Matiyu

Matiyu

¹ Ñiŋ ne mu Yeesu Kiristu bonsuŋolu saataroo ti, meŋ mu Mansa Dawuda koomalankoo ti aniŋ Iburayima koomalankoo. ² Iburayima le ye Isiyaaka wuluu, Isiyaaka ye Yaakuba wuluu, Yaakuba le ye Yahuuda wuluu, aniŋ a baadinkewolu. ³ Yahuuda le ye Peresi niŋ Sera wuluu, mennu baamaa mu Tamara ti. Peresi le ye Hesironi wuluu, Hesironi ye Ramu wuluu. ⁴ Ramu le ye Amminadabu wuluu, Amminadabu ye Nasoni wuluu, Nasoni ye Salimoni wuluu. ⁵ Salimoni le ye Bowasi wuluu, meŋ baamaa mu Rahabu ti, aduŋ Bowasi le ye Obedi wuluu, meŋ baamaa mu Ruti ti. Obedi le ye Yese wuluu. ⁶ Yese ye Mansa Dawuda wuluu. Dawuda le ye Sulemani wuluu, meŋ baamaa mu nuŋ Uriya la musoo ti. ⁷ Sulemani le ye Rehobowamu wuluu, Rehobowamu ye Abiya wuluu, Abiya ye Asa wuluu. ⁸ Asa le ye Yehosafati wuluu, Yehosafati ye Yoramu wuluu, Yoramu ye Usiya wuluu. ⁹ Usiya le ye Yotamu wuluu, Yotamu ye Ahasi wuluu, Ahasi ye Hesekiya wuluu. ¹⁰ Hesekiya le ye Manase wuluu, Manase ye Amoni wuluu, Amoni ye Yosiya wuluu. ¹¹ Yosiya le ye Yekoniya wuluu aniŋ a baadinkewolu jamaanoo meŋ na, ì taata mutoo kono Babiloni. ¹² Mutoo ñiŋ koolaa, Yekoniya ye Seyalitiyeli wuluu, Seyalitiyeli ye Serubabeli wuluu. ¹³ Serubabeli le ye Abiyudi wuluu, Abiyudi ye Eliyakimu wuluu, Eliyakimu ye Asori wuluu. ¹⁴ Asori le ye Sadoki wuluu, Sadoki ye Akimu wuluu, Akimu ye Eliyudi wuluu. ¹⁵ Eliyudi le ye Eleyasa wuluu, Eleyasa ye Matani wuluu, Matani ye Yankuba wuluu. ¹⁶ Yankuba le ye Yusufa wuluu, meŋ mu Mariyaama keemaa ti. Mariyaama le ye Yeesu wuluu, ì ka a fo meŋ ye Kiristu. ¹⁷ Bituŋ, ka bo Iburayima jamaanoo la ka taa Dawuda jamaanoo kaŋ, wo kaañanta jamaani taŋ niŋ naani le fee. Ka bo Dawuda jamaanoo la ka taa jamaanoo meŋ na, ì taata mutoo kono Babiloni, wo fanaa mu jamaani taŋ niŋ naani le ti. Aduŋ ka bo ì la mutoo la ka naa Kiristu la waatoo la, wo fanaa taata kaañaŋ jamaani taŋ niŋ naani le fee. ¹⁸ Yeesu Kiristu wuluuñaa keta teŋ ne: A baamaa Mariyaama be looriŋ Yusufa le ye ka a futuu. Janniŋ ì be kafu la, a naata je ko, konoo le be a la ka bo niŋ Noora Kuliŋo la. ¹⁹ A keemaa Yusufa meŋ mu moo tilindiŋo ti, maŋ lafi ka a malundi jamaa kono. Bituŋ a ye feeroo siti ka a bula kulloo kono. ²⁰ Bari kabiriŋ a be ñiŋ kuwo miira kaŋ, Maariyo la malaayikoo fintita a kaŋ siiboo kono, a ko a ye ko, “Yusufa, Dawuda dinkewo, kana sila ka Mariyaama futuu, kaatu diŋo meŋ be a kono, wo sotota ka bo niŋ Noora Kuliŋo le la. ²¹ A be dinkewo le wuluu la, aduŋ i si a toolaa Yeesu la, kaatu ate le be a la moolu kiisandi la ka bo ì la junuboolu kono.” ²² Ñiŋ bee keta le ka Maariyo la kumoo timmandi, annabiyomoo ye meŋ fo ko: ²³ “A juubee, sunkutoo be konoo taa la, aduŋ a be dinkewo le wuluu la. Ì be a kumandi la Immanuweli le la, meŋ kotoo mu ‘Alla be ntolu fee le.’ ” ²⁴ Kabiriŋ Yusufa kuninta siinoo la, a ye Maariyo la malaayikoo la kumoo le muta. Bituŋ a naata Mariyaama katandi, ²⁵ bari a maŋ a loŋ musu ti fo kabiriŋ a ye a dinkee foloo wuluu. Yusufa ye a toolaa Yeesu la.

¹ Kabiriŋ Yeesu wuluuta Betilehemu saatewo to Yudeya bankoo kaŋ Mansa Herodi la marali waatoo la, looloo lonnaalu bota naŋ tiliboo ka naa Yerusalaamu. ² Ì ko, “Yahuudoolu la mansakewo meŋ wuluuta, a be mintoo le? Ŋà a la looloo je tiliboo la le, aduŋ ǹ naata le ka a batu.” ³ Kabiriŋ Mansa Herodi ye ñiŋ moyi, a niyo toorata, a niŋ Yerusalaamu bee. ⁴ A ye piriisi ñaatonkoolu bee niŋ Luwaa karammoolu bendi ñoo kaŋ. A ye ì ñininkaa, Alimasiihu be wuluu la daameŋ to. ⁵ Bituŋ ì ko a ye ko, “Betilehemu le mu, Yudeya bankoo kaŋ, kaatu annabiyomoo ye a safee le ko: ⁶ ‘Aduŋ ite Betilehemu, Yahuuda bankoo kaŋ, kana a miira ko, ite le dooyaata Yahuuda mansa maralilaalu kono. Kaatu maralilaa be bo la ite kono le, meŋ be n na moolu kanta la, Banisirayilankoolu.’ ” ⁷ Wo to le Herodi ye ñiŋ looloo lonnaalu kumandi kulloo kono. A ye ì ñininkaa, looloo fintita waati jumaa le faŋo la. ⁸ Aduŋ a ye ì kii ka taa Betilehemu, a ko ì ye ko, “Ali taa, dindiŋo ñini kendeke, aduŋ niŋ ali ye a je, ali si naa a fo n ye, fo m fanaa si taa ka a batu.” ⁹ Kabiriŋ ì ye mansa la kumoo moyi, ì taata ì la siloo la. Ì be taa kaŋ waatoo meŋ na, ì naata looloo je, ì ye meŋ je nuŋ tiliboo la. A be taa kaŋ ì ñaato, fo a taata loo dulaa ñiŋ kunto, dindiŋo be daameŋ. ¹⁰ Biriŋ ì ye looloo je, ì jusulaata ka seewoo baake. ¹¹ Ì dunta buŋo kono, ì ye deenaanoo niŋ a baamaa Mariyaama je. Bituŋ ì sujudita ka a batu. Wo to le ì naata ì la kufoolu yele ka soorifeŋolu dii a la, mennu mu sanoo ti, cuuraayi munkoo aniŋ miiri munkoo. ¹² Wo koolaa ì naata taa ì la bankoo kaŋ sila doo la, kaatu ì ye dandalaaroo soto ì la siiboo kono le ko, ì kana muru Herodi yaa. ¹³ Kabiriŋ looloo lonnaalu taata, Maariyo la malaayikoo fintita Yusufa kaŋ siiboo kono, a ko a ye ko, “Wuli, i ye deenaanoo niŋ a baamaa borindi ka taa Misira. I si sabati jee, fo janniŋ m be a fo la ali ye muru naŋ, kaatu Herodi pareeta le ka dindiŋo ñini ka a faa.” ¹⁴ Wo to le a wulita, a ye dindiŋo niŋ a baamaa taa ka taa Misira bankoo kaŋ wo suutoo la. ¹⁵ Aduŋ ì sabatita jee fo Herodi la saayaa koolaa. Ñiŋ keta le, fo Maariyo la kumoo si timma, annabiyomoo ye meŋ fo ko: “Ka bo Misira, ŋa n dinkewo kili.” ¹⁶ Kabiriŋ Herodi ye a je ko, ñiŋ looloo lonnaalu ye a neenee le, a kamfaata baake. Wo to le a ye yaamaroo dii ka kambaanendiŋolu bee faa, mennu siyo be sanji fula ka taa wo ye duuma la, Betilehemu saatewo kono aniŋ wo maafaŋo bee to. A ye ñiŋ bendi waatoo le fee, a ye meŋ loŋ ka bo wo looloo lonnaalu bulu. ¹⁷ Wo ye kumoo le timmandi, Annabilayi Yeremiya ye meŋ fo ko: ¹⁸ “Kumboo kaŋo moyita Rama le, saŋakumboo aniŋ woosii baa. Raheli be a diŋolu kumboo kaŋ. A balanta ka sabari, kaatu ì te keriŋ kotenke.” ¹⁹ Kabiriŋ Herodi faata, Maariyo la malaayikoo fintita Yusufa kaŋ siiboo kono Misira bankoo kaŋ, ²⁰ a ko a ye ko, “Wuli! I ye dindiŋo niŋ a baamaa taa, ali ye muru Banisirayila bankoo kaŋ, kaatu mennu ye a kata ka dindiŋo faa, wolu faata le.” ²¹ Wo to le a wulita, a ye dindiŋo niŋ a baamaa taa ka muru Banisirayila bankoo kaŋ. ²² Bari kabiriŋ a ye a moyi ko, Arikelawus le be maraloo la Yudeya a faamaa Herodi noo to, a silata ka taa jee. A naata dandalaaroo soto siiboo kono, bituŋ a taata Kalilee tundoo kaŋ. ²³ A sabatita saatewo to, ì ka a fo daameŋ ye Nasareti, fo annabiyomoolu la kumoo si timma ko: “A be kumandi la Nasaretinkoo le la.”

¹ Wo waatoo la, Yaayaa Batiseerilaa naata Yudeya keñewuloo kono, ka ñiŋ kawandi ko, ² “Ali tuubi, ali ye ali koo dii ali la junuboolu la, kaatu Arijana mansabaayaa sutiyaata naŋ ne.” ³ Yaayaa le mu moo ti, Annabilayi Yesaya ye meŋ na kumoo fo nuŋ ko: “Moo kumakaŋo be sari kaŋ keñewuloo kono: ‘Ali mbeedoo parendi Maariyo ye, ali a la silandiŋolu tembendi.’ ” ⁴ Yaayaa la duŋ feŋolu dadaata niŋ ñonkometiyo le la, aduŋ a la teesitiraŋo mu kulujuloo le ti. A la domoroo mu kuntiŋolu le ti, aniŋ liyo. ⁵ Bituŋ moolu ka taa a kaŋ ka bo Yerusalaamu, Yudeya, aniŋ tundoolu bee mennu be Yoridani Boloŋo dandaŋo la. ⁶ Mennu ye i tuubiseyi ì la junuboolu la, a ye wolu batisee Yoridani Boloŋo kono jee. ⁷ Bari kabiriŋ a ye Farisewolu niŋ Sadusewolu jamaalu je, ì ka naa batisewo la, a ko ì ye ko, “Alitolu daŋari koorewo, jumaa le ye ali dandalaa ka bori kamfaa ma, meŋ ka naa? ⁸ Ali daajikoo yitandi, meŋ mu tuubi tooñaa ti. ⁹ Ali kana a miira ali faŋ ye ko, ali mumu mu Iburayima le ti. Ŋa a fo ali ye, Alla si ñiŋ beroolu taa noo le ka ì ke Iburayima koomalankoolu ti. ¹⁰ Saayiŋ teeraŋo be laariŋ yirisuloolu to le fokabaŋ. Wo kamma la yiri-wo-yiri meŋ maŋ diŋ betoo diŋ, wo be kuntu la le, aduŋ a be fayi la dimbaa kono le ka jani. ¹¹ Tooñaa, n ka ali batisee niŋ jiyo le la ka a yitandi ko, ali tuubita le. Bari meŋ ka naa nte noo kaŋ, wo le la kuwo warata ka tambi nte la. M maŋ jari ka hani a la samatoolu samba. Ate be ali batisee la niŋ Noora Kuliŋo le la aniŋ dimbaa. ¹² A la feerilaŋo be a buloo kono le, aduŋ a be kesoolu niŋ fuufulewolu bo la ñoo to le. Wo to le a be a la kesoolu ke la buntuŋo kono, bari a be fuufulewolu jani la dimbaa le la, meŋ buka faa noo.” ¹³ Wo to le Yeesu naata ka bo Kalilee ka taa Yoridani Boloŋo to. A naata Yaayaa yaa fo a si a batisee. ¹⁴ Bari Yaayaa ye a ñaato kuntu le, a ko a ye ko, “Nte suulata, ite ye nte batisee. Saayiŋ, ite si naa nte kaŋ ñaadii le?” ¹⁵ Bari Yeesu ye a jaabi ko, “A ke n ye saayiŋ. A beteyaata ntolu to le ka Alla la lafoo bee ke a ñaama.” Wo to le a naata soŋ. ¹⁶ Kabiriŋ Yeesu batiseeta, a fintita naŋ jiyo kono doroŋ, saŋo yeleta. A naata Alla la Nooroo je jii la a kaŋ ko puraa. ¹⁷ Bituŋ kumakaŋo naata bo saŋo santo ko, “Ñiŋ ne mu n Kanu Dinkewo ti, n jusoo laata meŋ na kuwo la baake.”

¹ Wo to le Alla la Nooroo ye Yeesu kenkeŋ keñewuloo kono fo Ibiliisa si a marisa. ² Bituŋ a sunta fo tili taŋ naani aniŋ suuto taŋ naani. Wo koolaa konkoo ye a muta. ³ Wo to le marisarilaa naata, a ko a ye ko, “Niŋ a ye a tara, ite le mu Alla Dinkewo ti, ñiŋ beroolu yaamari ka ke mbuuroo ti.” ⁴ Bari Yeesu ye a jaabi ko, “A be safeeriŋ ne ko: ‘Moo buka baluu noo mbuuroo dammaa la, a ka baluu kuma-wo-kuma le la, Alla ye meŋ fo!’ ” ⁵ Wo koolaa Ibiliisa ye a samba Saatee Senuŋo to, a ye a londi Alla Batudulaa Buŋo turoo kaŋ santo. ⁶ Bituŋ Ibiliisa ko a ye ko, “Niŋ a ye a tara, ite le mu Alla Dinkewo ti, i faŋ fayi duuma, bayiri a be safeeriŋ ne ko: ‘A be a la malaayikoolu yaamari la ka i kanta, fo i siŋo kana taki bere la.’ ” ⁷ Wo to le Yeesu ko a ye ko, “A be safeeriŋ ne fanaa ko: ‘Ali kana Maariyo ali la Alla kotobo.’ ” ⁸ Ibiliisa naata a samba kotenke konko jaŋ baa santo. A ye duniyaa mansamarali bankoolu bee la waroo niŋ ñiiñaa yitandi a la. ⁹ Bituŋ a ko Yeesu ye ko, “M be ñinnu bee dii la i la le, niŋ i sujudita n ye aniŋ i ye m batu.” ¹⁰ Bituŋ Yeesu ko a ye ko, “Taa jana, Seetaanoo! A be safeeriŋ ne ko: ‘Ali si sujudi Maariyo ali la Alla ye, aniŋ ali si ate doroŋ batu.’ ” ¹¹ Wo koolaa le Ibiliisa ye a bula. Bituŋ malaayikoolu naata ka a maakoyi. ¹² Kabiriŋ Yeesu ye a moyi ko, ì ye Yaayaa soroŋ bunjawoo kono, a naata muru Kalilee. ¹³ A naata sawuŋ ka bo Nasareti, a taata sabati Kapanawumu saatewo to, baa dandaŋo la Sebuluni niŋ Nafutali tundoolu naanewo to. ¹⁴ Ñiŋ keta le ka Annabilayi Yesaya la kumoo timmandi ko: ¹⁵ “Sebuluni tundoo aniŋ Nafutali tundoo, ka taa baa maafaŋo la, Yoridani Boloŋo kara doo la, Kalilee bankoo, moolu be sabatiriŋ daameŋ to, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti. ¹⁶ Moolu mennu be siiriŋ diboo kono, ì naata mala baa je. Maloo malata moolu kaŋ ne, mennu be siiriŋ banku dibiriŋo kaŋ, saayaa niiniyo koto.” ¹⁷ Ka bo wo waatoo la Yeesu ye a dati ka kawandoo ke ko, “Ali tuubi, ali ye ali koo dii ali la junuboolu la, kaatu Arijana mansabaayaa sutiyaata naŋ ne.” ¹⁸ Kabiriŋ Yeesu be taama kaŋ Kalilee Baa daala, a ye kee fula je, Simoni, ì ka meŋ kumandi Pita la, aniŋ Anduru, a baadiŋo. Ì be jalafayoo le la baa kono, kaatu ì mu ñeemutalaalu le ti. ¹⁹ Bituŋ a ko ì ye ko, “Ali n nooma, aduŋ m be ali ke la moomutalaalu le ti.” ²⁰ Wo loodulaa to doroŋ, ì ye ì la jaloolu bula jee ka a nooma. ²¹ Ka bo wo to a taata, a ye baadimmaa fula koteŋ je, mennu mu Yankuba niŋ Yohana ti, Sebede dinkewolu. Ì niŋ ì faamaa Sebede le tarata kuluŋo kono, ì be jaloolu dadaa kaŋ. Bituŋ Yeesu ye ì kumandi. ²² Wo loo niŋ baroo teema ì ye ì la kuluŋo niŋ ì faamaa tu jee, ì ye a nooma. ²³ Wo to le Yeesu taata Kalilee tundoo muumewo bee kaŋ. A tarata karandiroo la ì la diina bendulaalu to. A ka Alla la mansabaayaa kibaari betoo le kawandi. A ye kuuraŋ siifaa bee kendeyandi aniŋ saasaa siifaa bee. ²⁴ A la kuwo kibaaroo janjanta Siriya tundoo bee kaŋ. Bituŋ moolu naata ka kuurantoolu bee samba a ye naŋ, mennu ye saasaa siifaa jamaa soto waraŋ dimoo, ì niŋ seetaanitoolu, wayitoolu aniŋ namatoolu, aduŋ a ye ì kendeyandi le. ²⁵ Kafu baa ye a nooma ka bo Kalilee aniŋ Dekapolis kono, Yerusalaamu, Yudeya aniŋ ka taa fo ka tambi Yoridani kara doo la.

¹ Kabiriŋ Yeesu ye kafu baa je, a taata konkoo santo, a siita duuma, aduŋ a la saayiboolu naata a kaŋ. ² Bituŋ a ye karandiroo dati ka a fo ì ye ko: ³ “Barakoo be moolu ye, mennu maŋ wasa Nooroo la, ì ye meŋ soto, kaatu ì taa le mu Arijana mansabaayaa ti. ⁴ “Barakoo be moolu ye, mennu ka woosii, kaatu ì be sabarindi la le. ⁵ “Barakoo be moolu ye, mennu ye i fammajii, kaatu ì be duniyaa keetaa la le. ⁶ “Barakoo be moolu ye, mennu konkota aniŋ ì mindoota tiliŋo kamma la, kaatu ì be wasa la le. ⁷ “Barakoo be moolu ye, mennu ye balafaa soto, kaatu balafaa le be yitandi la ì la. ⁸ “Barakoo be moolu ye, mennu sondomoolu seneyaata, kaatu ì be Alla je la le. ⁹ “Barakoo be kayira sabatindilaalu ye, kaatu ì be kumandi la Alla la dindiŋolu le la. ¹⁰ “Barakoo be moolu ye, ì ka mennu toorandi tiliŋo kamma, kaatu ì taa le mu Arijana mansabaayaa ti. ¹¹ “Barakoo be alitolu ye, niŋ moolu ye ali neŋ ka ali toorandi aniŋ ka kuu jawu siifaa bee laa ali kaŋ faniyaa kono nte la kuwo kamma la. ¹² Ali seewoo aniŋ ali ye jusulaa, kaatu ali la joo be wara la Arijana kono le. Ì ye annabiyomoolu toorandi wo ñaa kiliŋo le ñaama, mennu naata ali ñaa. ¹³ “Alitolu le mu duniyaa la koo ti. Bari niŋ koo foota a la kuniyaa la, a be ke noo la koo ti ñaadii le kotenke? A maŋ nafaa soto fo ka a fayi banta, daameŋ moolu siŋolu be dori la a kaŋ. ¹⁴ “Alitolu le mu duniyaa la maloo ti. Saatewo meŋ be looriŋ konkoo kaŋ, wo te maabo noo la muumeeke. ¹⁵ Moolu buka lampoo mala ka a ke booloo koto, bari ì ka a ke lampu looraŋo le kaŋ. Wo to le a ka maloo dii moolu bee la, mennu be buŋo kono. ¹⁶ Wo ñaa kiliŋo la ali la maloo si mala moolu ñaatiliŋo la, fo ì si ali la kebaara kendoolu je, aniŋ ì si horomoo niŋ jayiroo dii ali Faamaa la, meŋ be Arijana. ¹⁷ “Ali kana a miira ko, nte naata le ka Musa la Luwaa niŋ annabiyomoolu la karandiroo buruka. Hanii, m maŋ naa ka wolu buruka, bari n naata le ka ì timmandi. ¹⁸ Tooñaa, m be a fo la ali ye, janniŋ saŋo niŋ bankoo be yeemaŋ na, hani harafu kiliŋ waraŋ tombi kiliŋ te yeemaŋ na Luwaa to, fo kuwolu bee ye timma. ¹⁹ Moo-wo-moo meŋ ye hani yaamarindiŋ kiliŋ tiñaa ñiŋ Luwaa kono, aduŋ a ye doolu karandi a la, wo maarii le la makaamoo be dooyaa la moolu bee ti Arijana mansabaayaa kono. Bari moo-wo-moo meŋ ye ñiŋ yaamaroolu nooma, aduŋ a ye doolu karandi wo la, wo maarii le la makaamoo be wara la Arijana mansabaayaa kono. ²⁰ “Ŋa a fo ali ye le, fo niŋ ali la tiliŋo tambita Luwaa karammoolu niŋ Farisewolu taa la, niŋ wo nte ali te duŋ na Arijana mansabaayaa kono. ²¹ “Ali ye a moyi le nuŋ, a fota ǹ na moo foloolu ye ko, ‘Ali kana moo faa’, aduŋ ‘moo-wo-moo meŋ ye moofaa ke, wo maarii ñanta kiitindi la le.’ ²² Bari saayiŋ m be fo la alitolu ye, moo-wo-moo meŋ kamfaata a baadiŋo kamma, wo maarii ñanta kiitindi la le. Aduŋ moo-wo-moo meŋ ye a baadiŋo neŋ, wo maarii ñanta taa la luwaa ñaatiliŋo la le. Aduŋ moo-wo-moo meŋ ko a baadiŋo ye ko, ‘Ite toolee’, wo maarii ñanta duŋ na Jahannaba dimbaa kono le. ²³ Wo kamma la, niŋ i be i la sadaa bo la sadaajanidulaa to, aduŋ i hakiloo bulata i baadiŋo la, meŋ be jusuboriŋ i kamma, ²⁴ wo to i la sadaa tu laariŋ sadaajanidulaa ñaatiliŋo la jee. Taa, i niŋ i baadiŋo ye diyaa foloo, wo to le i si naa ka i la sadaa bo. ²⁵ “I si tariyaa ka kuwolu tembendi i niŋ i kuyaañoo teema taamasiloo kaŋ, janniŋ ali be futa la kiitiidulaa to. Niŋ wo nte, a be i dii la kiitiikuntulaa la le, aduŋ wo be i dii la kantarilaa la le, aduŋ wo be i dundi la bunjawoo kono le. ²⁶ Tooñaa, m be a fo la ali ye, i te finti la jee muk, fo niŋ i ye i la alimaanoo bee joo. ²⁷ “Ali ye a moyi le nuŋ, a fota ko: ‘Ali kana jeenoo ke.’ ²⁸ Bari saayiŋ m be a fo la ali ye, moo-wo-moo meŋ ye musoo juubee, a hameta ka a laañooyaa, wo maarii ye jeenoo ke le a sondomoo kono fokabaŋ. ²⁹ Niŋ i bulubaa ñaa ka i marisa ka junuboo ke, a lokoti banta, i ye a fayi jana! Ka foo i suufu kiliŋ na, wo le fisiyaata diina i baloo bee ye fayi Jahannaba kono. ³⁰ Aduŋ niŋ i bulubaa buloo ka i marisa ka junuboo ke, a kuntu i bala, i ye a fayi jana! Ka foo i suufu kiliŋ na, wo le fisiyaata diina i baloo bee ye taa Jahannaba kono. ³¹ “A fota le nuŋ fanaa ko: ‘Moo-wo-moo ye a la musoo bula, a si futuubaŋ kayitoo dii a la.’ ³² Bari saayiŋ m be a fo la ali ye, moo-wo-moo ye a la musoo bula, a maŋ ke ko a la musoo ye jeenoo le ke, wo maarii be a dundi kaŋ jeenoo le to. Aduŋ moo-wo-moo meŋ ye bulamusoo futuu, wo ye jeenoo le ke. ³³ “Ali ye a moyi le nuŋ, a fota ǹ na moo foloolu ye ko, ‘Ali kana i kali faniyaa kaŋ, bari ali ñanta ali la kaloolu timmandi la Maariyo ye le.’ ³⁴ Bari saayiŋ m be a fo la ali ye, ali kana i kali muumeeke. Ali kana i kali Arijana la, kaatu jee le mu Alla la mansasiiraŋo ti, ³⁵ waraŋ duniyaa la, kaatu wo mu Alla la siŋ looraŋo le ti. Ali kana i kali Yerusalaamu la, kaatu jee mu Mansa Baa le la saatewo ti, ³⁶ waraŋ ali kuŋo la, kaatu ali te hani kuntiña kiliŋ findi noo la, waraŋ ka a koyindi. ³⁷ Ali be meŋ fo la, a si seneyaa. Ali la ‘haa’ si ke ‘haa’ ti, ali la ‘hanii’ ye ke ‘hanii’ ti. Feŋ-wo-feŋ tambita ñinnu la, wo bota Seetaanoo le bulu. ³⁸ “Ali ye a moyi le nuŋ, a fota julujoo la kuwo to ko: ‘Ñaa niŋ ñaa le mu, ñiŋo niŋ ñiŋo.’ ³⁹ Bari saayiŋ m be a fo la ali ye, ali kana i joo moo jawoo la. Niŋ moo ye i bulubaa tamoo fadi, i si i maraa tamoo fanaa dii a la. ⁴⁰ Aduŋ niŋ moo lafita i samane la ka i la dendikoo taa, wo to i si i la waramboo fanaa dii a la. ⁴¹ Aduŋ niŋ moo ye i diyaakuyaa duŋ dunoo la kilomeetari kiliŋ na, i niŋ a si taa fo kilomeetari fula ñoŋ na. ⁴² Moo so, meŋ ye i daani, aduŋ kana balaŋ moo la, meŋ ye fuuroo ke i bulu. ⁴³ “Ali ye a moyi le nuŋ, a fota ko: ‘I siiñoo kanu, i ye i jawoo koŋ.’ ⁴⁴ Bari saayiŋ m be a fo la ali ye, ali ali jawoolu kanu, aduŋ ali si duwaa moolu ye, mennu ka ali toorandi. ⁴⁵ Ka bo niŋ wo siloo la, ali si naa ke ali Faamaa diŋolu ti, meŋ be Arijana. A ka a la tiloo mala moo jawoolu niŋ moo betoolu kaŋ ne, aduŋ a ka samaa jindi tilindiŋolu niŋ tilimbaloolu bee le kaŋ. ⁴⁶ Niŋ ali ye moolu kanu, mennu ye ali kanu, ali ye muŋ joori le soto wo to? Fo hani duwaañoolu buka wo kuu kiliŋo le ke baŋ? ⁴⁷ Aduŋ niŋ ali ye ali baadiŋolu doroŋ kontoŋ, ali ye muŋ ne ke ka tambi doolu la? Fo Alla lombaloolu buka wo kuu kiliŋo le ke baŋ? ⁴⁸ Wo kamma la, ali ñanta timma la le ko ali Faamaa meŋ be Arijana, timmata ñaameŋ.”

