353.35 Mt 11.27; Lk 10.22.Te Tamana e ma’ine ki te Hosa, o tuku e Ia ba’i hai ’anga ki ona taganga. 36Koai e too ki te Hosa, e hai ke ga’u eia te ma’ugi noho goa. Ka koai e he’e too ki te Hosa, koia kago he’e ina ki te ma’ugi, kae haka soo atu te ’ika’ika o te ’Aitu, kago noko noho ia te ia ki ba’i ’aso.”
4Ko Jesus ma te hahine mai Samaria
1Na Pharisee na haka gongo i te ’api pegea kua too kia Jesus ma te ’api kua haa gogomi e Ia o sigi ia John. 2Ka he’e ko Jesus te noko haa gogomi pegea, ka ona pegea haka ako. 3Nimaa haka gongo a Jesus ki na hegeunga nei, ma te hoki i Judea ki Galilee.
4Ko Ia noko hano i te aga i te uso o te kunga henua i Samaria. 54.5 Gen 33.19; Josh 24.32.Ka na hetae ki te manaha i Samaria tena ingoa ko Sychar. Noko pata i te kunga kege noko haiga’a e Jacob kia tena hosa ia Joseph. 6Te bai kegi o Jacob noko i te kungaa. Ka ko Jesus noko logho i tegatou boo ’anga, o noho i te pa’asi o te bai i te ’ao ’aatea.
7Ma te a’u te hahine mai Samaria te ’utunga bai, ma te hai atu kinai a Jesus, “ ’Aumai he bai kau binu.” 8(Ka ona pegea haka ako na boo ki te manaha te tau’inga utunga.)
94.9 Ezra 4.1-5; Neh 4.1,2.Ma te hai atu te hahine mai Samaria kia te Ia, “Ko Koe te Jew, ka ko au te hahine mai Samaria, ka ’eaa e haka ene bai ai Koe kia te au?” (Iteme’agaa na pegea o Jew ma na pegea mai Samaria e he’e ’aonga te hepiitaki i he hai ’anga.)
10Ka noko haka tau a Jesus ki te hahine o hai atu, “Poi na’a e koe te ga’a tausu’u o te ’Aitu, ma te na’a e koe po koai te haka ene kia te koe, ka haka ene a koe kia te Ia, ka kego haiga’a e Ia kia te koe te bai o te ma’ugi.”
11Ma te hai atu te hahine, “Hakahua, e he’e gahi ake te bai, kae he’e kitea he me’a ke kagu bai ai Koe, kae hai ke kohea na hai e Koe te bai o te ma’ugi? 12’Ai ko Koe e hu’a’eha o sigi ia te matou tupuna ia Jacob, noko haiga’a eia te bai nei kia te kimatou o binu ai ia ma’u, ma ’ona hosa ma ’ana manu hetoogohi?”
13Ma te hai atu kinai a Jesus, “Koai e binu i te bai nei, e hai ke go sia binu hoki. 14Ka koai kago binu eia te bai kago haiga’a kinai e Au, kago he’e ’aonga tena sia binu hoki. E maa’ogi to’a, te bai e hai kau go haiga’a ’ia kia te ia, e hai ke go tupu ake i te uso o’ona ke noko haiga’a kia te ia te ma’ugi noho goa.”
15Ma te hai atu te hahine, “Hakahua, haiga’a mai kia te au te bai nei ka kau noka te sia binu hoki, ma te ke noka taku hokimai he ’utunga bai ki te bai nei.”
16Hai atu a Jesus, “Hinatu o kakabe ia tou matu’a o giu mai.”
17Ma te hai atu te hahine, “Koau e he’e tau matu’a.”
Ma te hai atu a Jesus, “E maa’ogi tau gea ’anga na, ko koe he’e tau matu’a, 18ka tena maa’ogi ’anga, ko koe kua ’oti i te hai tou toka gima matu’a, tegaa manga haka pata ’aki kougua, he’e tou matu’a maa’ogi. Nia e gea kinai koe e maa’ogi.”
19Ma te hai atu te hahine, “Kua ina ’atu au ko Koe te taauga. 20Omatou tupuna noko sogi kia te ’Aitu i te ogo nei, ka e hai ake koutou na Jew, manga tenei te kunga hai ke noko sogi ai, ko Jerusalem.”
21Ma te hai atu a Jesus, “Too mai kia te Au, ta’ahine, te ’aso manga a’u, ko pegea kago he’e sogi ai ki te Tamana i te ogo nei po i Jerusalem. 22Koutou Samaria manga sogi ki nia e he’e na’a e koutou. Ko kimatou e na’a e kimatou koai te sogi kinai kimatou, iteme’agaa te ma’ugi sanga e a’u i na Jew. 23Ka e iai te ’aso e a’u ka kua hetae mai, te gholoba na, na pegea sogi maa’ogi kago sogi ki te Tamana i te Spirit ma te maa’ogi, iteme’agaa konaa na haingaa pegea e ligo e te Tamana. 24Ko te ’Aitu te Spirit, ka na pegea e sogi kia te Ia, e hai ke sogi maa’ogi kinai i te Spirit ma te maa’ogi.”
25Ma te hai atu te hahine kia te Ia, “E na’a eau te ’Agiki Taga’ia, (e ingoa te Christ), e a’u. Ka nimaa a’u, e hai ke go hogahoga e Ia ko ba’i hai ’anga kia te kimatou.”
26Ma te haka tau a Jesus o hai atu, “Ko Au tenei te manga haka hegeu kia te koe.”
27I te gholoba na, na pegea haka ako o Jesus na giu mai, o hu’ai he langalanga ’aki i te noko kite ia te Ia manga haka hegeu ki te hahine. Ka noko he’e haka anu ’aki ma’u kia te Ia, po nia e siahai kinai, po ’eaa e gea haka pata ai ki te hahine.
28Te hahine na ti’aki tena poati ’utu bai, kae hoki ki te manaha o hai atu ki na pegea o te manaha, 29“ ’Ai boomai o hiina’i ki te pegea e hogahoga e Ia kia te au ba’i hai ’anga noko hai eau. ’Ai he’e tenei te ’Agiki Taga’ia?” 30Ma te boo kigatou ki taha i te hu’ai manaha o boomai kia te Ia.
31I te gholoba na, ona pegea haka ako noko usuusu ia te Ia o hai atu “Ako, kai ake ma’au ni me’a.”
32Ka noko hai atu Ia kia te kigatou, “E hai ’aku utunga ke kai, e he’e na’a e koutou.”
33Ma te tu’ia ona pegea haka ako o he haka anuanu ’aki o hai ake, “ ’Ai kua to’o mai kinai ehe pegea ni utunga?”
34Ka noko hai atu a Jesus kia te kigatou, “Konei ’aku utunga te hai na paaunga a ’Ana noko haka to’o mai ia te Au, ma te ke haka ’oti Ana hekau. 35Koutou e ta’anga hai ake, ‘E toe te haanga maahina ka ke matu’a na ’umanga’, ka ko Au e hai atu: ’Ai lugaluga ake ’outou mata o hiina’i gaoi atu ki na ’umanga: Na me’a sanga kua ’oti i te matu’a, kua ngaague ke utu. 36Te pegea e utu eia te ’umanga nei ma to’o i tena giu’akinga, koia ma’u ma haka putu na hua ’umanga ki te ma’ugi noho goa, ke magagaohie ngatahi ai kigaaua ma te pegea e sanga eia. 37O haka maa’ogi ai te haka mee’inga nei, ‘E sanga e tegaa pegea kae utu e tegaa pegea.’ 38E haka to’o e Au ia te koutou, ke utu te ’umanga kua matu’a noko he’e ’aabaki hekau ai koutou i tena sanga ’anga. E toe na pegea noko haka higosia i te hai hekau ai, kae ka ga’u e koutou te hakagaoinga o agatou hekau.”
39Noko hu’ai ’api pegea i te manaha i Samaria noko too kia Jesus, iteme’agaa, noko ’atigongo te hahine, “Ko Ia noko hogahoga e Ia kia te au, nia noko hai eau.” 40Te ’aso na boomai ai na pegea o Samaria, ko kigatou noko haka ene ’aki kia te Ia ke noko haka pata kia te kigatou.
Ma te haka pata kinai a Jesus i te guanga ’ao. 41Na ’api pegea noko too kia Jesus i ana haka hegeu ’anga.
42Ma te hai atu kigatou ki te hahine, “Ko kimatou e he’e manga too kinai i nia noko ’atigongo ai koe, ka ko kimatou e too kinai, iteme’agaa ko kimatou kua haka gongo soko ma’u ki ana gea ’anga, o na’a e kimatou e maa’ogi ko Ia te ma’ugi sanga o te kege nei.”
Ko Jesus noko haka ma’ugi e Ia te hosa o te pegea o te gahumanu
43Nimaa ’oti tena guanga ’ao i te kungaa, kae hano ki Galilee. 444.44 Mt 13.57; Mk 6.4; Lk 4.24.(Iteme’agaa, ko Jesus na ’oti i te konei ana gea, “Te taauga e hai ke go he’e pago kinai tona kakai ’anga.”) 454.45 Jn 2.23.Te ’aso noko hetae ai Ia ki Galilee, na pegea o Galilee noko oho e kigatou ia te Ia, iteme’agaa ko kigatou noko boo ma’u ki Jerusalem o hiina’i ki ba’i hai ’anga noko hai e Ia i te ’aso o te haka tahinga o te Passover i te kunga na.
464.46 Jn 2.1-11.Ko Jesus noko hoki ki Cana i Galilee, te kunga noko haka haagiu ai e Ia te bai ki te waeni. Ka noko iai te pegea o te gahumanu noko masaki a tona hosa i Capernaum. 47Te ’aso noko haka gongo ai ia Jesus kua hokimai mai Judea ki Galilee, ma te hano kinai ke haka ene kia te Ia ke hano ki Capernaum o haka ma’ugi tena hosa e hitaiaki ke mate.
48Ma te hai atu a Jesus, “Ka si’ai he pegea ia te koutou ke too kia te Au, i te poi he’e hiina’i koutou ki ni hu’ai hai ’anga haka gege ma’ugi e hai e Au.”
49Ma te haka tau te hu’ai pegea nei o hai atu, “Tata’o mai ia te au, na’e kitai mate taku tama ’iti’iti.”
50Ma te hai atu a Jesus kia te ia, “Hinatu, tou hosa ka ma’ugi!”
Ma te too te pegea ki te gea ’anga a Jesus o hoki. 51Te gholoba noko manga koi hano ai i te aga, ma te bilaabei ma ona guani noko tu’uti mai ai te gongo ko tena hosa kua ma’ugi. 52Ma te haka anu atu ia kia te kigatou i te gholoba noko sigi ai tona masaki, ma te hai atu kigatou, “Ko anaahi i te ga’aa page te noko sigi ai tena ’augia.”
53Ma te na’a e te tamana, tona hosa noko sigi tena masaki i te gholoba noko gea ai a Jesus o hai atu, “Tou hosa ka ma’ugi.” Ma te too ngatahi ai kigatou ma tena haanau kia Jesus.
54Tenei te gua hai ’anga haka gege ma’ugi noko hai e Jesus i tena hokimai ’anga mai Judea ki Galilee.
5Te haka ma’ugi ’anga i Bethesda
1Nimaa mugi i na hai ’anga nei, ko Jesus noko hakaneke ki Jerusalem ki te haka tahinga ana Jew. 2Ka noko iai te bai i Jerusalem e hitaiaki ki te aga e mate te Aga o na Sipisipi. Te bai nei e mate i te hegeunga a na Hebrew ko Bethesda, ka noko mugheghi ai te toka gima pa’asi hage. 3Ka noko hu’ai ’api na pegea masasaki noko manga taahoga i na pa’asi hage nei, na pegea kikibi, ma na pegea seu ma na pegea taa haka pikipiki. [Ko kigatou noko manga hitagi i te bai ke bulo. 4Iteme’agaa noko iai na ’aso noko ta’a hinaiho kinai te ensel o te ’Aitu o hai eia te bai o bulo. Koai i na pegea masasaki e mataa ’utu kinai i te gholoba e bulobulo ai, e hai ke ma’ugi i ona masaki.] 5Ka noko iai te tangata, koia noko masaki o katoa haka togu tuma’a e bagu (38) ona ghapu. 6Noko ina ’atu kinai a Jesus i te manga takoto i te kungaa, o na’a e Ia te pegea nei na goa tena masaki. Ko Ia na hakaanu atu kia te ia, “Ko koe e siahai ke ma’ugi?”
7Ma te haka tau te masaki o hai atu, “Hakahua, ko au e he’e tau pegea baa siko ke tuku ia te au ki te bai i na ’aso e bulo ai. E ta’anga hai lobo kau mataa ’utu kinai, ka kua mataa ’utu kinai tegaa pegea.”
8Ma te hai atu kinai a Jesus, “Tu’ake! Sa’u ake tou kaainga o hano.” 9Te tangata na ghali o soihua. Koia na sa’u ake tona kaainga o hano.
Ka te ’ao noko hai ai te hai ’anga nei, te ’Ao Oki oki. 105.10 Neh 13.19; Jer 17.21.Ma te kogaa na hai atu na hu’ai pegea o Jew ki te pegea na ma’ugi i ona masaki, “Te ’Ao Oki oki tenei, kae hai songo e koe atatou tagangonga i te to’o ’anga ai tou kaainga.”
11Ka na haka tau ia o hai atu, “Te pegea e haka ma’ugi ia te au, te kaunaki ia te au ke to’o toku kaainga kau hano.”
12Ma te haka anu ’aki atu kinai kigatou, “Koai te pegea e kaunaki ia te koe ke to’o tou kaainga o hano?”
13Ka te pegea noko ma’ugi i ona masaki noko he’e na’a eia po koai, iteme’agaa ko Jesus na haka higo atu ki te ’apitanga noko i te kunga na.
14Nimaa mugi a Jesus o kite ia te ia i te Hage Tapu o hai atu kinai, “Hakagongo mai, ko koe kua ma’ugi hoki! Noka tau ’oosongo hoki, na’e ko koe kitai go hetae kinai he hai ’anga songo o sigi i nia kua hai kia te koe.” 15Ma te hano te tangata nei o ’atigongo ki na hu’ai pegea o Jew, ko Jesus te noko haka ma’ugi ia te ia. 16Tenei te hai ’anga noko hai maase’i ai e na Jew ia Jesus, iteme’agaa noko hai e Ia na hai ’anga nei i te ’Ao Oki oki.
Ko Jesus noko tuku ke haka aba pegea
17Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “Ko Tamau manga hai hekau o hetae mai ki te ’ao nei, ko Au ma’u e hai hekau ai.” 18Tena gea ’anga nei noko hai na hu’ai pegea o Jew o soo atu ai tegatou maanatu ke taa ia Jesus, i te noko he’e manga ngato ki te hai songo ’anga e Ia te tagangonga o te ’Ao Oki oki, kae hai ake ma’u ko te ’Aitu tena Tamana, ma te hai ia te Ia o papata ma te ’Aitu.
19Ma te konei na haka tau kinai a Jesus, “Ko Au e gea kia te koutou i nia e maa’ogi: Te Hosa e he’e ’aonga te hai hai ’anga launatasi, ka ko Ia manga hai e Ia nia e hai e te Tamana o ina kinai, iteme’agaa nia e hai e te Tamana e hai ma’u e te Hosa. 20Iteme’agaa te Tamana e ma’ine ki te Hosa o haka ’agi kia te Ia ko ba’i hai ’anga manga hai e Ia. Ka hai ke go haka ’agi ma’u e Ia ni hu’ai hai ’anga o sigi i na hai ’anga nei ke go hai ma’u e Ia. Ka koutou hai ke go he gege ma’ugi ’aki ai. 21Ko te Tamana e baa ’aga e Ia na pegea mamate o haiga’a kinai te ma’ugi. E konaa na hai ma’u te Hosa e haiga’a e Ia te ma’ugi ki na pegea e siahai Ia ke haiga’a kinai. 22E kogaa o na haka soatu ma’u, te Tamana e he’e haka aba e Ia he pegea, i te kua ’oti i te haka tukunga e Ia ki te Hosa ke haka aba pegea, 23ka ke haka e’eha ai e ba’i pegea te Hosa, ke noho pe na haka e’eha ’anga e kigatou ia te Tamana. Koai e he’e haka e’eha eia te Hosa, e he’e haka e’eha eia te Tamana noko haka to’o mai ia te Ia.
24“Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Koai e haka gongo ki aku gea ’anga o too ki te Tamana noko haka to’o mai ia te Au, e hai eia te ma’ugi noho goa. Koia kago he’e haisongo ’ia, ia te ia kua ’oti tena sigi i te mate ki te ma’ugi. 25Ko Au e gea i nia e maa’ogi: Te ’aso noko hai ke a’u kua ’oti i te hetae mai. E hai ke go haka gongo ai na pegea mamate ki te ge’o o te Hosa o te ’Aitu, ka koai kago haka gongo ki te ge’o, kago ma’ugi. 26Iteme’agaa te Tamana e hai e Ia te ma’ugi ia te Ia, e konaa na tuku ma’u e Ia te ma’ugi ki te Hosa ke hai ma’u e Ia te ma’ugi ia te Ia. 27Ka kua haiga’a e Ia ki te Hosa te taganga ke haka aba pegea, iteme’agaa ko Ia te Hosa o Pegea.
28“Noka te he gege ma’ugi ’aki i te hai ’anga nei, iteme’agaa te ’aso kago a’u, ko ba’i pegea mamate manga i na takotonga e hai ke go haka gongo ki tona ge’o, 295.29 Dan 12.2.o a’aga mai i ogatou takotonga. Koai ia te kigatou noko hai hai ’anga gaoi, ko kigatou kago a’aga mai o maa’ugi, ka koai noko hai hai ’anga maase’i kago maa’ugi mai ki te kagohia.
Te haka maahoga o Jesus
30“Ko Au e he’e ’aonga te hai launatasi e Au ni hai ’anga i aku haka paaunga. Ko Au manga haka aba pegea i nia e gea ai a te ’Aitu kia te Au. Tenei te hai ’anga e tinogaoi ai aku haka aba ’anga, iteme’agaa ko Au he’e manga hai e Au nia e tegeu’a ai Au, ka manga hai e Au nia e siahai kinai Ia noko haka to’o mai ia te Au.
31“Ko Au poi manga ’atigongo ia te Au, e he’e maa’ogi aku haka hegeu ’anga nei. 32Kae iai ma’u tegaa pegea manga ’atigongo ia te Au, kae na’a e Au nia e ’atigongo ai ia te Au e maa’ogi.
335.33 Jn 1.19-27; 3.27-30.“Koutou noko haka to’o pegea kia John o ’atigongo kinai i te maa’ogi. 34He’e hai ke hai mo’oku ni pegea ke he ’atigongo ’aki ia te Au, ka ko Au manga gea i na hai ’anga nei ke ’aonga te ga’u ai e koutou te ma’ugi. 35Ko John te peba noko tutu o kaa o maagama, ka na haka pupugu e koutou te gholoba ke sisia ai i tena maagama.
36“Ka ko Au e hua’eha aku haka maahoga ’anga ia te Au, o sigi i na ’atigongo ’anga a John, iteme’agaa na hekau noko tuku e Tamau kia te Au kau hai ’ia, manga hai e Au o haka maahoga ai ko te Tamana te noko haka to’o mai ia te Au. 375.37 Mt 3.17; Mk 1.11; Lk 3.22.Ka te Tamana noko haka to’o mai ia te Au, ko Ia noko ’atigongo ma’u ia te Au, ka koutou e he’e haka gongo ki te ge’o o’ona ma te he’e hiina’i ki ona noho, 38ma te he’e pipiki e koutou ana gea ’anga i outou uso, iteme’agaa koutou e he’e too kia te Ia noko haka to’o mai e Ia. 39Koutou manga haka ako gaoi i na Kanukanu Tapu iteme’agaa e tegeu’a ake koutou hai ke ga’u ai e koutou te ma’ugi noho goa, ka na Kanukanu Tapu nei manga ’atigongo ia te Au. 40Ka koutou e he’e mamaka ke boomai kia te Au ka koutou ga’u ’ia ai te ma’ugi.
41“Ko Au e he’e siahai ki na haka e’eha ’anga e pegea, 42kae na’a e Au ia te koutou. E he’e hai e koutou te ma’ine o te ’Aitu i outou uso. 43Ko Au noko a’u i te ingoa o Tamau, kae he’e too koutou kia te Au. Ka nimaa go a’u he pegea i te ingoa o’ona launatasi, ka too kinai koutou. 44E hai koutou kohea na too kia te Au, i te poi siahahai koutou ki na haka e’eha ’anga ia te koutou soko, kae he’e hai lobo e koutou ke ga’u te haka e’eha e a’u mai te ’Aitu e tasi.
45“Kae noka tautou tegeu’a ake e hai kau go gea haka makau ia te koutou i ’ago ia Tamau. Koutou manga sano kia Moses, ka tenaa te pegea kago gea haka makau ia te koutou. 46Koutou poi too kia Moses, koutou kua too ma’u kia te Au, iteme’agaa nia noko kanukanu eia noko manga haka hegeu ia te Au. 47Ka ia te koutou kua he’e too ki nia noko kanukanu eia, ’ai e hai koutou kohea na too ki nia e gea ai Au?”
