Yankuba

1

1 Nte Yankuba, meŋ mu Alla niŋ Maarii Yeesu Kiristu la dookuulaa ti, m be alitolu lasili taŋ niŋ fuloo kontoŋ na, alitolu mennu be janjandiŋ manee. 2 M baadiŋolu, niŋ bataa kuu siifaa jamaa ka laa ali kaŋ, ali si ì bee muta seewoo kuwo ti, 3 kaatu ali ye a loŋ ne ko, ali la lannoo kotoboroo le ka wakiiloo dii ali la. 4 Ali la wakiiloo si yiriwaa ka bo wo siloo la fo ali si ke moolu ti, mennu menta, aduŋ ì timmata. Wo to le ali te dasa la feŋ na. 5 Niŋ moo dasata ñaameŋo la ali kono, wo maarii si Alla daani, aduŋ a be ñaameŋo dii la a la le. Ate le ka diiroo ke moolu bee la a ñaama, jalayiribaliyaa kono. 6 Bari a ñanta daaniroo ke la lannoo le kono. A kana sika feŋ-wo-feŋ na, kaatu moo meŋ ka sika, wo maarii be le ko jiibaliŋo, foñoo ka meŋ ñori ka a fayi jaŋ waraŋ jana. 7 Moo meŋ ka sika wo ñaama, a kana a miira ko, a be feŋ soto la Maariyo bulu le. 8 Wo maarii mu hakilifulatiyo le ti, a maŋ bambaŋ a la sila-wo-sila kaŋ. 9 Baadiŋ fuwaaroo meŋ na kuwo dooyaata, wo si seewoo fanka tooñaa la, meŋ be a ye. 10 Baadiŋ fankamaa si seewoo, niŋ Alla ye a la makaamoo jindi, kaatu fankamaalu la kuwo be daŋ na le ko ñaama firoo. 11 Kaatu tiloo niŋ foño kandoo le ka wuli, meŋ ka ñaamoo jandi, a firoo ye joloŋ, a la ñiiñaa ye yeemaŋ. Fankamaa fanaa la kuwo be wo le ñaama: A faŋo be yeemaŋ na le, aduŋ a la kuwolu bee be daŋ na jaŋ ne. 12 Barakoo be moo le ye, meŋ ka wakiili kotoboroo la, kaatu wo koolaa a maarii be baluwo kañeerinaafoo soto la le, Alla ye meŋ laahidi moolu ye, mennu ye a kanu. 13 Niŋ marisa kuwo laata moo-wo-moo kaŋ, wo maarii kana a fo ko, “Alla le ye nte marisa!” kaatu Alla buka moo-wo-moo le marisa, aduŋ a faŋo buka marisa. 14 Bari moo ka marisa ka bo niŋ a fansuŋ hame kuu jawoo la neeneeroo le la. 15 Ñiŋ hame kuu jawoo be le ko fiifeŋ kesoo, aduŋ niŋ a ye kenoo soto ka faliŋ, a ka junuboo le wuluu. Aduŋ niŋ junuboo falinta fo a menta, a ka saayaa le diŋ. 16 M baadiŋ kanuntewolu, ali kana soŋ, ì ye ali neenee! 17 Soorifeŋ-wo-soorifeŋ meŋ beteyaata aniŋ meŋ timmata, ì bota naŋ m̀ Faamaa le yaa, meŋ ye malafeŋolu daa. A buka faliŋ, aduŋ a maloo te ke noo la niiniyo ti. 18 A faŋo la lafoo le kaŋ, a ye ǹ wuluu ñiŋ baluu kutoo to, ka bo niŋ tooñaa kumoo la. A ye ǹ tomboŋ ka ke foloo ti a la daaroo bee kono. 19 M baadiŋ kanuntewolu, ali ñiŋ loŋ ko, ali moo-wo-moo ñanta tariyaa la le ka lamoyiroo ke, bari ali si naafa ka diyaamu. Ali jusoo kana sutiyaa, 20 kaatu hadamadiŋo la kamfaa buka kuu saabu, meŋ tilinta Alla ñaatiliŋo la. 21 Wo kamma la, ali fata kuu nooriŋolu bee la, aniŋ kuruŋyaa siifaa bee. Ali soŋ Alla la kumoo ma, sooneeyaa bee kono. Wo mu kumoo le ti, meŋ fiita ali sondomoolu kono, aniŋ meŋ si ali kiisandi noo. 22 Ali kana ke kumoo moyilaalu doroŋ ti, meŋ mu faŋ neenewo ti, bari ali si ke a baaralaalu ti. 23 Kaatu niŋ moo-wo-moo ka kumoo moyi, bari a buka baara a la, a la kuwo be le ko moo, meŋ ka a ñaadaa juubee famfelendaŋo kono. 24 A ye a faŋo je, bari niŋ a taata, wo loo niŋ baroo teema, a ñinata a faŋo muluŋo la. 25 Bari a maŋ tara wo ñaama moo fee, meŋ ñaa be looriŋ luwaa timmariŋo kaŋ, baawo a ka luwaa le koroosi, meŋ ka firiŋo dii, aduŋ a ka wakiili a mutoo la le. Barakoo be wo maarii le ye, a la kebaaroolu bee to, baawo a maŋ ke kumoo moyilaa doroŋ ti, meŋ hakiloo buka tu a kaŋ, bari a mu a baaralaa le ti. 26 Niŋ moo-wo-moo ye a faŋo muta diina moo ti, bari a buka a neŋo mara noo, a ka a faŋo le neenee, aduŋ a la Alla batoo maŋ jari feŋ na. 27 Alla batu senuŋo meŋ maŋ sootaaroo soto m̀ Faamaa Alla ñaatiliŋo la, wo mu ka aliyatiimoolu niŋ furuyaamusu bataariŋolu topatoo ì la suuloolu kono, aniŋ ka fata ñiŋ duniyaa kosoo la.