¹ “Ali ali hakiloolu tu, ali kana ali la diina kuwolu ke moolu ñaa la, fo ì si ali je. Niŋ ali ye wo ke, ali te joori soto la ali Faamaa bulu, meŋ be Arijana. ² Wo kamma la, niŋ i be sadaa dii la, kana footaŋo fee ka a kankulaa ko bunaafayoolu ka a ke ñaameŋ ì la diina bendulaalu kono, aniŋ siloolu kaŋ taariŋ, fo moolu si ì jayi. Tooñaa, m be a fo la ali ye, wo doroŋ ne mu ì la joo ti. ³ Bari niŋ i be sadaa bo la, kana soŋ, i maraa buloo ye a loŋ, i bulubaa buloo be meŋ ke kaŋ. ⁴ I si a je, i la sadaaboo si tara suturoo kono. Aduŋ i Faamaa meŋ ka jeroo ke suturoo kono, be i joo la le. ⁵ “Aduŋ niŋ ali be duwaa la, ali kana ke ko bunaafayoolu, mennu ka lafi ka loo aniŋ ka duwaa ke ì la diina bendulaalu to aniŋ mbeedi kuŋolu to, fo moolu si ì je. Tooñaa, m be a fo la ali ye, wo doroŋ ne mu ì la joo ti. ⁶ Bari niŋ ite be duwaa la, taa i la konoto buŋo kono, i ye bundaa tawuŋ aniŋ i ye i Faamaa daani, meŋ be suturoo kono. Aduŋ i Faamaa meŋ ka jeroo ke suturoo kono, be ite joo la le. ⁷ Aduŋ duwaa kono ali kana kuma kenseŋolu fo ko Alla lombaloolu ka a ke ñaameŋ. Wolu ye a miira le ko, ì la duwaalu be jaabi la niŋ ì la kuma jamaalu le la. ⁸ Wo kamma la, ali kana ke ko wo moolu. Ali Faamaa ye a loŋ ne, ali suulata meŋ na fokabaŋ, janniŋ ali be a daani la. ⁹ Wo to ali ñanta duwaa la teŋ ne: M̀ Faamaa meŋ be Arijana, Allamaa i too senuŋo horoma la. ¹⁰ I la mansabaayaa si naa, i la lafoo si ke duniyaa kono ko a be Arijana kono ñaameŋ. ¹¹ Domoroo dii ǹ na luŋ-wo-luŋ. ¹² Yamfa ǹ na junuboolu la, ko m̀ fanaa yamfata moolu ye ñaameŋ, mennu ye kuu kuruŋo ke ntolu la. ¹³ Aduŋ kana ǹ dundi marisa kuwo kono, bari i si m̀ bondi Seetaani bulu. Kaatu ite le taa mu mansabaayaa ti, semboo aniŋ waroo fo abadaa. Amiin. ¹⁴ “Wo kamma la, niŋ ali yamfata moolu ye, mennu ye kuu kuruŋolu ke ali la, wo to ali Faamaa meŋ be Arijana, fanaa be yamfa la ali ye le. ¹⁵ Bari niŋ ali maŋ yamfa moolu la junuboolu la, wo to ali Faamaa fanaa te yamfa la ali la junuboolu la. ¹⁶ “Niŋ ali sunta, ali kana ali ñaadaalu faliŋ ka ke ko niŋ ali be bataariŋ ne. Bunaafayoolu ka a ke wo le ñaama ka a yitandi moolu la ko, ì be sundiŋ ne. Tooñaa, m be a fo la ali ye, wo doroŋ ne mu ì la joo ti. ¹⁷ Bari niŋ i sunta, tuloo maa i kuŋo la, aniŋ i ye i ñaadaa kuu. ¹⁸ Kana i faŋ yitandi moolu la ko, i be sundiŋ ne. Ì Faamaa meŋ be suturoo kono, wo doroŋ si a loŋ. Aduŋ i Faamaa meŋ ka jeroo ke suturoo kono, a be i joo la le. ¹⁹ “Ali kana naafuloo maabo ali faŋolu ye ñiŋ duniyaa kono, daameŋ tumboolu niŋ komoŋo be ì tiñaa la, aniŋ daameŋ suŋolu be duŋ na ka ì suuñaa. ²⁰ Bari ali ali la naafuloo maabo ali faŋolu ye Arijana kono, daameŋ tumboolu waraŋ komoŋo te ì tiñaa la, sako suŋolu si duŋ ka ì suuñaa. ²¹ Kaatu i la naafuloo be daameŋ, i sondomoo fanaa ka tara wo le to. ²² “Ñaa le mu baloo la lampoo ti. Wo kamma la, niŋ i ñaa diyaata, i baloo bee be faa la niŋ maloo le la. ²³ Bari niŋ i ñaa maŋ diyaa, wo to i baloo bee be faa la niŋ diboo le la. Niŋ a ye a tara, maloo meŋ be i kono mu diboo le ti, wo diboo la semboo be ke la ñaadii le? ²⁴ “Moo te maarii fula batu noo la, fo a si doo koŋ, a ye doo kanu, waraŋ a si doo buuñaa, a ye jutu doo la. Ali te Alla niŋ naafuloo batu noo la waati kiliŋ. ²⁵ “Wo kamma la m be a fo la ali ye, ali kana jaakali ali la baluuñaa to, ali be meŋ domo la waraŋ ali be meŋ miŋ na. Aduŋ ali kana jaakali ali baloo la kuwo to, ali be meŋ duŋ na ali bala. Fo baluwo le maŋ kummaayaa domoroo ti baŋ, aniŋ fo baloo le maŋ kummaayaa feetoofatoo ti baŋ? ²⁶ Ali kunoolu juubee, mennu ka tii foñoo kono: Ì buka fiiroo ke sako katiroo, waraŋ ka siimaŋo kafu ñoo kaŋ buntuŋo kono, bari hani wo ali Faamaa meŋ be Arijana, ka ì daañini le. Fo alitolu le maŋ kummaayaa wolu ti baŋ? ²⁷ “Jumaa le be ali kono, meŋ si hani waati kiliŋ kafu noo a faŋo siyo kaŋ ka bo niŋ jaakaloo la? ²⁸ Muŋ ne ye a tinna ali ka jaakali feetoofatoo la kuwo to? Ali firi ñiimaalu juubee, ì ka faliŋ kunkoo kono ñaameŋ. Ì buka dookuwo ke, waraŋ daaroo. ²⁹ Bari hani wo, m be a fo la ali ye, hani Mansa Sulemani niŋ a la fankoo niŋ ñiiñaa bee, a maŋ feetoofata ka tambi ñiŋ firi kiliŋ na. ³⁰ Niŋ Alla ka kunkukono ñaamoolu feetoofata teŋ, mennu be baluuriŋ bii, saama ì ye fayi ka ì jani, fo a te alitolu feetoofata la ka tambi wolu la baŋ? Alitolu moo lanna dooyaariŋolu! ³¹ “Wo kamma la, ali kana jaakali ka a fo ko, ‘M be muŋ ne domo la?’ waraŋ ‘M be muŋ ne miŋ na?’ waraŋ ‘M be muŋ ne duŋ na?’ ³² Alla lombaloolu ka tu ñiŋ feŋolu le bee ñini la. Bari ali Faamaa meŋ be Arijana, ye a loŋ ne ko, ali suulata ñinnu bee la le. ³³ Ali Alla la mansabaayaa ñini foloo, aniŋ a la tiliŋo, bituŋ ali si naa ñiŋ feŋolu bee fanaa soto. ³⁴ “Wo to, ali kana jaakali saama la kuwo la, kaatu saama be a faŋ topatoo la le. Tili-wo-tili niŋ a fansuŋ bataa le mu, meŋ be kaañaŋ na a fee.”

¹ “Ali kana moo kiitindi fo ali fanaa kana kiitindi. ² Kaatu ali ye moo koteŋolu kiitindi ñaameŋ, ali fanaa be kiitindi la wo le ñaama, aduŋ ali ye a ke moolu ye ñaameŋ, a be ke la ali fanaa ye wo le ñaama. ³ Muŋ ne ye a tinna i ka kolomandiŋo je i baadiŋo ñaa kono, bari i buka yirikuntoo je i faŋo ñaa kono? ⁴ Waraŋ ite si a fo noo i baadiŋo ye ñaadii le, ‘M batu, ŋa kolomandiŋo bondi i ñaa kono’, wo ye a tara, yirikuntoo be i faŋo ñaa kono? ⁵ Ite bunaafayoo! Yirikuntoo bondi i faŋo ñaa kono foloo, wo koolaa i la jeroo si seneyaa ka kolomandiŋo bondi i baadiŋo ñaa kono. ⁶ “Ali kana feŋ senuŋolu dii wuloolu la, kaatu ì be ali boyinkaŋ na le, aduŋ ali kana ali la pemoolu fayi seewoolu ye, kaatu ì be ì dori la ì siŋolu la le. ⁷ “Ali daaniroo ke, aduŋ a be dii la ali la le. Ali ñinindiroo ke, aduŋ ali be a je la le. Ali konkondiroo ke, aduŋ bundaa be yele la ali ye le. ⁸ Kaatu moo-wo-moo meŋ ye daaniroo ke, wo be a soto la le. Moo-wo-moo, meŋ ye ñinindiroo ke, wo be a je la le. Aduŋ moo-wo-moo meŋ ye konkondiroo ke, bundaa be yele la a ye le. ⁹ Kee jumaa le be alitolu kono, niŋ a dinkewo ye a ñininkaa mbuuroo la, a be beroo dii la a la, ¹⁰ waraŋ niŋ a ye a ñininkaa ñewo la, a be saa dii la a la? ¹¹ Alitolu jawuyaata ñaa-wo-ñaa, ali ye a loŋ ne, ali ñanta soorifeŋ betoolu mennu dii la ali diŋolu la. Wo to siiñaa jelu le ali Faamaa meŋ be Arijana, be feŋ betoolu dii la moolu la, mennu ye a daani! ¹² “Kuu ke moo la, meŋ si kuŋ i to. Ñiŋ ne mu Musa la Luwaa kotoo ti, aniŋ annabiyomoolu la karandiroo. ¹³ “Duŋ niŋ bundaa deteriŋo la! Kaatu bundaa doo fanuta le, aduŋ a siloo sooneeyaata le, meŋ ka taa kasaaroo kono, aduŋ mennu ka duŋ a la, ì siyaata le. ¹⁴ Bari bundaa meŋ deteta, aduŋ a siloo maŋ sooneeyaa, wo ka taa baluwo le kono, aduŋ dantaŋ doroŋ ne ka a je. ¹⁵ “Ali ali hakiloo tu annabiyomoolu to, mennu maŋ tara tooñaa kaŋ. Ì ka naa ali kaŋ ne ko saajiyolu, bari ì konoto be ko suluu konkoriŋolu. ¹⁶ Ali be ì suutee la ì maañaalu le la. Fo moolu ka wayini yiridiŋ ñatoolu kati ŋaniŋ suŋo bala le baŋ, sako ì si sooto diŋolu kati ŋaniŋolu bala? ¹⁷ Wo ñaa kiliŋo la yiri kendoo bee ka diŋ betoo le bondi, bari yiri jawoo ka diŋ jawoo le bondi. ¹⁸ Yiri kendoo buka diŋ jawoo bondi noo, aduŋ yiri jawoo fanaa buka diŋ kendoo diŋ noo. ¹⁹ Yiri-wo-yiri meŋ maŋ diŋ kendoo bondi, a be kuntu la le ka fayi dimbaa kono. ²⁰ Wo to ali be wolu suutee la ka bo ì diŋolu le la. ²¹ “A maŋ ke ko, moo-wo-moo meŋ ka a fo n ye, ‘M Maarii, m Maarii’, be duŋ na Arijana mansabaayaa kono le, bari meŋ ka m Faamaa la lafoo ke, meŋ be Arijana. ²² Wo luŋo la, moo jamaa be a fo la n ye, ‘M Maarii, m Maarii, fo m̀ buka kiilaariyaa kumoolu fo nuŋ ite too le la baŋ? Fo m̀ buka seetaani jawoolu bayi nuŋ ite too le la baŋ? Aduŋ fo m̀ buka kaawakuu jamaalu ke ite too le la baŋ?’ ²³ Bari m be a koyindi la ì la le ko, ‘Nte nene maŋ ali loŋ. Ali bo m bala, alitolu kuu jawu kelaalu.’ ²⁴ “Wo kamma la, moo-wo-moo meŋ ye n na ñiŋ kumoolu moyi, aduŋ a ye ì muta, wo ka munta le ko kee ñaamendiŋo, meŋ ye a la buŋo loo beroo kaŋ. ²⁵ Sanjiyo naata busa wo buŋo kaŋ, waamoo woyita a kaŋ, aniŋ turubaadoo ye a fee, bari hani wo a maŋ boyi, kaatu a be looriŋ beroo le kaŋ. ²⁶ Bari moo-wo-moo meŋ ye n na ñiŋ kumoolu moyi, aduŋ a maŋ ì muta, wo ka munta le ko toolewo, meŋ ye a la buŋo loo keñoo kaŋ. ²⁷ Sanjiyo naata busa wo buŋo kaŋ, waamoo woyita a kaŋ, aniŋ turubaadoo ye a fee, a naata boyi piram!” ²⁸ Kabiriŋ Yeesu ye ñiŋ kumoolu baŋ fo la, kafoo jaakalita a la karandiroo la, ²⁹ kaatu a ka ì karandi le ko kantiyo, a buka a ke ko ì la Luwaa karammoolu.

¹ Kabiriŋ Yeesu jiita naŋ konkoo santo, kafu baa ye a nooma. ² Wo to le balajawutoo naata a kaŋ, a ñoyita a ye. A ko a ye ko, “M Maariyo, i si n seneyandi noo le i la lafoo kaŋ.” ³ Wo to le Yeesu ye a buloo tiliŋ, a ye a maa. Bituŋ a ko, “N lafita le. Kendeyaa!” Wo loodulaa kiliŋo to, a la balajawoo bee seneyaata a bala. ⁴ Yeesu naata a fo a ye ko, “I hakiloo tu, kana ñiŋ kuwo fo hani moo kiliŋ ye. Bari taa, i faŋ yitandi piriisoo la, aniŋ i ye sadaa bondi, Annabilayi Musa ye meŋ yaamari, ka ke moolu ye seedeyaa ti ko, i seneyaata le.” ⁵ Kabiriŋ Yeesu dunta Kapanawumu saatewo kono doroŋ, kelediŋ kuntiyo naata a kaŋ ka a daani ko, ⁶ “M Maariyo, n na dookuulaa kuuranta le fo a buka taama noo. A be laariŋ suwo kono, a niŋ dimi baa.” ⁷ Bituŋ Yeesu ko a ye ko, “M be naa le ka a kendeyandi.” ⁸ Bari kelediŋ kuntiyo ye a jaabi ko, “M Maariyo, nte maŋ jari ite ye naa nte la buŋo kono. Kumoo fo doroŋ, aduŋ n na dookuulaa be kendeyaa la le. ⁹ Kaatu nte fanaa be kantiyolu le koto, aduŋ ŋa kelediŋolu soto n koto le. Niŋ n ko meŋ ye ‘Taa’, a ka taa le. Niŋ n ko doo ye, ‘Naa’, a ka naa le. Aduŋ niŋ ŋa n na dookuulaa yaamari meŋ na, a ka wo le ke.” ¹⁰ Kabiriŋ Yeesu ye ñiŋ moyi, a jaakalita. A ko moolu ye mennu be a nooma ko, “Tooñaa, m be a fo la ali ye, hani Banisirayila kono, m maŋ ñiŋ ñoŋ lanna siifaa je jee. ¹¹ Aduŋ m be a fo la ali ye, moo jamaa be bo la naŋ tiliboo aniŋ tilijiyo la. Ì niŋ Iburayima, Isiyaaka aniŋ Yaakuba be sii la le ka domoroo ke Arijana mansabaayaa kono. ¹² Bari moolu mennu ñanta tara la Alla la mansabaayaa kono, wolu be fayi la banta le diboo kono, kumboo niŋ nimisoo be daameŋ.” ¹³ Wo to le Yeesu ko kelediŋ kuntiyo ye ko, “Taa, a be ke la i ye le ko i laata a la ñaameŋ.” Aduŋ dookuulaa kendeyaata wo waati kiliŋo le la. ¹⁴ Kabiriŋ Yeesu dunta Pita la buŋo kono, a ye Pita bitammusoo tara laariŋ, a niŋ balakandoo. ¹⁵ Yeesu ye a buloo maa doroŋ, balakandoo ye a bula. A wulita ka a jiyandi. ¹⁶ Wo wulaaroo la, ì ye seetaanitoo jamaalu samba a ye naŋ. A ye seetaani jawoolu bayi niŋ kumoo le la, aniŋ a ye kuurantoolu bee kendeyandi. ¹⁷ Ñiŋ keta le fo Annabilayi Yesaya la kumoo si timma ko: “Ate faŋo le ye ǹ na kuuraŋolu taa, aniŋ a ye ǹ na jankaroolu samba.” ¹⁸ Kabiriŋ Yeesu ye moo jamaa je kururiŋ a la, a ye yaamaroo dii ka teyi baa kara doo la. ¹⁹ Wo to le Luwaa karammoo naata, a ko a ye ko, “Karammoo, nte be i nooma la le, i taata daa-wo-daa.” ²⁰ Bituŋ Yeesu ko a ye ko, “Kunkuwuloolu ye dinkoolu soto le, ì ka tara daameŋ to. Aduŋ kunoolu fanaa ye ñaŋolu soto le, ì ka tara daameŋ to. Bari Moo Dinkewo maŋ hani dulaa soto, a be a kuŋo laa la daameŋ.” ²¹ A la saayibe doo ko a ye ko, “M Maarii, nte bula foloo, ŋa taa m faamaa baadee.” ²² Bari Yeesu ko a ye ko, “N nooma! Furewolu bula, ì ye ì ñoŋ furewolu baadee.” ²³ Kabiriŋ Yeesu bulata kuluŋo kono, a la saayiboolu ye a nooma jee. ²⁴ Bituŋ foño baa naata wuli baa kono, fo jiibaliŋolu lafita kuluŋo tunendi la. Bari wo waatoo la Yeesu be siinoo le la. ²⁵ Ì naata ka a kuniŋ, ì be a fo kaŋ, “M̀ Maarii, ǹ kiisa! M̀ be kasaara kaŋ ne.” ²⁶ Wo to le a ko ì ye ko, “Ali ka muŋ ne sila? Alitolu moo lanna dooyaariŋolu!” Bituŋ a wulita, a ye foñoo niŋ baa baliŋolu jalayi. Wo to le ì tenkunta tek. ²⁷ Bituŋ saayiboolu jaakalita, ì ko, “Muŋ moo siifaa le mu ñiŋ ti, fo hani foñoo niŋ baajiyo ka a la yaamaroo muta?” ²⁸ Kabiriŋ Yeesu futata baa kara doo la Kerasene tundoo kaŋ, a niŋ seetaanitoo fula benta. Ì ka bo berehuwolu le kono, ì ka moolu baadee daameŋ to. Ì saŋarata baake le, fo a ye a tinna, moo buka tambi noo niŋ wo siloo la. ²⁹ Ì wuurita santo ko, “I be muŋ ne ke la ntolu la, ite Alla Dinkewo? Fo i naata jaŋ ne ka ntolu toora, janniŋ waatoo be sii la baŋ?” ³⁰ Seewu kooree baa le tarata nuŋ daañinoo la ì ñaato jee. ³¹ Bituŋ seetaani jawoolu ye a daani, ì ko, “Niŋ i ye m̀ bayi banta, wo to i si m̀ bayi wo seewu koorewo kono.” ³² Aduŋ a ko ì ye ko, “Ali taa!” Ì naata finti ka duŋ seewoolu kono. Aduŋ seewu koorewo bee borita ka jii konkoo jindaa la, ì naata joloŋ baa kono. Ì bee faata jiyo kono jee. ³³ Bituŋ seewu kantalaalu borita, ì taata saatewo kono. Ì ye kuwo bee saata, aniŋ meŋ keta seetaanitoolu la. ³⁴ Aduŋ saatee moolu bee naata ka Yeesu benduŋ. Kabiriŋ ì ye a je, ì ye a daani, fo a si bo ì la tundoo kaŋ.

¹ Wo to le Yeesu dunta kuluŋo kono, a teyita ka taa baa kara doo la. A naata a fansuŋ saatewo to. ² Ì ye namatoo doo naati a kaŋ, meŋ be laariŋ basoo kaŋ. Kabiriŋ Yeesu ye ì la lannoo je, a ko namatoo ye ko, “N dinkewo, i jusoo bambandi. I la junuboolu yamfata le.” ³ Luwaa karammoo doolu tarata jee, ì kumata ko, “Ñiŋ kewo ka tooñeeri kumoolu le fo.” ⁴ Bayiri Yeesu ye ì la miiroolu loŋ ne, a ko ì ye ko, “Muŋ ne ye a tinna ali ka kuu jawoo miira ali sondomoolu kono? ⁵ Fo ñiŋ ne maŋ sooneeyaa ka a fo, ‘I la junuboolu yamfata le’, diina ka a fo, ‘Wuli, i ye taama’? ⁶ Bari ali si a loŋ ko, Moo Dinkewo ye kaŋo soto ñiŋ duniyaa kono le ka yamfa junuboolu la.” Bituŋ a ko namatoo ye ko, “Wuli, i la basoo sika, i ye taa suwo kono.” ⁷ Wo to le a wulita, a taata suwo kono. ⁸ Kabiriŋ moolu ye ñiŋ je, ì faata niŋ Alla ñaasilaŋo la, aduŋ ì naata ka Alla jayi, meŋ ye ñiŋ ñoŋ semboo dii hadamadiŋolu la. ⁹ Kabiriŋ Yeesu be tambi kaŋ, a ye kee doo le je, meŋ too mu Matiyu ti. A be siiriŋ ì la duwaañibuŋo to. Bituŋ a ko a ye ko, “N nooma!” Aduŋ a wulita, a ye a nooma. ¹⁰ Wo koolaa, kabiriŋ Yeesu be domoroo la Matiyu la buŋo kono, duwaañi jamaalu niŋ junubelaalu naata ka sii Yeesu niŋ a la saayiboolu fee jee ka domoroo ke. ¹¹ Kabiriŋ Farisewo doolu ye ñiŋ je, ì ko a la saayiboolu ye ko, “Muŋ ne ye a tinna ali karammoo niŋ duwaañoolu niŋ junubelaalu ka domoroo ke ñoo kaŋ?” ¹² Bari Yeesu ye ì la kumoolu moyi le, a ko ì ye ko, “Moo kendeyaariŋolu maŋ suula jaaralilaa la, bari mennu kuuranta. ¹³ Ali taa a karaŋ, ñiŋ kotoo mu meŋ ti: ‘N na lafoo mu balafaa le ti, a maŋ ke sadaa ti.’ Kaatu nte maŋ naa ka moo tilindiŋolu kumandi, bari junubelaalu.” ¹⁴ Wo to le Yaayaa la saayiboolu naata Yeesu kaŋ, ì ko a ye ko, “Muŋ ne ye a tinna ntolu niŋ Farisewolu ka suŋ, bari ite la saayiboolu buka suŋ?” ¹⁵ Bituŋ Yeesu ko ì ye ko, “Fo maañoobitilaalu si woosii noo baŋ, niŋ maañootiyo be ì fee? Bari luŋolu be naa la le, luŋo meŋ maañootiyo be bo la ì bulu. Wo to le ì be suŋ na. ¹⁶ Moo buka bayi kutoo lenkelaa waramba kotoo bala, kaatu lenkelaa ka bo waramboo bala le, aduŋ a be faroo warandi la baake le. ¹⁷ Wo ñaa kiliŋo la, wayini kutoo buka ke sufura kotoolu kono. Niŋ wo keta, sufuroolu be feteŋ na le, wayinoo be boŋ na le, aduŋ sufuroolu be tiñaa la le. Wayini kutoo ka ke sufura kutoolu le kono, fo ì bee kana tiñaa.” ¹⁸ Kabiriŋ Yeesu be ñiŋ kumoolu fo kaŋ ì ye, maralilaa doo naata. A ñoyita a ñaatiliŋo la ka a fo a ye ko, “N dimmusoo faata saayiŋ-saayiŋ ne. Bari naa, i ye i buloo doroŋ laa a kaŋ, a be baluu la le.” ¹⁹ Bituŋ Yeesu niŋ a la saayiboolu wulita, ì ye a nooma. ²⁰ Ì taatoo musoo doo le naata niŋ a kooma la. Yeleboŋ kuuraŋo le be a la fo sanji taŋ niŋ fula. A ye Yeesu la waramboo tuloo maa. ²¹ A ye ñiŋ ne fo a faŋ ye ko, “Niŋ ŋa hani a la waramboo doroŋ maa, m be kendeyaa la le.” ²² Bituŋ Yeesu ye a kooma juubee, a ye a je, aduŋ a ko a ye ko, “N dimmusoo, i jusoo bambandi. I la lannoo ye i kendeyandi le.” Wo loo niŋ baroo teema musoo kendeyaata. ²³ Kabiriŋ Yeesu futata maralilaa la buŋo to, a ye footaŋ feelaalu je, aniŋ moo jamaalu, mennu be woosii kaŋ, ì niŋ maakaŋ baa. ²⁴ A ko ì ye ko, “Ali taa banta! Sunkutundiŋo maŋ faa, a be siinoo le la.” Bituŋ ì naata jele a la. ²⁵ Biriŋ ì ye moolu fintindi banta, Yeesu dunta, a ye sunkutundiŋo buloo muta. Bituŋ sunkutundiŋo wulita. ²⁶ Ñiŋ kibaaroo naata janjaŋ wo tundoo bee kaŋ. ²⁷ Yeesu bota jee doroŋ, finkintee fula ye a nooma. Ì be wuuri kaŋ ka a fo ko, “Dawuda Dinkewo, balafaa soto ǹ ye!” ²⁸ Kabiriŋ Yeesu dunta buŋo kono, wo finkintewolu naata a kaŋ. Bituŋ Yeesu ye ì ñininkaa ko, “Fo alitolu laata le ko, nte si ali ñaalu yelendi noo baŋ?” Ì ye a jaabi ko, “Haa, Maariyo!” ²⁹ Wo to le a ye ì ñaalu maa, a ko ì ye ko, “A si ke ali ye ali la dankeneyaa kaŋ.” ³⁰ Bituŋ ì ñaalu yeleta. A naata ì dandalaa baake ko, “Ali kana soŋ, hani moo ye a loŋ.” ³¹ Bari kabiriŋ ì fintita, ì ye a kibaaroo janjandi wo tundoo bee kaŋ. ³² Kabiriŋ wolu be finti kaŋ ka taa, ì ye mumunewo samba Yeesu ye naŋ, seetaani jawoo be meŋ na. ³³ Kabiriŋ a ye seetaani jawoo bayi a bala, mumunewo naata diyaamu. Moolu jaakalita, ì be a fo kaŋ, “Ñiŋ ñoŋo nene maŋ ke Banisirayila kono muk.” ³⁴ Bari Farisewolu ko, “A ka seetaani jawoolu bayi niŋ Ibiliisa semboo le la!” ³⁵ Wo koolaa Yeesu taata saatee baalu niŋ saateeriŋolu bee to. A ye karandiroo ke ì la diina bendulaalu to, aniŋ a ye Alla la mansabaayaa kibaari betoo kawandi. A ye kuuraŋ siifaa bee kendeyandi aniŋ saasaa siifaa bee. ³⁶ Kabiriŋ a ye kafoo je, a balafaata ì ye, kaatu ì be bataariŋ ne aniŋ ì jikilateyita. Ì ka munta le ko saajiyolu, mennu maŋ kantarilaa soto. ³⁷ Wo to le a ko a la saayiboolu ye ko, “Katiroo be siyaariŋ ne, bari dookuulaalu le maŋ siyaa. ³⁸ Wo kamma la, ali duwaa ka Katiritiyo daani, fo a si dookuulaalu kii naŋ a la katiroo la.”