6Te gimanga noa taangata noko haangai e Jesus
(Matthew 14.13-21; Mark 6.30-44; Luke 9.10-17)
1Mugi na ’aso i na hai ’anga nei, kae hano a Jesus ki tegaa pa’asi i te Gano i Galilee, (e mate te Gano o Tiberias). 2Ka noko tata’o ai te hu’ai tu’uganga, i te na hiina’i kigatou ki na hai ’anga haka gege ma’ugi noko hai e Ia ki na pegea masasaki. 3Ka noko haka neke a Jesus ki te ogo o noho ’aki ai kigatou ma ona pegea haka ako. 4Ka noko hitaiaki te ’aso o te Haka tahinga o te Passover a na Jew.
5Nimaa keu ake a Jesus o kite atu e Ia te hu’ai tu’uganga e boomai kia te Ia, ma te haka anu kia Philip o hai atu, “Kitatou ka tau’i utunga i hea ke haangai ai te hu’ai tu’uganga nei?” 6Ko Jesus noko manga konei na haka anu kia Philip ke hai lobo ia te Ia. Ka na ’oti i te na’a e Ia nia e hai ke hai.
7Ka noko haka tau a Philip kia te Ia o hai atu, “He’e po te gua gau mane siliva koi he’e ’aonga ma’u te tau’i ai ni bred ke taki hai mi’i momo ai te ’apitanga nei ke kai!”
8Ka tegaa i ona pegea haka ako e ingoa ko Andrew, te taina o Simon Peter, noko hai atu, 9“E iai te mi’i tangata i te kunga nei e hai tena toka gima mi’i bred, ma te toka gua mi’i kaui. Ka hai ke kohea na ’aonga ki te hu’ai tu’uganga nei?”
10Ka noko hai atu kinai a Jesus, “Hai atu ki te ’apitanga ke noho ’aki.” Te kungaa noko tango e te mutie ma te noho ’aki ai te ’apitanga. Ko kigatou noko gimanga noa taangata. 11Ma te sa’u ake e Jesus na bred, o haka ’aue ai kia te ’Aitu, kae tuha atu ki te ’apitanga noko noho ’aki i te kungaa. Noko konei na hai ma’u e Ia gua kaui. Na ga’u ngatahi ai ko ba’i pegea o ’aonga ki nia noko siahai kinai kigatou.
12Te gholoba na maakokona ai ko ba’i pegea, kae hai atu a Jesus ki ona pegea haka ako, “Haka putu atu na momo utunga e noho, noka te ti’aki ni me’a.” 13Ma te haka putu e kigatou na momo utunga noko noho i te toka gima mi’i bred noko kai e kigatou, o tape ai te tini tuma’a e gua kete.
14Mugi i te hiina’i ’anga te ’apitanga ki te hai ’anga haka gege ma’ugi noko hai e Jesus nei, ma te hai ake a kigatou, “E maa’ogi to’a, tenei te Taauga noko hai ke a’u ki gago nei!” 15Noko na’a e Jesus na pegea nei noko hai agatou paaunga ke hai e kigatou ia te Ia ke king, ka ko Ia na haka ’aatea ia te kigatou o hoki launatasi ki te ogo.
Ko Jesus noko sehu i te huka o te tai
(Matthew 14.22-33; Mark 6.45-52)
16Nimaa magu mai te ahiahi, kae iho na pegea haka ako o Jesus ki te gano. 17O sosopo ki te haka taupapa o ’ui o giu ki Capernaum i tegaa pa’asi i te gano. Te gholoba na pongia ai, ka ko Jesus noko manga koi he’e a’u kia te kigatou. 18Ma te hetae te hu’ai huukenga kia te kigatou o ’atua to’a ma’u ai te gano.
19Te gholoba noko a’ago ai tegatou baka o mi’i mama’o (noko togu poe togu ma te toe mael), kae hiina’i kigatou kia Jesus noko manga a’u i te huka o te tai o hitaiaki mai ki te baka, ma te matataku toto’a kigatou. 20Ma te hai ake a Jesus kia te kigatou, “Noka tautou matataku, na’e ko Au!” 21Ma te haa sopo e kigatou ia Jesus ki te baka, kae ghali o hetae kigatou ki te kunga noko boo kinai.
Na pegea noko sasaga ia Jesus
22Nimaa i tegaa tasi ’ao, te ’apitanga noko manga koi noho ’aki i tegaa pa’asi o te gano. Noko na’a e kigatou e tasi baka noko manga i te kungaa. Noko na’a ma’u e kigatou ko Jesus noko he’e tata’o i ona pegea haka ako, ka ko kigatou noko manga boo soko. 23Ka noko sahe mai na baka mai Tiberias, o tau haka hitaiaki ki te kunga noko kai ai te ’apitanga i na bred noko haka ’aue ai te Hakahua. 24Te gholoba na hiina’i iho ai te ’apitanga ko Jesus ma ona pegea haka ako e he’e kitea i te kungaa, ko kigatou manga sosopo ki na baka o boo ki Capernaum ke sasaga ia Jesus.
Ko Jesus te utunga o te ma’ugi
25Te ’aso na hiina’i ai kigatou kia Jesus i tegaa pa’asi i te gano, ko kigatou noko haka anu ’aki kinai o hai atu, “Ako, tehea te ’aso noko hetae mai ai Koe ki tenei?”
26Ma te haka tau a Jesus o hai atu, “Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Koutou e he’e sasaga ia te Au i te hiina’i ’anga koutou ki na hekau haka gege ma’ugi noko hai e Au, ka koutou manga sasaga ia te Au i te kai ’anga i na utunga o makokona. 27Noka tautou hai hekau ki na utunga e na’a te masogo, ka manga hai hekau atu ki na utunga o te ma’ugi noho goa. Te ma’ugi kago haiga’a e te Hosa o Pegea kia te koutou, iteme’agaa ko te ’Aitu te Tamana, na tuku kinai e Ia tona haka ’igonga o haka maa’ogi ai ia te Ia.”
28Ko kigatou noko haka anu kia Jesus o hai atu, “Niaa hai kimatou hai ’ia ka ke hai ai e kimatou na hekau a te ’Aitu?”
29Ma te haka tau a Jesus o hai atu, “Tenei te hekau a te ’Aitu: Koutou e hai ke too kia te Ia noko haka to’o mai e te ’Aitu.”
30Ma te haka tau a kigatou kia te Ia o hai atu, “Tehea te hai ’anga haka gege ma’ugi ka hai e Koe kimatou hiina’i kinai o too ai kia te Koe? Niaa gaa ka hai e Koe? 316.31 Ex 16.4,15; Ps 78.24.’Otatou tupuna noko kai e kigatou na utunga noko mate na ‘mana’ i te tugatea. Kogaa o na noho te noko hai ake ai na Kanukanu Tapu: ‘Noko haiga’a e Ia agatou utunga mai te gangi o kai.’ ”
32Hai atu ma’u a Jesus, “Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: He’e ko Moses te noko haiga’a e ia kia te koutou te utunga mai te gangi, ka ko Tamau te noko haiga’a e Ia kia te koutou te utunga maa’ogi mai te gangi, 33iteme’agaa te utunga a te ’Aitu te kua hinaiho mai te gangi o haiga’a e Ia te ma’ugi ki gago nei.”
34Ma te hai atu kigatou kia te Ia, “Hakahua, noko haiga’a haka hanohano mai te utunga nei kia te kimatou.”
35Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “Tenei Au te utunga o te ma’ugi. Koai e a’u kia te Au, koia kago he’e ’aonga te ongea. Koai ma’u e too kia te Au, koia kago he’e sia binu. 36Ka ko Au e hai atu kia te koutou, koutou kua hiina’i kia te Au, ka manga koi he’e too kia te Au. 37Ko ba’i pegea e haiga’a e te Tamana kia te Au, kago boomai kia te Au, ka ko ba’i pegea kago boomai kia te Au, kago he’e ’aonga te pagepage e Au. 38Iteme’agaa ko Au noko he’e hinaiho mai te gangi ke hai ma’aku ni paaunga, ka Ko Au noko hinaiho ke hai na paaunga a ’Ana noko haka to’o mai ia te Au. 39Tenei te haka paaunga a ’Ana noko haka to’o mai ia te Au, kau go noka te ti’aki ’ia he launatasi i na pegea na ’oti i te haiga’a e Ia kia te Au, ka ke go baa ’aga ia te kigatou ke maa’ugi i te ’ao taha’aki. 40Ka tenei te siahai a Tamau ki ba’i pegea e hiina’i ki te Hosa o too kia te Ia: Kago hai e kigatou te ma’ugi noho goa. E hai kau go baa ’aga ia te kigatou ke maa’ugi i te ’ao taha’aki.”
41Ka na Jew noko haka tu’u tegatou he nguunguu ’aki ia te Ia, i te hai ake ’anga ko Ia te utunga noko hinaiho mai te gangi. 42Noko konei agatou to’o ma’u, “ ’Ai he’e tenei a Jesus te hosa o Joseph? E na’a e kitatou ia te tamana ma te tinana, ka ’eaa e hai ake ai ko Ia noko hinaiho mai te gangi?”
43Ma te haka tau a Jesus o hai atu kia te kigatou, “ ’Oti iho tautou he nguunguu ’aki! 44Ka he’e kitea he pegea ’aonga te a’u kia te Au, naakupu ki te tuku e te Tamana noko haka to’o mai ia te Au te tuku e Ia. Kae hai kau go baa ’aga ’ia ia te ia i te ’ao taha’aki. 456.45 Is 54.13.Noko kanukanu mai i na taauga,
‘Ko kigatou ngatahi e hai ke go ako e te ’Aitu.’
Ko ba’i pegea e haka gongo ki te Tamana o haka ako ai, kago boomai kia te Au. 46E si’ai he pegea ina kia te Tamana, ka manga ko Ia e a’u mai ia te ’Aitu te ina kia te Tamana. 47Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Koai e too kinai kago ga’u eia te ma’ugi noho goa.
48“Ko Au te utunga o te ma’ugi. 49’Outou tupuna noko kai e kigatou i te tugatea na utunga mai te gangi, te ‘mana’, ka ko kigatou na mamate. 50Ka tenei te utunga e hinaiho mai te gangi. Te utunga nei nimaa go kai e he pegea, koia kago he’e mate. 51Ko Au te utunga o te ma’ugi noko hinaiho mai te gangi. Te pegea nimaa kai i te utunga nei, e hai ke ma’ugi goa. Te utunga nei toku tino, e haiga’a e Au, ke maa’ugi ai na pegea i gago nei.”
52Ka na Jew na haka bagebage ’aki soko o hai ake, “E hai ke kohea na haiga’a e te tangata nei te tino kitatou kai ’ia?”
53Ka noko haka tau a Jesus o hai atu kia te kigatou, “Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Koutou nimaa he’e kai i te tino o te Hosa o Pegea ma te he’e bibinu i te toto o ’Ona, koutou e he’e tau ma’ugi ia te koutou. 54Ka koai e kai i toku tino ma te binu i toku toto e ga’u eia te ma’ugi noho goa. Kae e hai kau go haka ma’ugi ’ia i te ’ao taha’aki. 55Iteme’agaa toku tino te utunga maa’ogi, toku toto te bai binu maa’ogi. 56Koai e kai i toku tino ma te binu i toku toto, koia e noho haka pata kia te Au, kae noho haka pata Au kia te ia. 57Ko Tamau noko haka to’o mai ia te Au te hai e Ia te ma’ugi, ka ko Au e hai e Au te ma’ugi i te ghaghi ia te Ia. Kae konei na noho ma’u, koai e kai i toku tino kago hai eia te ma’ugi i te ghaghi ia te Au. 58Tenei te utunga noko hinaiho mai te gangi, he’e noho pe na utunga noko kai ai outou tupuna o mamate, ka koai e kai i te utunga nei e hai ke go ma’ugi goa.” 59Ko Jesus noko gea i na hai ’anga nei i tena ako ’anga, i te Hage hai paaunga i Capernaum.
Na haka hegeunga o te ma’ugi noho goa
60Noko ’api ona pegea haka ako noko haka gongo ki ana akonga ma te hai ake, “Na akonga nei e hu’ai haingata’a, ’ai koai e ’aonga te haka gongo kinai?”
61Noko na’a e Jesus nia noko manga he nguunguu ’aki ai ona pegea haka ako, ma te hai atu kinai, “ ’Ai na hai ’anga nei e hai songo ia te koutou? 62Koutou kago aa ma kaa hiina’i ki te Hosa o Pegea e haka neke hoki ki te kunga noko mataa noho ai? 63Te Spirit Tapu te haiga’a te ma’ugi, ka te tino he’e tau hai ’anga. Ka na kupu noko gea ai Au kia te koutou, na kupu a te Spirit e hai ai te ma’ugi. 64Kae iai na pegea ia te koutou koi he’e too kinai.”
Na goa te na’a e Jesus i te haka tu’u sanga, koai te he’e too kinai ma te pegea e hai ke go haka soko ia te Ia. 65Ma te hai atu ma’u, “Tenei te hai ’anga na hai atu ai Au: E he’e ’aonga he pegea te manga muna o a’u kia te Au ka naakupu ki te tuku e te Tamana ia te ia ke a’u.”
66Haka tu’u i te ’aso na, noko ’eha pegea i ona pegea haka ako na he keu ’aki giu o he’e he tata’o ’aki ia te Ia.
67Ma te hai atu a Jesus ki tena katoa tuma’a e gua pegea haka ako, “ ’Ai koutou e he’e siahahai koutou boo ma’u?”
686.68 Mt 16.16; Mk 8.29; Lk 9.20.Ma te haka tau a Simon Peter o hai atu kia Jesus, “Hakahua, koai te hai kimatou boo kinai? Ka tenaa Koe e hai na haka hegeunga e haiga’a te ma’ugi noho goa. 69Ko kimatou kua ’oti i te too kinai ma te na’a e kimatou tenaa Koe te tangata e a’u mai a te ’Aitu.”
70Ma te haka tau a Jesus o hai atu, “Te katoa tuma’a e gua o ’outou noko hakapupugu e Au, ka e iai te launatasi ia te koutou te ’atua!” 71(Ko Ia noko manga gea kia Judas, te hosa o Simon Iscariot, iteme’agaa masi’igoa koia te launatasi i ona pegea haka ako, kae hai ke go haka soko ia te Ia.)
7Ko Jesus noko hano kite Haka tahinga a Jew
1Nimaa sigi i te hai ’anga nei, ko Jesus noko manga sehu i Galilee, ke noho mama’o i Judea iteme’agaa na Jew i te kungaa noko manga sasaga ia te Ia kigatou taa ’ia. 27.2 Lev 23.34; Deut 16.13.Ka te ’aso na hitaiaki ai te Haka tahinga a na Jew ki na Tabanakal, 3te ’api taangata o Jesus noko hai atu kia te Ia, “Hinatu i te manaha nei ki Judea, ka ke go hiina’i ai ou pegea haka ako ki ni taganga hai e Koe. 4E si’ai he pegea siahai ke hai hekau haka ’agi’agi ke hai hekau huu, ka ko Koe manga hai e Koe na taganga nei, haka ’agi atu ia te Koe ki ba’i pegea i gago nei.” 5He’e po ko tena ’api taangata noko he’e too ma’u kia te Ia.
6Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “Te ’aso kau hano ai koi he’e a’u. Ka ko ba’i ’aso manga ’aonga kia te koutou. 7Na pegea o gago nei, e he’e gotoa’a kia te koutou, kae gotoa’a kia te Au, iteme’agaa e haka ’agi e Au agatou hekau e maase’i. 8Koutou boo atu ki te haka tahinga. ’Ai ko Au ka he’e hano kinai, iteme’agaa te ’aso taugaoi kia te Au ma koi he’e hetae mai.” 9Ko Jesus na konei ana gea, ka manga noho i Galilee.
10Nimaa boo tena ’api taangata ki te Haka tahinga, ma te hano ma’u a Jesus. Ka noko he’e hano haka ’agi’agi, ka manga hano huu. 11Na hu’ai pegea o Jew noko ma sasaga e kigatou ia te Ia i te Haka tahinga o manga haka anuanu ’aki, “Tehea te pegea nei?”
12Ka te ’apitanga noko manga hegeu huu ia Jesus, o hai ake kogaa, “Ko Ia te tangata gaoi.”
Kae hai ake kogaa, “Si’ai, ko Ia e goi ki te ’apitanga.” 13Ka noko si’ai he pegea gea haka ’agi’agi i he hai ’anga ia Jesus, iteme’agaa ko kigatou noko matataku ki na Jew.
Ko Jesus noko ako i te Haka tahinga
14Nimaa ngatahinga te Haka tahinga, ko Jesus na hano ki te Hage Tapu o haka tu’u ako te ’apitanga. 15Na Jew noko he gege ma’ugi ’aki o hai ake, “E kohea na ga’u e te tangata nei na naa ’anga nei, ka ko Ia te noko he’e haka ako ai?”
16Ma te haka tau atu a Jesus, “Aku akonga nei, e he’e aku hai ’anga, kae a’u mai ia te Ia noko haka to’o mai ia te Au. 17Koai e maangao ke hai eia na hai ’anga e siahai kinai a te ’Aitu, kago na’a eia po aku akonga nei e a’u mai a te ’Aitu, po ko Au manga gea i aku paaunga. 18Te pegea nimaa manga gea ia te ia, e hai ke manga haka ’eha’eha ia te ia launatasi. Ka te pegea nimaa hai hekau ke haka ’eha’eha ia te Ia noko haka to’o mai ia te Ia, ko Ia te tangata maa’ogi, e he’e tau hai ’anga ke goi ai. 19’Ai ko Moses noko he’e haiga’a eia na tagangonga kia te koutou? Kae si’ai he launatasi ia te koutou ke maangao ki na tagangonga. Ka ’eaa e hai lobo ai e koutou ke taa ia te Au?”
20Ma te hai atu te ’apitanga, “Ko Koe te pegea uguhia! Koai e hai lobo ke taa ia te Koe?”
21Ma te haka tau atu a Jesus, “Noko hai e Au te launatasi taganga, ma te he gege ma’ugi ’aki ai koutou. 227.22 a Lev 12.3; b Gen 17.10.Ka koutou noko kaunaki e Moses ke kuga outou hosa, e he’e ko Moses, ka noko haka tu’u mai i otatou tupuna. Ka koutou ma’u manga kuga na tama giki i te ’Ao Oki oki. 237.23 Jn 5.9.Ka nimaa kuga he tama ’iti’iti i te ’Ao Oki oki, ka ke noka te hai songo ai te tagangonga a Moses, ’eaa a koutou e he ’ika’ika ’aki ai kia te Au, i te haka ma’ugi ’anga e Au te pegea o soihua i te ’Ao Oki oki? 24Noka te haka aba na hai ’anga i na noho mai ’anga, kae haka aba atu na hai ’anga i ona maa’ogi ’anga.”
Ko Jesus te ’Agiki Taga’ia?
25Noko iai na pegea i Jerusalem noko hai ake, “ ’Ai he’e tenei te tangata e hai lobo kigatou taa ’ia? 26Tenei Ia te manga gea haka ’agi’agi nei, ka ko kigatou e he’e gegea kia te Ia. ’Ai na hakahua kua na’a gaoi e kigatou ko Ia te ’Agiki Taga’ia? 27Kae na’a e kitatou te kunga e a’u ai te tangata nei. Ka te ’Agiki Taga’ia nimaa go a’u, kago si’ai he pegea na’a te kunga e a’u ai.”
28Ka ko Jesus noko manga koi ako i te Hage Tapu. Ko Ia noko ngege, o hai atu, “E na’a e koutou ia te Au, ma te na’a e koutou po ko Au e a’u mai hea. Ko Au e he’e a’u i ma’aku ni hai ’anga, ka ko Ia noko haka to’o mai ia te Au e maa’ogi, kae he’e na’a e koutou ia te Ia. 29Kae na’a e Au ia te Ia, iteme’agaa ko Au noko a’u ia te Ia noko haka to’o mai ia te Au.”
30Ma te hai lobo kigatou he ’osohi kia Jesus, ka na si’ai he pegea ’oso kia te Ia, iteme’agaa noko ma koi he’e tatae te ’aso o’ona. 31Ka noko ’eha pegea na too kia te Ia. Ko kigatou noko hai ake, “ ’Ai nimaa go a’u te ’Agiki Taga’ia, kago hai e Ia ni taganga o sigi i na hai ’anga e hai e te tangata nei?”
32Na Pharisee na haka gongo ki te ’apitanga noko manga hegeu kia Jesus, ma te haka to’o ena hakahua o na priest ma na Pharisee na ge’o sanga o te Hage Tapu, ke he ’osohi kia te Ia.
33Ma te hai atu a Jesus, “Ko Au manga haka pata kia te koutou i te mi’i gholoba, kae hai kau go hoki kia te Ia noko haka to’o mai ia te Au. 34Koutou kago sasaga ia te Au, ka kago he’e kite e koutou ia te Au, iteme’agaa te kunga go hano kinai Au, kago he’e ’aonga te boo ange kinai koutou.”