2

1 M baadiŋolu, baawo ali laata m̀ Maarii Yeesu Kiristu la, kallankeeyaa mu meŋ taa ti, wo to ali kana moo-wo-moo faasaa. 2 Misaali fee, moo fula naata ali la bendulaa to, kiliŋo niŋ sani konnaalu aniŋ sitifeŋ ñiimaa, bari fulanjaŋo meŋ mu fuwaaroo ti, wo niŋ sitifeŋ faraŋ-farandiŋo naata duŋ jee. 3 Niŋ ali naata buuñaa dii wo doo la, meŋ ye sitifeŋ ñiimaa duŋ, ka a fo a ye ko, “Naa, sii ñaato jaŋ!” bari ali ko fuwaaroo ye ko, “Ite ye loo kooma jee, waraŋ sii teroo to, n siŋolu daala!” 4 wo to, fo ali maŋ fataŋ-fansoo le naati ali la kafoo kono baŋ? Ali keta kiitiikuntulaalu le ti, mennu ye kiitiyo kuntu ì fansuŋ miira jawoo la. 5 M baadiŋ kanuntewolu, ali i lamoyi! Fo Alla le maŋ moolu tomboŋ baŋ, mennu fuwaareyaata ñiŋ duniyaa kono, fo ì si fanka lannoo kono, aniŋ ì ye wo mansabaayaa keetaa, a ye meŋ laahidi moolu ye, mennu ye a kanu? 6 Bari alitolu ye fuwaaroo malundi kenebaa to! Fo fankamaalu le buka ali toorandi baŋ, ì ka ali samba kiitiyo to? 7 Fo itolu le buka Kiristu too horomariŋo tooñee baŋ, meŋ taa mu ali ti? 8 Niŋ ali ka Alla la mansabaayaa luwaa muta a ñaama, ko a yaamaroo be safeeriŋ ñaameŋ ko, “I si i siiñoo kanu ko i faŋo,” wo to ali be kuu betoo le ke kaŋ. 9 Bari niŋ ali ka moolu tambindi ñoo la, wo to alitolu ka junube kuwo le ke, aduŋ Luwaa tiñaalaalu la kiitiyo be laa la ali kaŋ ne. 10 Kaatu moo-wo-moo ye Luwaa bee muta, bari a naata yaamari kiliŋ tiñaa a kono, wo maarii ye Luwaa bee le tiñaa. 11 Kaatu Alla meŋ ko, “Kana jeenoo ke!” ate le fanaa ko, “Kana moofaa ke!” Saayiŋ, hani niŋ ite maŋ jeenoo ke, bari i ye moo faa, wo to ite keta luwaa tiñaalaa le ti. 12 Wo to ali diyaamu, aniŋ ali ye maa ko moolu mennu be kiitindi la ka bo niŋ luwaa la, meŋ ka moo firiŋ. 