¹ Kabiriŋ Yeesu ye a la saayibe taŋ niŋ fuloo kumandi, a ye kaŋo dii ì la ka seetaani jawoolu bayi aniŋ ka kuuraŋ siifaa bee kendeyandi, aniŋ saasaa siifaalu bee. ² Wo kiilaa taŋ niŋ fuloo toolu mu ñinnu le ti: Foloo-foloo, Simoni, ì ka meŋ kumandi Pita la, a baadiŋo Anduru, aniŋ Yankuba meŋ mu Sebede dinkewo ti, aniŋ a baadiŋo Yohana, ³ Filipi, Batolomeyu, Tomas, aniŋ Matiyu meŋ mu duwaañoo ti, aniŋ Yankuba meŋ mu Alifeyu dinkewo ti, aniŋ Tadeyu, ⁴ Simoni Kanaaninkoo, aniŋ Yudas Isikariyoti meŋ naata Yeesu jamfaa. ⁵ Yeesu ye ñiŋ kee taŋ niŋ fuloo le kii, aniŋ a ye ì yaamari ko, “Ali kana taa moolu kono, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti. Ali kana duŋ hani Samariya saatee kiliŋ kono, ⁶ bari ali si taa Banisirayilankoolu yaa, mennu ka munta ko saajii filiriŋolu. ⁷ Niŋ ali be taa kaŋ, ali si ñiŋ kumoo kawandi ko, ‘Arijana mansabaayaa sutiyaata naŋ ne.’ ⁸ Ali kuurantoolu kendeyandi, ali ye furewolu wulindi saayaa kono, ali ye balajawutoolu seneyandi, aniŋ ali ye seetaani jawoolu bayi. Ali maŋ feŋ bo ñiŋ kaŋo kunna, wo to ali fanaa kana feŋ kaniŋ a kunna. ⁹ Ali kana sani kodoo, kodiforoo waraŋ jaawaloo bula ali la jifoolu kono. ¹⁰ Ali kana kufu samba ali la taamasiloo kaŋ, waraŋ dendika fulanjaŋo, samatoolu waraŋ taamaraŋ dokoo, kaatu dookuulaa le jarita a la joo la. ¹¹ Niŋ ali dunta saatee-wo-saatee kono, ali si ñininkaaroo ke, meŋ si ali jiyaa noo. Aduŋ ali si sabati jee fo janniŋ ali be taa la. ¹² Niŋ ali be duŋ na buŋo kono, ali si kontondiroo ke ko, ‘Kayiroo be ali fee.’ ¹³ Niŋ wo bunkononkoolu ye ali jiyaa, wo to ali la kayiroo si naa wolu kaŋ. Bari niŋ ì maŋ ali jiyaa, wo to ali la kayiroo si muru ali kaŋ. ¹⁴ Niŋ moo-wo-moo maŋ ali danku, waraŋ a maŋ a tuloo loo ali la kumoolu la, ali si ali siŋolu konkoŋ, niŋ ali be bo la wo buŋo kono waraŋ wo saatewo to. ¹⁵ Tooñaa, m be a fo la ali ye, kiitiiluŋo be sooneeyaa la Sodomu niŋ Komora saatewolu le ye ka tambi wo saatewo la, meŋ balanta alitolu ma. ¹⁶ “Ali a kalamuta ko, m be ali kii kaŋ banta le ko saajiyolu, mennu be suluwolu kono. Wo kamma la ali si feere ko woloo, aniŋ ali si sooneeyaa ko puraa. ¹⁷ Ali ali hakiloo tu moolu to, kaatu ì be ali samba la kiitiyolu to le, aniŋ ì be ali karawaasi la ì la diina bendulaalu kono le. ¹⁸ Ì be ali samba la ì la maralilaalu ñaatiliŋo la le, aniŋ mansoolu, nte la kuwo kamma, fo ali si ke n seedoolu ti ì ye, aniŋ moolu ye, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti. ¹⁹ Niŋ ì ye ali muta, ali kana dewuŋ, ali be meŋ fo la waraŋ ali be a fo la ñaameŋ, kaatu niŋ wo waatoo siita, kumoo be dii la ali la le, ali ñanta meŋ fo la. ²⁰ Kaatu a maŋ ke ko, alitolu le be diyaamu la, bari ali Faamaa la Nooroo, wo le be diyaamu la ka bo niŋ alitolu la. ²¹ “Baadiŋo be a baadiŋo jamfaa la le ka a faa, faamaa fanaa be a diŋo ke la wo le ñaama. Dindiŋolu be muriti la ì wuluulaalu ma le ka a tinna, ì ye ì faa. ²² Moolu bee le be ali koŋ na nte too kamma la. Bari moo meŋ wakiilita fo labandulaa to, wo maarii le be kiisa la. ²³ “Niŋ ì ye ali toorandi saatee kiliŋ to, ali bori, ali ye taa saatee doo to. Tooñaa, m be a fo la ali ye, janniŋ ali ka Banisirayila saatewolu bee baŋ, Moo Dinkewo be muru la naŋ ne. ²⁴ Karandiŋo la kuwo maŋ wara a karammoo ti, waraŋ joŋo la kuwo ye wara a maarii ti. ²⁵ Niŋ karandiŋo keta ko a karammoo, wo be a wasa la le, joŋo ye wasa, niŋ a keta ko a maariyo. Niŋ ì ye suutiyo kumandi Belisibul la, wo to ì be a la dimbaayaa kumandi la too le la meŋ jawuyaata wo ti. ²⁶ “Wo kamma la, ali kana sila moolu la. Feŋ te muuriliŋ, meŋ te wura la. Feŋ te maaboriŋ, meŋ te loŋ na. ²⁷ Nte ka meŋ fo ali ye diboo kono, ali si wo fo maloo kono. Aduŋ ali ye dumburoo meŋ moyi ali tuloolu la, ali si wo kankulaa kankaraŋo santo. ²⁸ Ali kana sila moolu la, mennu si balajaatoo faa noo, bari ì te niyo faa noo la. Bari ali si sila Alla la, meŋ si niyo niŋ balajaatoo bee kasaara noo Jahannaba kono. ²⁹ Fo jaataliŋ fula buka waafi koparoo la baŋ? Bari hani wo, hani kiliŋ te boyi la bankoo to, niŋ a maŋ ke ali Faamaa la lafoo ti. ³⁰ Hani ali kuntiñoolu bee yaateeta le. ³¹ Wo to ali kana sila! Alitolu la nafaa le warata ka tambi jaataliŋ jamaalu la. ³² “Niŋ moo-wo-moo ye nte la kuwo seedeyaa moolu ñaatiliŋo la, nte fanaa be wo maarii la kuwo seedeyaa la m Faamaa ñaatiliŋo la le, meŋ be Arijana. ³³ Bari niŋ moo-wo-moo balanta nte ma moolu ñaatiliŋo la, nte fanaa be balaŋ na wo maarii ma le m Faamaa ñaatiliŋo la, meŋ be Arijana. ³⁴ “Ali kana a miira ko, nte naata kayiroo le naati ñiŋ duniyaa kono. Nte maŋ naa ka kayiroo naati, bari hawusaroo. ³⁵ Kaatu nte naata le ka kewo niŋ a faamaa kuntundi, ka dimmusoo niŋ a baamaa kuntundi, aniŋ ka futuumusoo niŋ a bitammusoo kuntundi. ³⁶ Aduŋ moo fansuŋ dimbaayaalu be ke la a jawoolu le ti. ³⁷ Wo kamma la moo meŋ ye a faamaa waraŋ a baamaa kanu ka tambi nte la, wo maarii maŋ jari ka ke n na saayiboo ti. Aduŋ moo meŋ ye a dinkewo waraŋ a dimmusoo kanu ka tambi nte la, wo maarii maŋ jari ka ke n na saayiboo ti. ³⁸ Moo meŋ maŋ a la yiribantambiloo bataa duni ka n nooma, wo maarii maŋ jari ka ke n na saayiboo ti. ³⁹ Moo meŋ ye a niyo tankandi, wo maarii be foo la a la le, bari moo meŋ foota a niyo la nte la kuwo kamma, wo maarii be a soto la le. ⁴⁰ “Moo meŋ ye ali jiyandi, wo ye nte le jiyandi, aduŋ moo meŋ ye nte jiyandi, wo maarii ye Alla le jiyandi, meŋ ye nte kii. ⁴¹ Moo meŋ ye annabiyomoo jiyandi, kaatu a mu annabiyomoo le ti, wo be annabiyomoo la joo le soto la. Aduŋ moo meŋ ye moo tilindiŋo jiyandi, kaatu a mu moo tilindiŋo le ti, wo be moo tilindiŋo la joo le soto la. ⁴² Moo-wo-moo meŋ ye hani jii sumaa pootoo dii ñiŋ domandiŋolu hani kiliŋ na, kaatu a mu n na saayiboo le ti, tooñaa, m be a fo la ali ye, wo te foo la a la joo la muk.”

¹ Kabiriŋ Yeesu ye yaamaroolu dii a la saayibe taŋ niŋ fuloo la fokabaŋ, a tententa saatewolu to karandiroo niŋ kawandoo la wo tundoo kaŋ. ² Biriŋ Yaayaa ye a moyi bunjawoo kono, Kiristu be meŋ ke kaŋ, a ye a la saayiboolu kii a kaŋ ³ ka a ñininkaa ko, “Fo ite le mu wo ti baŋ, meŋ ñanta naa la, waraŋ fo ǹ si doo koteŋ batu?” ⁴ Wo to le Yeesu ye ì jaabi ko, “Ali muru Yaayaa kaŋ. Ali ye a fo a ye, ali ye kuwolu mennu moyi, aniŋ ali ye mennu je: ⁵ Finkintewolu ñaalu yeleta, namatoolu taamata, balajawutoolu kendeyaata, tulu sukiriŋolu ye moyiroo ke, furewolu wulita, aniŋ kibaari betoo kawandita fuwaaroolu ye. ⁶ Barakoo be moo le ye, meŋ maŋ hakili fula soto nte la kuwo to.” ⁷ Kabiriŋ Yaayaa la saayiboolu be muru kaŋ, Yeesu ye a dati ka Yaayaa la kuwo fo kafoo ye ko, “Ali taata muŋ ne juubee keñewuloo kono? Fo baakintoo le mu baŋ, foñoo ka meŋ jiijaa? ⁸ Ali taata muŋ ne juubee? Fo kewo meŋ ye duŋ feŋ ñiimaalu duŋ baŋ? Ali ye a loŋ ne ko, feetoofata ñiimaa dunnaalu be mansabuŋolu le kono. ⁹ Ali taata muŋ ne juubee? Ka annabiyomoo juubee baŋ? Haa, m be a fo la ali ye, a tambita annabiyomoo faŋo la le. ¹⁰ Ñiŋ ne la kuwo be safeeriŋ ko: ‘A fele, ŋa n na kiilaa kii ite ñaato le, meŋ be i la siloo parendi la i ye.’ ¹¹ “Tooñaa, m be a fo la ali ye, moo nene maŋ soto hadamadiŋolu kono, meŋ na kuwo warata ka tambi Yaayaa Batiseerilaa la. Bari hani meŋ na kuwo dooyaata moolu bee ti Arijana mansabaayaa kono, wo le la kuwo warata ka tambi Yaayaa la. ¹² Ka bo Yaayaa Batiseerilaa la luŋolu la ka naa fo saayiŋ, Arijana mansabaayaa toorata jawuke, aduŋ moo saŋarariŋolu lafita ka a buusi. ¹³ Musa la Luwaa niŋ annabiyomoolu la kitaaboolu bee ye kiilaariyaa kumoo fo le ka naa fo Yaayaa la naa, ¹⁴ aduŋ niŋ ali be soŋ na wo la: Ate le mu Eliya ti, meŋ ñanta naa la. ¹⁵ Meŋ ye tuloo soto, a si a moyi. ¹⁶ “N si ñiŋ jamaanoo misaali muŋ ne la? A ka munta le ko dindiŋolu mennu be siiriŋ marisewo to, ì be ì tuluŋñoolu kumandi kaŋ ¹⁷ ko, ‘Ŋà footaŋo fee ali ye le, bari ali maŋ i doŋ. Ŋà saŋo woosii, bari ali maŋ kumboo!’ ¹⁸ Kaatu Yaayaa naata le, a buka domoroo ke, sako a si i miŋ, aduŋ ì ko, ‘A ye seetaani jawoo le soto.’ ¹⁹ Moo Dinkewo naata le, a ka domoroo ke, a ka i miŋ, silaŋ ì ko, ‘A juubee, konomoo le mu, aniŋ dolominnaa, duwaañoolu niŋ junubelaalu teeroo!’ Bari ñaameŋo ka suutee ka bo niŋ a la baara kuwolu le la.” ²⁰ Wo to le Yeesu ye a dati ka saatewolu jalayi, a ye a la kaawakuu jamaalu ke daameŋ, kaatu ì maŋ tuubi ì la junuboolu la. ²¹ A ko, “Kooroo be alitolu Korasininkoolu ye! Kooroo be alitolu Betisayidankoolu ye! Kaatu kaawakuwolu mennu keta nuŋ ali la saatewolu kono, niŋ a ye a tara, wolu keta Tire niŋ Sidoni saatewolu le kono, tennuŋ ì banta booto funtoolu duŋ, ì ye seebuutoo maa, ka ì la tuuboo yitandi. ²² Bari m be a fo la ali ye, kiitiiluŋo la, kuwo be sooneeyaa la Tire niŋ Sidoni le ye ka tambi alitolu la. ²³ Aduŋ alitolu Kapanawumunkoolu, fo alitolu be duŋ na Arijana kono le baŋ? Hanii, alitolu be fayi la Jahannaba le kono, kaatu kaawakuwolu mennu keta nuŋ alitolu yaa, niŋ a ye a tara, wolu keta nuŋ Sodomu le, tennuŋ a be tara la looriŋ ne fo bii. ²⁴ Wo kamma la, m be a fo la ali ye, kiitiiluŋo be sooneeyaa la Sodomu le ye ka tambi alitolu la.” ²⁵ Wo waatoo la, Yeesu ye a bankee ko, “M Faamaa, saŋo niŋ bankoo Maariyo, ŋa i jayi, kaatu i ye ñiŋ kuwolu maabo moo ñaamendiŋolu niŋ londitiyolu la, aduŋ i naata wolu yitandi dindiŋ mereŋolu la. ²⁶ Tooñaa, m Faamaa, ñiŋ ne beteyaata i fee. ²⁷ “M Faamaa ye kuwolu bee duŋ nte le bulu. Moo maŋ Dinkewo loŋ fo a Faamaa doroŋ, aniŋ moo maŋ Faamaa loŋ fo a Dinkewo doroŋ, aniŋ Dinkewo be moo meŋ tomboŋ na ka a londi a Faamaa la. ²⁸ Ali naa nte kaŋ, alitolu bee mennu ye bataa soto aniŋ duni kuliŋo. M be ali dahandi la le. ²⁹ Ali n na yookoo duni aniŋ ali kuwolu karaŋ m bulu, kaatu ŋa tenkuŋo niŋ fammajiyo soto n sondomoo kono le, aduŋ ali niyolu be dahaa la le. ³⁰ Kaatu n na yookoo sooneeyaata le, aduŋ n na dunoo maŋ kuliyaa.”

¹ Loobula Luŋ doo le la, Yeesu be tambi kaŋ siimaŋ kunkoolu la. Konkoo be a la saayiboolu la. Bituŋ ì ye a dati ka siimaŋ tinsoolu buusi ka ì domo. ² Farisee doolu ye wo je, ì ko a ye ko, “A juubee, i la saayiboolu ka kuwo ke, Luwaa ye meŋ haraamuyandi ka a ke Loobula Luŋo la!” ³ A ko ì ye ko, “Fo ali nene maŋ a karaŋ, Mansa Dawuda ye meŋ ke, kabiriŋ konkoo ye a muta, a niŋ a taañoolu? ⁴ A dunta Alla Batudulaa Buŋo kono ñaameŋ ka mbuuru senuŋo domo, piriisoolu doroŋ ñanta meŋ domo la, aduŋ Luwaa ye wo haraamuyandi ate ye le aniŋ a taañoolu. ⁵ Waraŋ fo ali nene maŋ a karaŋ Luwaa kono ko, piriisoolu mennu be Alla Batudulaa Buŋo kono dookuwo la Loobula Luŋo la, ì ye Loobula Luŋo luwaa tiñaa le, bari a maŋ ke kuu jawoo ti? ⁶ Bari m be a fo la ali ye, moo le be jaŋ, meŋ na kuwo warata ka tambi Alla Batudulaa Buŋo la. ⁷ Niŋ ali ye a loŋ, muŋ ne mu ñiŋ kumoo kotoo ti, ‘N na lafoo mu balafaa le ti, a maŋ ke sadaa ti,’ wo to ali te moolu tuumi la, mennu maŋ feŋ ke. ⁸ Moo Dinkewo le mu Loobula Luŋo Maariyo ti.” ⁹ Yeesu bota jee, a taata ì la diina bendulaa to. ¹⁰ Kewo doo tarata jee, meŋ buloo faata. Bituŋ ì ye Yeesu ñininkaa, fo ì si a tuumi noo ko, “Fo Luwaa sonta le baŋ ka moo kendeyandi Loobula Luŋo la?” ¹¹ A ye ì jaabi ko, “Moo jumaa le be alitolu kono, niŋ a ye saajii kiliŋ soto, aduŋ wo naata boyi dinkoo kono Loobula Luŋo la, a te a muta la ka a bondi jee? ¹² Wo to, siiñaa jelu le hadamadiŋo la kuwo tambita saajiyo la? Wo kamma la Luwaa sonta le ka kuu betoo ke Loobula Luŋo la.” ¹³ Bituŋ a ko kewo ye ko, “I buloo tilindi!” Kewo ye a buloo tilindi, aduŋ a seyita a ñaama, ko doo be ñaameŋ. ¹⁴ Farisewolu fintita banta ka jamfaa siti a kamma, ì be a faa la ñaameŋ. ¹⁵ Kabiriŋ Yeesu ye ñiŋ kuwo kalamuta, a bota jee. Moo jamaa ye a nooma, aduŋ a ye ì la saasaatoolu bee kendeyandi. ¹⁶ A ye ì dandalaa ko, ì kana soŋ moo-wo-moo ye a la kuwo moyi. ¹⁷ Ñiŋ ye Annabilayi Yesaya la kumoo le timmandi ko: ¹⁸ “N na dookuulaa fele, ŋa meŋ tomboŋ, n kanuntewo, n niyo seewoota meŋ na kuwo to. M be n na Nooroo jindi la a kaŋ ne, aduŋ a be kiitii tilindiŋo bankee la bankoolu kaŋ ne. ¹⁹ A te sonkoo ke la waraŋ ka wuuri, sako moo si a kaŋo moyi mbeedoolu kaŋ. ²⁰ A te ñaama kala nukujiriŋo kati la, aduŋ a te saraba siisiiriŋo faa la, fo niŋ a ye kiitii tilindiŋo timmandi. ²¹ Bankoolu be ì jikoo loo la a too le kaŋ.” ²² Wo to le ì ye seetaanitoo samba Yeesu kaŋ, meŋ finkita, aduŋ mumunewo le fanaa mu. A ye a kendeyandi. A diyaamuta, a ye jeroo ke fanaa. ²³ Bituŋ moolu bee jaakalita, ì ko, “Kori ñiŋ ne maŋ ke Dawuda Dinkewo ti?” ²⁴ Bari kabiriŋ Farisewolu ye a moyi, ì ko: “Ñiŋ kewo ka seetaani jawoolu bayi Belisibul la semboo le la, meŋ mu seetaani jawoolu la kuntiyo ti.” ²⁵ Bari Yeesu ye ì la miiroolu loŋ ne. A ko ì ye ko, “Mansakundaa-wo-mansakundaa meŋ ye a faŋ talaa ka ñoo kele, a ka kasaara le. Aduŋ saatewo waraŋ dimbaayaa, meŋ ye a faŋ talaa ka ñoo kele, wo te loo noo la. ²⁶ Niŋ seetaanoo ka seetaanoo bayi, a ye a faŋ ne talaa. Wo to a la mansayaa be loo la ñaadii le? ²⁷ Aduŋ niŋ nte ka seetaani jawoolu bayi ka bo niŋ Belisibul le la, wo to alitolu dinkewolu ka ì bayi ka bo niŋ jumaa le la? Wo kamma la itolu le be ke la ali kiitindilaalu ti. ²⁸ Bari niŋ n ka seetaani jawoolu bayi niŋ Alla la Nooroo le la, wo to Alla la mansabaayaa naata ali kaŋ ne. ²⁹ “Fo moo si duŋ noo kee sembemaa la buŋo kono ka a la sotofeŋolu buusi a la, fo niŋ a ye wo kee sembemaa siti foloo? Wo to le a si a la sotofeŋolu buusi noo a la. ³⁰ “Moo meŋ maŋ tara m fee, wo balanta nte ma le. Aduŋ meŋ niŋ nte maŋ kafuroo ke ñoo ma, wo ka a janjaŋ ne. ³¹ Wo kamma la m be a fo la ali ye, yamfoo be ke la junuboolu bee la le, aniŋ tooñeeroolu, bari ka Noora Kuliŋo tooñee, wo nene te yamfa la. ³² Moo-wo-moo meŋ ye kuma jawoo fo ka balaŋ Moo Dinkewo ma, wo be yamfa la le. Bari moo-wo-moo meŋ ye kuma jawoo fo ka balaŋ Noora Kuliŋo ma, wo te yamfoo soto la muk, ñiŋ jamaanoo kono waraŋ laakira. ³³ “Niŋ yiroo beteyaata, a diŋo be beteyaa la le, bari niŋ yiroo maŋ beteyaa, a diŋo te beteyaa la. Bayiri yiroo ka loŋ a diŋo le la. ³⁴ Alitolu daŋari koorewo! Alitolu moo jawoolu si kuma betoo fo noo ñaadii le? Sondomoo be faariŋ meŋ na, daa ka wo le fo. ³⁵ Moo betoo ka kuu betoolu le fintindi ka bo a sondomoo kono, meŋ be faariŋ beteyaa la. Aduŋ moo jawoo ka kuu jawoolu le fintindi ka bo a sondomoo kono, meŋ be faariŋ jawuyaa la. ³⁶ Ŋa a fo ali ye, kiitiiluŋo la moolu be kiitindi la kuma kenseŋ-wo-kuma kenseŋ na le, ì ye meŋ fo ì daa la. ³⁷ Kaatu i la kumoolu le be i tilindi la, aduŋ i la kumoolu le be i halaki la.” ³⁸ Luwaa karammoo doolu niŋ Farisewolu ko Yeesu ye ko, “Karammoo, n lafita taamanseeroo le je la ite bulu.” ³⁹ Bari a ye ì jaabi ko, “Ñiŋ jamaani jawoo meŋ jenketa Alla ma, a ka taamanseeroo le ñini. Bari taamanseeri te yitandi la a la, fo Annabilayi Yunusa la taamanseeroo doroŋ. ⁴⁰ Ko Yunusa tarata ñee baa konoo kono tili saba aniŋ suuto saba, wo ñaa kiliŋo la, Moo Dinkewo be tara la bankoo kono fo tili saba aniŋ suuto saba. ⁴¹ Ninewenkoolu niŋ ñiŋ jamaanoo be wuli la kiitiiluŋo la, aduŋ ì be ñiŋ jamaanoo tuumi la. Kaatu itolu tuubita ì la junuboolu la le ka bo niŋ Yunusa la kawandoo la. Aduŋ a juubee, meŋ na kuwo warata Yunusa ti, a fele. ⁴² Seba musumansoo niŋ ñiŋ jamaanoo be wuli la kiitiiluŋo la le, aduŋ a be ñiŋ jamaanoo tuumi la, kaatu a bota naŋ kabiriŋ duniyaa daŋo to ka Mansa Sulemani la ñaameŋo lamoyi. Aduŋ a juubee, meŋ na kuwo warata Sulemani ti, a fele. ⁴³ “Niŋ seetaani jawoo bota moo kono, a ka taa dulaa jaaroolu le to ka sabatidulaa ñini, bari a buka a soto. ⁴⁴ A si naa a fo a faŋ ye ko, ‘M be muru la n na buŋo to le, m bota naŋ daameŋ.’ Aduŋ niŋ a naata, a si a tara kenseŋyaariŋ, a be fitariŋ aniŋ a be temberiŋ fanaa. ⁴⁵ Bituŋ a si taa ka seetaani jawu woorowula naati, mennu jawuyaata ka tambi ate faŋo la. Ì ye duŋ a kono ka sabati jee. Wo maarii alihaali labaŋo le ka jawuyaa ka tambi foloo la. Ñiŋ jamaani jawoo fanaa be ke la wo le ñaama.” ⁴⁶ Kabiriŋ Yeesu be diyaamu kaŋ moolu ye, a baamaa niŋ a doomaalu be looriŋ banta. Ì lafita ka diyaamu a ye. ⁴⁷ Bituŋ kewo doo ko a ye ko, “A juubee! I baamaa niŋ i doomaalu be looriŋ banta, ì lafita ka diyaamu i ye.” ⁴⁸ Bari Yeesu ye a jaabi ko, “Jumaa le mu nte baamaa ti, aniŋ jumaalu le mu m baadiŋolu ti?” ⁴⁹ Bituŋ a ye a buloo coodi a la saayiboolu la, aduŋ a ko, “M baamaa niŋ m baadiŋolu fele jaŋ. ⁵⁰ Moo-wo-moo meŋ ka m Faamaa la lafoo ke, meŋ be Arijana, wo le mu m baadinkewo ti, m baarimmusoo aniŋ m baamaa.”