35Ma te hai ake na hakahua o na Jew, “Kohea te hai ke go hano kinai te tangata nei, ke go he’e kite ai e kitatou ia te Ia? Ko Ia e hai ke hano ki na kunga noho ’aki ai otatou pegea ki na pegea o Greece, ke ako ai e Ia na pegea o Greece? 36Niaa te kua haka gaataki e Ia i tena hai mai ’anga, ‘Koutou kago sasaga ia te Au, ka kago he’e kite e koutou ia te Au, iteme’agaa te kunga go hano kinai Au, kago he’e ’aonga te boo ange kinai koutou?’ ”
377.37 Lev 23.36.Nimaa i te ’ao taha’aki o te haka tahinga, tenaa te hu’ai ’ao o te Haka tahinga, ko Jesus noko tu’u o hai atu i tona hu’ai ge’o, “Nimaa iai he pegea sia binu, tuku ia te ia ke a’u kia te Au o binu. 387.38 Ezek 47.1; Zech 14.8.E hai ake na Kanukanu Tapu: ‘Koai e too kia te Au te pupuke ’anga te bai o te ma’ugi e mimigo iho i te uso o’ona.’ ” 39Tena gea ’anga nei noko haka gaataki e Ia te Spirit Tapu. Nimaa iai ni pegea kua too kia te Ia, e hai kigatou go mani ga’u ’ia. Ka na ’aso na, te Spirit Tapu manga koi he’e haiga’a mai, iteme’agaa ko Jesus manga koi he’e hoki ki tona mamagunga i te gangi.
40Te ’apitanga na haka gongo ki tena gea ’anga nei, o hai ake kogaa ia te kigatou, “E maa’ogi te tangata nei te taauga.”
41Ka noko hai atu kogaa, “Ko Ia te ’Agiki Taga’ia.”
Ka kogaa pegea noko manga hai atu, “Te ’Agiki Taga’ia ka he’e a’u i Galilee! 427.42 2 Sam 7.12; Mic 5.2.’Ai na Kanukanu Tapu noko he’e hai ake: Te ’Agiki Taga’ia e hai ke go a’u i te hanohano o David, ma te a’u i Bethlehem, te manaha noko kakai ai a David?” 43Tenei te hai ’anga na tuhatuha ai te ’apitanga i te ghaghi ia Jesus. 44Noko iai na pegea siahahai ke he ’osohi kia Jesus, ka na si’ai he pegea ke ’oso kia te Ia.
Na hutiaki o na Jew noko he’e too kia Jesus
45Ma te giu ake na ge’o sanga o te Hage Tapu ki na hakahua o na Priest ma na Pharisee, ma te haka anu na Pharisee kia te kigatou o hai atu, “ ’Eaa e he’e kakabe mai ai e koutou ia te Ia?”
46Ma te haka tau atu na ge’o sanga o te Hage Tapu, “E si’ai he pegea konei na gea te tangata nei.”
47Ma te haka anu atu na Pharisee, “ ’Ai koutou kua tata’o ma’u ki ana goi ’anga? 48E iai he launatasi i na hutiaki po he Parasi kua too kia te Ia? 49Si’ai, manga na pegea he’e na’a e kigatou na tagangonga. Ko kigatou kago kagohia.”
507.50 Jn 3.1,2.Ko Nicodemus, na hano kia Jesus i te poo, koia ma’u te launatasi o na Pharisee, noko haka anu atu kia te kigatou, 51“ ’Ai atatou tagangonga manga mu’a te haka pau pegea ke mate, he’e mataa haka gongo kia te ia, ke na’a po nia te hai eia?”
52Ko kigatou na haka tau o hai atu kinai, “ ’Ai ko koe ma’u te pegea mai Galilee? Haka sahe atu na Kanukanu Tapu o na’a ai e koe, e si’ai he taauga ke a’u mai Galilee.” 53[Ko kigatou na maseu o taki boo ki ogatou hage.
8Te hahine hai matu’a maasoko
1Ka ko Jesus noko hano ki te Ogo i Olives. 2Nimaa i te mahoata, ko Jesus na sopo hoki ake ki te Hage Tapu. Noko ’eha pegea haka putu mai o mugheghi ia te Ia, ma te noho a Jesus o ako ia te kigatou. 3Ka na ako o na tagangonga ma na Pharisee noko kakabe ake e kigatou te hahine hai matu’a maasoko. Noko tuku e kigatou te hahine o tu’u ’ago i te ’apitanga, 4kae hai atu kia Jesus, “Ako, te hahine nei te pegea e hai matu’a, kae kite ’ia manga maasoko. 58.5 Lev 20.10; Deut 22.22-24.Ka ko Moses noko tuku eia i na tagangonga kimatou noko taa hatu ’ia na haahine konei na noho, ka tehea kinai ta’au gea ’anga?” 6Ko kigatou noko konei na gegea kia Jesus, i te noko haka anuanu pake kigatou haka makau ’ia ia te Ia i ma’ana he gea ’anga.
Ka ko Jesus noko manga punou o kanukanu ki te kege i te maninia gima. 7Ko kigatou na pau o haka anuanu ’aki kia te Ia, ma te keu ake a Jesus o hai atu kia te kigatou, “Nimaa iai he pegea ia te koutou e he’e tau ’oosongo, tenaa ia e hai ke mataa tupe eia he hatu ki te hahine na.” 8Kae punou hoki o kanukanu ki te kege.
9Te gholoba na haka gongo kinai kigatou, ko kigatou na boo taki tasi ki haho, noko mataa boo na maatu’a. Na boo aano manga toe launatasi a Jesus ma te hahine noko manga koi tu’u i te kungaa. 10Ma te keu ake a Jesus ki te hahine o hai atu, “Ta’ahine, kohea a kigatou? ’Ai e he’e tau pegea haka pau ia te koe ke mate?”
11Ma te haka tau atu te hahine, “Oo Hakahua, he’e tau pegea.”
Ma te hai atu a Jesus, “Ka he’e haka pau ma’u e Au ia te koe ke mate, hinatu, kae noka te ’oosongo hoki.”]
Ko Jesus te maagama o te kege nei
128.12 Mt 5.14; Jn 9.5.Ko Jesus noko gea hoki kia te kigatou, o hai atu, “Ko Au te maagama ki te kege nei, koai e tata’o tu’a ia te Au kago he’e sehu i te poo’uginga, kae hai ke go ga’u eia te maagama o te ma’ugi.”
138.13 Jn 5.31.Na Pharisee noko hai atu kia Jesus, “E noho mai ko Koe manga gea kia te Koe, ka ’au ’atigongo ’anga na e he’e maa’ogi.”
14Ma te haka tau atu a Jesus, “Masi’igoa ko Au manga gea kia te Au, ka ’aku gea ’anga nei e maa’ogi, iteme’agaa e na’a e Au te kunga noko a’u ai Au, ma te kunga e hai kau go hano kinai, kae he’e na’a ma’u e koutou po ko Au noko a’u mai hea, o he’e na’a ma’u e koutou po ko Au go hano ki hea. 15Koutou manga haka aba i na noho o pegea, ka ko Au e he’e haka aba e Au he pegea. 16Ka ko Au poi hai haka aba, aku paaunga e maa’ogi, iteme’agaa ko Au he’e launatasi, ka ko Au manga haka pata kinai a Tamau noko haka to’o mai ia te Au. 178.17 Deut 19.15.Na ’oti i te kanukanu ki autou tagangonga: Te ’atigongo o te toka gua pegea e maa’ogi. 18Ko Au manga ’atigongo ia te Au. Ka tegaa tasi e ’atigongo ma’u ia te Au: Ko Tamau noko haka to’o mai ia te Au.”
19Ma te haka anu kigatou kia te Ia o hai atu, “Tehea tou Tamana?”
Ma te haka tau atu kinai a Jesus, “E he’e na’a e koutou ia te Au ma Tamau, ka poi na’a e koutou ia te Au, kua na’a ma’u e koutou ia Tamau.” 20Ko Jesus noko gea i na hai ’anga nei i te gholoba noko manga ako ai i te Hage Tapu, o pata i na me’a tuku ga’a tausu’u, ka noko si’ai he pegea ’oso kia te Ia, iteme’agaa noko ma koi he’e tatae te ’aso o ’Ona.
Ko Jesus te ’Agiki Taga’ia
21Ma te gea hoki ma’u a Jesus kia te kigatou, “Ko Au e hai kau hano. Koutou kago noko sasaga ia te Au, ka koutou kago mamate ki outou ’oosongo. Kohea e hano kinai Au, koutou kago he’e ’aonga te boo ange kinai.”
22Te gea ’anga a Jesus nei na hai ake ai na Jew, “Ko Ia gaa ka taa ia te Ia? Tena te hai ’anga e hai mai ai, ‘Te kunga e hano kinai Au kago he’e ’aonga te boo ange kinai koutou’?”
23Haka tau atu kinai a Jesus, “Koutou na pegea o gago nei, ka ko Au te pegea mai ’agunga. Koutou na pegea o te kege nei, ka ko Au he’e te pegea o te kege nei. 24Ko Au kua hai atu kia te koutou, koutou kago mamate ki outou ’oosongo. I te poi he’e too koutou ko AU ko AU, koutou kago mamate ki outou ’oosongo.”
25Ko kigatou noko haka anu atu, “ ’Ai ko Koe koai?”
Ma te haka tau atu a Jesus, “Manga noho pe nia kua gea goa kinai Au. 26Ko Au e ’eha hai ’anga kau gea ai ma te haka aba ai ia te koutou, ka ko Ia noko haka to’o mai ia te Au, ko Ia e maa’ogi. E hai kau manga gea kia pegea i nia noko haka gongo ai Au kia te Ia.”
27Noko he’e na’a e kigatou ko Jesus noko manga gea kia te kigatou ia te Tamana. 28Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “Te ’aso kago taa ai e koutou te Hosa o Pegea ki te kros, tena te ’aso kago na’a ai e koutou ko AU ko AU, ma te na’a ma’u ai e koutou ko Au he’e hai paaunga launatasi, ka ko Au manga gea kia pegea i nia noko ako e Tamau kia te Au. 29Ko Ia noko haka to’o mai ia te Au manga haka pata kia te Au. E he’e tuku e Ia ia te Au kau launatasi, iteme’agaa ko ba’i ’aso manga hai e Au nia e magaohie ai.” 30Noko ’eha pegea na too kia te Ia i tena konei na gea ’anga.
Na makupuna o Abraham
31Ko Jesus noko gea ki na Jew na too kia te Ia o hai atu, “Koutou nimaa pipiki ki te akonga a ’Aku, koutou na pegea haka ako maa’ogi o ’Oku. 32Ma te hai ke go na’a e koutou te maa’ogi, ma te maa’ogi e hai ke go haka tausu’u ia te koutou.”
338.33 Mt 3.9; Lk 3.8.Ko kigatou noko haka tau kia Jesus o hai atu, “Ko kimatou te hanohano o Abraham, ko kimatou he’e tino akina, kae kohea na gaataki e Koe, te hai mai ke haka tausu’u ia te kimatou?”
34Ma te haka tau atu a Jesus, “Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Ko ba’i pegea hai ’oosongo manga tino ai na ’oosongo. 35Te pegea tino akina e he’e pau o haka pata ki te pegea ma tena haanau, ka manga te hosa te pau o haka pata kinai. 36Ka nimaa hai e te Hosa ia te koutou o tausu’u, koutou ka pau o tausu’u maa’ogi. 37E na’a e Au koutou te hanohano o Abraham, ka manga hai lobo koutou ke taa ia te Au, iteme’agaa koutou e he’e tata’o ki aku akonga. 38Ko Au manga gea kia te koutou i nia noko haka ’agi e Tamau kia te Au, ka manga hai e koutou nia noko haka gongo ai koutou ki outou tupuna.”
39Ma te haka tau kigatou o hai atu, “Ko Abraham tematou tupuna.”
Ma te hai atu a Jesus, “Koutou nimaa na makupuna o Abraham, hai atu na hekau noko hai e Abraham. 40Ka koutou e hai lobo ke taa ia te Au manga ’atigongo kia te koutou i te maa’ogi noko haka gongo ai Au kia te ’Aitu. Ko Abraham noko he’e hai eia na hai ’anga konei na noho. 41Koutou manga hai e koutou nia noko hai e outou tamana.”
Ko kigatou noko haka tau he ’ika’ika ’aki o hai atu, “Ko kimatou he’e na tama giki ma’a ni pegea maasoko, ka ko kimatou e hai tematou Tamana e tasi ko te ’Aitu.”
42Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “Ko te ’Aitu poi te Tamana o ’outou, koutou ma maa’ine kia te Au, iteme’agaa ko Au noko a’u mai a te ’Aitu, tenei Au. Ko Au noko he’e a’u i ma’aku ni haka gaatanga, ka ko Au noko haka to’o mai e te ’Aitu. 43Tehea te hai ’anga e he’e na’a ai e koutou nia e gea ai Au? E he’e na’a e koutou, iteme’agaa koutou e he’e haka gongo ki aku haka hegeunga. 44Koutou te haanau a te tamana o’outou ia Satan, manga siahai koutou ke hai na haka siahai a te tamana o’outou. Koia te ’atua taa pegea noko haka tu’u mai i te haka tu’u sanga o na henua. Koia e he’e pipiki nia e maa’ogi, iteme’agaa te maa’ogi e he’e noho i goto ia te ia. Ona ’aso goi ai, manga gea i te huhuta o’ona, iteme’agaa koia te ’atua goi ma te tamana o na pegea gogoi. 45Ka ko Au e gea kia te koutou i te maa’ogi, tenei te hai ’anga e he’e too ai koutou kia te Au. 46E iai he pegea ia te koutou e ’aonga te haka ’agi eia ko Au e saga i he ’oosongo? Ka ko Au nimaa ’atigongo i te maa’ogi kia te koutou, ’eaa e he’e too ai koutou kia te Au? 47Te pegea o te ’Aitu, e hai ke haka gongo ki nia e gea ai a te ’Aitu, ka tenei te hai ’anga e he’e haka gongo ai koutou kia te Au, iteme’agaa koutou he’e na pegea o te ’Aitu.”
Ko Jesus ma Abraham
48Na Jew noko haka tau atu kia Jesus, “ ’Ai e he’e maa’ogi tematou hai atu ’anga, ko Koe te pegea mai Samaria, ko Koe e uguhia?”
49Ma te haka tau kinai a Jesus o hai atu, “Ko Au e he’e uguhia, ka ko Au manga haka e’eha e Au ia Tamau, ka manga haka ma’u gago e koutou ia te Au. 50Ko Au e he’e sasaga mo’oku he mamagunga, ka ko te ’Aitu te manga sasaga e Ia. E hai ma’u ke go haka aba e Ia. 51Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Nimaa iai he pegea e pipiki aku haka hegeunga nei, ko Ia kago he’e mate.”
52Na Jew noko hai hu’ai ge’o o hai atu kia Jesus, “Te ’aso nei kua na’a e kimatou ko Koe e uguhia: Ko Abraham na mate o konaa na noho ma’u na taauga, ka ko Koe e hai mai, ‘Nimaa iai he pegea pipiki na haka hegeunga a ’Aku, koia kago he’e mate.’ 53’Ai ko Koe e hu’ai hua’eha o sigi i tematou tupuna a Abraham? Ka koia na mate o kogaa ana noho ma’u na taauga. Kae tegeu’a ake Koe, ko Koe koai?”
54Ko Jesus noko haka tau atu, “Ko Au poi manga haka e’eha e Au ia te Au, aku haka e’eha ’anga e he’e tau hai ’anga. Ka ko Tamau e hai ake koutou, ko Ia te ’Aitu o ’outou, tenaa Ia manga haka e’eha ia te Au. 55Masi’igoa e he’e na’a e koutou ia te Ia, kae na’a e Au ia te ’Aitu. Ka nimaa hai atu Au, e he’e na’a e Au ia te Ia, ko Au ka goi ai o noho pe koutou. Kae na’a e Au ia te Ia, ma te pipiki e Au ana haka hegeunga. 56Ko te tupuna o ’outou ia Abraham noko siasia i tena maanatu ke ina ki toku ’aso, ka na ina kinai ma te magaohie ai.”
57Ma te hai atu na Jew kia Jesus, “Ko Koe koi he’e gimanga hugu ou ghapu, ’ai ko Koe noko ina kia Abraham?”
58Ma te haka tau atu a Jesus, “Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Na ’aso noko manga koi he’e haka haa ai a Abraham, ko AU.” 59Ma te sa’u ake e kigatou na hatu ke taa hatu ai ia te Ia, ma te haka ngigo a Jesus o hano ’aatea i te Hage Tapu.
9Ko Jesus na hai e Ia te tangata kibi o ina
1Ko Jesus noko manga sehu, ma te ina ki te tangata kibi, noko haka tu’u mai i tena haka haa ’anga. 2Na pegea haka ako o Jesus noko haka anu ’aki kia te Ia o hai atu, “Ako, to’ai te ’oosongo i te tangata nei ma o na hai maatu’a, te noko haka haa ai te tangata nei o kibi?”
3Ko Jesus noko hai atu, “E he’e na ’oosongo o te tangata nei po o ’ona hai maatu’a, ka te hai ’anga nei e hai ke haka ’agi ai na hekau a te ’Aitu i te ma’ugi o’ona. 4E hai kau hai ’ia na hekau a te ’Aitu noko haka to’o mai ia te Au i na ’aso koi ’ao ai nei, na’e nimaa go a’u te poo kago si’ai he pegea ’aonga te hai hekau. 59.5 Mt 5.14; Jn 8.12.Na ’aso koi noho ai Au i gago nei, ko Au te maagama ki gago nei.”
6Nimaa ’oti i te konei ana gea, kae nga’esu ki na kege o natu aano maguu o hugu ai na mata o te tangata. 7Ma te hai atu kia te ia, “Hinatu o huhu’i ou mata i te bai i Siloam.” (Te ingoa nei e haka gaataki: Te Haka to’o). Ka te tangata na hano o huhu’i na mata, nimaa hokimai kua ina.
8Ona pegea noko taha mai ma na pegea noko ta’a hiina’i ki ana haka ene ’anga, noko haka anuanu ’aki, “ ’Ai he’e tenei te tangata noko ta’anga noho o manga haka ene?” 9Noko iai na pegea noko hai ake, “Koia tenaa.”
Kae hai atu kogaa, “Si’ai, manga noho kia te ia.”
Ka koia noko hai atu, “E maa’ogi koau.”
10Ma te haka anuanu a kigatou kia te ia o hai atu, “Ka gua mata o ’ou e kohea na lugaluga?”
11Koia noko haka tau atu, “Te tangata e mate e kigatou ko Jesus, te natu e Ia na kege o hugu ai oku mata, kae kaunaki e Ia kau hano o huhu’i oku mata i te bai i Siloam. Nimaa hano au o huhu’i, ma te ina ai au.”
12Ko kigatou na haka anu atu, “Ka tehea te tangata nei?”
Ma te hai atu ia, “E he’e na’a eau.”
13Na kakabe e kigatou te tangata noko kibi ki na Pharisee. 14Ka te ’ao noko natu ai e Jesus na kege o lugaluga ai e Ia na mata o te tangata kibi te ’Ao Oki oki. 15Tena te hai ’anga noko haka anuanu ma’u ai na Pharisee ki te tangata noko kibi, po koia e kohea na hai o ina, ma te haka tau ia kia te kigatou o hai atu, “Noko hugu e Ia oku mata i na kege kae huhu’i eau, ma te ina au.”
16Kogaa i na Pharisee noko hai atu, “Te tangata nei e he’e a’u mai a te ’Aitu, iteme’agaa e he’e pipiki e Ia te ’Ao Oki oki.”
Ka kogaa noko haka anuanu atu, “Kae hai ke kohea na hai ehe pegea ’oosongo na hai ’anga haka ohokia nei?” Ma te tuhatuha ai kigatou.
17Ma te haka anuanu giu na Pharisee ki te tangata noko kibi o hai atu kinai, “E hai mai koe kua lugaluga e Ia gu’ou mata o ina, ka tehea ta’au gea ’anga kia te Ia?”
Ka koia na haka tau atu, “Ko Ia te taauga.”
18Na hu’ai pegea o Jew noko manga koi he’e too koia te pegea noko kibi ka kua ina, aano pogo ’aki kigatou i na hai maatu’a o te tangata. 19O haka anu ’aki atu kia te kigaaua, “Taugua tama tenei? Tenei te tangata noko hai mai kougua noko kibi i tena haka haa ’anga, kae kohea na hai o ina i te ’aso nei?”
20Ma te hai atu a ona hai maatu’a, “E na’a e kimaaua koia temaaua tama noko kibi i tena haka haa ’anga. 21Kae kohea na hai o ina, ma te koai kua lugaluga gua mata, e he’e na’a e kimaaua. Haka anu atu kia te ia, na’e koia kua tauiku. Koia manga ’aonga te gea ake ia te ia.” 22Ko ona hai maatu’a noko konei agaaua gegea, iteme’agaa ko kigaaua noko matataku ki na Jew, i te na ’oti i te haka pau ena Jew, nimaa iai he pegea ’atigongo ko Jesus te ’Agiki Taga’ia, koia e hai ke go pagepage i te Hage hai paaunga. 23Tenei te hai ’anga na hai atu ai a ona hai maatu’a, “Koia kua tauiku manga haka anu atu kia te ia.”