13 Kiitiyo le ka naa, meŋ buka balafaa soto moo ye, meŋ maŋ balafaa yitandi. Bari hani wo, balafaa le ye semboo soto kiitiyo ti. 14 M baadiŋolu, moo ye muŋ nafaa le soto, niŋ a ko, a ye lannoo soto le, bari a buka baara wo la? Fo a la lannoo si a kiisa noo baŋ? 15 Niŋ baadiŋo, musoo waraŋ kewo, maŋ sitifeŋolu soto, a dasata a la domoroo la, 16 doo ko a ye ali kono ko, “Taa kayira kono. Allamaa i konoo ye faa, aduŋ sumayaa ye bo i la!” bari a maŋ feŋ dii wo maarii la suuloolu to, wo to, a ye muŋ nafaa le soto wo maarii ye? 17 Wo ñaa kiliŋo la, lannoo meŋ maŋ kebaaroolu soto, a maŋ nafaa soto, bari a faata le. 18 Bari saayiŋ moo doo si a fo noo ko, “Ite ye lannoo le soto, nte ye kebaaroolu le soto.” M be wo maarii jaabi la le ko, “I la lannoo meŋ maŋ kebaaroolu soto, a yitandi n na. Wo koolaa, m fanaa be n na lannoo yitandi la i la le, ka bo niŋ n na kebaaroolu la.” 19 I laata le ko, Alla mu kiliŋ ne ti. I nimbaara! Hani seetaani jawoolu fanaa laata wo la le, aduŋ ì ka sila le fo ì ka jarajara. 20 Ite moo kalantaŋo! Fo n ñanta a yitandi la i la le ko, lannoo meŋ maŋ kebaaroolu soto, nafaa te wo la? 21 Fo m̀ mumu Iburayima maŋ tiliŋo soto ka bo niŋ kebaaroolu le la, biriŋ a ye a dinkewo Isiyaaka bo sadaa ti sadaabodulaa kaŋ? 22 Saayiŋ, ali naata a je le ko, lannoo le ye ate duŋ a la wo kebaaroolu to, aduŋ a la lannoo timmandita ka bo niŋ a la kebaaroolu le la. 23 Ka bo wo siloo le la, Kitaabu Senuŋo la kumoo timmata meŋ ko, “Iburayima laata Alla la le, aduŋ a la wo lannoo le naata a ke moo tilindiŋo ti Alla ñaa koto.” Bituŋ a naata kumandi “Alla teeroo” la. 24 Wo to ali ye a je le ko, moo ka tiliŋo soto ka bo niŋ kebaaroolu le la, a maŋ ke lannoo dammaa ti. 25 Fo cakamusoo Rahabu la kuwo fanaa maŋ ke wo ñaa kiliŋo le ñaama baŋ? A ye tiliŋo soto ka bo niŋ a la kebaaroolu le la, biriŋ a ye wo kewolu jiyaa, Banisirayilankoolu ye mennu kii, a ye ì kanandi niŋ sila doo la. 26 Baloo meŋ maŋ niyo soto, wo mu furewo le ti. Wo ñaa kiliŋo la, lannoo meŋ maŋ kebaaroolu soto, wo faata le.