¹ Wo luŋ kiliŋo la, Yeesu fintita buŋo kono, a taata sii baa daala. ² Moo jamaa kuruta a la. Wo kamma la a bulata kuluŋo kono ka sii jee. Kafoo bee naata loo baa daala. ³ Yeesu ye feŋ jamaa fo ì ye mansaaloo kono. A ko, “Fiirilaa kiliŋ ne taata fiiroo la. ⁴ Kabiriŋ a be fiiroo la, kese doolu jolonta moolu la tambidulaa to. Bituŋ kunoolu naata, ì ye ì domo. ⁵ Kese doolu jolonta beroolu le kaŋ, ì maŋ banku jamaa soto daameŋ. Ì falinta tariyaake, kaatu bankoo maŋ siyaa jee. ⁶ Kabiriŋ tiloo malata, ì norota, aduŋ baawo ì suloolu maŋ jamfa bankoo kono, ì naata jaa. ⁷ Kese doolu jolonta ŋaniŋolu kono. Kabiriŋ ŋaniŋolu menta, ì ye ì dete, ì faata. ⁸ Bari kese doolu jolonta banku betoo le kaŋ. Ì naata diŋ, doolu siidulaa keme, doolu taŋ wooro aniŋ doolu taŋ saba. ⁹ Meŋ ye tuloo soto, a si a moyi.” ¹⁰ Bituŋ saayiboolu naata Yeesu kaŋ, ì ko a ye ko, “Muŋ ne ye a tinna i ka diyaamu ì ye niŋ mansaaloolu la?” ¹¹ A ye ì jaabi ko, “Arijana mansabaayaa kulloolu diita alitolu la le ka ì loŋ, bari ì maŋ dii itolu la. ¹² Moo meŋ ye feŋ soto, doo be dii la wo le la, aduŋ a be jamaa baa le soto la. Bari moo meŋ maŋ feŋ soto, a ye meŋ faŋo soto, wo be buusi la a la le. ¹³ Kaatu ì ka juubeeroo ke le, bari ì buka jeroo ke. Ì ka lamoyiroo ke le, bari ì buka moyiroo ke, sako ì si fahaamuroo ke. ¹⁴ Annabilayi Yesaya la kumoo timmata ì la kuwo to le, a ye meŋ fo ko: ‘Ali be lamoyiroo ke la le, bari ali te a fahaamu la. Ali be juubeeroo ke la le, bari ali te feŋ je la. ¹⁵ Kaatu ñiŋ moolu sondomoolu bee jaata le. Ì buka moyiroo ke noo baake ì tuloolu la, aduŋ ì ye ì ñaalu biti le. Niŋ wo nte, ì be jeroo ke la ì ñaalu la le, ì ye moyiroo ke ì tuloolu la, aduŋ ì be fahaamuroo ke la ì sondomoolu la le ka naa muru nte kaŋ, fo n si ì kendeyandi.’ ¹⁶ “Bari barakoo be alitolu ñaalu niŋ ali tuloolu ye le, kaatu ali ye jeroo ke le, aniŋ ali ye moyiroo ke le fanaa. ¹⁷ Tooñaa, m be a fo la ali ye, annabiyomu jamaa aniŋ moo tilindiŋolu hameta ka kuwolu je, ali ye mennu je, bari ì maŋ ì je. Aduŋ ì hameta ka kuwolu moyi, ali ye mennu moyi, bari ì maŋ ì moyi. ¹⁸ “Saayiŋ, ali fiirilaa la mansaaloo kotoo lamoyi. ¹⁹ Niŋ moo meŋ ye mansabaayaa kumoo moyi, aduŋ a maŋ a fahaamu, Seetaanoo si naa a buusi a la, meŋ fiita a sondomoo kono. Ñiŋ ne mu kesoo ti, meŋ jolonta moolu la tambidulaa to. ²⁰ Meŋ jolonta beroolu kaŋ, wo ka moo la kuwo le yitandi, meŋ ye kumoo moyi, aduŋ wo loo niŋ baroo teema a seewooriŋo ye a muta. ²¹ Bari bayiri kumoo maŋ suloo duŋ a sondomoo kono, a si muña fo waatindiŋ. Niŋ bataa niŋ koleyaa kuwolu naata a kaŋ kumoo kamma la, jee niŋ jee doroŋ, a si badali. ²² Meŋ jolonta ŋaniŋolu kono, wo ka moo la kuwo le yitandi, meŋ ye kumoo moyi, bari duniyaa la bataa kuwolu niŋ naafuloolu ñaaboo ye kumoo dete a kono. Bituŋ kumoo maŋ naa nafaa soto. ²³ Bari meŋ jolonta banku betoo kaŋ, wo ka moo la kuwo le yitandi, meŋ ye kumoo moyi, aduŋ a ye a fahaamu. Wo kesoo le ka faliŋ ka diŋolu bondi, doolu siidulaa keme, doolu siidulaa taŋ wooro aniŋ doolu siidulaa taŋ saba.” ²⁴ Yeesu ye mansaali doo fanaa fo ì ye, a ko, “Arijana mansabaayaa ka munta le ko kewo, meŋ ye siimaŋ kese betoolu fii a la kunkoo kono. ²⁵ Bari moolu be siinoo kaŋ waatoo meŋ na, a jawoo naata, a ye ñaamoolu fii a la fiifeŋolu kono. Bituŋ a taata. ²⁶ Kabiriŋ fiifeŋolu falinta aniŋ ì ye tinsoolu bondi, ñaamoolu fanaa naata finti ì kono. ²⁷ Bituŋ kunkutiyo la dookuulaalu naata, ì ko a ye ko, ‘Alifaa, fo i maŋ siimaŋ kese betoolu le fii i la kunkoo kono baŋ? Saayiŋ a ye ñaamoolu soto ñaadii le?’ ²⁸ A ye ì jaabi ko, ‘N jawoo le ye ñiŋ ke!’ Bituŋ dookuulaalu ko a ye ko, ‘Fo i lafita le, ŋà taa ì wutu baŋ?’ ²⁹ Bari a ko, ‘Hanii, kaatu niŋ ali be ñaamoolu wutu kaŋ, ali be siimaŋolu fanaa wutu la ñoo la le. ³⁰ Ali ì bee bula, ì ye meŋ ñoo la fo katiri waatoo. Katiri waatoo la, m be a fo la katirilaalu ye le, ì si ñaamoolu foloo kafu ñoo ma, ì ye ì siti ka ì jani. Bari ì si siimaŋo kafu ñoo ma n na buntuŋo kono.’ ” ³¹ Yeesu ye mansaali doo fanaa fo ì ye ko, “Arijana mansabaayaa ka munta le ko mutaari kesoo, kewo ye meŋ taa, a ye a fii a la kunkoo kono. ³² Ate le dooyaata fiifeŋ kesoolu bee ti, bari niŋ a falinta, ate le ka naa wara ka tambi naaki fiifeŋolu bee la. A ye naa ke yiroo ti fo kunoolu ye naa, ì ye ñaŋolu laa a buloolu kaŋ.” ³³ Yeesu ye mansaali doo fanaa fo ì ye ko, “Arijana mansabaayaa ka munta le ko leweñoo, musoo ye meŋ taa, a ye a niŋ fariña paani saba nooni, leweñoo ye ñiŋ fariñoo bee selendi.” ³⁴ Bituŋ Yeesu ye ñiŋ kuwolu bee fo moolu ye mansaaloolu le kono. A maŋ feŋ fo ì ye, meŋ maŋ tara mansaaloo kono. ³⁵ Ñiŋ keta le ka annabiyomoo la kumoo timmandi ko: “M be diyaamu la niŋ mansaaloolu le la. M be kuwolu le bankee la, mennu be maaboriŋ, kabiriŋ duniyaa daa waatoo la.” ³⁶ Wo to le Yeesu ye kafoo bula jee, a taata buŋo kono. Bituŋ a la saayiboolu naata a kaŋ ka a fo a ye, “Ñiŋ kunkukono ñaamoo la mansaaloo firiŋ ǹ ye.” ³⁷ A ye ì jaabi ko, “Moo meŋ ye kese betoolu fii, wo le mu Moo Dinkewo ti. ³⁸ Kunkoo mu duniyaa le ti, aduŋ kese betoolu mu Alla la mansabaayaa diŋolu le ti. Ñaamoo mu Seetaani noomalankoolu le ti. ³⁹ Jawoo meŋ ye ì fii, wo mu Seetaanoo le ti. Katiri waatoo mu duniyaa bandulaa le ti, aduŋ katirilaalu mu malaayikoolu le ti. ⁴⁰ Ko ñaamoo kafuta ñoo ma ka jani dimbaa kono ñaameŋ, a be ke la wo le ñaama duniyaa labandulaa to. ⁴¹ Moo Dinkewo be a la malaayikoolu kii la naŋ ne, aduŋ ì be moolu mennu ka moo doolu duŋ junuboo to, aniŋ junubelaalu kafu la ñoo ma le, ka ì bee bondi a la mansabaayaa kono. ⁴² Malaayikoolu be ì fayi la fuuri dimbaa wuleŋo le kono, kumboo niŋ nimisoo be daameŋ. ⁴³ Bituŋ moo tilindiŋolu si malamala ko tiloo ì Faamaa la mansabaayaa kono. Meŋ ye tuloo soto, a si a moyi. ⁴⁴ “Arijana mansabaayaa ka munta le ko naafuloo meŋ be maaboriŋ kunkoo kono. Kabiriŋ kewo ye a je, a naata a maabo kuu jee. A niŋ seewoo taata, a ye a la sotofeŋolu bee waafi, bituŋ a ye wo kunkoo saŋ. ⁴⁵ “Arijana mansabaayaa ka munta le ko safaarilaa meŋ be pemoo ñini kaŋ. ⁴⁶ Kabiriŋ a ye pemoo je, meŋ nafaa warata baake, a taata a la sotofeŋolu bee waafi, bituŋ a ye a saŋ. ⁴⁷ “Arijana mansabaayaa ka munta le fanaa ko jaloo, ì ye meŋ fayi baa kono. A ye ñee siifaa bee muta. ⁴⁸ Kabiriŋ a faata, kewolu naata a saba tintoo kaŋ. Ì siita ka ñee betoolu bondi ka ì ke keraŋolu kono, ì ye kaatibaloolu fayi. ⁴⁹ A be ke la wo le ñaama duniyaa labandulaa to. Malaayikoolu be naa la ka moo jawoolu bondi moo tilindiŋolu kono, ⁵⁰ aduŋ ì be ì fayi la fuuri dimbaa wuleŋo le kono, kumboo niŋ nimisoo be daameŋ.” ⁵¹ Wo to le Yeesu ye ì ñininkaa ko, “Fo ali ye ñiŋ bee fahaamu le baŋ?” Ì ye a jaabi ko, “Haa.” ⁵² Bituŋ a ko ì ye ko, “Luwaa karammoo-wo-Luwaa karammoo meŋ keta Arijana mansabaayaa la saayiboo ti, a ka munta le ko koridaatiyo, meŋ ka feŋ kutoolu niŋ feŋ kotoolu fintindi ka bo a la maaboridulaa.” ⁵³ Kabiriŋ Yeesu ye ñiŋ mansaaloolu baŋ fo la, a bota jee. ⁵⁴ A taata a fansuŋ saatewo to. A ye karandiroo ke ì la diina bendulaa to fo moolu jaakalita. Ì ko, “Ñiŋ kewo ye ñiŋ ñaameŋo niŋ semboo soto mintoo le ka ñiŋ kaawakuwolu ke? ⁵⁵ Fo ñiŋ maŋ ke wo kapintaa dinkewo ti baŋ? Fo a baamaa maŋ ke Mariyaama le ti, aniŋ fo a doomaalu maŋ ke Yankuba, Yusufa, Simoni niŋ Yudas le ti baŋ? ⁵⁶ Fo a baarimmusoolu bee maŋ tara m̀ fee jaŋ baŋ? Wo to ñiŋ kewo ye ñiŋ bee soto mintoo le?” ⁵⁷ Wo kamma la ì balanta a ma. Bari Yeesu ko ì ye ko, “Annabiyomoo maŋ dasa horomoo la fo a fansuŋ saatewo to, aniŋ a fansuŋ dimbaayaa kono.” ⁵⁸ Ì la lannabaliyaa kamma la, a maŋ kaawakuu jamaa ke jee.

¹ Wo waatoo la Mansa Herodi naata Yeesu la darajoo kibaaroo moyi. ² A ko a la dookuulaalu ye ko, “Ñiŋ mu Yaayaa Batiseerilaa le ti. A wulita saayaa kono le. Wo le ye a tinna a ye semboo soto ka ñiŋ kaawakuwolu ke.” ³ Bayiri a ye yaamaroo dii le nunto ko, ì ye Yaayaa muta, ì ye a sitiriŋo soroŋ bunjawoo kono. A ye ñiŋ ke Herodiyas la kuwo le kamma, meŋ mu a kotoomaa Filipi la musoo ti, ⁴ kaatu Yaayaa ka a fo Herodi ye le nuŋ ko, “Luwaa maŋ soŋ, i ye i kotoo la musoo taa a bulu ka a futuu.” ⁵ Herodi lafita le nuŋ ka Yaayaa faa, bari a maŋ haañi moolu la, kaatu wolu ye Yaayaa muta annabiyomoo le ti. ⁶ Bari kabiriŋ Herodi be a wuluu luŋo juura kaŋ, Herodiyas dimmusoo ye i doŋ luntaŋolu ñaatiliŋo la, meŋ keta niidiyaa kuu baa ti Herodi ye. ⁷ Wo kamma la a ye kaloo niŋ laahidoo ke ko, a be feŋ-wo-feŋ dii la a la le, a ye meŋ daani a bulu. ⁸ Sunkutoo baamaa ye a sukusuku, fo a naata ka Herodi daani ko, “Yaayaa Batiseerilaa kuŋo dii n na palaatoo kaŋ jaŋ.” ⁹ Mansa sunuta ñaa-wo-ñaa, bari a la kaloo niŋ luntaŋolu kamma la a ye a yaamari ko, a ñanta dii la le. ¹⁰ Bituŋ a ye yaamaroo dii ka Yaayaa kuŋo kuntu bunjawoo kono, ¹¹ aduŋ ì ye a kuŋo samba palaatoo kaŋ sunkutoo ye. A naata a samba a baamaa ye. ¹² Wo koolaa Yaayaa la saayiboolu naata ka furewo samba, ì ye a baadee. Wo to le ì taata ka a fo Yeesu ye. ¹³ Kabiriŋ Yeesu ye ñiŋ moyi, a bota jee. A dunta kuluŋo kono ka taa dulaa kiideeriŋo to. Bari kabiriŋ moolu ye wo moyi, ì ye a nooma siŋo la ka bo ì la saatewolu to. ¹⁴ A be futa kaŋ baa kankuŋo la doroŋ, a ye kafu baa je. A balafaata ì ye, aduŋ a ye ì la kuurantoolu kendeyandi. ¹⁵ Kabiriŋ wulaaroo siita, a la saayiboolu naata a kaŋ ka a fo a ye ko, “Jaŋ mu dulaa kiideeriŋo le ti, aduŋ suwo kuuta le. Wo kamma la moolu bula, ì ye taa saatewolu kono ka domoroo saŋ ì faŋolu ye.” ¹⁶ Yeesu ko ì ye ko, “Ì maŋ suula ka taa. Ali faŋo si domoroo dii ì la.” ¹⁷ Bari saayiboolu ye a jaabi ko, “Mbuuru kuŋ luulu doroŋ ne be m̀ bulu jaŋ, aniŋ ñee muru fula!” ¹⁸ Bituŋ a ko, “Ali ì samba n ye naŋ jaŋ.” ¹⁹ Wo to le a ye kafoo yaamari ka sii ñaamoo kaŋ. A ye mbuuru kuŋ luuloo niŋ ñee muru fuloo taa. A ye santo juubee, a ye Alla daani ka domoroo barakandi. Wo koolaa, a ye mbuuru kuŋolu kuntu, a ye ì dii saayiboolu la. Bituŋ saayiboolu ye ì dii moolu la. ²⁰ Aduŋ ì bee ye domoroo ke, fo ì konoo faata. Bituŋ saayiboolu ye sinsiŋ taŋ niŋ fula le fandi mbuuru kuntu toolu la, mennu tuta jee. ²¹ Moolu, mennu ye domoroo ke, wolu mu kee wuli luulu ñoŋ ne ti, mennu niŋ musoolu niŋ dindiŋolu maŋ kiliŋ. ²² Wo koolaa doroŋ, Yeesu ye saayiboolu yaamari ka bula kuluŋo kono ka taa a ñaato baa kara doo la. Bituŋ a naata kafoo bula, ì taata. ²³ A la kafoo bulariŋ koolaa, a faŋo taata konkoo santo ka duwaa. Kabiriŋ wulaaroo siita, ate doroŋ ne tarata jee. ²⁴ Wo waatoo la, kuluŋo jamfata baake tintoo la le. Jiibaliŋolu be a busa kaŋ, aduŋ foñoo maŋ ì diyaa. ²⁵ Duntuŋ kumoo maafaŋo la Yeesu naata ì kaŋ, a be taama kaŋ baajiyo kaŋ. ²⁶ Kabiriŋ saayiboolu ye a je taama kaŋ jiyo kaŋ, ì silata baake le, ì ko, “Mañamafeŋ kaawakuuyaariŋo le mu!” Aduŋ ì wuurita santo silaŋo kamma la. ²⁷ Bari wo loo niŋ baroo teema, a diyaamuta ì ye ko, “Ali kijoo kana fara, nte le mu, ali kana sila.” ²⁸ Bituŋ Pita ye a jaabi ko, “M Maarii, niŋ ite le mu, n yaamari ka taama baajiyo kaŋ ka naa i yaa.” ²⁹ Yeesu ko a ye, “Naa!” Wo to le Pita fintita kuluŋo kono, a taamata jiyo kaŋ ka naa Yeesu kaŋ. ³⁰ Bari kabiriŋ a ye foñoo la waroo je, a silata. A datita ka tuneŋ, a wuurita ko, “M Maarii, n kiisa!” ³¹ Wo loo niŋ baroo teema Yeesu ye a buloo ŋaaba ka a muta. A ko a ye ko, “Ite lanna dooyaariŋo, muŋ ne ye a tinna i ye hakili fula soto?” ³² Ì dunta kuluŋo kono doroŋ, foñoo tenkunta. ³³ Bituŋ mennu be kuluŋo kono sujudita a ye ka a batu. Ì ko, “Tooñaa, ite le mu Alla Dinkewo ti!” ³⁴ Kabiriŋ a niŋ a la saayiboolu teyita, ì jiita Kennesareti tundoo le la. ³⁵ Jee moolu naata a suutee, ì ye kiilaa kii wo tundoo bee kaŋ. Bituŋ ì ye kuurantoolu bee naati a ye. ³⁶ Ì ye a daani, fo kuurantoolu si a la waramba tuloo doroŋ maa. Aduŋ mennu bee ye a maa, ì kendeyaata le.

¹ Wo to le Farisewolu niŋ Luwaa karammoolu naata Yeesu kaŋ ka bo Yerusalaamu. Ì ko a ye ko, ² “Muŋ ne ye a tinna ite la saayiboolu ka alifaalu la aadoo tiñaa? Ì buka ì buloolu kuu, janniŋ ì be domoroo ke la.” ³ Bituŋ Yeesu ye ì jaabi ko, “Alitolu duŋ, muŋ ne ye a tinna ali ka Alla la Luwaa tiñaa ali la aadoolu kamma la? ⁴ Kaatu Alla ko, ‘I faamaa niŋ i baamaa horoma’, aduŋ ‘Niŋ moo-wo-moo ye kuma jawoo fo a faamaa waraŋ a baamaa ma, wo maarii ñanta le ka faa.’ ⁵ Bari alitolu ko, moo si a fo noo a faamaa waraŋ a baamaa ye le ko, ‘Nte ye meŋ-wo-meŋ soto, n ñanta meŋ dii la ali la, ŋa wo bee dii Alla le la sadaa ti.’ ⁶ Wo to alitolu ka moolu karandi ñiŋ ne la ko, moo maŋ ñaŋ na a faamaa waraŋ a baamaa horoma la. Wo to ali ye Alla la kumoo soosoo le ali la aadoo kamma la. ⁷ Alitolu bunaafayoolu! Annabilayi Yesaya ye tooñaa le fo, kabiriŋ a ye ali la kuwo fo ko: ⁸ ‘Ñiŋ moolu ka m batu ì daalu doroŋ ne la, bari ì sondomoolu jamfata n na le. ⁹ Ì ka m batu kensenke le, kaatu ì la karandiroo mu yaamaroolu le ti, hadamadiŋolu ye mennu dadaa.’ ” ¹⁰ Wo to le Yeesu ye moolu kumandi a faŋ kaŋ, a ko ì ye ko, “Ali ì lamoyi aniŋ ali ye n na kumoolu fahaamu. ¹¹ Meŋ dunta moo daa kono, wo buka moo kosondi, bari meŋ bota moo daa kono, wo le ka moo kosondi.” ¹² Wo to le saayiboolu naata a kaŋ ka a fo a ye ko, “Fo ite maŋ a loŋ ko, Farisewolu ye i la ñiŋ kumoo muta kasi le ti, kabiriŋ ì ye a moyi?” ¹³ Bituŋ a ye ì jaabi ko, “Niŋ m Faamaa meŋ be Arijana, maŋ fiifeŋ-wo-fiifeŋ tutu, wo fiifeŋo be wutu la le. ¹⁴ Ali ì tu jee. Itolu mu finkintewolu le ti, mennu ka finkintewolu kenkeŋ. Niŋ finkintewo ye finkintewo kenkeŋ, ì bee be boyi la dinkoo kono le.” ¹⁵ Bituŋ Pita ye a jaabi ko, “Ñiŋ mansaaloo firiŋ ǹ ye.” ¹⁶ Bituŋ a ko ì ye ko, “Fo hani saayiŋ ali fanaa dasata fahaamuroo la le baŋ? ¹⁷ Fo ali maŋ a loŋ baŋ, feŋ-wo-feŋ, meŋ dunta daa kono, wo ka tambi konoo le kono, aniŋ a ye finti banta? ¹⁸ Bari feŋolu mennu ka bo daa kono, wolu le ka bo sondomoo kono, aduŋ wolu le ka moo kosondi. ¹⁹ Kaatu miira jawoolu ka bo sondomoo le kono, moofaa, jeenoo, laañooyaa tuluŋo, suuñaaroo, seedenduriyaa aniŋ tooñeeroo. ²⁰ Ñinnu le mu kuwolu ti, mennu ka moo kosondi. Bari ka domoroo ke i bulu kuubaloo la, wo buka moo kosondi.” ²¹ Bituŋ Yeesu bota jee, a taata Tire niŋ Sidoni tundoo kaŋ. ²² Kanaaninka musoo doo le naata Yeesu kaŋ ka bo wo maafaŋo la. A sarita santo ko, “M Maariyo, Dawuda Dinkewo, balafaa soto n ye. Seetaani jawoo le be n dimmusoo la, aduŋ a ye a toorandi baake le.” ²³ Bari Yeesu maŋ a jaabi hani kuma kiliŋ na. Wo to le a la saayiboolu naata a kaŋ, ì ye a daani ko, “A bayi, a ye taa, kaatu a be sari kaŋ ntolu nooma le.” ²⁴ A ye ì jaabi ko, “Alla ye n kii Banisirayilankoolu doroŋ ne kaŋ, mennu ka munta ko saajii filiriŋolu.” ²⁵ Bari musoo naata, a sujudita Yeesu ye, aduŋ a ko, “M Maariyo, m maakoyi!” ²⁶ A ye a jaabi ko, “A maŋ beteyaa ka dindiŋolu la mbuuroo taa ka a fayi wulundiŋolu ye.” ²⁷ Bari musoo ko a ye ko, “Haa, m Maariyo, bari wulundiŋolu fanaa ka mbuuru kuntoolu domo le, mennu jolonta ì maarii la domori taabuloo koto.” ²⁸ Wo to le Yeesu ye a jaabi ko, “Ite musoo, i la lannoo warabaata le! A si ke ko ite lafita a la ñaameŋ.” Aduŋ a dimmusoo kendeyaata wo waatoo faŋo le la. ²⁹ Bituŋ Yeesu bota jee, a taata Kalilee Baa to. A seleta konkoo kaŋ ka sii jee. ³⁰ Aduŋ moo jamaa naata a kaŋ ì niŋ namatoolu, lanjuurutoolu, finkintewolu, mumunewolu aniŋ doo koteŋ jamaa. Ì ye ì bee samba naŋ Yeesu ñaatiliŋo la, aduŋ a ye ì kendeyandi. ³¹ Kabiriŋ moolu ye a je, mumunewolu diyaamuta, lanjuurutoolu kendeyaata, namatoolu taamata, aniŋ finkintewolu ye jeroo ke, ì jaakalita, aduŋ ì ye Banisirayila la Alla jayi. ³² Wo to le Yeesu ye a la saayiboolu kumandi, a ko ì ye ko, “M balafaata ñiŋ moo jamaa ye le, kaatu ì tarata nte fee le fo tili saba, aduŋ saayiŋ ì maŋ feŋ soto, ì be meŋ domo la. M maŋ lafi ka ì niŋ konkoo bula, kaatu ì si ketu noo siloo kaŋ ne.” ³³ Bituŋ saayiboolu ko a ye ko, “M̀ be mbuuru kuŋ jamaa bo la mintoo le ñiŋ dulaa kiideeriŋo to ka ñiŋ moo jamaa bee domorindi?” ³⁴ Bituŋ Yeesu ye ì ñininkaa ko, “Ali ye mbuuru kuŋ jelu le soto?” Ì ko a ye ko, “Woorowula aniŋ ñee muru dantaŋ.” ³⁵ Wo to le a ye moolu yaamari ka sii bankoo to. ³⁶ A ye mbuuru kuŋ woorowuloo niŋ ñee muroolu taa. A ye tenturoo dii Alla la, a ye ì kuntu, a ye ì dii saayiboolu la. Bituŋ saayiboolu ye ì dii moolu la. ³⁷ Aduŋ ì bee ye domoroo ke fo ì konoolu faata. Wo to le ì ye sinsiŋ woorowula fandi mbuuru kuntoolu la, mennu tuta jee. ³⁸ Moolu mennu ye domoroo ke, ì taata kaañaŋ kee wuli naani le fee, mennu niŋ musoolu niŋ dindiŋolu maŋ kiliŋ. ³⁹ Wo to le a ye moolu bula ka seyi. A dunta kuluŋo kono, a naata Makadani tundoo kaŋ.