24Ko kigatou na pogo aki giu i te tangata noko kibi, o hai atu kinai, “Haka e’eha atu ia te ’Aitu. E na’a e kitatou te tangata nei te pegea ’oosongo.”
25Te tangata na haka tau atu, “E he’e na’a eau pote pegea ’oosongo po si’ai, kae tasi hai ’anga e na’a eau, koau noko kibi ka te ’aso nei koau kua ina.”
26Ma te haka anu atu kigatou kia te ia, “Niaa te noko hai e Ia kia te koe? Noko kohea na lugaluga e Ia gu’ou mata?”
27Te tangata kibi na haka tau atu, “Kua ’atigongo ai au kia te koutou ka manga he’e haka gongo kinai koutou, ka ’eaa e siahai koutou ke haka gongo giu kinai? ’Ai koutou ma’u e siahahai ke hai ai mo’ona ni pegea haka ako?”
28Ma te huhu kigatou kia te ia, kae hai atu, “Tenaa koe te pegea haka ako o te pegea nei, ka ko kimatou na pegea haka ako o Moses. 29E na’a e kimatou ko te ’Aitu noko gea kia Moses, ka te pegea nei e he’e na’a e kimatou po ko Ia e a’u mai hea.”
30Te tangata noko kibi na haka tau kia te kigatou o hai atu, “Te hai ’anga haka ohokia tenei, e he’e na’a e koutou po ko Ia e a’u mai hea, ka kua lugaluga e Ia gu’oku mata. 31E na’a e kitatou ko te ’Aitu e he’e haka gongo ki na pegea ’oosongo, ka ko Ia manga haka gongo ki na pegea sogi maa’ogi kia te Ia, ma te hai nia e siahai kinai a te ’Aitu. 32Haka tu’u mai i gaa ’aso, e si’ai he pegea ngutua ke luga eia ni mata mo’o he pegea kibi haka tu’u mai i tena haka haa ’anga. 33Te tangata nei poi he’e te pegea mai a te ’Aitu, e he’e ’aonga te hai e Ia ni hai ’anga.”
34Ko kigatou noko haka tau kia te ia o hai atu, “Ko koe noko ’oosongo mai i tau haka haa ’anga! ’Ai e hai ke ako e koe ia te kimatou?!” Ma te tupe e kigatou ia te ia ki haho.
35Ko Jesus na gongo i te tupe ’anga e kigatou ia te ia ki haho. Nimaa i te ’aso na sasa’o ai kia te ia, ma te hai atu, “Ko koe e too ki te Hosa o Pegea?”
36Te tangata noko kibi na haka anu atu kia Jesus, “Hakahua, hogahoga mai, ka kau too kia te Ia.”
37Ma te hai atu a Jesus kia te ia, “Ko koe ma ina kinai, ka tenei ma’u Au te manga gea kia te koe.”
38Ma te hai atu te tangata, “Hakahua, koau e too kia te Koe.” Kae toko tugi o sogi kia te Ia.
39Ko Jesus na hai atu, “Ko Au noko a’u ki gago nei ke hakaaba a pegea. Na pegea he’e hiina’i, e hai ke go hiina’i. Ka na pegea manga hiina’i, e hai ke go kikibi.”
40Noko iai na Pharisee noko noho ’aki haka hitaiaki kia te Ia, na haka gongo ki te konei ana gea ’anga, ma te haka anu atu, “ ’Eaa? ’Ai ko kimatou ma’u e kikibi?”
41Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “Koutou poi kikibi, koutou e he’e saga i he ’oosongo, ka kua hai mai koutou, ‘Ko kimatou e he’e kikibi,’ tenaa te hai ’anga koutou manga koi noho toka ai i outou ’oosongo.”
10Te pegea ge’o sipisipi gaoi
1Ko Jesus noko hai atu, “Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Te pegea e he’e mene i te aga o te ’aa o na sipisipi, ka manga kake i te kunga ’aatea, koia te pegea kaia’a ma te mou to’o. 2Te tangata e mene ki goto i te agaa, tenaa ia te pegea e ge’o ana sipisipi. 3Te ge’o sanga o te ’aa kago luga te aga ki te pegea ge’o sipisipi nei. Na sipisipi kago haka gongo ki tena ge’o. Koia kago ngege i na ingoa o ana sipisipi, ma te kakabe ia te kigatou ki tu’a. 4Te ’aso e kakabe ai ana sipisipi ki tu’a, koia e mu’a ia te kigatou, ka ana sipisipi manga mugi ia te ia, iteme’agaa e na’a e kigatou te ge’o o’ona. 5Ko kigatou kago he’e tata’o i he pegea ’aatea, kago he ’agiko ia te ia, iteme’agaa e he’e na’a e kigatou te ge’o o te pegea ’aatea.” 6Ko Jesus noko gea kia te kigatou i te haka gaataki nei, ka noko he’e na’a e kigatou nia te hogahoga e Ia kia te kigatou.
Ko Jesus te pegea ge’o sipisipi gaoi
7Tegaa te hai ’anga na gea hoki ai a Jesus kia te kigatou, “Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Ko Au te aga mo’ona sipisipi. 8Ko ba’i pegea na mumu’a mai ia te Au, na pegea kaia’a ma te mou toto’o. Ka na sipisipi noko he’e haka gongo kia te kigatou. 9Ko Au te aga. Koai e hano ki goto o agatu’u ia te Au, kago ma’ugi. Koia kago noko a’u ki goto ma te hano ki tu’a ke kite ma’ana ni utunga. 10Na pegea kaia’a manga boomai ke kaia’a, ma te taa pegea, ma te haka masogo, ka ko Au noko a’u ke hai ai e kigatou te ma’ugi ma te mou tokatokanga.
11“Ko Au te pegea ge’o sipisipi gaoi. Tegaa te pegea e ge’o sipisipi gaoi, te maangao ke haiga’a te ma’ugi ki na sipisipi. 12Ka te pegea e tau’i ’ia, e he’e tenaa te pegea e hai ana sipisipi. Koia nimaa go ina ki he manu totogo hai maka e a’u, kago ti’aki eia na sipisipi kae tege. Ma te kakahi ’anga te manu totogo hai maka ki na sipisipi o hai o masoko te maseuseu. 13Te tangata e tege, iteme’agaa koia te pegea manga tau’i ’ia, kae he’e ’agoha i na sipisipi.
1410.14 Mt 11.27; Lk 10.22.“Ko Au te pegea ge’o sipisipi gaoi. E na’a e Au aku sipisipi, kae na’a e aku sipisipi ia te Au. 15Manga konei na noho ma’u a Tamau e na’a e Ia ia te Au, kae na’a e Au ia te Ia, ma te maangao Au ke haiga’a toku ma’ugi ki na sipisipi. 16E hai ma’u kogaa aku sipisipi, manga koi he’e i te tu’u sipisipi nei, kae hai ma’u kau go kakabe mai ’ia. Ko kigatou ma’u e hai ke go haka gongo ki toku ge’o, ke hai ai he tu’uganga e tasi, ma te pegea ge’o sipisipi e tasi. 17Tenei te hai ’anga e ma’ine ai a Tamau kia te Au, ia te Au e maangao o haiga’a toku ma’ugi ka kau go ga’u haka hoki ’ia. 18E si’ai he pegea ke go sa’u ’aatea eia ia te Au, ka manga haiga’a e Au i aku paaunga. Ko Au e hai taganga te haiga’a e Au, ma te hai taganga te sa’u haka hoki e Au. Na hai ’anga nei noko hai mai a Tamau kau hai ’ia.”
19Tena gea ’anga nei, na tuhatuha giu ai na Jew. 20Noko ’api ia te kigatou noko hai ake, “Ko Ia e uguhia, kae sasa to’a. ’Eaa e haka gongo ai kia te Ia?”
21Ka kogaa noko hai atu, “Na pegea he uguhia ’aki e he’e konei na gegea. ’Ai e ’aonga te lugaluga e he ’atua ni mata mo’o he pegea kibi?!”
Na Jew noko he’e too kia Jesus
22Nimaa tatae te ’aso o te haka tahinga o te Haa tapu ’anga te Hage Tapu, noko hai i Jerusalem. Te ’aso gogohi, 23ka ko Jesus noko manga i goto i te Hage Tapu, o manga sehu i te kunga haka tokatoka noko ingoa kia Solomon. 24Na Jew noko haka putu mai kia Jesus o hai atu, “E hia ’aso e hai e Koe ia te kimatou o he tootoo baasi’a ’aki. Nimaa ko Koe te ’Agiki Taga’ia, hogahoga haka maahoga mai kia te kimatou.”
25Ma te haka tau atu a Jesus, “Na hogahoga e Au kia te koutou, ka manga he’e too kinai koutou. Na hai ’anga haka ohokia noko hai e Au i te ingoa o Tamau, manga haka ’agi ai ia te Au. 26Ka manga he’e too kinai koutou, iteme’agaa koutou e he’e aku sipisipi. 27Aku sipisipi e haka gongo ki toku ge’o, kae na’a e Au ia te kigatou o tata’o tu’a kigatou ia te Au. 28E haiga’a e Au te ma’ugi noho goa kia te kigatou, ko kigatou kago he’e mamate, e si’ai he pegea ke go ha’ao ia te kigatou i oku gima. 29Ko Tamau noko haiga’a ia te kigatou kia te Au, ko Ia e hu’ai hua’eha o sigi i ba’i pegea. Kago si’ai he pegea ha’ao ia te kigatou i na gima o Tamau. 30Ko Au ma Tamau te launatasi.”
31Na Jew na tibu hatu giu, ke taa hatu ai ia te Ia, 32ka na hai atu a Jesus kia te kigatou, “Kua haka ’agi e Au kia te koutou na hu’ai hai ’anga haka ohokia mai a Tamau. Ka tehea te hai ’anga i na me’a nei e hai ke ’aumahu ai e koutou ia te Au?”
3310.33 Lev 24.16.Ma te haka tau na Jew o hai atu, “E he’e hai kimatou ’aumahu ’ia ia te Koe i na hai ’anga gaoi, ka tau igho ’anga, iteme’agaa ko Koe manga te pegea, kae hai mai Koe, ko Koe ko te ’Aitu.”
3410.34 Ps 82.6.Ko Jesus na haka tau kia te kigatou o hai atu, “ ’Ai noko he’e kanukanu ki autou tagangonga, noko hai mai a te ’Aitu, ‘Koutou na ngasuenga’? 35Nimaa mate e te ’Aitu na ngasuenga na pegea noko haiga’a kinai ana haka hegeunga, o he’e hai songo na Kanukanu Tapu, 36ka ’eaa te pegea noko tuku babae e te ’Aitu mo’ona o haka to’o mai ki gago nei? ’Eaa e huhu ai koutou kia te Au i te igho, e munange kua hai atu Au, ‘Ko Au te Hosa o te ’Aitu?’ 37Ko Au poi he’e hai e Au na hekau a Tamau, noka tautou too kia te Au. 38Ka nimaa hai e Au na hekau, masi’igoa koutou e he’e too kia te Au, ka manga too atu ki aku hekau, ka ke na’a ai e koutou ma te ’igohia, ko Tamau manga i goto ia te Au, ka ko Au manga ia Tamau.” 39Ko kigatou na hai lobo ma’u ke he ’osohi kia Jesus, ka ko Ia na manga soga ia te kigatou o he’e he ’osohi kia te Ia.
4010.40 Jn 1.28.Ko Jesus na hoki ki tegaa pa’asi i Jordan, o manga noho i te kunga noko mataa haa gogomi pegea ai a John. 41Noko ’eha pegea boomai kia Jesus. Ko kigatou noko hai ake, “Masi’igoa ko John noko he’e hai ni hai ’anga haka ohokia, ka ko ba’i hai ’anga noko gea ai i te tangata nei noko maa’ogi.” 42Na ’eha pegea i te kunga nei na too kia Jesus.
11Te mate ’anga a Lazarus
111.1 Lk 10.38,39.Noko iai te tangata tena ingoa ko Lazarus noko masaki. Koia te tangata mai Bethany, te manaha o Mary ma tena ta’okete ia Martha. 211.2 Jn 12.3.Ko Mary nei, (te noko masaki a tena tunga’ane ia Lazarus), te pegea e tasi noko gigingi eia te bai tutuu gaoi ki na tapungao o te Hakahua, kae sogosogo ma’u eia i ona gau ’ugu. 3Ko Mary ma tena ta’okete noko haka to’o te gongo kia Jesus, o hai atu, “Hakahua, te tangata e ma’ine kinai Koe e masaki.”
4Te ’aso na gongo ai a Jesus, ko Ia noko hai atu, “Te ’otinga o te masaki nei e he’e hai ke mate ai, ka manga hai ke haka mamagunga ai ia te ’Aitu. Ma te ke haka mamagunga ’ia ma’u ai te Hosa o te ’Aitu.” 5Ko Jesus noko ma’ine kia Martha, ma tena taina, ma Lazarus. 6Ka te ’aso na gongo ai ko Lazarus e masaki, ko Ia noko manga noho i te kunga noko manga iai i te toka gua ’ao.
7’Io mugi Ia o hai atu ki ona pegea haka ako, “Kitatou giu ki Judea.”
8Ko kigatou noko hai atu, “Ako, te ’aso kua sigi atu, na Jew noko hai lobo kigatou taa ’ia ia te Koe i ni hatu. ’Ai ko Koe e hai ke hoki ki te kungaa?”
9Ma te hakatau a Jesus o hai atu, “Ko ba’i ’ao manga katoa tuma’a e gua o na mi’i gholoba. Te tangata sehu i te ’ao, ka he’e tukia, iteme’agaa koia manga ina i te maagama ’anga o gago nei. 10Ka te sehu ’anga i te poo, te ka tukia ai, iteme’agaa e he’e maagama.”
11Ko Jesus na ’oti i te konei ana gea, kae hai atu ma’u, “Te hemasi’inga atatou ia Lazarus kua moe, kae hano kau baa ’aga ’ia.”
12Ka ona pegea haka ako noko haka tau atu, “Hakahua, koia poi manga moe, koia kago gaoi.” 13Ko Jesus noko gaataki e Ia ko Lazarus kua mate, ka ona pegea haka ako noko tegeu’a ake ko Ia manga gea ki na momoe ’anga manga hai.
14’Io hogahoga haka tinogaoi e Jesus kia te kigatou, “Ko Lazarus kua mate. 15Ka te ghaghinga ia te koutou, ko Au e maagaohie ia te Au noko he’e i te kungaa, ka ke too ai koutou kia te Au. Ka kitatou boo kia te ia.”
16Ma te hai atu a Thomas, noko mate te Maasanga, ki gaa pegea haka ako, “Kitatou boo ma’u, kitatou mamate haka pigi kia te Ia.”
Ko Jesus noko baa kogikogi ia Martha ma Mary
17Nimaa hetae atu a Jesus o na’a, ko Lazarus kua tuku ki te takotonga o toka haa o na ’ao. 18Ko Bethany noko hitaiaki ki Jerusalem. 19Noko ’api i na Jew noko boomai ke hiina’i kia Martha ma Mary, ke baa kogikogi ia te kigaaua i te mate ’anga a tegaaua tunga’ane. 20Te ’aso na haka gongo ai a Martha ko Jesus kua a’u, koia na hano ke ina kia te Ia, ka ko Mary noko manga noho i te hage. 21Ko Martha noko hai atu kia Jesus, “Hakahua, ko Koe poi noko noho i tenei, toku tunga’ane kua he’e mate. 22Kae na’a eau, he’e po te gholoba nei ko te ’Aitu e ’aonga te haiga’a kia te Koe nia ka haka ene ai Koe.”
23Ma te hai atu a Jesus kia Martha, “Ko tou tunga’ane e hai ke ma’ugi hoki.”
24Ma te haka tau atu a Martha, “E na’a eau koia kago ma’ugi hoki i te maa’ugi giu ’anga i te ’ao taha’aki.”
25Ka na hai atu a Jesus kia Martha, “Ko Au te maa’ugi giu ’anga, ma te ma’ugi. Koai e too kia te Au, si’igoa koia e mate, kae hai ke go ma’ugi. 26Ka koai manga ma’ugi kae too kia te Au, koia kago he’e pau o mate. Ko koe e too ki te hai ’anga nei?”
27Ma te haka tau a Martha o hai atu, “ ’Oo Hakahua, koau kua too kia te Koe, te ’Agiki Taga’ia, te Hosa o te ’Aitu. Tenei te Hosa o te ’Aitu noko hai ke go a’u ki gago nei.”
28Nimaa ’oti i te konei na gea a Martha, kae hoki o manga gea haka ’aonga kia tona taina ia Mary o hai atu, “Te Ako kua i tenei, kae ma haka anu ia te koe.” 29Te haka gongo ’anga kinai a Mary, koia na tu’u ghali o hano kia Jesus. 30Te ’aso na, ko Jesus noko manga koi he’e hano ki goto i te manaha, ka noko manga noho i te kunga noko sasa’o ai a Martha kia te Ia. 31Te gholoba na hiina’i ai na Jew noko haka pata kia Mary o manga baa kogikogi, ia Mary e tu’u o ghali o hano ki haho, ko kigatou na tata’o ia te ia, i te noko tegeu’a ake kigatou koia e hano ki te takotonga ke noko magepe ai.
32Te ’aso na hetae ai a Mary ki te kunga noko iai a Jesus o ina kia te Ia, koia na too ki na ba’e o te ’Aitu, kae hai atu, “Hakahua, ko Koe poi noko noho i tenei, toku tunga’ane kua he’e mate.”
33Ko Jesus na ina kia Mary noko tangi, ma na Jew noko tata’o mai ai na tatangi ma’u. Ko Jesus na hu’ai ’agoha o haka gongo songo ai. 34Ma te haka anu a Jesus o hai atu, “Tehea te kunga e tanu ai e koutou ia te ia?”
Ko kigatou na haka tau kinai o hai atu, “Hakahua, a’u o ina kinai.”
35Ko Jesus na tangi.
36Ma te hai atu na Jew, “Hiina’i atu ki tona ma’ine kia te ia.”
37Ka noko iai kogaa i na Jew noko hai ake, “Ko Ia te noko lugaluga e Ia na mata o te tangata kibi, ’ai e he’e ’aonga te pipiki e Ia ia Lazarus ke noka te mate?”
Ko Lazarus na ma’ugi hoki
38Ko Jesus na hu’ai ’agoha hoki, ma te hinatu ki te takotonga, te ’ana, ka noko hugi te hu’ai hatu o titingi ai tena mata.
39Ma te hai atu a Jesus, “ ’Aka ’aatea atu te hatu na.”
Ka ko Martha te tuhahine o te tangata kua mate, noko hai atu, “Hakahua, te ’aso nei kua tutuu maase’i ai, iteme’agaa kua poo haa te tanu.”
40Ma te hai atu a Jesus kia Martha, “ ’Ai noko he’e hogahoga e Au kia te koe, nimaa too koe kia te Au, ko koe ka ina ki te mamagunga o te ’Aitu?”
41Ma te ’aka ’aatea e kigatou te hatu, kae ina haka tu’u a Jesus o hai ake, “Tamau, ko Au e ’aue kia te Koe ia te Koe manga haka gongo kia te Au. 42E na’a e Au ko Koe manga haka gongo kia te Au i ba’i ’aso, kae konei aku gea i te ghaghinga i na pegea e noho ’aki nei, kigatou na’a ’ia ko Au noko haka to’o mai e Koe.”
43Te gholoba na konei na gea ai a Jesus, ko Ia na ngege i te hu’ai ge’o, “Lazarus, sopo mai!” 44Te tangata noko mate na ’aga mai, ka na gima ma na ba’e noko manga koi gii i na pa’asi laoa, noko manga koi pegu ma’u na mata i te laoa. Ma te kaunaki e Jesus ia te kigatou, o hai atu, “Huhuke atu na laoa, kae tuku ke hano.”
Te paaunga huu ke taa ia Jesus
(Matthew 26.1-5; Mark 14.1-2; Luke 22.1-2)
45Noko ’eha na Jew kigatou noko boomai kia Mary, na hiina’i ki nia noko hai e Jesus, ko kigatou na too ai kia te Ia. 46Ka noko iai kogaa ia te kigatou noko giu ki na Pharisee o ’atigongo kia te kigatou i nia kua hai e Jesus.
47Ma te he potaki na Pharisee ma na hakahua o na priest o hai ake, “Niaa e hai kitatou hai ’ia? Iteme’agaa e ’eha hai ’anga haka ohokia kua hai e te tangata nei. 48Nimaa tuku e kitatou ia te Ia ke noko konei ana hai hano, ko ba’i pegea kago too kia te Ia, ma te go boomai na pegea o Rome o ha’ao te manaha otatou nei ma otatou pegea ma’u.”