3

1 M baadiŋolu, ali moo jamaa kana ke karandirilaalu ti, baawo ali ye a loŋ ne ko, ntolu mennu ka karandiroo ke, ǹ na kiitiyo le be koleyaa la ka tambi moo doolu la. 2 Ntolu bee ka boyi kuu jamaa le to. Niŋ moo-wo-moo buka boyi kumoolu kono, a ka mennu fo, wo maarii timmata le, aduŋ a si a baloo bee mara noo le. 3 Niŋ ŋà karafewolu bula suwoolu daalu la, fo ì si soŋ m̀ ma, ǹ ka mara ì baloo bee le la. 4 Ali kuluŋ baalu fanaa la kuwo juubee! Ì warata baake le, aduŋ foño baa ka ì borindi. Bari wo ñaa-wo-ñaa, baaroo le ka a mara, meŋ dooyaata baake, aduŋ kuluŋo ka taa, a borindilaa lafita a la daameŋ. 5 Neŋo la kuwo fanaa be wo le ñaama. Ate le dooyaata balasuufoolu bee ti, bari ate le ka kibiri kuu baalu la. Sutoo si wara ñaa-wo-ñaa, a janoo ka dati niŋ dimbaariŋ ne la. 6 Neŋo mu dimbaa le ti, a mu ñiŋ duniyaa tilimbaloo la jooraŋo le ti m̀ balasuufoolu kono. Ate le ka baloo bee nondi, a ka dimbaa mala ka baluwo bee kasaara, aduŋ a la wo dimbaa bota Jahannaba le. 7 Daafeŋ siifaa-wo-siifaa, fo wulakono feŋolu le mu baŋ, kunoolu, kuruntu feŋolu waraŋ baakono feŋolu, ì bee ka malayandi noo le, aduŋ hadamadiŋolu ye ì malayandi le. 8 Bari neŋo mu feŋ ne ti, moo maŋ meŋ mara noo. A mu feŋ jawoo le ti, meŋ buka i dahaa, aduŋ a be faariŋ saayaa kunoo la le. 9 Ǹ ka Maariyo m̀ Faamaa jayi niŋ neŋo le la, aduŋ moolu mennu daata Alla sawuroo la, ǹ ka wolu danka niŋ ate wo neŋ kiliŋo le la. 10 Jayiroo niŋ dankaroo ka bo daa kiliŋo kono! M baadiŋolu, wo maŋ ñaŋ na ke la muumeeke. 11 Fo woyi kiliŋo ka jiisewo niŋ koojiyo bee bondi ñoo la le baŋ? 12 Fo sooto suŋo si olifu diŋolu diŋ noo baŋ, waraŋ fo sooto diŋolu ka kati wayini yiroolu bala le? M baadiŋolu, ali ye ñiŋ loŋ ne ko, koojiyo be daameŋ, jiisewo te bo noo la jee to. 13 Jumaa le ye ñaameŋo niŋ fahaamuroo soto alitolu kono? A maarii si a baluuñaa betoo yitandi niŋ a la kebaaroolu la, sooneeyaa kono, meŋ ka soto niŋ ñaameŋo la. 14 Bari niŋ kiiliyaa jawoo niŋ kuŋ kiliŋ nafaa be ali sondomoo kono, wo to ali kana kibiri, kaatu wo mu tooñaa nakaroo le ti. 15 Wo ñaameŋ siifaa maŋ bo Alla yaa. Wo mu duniyaa kuwo le ti, balajaatoo la kuwo, aniŋ seetaani kuwo. 16 Kaatu kiiliyaa niŋ kuŋ kiliŋ nafaa be daameŋ, jakasoo niŋ kuruŋyaa siifaa bee le ka tara jee. 17 Bari ñaameŋo meŋ bota Alla yaa, foloo-foloo a seneyaata le. Ate ñaameŋo mu kayiroo le ti, mooyaa aniŋ ŋaniya betoo. A be faariŋ balafaa le la, a ka kebaara betoolu diŋ, aduŋ faasaaroo niŋ bunaafayiyaa te jee. 18 Kayiramoolu ye meŋ fii kayiroo kono, wo be tiliŋo diŋ na le.