¹ Bituŋ Farisewolu niŋ Sadusewolu naata Yeesu kaŋ ka a kotobo. Ì ye a ñininkaa, fo a si kaawakuwo yitandi ì la ka bo Arijana ka a ke taamanseeroo ti. ² Bari a ye ì jaabi ko, “Niŋ wulaaroo siita, ali ka a fo le ko, ‘Minaayoo be fisiyaariŋ ne, kaatu saŋo baloo be wuleeriŋ ne.’ ³ Aduŋ soomandaa ali ka a fo le ko, ‘Bii foñoo be wara la le, kaatu saŋo baloo be wuleeriŋ ne, aduŋ a finta le fanaa.’ Alitolu ka saŋo muluŋo le taamanseeroo suutee noo, bari ali buka waatoolu la taamanseeroo suutee noo. ⁴ Ñiŋ jamaani jawoo meŋ maŋ tiliŋ Alla ye, a ka taamanseeroo le ñini. Bari taamanseeri te dii la a la, niŋ a maŋ ke Annabilayi Yunusa la taamanseeroo ti.” Wo to le a ye ì tu jee, a taata. ⁵ Kabiriŋ saayiboolu futata baa kara doo la, ì ñinata ka mbuuroo samba ñoo la. ⁶ Yeesu ko ì ye ko, “Ali koroosiroo ke, ali ali hakiloo tu Farisewolu niŋ Sadusewolu la leweñoo to.” ⁷ Bituŋ ì ye ñiŋ kumoo kacaa ñoo ye ko, “Ǹ niŋ mbuuru le maŋ naa, wo le ye a tinna a ye ñiŋ kumoo fo.” ⁸ Bari Yeesu ye ì la kumoolu loŋ ne, a ko ì ye ko, “Alitolu moo lanna dooyaariŋolu! Muŋ ne ye a tinna ali ka a kacaa ñoo ye ko mbuuroo maŋ soto? ⁹ Fo ali maŋ fahaamuroo ke hani saayiŋ? Fo ali hakiloo maŋ bula wo mbuuru kuŋ luuloo la baŋ, kee wuli luuloo ye meŋ domo? Wo koolaa, ali ye sinsiŋ jelu le fanaa fandi mbuuru kuntu toolu la, mennu tuta jee? ¹⁰ Waraŋ wo mbuuru kuŋ woorowuloo, kee wuli naanoo ye meŋ domo? Wo koolaa, ali ye sinsiŋ jelu le fandi mbuuru kuntu toolu la, mennu tuta jee? ¹¹ Muŋ ne ye a tinna ali maŋ ñiŋ fahaamu ko, nte maŋ tara mbuuroo la, kabiriŋ n ko, ali ali hakiloo tu Farisewolu niŋ Sadusewolu la leweñoo to?” ¹² Wo to le saayiboolu naata a fahaamu ko, a maŋ a fo ko, ì ñanta ì hakiloo tu la mbuuru leweñoo le to, bari Farisewolu niŋ Sadusewolu la karandiroo. ¹³ Kabiriŋ Yeesu naata Sisareya-Filipi tundoo la, a ye a la saayiboolu ñininkaa ko, “Moolu ko, Moo Dinkewo mu jumaa le ti?” ¹⁴ Bituŋ ì ye a jaabi ko, “Doolu ko, ite mu Yaayaa Batiseerilaa le ti, doolu ko, Annabilayi Eliya, aniŋ doolu ko, Annabilayi Yeremiya waraŋ annabiyomu doo.” ¹⁵ A ko ì ye ko, “Bari alitolu duŋ ko, nte mu jumaa le ti?” ¹⁶ Bituŋ Simoni Pita ye a jaabi, “Ite le mu Alimasiihu ti, Alla baluuriŋo Dinkewo.” ¹⁷ Bituŋ Yeesu ko a ye ko, “Barakoo be ite Simoni ye, Yunusa dinkewo, kaatu hadamadiŋo maŋ ñiŋ yitandi ite la, bari m Faamaa, meŋ be Arijana. ¹⁸ Aduŋ m be a fo la i ye, ite mu Pita le ti. M be n na kafoo loo la ñiŋ beroo le kaŋ, hani saayaa semboo te wo kafoo tiñaa noo la. ¹⁹ M be Arijana mansabaayaa caaboolu dii la ite le la. Feŋ-wo-feŋ i be meŋ siti la ñiŋ duniyaa kono, a be siti la Arijana kono le fanaa. Aduŋ feŋ-wo-feŋ, i be meŋ firiŋ na ñiŋ duniyaa kono, a be firiŋ na Arijana kono le fanaa.” ²⁰ Wo to le a ye saayiboolu dandalaa kendeke ko, ì kana a fo moo-wo-moo ye ko, ate le mu Alimasiihu ti. ²¹ Ka bo wo waatoo la, Yeesu ye a dati ka a yitandi a la saayiboolu la ko, a ñanta taa la Yerusalaamu le, aniŋ a be toora la baake le alifaalu bulu, piriisi ñaatonkoolu aniŋ Luwaa karammoolu. Aduŋ a ko fanaa, a be faa la le, bari a be wulindi la saayaa kono le tili sabanjaŋo la. ²² Wo to le Pita ye a samba kara la ka a jalayi ko, “Hee m Maarii, Allamaa wo kumoolu buruka la! Ñiŋ maŋ ñaŋ na ke la i la muumeeke!” ²³ Bari Yeesu ye a ñaa tiliŋ a la, a ko a ye ko, “Seetaanoo, jenke n ñaato! Ite mu kalewo le ti n ye, kaatu i la miiroolu maŋ tara looriŋ Alla la kuwolu kaŋ, bari hadamadiŋolu la miiroolu le mu.” ²⁴ Wo to le Yeesu ko a la saayiboolu ye ko, “Moo-wo-moo meŋ lafita nte nooma la, wo si a faŋo la hame kuwolu bee bula jee. A ye a la yiribantambiloo sika, a ye n nooma. ²⁵ Kaatu moo-wo-moo meŋ lafita ka a faŋo niyo tankandi, wo be foo la a la le. Bari moo-wo-moo meŋ foota a niyo la nte la kuwo kamma la, wo be a niyo soto la le. ²⁶ Moo be muŋ nafaa le soto la, niŋ a ye duniyaa feŋolu bee soto, bari a naata foo a niyo la? Moo si a niyo kumakaa noo muŋ feŋ ne la? ²⁷ Moo Dinkewo niŋ a la malaayikoolu be naa la le, a niŋ a Faamaa la kallankeeyaa. Bituŋ a be moo-wo-moo joo la a la baara kuwolu la le. ²⁸ Tooñaa, m be a fo la ali ye, moo doolu le be looriŋ jaŋ, mennu te saayaa nene la, fo niŋ ì ye Moo Dinkewo je naa kaŋ a la mansabaayaa kono.”

¹ Tili wooro koolaa, Yeesu ye Pita samba, Yankuba, aniŋ Yohana meŋ mu Yankuba doomaa ti. Bituŋ a niŋ ì taata konko jaŋo santo, ì dammaalu tarata daameŋ. ² A muluŋo naata yelema ì ñaa la jee. A ñaadaa be malamala kaŋ ko tiloo, aduŋ a la duŋ feŋolu be ñeliñeli kaŋ ko maloo. ³ Jee niŋ jee Musa niŋ Eliya fintita ì kaŋ, ì niŋ Yeesu be diyaamoo la. ⁴ Wo to le Pita ko Yeesu ye ko, “M Maarii, a beteyaata ntolu fee le ka tara jaŋ. Niŋ i lafita, nte be jembereŋ saba loo la jaŋ ne. Kiliŋo ye ke ite taa ti, kiliŋo ye ke Musa taa ti, aniŋ kiliŋo ye ke Eliya taa ti.” ⁵ A be diyaamu kaŋ doroŋ, minaayi koyiriŋo fer ye ì muuri. Kumakaŋo naata bo wo minaayoo kono ko, “Ñiŋ ne mu n Kanu Dinkewo ti, n jusoo laata meŋ na kuwo la baake. Ali i lamoyi a la.” ⁶ Biriŋ saayiboolu ye ñiŋ moyi, ì boyita ka biti ì ñaadaalu kaŋ, aduŋ ì silata baake. ⁷ Wo to le Yeesu naata ì kaŋ ka ì maa, aduŋ a ko ì ye ko, “Ali wuli, ali kana sila.” ⁸ Ì ye ì kuŋolu wuli ka juubeeroo ke, ì maŋ moo je fo Yeesu dammaa. ⁹ Ì be jii kaŋ konkoo santo waatoo meŋ na, Yeesu ye ì yaamari ko, “Ali kana a fo moo-wo-moo ye, ali ye meŋ je, fo niŋ Moo Dinkewo wulindita saayaa kono.” ¹⁰ Wo to le saayiboolu ye a ñininkaa ko, “Muŋ ne ye a tinna Luwaa karammoolu ka a fo ko, Eliya le ñanta naa la foloo?” ¹¹ A ye ì jaabi, “Tooñaa, Eliya le be naa la foloo, aduŋ a be kuwolu bee murundi la ì noo to le. ¹² Bari m be a fo la ali ye, Eliya naata le fokabaŋ. Moolu maŋ a suutee, ì ye kuu jawu siifaa bee ke a la, ko ì lafita a la ñaameŋ. Moo Dinkewo fanaa be toora la wo le ñaama ì buloo kono.” ¹³ Wo to le saayiboolu naata a fahaamu ko, a ka Yaayaa Batiseerilaa le la kuwo fo ì ye. ¹⁴ Kabiriŋ ì futata kafoo ma, kewo doo le naata Yeesu kaŋ. A ñoyita a ñaatiliŋo la ka a fo a ye ko, ¹⁵ “M Maariyo, balafaa soto n dinkewo ye. Wayoo le be a la, aduŋ a ka a toora baake le. Jamaa-jamaa a ka a boyindi dimbaa le kono, waraŋ jiyo kono. ¹⁶ Ŋa a samba i la saayiboolu kaŋ ne, bari ì maŋ a kendeyandi noo.” ¹⁷ Bituŋ Yeesu ye jaabiroo ke ko, “Alitolu jamaani lannabaloo, jamaani jenkeriŋo! Nte ñanta tara la ali fee fo waati jumaa le la? Nte ñanta muña la ali ye fo waati jumaa le la? A samba n ye naŋ jaŋ.” ¹⁸ Wo to le Yeesu ye seetaani jawoo jalayi, aduŋ a fintita kambaanendiŋo kono. Wo loo niŋ baroo teema a kendeyaata. ¹⁹ Bituŋ saayiboolu dammaa naata Yeesu kaŋ ka a ñininkaa ko, “Muŋ ne ye a tinna m̀ maŋ a bayi noo?” ²⁰ A ko ì ye ko, “Ali la lanna dooyaa le ye a saabu. Tooñaa, m be a fo la ali ye ko, hani ali la lannoo kaañanta mutaari kesoo le fee, niŋ ali ko ñiŋ bere konkoo ye ‘Wutu jaŋ, i ye taa jana!’ a be taa le, aduŋ feŋ te ke la kebaloo ti ali ye. ²¹ Bari ñiŋ seetaani jawu siifaa ka finti duwaa niŋ suŋo doroŋ ne la.” ²² Kabiriŋ ì benta ñoo kaŋ Kalilee tundoo kaŋ, Yeesu ko ì ye ko, “Moo Dinkewo be duŋ na moolu bulu le, ²³ aduŋ ì be a faa la le, bari a be wulindi la saayaa kono le tili sabanjaŋo la.” Bituŋ saayiboolu niyo kuyaata baake. ²⁴ Kabiriŋ ì naata Kapanawumu saatewo to, moolu mennu ka denaari fula naamoo kafu ñoo ma, ì naata ka Pita ñininkaa ko, “Fo ali karammoo ka Alla Batudulaa Buŋo naamoo joo le baŋ?” ²⁵ A ye ì jaabi ko, “Haa.” Kabiriŋ a dunta buŋo kono, Yeesu foloo diyaamuta a ye ko, “Simoni, ite ye muŋ ne miira? Duniyaa mansoolu ka juutiyolu niŋ naamoo kaniŋ jumaa le bulu, bankudiŋolu bulu baŋ, waraŋ fo luntaŋolu?” ²⁶ Pita ye a jaabi, “Luntaŋolu le mu.” Wo to le Yeesu ko a ye ko, “Wo to bankudiŋolu tankata jooroo ma le. ²⁷ Bari fo a kana ke ì bala kasi ti, taa baa to, i ye dooliŋo fayi. I be ñee foloo meŋ muta la, i ye a daa yele, i be kodicoroosoo tara la jee. A taa, i ye a joo ite niŋ nte ye.”

¹ Wo waatoo la saayiboolu naata Yeesu kaŋ ka a ñininkaa ko, “Jumaa le la kuwo warata Arijana mansabaayaa kono?” ² Wo to le Yeesu ye dindiŋo kumandi, a ye a londi ì teema. ³ A ko ì ye ko, “Tooñaa, m be a fo la ali ye, fo niŋ ali sondomoolu falinta ka ke ko dindiŋolu be ñaameŋ, niŋ wo nte ali te duŋ na Arijana mansabaayaa kono. ⁴ Moo-wo-moo meŋ ye a fammajii ko ñiŋ dindiŋo, wo maarii le la kuwo warata moolu bee ti Arijana mansabaayaa kono. ⁵ Aduŋ moo-wo-moo meŋ ye ñiŋ ñoŋ dindiŋo jiyandi nte too la, wo ye nte le jiyandi. ⁶ “Moo-wo-moo meŋ ye a tinna, ñiŋ domandiŋolu kono, mennu laata nte la, hani kiliŋ ye junuboo ke, a be fisiyaa la wo maarii fee le faŋ, ka tuurilaŋ bere baa siti a kaŋo la, ka a niŋ wo fayi baa diinondiŋo kono. ⁷ Kooroo be duniyaa moolu ye marisaroo la kuwolu to, mennu be keriŋ! Ñiŋ marisa kuwolu ñanta naa la le, bari kooroo be moo le ye, meŋ ye wo marisa kuwolu saabu. ⁸ “Niŋ i buloo waraŋ i siŋo ka i marisa ka junuboo ke, a kuntu, i ye a fayi jana. A fisiyaata, i lanjuururiŋo ye duŋ badaa-badaa baluwo kono, diina i niŋ bulu fuloo waraŋ i siŋ fuloo ye fayi badaa-badaa dimbaa kono. ⁹ Niŋ i ñaa ka i marisa ka junuboo ke, a lokoti banta, i ye a fayi jana! A fisiyaata, i niŋ i ñaa kiliŋo ye duŋ badaa-badaa baluwo kono, diina i niŋ i ñaa fuloo ye fayi Jahannaba dimbaa kono. ¹⁰ “Ali ali hakiloo tu, ali kana jutu ñiŋ domandiŋolu hani kiliŋ na. Ŋa a fo ali ye, ì la malaayikoolu ka tara m Faamaa ñaatiliŋo la le doroŋ, meŋ be Arijana. ¹¹ “Moo Dinkewo naata le ka moo filiriŋolu kiisa. ¹² Ali ye muŋ ne miira? Niŋ moo ye saajii keme soto, aduŋ kiliŋ naata fili wolu kono, fo a te taŋ kononto niŋ konontoo tu la konkoo kaŋ, a ye taa kiliŋo ñini baŋ, meŋ filita? ¹³ Tooñaa, m be a fo la ali ye, niŋ a ye a je, a ka seewoo a la kuwo to le ka tambi wo taŋ kononto niŋ konontoo la, mennu nene maŋ fili. ¹⁴ Wo ñaa kiliŋo la, a maŋ ke ali Faamaa la lafoo ti, meŋ be Arijana, fo hani kiliŋ si kasaara ñiŋ domandiŋolu kono. ¹⁵ “Niŋ i baadiŋo ye junube kuwo ke i la, taa, i ye a la boyidaa yitandi a la suturoo kono. Niŋ a ye i lamoyi i la, wo to ite ye a londi siloo kaŋ ne. ¹⁶ Bari niŋ a maŋ i lamoyi i la, moo kiliŋ waraŋ fula samba ñoo la, fo kuwolu bee si loŋ noo ka bo moo fula waraŋ saba la seedeyaa la. ¹⁷ Niŋ a balanta ka i lamoyi wolu la, a kuwo samba lannamoolu la kafoo to. Aduŋ niŋ a balanta ka i lamoyi hani lannamoolu la kafoo la, a muta ko jaahiloo waraŋ duwaañi jenkeriŋo. ¹⁸ “Tooñaa, m be a fo la ali ye, ali be feŋ-wo-feŋ siti la ñiŋ duniyaa kono, a be siti la Arijana kono le fanaa. Aduŋ niŋ ali be feŋ-wo-feŋ firiŋ na ñiŋ duniyaa kono, a be firiŋ na Arijana kono le fanaa. ¹⁹ “Tooñaa, m be a fo la ali ye kotenke, niŋ moo fula kambenta ali kono ka feŋ-wo-feŋ daani ñiŋ duniyaa kono m Faamaa bulu, meŋ be Arijana, wo kuwo be ke la ì ye le. ²⁰ Kaatu niŋ moo fula waraŋ saba benta nte too la daa-wo-daa, n ka tara ì fee jee le.” ²¹ Wo to le Pita naata Yeesu kaŋ, a ko a ye ko, “M Maarii, niŋ m baadiŋo ye kuu kuruŋo ke n na, n ñanta yamfa la a ye siiñaa jelu le la? Fo siiñaa woorowula baŋ?” ²² Bituŋ Yeesu ko a ye ko, “M maŋ a fo i ye siiñaa woorowula, bari siiñaa taŋ woorowula siidulaa woorowula. ²³ Wo kamma la Arijana mansabaayaa la kuwo si misaali noo teŋ ne: Mansakewo doo le naata a la dookuulaalu kontibo. ²⁴ Kabiriŋ a ye ñiŋ kontiboroo dati, ì ye dookuulaa kiliŋ samba a kaŋ, a la denaari miliyoŋ jamaa juloo be meŋ na. ²⁵ Baawo a maŋ sila soto ka mansakewo joo, mansakewo ye yaamaroo dii ko, a ñanta waafi la le, a niŋ a la musoo niŋ a la dimbaayaalu bee ka taa a la sotofeŋolu bee, fo juloo si joo. ²⁶ Bituŋ dookuulaa ñoyita a kumbaliŋ fuloo kaŋ a ñaatiliŋo la ka a daani ko, ‘M maariyo, i muña n ye! M be i la kodoo bee joo la le.’ ²⁷ Bituŋ a maariyo balafaata a ye. A ye a bula, aduŋ a yamfata a la juloo la. ²⁸ “Bari wo dookuulaa fintita banta doroŋ, a ye a dookuuñoo je, a la denaari keme juloo be meŋ na. Bituŋ a ñapita wo kaŋ, a ye a kaŋo dete, a ko a ye ko, ‘I ye n donto meŋ na, a joo!’ ²⁹ A dookuuñoo ñoyita a ñaatiliŋo la, a ye a daani ko, ‘I muña n ye, m be i joo la le.’ ³⁰ Bari a maŋ soŋ. A taata a dookuuñoo soroŋ bunjawoo kono, fo janniŋ a be a la juloo joo la. ³¹ “Kabiriŋ a dookuuñoo koteŋolu ye a je, meŋ keta, ì niyolu kuyaata baake. Wo to le ì taata, ì ye kuwolu bee saata ì maariyo ye. ³² Bituŋ wo ye a kumandi, a ko a ye ko, ‘Ite dookuulaa jawoo! N yamfata i la juloo bee la, kaatu i ye n daani le nuŋ. ³³ Fo ite fanaa maŋ ñaŋ na balafaa soto la i dookuuñoo ye baŋ, ko ŋa balafaa soto i ye ñaameŋ koomanto?’ ³⁴ Bituŋ a maariyo kamfaatoo ye a dii bunjawuto dookuulaalu la ka a toorandi, fo janniŋ a be a la juloo bee baŋ na joo la. ³⁵ “Wo ñaa kiliŋo la m Faamaa, meŋ be Arijana, be ali kiliŋ-kiliŋ naa ke la wo le ñaama, niŋ meŋ maŋ yamfa a baadiŋo ye, a sondomoo bee la.”

¹ Kabiriŋ Yeesu ye ñiŋ kumoolu baŋ fo la, a bota Kalilee tundoo kaŋ. A taata Yudeya tundoo kaŋ Yoridani Boloŋo kara doo la. ² Moo jamaa ye a nooma jee, aduŋ a ye ì kendeyandi le. ³ Wo to le Farisewolu naata a kaŋ ka a kotobo, ì ye a ñininkaa ko, “Fo Luwaa sonta ñiŋ na le baŋ, kewo ye a la musoo bula daliila-wo-daliila kaŋ?” ⁴ Yeesu ye ì jaabi ko, “Fo ali nene maŋ a karaŋ baŋ, kabiriŋ foloodulaa to, meŋ ye hadamadiŋo daa, a ye a ke musoo niŋ kewo le ti, ⁵ aduŋ a ko, ‘Wo kamma la, kewo ka a faamaa niŋ a baamaa bula jee le, a niŋ a la musoo ye naki ñoo la, ì si naa ke balajaata kiliŋ ti.’ ⁶ Saayiŋ, ì maŋ ke moo fula ti kotenke, bari ì keta balajaata kiliŋ ne ti. Wo to Alla ye mennu kafundi, moo maŋ ñaŋ na wolu talandi la.” ⁷ Wo to le ì ye a ñininkaa ko, “Saayiŋ, muŋ ne ye a tinna Musa ye yaamaroo dii kewo la ka futuubaŋ kayitoo dii a la musoo la, a si naa a bula ka taa?” ⁸ Yeesu ko ì ye ko, “Ali la sondome jaa le ye wo saabu, Musa sonta ali ye ali la musoolu bula. Bari foloodulaa to a maŋ tara wo ñaama. ⁹ Ŋa a fo ali ye, moo-wo-moo meŋ ye a la musoo bula, a maŋ ke ko a la musoo ye jeenoo le ke, a naata taa musu doo futuu, wo maarii ye jeenoo le ke.” ¹⁰ Wo to le a la saayiboolu ko a ye ko, “Niŋ kuwo be kewo niŋ a la musoo teema ñiŋ ne ñaama, wo to a be fisiyaa la le, ì kana futuu faŋ.” ¹¹ Bari Yeesu ko ì ye ko, “Ñiŋ kumoo maŋ ke moolu bee taa ti, bari a diita mennu la. ¹² Doolu buka futuu noo, kaatu ì wuluuta wo le ñaama. Doolu maŋ futuu noo, kaatu moolu ye ì seenee le. Doolu fanaa be jee, ì maŋ futuu, kaatu ì faŋolu le ye wo siloo taa Arijana mansabaayaa kamma la. Moo meŋ si ñiŋ kumoo muta noo, wo si a muta.” ¹³ Wo to le ì ye dindiŋolu naati naŋ Yeesu kaŋ, fo a si a buloolu laa ì kaŋ ka duwaa ì ye. Bari saayiboolu ye wo moolu jalayi. ¹⁴ Bituŋ Yeesu ko, “Ali dindiŋolu bula, ì ye naa n kaŋ. Ali kana ì bali naa la, kaatu mennu ka munta ko ñinnu, wolu le taa mu Arijana mansabaayaa ti.” ¹⁵ A ye a buloo laa ì kaŋ, wo koolaa a bota jee. ¹⁶ Kewo doo naata Yeesu kaŋ, a ye a ñininkaa ko, “Karammoo, n ñanta muŋ kuu bete le ke la, fo n si badaa-badaa baluwo soto?” ¹⁷ Bituŋ Yeesu ko a ye ko, “Muŋ ne ye a tinna i ka n ñininkaa kuu betoo la? Beteyaa mu kiliŋ doroŋ ne taa ti. Bari niŋ i lafita ka duŋ baluu tooñaa kono, i si yaamaroolu muta.” ¹⁸ Bituŋ fondinkewo ñiŋ ye Yeesu ñininkaa ko, “Wolu mu yaamari jumaalu le ti?” Yeesu ye a jaabi, “Kana moofaa ke, kana jeenoo ke, kana suuñaaroo ke, kana faniyaa laa moo-wo-moo kaŋ, ¹⁹ i faamaa niŋ i baamaa horoma, aduŋ i si i siiñoo kanu ko i faŋo. ²⁰ Wo to le fondinkewo ko a ye ko, “Nte ye ñiŋ yaamaroolu bee muta le. Saayiŋ, n dasata muŋ ne la?” ²¹ Bituŋ Yeesu ko a ye ko, “Niŋ i lafita ka timma, taa, i ye i la sotofeŋolu waafi, i ye a dii fuwaaroolu la. Wo to le i be naafuloo soto la Arijana kono. Bituŋ i si naa nte nooma.” ²² Kabiriŋ fondinkewo ye ñiŋ kumoo moyi, a sunuriŋo taata, kaatu naafulutii baa le mu a ti. ²³ Wo to le Yeesu ko a la saayiboolu ye ko, “Tooñaa, m be a fo la ali ye, a be koleyaa la le, fankamaa ye duŋ Arijana mansabaayaa kono. ²⁴ Ŋa a fo ali ye kotenke, a be sooneeyaa la, ñonkomoo ye duŋ bendaŋ huwo la, diina fankamaa ye duŋ Alla la mansabaayaa kono.” ²⁵ Kabiriŋ saayiboolu ye ñiŋ kumoo moyi, ì jaakalita baake le. Ì ko, “Wo to jumaa le be kiisa noo la?” ²⁶ Bituŋ Yeesu ye ì juubee, a ko ì ye ko, “Hadamadiŋolu fee, wo te ke noo la, bari Alla ka feŋ-wo-feŋ ke noo le.” ²⁷ Wo to le Pita ye a jaabi ko, “A juubee, ŋà feŋo bee bula jee le ka ite nooma. Wo to m̀ be muŋ ne duŋ soto la?” ²⁸ Bituŋ Yeesu ko a ye ko, “Tooñaa, m be a fo la ali ye, duniyaa kutoo kono, niŋ Moo Dinkewo siita a la mansasiiraŋ kallankeeyaariŋo kaŋ, alitolu fanaa, mennu ye nte nooma, be sii la mansasiiraŋ taŋ niŋ fuloo kaŋ ne ka Banisirayila lasili taŋ niŋ fuloo kiitindi. ²⁹ Aduŋ moo-wo-moo meŋ ye a la buŋolu bula, a baadinkewolu waraŋ a baadimmusoolu, a baamaa, a faamaa, a la dindiŋolu waraŋ a la kunkoolu, nte too kamma la, a maarii be wo ñoŋ keme le soto la wo noo to, aniŋ badaa-badaa baluwo. ³⁰ Bari moo jamaalu mennu mu foloolu ti, wolu be ke la labaŋolu le ti. Bituŋ labaŋolu ye ke foloolu ti.”

¹ “Arijana mansabaayaa ka munta le ko kankantiyo, meŋ sorita soomandaa juunoo ka taa lebereesoolu ñini ka dookuwo ke a la wayini yiri kankaŋo to. ² Kabiriŋ a niŋ lebereesoolu kambenta ka ì joo denaari kiliŋ na tiloo to, a ye ì kii a la wayini yiri kankaŋo to. ³ Bituŋ soomandaa talaŋ kononto maafaŋo la a fintita kotenke, a ye doolu je looriŋ marisewo to kensenke. ⁴ A ko wolu ye ko, ‘Alitolu fanaa ye taa n na wayini yiri kankaŋo to. M be ali joo la niŋ tiliŋo le la.’ Bituŋ wolu fanaa taata. ⁵ Tukuŋ fanaa a fintita talaŋ taŋ niŋ fula maafaŋo la aniŋ talaŋ saba tilibuloo, aduŋ a ye wo kuu kiliŋo le ke. ⁶ Labaŋo la a fintita talaŋ luulu maafaŋo la wulaaroo. A ye doolu tara looriŋ, a ko ì ye ko, ‘Muŋ ne ye a tinna ali tarata looriŋ jaŋ kensenke tiloo bee la?’ ⁷ Ì ko a ye ko, ‘Kaatu moo maŋ ǹ taa dookuwo la.’ A ko ì ye ko, ‘Alitolu fanaa ye taa n na wayini yiri kankaŋo to.’ ⁸ “Kabiriŋ wulaaroo siita, yiri kankantiyo ko a la dookuulaa kuntiyo ye ko, ‘Lebereesoolu kumandi naŋ, i ye ì joo ì la dookuwo la. I si a dati lebereesoolu la, mennu labanta naa la, i ye labaŋ mennu foloo naata.’ ⁹ Kabiriŋ lebereesoolu naata, a ye mennu taa talaŋ luulu maafaŋo la, ì meŋ-wo-meŋ ye denaari kiliŋ ne soto. ¹⁰ Kabiriŋ wo lebereesoolu naata, a ye mennu foloo taa, ì ye i yillaa le ko ì la joo le be siyaa la ka tambi lebereesi labaŋolu la. Bari ì fanaa meŋ-wo-meŋ naata denaari kiliŋ ne soto. ¹¹ Kabiriŋ ì ye a taa, ì ŋunuŋunuta kankantiyo ma, ¹² ì be a fo la ko, ‘Ñiŋ moo labaŋolu ye waati kiliŋ doroŋ ne dookuu. I ye wolu niŋ ntolu kaañandi, ntolu mennu ye tiloo bataa bee taa ñiŋ tili kandoo koto.’ ¹³ Bari a ye moo kiliŋ jaabi ì kono ko, ‘N teeri, m maŋ tapaleeyaa kuwo ke i la. Fo i niŋ m maŋ kambeŋ denaari kiliŋ ne la baŋ? ¹⁴ I la joo taa, i ye taa. Nte le lafita ka wo labaŋolu fanaa joo, ko ŋa i joo ñaameŋ. ¹⁵ Fo m maŋ siloo soto ka kuu-wo-kuu ke m fansuŋ kodoo la ko n lafita a la ñaameŋ? Waraŋ fo n na beteyaa le ye i kamfaa baŋ?’ ¹⁶ “Wo to labaŋolu le be ke la foloolu ti, aduŋ foloolu le be ke la labaŋolu ti.” ¹⁷ Kabiriŋ Yeesu be taa kaŋ Yerusalaamu, a ye a la saayibe taŋ niŋ fuloo samba kara la. Bituŋ wo taamasiloo kaŋ a ko ì ye ko, ¹⁸ “Ali i lamoyi. M̀ be taa kaŋ ne fo Yerusalaamu, aduŋ Moo Dinkewo be duŋ na piriisi ñaatonkoolu niŋ Luwaa karammoolu bulu jee. Wolu be a kiitindi la le ka a faa. ¹⁹ Ì be a duŋ na wolu bulu le, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti, aduŋ wolu be a ñaawali la le, ka a karawaasi aniŋ ka a pempeŋ yiribantambiloo kaŋ, bari a be wulindi la saayaa kono le tili sabanjaŋo la.” ²⁰ Wo to le Sebede dinkewolu baamaa niŋ a dinkewolu naata Yeesu kaŋ. Musoo ñiŋ ñoyita Yeesu ñaatiliŋo la ka a daani. ²¹ Bituŋ Yeesu ye a ñininkaa ko, “I lafita muŋ ne la?” Musoo ko a ye ko, “Niŋ i siita i la mansabaayaa kono, i si siidulaa dii n dinkewolu la. Doo si sii i bulubaa karoo la, doo i maraa karoo la.” ²² Bari Yeesu ye a jaabi ko, “Ali maŋ a loŋ, ali ka meŋ daani. Fo ali si i miŋ noo wo tooroo mindaŋo la baŋ, n ka naa m miŋ meŋ na?” Ì ko a ye ko, “M̀ be a noo la le.” ²³ Bituŋ a ko ì ye ko, “Tooñaa, ali be n na tooroo mindaŋo miŋ na le. Bari ka sii m bulubaa karoo la aniŋ m maraa karoo la, m faŋo maŋ mara wo la. A be moolu le ye, m Faamaa ye a parendi mennu ye fokabaŋ.” ²⁴ Kabiriŋ saayibe taŋo ye ñiŋ moyi, ì kamfaata ñiŋ baadimmaa fuloo kamma. ²⁵ Bari Yeesu ye ì kumandi naŋ ka a fo ì ye ko, “Ali ye a loŋ ko, duniyaa bankoolu la ñaatonkoolu ye moolu mara maraliñaa koleŋo le la, aduŋ ì la kuntii baalu ye kaŋo soto ì kaŋ ne. ²⁶ Alitolu niŋ ì maŋ ñaŋ na kiliŋ na. Bari moo-wo-moo meŋ lafita a la kuwo ye wara alitolu kono, wo ñanta ke la ali la dookuulaa le ti, ²⁷ aduŋ meŋ lafita ke la foloo ti alitolu kono, wo ñanta ke la ali la joŋo le ti. ²⁸ Wo ñaa kiliŋo la Moo Dinkewo maŋ naa, fo moolu si a batu, bari a naata le ka moolu batu, aniŋ ka a niyo dii ka ke kumakaaraŋo ti jamaa ye.” ²⁹ Kabiriŋ ì bota Yeriko, moo jamaa ye a nooma. ³⁰ Finkintee fula tarata siiriŋ sila karoo la. Kabiriŋ ì ye a moyi ko, Yeesu le be tambi kaŋ wo siloo la, ì sarita santo ko, “M̀ Maariyo, Dawuda Dinkewo, balafaa soto ǹ ye!” ³¹ Bituŋ moolu ye ì jalayi ko, ì ye i deyi. Bari hani wo, ì ye ì kaŋo kafu santo ka wuuri, “M̀ Maariyo, Dawuda Dinkewo, balafaa soto ǹ ye.” ³² Wo to le Yeesu loota. A ye ì kumandi, a ko ì ye ko, “Ali lafita, ŋa muŋ ne ke ali ye?” ³³ Ì ye a jaabi ko, “M̀ Maariyo, ǹ ñaalu yelendi.” ³⁴ Bituŋ Yeesu balafaata ì ye, a ye ì ñaalu maa. Wo loo niŋ baroo teema ì ye jeroo ke. Bituŋ ì ye a nooma.