49Noko iai te launatasi ia te kigatou, tena ingoa ko Caiaphas, te hakahua o na priest i te ghapu na, koia noko hai atu, “ ’Ai e he’e mi’i na’a e koutou he hai ’anga. 50’Ai e he’e na’a e koutou, e gaoi i te tuku e koutou he launatasi tangata ke mate kia pegea, o sigi i te haka masogo ba’i pegea ngatahi?”
51Ko Caiaphas noko he’e manga gau hua o konei ana gea, ka koia te hakahua o na priest i te ghapu na, koia noko taga gongo ia Jesus e hai ke go mate ki na pegea o Jew. 52E he’e manga ko Jew soko, kae hai ke go haka tahi ’aki e Ia na tama giki a te ’Aitu na maseuseu. 53Ma te haka tu’u i te ’ao na o hano, na Jew na haka pau kigatou go taa ’ia ia Jesus.
54Ma te he’e sehu haka ’agi’agi ai a Jesus i Judea. Ko Ia na hano ki te kunga e hitaiaki ki te tugatea, te manaha noko mate ko Ephraim. Ko Ia noko manga noho haka pata ai ki ona pegea haka ako.
55Te haka tahinga o Jew i te Passover na hitaiaki, noko ’eha pegea na boomai i ba’i kakai ’anga ki Jerusalem, ke mataa hai ia te kigatou ke ma’a, ’io mugi mai te ’aso o te haka tahinga. 56Ko kigatou noko manga sasaga ia Jesus. Te ’aso noko tutu’u ai kigatou i te Hage Tapu, ko kigatou noko manga haka anuanu ’aki, “Kohea autou tegeu’a? ’Ai ko Jesus ka he’e a’u ki te haka tahinga nei?” 57Ka na hakahua o na priest ma na Pharisee noko hai tegatou hu’ai gegea ’anga: Nimaa na’a e he pegea te kunga e iai a Jesus, ke hogahoga eia, ka kigatou he ’osohi kia te Ia.
12Te gigingi ’anga te bai tutuu gaoi kia Jesus
(Matthew 26.6-13; Mark 14.3-9)
1Te toka ono ’ao noko toe ka ke hetae ai te ’ao o te haka tahinga o te Passover, ko Jesus noko hetae mai ki Bethany, te manaha noko kakai ai a Lazarus na haka ma’ugi e Ia i tena mate ’anga. 2Na gosigosi e kigatou te kainga kia te Ia. Ko Martha noko ’aabaki i te hai utunga ’anga, ka ko Lazarus noko manga haka pata ki na pegea noko noho ’aki haka pigi kia Jesus. 312.3 Lk 7.37,38.Ma te to’o mai e Mary te bai hu’ai tutuu gaoi noko gosigosi hage tasi i na nadi, noko hu’ai ’eha ona mane. Ka na gigingi e Mary ki na ba’e o Jesus, kae sogosogo eia i ona gau ’ugu. Te hage na gemosi ai te tutuu gaoi ’anga o te bai.
4Te launatasi i na pegea haka ako o Jesus, tena ingoa ko Judas Iscariot, te pegea noko hai ke go haka soko ia te Ia, noko hai atu, 5“Tehea te hai ’anga e he’e tau’i ai te bai na, ke hai ai ni mane hu’ai ’eha, ke haiga’a ki na pegea lae?” 6Ko Judas noko he’e konei ana gea i te ’agoha ki na pegea lae, ka naato’o ia te ia te pegea kaia’a noko he to’o ’aki eia te kete mane o manga sa’ohie i na mane.
7Ka ko Jesus na hai atu, “Saunoa atu ki te hahine na! Tuku atu ke hai nia e hai eia ki te ’ao kago tanu ai ia te Au. 812.8 Deut 15.11.Koutou ka noko haka pata ’aki ma na pegea lae, ka ko Au ka he’e noko haka pata kia te koutou.”
9Te ’apitanga o Jew na gongo ia Jesus manga noho i Bethany, ko kigatou na boo kinai. Ko kigatou noko he’e manga boo kia Jesus, ka noko boo ke hiina’i ma’u kia Lazarus na haka ma’ugi e Jesus i te mate ’anga. 10Ma te puge ai na hakahua o na Priest, ke taa ma’u ia Lazarus. 11Iteme’agaa ko Lazarus te kua hai eia te ’apitanga o Jew o ti’aki ogatou hutiaki, kae too kia Jesus.
Te ’Agiki Taga’ia noko hano ki Jerusalem
(Matthew 21.1-11; Mark 11.1-11; Luke 19.28-40)
12Nimaa i tegaa ’ao, te ’apitanga na boomai ki te haka tahinga o te Passover, ko kigatou na haka gongo ko Jesus e a’u ki Jerusalem. 1312.13 Ps 118.25,26.Noko to’o e kigatou na gaukei e noho pena paipai o boo ke sasa’o kia Jesus. Ko kigatou noko ngengege o hai ake,
“Haka e’eha ia te ’Aitu!
Haka gaoi ki te pegea e a’u i te ingoa o te ’Aitu!
Haka gaoi ki te Hakahua o Israel!”
14Ko Jesus na kite e Ia te mi’i donki o sopo kinai o papata ki na Kanukanu Tapu, noko hai ake,
1512.15 Zech 9.9. “Noka tautou matataku na pegea o Jerusalem.
Hiina’i atu, tenaa te hakahua o ’outou te a’u,
e eke i te punua donki.”
16Ona pegea haka ako na mataa he’e na’a e kigatou te hai ’anga nei i te ’aso na. Ka te ’aso na ma’ugi hoki ai a Jesus ki tena mamagunga, ma te maanatu ai kigatou, ’ai na Kanukanu Tapu noko gea i na hai ’anga nei ia Jesus, ka na hai ’anga nei kua hai kia te Ia.
17Te ’apitanga noko noho ’aki haka pata kia Jesus i te ’aso noko ngege ai ia Lazarus o sopo mai i te takotonga o haka ma’ugi ia te ia i te mate ’anga, noko manga ’atigongo i te hai ’anga nei. 18Tegaa te hai ’anga na boo ai te ’apitanga ke sasa’o kia te Ia, iteme’agaa ko kigatou na haka gongo i te noko hai e Ia te hai ’anga haka ohokia nei. 19Na Pharisee na hegeu o hai ake, “Kua kite iho e kitatou, ko kitatou e pau o he’e tau hai ’anga. ’Ai hiina’i atu, ko ba’i pegea kua tata’o tu’a ia te Ia.”
Ko Jesus noko taga gongo i tena mate
20Te ’aso na, noko iai na pegea mai Greece, noko uso i na pegea noko boo ke sogi i te haka tahinga. 21Ko kigatou na boomai kia Philip te pegea mai Bethsaida i Galilee, o haka ene ’aki kinai, “Hakahua, ko kimatou e siahahai kimatou hiina’i kia Jesus.” 22Ma te hano a Philip o ’atigongo ai kia Andrew, ma te boo kigaaua he ’atigongo ’aki ai kia Jesus.
23Ma te haka tau a Jesus kia te kigaaua o hai atu, “Kua hetae mai te gholoba ki te Hosa o Pegea ke mamagunga ai. 24Ko Au e gea maa’ogi kia te kougua: Na hatu witi, manga na hatu me’a. Ka manga te hatu witi kago toiho ki te kege o mate, te kago mugi o hai mo’ona ni hatu o hu’ai ’eha. 2512.25 Mt 10.39; 16.25; Mk 8.35; Lk 9.24; 17.33.Te pegea nimaa ma’ine ki te ma’ugi o’ona, kago he’e kite eia te ma’ugi. Ka te pegea e hai ti’aki te ma’ugi o’ona i gago nei, e hai ke go ga’u ai te ma’ugi noho goa. 26Koai e siahai ke hai hekau kia te Au, koia e hai ke tata’o ia te Au. Tehea te kunga kago noho ai Au, toku guani kago haka pata kia te Au. Ko Tamau kago haka e’eha e Ia te pegea kago hai hekau kia te Au.
27“Te ’aso nei toku uso e haka gongo songo, kae hai kau kohea aku to’o? ’Ai e hai kau hai atu, ‘Tamau, noka te tuku te gholoba nei ke a’u kia te Au’? Si’ai, tenei te hai ’anga noko a’u ai Au ki te gholoba nei. 28Tamau, tou ingoa ke mamagunga.”
Ma te iho mai te ge’o mai te gangi o gea iho, “Kua haka mamagunga e Au, kae hai kau go haka mamagunga haka hoki ’ia.” 29Te ’apitanga noko tutu’u i te kungaa, noko haka gongo ki te ge’o, ka noko hai ake na hatutigi, kae hai ake kogaa, te ensel e gea kia te Ia.
30Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “Te ge’o nei e he’e a’u kia te Au, kae a’u kia te koutou. 31Tenei te ’aso e hai ke haka aba ai a gago nei. Te hakahua o gago nei ia Satan e hai ke pagepage. 32Te ’aso kago tau ai ia te Au ki te kros, e hai kau go tataki mai ’ia ba’i pegea kia te Au.” 33Ko Jesus noko konei ana gea, ke haka ’agi ai na noho o te mate ’anga e hai ke go mate ai.
3412.34 Ps 110.4; Is 9.7; Ezek 37.25; Dan 7.14.Te ’apitanga na haka tau o hai atu kinai, “Ko kimatou noko haka gongo ki na tagangonga e hai ake, ‘Te ’Agiki Taga’ia e hai ke go noko ma’ugi ki ba’i ’aso.’ Ka ’eaa e hai mai ai Koe, ‘Te Hosa o Pegea e hai ke go tau ai ki te kros?’ ’Ai koai te Hosa o Pegea?”
35Ma te haka tau atu a Jesus, “E hai ke manga mi’i taunga gogoa te haka pata te maagama kia te koutou. Noko lango atu i te gholoba koi hai ai e koutou te maagama, ka ke go noka te hetae te poo’uginga kia te koutou, iteme’agaa te pegea sehu i te poo’uginga, ka he’e na’a eia te kunga e hano kinai. 36Kae too atu ki te maagama i te gholoba koi hai ai e koutou, ka ke hai ni tama giki ma’a te maagama ia te koutou.” Te ’aso na ’oti ai te gea ’anga a Jesus i na hai ’anga nei, ko Ia na hano o noho haka ngigo ia te kigatou.
Ko Jew noko he’e too kia Jesus
37Masi’igoa ko kigatou noko hiina’i ki na hai ’anga haka ohokia noko hai e Jesus, ka ko kigatou noko he’e too kia te Ia. 3812.38 Is 53.1.Te hai ’anga nei na haka maa’ogi ai nia noko gea kinai te taauga ia Isaiah:
“Hakahua, koai e too ki amatou ’atigongo ’anga?
Koai ma’u te kua haka ’agi kinai na taganga o te ’Aitu?”
39Tenei te hai ’anga na he’e too ai a kigatou, iteme’agaa te taauga ia Isaiah noko konei ana gea i tegaa tasi kunga:
4012.40 Is 6.10.“Na hai e Ia ogatou mata o kikibi,
ma te hai ogatou uso o mogi,
ka kigatou he’e hiina’i ogatou mata,
ma te he’e tau naa ’anga i ogatou uso,
ma te he’e he keu ’aki giu mai,
ka kego haka maa’ugi e Ia ia te kigatou.”
41Te taauga ia Isaiah noko gea i te hai ’anga nei, iteme’agaa koia na ina ki te mamagunga o Jesus, ma te konei ana gea ai.
42Masi’igoa na konei na noho, ka kogaa i na mu’a ’aki na too kia Jesus, kae naato’o ko kigatou na Pharisee ko kigatou na he’e gegea haka ’agi’agi ai ite matataku, i te kai paagea i te Hage hai paaunga o Jew, 43ia te kigatou noko maa’ine ki na haka e’eha ’anga e pegea o sigi i te haka e’eha e te ’Aitu.
44Ko Jesus na hai atu i te hu’ai ge’o, “Koai e too kia te Au, e he’e manga too kia te Au launatasi, kae too kia te Ia noko haka to’o mai ia te Au. 45Koai e ina kia te Au, e ina ma’u kia te Ia noko haka to’o mai ia te Au. 46Ko Au noko a’u ki gago nei, ke noho pe te maagama. Koai e too kia te Au, ka he’e noho i te poo’uginga.
47“Koai e haka gongo ki aku gea ’anga nei o he’e too kinai, kago he’e haka aba e Au ia te ia. Iteme’agaa ko Au noko he’e a’u kau haka aba ’ia a gago nei, ka noko a’u kau haka ma’ugi ’ia. 48Koai e he’e tata’o kia te Au, ma te he’e haka gongo ki aku gea ’anga nei, e iai te launatasi e hai ke go haka aba ia te ia: Na haka hegeunga kua ’oti i te gea ai Au, te hai ke go haka aba ia te ia i te ’ao taha’aki. 49Ko Au e he’e manga gea i aku paaunga, ka ko Tamau noko haka to’o mai ia te Au, te noko haka hegeu kia te Au, i nia e hai kau hai atu ai ma te gea ai. 50E na’a e Au ana haka hegeunga e hutiaki ki te ma’ugi noho goa. E kogaa na noho, nia e gea ai Au, ko Au manga gea i na hai ’anga haka hegeu ai a Tamau kau gea ai.”
13Ko Jesus noko huhu’i na tapungao o na pegea haka ako
1Noko mugi mai te ’aso o te haka tahinga o te Passover, ko Jesus noko na’a e Ia kua hetae mai te ’aso o’Ona ke hano ai i gago nei kia te Tamana. Ko Ia noko ma’ine ki ona pegea i gago nei. Ko Ia noko ma’ine kia te kigatou o hano aano hetae ki tena ’otinga.
2Ko Jesus ma ona pegea haka ako noko manga koi noho ’aki i te kainga i te ahiahi, ko Satan na ’oti i te haka niniko ia Judas Iscariot, te hosa o Simon, ke haka soko ia Jesus. 3Ko Jesus noko na’a e Ia, ko te Tamana kua ’oti i te tuku e Ia ba’i hai ’anga ki ona taganga, kae na’a ma’u e Ia ko Ia noko a’u mai ia te ’Aitu, kae hai ke hoki kia te ’Aitu; 4ma te tu’u a Jesus i te kainga o ’ui tona hu’ai ake, kae sa’u mai te taolo o nono’a ki te pagi o ’Ona. 5Mugi i te hai ’anga nei kae gigingi e Ia te bai ki te besin, o haka tu’u huhu’i ai na tapungao o na pegea haka ako, kae sogosogo i te taolo noko nono’a ki na pagi.
6Nimaa hinatu a Jesus kia Simon Peter, ma te hai atu a Peter kia te Ia, “Hakahua, ’ai e hai ke huhu’i e Koe oku tapungao?”
7Ko Jesus noko haka tau kia te ia o hai atu, “E he’e gaataki e koe nia te hai e Au nei, kae hai ke go mugi koe o na’a.”
8Ma te hai atu a Peter, “Si’ai, ka he’e huhu’i e Koe gu’oku tapungao!”
Ma te haka tau atu a Jesus, “Nimaa he’e huhu’i e Au gu’ou tapungao, ko koe he’e te pegea o’Oku.”
9Ma te haka tau atu a Peter, “Hakahua, noka te manga huhu’i gu’oku tapungao, ka ke huhu’i ma’u gu’oku gima ma toku ’ugu.”
10Ma te haka tau atu a Jesus, “Te pegea ’oti i te kaukau e hai ke manga huhu’i gua tapungao, ka te tino kaatoa kua ma’a. Ka koutou kua ma’a, kae he’e ko koutou ngatahi.” 11Noko na’a e Jesus, koai te hai ke haka soko ia te Ia, tena te hai ’anga noko hai atu ai, “Koutou e he’e ma’a ngatahi.”
1213.12 Lk 22.27.Te ’aso na ’oti i te huhu’i ai e Jesus ogatou tapungao, ko Ia na ake hoki i tena hu’ai ake, o noho hoki ki te kunga noko noho ai, o haka anu atu kia te kigatou, “E gaataki e koutou te hai ’anga e hai e Au kia te koutou nei? 13Koutou e hai mai, ko Au te Ako ma te Hakahua. E maa’ogi, ko Au e konaa aku noho. 14Nimaa ko Au te Hakahua o ’outou ma te Ako o ’outou, ka kua huhu’i e Au ’outou tapungao, koutou e hai ke huhu’i ma’u na tapungao ogaa pegea. 15Kua tuku e Au te haka mee’inga kia te koutou, koutou go hai atu ’ia ke noho ki te hai ’anga e Au kia te koutou. 1613.16 Mt 10.24; Lk 6.40; Jn 15.20.Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou, e si’ai he guani ke hua’eha o sigi i mo’ona he hakahua. E si’ai he pegea to’o gongo ke hua’eha o sigi i te pegea e haka to’o ia te ia. 17Nimaa na’a e koutou na hai ’anga nei, koutou kago ga’u ai e koutou te haka gaoi i te poi hai e koutou.
Ko Jesus noko taga gongo i tona haka soko ’ia
(Matthew 26.20-25; Mark 14.17-21; Luke 22.21-23)
1813.18 Ps 41.9.“Ko Au e he’e gea kia te koutou ngatahi, e na’a e Au oku pegea noko ligo, ka te hai ’anga ke haka maa’ogi ai na Kanukanu Tapu, noko hai ake:
‘Te pegea manga kai ’aabaki i aku utunga,
e hai ke go taka hugi o haka makau ia te Au.’
19E ’atigongo ai Au kia te koutou i te gholoba nei, ’io mugi o hai. Ka nimaa go maa’ogi o hai, ke go too ai koutou kia te Au, na’e ko Au tenei. 2013.20 Mt 10.40; Mk 9.37; Lk 9.48; 10.16.Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou, koai e haka pogo eia he pegea haka to’o e Au, koia e haka pogo ia te Au. Ka koai e haka pogo ia te Au, koia e haka pogo ia te Ia noko haka to’o mai ia te Au.”
21Mugi i te gea ’anga a Jesus i te hai ’anga nei, ko Ia na hu’ai haka gongo songo, ma te hogahoga haka tinogaoi e Ia, “Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: E iai te launatasi ia te koutou, e hai ke haka soko eia ia te Au.”
22Ona pegea haka ako na he hiina’i ’aki, iteme’agaa noko he’e na’a po koai te gea kinai. 23Te launatasi i na pegea haka ako noko ma’ine kinai a Jesus, koia noko noho hitaiaki kia te Ia. 24Ko Simon Peter noko mou atu ki te pegea haka ako nei o hai atu, “Haka anu atu kia te Ia po koai te gea kinai.”
25Loghoni atu te pegea hakaako kia Jesus, o haka anu atu kia te Ia, “Koai te gea kinai Koe, Hakahua?”
26Ma te haka tau kinai a Jesus o hai atu, “Tegaa te pegea te hai kau gogomi ’ia te potu bred nei i te besin o ’abange kinai.” Ma te sa’u e Ia te potu bred o gogomi kae ’abange kia Judas Iscariot, te hosa o Simon. 27Nimaa sa’u e Judas te potu bred, ko Satan na ghali o hano ki te uso o’ona.
Ma te hai atu a Jesus kia Judas, “Niaa te hai ke hai e koe, he ghali taki atu.” 28Na si’ai he launatasi i na pegea noko i te kainga ke na’a, po ’eaa e konei na gea ai a Jesus kia Judas. 29Ko Judas noko ge’o eia te kete mane, tenaa te hai ’anga noko iai kogaa i na pegea haka ako na tegeu’a ake, ko Jesus e gea kia Judas ke hano o tau’i mai nia e sanga songo ai kigatou i te kainga, po noko kaunaki ke haiga’a ni mane ki na pegea lae. 30Nimaa sa’u e Judas te potu bred, ma te ghali o tohu ki haho, ka na poo.
Te tagangonga ho’ou
31Mugi i te hano ’anga a Judas, ko Jesus noko hai atu, “Te gholoba nei te Hosa o Pegea e hai ke mamagunga, ka te mamagunga o te ’Aitu e hai ke agatu’u ia te Ia. 32Ko te ’Aitu nimaa mamagunga o agatu’u ia te Ia, ko Ia ka hai te Hosa o mamagunga ia te Ia ma’u, kae hai ke ghali a te ’Aitu o konei na hai kia te Ia.
3313.33 Jn 7.34.“Aku tama giki, ko Au ka he’e noho goa taku haka pata kia te koutou. Koutou kago sasaga ia te Au, kae hai kau gea kia te koutou i nia na gea ai Au ki na Jew, koutou kago he’e boo ange ki te kunga e hano kinai Au.
3413.34 Jn 15.12,17; 1 Jn 3.23; 2 Jn 1.5.“Te tagangonga ho’ou e gea ai Au kia te koutou: He ma’ine ’aki atu. Ke noho pe aku ma’ine ’anga kia te koutou, ka koutou he ma’ine ’aki atu ma’u. 35Koutou nimaa he ma’ine ’aki, kago na’a ai e ba’i pegea, koutou oku pegea haka ako.”
Ko Jesus noko taga gongo i te haka si’ai ’anga e Peter
(Matthew 26.31-35; Mark 14.27-31; Luke 22.31-34)
36Ko Simon Peter noko haka anu kia te Ia o hai atu, “Hakahua, ko Koe e hano ki hea?”