¹ Kabiriŋ Yeesu niŋ a la saayiboolu be Yerusalaamu waliŋ kaŋ, ì naata Betifake saatewo to, Olifu Konkoo daala. Bituŋ Yeesu naata saayibe fula kii ì ñaato. ² A ko ì ye ko, “Ali taa saatewo to, meŋ be ali ñaato. Niŋ ali futata a ma doroŋ, ali be falimusoo tara la sitiriŋ jee, a niŋ a diŋo. Ali si ì firiŋ, ali ye ì samba naŋ n ye. ³ Niŋ moo-wo-moo ye ali ñininkaa, ali si a fo a ye ko, ‘M̀ Maariyo le suulata ì la.’ Wo loodulaa kiliŋo to a be ì bula la ali bulu le.” ⁴ Ñiŋ keta le ka annabiyomoo la kumoo timmandi ko, ⁵ “A fo Dimmusuriŋ Siyoni ye ko, a juubee, i la mansakewo be naa kaŋ i kaŋ ne! A fammajiiriŋo be seleriŋ faloo le kaŋ, aduŋ falindiŋo, falimusoo diŋo.” ⁶ Wo to le saayiboolu taata, aduŋ ì ye kuwo bee ke ko Yeesu ye ì yaamari a la ñaameŋ. ⁷ Ì ye faloo naati, a niŋ a diŋo. Ì ye ì la waramboolu landi ì kaŋ, bituŋ a seleta. ⁸ Wo to le moo jamaa ye ì la waramboolu feenee siloo kaŋ, doolu ye yiribuloolu kati yiroolu bala ka ì landi siloo kaŋ. ⁹ Aduŋ kafoo mennu be a ñaato, aniŋ mennu be a nooma, wolu be sari kaŋ santo ko, “Hosanna be Dawuda Dinkewo ye. Tenturoo niŋ jayiroo be ate le ye, meŋ ka naa Maariyo too la. Hosanna, fo saŋo santo.” ¹⁰ Kabiriŋ Yeesu dunta Yerusalaamu, saatewo bee le duuta ruk. Moolu be a fo kaŋ ko, “Jumaa le mu ñiŋ ti?” ¹¹ Jamaa moolu ye ì jaabi, “Ñiŋ ne mu Yeesu ti, annabiyomoo meŋ bota Nasareti saatewo to, Kalilee tundoo kaŋ.” ¹² Bituŋ Yeesu dunta Alla Batudulaa to. A ye moolu bee bayi, mennu ka fiiroo niŋ sandiroo ke jee. A ye kodi falinnaalu la taabuloolu yelemandi, aniŋ puraa waafilaalu la siiraŋolu. ¹³ A ko ì ye ko, “A be safeeriŋ ne ko: ‘N na buŋo be kumandi la duwaa buŋo le la’ bari alitolu ka a ke suŋolu la daakaa le ti.” ¹⁴ Finkintewolu niŋ namatoolu naata a kaŋ Alla Batudulaa to jee, aduŋ a ye ì kendeyandi le. ¹⁵ Bari kabiriŋ piriisi ñaatonkoolu niŋ Luwaa karammoolu ye kaawakuwolu je, a ye mennu ke, aniŋ dindiŋolu mennu be sari kaŋ Alla Batudulaa to ko, “Hosanna be Dawuda Dinkewo ye!” ì kamfaata. ¹⁶ Ì ko a ye ko, “Fo i ye a moyi le, ñinnu be meŋ fo kaŋ baŋ?” Yeesu ye ì jaabi ko, “Haa! Fo ali nene maŋ a karaŋ ko: ‘Ite ye jayiroo parendi i faŋo ye le ka bo dindiŋolu niŋ deenaanoolu daalu la’?” ¹⁷ Wo to le Yeesu ye ì bula jee. A fintita saatewo kono. A taata Betaniya, a sabatita jee wo suutoo la. ¹⁸ Soomandaa juunoo, kabiriŋ Yeesu be muru kaŋ Yerusalaamu, konkoo ye a muta. ¹⁹ A ye sooto suŋ kiliŋ ne je sila karoo la. A taata jee, bari a maŋ diŋ tara a bala fo jamboolu doroŋ. Wo to le a ko yiroo ye ko, “Diŋo nene te bo la ite bala kotenke!” Wo loodulaa kiliŋo to doroŋ, sooto suŋo norota. ²⁰ Kabiriŋ saayiboolu ye wo je, ì jaakalita, ì be a fo la ko, “Sooto suŋo norota katabake ñaadii le?” ²¹ Bituŋ Yeesu ye ì jaabi, “Tooñaa, m be a fo la ali ye, niŋ ali ye lannoo soto, aduŋ ali maŋ hakili fula soto, ali te ñiŋ doroŋ ke la, meŋ keta sooto suŋo la teŋ, bari hani ali ko ñiŋ bere konkoo ye ko, ‘Wutu, i ye bula baa kono,’ a be ke la wo le ñaama. ²² Aduŋ ali ye feŋ-wo-feŋ daani duwaa kono, ali be a soto la le, niŋ ali ye lannoo soto.” ²³ Yeesu taata Alla Batudulaa to. Kabiriŋ a be karandiroo ke kaŋ, piriisi ñaatonkoolu niŋ alifaalu naata a kaŋ. Ì ko a ye ko, “Ite ka ñiŋ kuwolu ke kaŋ jumaa le kaŋ, aniŋ jumaa le ye wo kaŋo dii i la?” ²⁴ Yeesu ye ì jaabi ko, “M fanaa be ali ñininkaa la kuu kiliŋ ne la. Niŋ ali ye n jaabi, m be a fo la ali ye le, n ka ñiŋ kuwolu ke kaŋo meŋ kaŋ. ²⁵ Yaayaa la batiseeroo bota mintoo le? Fo a bota naŋ Alla le bulu baŋ, waraŋ moolu?” Bituŋ ì ye a kacaa ñoo ye ko, “Niŋ ǹ ko, a bota naŋ Alla le bulu, a be a fo la ǹ ye le ko, ‘Muŋ ne ye a tinna alitolu maŋ laa a la?’ ²⁶ Bari niŋ ǹ ko, ‘A bota naŋ moolu le bulu,’ m̀ maŋ haañi kafoo la, kaatu ì bee ye Yaayaa muta annabiyomoo le ti.” ²⁷ Bituŋ ì ye Yeesu jaabi ko, “M̀ maŋ a loŋ.” Wo to le Yeesu ko ì ye ko, “M fanaa te a fo la ali ye, n ka ñiŋ kuwolu ke kaŋo meŋ kaŋ.” ²⁸ “Alitolu ye muŋ ne miira ñiŋ kuwo to? Kewo ye dinkee fula le soto. A taata foloo kaŋ, a ko a ye ko, ‘N dinkewo, taa dookuwo la wayini yiri kankaŋo to bii!’ ²⁹ A ye a jaabi ko, ‘M maŋ lafi ka taa!’ Bari ñaato a naata nimisa wo la, aduŋ a taata. ³⁰ Bituŋ ñiŋ kewo naata taa a dinkee fulanjaŋo kaŋ, a ye wo kuma kiliŋo le fo a ye. Wo ye a jaabi ko, ‘M be taa le,’ bari a maŋ naa taa. ³¹ Saayiŋ, ñiŋ dinkee fuloo kono, jumaa le ye a faamaa la lafoo ke?” Ì ye a jaabi ko, “Foloo le mu.” Wo to le Yeesu ko ì ye ko, “Tooñaa, m be a fo la ali ye, duwaañi jenkeriŋolu niŋ cakoolu be duŋ na Alla la mansabaayaa kono ali ñaa le. ³² Yaayaa naata le ka sila tilindiŋo yitandi ali la, aduŋ ali maŋ laa a la. Bari duwaañoolu niŋ cakoolu laata a la. Ali ye wo je, bari hani wo ali maŋ tuubi ka laa a la. ³³ “Ali i lamoyi mansaali doo fanaa la. Koridaatii doo le ye wayini yiri kankaŋo bo, a ye sansaŋo miniŋ a la, aniŋ a ye wayini yiridiŋ bitidulaa dadaa jee. Bituŋ a ye kantari dulaa tatoo fanaa loo jee. Wo to le a ye a luwaasi moo doolu ma, a taata manee. ³⁴ Kabiriŋ katiri waatoo siita, a ye a la dookuulaalu kii luwaasilaalu yaa ka a niyo samba a ye naŋ. ³⁵ Bari luwaasilaalu ye a la dookuulaalu muta. Ì ye doo buutee, ì ye doo faa, aniŋ ì ye doo buŋ beroolu la, fo a faata. ³⁶ Tukuŋ fanaa a ye dookuulaa doolu kii, mennu tambita foloolu la. Bari luwaasilaalu ye wo kuu kiliŋo le ke wolu la. ³⁷ Labaŋo la a ye a dinkewo kii ì kaŋ. A ye a miira le ko, ì be a dinkewo horoma la le. ³⁸ Bari kabiriŋ luwaasilaalu ye a dinkewo je, ì ko ñoo ye ko, ‘Keetaalaa fele! Ali naa, ŋà a faa fo a la keetaafeŋo si tu ntolu bulu!’ ³⁹ Bituŋ ì ye a muta, ì ye a bayi yiri kankaŋo banta, wo to le ì ye a faa. ⁴⁰ Saayiŋ, niŋ yiri kankantiyo naata, a be muŋ ne ke la wo luwaasilaalu la?” ⁴¹ Ì ko a ye ko, “A be wo kuu kuruŋ kelaalu faa la faañaa jawoo le la. Bituŋ a ye a la wayini yiri kankaŋo luwaasi moo doolu ma, mennu be a niyo dii la a la a waatoo la.” ⁴² Bituŋ Yeesu ko ì ye ko, “Fo ali nene maŋ a karaŋ Kitaabu Senuŋolu kono ko: ‘Beroo meŋ buŋ loolaalu jututa a la, wo le naata ke tonkonna bere kummaa ti. Maariyo le ye ñiŋ ke, aduŋ a kaawakuuyaata ǹ ñaa koto le.’ ⁴³ “Wo kamma la m be a fo la ali ye, Alla la mansabaayaa be buusi la ali bulu le, aduŋ a be dii la moolu le la, mennu be a yiriwandi la ko Alla lafita a la ñaameŋ. ⁴⁴ Aduŋ moo-wo-moo meŋ boyita ñiŋ beroo kaŋ, wo be teyiŋ-teyiŋ na le. Niŋ a boyita moo-wo-moo kaŋ, a be wo juru la le.” ⁴⁵ Kabiriŋ piriisi ñaatonkoolu niŋ Farisewolu ye Yeesu la mansaaloolu moyi, ì ye a kalamuta ko, a ka itolu le la kuwo fo. ⁴⁶ Ì ye siloo ñini ka a muta, bari ì maŋ haañi kafoo la, kaatu moolu bee ye a muta annabiyomoo le ti.

¹ Yeesu diyaamuta ì ye mansaaloolu la kotenke ka a fo ì ye ko: ² “Arijana mansabaayaa si misaali noo mansakewo le la, meŋ ye maañoobiti feetoo parendi a dinkewo ye. ³ A ye a la dookuulaalu kii ka moolu bee kumandi, a ye mennu buuñaatoo kili ñiŋ feetoo to. Bari ì maŋ soŋ ka naa. ⁴ A ye dookuulaa doolu kii kotenke, a ko ì ye ko, ‘Ali a fo moolu ye, ŋa mennu kili ko: A juubee, ŋa n na domoroo parendi le. Ŋa n na ninsituuraalu kanateyi le, aniŋ n na ninsiriŋ batundoolu, aduŋ kuwolu bee pareeta le, ali ye naa maañoobitoo to.’ ⁵ “Bari ì maŋ a danku, ì taata ì la haajoolu la. Doolu taata ì la kunkoolu to, doolu taata ì la fiiridulaalu to. ⁶ Doolu ye a la dookuulaalu muta, ì ye ì ŋayibe aniŋ ì ye ì faa. ⁷ Wo kamma la mansakewo kamfaata baake. A ye a la kelediŋolu kii ka wo moofaalaalu bee faa, aniŋ ka ì la saatewo jani. ⁸ Wo to le a ko a la dookuulaalu ye ko, ‘Tooñaa, maañoobiti feetoo pareeta le, bari moolu, ŋa mennu buuñaatoo kili jee, wolu maŋ jari a la. ⁹ Wo kamma la ali taa mbeedi kumbeŋolu to, ali ye moo-wo-moo je, ali si a kili naŋ feetoo to.’ ¹⁰ “Bituŋ wo dookuulaalu taata mbeedoolu kaŋ taariŋ, ì ye moolu bee kafu ñoo ma, ì ye mennu je, moo kuruŋolu niŋ moo betoolu. Bituŋ maañoobiti feetoo buŋo faata niŋ luntaŋolu la. ¹¹ “Bari kabiriŋ mansakewo naata ka luntaŋolu juubee, a ye kewo je jee, meŋ maŋ maañoobiti feŋolu duŋ. ¹² A ko a ye ko, ‘N teeri, i dunta jaŋ ñaadii le, i maŋ maañoobiti feŋolu duŋ?’ Kewo be deyiriŋ. ¹³ Wo to le mansakewo ko a la dookuulaalu ye ko, ‘Ali a siŋolu niŋ a buloolu siti, ali ye a fayi banta diboo kono, kumboo niŋ nimisoo be daameŋ.’ ¹⁴ “Kaatu moo jamaa le kumandita, bari moo dantaŋ ne tombonta.” ¹⁵ Wo to le Farisewolu taata ka feeroo siti, ì be Yeesu muta la a la kumoo kono ñaameŋ. ¹⁶ Bituŋ ì ye ì la taaliboolu kii a kaŋ, aniŋ Herodi la kafoo moo doolu, ka a fo a ye ko, “Karammoo, ŋà a loŋ ne ko, ite mu tooñaa moo le ti, aduŋ i ka Alla la siloo le karandi tooñaa kono. Moo-wo-moo le buka ite jenkendi noo, kaatu ite buka moo faasaa. ¹⁷ Wo kamma la, i la miiroo yitandi ñiŋ kuwo to: Fo siloo le mu baŋ, ka naamoo joo Rooma bankoo la mansa yaa, waraŋ fo siloo nte?” ¹⁸ Bari Yeesu ye ì la feere kuruŋo loŋ ne, bituŋ a ko ì ye ko, “Alitolu bunaafayoolu, muŋ ne ye a tinna ali ka n kotobo? ¹⁹ Ali kodicoroosoo yitandi n na, ali ka naamoo joo meŋ na.” Bituŋ ì ye denaari kiliŋ samba a ye naŋ. ²⁰ Wo to le Yeesu ye ì ñininkaa ko, “Jumaa le nataaloo niŋ a too be ñiŋ bala?” ²¹ Ì ye a jaabi ko, “Rooma bankoo la mansa le mu.” Wo to le a ko ì ye ko, “Meŋ mu mansa taa ti, ali wo dii mansa la. Meŋ mu Alla taa ti, ali ye wo dii Alla la.” ²² Kabiriŋ ì ye ñiŋ kumoolu moyi, ì jaakalita. Bituŋ ì ye a bula, ì taata. ²³ Wo luŋ kiliŋo la Sadusewolu naata a kaŋ, mennu ka a fo ko, saayaakoolaa wulindiroo te keriŋ. Ì ye a ñininkaa ko, ²⁴ “Karammoo, Annabilayi Musa ye ñiŋ ne fo ko, niŋ kewo faata, aduŋ a maŋ diŋolu soto, a baadiŋo ñanta a la musoo futuu la le ka diŋolu wuluu a ye. ²⁵ Saayiŋ, baadimmaa woorowula le tarata m̀ fee nuŋ. Foloo futuuta le, bituŋ a naata faa. Baawo a maŋ diŋolu soto, a ye a la musoo tu a doomaa bulu. ²⁶ Wo kuu kiliŋo le keta fulanjaŋo fanaa la, aniŋ sabanjaŋo fo woorowulanjaŋo to. ²⁷ Labaŋo la musoo fanaa faata. ²⁸ Saayiŋ, saayaakoolaa wulindiroo luŋo la, a be ke la jumaa le la musoo ti ñiŋ baadimmaa woorowuloo kono? Baawo woorowuloo bee ye a futuu le!” ²⁹ Yeesu ye ì jaabi ko, “Ali filita le, kaatu ali maŋ Kitaabu Senuŋolu loŋ sako Alla la semboo. ³⁰ Saayaakoolaa wulindiroo, futuu te jee sako ka moo futundi, bari ì be muluŋ na le ko malaayikoolu Arijana kono. ³¹ “Bari furewolu la wulindiroo la kuwo to, fo ali nene maŋ a karaŋ baŋ, Alla ye meŋ fo ali ye? A ko, ³² ‘Nte le mu Iburayima la Alla ti, Isiyaaka la Alla, aniŋ Yaakuba la Alla.’ A maŋ ke furewolu la Alla ti, bari baluuriŋolu.” ³³ Kabiriŋ moo jamaa ye ñiŋ moyi, ì jaakalita a la karandiroo la. ³⁴ Kabiriŋ Farisewolu ye a moyi ko, Yeesu ye Sadusewolu deyindi le, ì kafuta ñoo ma. ³⁵ Bituŋ kiliŋ be ì kono, meŋ mu Luwaa lonnaa ti, a ye Yeesu ñininkaa ka a kotobo, ³⁶ “Karammoo, yaamari jumaa le warata yaamaroolu bee ti Luwaa kono?” ³⁷ Bituŋ Yeesu ye a jaabi ko, “I si Maariyo, i la Alla kanu i sondomoo bee la, i niyo bee la, aniŋ i hakiloo bee la. ³⁸ Ñiŋ ne mu yaamari foloo ti, aduŋ ate le warata yaamaroolu bee ti. ³⁹ Fulanjaŋo meŋ kummaayaata ko foloo, mu ñiŋ ne ti, ‘I si i siiñoo kanu ko i faŋo.’ ⁴⁰ Luwaa bee aniŋ annabiyomoolu la karandiroo be dendiŋ ñiŋ yaamari fuloo le la.” ⁴¹ Kabiriŋ Farisewolu be bendiŋ ñoo kaŋ, Yeesu ye ì ñininkaa, ⁴² “Ali ye muŋ ne miira Alimasiihu la kuwo to? Jumaa le dinkewo mu?” Ì ye a jaabi ko, “Dawuda le dinkewo mu.” ⁴³ Bituŋ a ko ì ye ko, “Wo to, muŋ ne ye a tinna Dawuda ka a kumandi ‘m Maarii’ la, kabiriŋ a diyaamuta ka bo niŋ Alla la Nooroo la ko: ⁴⁴ Maariyo ko m Maarii ye le ko, ‘Sii m bulubaa karoo la, fo ŋa i jawoolu ke i siŋo koto.’ ⁴⁵ “Niŋ Dawuda ye a kumandi a Maariyo la, wo to a si ke noo Dawuda dinkewo ti ñaadii le?” ⁴⁶ Bari moo maŋ a jaabi noo hani kuma kiliŋ na, sako moo si haañi ka a ñininkaa kuma doo la ka bo wo luŋo la.

¹ Wo to le Yeesu ko moo jamaa niŋ a la saayiboolu ye ko, ² “Luwaa karammoolu niŋ Farisewolu le be siiriŋ Musa la siiraŋo kaŋ. ³ Wo kamma la ali si ì la kumoolu muta aniŋ ali si kuu-wo-kuu ke, ì ye meŋ fo ali ye. Bari ì ka meŋ ke, alitolu kana wo ke, kaatu ì ka meŋ fo, ì buka baara wo la. ⁴ Ì ka duni kuliŋolu le siti, ì ye ì landi moolu sañoolu kaŋ, mennu samboo maŋ diyaa. Bari ì faŋolu buka wo dunoolu maa hani ì bulukondiŋolu la. ⁵ “Ì ka ì la kebaara betoolu bee ke le doroŋ, fo moolu si ì je. Ì ka ì la aaya keraŋolu fanundi le, aniŋ ì ye ì la waramba jimfiroolu jaŋayandi. ⁶ Ì ka lafi dulaa horomariŋolu le la feetoolu to, aniŋ siiraŋ betoolu ì la diina bendulaalu kono. ⁷ Ì ka lafi le, moolu ka ì kontoŋ marisewolu to, aniŋ ka ì kumandi ‘karammoo’ la. ⁸ Bari alitolu, ali maŋ ñaŋ na ka kumandi karammoo la, kaatu alitolu ye karammoo kiliŋ doroŋ ne soto, aduŋ ali bee mu baadimmaalu le ti. ⁹ Ali maŋ ñaŋ na moo-wo-moo kumandi la ali faamaa la ñiŋ duniyaa kono, kaatu ali ye Faamaa kiliŋ doroŋ ne soto, meŋ be Arijana kono. ¹⁰ Waraŋ ali maŋ ñaŋ na kumandi la ñaatonkoo la, kaatu ali ye ñaatonka kiliŋ ne soto, meŋ mu Kiristu ti. ¹¹ Bari meŋ na kuwo be wara la alitolu kono, wo maarii ñanta ke la ali la dookuulaa le ti. ¹² Moo-wo-moo meŋ ye a faŋ sikandi, wo maarii be jindi la le. Aduŋ moo-wo-moo meŋ ye a fammajii, wo maarii be sikandi la le. ¹³ “Kooroo be alitolu Luwaa karammoolu niŋ Farisewolu ye, alitolu bunaafayoolu! Ali ye siloo soroŋ moolu ma ka taa Arijana mansabaayaa kono. Ali faŋolu te duŋ na, aduŋ ali te moolu bula la, mennu lafita ka duŋ. ¹⁴ Kooroo be alitolu Luwaa karammoolu niŋ Farisewolu ye, alitolu bunaafayoolu! Ali ka furuyaamusoolu la buŋolu buusi ì la le, aduŋ ali ka duwaa jaŋolu le ke ka ali faŋ ke moo betoolu ti. Wo kamma la alitolu le la yankankatoo be jawuyaa la baake. ¹⁵ Kooroo be alitolu Luwaa karammoolu niŋ Farisewolu ye, alitolu bunaafayoolu! Ali ka baa teyi le ka bankoo muumee bee yaayi, fo ali si hani moo kiliŋ dundi noo ali la diinoo kono. Aduŋ niŋ wo maarii sonta ali ma, ali ka ate ke Jahannaba diŋo le ti siiñaa fula ka tambi ali faŋolu la Jahannaba diŋyaa la. ¹⁶ “Kooroo be alitolu kantarilaa finkiriŋolu ye! Alitolu ko, ‘Niŋ moo-wo-moo ye i kali Alla Batudulaa Buŋo la, wo maŋ ke feŋ ti. Bari niŋ moo-wo-moo ye i kali Alla Batudulaa Buŋo sanoo la, kaloo ye wo maarii muta le.’ ¹⁷ Alitolu finkintee toolewolu, fo muŋ ne kummaayaata, sanoo waraŋ Alla Batudulaa Buŋo, meŋ ye sanoo jankundi? ¹⁸ Alitolu ko, ‘Niŋ moo-wo-moo ye i kali sadaajanidulaa la, wo maŋ ke feŋ ti, bari niŋ moo-wo-moo ye i kali sadaa la, kaloo ye wo maarii muta le.’ ¹⁹ Alitolu finkintewolu! Fo muŋ ne kummaayaata, sadaa waraŋ sadaajanidulaa, meŋ ye sadaa seneyandi? ²⁰ Wo kamma la, moo meŋ ye i kali sadaajanidulaa la, wo ye i kali feŋo bee le la fanaa, meŋ be sadaajanidulaa kaŋ. ²¹ Aduŋ moo meŋ ye i kali Alla Batudulaa Buŋo la, wo ye i kali ate fanaa la le, meŋ be sabatiriŋ jee. ²² Aduŋ moo meŋ ye i kali Arijana la, wo ye i kali Alla la mansasiiraŋo le la, aniŋ meŋ be siiriŋ a kaŋ. ²³ “Kooroo be alitolu Luwaa karammoolu niŋ Farisewolu ye, alitolu bunaafayoolu! Ali ka hani fendiŋolu jakoo bondi le, meŋ be ko naana, dilli aniŋ kummini, bari ali ka ali ñaa kaasi Luwaa la kuu kummaa baalu la le, mennu mu tiliŋo ti, balafaa aniŋ lannoo. Ñinnu le mu kuwolu ti, ali ñanta mennu ke la, aduŋ ali kana ali ñaa kaasi yaamari koteŋolu la. ²⁴ Alitolu kantarilaa finkiriŋolu! Ali ka ali la miŋ feŋolu sonsoŋ ka siyo bondi a kono, bari ali ka ñonkomoo kunuŋ. ²⁵ “Kooroo be alitolu Luwaa karammoolu niŋ Farisewolu ye, alitolu bunaafayoolu! Ali ka mindaŋo niŋ booloo banta le kuu, wo ye a tara a konoto be faariŋ feŋolu le la, ali ye mennu soto suuñaaroo niŋ tapaleeyaa kono. ²⁶ Ite Farisee finkiriŋo! I la mindaŋo niŋ booloo konoto foloo kuu, fo banta fanaa si seneyaa. ²⁷ “Kooroo be alitolu Luwaa karammoolu niŋ Farisewolu ye, alitolu bunaafayoolu! Ali ka munta le ko kaburoolu, ì ye mennu muu lasoo la. Ì banta ka tara ñiiñaariŋ, bari konoto ka tara faariŋ moo kulu jaaroolu le la, aniŋ feŋ nooriŋolu. ²⁸ Wo ñaa kiliŋo la, ali ka muluŋ moolu fee le ko moo tilindiŋolu, bari ali konoto be faariŋ bunaafayiyaa niŋ jawuyaa le la. ²⁹ “Kooroo be alitolu Luwaa karammoolu niŋ Farisewolu ye, alitolu bunaafayoolu! Ali ka buŋolu loo annabiyomoolu la kaburoolu ye, aniŋ ali ka moo tilindiŋolu la kaburoolu ñarandi. ³⁰ Aduŋ ali ka a fo ko, ‘Niŋ ǹ tarata baluuriŋ m̀ mumuñolu la jamaanoo la, ǹ te kafu la ì ma ì la annabiyomoolu faa to.’ ³¹ Wo to alitolu ye ali faŋolu la kuwolu seedeyaa le ko, alitolu mu wo moolu le lasiloo ti, mennu ye annabiyomoolu faa. ³² Wo to, ali tenteŋ ka ali mumuñolu la dookuwo timmandi. ³³ “Alitolu saalu! Alitolu daŋari koorewo! Ali be kana la Jahannaba la yankankatoo ma ñaadii le? ³⁴ Wo kamma la, ali i lamoyi, m be annabiyomoolu kii la ali kaŋ ne, moo ñaamendiŋolu, aniŋ karandirilaalu. Bari ali be ì doolu faa la le, ali be doolu pempeŋ na yiribantambiloo kaŋ. Ali be doolu karawaasi la ali la diina bendulaalu to le, aniŋ ali be doolu bayi la ka bo saatee ka taa saatee. ³⁵ Wo le ye a tinna yankankatoo be boyi la ali kaŋ moo tilindiŋolu bee yeloo boŋo kamma la, ka bo Haabiila yeloo to ka naa fo Jakariya yeloo to, Berekiya dinkewo, ali ye meŋ faa Alla Batudulaa Buŋo niŋ sadaajanidulaa teema. ³⁶ Tooñaa, m be a fo la ali ye, ñiŋ yankankatoo bee be naa ñiŋ jamaanoo kaŋ ne.” ³⁷ “Ite Yerusalaamu, hee, ite Yerusalaamu! I la moolu ye annabiyomoolu faa le, aniŋ ì ye kiilaalu buŋ beroolu la ka ì faa. Siiñaa jelu le n lafita i la dindiŋolu kafu la ñoo ma m bala, ko siisee dimbaa ka a diŋolu kafu ñoo ma a dampaŋo koto ñaameŋ, bari ali buka soŋ! ³⁸ A juubee, ali la buŋo be tu la kenseŋyaariŋ. ³⁹ M be a fo la ali ye, ali te n je la kotenke fo waatoo meŋ na, ali be a fo la ko, ‘Tenturoo niŋ jayiroo be ate le ye, meŋ ka naa Maariyo too la.’ ”

¹ Yeesu bota Alla Batudulaa to. Kabiriŋ a be taa kaŋ, a la saayiboolu naata ka Alla Batudulaa dulaalu coodi a ye. ² Bituŋ a ko ì ye ko, “Fo ali ye ñiŋ buŋolu bee je le baŋ? Tooñaa, m be a fo la ali ye, ali ye ñiŋ buŋolu meŋ je teŋ, hani bere kiliŋ te tu la laariŋ ñoo kaŋ jaŋ, meŋ te boyi la duuma.” ³ Kabiriŋ Yeesu be siiriŋ Olifu Konkoo kaŋ, saayiboolu naata a kaŋ suturoo kono. Ì ye a ñininkaa ko, “A fo ǹ ye, ñiŋ kuwolu be ke la waati jumaa le la. Muŋ ne be ke la ite la naa waatoo niŋ duniyaa labaŋo taamanseeroo ti?” ⁴ Bituŋ Yeesu ye ì jaabi ko, “Ali ali hakiloo tu fo moo kana ali filindi. ⁵ Kaatu moo jamaa be naa la n too la, aduŋ ì be a fo la le ko, itolu le mu Alimasiihu ti, aduŋ ì be moo jamaa le filindi la. ⁶ Ali be keloolu moyi la le, aniŋ kele kibaaroolu, bari ali kana sila, kaatu wo kuwolu ñanta ke la le, bari wo maŋ ke labandulaa ti. ⁷ Bankoolu be wuli la le ka ñoo kele, mansakundaalu ye ñoo kele, aduŋ konko jawoo aniŋ banku jarajaroolu be ke la dulaa jamaa le to. ⁸ Ñiŋ kuwolu bee ka munta le doroŋ ko tiŋo foloodulaa. ⁹ “Wo waatoo la ì be ali muta la le ka ali toorandi, aniŋ ka ali faa. Bankoolu bee be ali koŋ na le nte too kamma la. ¹⁰ Bituŋ n noomalanka jamaa be boyi la le, ì be ñoo jamfaa la, aduŋ ì be ñoo koŋ na le fanaa. ¹¹ Faniyaa annabiyomu jamaa le be wuli la, aduŋ ì be moo jamaa le filindi la. ¹² Baawo tilimbaliyaa be kafu la le, moo jamaa la kanoo be dooyaa la. ¹³ Bari moo meŋ wakiilita fo labandulaa to, wo le be kiisa la. ¹⁴ Aduŋ Arijana mansabaayaa la kibaari betoo be kawandi la duniyaa bee kono le ka ke seedeyaa ti bankoolu bee ye. Wo to le duniyaa be baŋ na. ¹⁵ “Niŋ ali ye feŋ haraamuriŋo je meŋ be kasaaroo ke la dulaa senuŋ to, Annabilayi Daniyeli ye meŋ na kuwo safee nuŋ, karannaa si a fahaamu, ¹⁶ bituŋ moolu mennu be Yudeya tundoo kaŋ, si bori konkoolu to. ¹⁷ Moo meŋ be buŋo kaŋ santo, wo kana jii duuma ka a la bunkono feŋolu taa. ¹⁸ Aduŋ moo meŋ be kunkoo to, wo kana muru suwo kono ka a la waramboo taa. ¹⁹ Wo luŋolu la, tooroo be musukonomaa ye le, aniŋ mennu be suusundiroo la. ²⁰ Bari ali si duwaa ko, ali la ñiŋ boroo kana beŋ sumayaa waatoo fee, waraŋ Loobula Luŋo la. ²¹ Kaatu wo waatoo le la koleyaa kuu baa be ke la, meŋ ñoŋo nene maŋ ke biriŋ duniyaa datidulaa fo ka naa bula bii la, aduŋ a ñoŋo nene te ke la kotenke. ²² Niŋ wo waatoo maŋ sutiyandi, hani moo kiliŋ te kiisa la. Bari Alla la tomboŋ moolu la kuwo kamma la wo waatoo be sutiyandi la le. ²³ Bituŋ niŋ moo ko ali ye ko, ‘A juubee, Alimasiihu fele!’ waraŋ ‘A hayinaŋ jana!’ ali kana laa wo maarii la. ²⁴ Kaatu moolu be wuli la le, mennu be ì faŋ ke la Alimasiihu ti, waraŋ annabiyomoolu. Ì be taamanseeri baalu yitandi la le, aniŋ kaawakuwolu, ka hani Alla la tomboŋ moolu filindi, niŋ ì si a ke noo. ²⁵ Ali ali hakiloo tu, ŋa a fo ali ye le janniŋ a waatoo be sii la. ²⁶ “Niŋ ì ko ali ye ko, ‘A hayinaŋ keñewuloo kono!’ ali kana taa jee, waraŋ ‘A be konoto buŋo kono!’ ali kana laa ì la. ²⁷ Kaatu ko saŋ ŋalasoo ka bo tiliboo la ñaameŋ, aniŋ a maloo ka je fo tilijiyo la, Moo Dinkewo la naa be ke la wo le ñaama. ²⁸ Feŋ furewo be daa-wo-daa to, duwoolu ka jii jee le to. ²⁹ “Wo koleyaa kuu baa koolaa doroŋ, wo luŋolu la, tiloo be dibi la le, aduŋ karoo te a la maloo dii la. Looloolu be boyi la ka bo saŋo santo, aduŋ saŋ fatoolu la semboo be jiijandi la le. ³⁰ Wo koolaa le Moo Dinkewo taamanseeroo be finti la saŋo santo. Wo to le duniyaa bankoolu bee be woosii la, aduŋ ì be Moo Dinkewo je la naa kaŋ ka bo saŋo santo minaayoolu kono, a niŋ a la sembe baa niŋ kallankeeyaa. ³¹ Aduŋ a be a la malaayikoolu kii la niŋ footaŋ kumakaŋo le la. Ì be a la tomboŋ moolu kafu la ñoo ma le ka bo duniyaa tonkoŋ naanoo to. ³² “Ali si ñiŋ kuwo fahaamu ka bo niŋ sooto suŋo la taamanseeroo la. Niŋ a buloolu jambakereta aniŋ a soronta doroŋ, ali ka a loŋ ne ko, samaa sutiyaata naŋ ne. ³³ Wo to niŋ ali ye ñiŋ kuwolu bee je, ali si a loŋ fanaa ko, Moo Dinkewo la naa sutiyaata naŋ ne. ³⁴ Tooñaa, m be a fo la ali ye ko, ñiŋ jamaanoo te baŋ na, janniŋ ñiŋ kuwolu bee ka ke. ³⁵ Saŋo niŋ bankoo be yeemaŋ na le, bari nte la kumoolu te yeemaŋ na muk. ³⁶ “Moo te keriŋ, meŋ ye wo luŋo niŋ a waatoo loŋ. Hani Dinkewo faŋo maŋ a loŋ sako malaayikoolu mennu be Arijana. M Faamaa doroŋ ne ye a loŋ. ³⁷ Ko a keta Nuha la waatoo la ñaameŋ, Moo Dinkewo la naa fanaa be ke la wo le ñaama. ³⁸ Kaatu wo luŋolu la, janniŋ Tuufaani Waamoo be naa la, moolu tarata domoroo niŋ miŋo la le. Ì ka futuu, aduŋ ì ka ì diŋolu futundi fo waatoo meŋ na, Nuha dunta kuluŋo kono. ³⁹ Moolu maŋ feŋ kalamuta, fo waamoo naata, a ye ì bee kasaara. Moo Dinkewo la naa fanaa be ke la wo le ñaama. ⁴⁰ Wo waatoo la, kee fula be tara la kunkoo kono, kiliŋo ye taa, kiliŋo ye tu jee. ⁴¹ Musu fula be tara la tuuroo la, kiliŋo ye taa, kiliŋo ye tu jee. ⁴² Wo kamma la, ali ali hakiloo tu, kaatu ali maŋ luŋo ñiŋ loŋ, ali Maariyo be naa la meŋ na. ⁴³ Bari ali si a loŋ ko, niŋ a ye a tara ko, koridaatiyo ye a loŋ, suŋo be naa la suutoo waatoo meŋ na, wo to a be tara la koroosiroo la le, aduŋ a te soŋ na a ye a la koridaa tiñaa ka suuñaaroo ke. ⁴⁴ Wo kamma la ali fanaa ñanta tara la pareeriŋ ne, kaatu Moo Dinkewo be naa la waatoo le la, ali maŋ i yillaa a ma meŋ na. ⁴⁵ “Wo to jumaa le mu dookuulaa tilindiŋo ti, aniŋ dookuulaa ñaamendiŋo, meŋ maariyo ye a marandi a dookuuñoolu bee ma ka domoroo dii ì la a waatoo la? ⁴⁶ Barakoo be wo dookuulaa le ye, meŋ maariyo ye a tara wo ke kaŋ a ñaama, niŋ a naata. ⁴⁷ Tooñaa, m be a fo la ali ye, a be a marandi la a la sotofeŋolu bee le ma. ⁴⁸ Bari niŋ wo dookuulaa keta dookuulaa jawoo ti, meŋ be a fo la a sondomoo kono ko, ‘A be mee la le, janniŋ m maariyo be naa la,’ ⁴⁹ bituŋ a ye a dati ka a dookuuñoolu buutee, a niŋ siiratoolu ye domoroo niŋ miŋo ke. ⁵⁰ Wo dookuulaa maariyo be naa la luŋo le la, a maŋ i yillaa a ma meŋ na. ⁵¹ Wo to le a be ñiŋ dookuulaa kuntuŋ-kuntuŋ na, a ye a niŋ bunaafayoolu ke dulaa kiliŋ, kumboo niŋ nimisoo be daameŋ.”

¹ “Wo waatoo la Arijana mansabaayaa be muluŋ na le ko sunkutu taŋ, mennu ye ì la lampoolu taa, ì fintita banta ka maañootiyo benduŋ. ² Bari ñiŋ sunkutu taŋo kono, luulu mu toolewolu le ti, aniŋ luulu doo mu ñaamendiŋolu ti. ³ Kabiriŋ toolewolu ye ì la lampoolu taa, ì niŋ tulu fankantataa maŋ taa keraŋolu kono. ⁴ Bari ñaamendiŋolu niŋ ì la lampoolu, ì ye ì fankanta tuloo la keraŋolu kono. ⁵ Baawo wo maañootiyo tarideeta le, ì bee jinkoota. Bituŋ ì ye a dati ka siinoo. ⁶ “Bari suutoo teema ì ye sari kaŋo moyi ko, ‘Maañootiyo fele! Ali finti banta ka a benduŋ!’ ⁷ Wo to le sunkutoolu bee wulita, ì ye ì la lampoolu mutandi. ⁸ Bituŋ toolewolu ko ñaamendiŋolu ye ko, ‘Ali ǹ so ali la tuloo doo la, kaatu ǹ na lampoolu be faa kaŋ ne.’ ⁹ Bari ñaamendiŋolu ye ì jaabi ko, ‘Hanii, a te ntolu bee sii la. Ali taa tulu waafilaalu yaa, ali ye doo saŋ ali faŋolu ye.’ ¹⁰ “Kabiriŋ wolu taata tulu saŋo la, maañootiyo futata. Maañootiyo niŋ sunkutoolu mennu pareeta, dunta ñoo la maañoobiti dulaa to. Bituŋ daa soronta. ¹¹ Ñaato domandiŋ, wo sunkutu doolu fanaa naata, ì ko, ‘Maariyo, maariyo, bundaa yele ǹ ye.’ ¹² Bari a ye ì jaabi, ‘Tooñaa, m be a fo la ali ye, nte nene maŋ alitolu loŋ.’ ¹³ “Wo kamma la, ali koroosiroo ke, kaatu ali maŋ a la naa luŋo loŋ sako a la naa waatoo. ¹⁴ “Wo waatoo la Arijana mansabaayaa be muluŋ na le ko kewo, meŋ pareeta ka taa taamoo la. A ye a la dookuulaalu kumandi, a ye ì marandi a la naafuloo ma. ¹⁵ A ye talenti kodi luulu dii doo la, a ye talenti kodi fula dii doo la, bituŋ a ye talenti kodi kiliŋ dii doo la, moo-wo-moo si meŋ mara noo. Bituŋ a taata. ¹⁶ “Kabiriŋ talenti luulutiyo ye a la kodoo muta doroŋ, a taata ka safaaroo ke wo la, a ye talenti kodi luulu doo soto kañewo ti. ¹⁷ Wo ñaa kiliŋo la, meŋ ye talenti kodi fula soto, a ye talenti kodi fula doo soto kañewo ti. ¹⁸ Bari dookuulaa, meŋ ye talenti kiliŋo soto, a taata, a ye dinkoo siŋ, a ye a maariyo la kodoo maabo jee. ¹⁹ “Waati jaŋ koolaa wo dookuulaalu maariyo muruta naŋ. Bituŋ a niŋ ì ye kontoo bo. ²⁰ Wo dookuulaa meŋ ye talenti kodi luulu soto nuŋ, naata. A ye talenti kodi luulu koteŋo bondi, a ko a ye ko, ‘Maariyo, ite ye talenti kodi luulu le dii n na. A juubee, ŋa luulu koteŋ ne soto kañewo ti.’ ²¹ Bituŋ a maariyo ko a ye ko, ‘I nimbaara. Ite mu dookuulaa betoo le ti, aniŋ dookuulaa tilindiŋo. I tilinta fendiŋolu to le, wo to saayiŋ, m be i marandi la feŋ jamaalu le ma. Naa, i ye duŋ i maarii la seewoo kono!’ ²² “Bituŋ doo meŋ ye talenti kodi fula soto nuŋ, fanaa naata. A ko a ye ko, ‘Maariyo, i ye talenti kodi fula le dii n na, bari a juubee, ŋa fula koteŋ ne soto kañewo ti.’ ²³ Bituŋ a maariyo ko a ye ko, ‘I nimbaara. Ite mu dookuulaa betoo le ti aniŋ dookuulaa tilindiŋo. I tilinta fendiŋolu to le, wo to saayiŋ, m be i marandi la feŋ jamaalu le ma. Naa, i ye duŋ i maarii la seewoo kono!’ ²⁴ Bituŋ wo dookuulaa, meŋ ye talenti kodi kiliŋ soto nuŋ, fanaa naata a kaŋ. A ko a ye ko, ‘Maariyo, ŋa a loŋ ne ko, i saŋarata le. I ka katiroo ke dulaa to le, i maŋ fiiroo ke daameŋ, aduŋ i ka kafuñoomoo ke dulaa to le, i maŋ turoo sari daameŋ. ²⁵ Wo le ye a tinna n silata, n taata i la talenti kodoo saareŋ bankoo kono. A juubee, i la kodoo fele.’ ²⁶ Bari a maariyo ye a jaabi ko, ‘Ite dookuulaa jawoo, ite dookuulaa nafantaŋo! Baawo i ye a loŋ ne ko, n ka katiroo ke dulaa le to, m maŋ fiiroo ke daameŋ, aniŋ n ka kafuñoomoo ke dulaa le to, m maŋ turoolu sari daameŋ. ²⁷ Wo to i ñanta n na kodoo maabo la banki le. I si a je, niŋ n naata waatoo meŋ na, n si n na kodoo niŋ kañewo soto. ²⁸ Saayiŋ, ali wo talenti kodi kiliŋo buusi a la, ali ye a dii wo doo la, meŋ ye talenti kodi taŋ soto. ²⁹ Kaatu meŋ ye feŋ soto, doo be dii la wo le la, aduŋ a be jamaa baa le soto la. Bari moo meŋ maŋ a soto, hani a ye meŋ soto, wo be buusi la a la le. ³⁰ Ali wo dookuulaa nafantaŋo fayi dibi jawoo kono banta, kumboo niŋ nimisoo be daameŋ.’ ³¹ “Niŋ Moo Dinkewo naata a la semboo niŋ waroo kono, a niŋ a la malaayikoolu bee, a be sii la a la mansasiiraŋ kallankeeyaariŋo le kaŋ. ³² Aduŋ bankoolu bee be kafu la ñoo ma a ñaatiliŋo la le. Bituŋ a be ì bondi la ñoo to le ko saajii kantalaa ka saajiyolu niŋ baalu bo ñoo to ñaameŋ. ³³ A be saajiyolu londi la a bulubaa karoo la, baalu ye tara a maraa karoo la. ³⁴ Wo koolaa Mansa si naa a fo a bulubaalankoolu ye ko, ‘Ali naa, m Faamaa neemata mennu ma! Ali ye mansabaayaa keetaa, Alla ye meŋ parendi ali ye kabiriŋ duniyaa foloodulaa to. ³⁵ Kaatu n konkota le nuŋ, ali ye domoroo dii n na. Mindoo ye m muta le nuŋ, ali ye jiyo dii n na le ka m miŋ. N keta luntaŋo ti le nuŋ, ali ye n jiyandi. ³⁶ N keta bala kenseŋo le ti nuŋ, ali ye duŋ feŋolu dii n na. N saasaata le nuŋ, ali ye n hati. N tarata bunjawoo kono le nuŋ, aduŋ ali naata n kaŋ jee.’ ³⁷ Bituŋ moo tilindiŋolu si naa a fo a ye ko, ‘M Maarii, waati jumaa le ŋà ite konkotoo je, ŋà domoroo dii i la, waraŋ i mindootoo, ŋà jiyo dii i la? ³⁸ Waati jumaa le fanaa ite keta luntaŋo ti, aduŋ ŋà ite jiyandi, waraŋ i bala kenseŋo, ŋà duŋ feŋolu dii i la? ³⁹ Aduŋ waati jumaa le ŋà ite saasaatoo je, waraŋ i be bunjawoo to, ǹ naata futa i ma jee?’ ⁴⁰ Bituŋ mansakewo si naa ì jaabi ko, ‘Tooñaa, m be a fo la ali ye, ali ye kuu-wo-kuu meŋ ke n ñiŋ baadiŋ kiliŋ ye, hani meŋ na kuwo dooyaata ì bee kono, ali ye a ke nte le ye.’ ⁴¹ “Bituŋ a si naa a fo a maraalankoolu fanaa ye ko, ‘Ali bo nte bala, alitolu mennu dankata. Ali duŋ badaa-badaa dimbaa kono, meŋ parendita Ibiliisa niŋ a la dookuulaalu ye. ⁴² Kaatu n konkota le nuŋ, aduŋ ali maŋ feŋ dii n na ka a domo. Mindoo ye m muta le nuŋ, aduŋ ali maŋ feŋ dii n na ka a miŋ. ⁴³ N keta luntaŋo ti le nuŋ, aduŋ ali maŋ n jiyandi. N keta bala kenseŋo ti le nuŋ, aduŋ ali maŋ duŋ feŋolu dii n na. N saasaata le nuŋ, aduŋ n tarata bunjawoo kono, aduŋ ali maŋ n hati.’ ⁴⁴ Bituŋ ì fanaa si naa a jaabi ko, ‘M Maarii, waati jumaa le ŋà ite konkotoo je, i mindootoo, i luntammaa waraŋ i bala kenseŋo, i saasaatoo waraŋ i be bunjawoo to, aduŋ m̀ maŋ i maakoyi?’ ⁴⁵ Bituŋ a si naa ì jaabi ko, ‘Tooñaa, m be a fo la ali ye, ali balanta kuu-wo-kuu la ka a ke n ñiŋ baadiŋolu kono kiliŋ ye, meŋ na kuwo dooyaata ì bee kono, ali balanta ka a ke nte le ye.’ ⁴⁶ Bituŋ wolu si naa taa badaa-badaa yankankatoo kono, bari moo tilindiŋolu si naa taa badaa-badaa baluwo kono.”