Ma te haka tau atu a Jesus, “Ko koe ka he’e tata’o ki te kunga e hano kinai Au, kae hai ke go mugi koe o tata’o ange ia te Au.”
37Ko Peter noko haka anu atu, “Hakahua, ’eaa e he’e tata’o ai au ia te Koe i te ’aso nei? Koau e ngaague kau mate haka pigi kia te Koe.”
38Ma te haka tau kinai a Jesus o hai atu, “ ’Ai ko koe e ngaague maa’ogi ke mate haka pigi kia te Au? Ko Au e gea maa’ogi kia te koe: ’Io mugi te paolo o tangi, e hai ke go mataa gea haka togu koe o haka si’ai ia te Au.
14Ko Jesus noko baa kogikogi ona pegea haka ako
1“Noka te tuku outou uso ke mou tegeu’a. Koutou too atu kia te ’Aitu, ma te too ma’u kia te Au. 2Ko goto i te hage o Tamau e ’eha ai kunga kakai, ka nimaa he’e konei na noho, ’ai ko Au ka he’e hai atu kia te koutou. E hano kau ngaague ’ia he kunga kia te koutou. 3Ka nimaa hano Au o ngaague he kunga kia te koutou, e hai kau go hokimai o kakabe ia te koutou ke haka pata kia te Au koutou go noho ’aki ma’u i te kunga e noho ai Au. 4Kua na’a e koutou te aga ki te kunga e hano kinai Au.”
5Ma te hai atu a Thomas kia Jesus, “Hakahua, e he’e na’a e kimatou te kunga e hano kinai Koe, kae hai kimatou kohea na na’a ’ia te agaa?”
6Ma te haka tau a Jesus o hai atu, “Tenei Au te aga, ma te maa’ogi, ma te ma’ugi. E si’ai he pegea ke manga hano kia Tamau, ka manga na pegea e agatu’u ia te Au. 7Nimaa na’a gaoi e koutou ia te Au, ka na’a ma’u e koutou ia Tamau, ma te hiina’i koutou kia te Ia.”
8Ma te hai atu a Philip, “Hakahua, haka ’agi mai ia te Tamau kia te kimatou, manga tenaa te siahai amatou.”
9Ma te haka tau kinai a Jesus o hai atu, “Tasi aa ’aso haka pata ai Au kia te koutou? ’Ai koi he’e na’a e koe ia te Au Philip? Koai e ina kia te Au e ina kia Tamau, ka ’eaa e hai mai ai koe, haka ’agi mai kia te kimatou ia te Tamau? 10’Ai ko koe e he’e too kinai, ko Au manga i goto ia Tamau, ka ko Tamau manga i goto ia te Au? Na haka hegeunga e gea ai Au kia te koutou e he’e aku haka hegeunga. Ka ko Tamau e noho i goto ia te Au, o manga hai ana hekau. 11Too mai kia te Au, i taku hai atu ’anga: Ko Au manga i goto ia Tamau ka ko Tamau manga i goto ia te Au. Nimaa si’ai, too mai kia te Au i na hekau manga hai e Au. 12Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Koai e too kia te Au, kago hai eia na hekau manga hai e Au. Kago hai ma’u eia ni hu’ai hai ’anga o sigi i na hai ’anga nei, iteme’agaa ko Au e hano kia Tamau. 13E hai kau go noko hai ’ia nia kago noko haka ene ’aki ai koutou i toku ingoa, ka ke haka ’agi ai e te Hosa te mamagunga o te Tamana. 14Koutou nimaa go haka ene ’aki kia te Au ini hai ’anga i toku ingoa, e hai kau go noko hai ’ia.
Te tukungaa kupu i te Spirit Tapu
15“Koutou nimaa ma’ine kia te Au, koutou e hai ke mangangao ki aku haka hegeunga nei. 16Ka ko Au e hai kau go haka ene kia Tamau, ke go haiga’a e Ia kia te koutou tegaa ia ’aabaki, e hai ke go noho haka pata kia te koutou i ba’i ’aso. 17Ko Ia te Spirit Tapu o te maa’ogi, kago he’e ga’u e ba’i pegea o gago nei, iteme’agaa kago he’e hiina’i kinai, ma te he’e na’a e kigatou te Spirit Tapu, kae hai ke go manga na’a e koutou, iteme’agaa e hai ke go haka pata kia te koutou, ma te noho i outou uso. 18Ko Au kago he’e tuku e Au ia te koutou ke noho pena tama giki he’e tau hai maatu’a, kae hai kau go hokimai kia te koutou. 19Ka mi’i taunga gogoa kae he’e hiina’i na pegea o gago nei kia te Au, kae koutou kago noko hiina’i kia te Au. Iteme’agaa ko Au manga ma’ugi, koutou kago noko maa’ugi ma’u. 20Nimaa go hetae mai te ’ao na, e hai ke go na’a e koutou, ko Au e i-goto ia Tamau, kae noho ’aki koutou ia te Au, ka ko Au manga i goto ia te koutou. 21Koai e pipiki aku haka hegeunga nei, ma te maangao kinai, tenaa ia e ma’ine kia te Au. Koai e ma’ine kia te Au, e hai ke ma’ine kinai a Tamau, e hai ma’u kaugo ma’ine kia te ia, ma te go haka ’agi ia te Au kia te ia.”
22Ma te hai atu a Judas (he’e ko Judas Iscariot), “Hakahua, ’eaa e hai ke go manga haka ’agi ai ia te Koe kia te kimatou, ka he’e haka ’agi ai ki na pegea o gago nei?”
23Ma te haka tau a Jesus kia te ia o hai atu, “Nimaa iai he pegea e ma’ine kia te Au, koia e hai ke maangao ki aku akonga. Ko Tamau e hai ke go ma’ine kia te ia. Ko kimaaua ma Tamau e hai kimaaua go boomai o noho ’aki haka pata kia te ia. 24Koai e he’e ma’ine kia te Au, ka he’e maangao ki aku akonga. Na haka hegeunga e haka gongo kinai koutou nei, e he’e aku haka hegeunga, ka na gea ’anga a Tamau noko haka to’o mai e Ia ia te Au.
25“Konei na hai ’anga e ’atigongo ai Au kia te koutou i oku ’aso koi haka pata ai kia te koutou. 26Ka te ’aabaki i te Spirit Tapu, e hai ke go haka to’o mai e Tamau i toku ingoa, te hai ke go ako ia te koutou i ba’i hai ’anga, ma te go hai ia te koutou ke maanatu giu ki ba’i hai ’anga gea ai Au kia te koutou. 27Te goto maagie e tuku e Au kia te koutou, toku goto maagie e haiga’a e Au kia te koutou. E he’e noho ki na haiga’a ’anga o gago nei. Noka te tuku outou uso ke mou tegeu’a, ma te noka te matataku.
28“Koutou kua haka gongo kia te Au kae hai atu, ko Au e hano kae hai kau go hoki mai kia te koutou. Koutou nimaa ma’ine kia te Au, koutou e hai ke magagaohie ia te Au e hano kia Tamau, iteme’agaa ko Tamau e hua’eha o sigi ia te Au. 29Ko Au e ’atigongo ai kia te koutou i na ’aso nei, ’io mugi o hetae mai. Ka nimaa go hetae mai, koutou hai ke go too ai kia te Au. 30Ko Au ka he’e noho goa taku gea haka pigi kia te koutou, iteme’agaa te hakahua o gago nei ia Satan e a’u. Koia e he’e hai taganga o sigi ia te Au. 31Ka manga hai ke na’a ai ena pegea o gago nei, ko Au e ma’ine kia Tamau, ma te hai e Au nia noko haka hegeu ai a Tamau kia te Au.
“Tutu’u ake; kitatou boo i te kunga nei.
15Ko Jesus te Kaubago maa’ogi
1“Ko Au te tino o te kaubago maa’ogi, ka ko Tamau tenaa te hakahua. 2Na ga’a o’oku e he’e tau hua kago toghitoghi e Tamau. Ka na ga’a go tau hua kago kotikoti gosigosi e Ia, ka ke go hu’ai ’eha ai ona hua. 3Koutou kua ’oti i te hai o ma’a i na haka hegeunga kua gea ai Au kia te koutou. 4Tu’u taki mai kia te Au, ka kau noho i goto ia te koutou. E si’ai he ga’a vaen ke manga muna o tau hua, ka naakupu ki te tu’utaki ki te tino o te vaen. Koutou ma’u ka he’e ’aonga te tau hua, ka naakupu ki te tu’utaki koutou kia te Au.
5“Ko Au te tino o te vaen, ka koutou ona ga’a. Nimaa iai he pegea e tu’utaki kia te Au, kae noho Au i goto ia te ia, koia kago tau hua o ’eha. Ka koutou nimaa haka ’ui ia te Au, koutou ka he’e tau hai ’anga. 6Nimaa iai he pegea he’e tu’utaki kia te Au, koia e noho pe te ga’a vaen tupe o maemae. Na ga’a vaen e konei na noho, manga haka putu o seu ki na ahi o bega. 7Koutou nimaa tu’utaki kia te Au, kae noho aku haka hegeunga i goto ia te koutou, haka ene ’aki mai nia e siahahai kinai koutou, ka ke haiga’a kia te koutou. 8Tenei te hai ’anga e haka ’agi ai te mamagunga o Tamau, te tau hua koutou. Tenei ma’u te hai ’anga ke haka ’agi ai koutou oku pegea haka ako maa’ogi.
9“Ko Au e ma’ine kia te koutou o noho pe Tamau e ma’ine kia te Au. Koutou noho ’aki iho i toku ma’ine. 10Koutou poi mangangao ki aku haka hegeunga, koutou kago noho ’aki i toku ma’ine, o noho pe Au e maangao ki na haka hegeunga a Tamau, o noho ai i tona ma’ine. 11Ko Au e ’atigongo kia te koutou i te hai ’anga nei, ka ke go noho ai i toku siasia kia te koutou, ka ke hua’e’eha ai te sisia o ’outou. 1215.12 Jn 13.34; 15.17; 1 Jn 3.23; 2 Jn 1.5.Tenei taku tagangonga, koutou he ma’ine ’aki atu, ke noho pe aku ma’ine ’anga kia te koutou. 13E si’ai he pegea hua’eha te ma’ine, ke sigi i tenei: Te pegea haiga’a te ma’ugi o’ona ki ana hemasi’inga. 14Koutou aku hemasi’inga i te poi hai e koutou nia e haka hegeu ai Au kia te koutou. 15Koutou ka he’e noko mate e Au oku guani, iteme’agaa te guani e he’e na’a eia nia manga hai e tona hakahua, kae sui Au o mate ia te koutou aku hemasi’inga, iteme’agaa ko ba’i hai ’anga noko haka gongo ai Au kia Tamau, kua hogahoga e Au kia te koutou. 16Koutou noko he’e ligo ia te Au, ka ko Au te noko ligo e Au ia te koutou, o tuku ke boo ke tau hua. Na hua e hai ke go noho goa, ka ke go haiga’a ai e Tamau kia te koutou, nia kago haka ene ’aki ai koutou kia te Ia i toku ingoa. 17Tenei taku tagangonga: Koutou he ma’ine ’aki atu.
18“Nimaa go noko gotoa’a na pegea o gago nei kia te koutou, go noko maanatu atu ko kigatou noko mataa gotoa’a kia te Au. 19Koutou poi na pegea o gago nei, ko kigatou kua ma’ine kia te koutou ke noho pe agatou ma’ine ’anga ki ogatou pegea. Ka koutou na ligo e Au ke haka maabae mai i na pegea o gago nei, tenei te hai ’anga kago gotoa’a ai na pegea o gago nei kia te koutou. 2015.20 Mt 10.24; Lk 6.40; Jn 13.16.Maanatu giu atu ki taku gea ’anga kua hai kia te koutou: E si’ai he guani ke hua’eha o sigi i tona hakahua. Kogaa na noho noko hai songo e kigatou ia te Au, kago hai songo ma’u e kigatou ia te koutou. Ka poi mangangao kigatou ki aku akonga, ko kigatou kago mangangao ma’u ki autou akonga. 21Ko kigatou kago konei na haka toto’o kia te koutou, i te ghaghi i toku ingoa, iteme’agaa e he’e na’a e kigatou ia te Ia noko haka to’o mai ia te Au. 22Ko Au poi he’e a’u o haka hegeu kia te kigatou, ko kigatou e he’e saga ini ’oosongo. Ka na ’aso nei, ko kigatou e he’e ’aonga te huu ai ogatou ’oosongo. 23Koai e gotoa’a kia te Au, e gotoa’a ma’u kia Tamau. 24Poi he’e hai e Au ni hai ’anga he’e ’aonga te hai eni pegea i ’ago ia te kigatou, ko kigatou e he’e saga ini ’oosongo. Ka ko kigatou kua hiina’i ki na hai ’anga haka ohokia noko hai e Au, ka manga gotoa’a kia te kimaaua ngatahi ma Tamau. 2515.25 Ps 35.19; 69.4.Ka te hai ’anga nei manga hai ke haka maa’ogi ai nia na ’oti i te kanukanu ki agatou tagangonga: ‘Ko kigatou manga muna o gotoa’a kia te Au.’
26“Te ’aabaki o te Spirit Tapu, e hai kau go haka to’o mai ’ia mai a Tamau. Ko Ia te Spirit Tapu o te maa’ogi e hai ke go a’u ia Tamau ke noko ’atigongo ia te Au. 27Ka koutou ma’u e hai ke go noko he ’atigongo ’aki ia te Au, iteme’agaa koutou noko haka pata kia te Au mai taku haka tu’u hai hekau ’anga.”
161“Ko Au e ’atigongo kia te koutou i na hai ’anga nei, ke hai ia te koutou ke go noka tautou hetoki iho. 2Koutou kago pagepage e kigatou ki haho i na Hage hai paaunga. E maa’ogi na ’aso ka a’u kago taa ai eni pegea ia te koutou, kae tegeu’a ake te hekau gaoi kia te ’Aitu. 3Kago hai e kigatou na hai ’anga konei na noho, iteme’agaa kua he’e na’a e kigatou ia Tamau, o he’e na’a ma’u ia te Au. 4Ko Au e ’atigongo kia te koutou i na hai ’anga nei, ka nimaa i na ’aso go hetae mai ai, kago maanatu giu ai koutou ki taku haka kuu manaba kia te koutou nei. Ko Au noko he’e ’atigongo kia te koutou i te hai ’anga nei i tetatou haka tu’u ’anga, iteme’agaa ko Au manga koi haka pata kia te koutou.
Na hekau a te Spirit Tapu
5“Ka te gholoba nei, ko Au e hano kia te Ia noko haka to’o mai ia te Au. Ka koi he’e hakaanu he pegea ia te koutou kia te Au, ‘Ko Koe e hano ki hea?’ 6Koutou manga ’agogoha, iteme’agaa ko Au kua ’atigongo kia te koutou i na hai ’anga nei. 7Ka ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Taku hano ’anga nei te hai ’anga gaoi kia te koutou, iteme’agaa ko Au nimaa he’e hano, te Spirit Tapu ka he’e a’u kia te koutou. Ka nimaa hano Au, e hai kau go haka to’o mai ’ia te Spirit kia te koutou. 8Te ’aso kago a’u ai te Spirit Tapu, e hai ke go haka ’agi e Ia na pegea o gago nei e saga i na ’oosongo, kago haka ’agi ma’u e Ia e saga ki te haka tinogaoi, ma te haka aba a te ’Aitu. 9E haka ’agi e Ia ko kigatou e saga i na ’oosongo, iteme’agaa ko pegea kua he’e too kia te Au. 10E haka ’agi e Ia ko kigatou e saga ki te haka tinogaoi, iteme’agaa ko Au e hano kia Tamau, ka koutou kago he’e hai ke noko hiina’i kia te Au. 11E haka ’agi e Ia ko kigatou e saga ki te haka aba ’anga, iteme’agaa te hakahua o gago nei kua ’oti i te haka aba.
12“E ’eha hai ’anga koi toe kau gea ai kia te koutou, ka kitai haingata’a te na’a e koutou i na ’aso nei. 13Ka na ’aso kago a’u ai te Spirit Tapu o te maa’ogi, kago hutiaki e Ia ia te koutou ki ba’i hai ’anga maa’ogi. Kago he’e gea i ma’ana ni paaunga, kae hai ke go manga ’atigongo i nia e haka gongo ai. Kago ’atigongo ma’u kia te koutou, i nia koi he’e hetae mai. 14Te Spirit Tapu kago hai ia te Au o mamagunga, iteme’agaa kago to’o mai e Ia nia e gea ai Au o ’atigongo ai kia te koutou. 15Ko ba’i hai ’anga a Tamau na hai ’anga a’aku. Tenei te hai ’anga e hai atu ai Au, te Spirit Tapu e hai ke go to’o mai na hai ’anga gea ai Au o ’atigongo ai kia te koutou.
Te haka gongo songo ma te siasia
16“E hai ke mi’i taunga gogoa, kae he’e hiina’i koutou kia te Au. Ka nimaa go mi’i taunga gogoa hoki, kae hiina’i giu koutou kia te Au.”
17Kogaa i ona pegea haka ako noko hegeu o hai ake, “Niaa te gaataki e Ia, ‘E hai ke mi’i taunga gogoa, koutou kago he’e hiina’i kia te Au, ka nimaa go mi’i taunga gogoa hoki, kae hiina’i giu koutou kia te Au,’ kae hai mai ma’u, ‘Iteme’agaa ko Au e hano kia Tamau?’ ” 18Ko kigatou noko manga he haka anuanu ’aki, “Niaa te gaataki e Ia: ‘E hai ke mi’i taunga gogoa?’ E he’e na’a e kitatou po nia te gea kinai.”
19Noko na’a e Jesus, ko kigatou noko siahahai ke haka anu ’aki kia te Ia i te hai ’anga nei, ma te hai atu Ia kia te kigatou, “ ’Ai koutou e haka anuanu ’aki po tehea te gaataki o taku hai atu ’anga, ‘Ka mi’i taunga gogoa kae he’e hiina’i koutou kia te Au, ka nimaa go mi’i taunga gogoa hoki, kae hiina’i giu koutou kia te Au’? 20Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Koutou kago tatangi ma te magegepe i na ’aso kago noko sisia ai na pegea o gago nei. Koutou kago ’agogoha, ka autou ’agogoha ’anga e hai ke go taka hugi o noko sisia.
21“Te hahine nimaa guea, koia ka haka gongo songo, iteme’agaa e hetae tena ’aso mamae, ka nimaa haka haa ma’ana he tama ’iti’iti, te hahine ka he’e maanatu ki tena haka gongo songo ’anga, iteme’agaa koia e siasia i te tama ’iti’iti kua haka haa ki gago nei. 22E konei na noho ma’u a koutou: Na ’aso nei outou ’aso haka gongo songo, kae hai kau go ina hoki kia te koutou. Koutou e hai ke go sisia, kago si’ai he pegea to’o ’aatea ’autou sisia ’anga. 23Te ’ao na, koutou kago he’e haka ene ai kia te Au i he hai ’anga. Ko Au e gea maa’ogi kia te koutou: Ko Tamau e hai ke go haiga’a kia te koutou nia kago haka ene ai koutou i toku ingoa. 24A’u ano hetae mai ki na ’aso nei, koutou koi he’e haka ene ’aki i he me’a i toku ingoa, kae haka ene ’aki atu o ga’u e koutou, ka ke go hua’eha ai te sisia o ’outou.
25“Masi’igoa ko Au manga gea kia te koutou i na haka mee’inga ka na ’aso ka a’u, ko Au kago he’e gea i na haka mee’inga kia te koutou, kae hai kau go ’atigongo haka maahoga kia te koutou ia Tamau. 26Nimaa go hetae mai te ’ao na, koutou ogo haka ene ’aki atu i toku ingoa. Ko Au e he’e hai atu e hai kau go noko haka ene kia Tamau mo’outou. 27Si’ai, ka ko Tamau e ma’ine kia te koutou, iteme’agaa koutou kua ma’ine kia te Au, ma te too ma’u koutou ko Au noko a’u mai a te ’Aitu. 28Ko Au noko a’u mai a Tamau, o a’u ki gago nei, ka na ’aso nei e hano ai Au i gago nei, o hoki kia Tamau.”
29Ma te hai atu na pegea haka ako o Jesus, “Na ’aso nei ko Koe manga gea haka maahoga kia te kimatou, he’e gea ini haka mee’inga. 30Kua ’oti i te na’a e kimatou, ko Koe e na’a gaoi ba’i hai ’anga, ia te Koe e he’e tegeu’a ke haka anu he pegea kia te Koe. Te hai ’anga nei kua hai ia te kimatou o too ai, ko Koe noko a’u mai a te ’Aitu.”
31Ma te haka tau atu a Jesus, “Koutou te’io too nei kia te Au. 32Ka na ’aso noko hai ke a’u, kua hetae mai, kago maseuseu ai koutou o taki boo ki outou manaha, kae ti’aki e koutou ia te Au, o noho launatasi. Ka ko Au kago he’e pau o launatasi, ia Tamau manga haka pata kia te Au.
33“Ko Au e ’atigongo kia te koutou i na hai ’anga nei, ka ke go ga’u ai e koutou te goto maagie ia te Au. Ko gago nei e hai ke go ga’u ai e koutou te haka gongo songo, ka koutou pipiki hinangago atu, na’e ko Au kua ’oti i te sepu i gago nei.”
17Ko Jesus noko taakunga ia te Ia
1Nimaa ’oti i te gea a Jesus i na hai ’anga nei, ko Ia na ina haka tu’u ki te gangi o taakunga o hai ake, “Tamau, te ’aso kua hetae mai. Haka e’eha mai ia tou Hosa, ka ke go haka e’eha ai e tou Hosa ia te Koe. 2Iteme’agaa kua tuku kinai e Koe na hu’ai taganga ke hakahua i ba’i pegea, ma te kego haiga’a e Ia te ma’ugi noho goa ki na pegea kua haiga’a e Koe kia te Ia. 3Tenei te ma’ugi noho goa, e hai kigatou na’a ’ia ko Koe launatasi te ’Aitu maa’ogi, ma Jesus Christ noko haka to’o mai e Koe. 4Kua haka ’agi e Au tou mamagunga i te kege nei, i te kua hai e Au o ’oti na hekau noko tuku e Koe kau a’u o hai ’ia. 5Ka te ’aso nei, Tamau, haka e’eha mai ia te Au i ’ago ia te Koe i te mamagunga noko hai haka pigi e Au kia te Koe, ’io mugi te haka tu’u sanga o na henua.
Te taakunga a Jesus i ona pegea haka ako
6“Kua haka ’agi e Au ia te Koe ki na pegea na sa’u e Koe i gago nei o haiga’a kia te Au. Ko kigatou nei ou pegea, ka na haiga’a e Koe ia te kigatou kia te Au. Ko kigatou kua mangangao ki au haka hegeunga. 7Na ’aso nei kua na’a e kigatou ko ba’i hai ’anga noko haiga’a e Koe kia te Au noko boo mai mai a te Koe. 8Kua ’oti i te haiga’a e Au kia te kigatou na haka hegeunga noko haiga’a e Koe kia te Au, o too kinai kigatou. Kua na’a maa’ogi e kigatou ko Au noko a’u ia te Koe, ma te too kigatou ko Au noko haka to’o mai e Koe. 9Ko Au e taakunga ia te kigatou. Ko Au e he’e taakunga i na pegea o gago nei, ka ko Au manga taakunga ia te kigatou kua ’oti i te haiga’a e Koe kia te Au, iteme’agaa ko kigatou ou pegea. 10Ko ba’i me’a hai a’aku, au me’a, ka ko ba’i me’a a’au, aku me’a. Te mamagunga e a’u kia te Au, e agatu’u ia te kigatou. 11Ko Au ka he’e noko noho i gago nei, ka ko kigatou te hai ke noko noho ’aki i gago nei, ka ko Au e hinatu kia te Koe. Tamau, ko Koe e Tapu, pipiki iho ia te kigatou ke magu ki na taganga o tou ingoa, te ingoa na haiga’a e Koe kia te Au. Hai mai ia te kigatou ke hepiitaki ke noho pe kitaaua e hepiitaki. 1217.12 Ps 41.9; Jn 13.18.Na ’aso e haka pata ai Au kia te kigatou, e ge’o e Au ia te kigatou i tou ingoa noko haiga’a kia te Au. E si’ai he launatasi ia te kigatou kua hano ’aatea, ka manga te pegea noko haka pau ke go he’e kitea, ke haka maa’ogi ai na Kanukanu Tapu.
13“Ko Au e hai kau hinatu kia te Koe i na ’aso nei, kae gea Au i na hai ’anga nei, i na ’aso koi noho ai Au i gago nei, ka ke hua’eha ai toku siasia i na uso ogatou. 14Kua haiga’a e Au kia te kigatou au haka hegeunga, ma te gotoa’a ai na pegea o gago nei kia te kigatou, iteme’agaa ko kigatou e he’e na pegea o gago nei, o noho pe Au e he’e te pegea o gago nei. 15Ko Au e he’e taakunga kia te Koe ke to’o ’aatea ia te kigatou i gago nei, ka ke manga pipiki e Koe ia te kigatou kia Satan. 16Ko kigatou e he’e na pegea o gago nei, o noho pe Au e he’e te pegea o gago nei. 17Haa tapu mai ia te kigatou i te maa’ogi. Tenei te maa’ogi: Na haka hegeunga a’au. 18E haka to’o e Au ia te kigatou ki gago nei, o noho pe te haka to’o mai ’anga e Koe ia te Au ki gago nei. 19Ko Au noko haa tapu ia te Au kia te Koe, i te ghaghinga ia te kigatou, ka kigatou ma’u ke tapuaki maa’ogi.
Ko Jesus noko taakunga i ba’i pegea kua too kia te Ia
20“Ko Au e he’e manga taakunga ia te kigatou nei soko, ka ko Au e taakunga ma’u i na pegea kago too kia te Au i agatou ’atigongo ’anga. 21Tamau, ko Au e taakunga ke hai ia te kigatou ke hepiitaki, ke noho pe Koe e noho i goto ia te Au, kae noho Au i goto ia te Koe. Ko kigatou ma’u ke noho ’aki haka pigi kia te kitaaua, ka ke go too ai na pegea o gago nei, ko Au noko haka to’o mai e Koe. 22Kua haiga’a e Au kia te kigatou te mamagunga noko ’aumai e Koe kia te Au, ke hai ia te kigatou ke hepiitaki, ke noho pe kitaaua e hepiitaki. 23Ko Au e noho i goto ia te kigatou, ka ko Koe e noho i goto ia te Au. Ke hai ia te kigatou ke pau o he tu’utaki ’aki gaoi, ka ke go na’a ai ena pegea o gago nei, ko Koe te noko haka to’o mai ia te Au, ka ko Koe ma’u e ma’ine kia te kigatou, o noho pe au ma’ine ’anga kia te Au.
24“Tamau, ko Au e siahai ki na pegea kua haiga’a e Koe kia te Au nei, ke haka pata kia te Au i te kunga e noho ai Au, ma te kigatou hiina’i ki te mamagunga noko haiga’a e Koe kia te Au, iteme’agaa ko Koe noko ma’ine kia te Au, ’io mugi te haka tu’u sanga o na henua.
25“Tamau, ko Koe e tinogaoi. Masi’igoa na pegea o gago nei e he’e na’a e kigatou ia te Koe, kae na’a e Au ia te Koe, ka kua na’a e kigatou nei, ko Koe te noko haka to’o mai ia te Au. 26Kua hai e Au o na’a e kigatou ia te Koe. E hai kau noko konei na hai ’ia, ka ke go noho ai te ma’ine e hai e Koe kia te Au i ogatou uso, ka kau go noho ma’u ai i ogatou uso.”
18Te ’osohia o Jesus
(Matthew 26.47-56; Mark 14.43-50; Luke 22.47-53)
1Te ’aso na ’oti ai te taakunga a Jesus, ko Ia ma ona pegea haka ako noko gaakau i te abaga i Kidron, noko iai te ’ugu olives i tegaa pa’asi. Ko Jesus ma ona pegea haka ako noko boo ki te kunga nei.
2Ka ko Judas noko haka soko eia a Jesus, noko na’a ma’u eia te kungaa, iteme’agaa noko ’eha ’aso haka putu kinai a Jesus ma ona pegea haka ako. 3Ko Judas na hano ki te kungaa, noko hutiaki eia te tu’uganga solodia mai Rome, ma na ge’o sanga o te Hage Tapu noko haka to’o ena hakahua o na Priest ma na Pharisee. Ko kigatou noko to’o agatou peba ma na iha, ma agatou me’a taa pegea.
4Ko Jesus noko na’a e Ia ba’i hai ’anga hai ke hetae kia te Ia, ko Ia na tu’uti atu o haka anu kia te kigatou, “Koai te sasaga e koutou?”
5Ko kigatou noko haka tau atu, “Ko Jesus mai Nazareth.”
Ma te hai atu a Jesus, “Tenei Au.” (Ka ko Judas e haka soko eia a Jesus, noko manga tu’u haka pigi kia te kigatou.) 6Te ’aso na hai atu ai a Jesus, “Tenei Au,” ko kigatou na he sogomugi ’aki, ma te hetoki ki te kege.
7Ma te haka anu hoki kinai a Jesus o hai atu, “Koai te sasaga e koutou?”
Ma te hai atu kigatou, “Ko Jesus mai Nazareth.”
8Ma te hai atu a Jesus, “Kua hogahoga e Au kia te koutou, tenei Au. Nimaa ko Au te sasaga e koutou, tuku atu na pegea nei ke boo.” 9Ko Jesus noko konei ana gea, ka ke haka maa’ogi ai ana gea ’anga:
“Tamau, kua he’e ti’aki e Au
he launatasi i na pegea noko haiga’a e Koe kia te Au.”
10Ka ko Simon Peter noko hai tena kiba taa pegea, na sa’u ake eia o haka iho ki te guani o te hakahua o na priest, ma te sabi ai te taginga maui o ’ona. (Te ingoa o te guani nei ko Malchus.)
1118.11 Mt 26.39; Mk 14.36; Lk 22.42.Ma te hai atu a Jesus kia Peter, “Tuku hoki iho tau kiba ki tona tanga, na’e e hai kau binu ’ia te kapu o te haka gongo songo noko haiga’a e Tamau kia te Au.”
12Te tu’uganga o na solodia, ma tegatou tugi tau’a, ma na ge’o sanga o te Hage Tapu, na he’osohi kia Jesus o gii e kigatou ia te Ia. 13O mataa kakabe ia te Ia kia Annas, te tamana hungabai o Caiaphas, te hakahua o na priest i te ghapu na. 1418.14 Jn 11.49,50.Tenei a Caiaphas na puge ki na Jew, “E gaoi ke tuku e koutou he launatasi tangata ke mate ki te ’apitanga o pegea.”
Te mataa haka si’ai ’anga e Peter ia Jesus
(Matthew 26.69-70; Mark 14.66-68; Luke 22.55-57)
15Ko Simon Peter ma tegaa pegea haka ako noko tata’o tu’a ia Jesus, ka tegaa pegea haka ako noko he na’a ’aki ma te hakahua o na priest, na tata’o ia Jesus ki goto i te gotomaga’e i te mu’a o te hage o te hakahua o na priest. 16Ka ko Peter noko manga hitagi ake i te agaa. Tegaa pegea haka ako noko he na’a ’aki ma te hakahua o na priest, noko hoki iho o gea ki te hahine noko ge’o i te agaa, o kakabe ia Peter ki goto.
17Te hahine i te agaa na hai atu kia Peter, “ ’Ai ko koe e he’e te launatasi i na pegea haka ako o te tangata nei?”
Ma te haka tau atu a Peter, “Si’ai, ko au he’e te pegea o ’Ona.”
18Na guani ma na solodia o te Hage Tapu, noko tutu’u mugheghi i te ahi noko hai o he mumugu ’aki ai i te noko gogohi. Ko Peter noko ma tu’u haka pigi kia te kigatou o mumugu.
Te hakahua o na priest noko haka anu kia Jesus
(Matthew 26.59-66; Mark 14.55-64; Luke 22.66-71)
19Te gholoba na, noko haka anu ai a Annas, te hakahua o na priest, kia Jesus i na noho o na pegea haka ako ma na akonga a’ana.
20Ma te haka tau atu a Jesus, “Ko Au noko manga gea haka ’agi’agi ki ba’i pegea o gago nei. Ko ba’i ’aso ko Au noko manga ako i na Hage hai paaunga ma te Hage Tapu, gua kunga nei noko manga haka putu kinai a Jew. Ko Au noko he’e gea huu ini hai ’anga. 21Tehea te hai ’anga e haka anu ai koe kia te Au? Haka anu atu ki na pegea noko ta’a haka gongo kia te Au. Na’e e na’a gaoi e kigatou nia noko gea ai Au.”
22Te gholoba na konei na gea ai a Jesus, noko iai te launatasi i na solodia o te Hage Tapu noko ma hitaiaki kia te Ia, noko paa eia na mata o Jesus i te ’agohi gima, kae hai atu, “ ’Ai e konaa au haka tau ki te hakahua o na priest?”
23Ma te haka tau a Jesus kia te Ia o hai atu, “Nimaa gea Au i he hai ’anga maase’i, hogahoga ake nia te maase’i. Ka nimaa tinogaoi taku gea ’anga, ’eaa gaa e husu ai e koe ia te Au?” 24Ma te haka to’o e Annas ia Jesus kia Caiaphas, te hakahua o na priest, ka noko manga koi noho ai na giitanga.
Ko Peter noko haka si’ai hoki eia a Jesus
(Matthew 26.71-75; Mark 14.69-72; Luke 22.58-62)
25Ko Peter noko manga koi tu’u o mumugu, ma te haka anu ’aki giu kigatou kia te ia o hai atu, “ ’Eaa? E maa’ogi ko koe e he’e te launatasi i ona pegea haka ako?”
Ka na haka si’ai ma’u eia o hai atu, “Si’ai, ko au he’e te pegea o ’Ona.”
26Te launatasi i na guani o te hakahua o na priest, te ’atima’ogi o te tangata noko sabi e Peter te taginga, noko haka anu atu kia Peter, “ ’Eaa? ’Ai ko au noko he’e ina kia te koe manga haka pata kia te Ia i te kunga e iai na olive?” 27Ma te haka si’ai haka hoki ma’u e Peter, ka te gholoba na e tangi ai te paolo.
Ko Jesus noko tu’u ’ago ia Pilate
(Matthew 27.1-2,11-14; Mark 15.1-5; Luke 23.1-5)
28Ma te kakabe e na hakahua o na Jew ia Jesus i te hage o Caiaphas, o boo ki te hu’ai hage gaoi o Pilate, te hu’ai hakahua mai Rome. Nimaa i te mahoata pipilu, na Jew na he’e he uguhi ki te hage hu’ai gaoi i te noko siahahai ke pipiki ia te kigatou ke ma’a ki agatou paaunga, ka kigatou go ’aonga te kai i te kainga o te Passover. 29Nimaa sopo iho a Pilate kia te kigatou, o haka anu atu kinai, “Niaa te ’atigongo haka makau ai e koutou te tangata nei?”
30Ma te haka tau a kigatou o hai atu, “Te pegea nei poi he’e hai hai ’anga maase’i, ma he’e haiga’a e kimatou ia te Ia kia te koe.”
31Ma te hai atu a Pilate kia te kigatou, “Kakabe soko atu e koutou ia te Ia o haka aba haka papata ki autou tagangonga.”
Ma te haka tau atu na Jew, “E he’e ’aonga te haka pau e kimatou he pegea ke mate.” 3218.32 Jn 3.14; 12.32.Te hai ’anga nei noko hai o haka maa’ogi ai na gea ’anga a Jesus, noko haka maahoga ai e Ia, poe hai ke go kohea ana mate.
33Ko Pilate na ugu hoki ki goto i tona hu’ai hage gaoi, o pogo ’aki iho ia Jesus, o haka anuanu kia te Ia o hai atu, “Tenaa Koe te Hakahua o na Jew?”
34Ma te haka anu atu kinai a Jesus, “Manga au haka gaatanga o konaa au haka anu kia te Au, poe iai he pegea ’atigongo kia te koe ia te Au?”
35Ma te haka tau atu a Pilate, “ ’Ai e tegeu’a ake Koe koau te Jew? Ou pegea ma outou hakahua na priest te haiga’a e kigatou ia te Koe kia te au. Niaa te noko hai e Koe?”
36Ko Jesus noko hai atu, “Te Hakahua ’anga a’aku, e he’e te hai ’anga o gago nei. Poi te hai ’anga o gago nei, oku guani kua haka hetata’i o susugi na Jew ke noka tegatou he ’osohi kia te Au, ka taku Hakahua ’anga te hai ’anga mai te kunga ’aatea.”
37Ma te hai atu a Pilate kia Jesus, “Ko Koe te Hakahua?”
Ma te haka tau kinai a Jesus o hai atu, “Manga gaoi te hai mai ’anga koe ko Au te Hakahua. E maa’ogi tenei te hai ’anga na haka haa ai Au i gago nei. Tenei ma’u te tugi o taku a’u ki gago nei kau ’atigongo i te maa’ogi. Ko ba’i pegea i te pa’asi o te maa’ogi e haka gongo kia te Au.”
38Ma te haka anu atu a Pilate, “ ’Ai niaa te maa’ogi?”
Kae tohu iho a Pilate ki na Jew o hai atu kia te kigatou, “E he’e kite eau he hai ’anga maase’i kia te Ia. 39E iai te hai ’anga e ta’anga hai eau kia te koutou i na ’aso o te Passover: Ta’a haka tausu’u ai eau he launatasi pegea kagohia kia te koutou, ka koutou e siahahai kau haka tausu’u ’ia kia te koutou te Hakahua o na Jew?”
40Ko kigatou na ngengege giu atu kia Pilate, “Si’ai e he’e te tangata nei, ka ko Barabbas!” Ka ko Barabas te tangata haka tauseke.
19Ko Jesus na haka pau ke mate
(Matthew 27.15-31; Mark 15.6-20; Luke 23.13-25)
1Ko Pilate na kakabe iho eia ia Jesus o tuku o kogu. 2Ma te higi ena solodia te ha’u kraon i na kaubago hotohoto, o haka eke ki te ’ugu, kae haa ake e kigatou ia te Ia i te ake uga tetenga. 3Ko kigatou noko he hokihoki saki te boo ake kia te Ia o hai atu, “Ke ma’ugi goa te hakahua o na Jew!” Kae paa e kigatou na mata o’ona.
4Ko Pilate noko hoki iho ma’u o hai atu ki na Jew, “Hiina’i mai, e hai kau kakabe iho ’ia ia Jesus kia te koutou, ke na’a e koutou, e si’ai he hai ’anga maase’i kau kite ’ia kia te Ia.” 5Nimaa hinaiho a Jesus ki haho, kua tango e Ia te kaubago hotohoto o hai ai tena ha’u kraon, kae ake i te ake uga tetenga, ma te hai atu a Pilate kia te kigatou, “Hiina’i mai, tenei te tangata!”
6Te ’aso na hiina’i ai na hakahua o na Priest, ma na pegea hai hekau ogatou kia Jesus, ko kigatou na ngengege atu, “Taa atu ki te kros, taa atu ki te kros!”
Ka na hai atu a Pilate kia te kigatou, “Kakabe atu e koutou o taa ia te Ia ki te kros, e he’e kite eau he hai ’anga maase’i kia te Ia.”
7Ma te haka tau na Jew kia te ia o hai atu, “Ko kimatou e hai ta’a matou tagangonga. E haka papata ki te tagangonga nei, ko Ia e hai ke mate, iteme’agaa e hai ake, ko Ia te Hosa o te ’Aitu.”
8Te ’aso na haka gongo ai a Pilate ki tegatou konei na gegea ’anga, koia na hu’ai mataku ai. 9Ma te hoki ki goto i tena hage, o haka anu kia Jesus o hai atu, “Tehea te kunga noko a’u ai Koe?” Ka ko Jesus noko he’e muna kinai. 10Ma te hai atu a Pilate, “Ko Koe e he’e siahai ke gea kia te au? ’Ai e he’e na’a e Koe ia te au e hai taganga te tuku ia te Koe ke tausu’u, po ke taa ia te Koe ki te kros?”
11Ma te haka tau kinai a Jesus o hai atu, “Ko koe e he’e hai taganga ke sigi ia te Au i te poi he’e haiga’a kia te koe mai te gangi. Tenei te hai ’anga e hua’eha ai te ’oosongo o te pegea kua haiga’a eia ia te Au kia te koe.”
12Ma te haka tu’u i te gholoba na, ko Pilate noko hai lobo ke tuku ia Jesus ke tausu’u, ka na Jew noko manga ngengege atu kia te ia, “Nimaa tuku e koe te tangata nei o tausu’u, ko koe he’e te hemasi’inga a Caesar. Koai e hai ake te hakahua, e gea haka makau kia Caesar.”
13Te gholoba na haka gongo ai a Pilate ki na ngengege ’anga nei, koia na kakabe iho eia a Jesus, o noho i te noohonga haka aba pegea, te kunga noko ingoa te ’Atinga Hatu. Noko mate i te hegeunga a Hebrew te Gabbatha. 14Te ’ao na, te ’aso haka ngaague ai ki te Passover.
Nimaa i te ’ao ’aatea, ko Pilate na hai atu ki na Jew, “Tenei te Hakahua o ’outou.”
15Ka ko kigatou noko ngengege atu, “Kakabe ’aatea atu! Kakabe ’aatea atu! Taa atu ia te Ia ki te kros!”
Ma te hai atu a Pilate kia te kigatou, “ ’Ai e hai kau taa ’ia te hakahua o ’outou?”
Ma te haka tau na hakahua o na Priest o hai atu, “E si’ai ma’u mo’omatou he hakahua, ka manga ko Caesar.”