¹ Kabiriŋ Yeesu ye a la karandiroo baŋ, a ko a la saayiboolu ye ko, ² “Ali ye a loŋ ne ko, tili fula koolaa be ke la Maariyo Tambi Tumoo Juuraloo le ti, aduŋ Moo Dinkewo be duŋ na moolu bulu le ka a pempeŋ yiribantambiloo kaŋ.” ³ Wo waatoo la piriisi ñaatonkoolu niŋ alifaalu tarata bendiŋ ñoo kaŋ piriisi kuntii baa Kayifas la koridaa baa kono. ⁴ Ì ye feeroo siti ka Yeesu muta kulloo kono aniŋ ka a faa. ⁵ Bari ì ko, “Ali ǹ kana a faa Maariyo Tambi Tumoo Juuraloo luŋo la. Niŋ wo nte, jakasoo be soto la moolu kono le.” ⁶ Kabiriŋ Yeesu be Betaniya, Simoni balajawutoo la buŋo kono, ⁷ musoo naata a kaŋ, a niŋ kaba ñiimaa, karabaanijii daa koleŋo be meŋ kono. A ye a boŋ Yeesu kuŋo kaŋ, kabiriŋ a be domoroo la taabuloo to. ⁸ Kabiriŋ saayiboolu ye ñiŋ je, ì maŋ kontaani wo kuwo la, aduŋ ì ko, “Ñiŋ kodikasaaroo duŋ? ⁹ Ñiŋ karabaanijiyo si waafi noo kodi jamaa le la, meŋ si dii noo fuwaaroolu la.” ¹⁰ Bari Yeesu ye ì la kumoolu kalamuta le. Wo kamma la a ko ì ye ko, “Muŋ ne ye a tinna ali ka ñiŋ musoo batandi? A ye kuu kendoo le ke nte ye. ¹¹ Fuwaaroolu be tara la ali fee le waati-wo-waati, bari nte te tara la ali fee waati-wo-waati. ¹² Kabiriŋ a ye ñiŋ karabaanijiyo boŋ m baloo kaŋ, a ye m parendi baadewo le ye fokabaŋ. ¹³ Tooñaa, m be a fo la ali ye, ñiŋ kibaari betoo be kawandi la daa-wo-daa ñiŋ duniyaa kono, ñiŋ musoo ye meŋ ke, wo fanaa be kali fo la le ka moolu hakiloolu bulandi a la.” ¹⁴ Yudas Isikariyoti meŋ be a la saayibe taŋ niŋ fuloo kono, taata piriisi ñaatonkoolu yaa. ¹⁵ A ko ì ye ko, “Ali be muŋ ne dii la nte la, niŋ ŋa Yeesu duŋ ali bulu?” Bituŋ ì ye kodiforo kuntu taŋ saba dii a la. ¹⁶ Ka bo wo waatoo la Yudas tarata siloo ñini kaŋ ne ka Yeesu jamfaa. ¹⁷ Mbuuru Leweñintaŋo Juuraloo luŋ foloo la, saayiboolu naata Yeesu kaŋ ka a fo a ye ko, “I lafita, ŋà dulaa jumaa le parendi i ye ka Maariyo Tambi Tumoo siimaŋo domo?” ¹⁸ Bituŋ a ko ì ye ko, “Ali taa saatewo kono kaarifulaane yaa. Ali si a fo a ye ko, ‘Karammoo ko, a la waatoo sutiyaata naŋ ne, aduŋ a niŋ a la saayiboolu be Maariyo Tambi Tumoo juura la i la buŋo le kono.’ ” ¹⁹ Aduŋ saayiboolu ye a ke le, ko Yeesu ye a fo ì ye ñaameŋ. Ì naata Maariyo Tambi Tumoo siimaŋo parendi. ²⁰ Kabiriŋ wulaaroo siita, Yeesu niŋ a la saayibe taŋ niŋ fuloo be siiriŋ taabuloo to. ²¹ Biriŋ ì be siimaŋo la, a ko ì ye ko, “Tooñaa, m be a fo la ali ye, moo kiliŋ ne be nte jamfaa la alitolu kono.” ²² Ì niyo kuyaata baake, aduŋ ì ye a dati kiliŋ-kiliŋ ka a fo a ye ko, “M Maarii, nte le mu baŋ?” ²³ Bituŋ a ye ì jaabi ko, “Meŋ niŋ nte ye m buloo bula booli kiliŋo kono, wo maarii le be n jamfaa la. ²⁴ Moo Dinkewo be faa la le ko a la kuwo safeeta ñaameŋ, bari kooroo be wo moo le ye, meŋ ye a jamfaa! A be fisiyaa la wo fee le faŋ, niŋ a nene maŋ wuluu ñiŋ duniyaa kono.” ²⁵ Bituŋ Yudas meŋ be naa a jamfaa la, ko a ye ko, “N karammoo, nte wo nte, fo nte le mu?” Bituŋ Yeesu ye a jaabi ko, “Ite le ye a fo de!” ²⁶ Kabiriŋ ì be siimaŋo la, Yeesu ye mbuuroo taa, a ye Alla tentu. Wo koolaa a ye a kuntu, a ye a dii saayiboolu la. A ko ì ye ko, “Ali a taa, ali ye a domo. Ñiŋ mu m baloo le ti.” ²⁷ Aduŋ a ye mindaŋo taa, a ye tenturoo dii Alla la. Wo koolaa a ye a dii ì la, a ko ì ye ko, “Ali bee ye a miŋ. ²⁸ Kaatu ñiŋ mu n yeloo le ti, kambeŋo yeloo meŋ bonta moo jamaa ye ka ì la junuboolu kafari. ²⁹ Bari m be a fo la ali ye, nte te ñiŋ wayinoo miŋ na kotenke fo luŋo meŋ na, n niŋ ali be a kutamaa miŋ na m Faamaa la mansabaayaa kono.” ³⁰ Bituŋ ì ye suukuwo laa, ì taata Olifu Konkoo to. ³¹ Wo to le Yeesu ko ì ye ko, “Ñiŋ suutoo la ali bee be nte bula la le, kaatu a be safeeriŋ ne ko: ‘M be saajii kantalaa busa la le, aduŋ saajii koorewo be janjaŋ na le.’ ³² Bari nte wulindiri koolaa saayaa kono, m be taa ali ñaato le Kalilee tundoo kaŋ.” ³³ Bari Pita ye a jaabi ko, “Hani niŋ moolu bee ye i bula, nte te i bula la muk.” ³⁴ Bituŋ Yeesu ko a ye ko, “Tooñaa, m be a fo la i ye, ñiŋ suutoo faŋo la, janniŋ duntuŋo be kookolee la, ite be balaŋ na nte la kuwo la le fo siiñaa saba.” ³⁵ Bari Pita ko a ye ko, “Hani nte niŋ ite ñanta faa la ñoo la, n te balaŋ na i la kuwo la muk.” Saayiboolu bee ye wo kuma kiliŋo le fo fanaa. ³⁶ Wo to le Yeesu niŋ a la saayiboolu taata dulaa to, ì ka a fo daameŋ ye Ketisemane. A ko ì ye ko, “Ali sii jaŋ. Nte be taa ñaato ka duwaa.” ³⁷ A ye Pita niŋ Sebede dinkee fuloo samba ñoo la. Wo to le a ye a dati ka sunu, aniŋ a ye niitooroo soto. ³⁸ A ko ì ye ko, “N niyo sunuta le, fo m be naa faa la. Ali tu jaŋ, ali ye tara ali ñaa la m fee.” ³⁹ Wo to le a taata ñaato domandiŋ, a ye i fayi duuma, a bitita a ñaadaa kaŋ. A duwaata ko, “M Faamaa, niŋ ñiŋ tooroo mindaŋo si bo noo nte bulu, a si ke. Bari a kana ke ko nte lafita a la ñaameŋ, bari a si ke ko ite lafita a la ñaameŋ.” ⁴⁰ Wo koolaa a muruta saayiboolu kaŋ. A ye ì tara siinoo la. A ko Pita ye ko, “Fo ali niŋ nte te tara noo la ǹ ñaa la fo waati kiliŋ na baŋ? ⁴¹ Ali koroosiroo ke, ali ye duwaa, fo ali kana boyi marisaroo kono. Tooñaa, nooroo be sondiŋ ne, bari balajaatoo be lamfuriŋ ne.” ⁴² Wo to le a taata siiñaa fulanjaŋo la ka duwaa ko, “M Faamaa, niŋ ñiŋ tooroo mindaŋo te bo noo la m bulu fo niŋ ŋa a miŋ, wo to i la lafoo si ke.” ⁴³ Bituŋ a muruta naŋ kotenke, a ye ì tara siinoo la, kaatu ì ñaalu kuliyaata nuŋ baake le. ⁴⁴ A bota ì yaa kotenke ka duwaa ke siiñaa sabanjaŋo la ko a duwaata folooke nuŋ ñaameŋ. ⁴⁵ Wo to le a muruta saayiboolu kaŋ, a ko ì ye ko, “Fo hani saayiŋ ali be siinoo niŋ foñondiŋo le la baŋ? A fele, waatoo siita le. Moo Dinkewo be duŋ na junubelaalu buloo kono. ⁴⁶ Ali wuli, ŋà taa. A fele, n jamfaalaa ka naa.” ⁴⁷ Kabiriŋ Yeesu be diyaamu kaŋ, Yudas meŋ be a la saayibe taŋ niŋ fuloo kono, a niŋ kafu baa naata. Hawusaroolu niŋ dokoolu be ì bulu. Ì bota naŋ piriisi ñaatonkoolu le yaa, aniŋ alifaalu. ⁴⁸ Jamfantuŋo Yudas ye taamanseeroo le dii ì la nuŋ ko, “Ŋa kewo meŋ sumbu, wo le mu. Ali si wo muta.” ⁴⁹ Wo to le Yudas naata Yeesu kaŋ tariyaake. A ko a ye ko, “Karammoo, kayira be i ye!” Bituŋ a ye a sumbu. ⁵⁰ Yeesu ko a ye ko, “N teeri, i naata meŋ na, wo ke.” Bituŋ ì ñapita Yeesu kaŋ, ì ye a muta. ⁵¹ Wo to le a la saayibe kiliŋ ye hawusaroo bondi. A ye piriisi kuntii baa la dookuulaa seyi, a ye a tulufitoo kuntu. ⁵² Bari Yeesu ko a ye ko, “I la hawusaroo murundi a laa kono, kaatu moolu mennu bee ka hawusaroo taa, hawusaroo le be wolu kasaara la. ⁵³ Fo ite ye a miira le ko, nte te m Faamaa daani noo la ka malaayika wuliwuloolu kii n ye naŋ saayiŋ-saayiŋ? ⁵⁴ Bari silaŋ Alla la kumoo meŋ ko, a ñanta ke la teŋ ne, wo be timma noo la ñaadii le?” ⁵⁵ Wo waatoo la Yeesu ko moolu ye ko, “Fo ali niŋ hawusaroolu niŋ dokoolu le naata m muta baŋ ko suŋo? Luŋ-wo-luŋ n ka sii Alla Batudulaa to le ka karandiroo ke, aduŋ ali maŋ m muta. ⁵⁶ Bari ñiŋ keta le fo annabiyomoolu la kumoolu si timma.” Wo to le saayiboolu bee ye a bula, ì borita. ⁵⁷ Bituŋ moolu mennu ye Yeesu muta, ì ye a samba Kayifas le yaa, meŋ mu piriisi kuntii baa ti. Aduŋ Luwaa karammoolu niŋ alifaalu fanaa be kafuriŋ ñoo ma jee le. ⁵⁸ Bari Pita ye Yeesu nooma ka bo dulaa jaŋ ka taa fo piriisi kuntii baa la luwo to. A dunta konoto ka kuwo dandulaa juubee. A niŋ kelediŋ kantarilaalu siita ñoo bala. ⁵⁹ Wo to le piriisi ñaatonkoolu niŋ kansulumoolu bee ye siloo ñini ka seedenduriyaa ke Yeesu la kuwo to fo ì si a faa. ⁶⁰ Bari ì maŋ feŋ soto, hani faniyaa seedoolu diyaamuta ñaa-wo-ñaa. Labaŋo la moo fula fintita moolu ñaatiliŋo la. ⁶¹ Ì ko, “Ñiŋ kewo ye a fo le ko, ‘N si Alla Batudulaa Buŋo boyi noo le, aduŋ n si a loo noo kotenke tili saba kono.’ ” ⁶² Wo to le piriisi kuntii baa wulita, a ko Yeesu ye ko, “Fo i maŋ jaabiroo soto baŋ, ñinnu ye ì tuumi mennu la teŋ?” ⁶³ Bari Yeesu tuta deyiriŋ. Bituŋ piriisi kuntii baa ko a ye ko, “Ŋa i kalindi Alla baluuriŋo too le la, a fo n ye, fo ite le mu Alimasiihu ti baŋ, Alla Dinkewo.” ⁶⁴ Wo to le Yeesu ko a ye ko, “Ite le ye a fo. Bari m be a fo la ali ye, ka bo saayiŋ na ali be Moo Dinkewo je la siiriŋ Alla Tallaa bulubaa karoo la, aniŋ a be naa la minaayoolu kono.” ⁶⁵ Wo to le piriisi kuntii baa ye a la waramboo fara, a ko ì ye ko, “A ye tooñeeri kumoo le fo! Ǹ suulata muŋ seedeyaa doo le la kotenke? A fele, saayiŋ ali ye a la tooñeeri kumoo moyi le. ⁶⁶ Alitolu ye kumoo kuntu ñaadii le?” Ì ye a jaabi ko, “A jarita le ka faa!” ⁶⁷ Bituŋ ì ye daajiyo tupi a ñaadaa kaŋ aniŋ ì ye a lipa, doolu ye a tamoo fadi. ⁶⁸ Aduŋ ì ko a ye ko, “Ite Alimasiihu, kiilaariyaa kumoo fo, jumaa le ye i lipa?” ⁶⁹ Bituŋ Pita be siiriŋ luwo banta. Jommusu doo naata a kaŋ, a ko a ye ko, “Ite fanaa tarata Yeesu Kalileenkoo fee le nuŋ!” ⁷⁰ Bari Pita balanta ì bee ñaatiliŋo la ka a fo ko, “M maŋ a loŋ, ite ka meŋ fo!” ⁷¹ Kabiriŋ a taata koridaa bundaa to, jommusu doo fanaa ye a je. A ko moolu ye mennu be looriŋ a daala ko, “Ñiŋ kewo tarata Yeesu Nasaretinkoo fee le nuŋ.” ⁷² Bari Pita balanta kotenke. A ko, “Ŋa n kali, m maŋ ñiŋ kewo loŋ!” ⁷³ Waatindiŋ koolaa, wolu mennu be looriŋ jee, naata Pita kaŋ. Ì ko a ye ko, “Tooñaa, ite fanaa be ì kono le, kaatu hani i diyaamuñaa faŋo le ye i yitandi.” ⁷⁴ Wo to le a ye i kali kali jawu baa la, a ko, “Nte maŋ ñiŋ kewo loŋ faŋ!” Wo loo niŋ baroo teema, duntuŋo kookoleeta! ⁷⁵ Bituŋ Pita hakiloo bulata Yeesu la kumoo la, a ye meŋ fo a ye ko, “Janniŋ duntuŋo be kookolee la, i be balaŋ na nte ma le fo siiñaa saba.” Wo to le Pita taata banta, a kumboota baake.

¹ Kabiriŋ fanoo keta, piriisi ñaatonkoolu bee niŋ alifaalu ye feeroo siti ka Yeesu faa. ² Bituŋ ì ye a siti, ì naata a samba, ì ye a dii Payileti la, meŋ mu Rooma kumandaŋo ti. ³ Kabiriŋ Yudas, Yeesu jamfaalaa, ye a je ko, ì be Yeesu faa la le, a nimisata. Bituŋ a ye kodiforo kuntu taŋ saboo murundi piriisi ñaatonkoolu niŋ alifaalu kaŋ. ⁴ A ko ì ye ko, “Ŋa junuboo le ke ka moo jamfaa, meŋ maŋ kuu jawu ke, sako ka a faa.” Bari ì ko a ye ko, “Ntolu la muŋ ne be wo to? Wo mu i la haajoo le ti.” ⁵ Wo to le Yudas ye wo kodiforo kuntoolu fayi Alla Batudulaa Buŋo kono. Bituŋ a taata, a ye a faŋ deŋ. ⁶ Piriisi ñaatonkoolu ye wo kodiforo kuntoolu tomboŋ, ì ko, “A haraamuta le ka ñinnu ke Alla Batudulaa Buŋo naafuloo kaŋ, baawo moo le niyo soŋo mu.” ⁷ Wo kamma la, ì naata kambeŋ ka boodaalaa la kenoo saŋ niŋ wo kodoo la ka a ke luntaŋolu baadeedulaa ti. ⁸ Wo le ye a tinna hani ka bii wo kunkoo ka kumandi Yelekunkoo la. ⁹ Bituŋ wo le ye kumoo timmandi, Annabilayi Yeremiya ye meŋ fo ko: “Aduŋ ì ye kodiforo kuntu taŋ saboo taa, meŋ mu moo le niyo soŋo ti, Banisirayilankoolu sonta ka a saŋ meŋ na. ¹⁰ Aduŋ ì ye boodaalaa la kenoo saŋ a la, ko Maariyo ye n yaamari ñaameŋ! ¹¹ Saayiŋ, Yeesu be looriŋ kumandaŋo Payileti ñaatiliŋo la. A ye a ñininkaa ko, “Fo ite le mu Yahuudoolu la mansakewo ti baŋ?” Yeesu ko a ye ko, “Ite le ye a fo de.” ¹² Bari kabiriŋ piriisi ñaatonkoolu niŋ alifaalu ye a tuumi, a maŋ ì jaabi. ¹³ Wo to le Payileti ko a ye ko, “Fo i maŋ a moyi, ñinnu ye i tuumi mennu bee la baŋ?” ¹⁴ Bari Yeesu maŋ a jaabi hani kuma kiliŋ na. Kumandaŋo faŋo naata jaakali baake a la kuwo la. ¹⁵ A keta kumandaŋo la aadoo le ti juuraloo waatoo la, ka bunjawutonka kiliŋ bula moolu ye, ì lafita meŋ na. ¹⁶ Wo waatoo la, bunjawutonka doo le be jee, meŋ na kuruŋyaa kibaaroo janjanta baake, ì ka a fo meŋ ye Barabas. ¹⁷ Kabiriŋ moolu benta ñoo kaŋ, Payileti ko ì ye ko, “Alitolu lafita, ŋa jumaa le bula ali ye, Barabas waraŋ Yeesu, ì ka meŋ kumandi Alimasiihu la?” ¹⁸ A ye a loŋ ne ko, kiiliyaa le ye a tinna, ì ye Yeesu samba a kaŋ. ¹⁹ Payileti be siiriŋ kiitiisiiraŋo kaŋ waatoo meŋ na, a la musoo ye kibaaroo kii a ye ko, “Kana feŋ ke wo kee tilindiŋo la, kaatu bii n niyo toorata baake siiboo kono a la kuwo to le.” ²⁰ Bari piriisi ñaatonkoolu niŋ alifaalu ye moolu sukusuku ka daaniroo ke Barabas ye, aniŋ ka Yeesu faa. ²¹ Wo to le kumandaŋo ye ì ñininkaa kotenke, “Ñiŋ moo fuloo kono, alitolu lafita, ŋa jumaa le bula ali ye?” Bituŋ ì ye a jaabi ko, “Barabas!” ²² Payileti ko ì ye ko, “Wo to m be muŋ ne ke la Yeesu la, ì ka meŋ kumandi Alimasiihu la?” Bituŋ ì bee ko, “A pempeŋ!” ²³ Bituŋ a ko, “Muŋ ne ye a tinna? A ye muŋ kuu jawu le ke?” Bari ì tententa ka sari ka tambi foloo la ko, “A pempeŋ!” ²⁴ Kabiriŋ Payileti ye a je ko, a maŋ feŋ ke noo ñiŋ kuwo to, aduŋ jakasoo le be dati kaŋ, a ye jiyo taa, a ye a buloolu kuu moolu ñaatiliŋo la, aduŋ a ko ì ye ko, “M maŋ mara ñiŋ kewo la saayaa la, wo mu ali la haajoo le ti.” ²⁵ Bituŋ moolu bee ye a jaabi ko, “A la saayaa dunoo si tara ntolu niŋ ǹ na dindiŋolu kaŋ!” ²⁶ Wo to le a ye Barabas bula ì ye. A ye Yeesu dii kelediŋolu la ka a karawaasi, wo koolaa ì ye taa a pempeŋ yiribantambiloo kaŋ. ²⁷ Bituŋ kumandaŋo la kelediŋolu ye Yeesu samba a la koridaa baa to, daameŋ to ì ye kelediŋ jamaa kafu ñoo ma a ñaatiliŋo la. ²⁸ Ì ye Yeesu wura, ì ye waramba wuleŋo duŋ a la. ²⁹ Ì naata ŋaniŋ buloolu debe ñoo bala, ka a duŋ a kuŋo la ko mansanaafoo. Ì ye dokoo fanaa duŋ a bulubaa buloo kono. Ì naata ñoyi a ñaatiliŋo la ka a ñaawali ko, “I nimbaara, Yahuudoolu la mansakewo!” ³⁰ Ì naata daajiyo tupi a kaŋ, ì ye dokoo taa ka a lipa a kuŋo to. ³¹ Ì la a ñaawaloo koolaa, ì ye wo waramba wuleŋo bondi a la ka a faŋo la duŋ feŋolu duŋ a la. Wo to le ì naata a samba ka taa a pempeŋ yiribantambiloo kaŋ. ³² Kabiriŋ ì be naa kaŋ banta, ì ye kewo je, meŋ bota Kirene. A too mu Simoni le ti. Kelediŋolu ye ñiŋ kewo diyaakuyaatoo sambandi Yeesu la yiribantambiloo la. ³³ Bituŋ ì naata dulaa to, ì ka a fo daameŋ ye Kolokota, meŋ kotoo mu Kunkolo Kenseŋ Dulaa ti. ³⁴ Ì ye wayinoo niŋ jii kunaŋo ñaami, ì ye a dii a la ka a miŋ. Biriŋ Yeesu ye wo nene, a balanta ka a miŋ. ³⁵ Kelediŋolu ye a pempeŋ yiribantambiloo kaŋ. Ì ye a la duŋ feŋolu talaa ñoo teema ka bo niŋ alikuuri fayoo le la. ³⁶ Wo to le ì siita duuma ka a kanta jee. ³⁷ Ka a la saayaa daliiloo safee a kunto, ì ye ñiŋ ne safee ko, “Ñiŋ ne mu Yeesu ti, Yahuudoolu la mansakewo.” ³⁸ Bituŋ ì ye a niŋ bandii fula pempeŋ ñoo la yiribantambiloolu kaŋ, doo be a bulubaa karoo la, doo be a maraa karoo la. ³⁹ Moolu mennu be tambi kaŋ, ka ì kuŋolu jiijaa ka a ñaawali. ⁴⁰ Ì ko, “Ite meŋ be Alla Batudulaa Buŋo boyi la, i ye a loo tili saba kono, i faŋ tankandi! Niŋ a ye a tara, ite mu Alla Dinkewo le ti, wo to jii naŋ yiribantambiloo kaŋ.” ⁴¹ Piriisi ñaatonkoolu, Luwaa karammoolu aniŋ alifaalu fanaa ye a ñaawali wo le ñaama, ì ko, ⁴² “A ye moo koteŋolu tankandi le, bari a maŋ a faŋo tankandi noo! Ate le mu Banisirayila la mansakewo ti! Wo to a ye jii naŋ yiribantambiloo kaŋ saayiŋ, ǹ si naa laa a la! ⁴³ A jikita Alla le la. Wo to niŋ Alla lafita, a si a kanandi, kaatu a faŋo ye a fo le ko, ate mu Alla Dinkewo le ti!” ⁴⁴ Hani bandiyolu, ì ye a niŋ mennu pempeŋ, wolu fanaa ye a neŋ wo le ñaama. ⁴⁵ Saayiŋ, ka bo talaŋ taŋ niŋ fula tilibuloo ka taa fo talaŋ saba tilibuloo, dibi baa dunta bankoo muumewo bee kaŋ. ⁴⁶ Bituŋ talaŋ saba maafaŋo la Yeesu sarita santo ko, “Eli, Eli, lema sabakatani?” Wo kotoo mu ñiŋ ne ti ko, “N na Alla, n na Alla, muŋ ne ye a tinna i ye nte bula?” ⁴⁷ Moo doolu mennu be looriŋ jee, aduŋ ì ye a moyi, ì ko, “Ñiŋ kewo ka Eliya le kumandi.” ⁴⁸ Moo kiliŋ borita katabake, a ye fuwo taa, a ye a bula bineekaroo kono. A ye a ke dokoo bala, a ye a dii Yeesu la ka a suusuu. ⁴⁹ Bari doolu ko, “Ali i batu, ŋà a juubee, fo Eliya be naa le ka a kanandi.” ⁵⁰ Wo to le Yeesu wuurita santo kotenke. A niyo bota. ⁵¹ Wo loo niŋ baroo teema, ridi baa meŋ tarata Alla Batudulaa Buŋo kono, a farata teema ka bo santo ka naa fo duuma. Banku jarajaroo keta, aniŋ bere konkoo farata. ⁵² Kaburoolu yeleta, aduŋ Alla la moo senuŋ jamaa mennu faata nuŋ, wulindita ka baluu kotenke. ⁵³ Kabiriŋ Yeesu wulindita saayaa kono, ì fintita kaburoolu kono. Ì dunta Saatee Senuŋo kono, aniŋ moo jamaa ye ì je. ⁵⁴ Kabiriŋ kelediŋ kuntiyo niŋ a la kelediŋolu mennu be Yeesu kanta kaŋ, ye banku jarajaroo je, aniŋ kuwolu mennu keta, ì silata baake. Ì ko, “Tooñaa, ñiŋ kewo mu Alla Dinkewo le ti!” ⁵⁵ Musu jamaa le tarata jee juubeeroo la dulaa jaŋo to. Ì ye Yeesu nooma le nuŋ ka bo naŋ Kalilee tundoo kaŋ ka a maakoyi. ⁵⁶ Mariyaama Makadalenkoo tarata wo musoolu kono le, aniŋ Mariyaama fanaa meŋ mu Yankuba niŋ Yusufa baamaa ti, aniŋ Sebede dinkewolu baamaa. ⁵⁷ Kabiriŋ wulaaroo siita, fankamaa doo le bota naŋ Arimatiya. A too mu Yusufa le ti, aduŋ ate fanaa mu Yeesu la saayiboo le ti. ⁵⁸ Ñiŋ kewo naata Payileti yaa, a ye Yeesu furewo daani. Bituŋ Payileti ye yaamaroo dii ka furewo dii a la. ⁵⁹ Wo to le Yusufa ye Yeesu furewo taa, a ye a kasankee. ⁶⁰ A ye a landi a faŋo la kaburu kutoo le kono, a ye meŋ lese bere konkoo kono. Wo to le a ye bere baa birimintiŋ kaburoo daa to, bituŋ a taata. ⁶¹ Mariyaama Makadalenkoo aniŋ wo Mariyaama doo tarata kaburoo kara doo la. ⁶² Wo saamoo, Loobula Luŋo la, piriisi ñaatonkoolu niŋ Farisewolu kafuta ñoo ma ka naa Payileti kaŋ. ⁶³ Bituŋ ì ko a ye ko, “Alifaa, ǹ hakiloo bulata le ko, kabiriŋ wo neeneerilaa be baluuriŋ, a ko, a be wuli la saayaa kono le tili saba koolaa. ⁶⁴ Wo kamma la, yaamaroo dii ka a la kaburoo kanta fo tili sabanjaŋo. Niŋ wo nte, a la saayiboolu be naa a suuñaa la le. Bituŋ ì si a fo moolu ye ko, a wulita saayaa kono le. Wo neeneeri labaŋo le be naa jawuyaa la ka tambi foloo la.” ⁶⁵ Bituŋ Payileti ko ì ye ko, “Kelediŋ kantarilaalu fele. Ali taa, ali ye wo dulaa kanta ko ali si a ke noo ñaameŋ.” ⁶⁶ Bituŋ ì taata, ì ye beroo noto ka a bambandi, aduŋ ì ye kelediŋ kantarilaalu ke jee.

¹ Yahuudi Loobula Luŋo koolaa, Dimaasoo soomandaa juunoo la, Mariyaama Makadalenkoo niŋ wo Mariyaama doo taata ka Yeesu la kaburoo juubee. ² Wo to le banku jarajara baa keta, aduŋ Maariyo la malaayikoo jiita naŋ ka bo Arijana kono. Bituŋ a ye beroo birimintiŋ, a ye a bondi kaburoo daa to, a siita a kaŋ. ³ A ka malamala le ko saŋ ŋalasoo, aduŋ a la duŋ feŋolu be koyiriŋ ne ko perekaanoo. ⁴ Kelediŋ kantarilaalu jarajarata silaŋo kamma la, labaŋo la ì keta ko furewolu. ⁵ Bituŋ malaayikoo ko musoolu ye ko, “Ali kana sila! Ŋa a loŋ ne ko, ali ka Yeesu le ñini, ì ye meŋ pempeŋ yiribantambiloo kaŋ. ⁶ A maŋ tara jaŋ, kaatu a wulita saayaa kono le, ko a ye a fo ali ye ñaameŋ. Ali naa, dulaa juubee, a tarata laariŋ nuŋ daameŋ to. ⁷ Ali si taa katabake ka a fo a la saayiboolu ye ko, a wulita saayaa kono le, aduŋ a taata ali ñaato le Kalilee tundoo kaŋ, ali be a je la jee le. Ŋa a fo ali ye le saayiŋ.” ⁸ Wo to le musoolu niŋ silaŋo niŋ seewoo baa taata katabake ka bo kaburoo to. Ì borita ka taa ñiŋ kuwolu saata Yeesu la saayiboolu ye. ⁹ Wo loo niŋ baroo teema Yeesu fintita wo musoolu kaŋ. A ko ì ye ko, “Kayira be ali ye.” Ì naata a kaŋ, ì sujudita, ì ye a siŋolu muta ka a batu. ¹⁰ Bituŋ Yeesu ko ì ye ko, “Ali kana sila! Ali taa, ali ye a fo m baadiŋolu ye ko, ì ye taa Kalilee tundoo kaŋ. Ì be nte je la jee le.” ¹¹ Kabiriŋ musoolu be taa kaŋ, kelediŋ kantarilaa doolu naata saatewo kono. Ì ye kuwo bee saata piriisi ñaatonkoolu ye, mennu keta. ¹² Piriisi ñaatonkoolu niŋ alifaalu benta ka feeroo siti. Ì naata kodi jamaa dii wo kelediŋ kantarilaalu la, ¹³ aduŋ ì ye ì yaamari ko, “Ali a fo moolu ye ko, ‘A la saayiboolu le naata a furewo suuñaa suutoo, kabiriŋ m̀ be siinoo la.’ ¹⁴ Niŋ kumandaŋo ye ñiŋ moyi, m̀ be loo la ali ye le. Tana te ali soto la.” ¹⁵ Bituŋ kelediŋ kantarilaalu ye kodoo taa. Ì ye a ke ko ì ye ì yaamari a la ñaameŋ. Aduŋ ñiŋ kuma kalantaŋo janjanta Yahuudoolu kono le hani bii. ¹⁶ Bituŋ wo saayibe taŋ niŋ kiliŋo taata Kalilee tundoo kaŋ ka taa konkoo to, Yeesu ye daameŋ fo ì ye. ¹⁷ Kabiriŋ ì ye Yeesu je, ì ye a batu, bari doolu ye hakili fula le soto a la kuwo to. ¹⁸ Yeesu naata ì kaŋ, a diyaamuta ì ye ko, “Kaŋo bee diita nte le la, duniyaa niŋ Arijana. ¹⁹ Wo kamma la ali taa duniyaa bankoolu bee kaŋ ka ì ke n na saayiboolu ti. Ali si ì batisee m Faamaa too la, Dinkewo aniŋ Noora Kuliŋo too la. ²⁰ Ali si ì karandi ka kumoolu bee muta, nte ye ali yaamari mennu la. Aduŋ nte be tara la ali fee le waati-wo-waati hani fo duniyaa dandulaa to.”