Te taa ’anga a Jesus ki te kros
(Matthew 27.32-44; Mark 15.21-32; Luke 23.26-43)
16Ma te haiga’a e Pilate ia Jesus kia te kigatou, ke taa ki te kros. Na solodia na he’osohi kia Jesus o kakabe ia te Ia. 17Ko Jesus noko ’amo tena kros, o hano ki te kunga noko mate “Te kunga o na Puso ’ugu”, noko mate i te hegeunga a Hebrew: ko Golgotha. 18Tenaa te kunga na taa ai e kigatou ia Jesus ki te kros. Noko taa haka pigi e kigatou te toka gua pegea kia te Ia. Noko taki tuku i gua pa’asi, kae noho uso ai a Jesus.
19Ko Pilate noko hai tena kanukanu ’anga o tuku i ’agunga ia Jesus. Konei na me’a noko kanukanu,
“Ko Jesus mai Nazareth, te Hakahua o na Jew.”
20Noko ’eha Jew na haka sahe e kigatou te haka ’igonga nei, iteme’agaa te kunga noko taa ai a Jesus ki te kros, noko hitaiaki ki te hu’ai manaha. Te haka ’igonga nei noko kanukanu i te hegeunga a Hebrew, ma te hegeunga a Rome, ma te hegeunga a Greece. 21Na hakahua o na Priest noko hai atu kia Pilate, “Noka te kanukanu, ‘Te Hakahua o na Jew,’ ka manga kanukanu, ‘Te tangata nei e hai ake, ko Ia te Hakahua o na Jew.’ ”
22Ko Pilate na haka tau kinai o hai atu, “Nia kua kanukanu eau, kua pau au o kanukanu.”
23Te ’aso na taa ai ena solodia ia Jesus ki te kros, na hai e kigatou ona ake o tuhatuha o toka haa ona pa’asi, o taki hai e kigatou, kae toe tona ake ki goto. Te ake nei noko he’e tau agaa lapuinga ke tu’utaki ai, noko gaganga i te me’a e tasi, haka tu’u iho mai ’agunga o hetae iho ki tona potu ’oti ki gago.
2419.24 Ps 22.18.Ko kigatou na hai ake, “Kitatou noka te lagilagi ’ia, ka kitatou manga ligo ’ia i te babage ’anga i na daes ke kite ai po koai e hai ke hai mo’ona.”
Te hai ’anga nei noko hai o haka maa’ogi ai na Kanukanu Tapu, noko hai ake:
“E hai kigatou go tuhatuha ’ia oku ake,
kae tuku toku ake ki goto ke babage kinai.”
Ka na konei na hai ena solodia.
25Ko te tinana o Jesus, ma te taina o te tinana, ma Mary te uguugu o Clopas, ma Mary mai Magdala, noko manga tutu’u haka hitaiaki ki te kros.
26Te gholoba na ina ’atu ai a Jesus kia te tinana manga i te kungaa, ma te pegea haka ako noko ma’ine kinai Ia manga hitaiaki kinai, ko Ia na hai atu kia te tinana, “Ta’ahine, tenaa tau tama.” 27Kae hai atu ki te pegea haka ako, “Tenaa tou tinana.” Haka tu’u i te gholoba na, te pegea haka ako nei na kakabe eia a Mary ki tona manaha.
Te mate ’anga a Jesus
(Matthew 27.45-56; Mark 15.33-41; Luke 23.44-49)
2819.28 Ps 69.21; 22.15.Mugi i na hai ’anga nei, ko Jesus noko na’a e Ia ko ba’i hai ’anga kua hai o ’oti, ka ke haka maa’ogi na Kanukanu Tapu, ko Ia noko hai atu, “Ko Au e sia binu.” 29Noko iai te hu’ai poati noko i te kungaa, noko honu i na waeni e maga. Na gogomi ai e kigatou te momo laoa maguu i te waeni nei o tuku ki te ga’akau hisop o tuku ake ki te ngutu o Jesus. 30Te ’aso na binu ai e Jesus te waeni nei, ko Ia na hai ake, “Kua ’oti.” Kae mou te ’ugu o haiga’a te ma’ugi o ’ona kae mate.
Te bego ’anga te kaokao o Jesus
31Te ’ao na, te ’aso haka ngaague, iteme’agaa tegaa ’ao, te ’Ao Oki oki. Te ’ao na te ’Ao Oki oki o te Passover. Tenei te hai ’anga noko he’e siahahai ai na Jew ke noko noho ai na tino o na pegea nei i na kros i te ’Ao Oki oki, ma te haka ene ’aki kigatou kia Pilate, ke tohitohi ogatou ba’e ke mamate ghali ai, ka ke sa’u iho ogatou tino. 32Ma te boomai na solodia o tohitohi na ba’e o gua pegea noko taa haka pigi kia Jesus. Noko mataa tohitohi na ba’e o tegaa, kae mugi o tohitohi na ba’e o tegaa. 33Nimaa te gholoba na boo atu ai kigatou kia Jesus ma te kite e kigatou kua ’oti i te mate, ma te he’e tohitohi e kigatou gua ba’e. 34Ka noko iai te launatasi i na solodia na bego eia te kaokao o Jesus i te tao. O singa iho ai na toto ma na bai. 35Te tangata noko ina kinai, koia te noko ’atigongo nei. Ka ana ’atigongo ’anga nei e maa’ogi, ma te hogahoga eia koutou go too ma’u kinai. 3619.36 Ex 12.46; Num 9.12; Ps 34.20.Na hai ’anga nei noko hai o haka maa’ogi ai na Kanukanu Tapu:
“Kago si’ai he launatasi i na ibi o’ona ke totohi.”
3719.37 Zech 12.10; Rev 1.7.Ma te noho ma’u ki tegaa Kanukanu Tapu noko hai ake:
“E hai kigatou go hiina’i ki te launatasi pegea kua bego e kigatou.”
Te tanu ’anga ia Jesus
(Matthew 27.57-61; Mark 15.42-47; Luke 23.50-56)
38Mugi a Joseph mai Arimathea, o haka ene kia Pilate i te tino o Jesus. Ko Joseph te pegea haka ako o Jesus, ka noko manga hai huu, iteme’agaa koia noko mataku ki na Jew. Nimaa tuku e Pilate, ma te hano ia o to’o te tino o Jesus. 3919.39 Jn 3.1,2.Ko Joseph noko boo ma Nicodemus, te tangata noko hano kia Jesus i te poo. Ko Nicodemus noko to’o mai eia na bai tutuu gaoi noko haka higohigo i na ‘myrrh’ ma na ‘aloe’, noko hu’ai ’eha na me’a nei. 40Gua taangata nei na to’o e kigaaua te tino o Jesus, o penapena i na laoa susugu, kae tuku kinai na me’a tutuu gaoi. Noko konei na hai na hesuinga a Jew ki na tanu pegea mamate ’anga. 41Te kunga noko taa ai ia Jesus ki te kros, noko iai te ’umanga. Te ’umanga nei noko iai te takotonga ho’ou, manga koi he’e tanu ai he pegea. 42Iteme’agaa te ’ao haka ngaague o Jew, ka tenaa te takotonga noko hitaiaki, ma te tanu ai e kigaaua ia Jesus.
20Te takotonga gaabaki
(Matthew 28.1-8; Mark 16.1-8; Luke 24.1-12)
1Te mahoata pipilu o te ’ao mu’a o na ’ao na, te gholoba noko manga koi poo’ugi ai, ko Mary mai Magdala na hano ki te takotonga, ma te ina ki te hatu kua hugi ’aatea i te takotonga. 2Ma te tege hoki o hano kia Simon Peter, ma tegaa pegea haka ako noko ma’ine kinai a Jesus, o hai atu kia te kigaaua, “Kua to’o ’aatea e kigatou te Hakahua i te takotonga, kae he’e na’a e kitatou po tehea te kunga e tuku ai e kigatou ia te Ia!”
3Ma te boo a Peter ma tegaa pegea haka ako ki te takotonga. 4Ko kigaaua noko ma he ’agiko, ka tegaa pegea haka ako na tege o sigi ia Peter, o mataa tatae ki te takotonga. 5Koia noko hao’o o ina ’atu ki na laoa susugu noko penapena ai, ka koia noko he’e hano ki goto. 6Ka ko Simon Peter na mugi mai ia te ia, o hetae mai o hano ki goto i te takotonga. Koia noko ina ki na laoa susugu noko penapena ai manga koi noho. 7Ka te mi’i laoa noko pegu ai te ’ugu o Jesus, noko he’e haka pigi ki na laoa susugu, ka noko pegu o hai to’ona kunga. 8Ka tegaa pegea haka ako noko mataa hetae ki te takotonga, na hano ma’u ki goto. Koia na ina kinai o too kinai. 9Ko kigaaua noko manga koi he’e na’a e kigaaua na Kanukanu Tapu noko hai ake:
“Ko Ia e hai ke go ma’ugi hokimai i te mate.”
Ko Jesus na haka ’agi kia Mary mai Magdala
(Matthew 28.9-10; Mark 16.9-11)
10Ma te giu gua pegea haka ako ki gu’o gaaua manaha. 11Ka ko Mary noko manga tu’u i te taha o te takotonga o manga tangi, aano hao’o o ina ki goto i te takotonga. 12Ma te ina ki te toka gua ensel noko ake i na me’a susugu, o ma noho ’aki i te kunga noko tuku ai te tino o Jesus, noho tegaa i honga ’ugu, kae noho tegaa i na mugi ba’e.
13Ko kigaaua noko haka anu atu kia Mary, “Ta’ahine, tehea te hai ’anga manga tangi ai koe?”
Ma te hai atu a Mary, “Kua to’o e kigatou toku Hakahua, kae he’e na’a eau po tehea te kunga kua tuku ai e kigatou ia te Ia.” 14Nimaa konei na gea a Mary kae taka hugi, ma te ina kia Jesus manga tu’u i te kungaa, ka noko he’e na’a eia, ko Jesus.
15Ma te hai atu a Jesus kia Mary, “Ta’ahine, tehea te hai ’anga manga tangi ai koe? Koai te manga sasaga ai koe?”
Ka na tegeu’a ake a Mary te ge’o sanga o te ’umanga, ma te hai atu kia te ia, “Hakahua, nimaa kua to’o ’aatea e koe ia te Ia, hogahoga mai po tehea te kunga kua tuku ai e koe, ka kau hano o to’o ’ia.”
16Nimaa hai atu a Jesus kia te ia, “Mary.”
Ma te taka hugi a Mary o hai atu i te hegeunga a Hebrew, “Rabboni!” e haka gaataki: Ako.
17Hai atu a Jesus kia Mary, “Noka te ’oso kia te Au, na’e ko Au koi he’e hoki kia Tamau, ka manga hinatu ki toku ’api, o ’atigongo kia te kigatou, ko Au e hoki kia Tamau, te Tamana o ’outou ma’u, ki toku ’Aitu, te ’Aitu o ’outou ma’u.”
18Ko Mary mai Magdala na hoki ki na pegea haka ako ma te gongo nei, koia kua ina ki te Hakahua, ma te kua gea kia te Ia i na hai ’anga nei.
Ko Jesus noko haka ’agitino ki ona pegea haka ako
(Matthew 28.16-20; Mark 16.14-18; Luke 24.36-49)
19Nimaa i te ahiahi o te ’ao mu’a o na ’ao na, te gholoba na haka putu ai na pegea haka ako ki te hage, noko titingi e kigatou te aga o ma’u, i te noko matataku ki na Jew, ka na hinake a Jesus o tu’u ’ago ia te kigatou o hai atu, “Te goto maagie kia te koutou!” 20Mugi i te konei ana gea ’anga kae haka ’agi na gima ma te kaokao kia te kigatou. Na pegea haka ako na hu’ai sisia i te ’aso na hiina’i ai kigatou ki te Hakahua.
21Ma te hai haka hoki atu a Jesus, “Te goto maagie kia te koutou. Manga noho pe te haka to’o mai ’anga e Tamau ia te Au, kae konei na haka to’o e Au ia te koutou.” 22Te gholoba na konei ana gea ai, kae manaba atu Ia kia te kigatou, kae hai atu, “Ke ga’u e koutou te Spirit Tapu. 2320.23 Mt 16.19; 18.18.Nimaa go haka noka e koutou ni ’oosongo mo’o ni pegea, kago haka noka maa’ogi kia te kigatou. Ka nimaa go he’e haka noka e koutou ni ’oosongo mo’o ni pegea, kago he’e haka noka maa’ogi kia te kigatou.”
Ko Jesus na haka ’agitino kia Thomas
24Ko Thomas, noko mate te Maasanga, te launatasi i na pegea haka ako, noko he’e haka pata ki na pegea haka ako i te ’aso na hano kinai a Jesus. 25Nimaa ’atigongo kinai kogaa pegea haka ako, ko kigatou kua hiina’i ki te Hakahua, ka koia noko hai atu, “Naakupu ki te ina au ki na paba maka i na gima, ma te tuku toku maninia gima ki na paba maka i na hugu hatu’ugi, ma te tuku toku gima ki te kaokao, ko au ka he’e ’aonga taku too kinai.”
26Nimaa sigi na ’ao, ’Ona pegea haka ako noko noho ’aki giu i te hage, ka ko Thomas noko ma noho haka pata kia te kigatou. Masi’igoa na aga noko titingi o ma’u, ka ko Jesus na hinake o tu’u ’ago ia te kigatou o hai atu, “Te goto maagie kia te koutou!” 27Kae hai atu kia Thomas, “Tuku mai tou mania gima ki oku kunga nei, ma te ina mai ki gu’oku gima, kae hohoga mai tou gima o tuku ki toku kaokao. Noka te haka mi’i me’a tou sano, kae too mai kia te Au.”
28Ma te hai atu a Thomas kia te Ia, “Toku Hakahua ma toku ’Aitu!”
29Ma te hai atu a Jesus kia te ia, “Ko koe e too kia te Au, iteme’agaa ko koe kua ina kia te Au. Te hakagaoi ki na pegea he’e hiina’i kia te Au, ka manga too kia te Au.”
30Ko Jesus noko ’eha ma’u kogaa haka ’igonga haka ohokia noko hai e Ia i ’ago i ona pegea haka ako, e he’e kanukanu ki te buka nei. 31Ka konei na hai ’anga kua kanukanu, ke na’a ai e koutou, ko Jesus te ’Agiki Taga’ia, te Hosa o te ’Aitu, ka nimaa too kinai koutou, ka hai ai e koutou te ma’ugi i tona ingoa.
21Ko Jesus na haka ’agitino hoki ki ona pegea haka ako
1Nimaa sigi na ’aso, ko Jesus noko sopo ki ona pegea haka ako i te gano i Galilee, e mate ma’u ko Taeberias. Noko konei na haka ’agi tino kinai: 2Ko Simon Peter, ma Thomas, noko mate te Maasanga, ma Nathaniel mai Cana i Galilee, ma gua hosa o Zebedee, ma gua gaa pegea haka ako, noko manga haka pata ’aki. 321.3 Lk 5.5.Ma te hai atu a Peter kia te kigatou, “E hai kau hano o tautai.”
Ma te hai atu kigatou, “E hai kimatou tata’o ia te koe.” Ma te boo iho kigatou o sosopo ki te baka, ka te poo na ko kigatou na si’ai ma’agatou ni kaui.
4Nimaa i te mahoata, ko Jesus noko manga tu’u i te ’one, ka noko he’e na’a ena pegea haka ako, ko Jesus.
5Ko Jesus noko ngege iho kia te kigatou, “Aku hemasi’inga, e hai ma’autou ni kaui?”
Ko kigatou noko haka tau ake kia te Ia, “Si’ai.”
621.6 Lk 5.6.Ko Ia na ngege iho kia te kigatou, “Tupe iho te bugho ki te pa’asi maui o te baka, ka ke hai ai ma’autou ni kaui.” Nimaa tupe e kigatou te bugho ki te pa’asi maui o te baka, na he’e ’ao’ao ki te huhuti ake e kigatou te bugho, iteme’agaa noko hu’ai ’eha kaui.
7Ma te hai atu te pegea haka ako noko ma’ine kinai a Jesus kia Peter, “Te Hakahua tenei.” Te ’aso na haka gongo ai a Simon Peter kia te ia noko hai atu, “Te Hakahua tenei”, koia na mago hoki i ona ake, iteme’agaa na ’ui’ui kae hai hekau, o ’utu ki te moana. 8Ka kogaa pegea haka ako noko mugi ake i te baka, o huhuti ake e kigatou te bugho noko honu i na kaui, iteme’agaa ko kigatou noko he’e mama’o ki ’agunga, noko manga gimanga kumi tona mama’o ’anga. 9Te ’aso na boo ake ai kigatou ki ’agunga, ko kigatou na hiina’i ki te ahi manga kaa gagahu manga heketi ai na kaui, ma na bred.
10Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “To’o mai ni me’a i na kaui e hai ho’ou e koutou.”
11Ma te sopo a Simon Peter ki te baka o tata ake eia ki ’agunga te bugho kua honu i na kaui, noko mata te gau ma te mata gima tuma’a e togu (153). Masi’igoa noko konei na ’eha, ka te bugho noko he’e motumotu. 12Ma te hai atu a Jesus kia te kigatou, “Boomai o kai.” Ka noko si’ai he pegea haka ako ke toka manaba ke haka anu kia te Ia, “Ko Koe koai?” i te na ’oti i te na’a e kigatou, te Hakahua tenei. 13Ma te a’u a Jesus o sa’u ake na bred o ’abange kia te kigatou, ma te ’abange ma’u kinai na kaui. 14Tenei te haka ’agi haka togu o Jesus ki ona pegea haka ako, i tena ma’ugi hokimai ’anga i te mate.
Te to’o hokimai ’anga e Jesus ia Peter
15Te ’aso na ’oti ai tegatou kai ’anga, ko Jesus na hai atu kia Simon Peter, “Simon, te Hosa o John, ko koe e ma’ine maa’ogi kia te Au o sigi i te ma’ine o na pegea nei?”
Hai atu a Peter kia Jesus, “ ’Oo, Hakahua e na’a e Koe, koau e ma’ine kia te Koe.”
Ma te hai atu a Jesus, “Ge’o atu aku punua sipisipi.”
16Ma te gea hoki atu a Jesus, “Simon, te hosa o John, ko koe e ma’ine maa’ogi kia te Au?”
Hai atu a Peter kia Jesus, “ ’Oo, Hakahua, e na’a e Koe koau e ma’ine kia te Koe.”
Ma te hai atu a Jesus, “Ge’o atu aku sipisipi.”
17Nimaa gea haka togu a Jesus o hai atu kia Peter, “Simon, te hosa o John, ko koe e ma’ine kia te Au?”
Ko Peter na haka gongo songo i te noko gea haka togu kinai a Jesus, “Ko koe e ma’ine kia te Au?” Ma te hai atu ia kia Jesus, “Hakahua, manga na’a e Koe ba’i hai ’anga. E na’a e Koe, koau e ma’ine kia te Koe.”
Ma te hai atu a Jesus kia Peter, “Ge’o atu aku sipisipi. 18Ko Au e gea maa’ogi kia te koe: Ou ’aso noko tamatama ai, ko koe noko manga haamago ia te koe kae hano ki na kunga siahai koe ke hano kinai. Ka tou ’aso tauiku, ko koe e hai ke go hohoga ou gima kae haamago eni pegea ’aatea ia te koe, ma te kauaki ia te koe kini kunga he’e siahai koe ke hano kinai.” 19Ko Jesus noko konei ana gea, ke haka ’agi ai poe hai ke go kohea na mate a Peter, ke haka ma’u ’agunga ai ia te ’Aitu. Kae hai atu a Jesus kia Peter, “Tata’o mai ia te Au.”
2021.20 Jn 13.25.Ma te keu iho a Peter o ina ’atu ki te pegea haka ako e ma’ine kinai a Jesus, manga mugi mai ia te kigaaua. Tenei te pegea noko loghoni kia Jesus, i te ’aso noko hai ai te kai tapu, ma te hai atu, “Hakahua, koai te hai ke go haka soko ia te Koe?” 21Te ’aso na ina ’atu ai a Peter kia te ia, ma te hai atu kia Jesus, “Hakahua, ka ’eaa te tangata nei?”
22Hai atu a Jesus kia Peter, “Poi siahai Au kia te ia ke noko ma’ugi ke noho ano hetae ki toku ’aso hokimai, e he’e tau hai ’anga kia te koe, ko koe e hai ke tata’o ia te Au.” 23Te gea ’anga nei na hohoga i na pegea sogi o hai ake, “Te pegea haka ako nei kago he’e mate.” Ka ko Jesus noko he’e hai mai, koia kago he’e mate. Ka ko Ia noko manga hai mai, “Poi siahai Au kia te ia ke noko ma’ugi, ke noho ano hetae ki toku ’aso hoki mai, e he’e tau hai ’anga kia te koe.”
24Tenei te pegea haka ako e hogahoga eia na hai ’anga nei, ma te kanukanu eia. E na’a e kimatou ana ’atigongo ’anga nei e maa’ogi.
25Noko ’eha ma’u kogaa hai ’anga hai e Jesus, ka poi kanukanu ngatahi ba’i hai ’anga, e hai taku maanatu, he’e po ko te kege nei kaatoa, kago he’e tau kunga ke pipiki ai na buka, i te poi kanukanu ngatahi kinai.