4

1 Muŋ ne mu keloolu niŋ sonkoolu sababoo ti alitolu teema? Fo ali la hadamadiŋyaa hame kuwolu le maŋ tara keloo la ali balajaatoolu kono baŋ? 2 Ali ka hame feŋ na, ali maŋ a soto noo, bituŋ ali ka moo faa. Ali ka ali ñaa loo wandi feŋo kaŋ, ali maŋ a soto noo, bituŋ ali ka sonkoo niŋ keloo ke. Ali te a soto la, kaatu ali buka Alla daani. 3 Ali ka daaniroo ke, bari ali buka a soto, kaatu ali la daaniroo maŋ tiliŋ, ali ka a ke ali la niidiyaa kuwolu le kamma. 4 Alitolu fisiriwallewolu! Fo ali maŋ a loŋ ko, ñiŋ duniyaa teeriyaa mu Alla konnanteeyaa le ti? Wo to, moo-wo-moo ye a faŋo ke ñiŋ duniyaa teeroo ti, wo maarii ye a faŋo ke Alla konnantewo le ti. 5 Fo ali ye a miira, ñiŋ mu kuma kenseŋo le ti, meŋ be safeeriŋ Kitaabu Senuŋo kono ko, “Nooroo, Alla ye meŋ dii ka sabati ǹ kono, wo la kuwo ye a faŋo meeyaa le.” 6 Bari Alla ye hiinoo meŋ dii, wo ka tu kafu la le doroŋ. Wo kamma la, a be safeeriŋ ne ko: “Alla ka balaŋ faŋ wara moolu ma le, bari a ka hiina moolu la le, mennu ye i fammajii.” 7 Wo kamma la, ali soŋ Alla ma. Ali ye balaŋ Ibiliisa ma, aduŋ a be bori la ali ma le. 8 Ali sutiyaa Alla la, aduŋ a fanaa be sutiyaa la ali la le. Alitolu junubelaalu, ali ali buloolu kuu! Hakilifulatiyolu, ali ali sondomoolu seneyandi! 9 Ali niyolu si toora ali la junuboolu la, ali ye woosii niŋ kumboo la. Ali la jeloo si yelema woosiyo ti, ali la seewoo ye yelema niikuyaa ti. 10 Ali ali fammajii Maariyo ñaatiliŋo la, aduŋ a be ali sikandi la le. 11 Baadiŋolu, ali kana kuma jawoo fo ñoo ma. Moo meŋ ka kuma jawoo fo a baadiŋo ma, waraŋ a ka a baadiŋo kiitindi, wo maarii ka kuma jawoo fo Luwaa le ma, aduŋ a ka Luwaa le kiitindi. Bari niŋ meŋ ye Luwaa kiitindi, wo maarii maŋ ke Luwaa mutalaa ti, bari a kiitindilaa. 12 Luwaa londilaa kiliŋ doroŋ ne be keriŋ, aduŋ Kiitindirilaa kiliŋ doroŋ ne sotota. Ate doroŋ ne ye kaŋo soto ka moo kiisa, waraŋ ka a kasaara. Saayiŋ, ite mu jumaa le ti ka i siiñoo kiitindi? 13 Ali i lamoyi saayiŋ, alitolu mennu ka a fo ko, “Bii waraŋ saama, m̀ be taa saatee doo le to. M̀ be tara la jee le fo sanji kiliŋ, aduŋ m̀ be tinewo soto la le ǹ na safaaroo to jee.” 14 Ali maŋ hani kuwo loŋ, meŋ be naa saama! Muŋ ne mu ali la baluwo ti? Ali mu tuutuwo doroŋ ne ti, meŋ ka finti waatindiŋ doroŋ, a ye yeemaŋ. 15 Wo noo to, ali ñanta a fo la le ko, “Niŋ Maariyo sonta, m̀ be baluu la le, aduŋ m̀ be ñiŋ waraŋ wo kuwo ke la le.” 16 Bari saayiŋ, ali ye ali la faŋ waroo ke kibiri kuwo le ti! Wo kibiri siifaa bee mu kuu jawoo le ti. 17 Moo-wo-moo ye kuu betoo loŋ, bari a maŋ baara a la, wo kuwo keta junuboo le ti a maarii ye.

5

1 Alitolu fankamaalu, ali i lamoyi! Ali ye woosii niŋ kumboo baa la maasiiboolu kamma la, mennu ka naa laa ali kaŋ. 2 Ali la naafuloolu tolita le, tumboo dunta ali la waramba ñiimaalu la. 3 Ali la sanoo niŋ kodiforoo komonta le, aduŋ ì la wo komoŋo le be seedeyaa ke la ka ali tuumi. A be ali baloo domo la le ko dimbaa. Ali ye naafuloo le kafuŋ-kafuŋ luŋ labaŋolu ye. 4 A juubee, lebereesoolu mennu ye katiroo ke ali la kunkoolu to, ali ye ì la jooroo meŋ nakari tapaleeyaa kono, wo kumboota baake le, aduŋ lebereesoolu la kumboo kaŋolu futata Alihawaa Maariyo ma le. 5 Ali tarata ñiŋ duniyaa kono fankoo niŋ niidiyaa kono! Ali ye ali sondomoolu ke batundoo ti, bari a be pareeriŋ kanateyi luŋo le ye. 6 Ali ye moo tilindiŋo kiitindi, ali ye a faa, a maŋ balaŋ noo ali ma. 7 Wo to baadiŋolu, ali muña fo Maariyo ye naa. Ali senelaa la kuwo juubee, a ka siimaŋ kese betoolu batu muñoo kono le, a ye mennu fii, fo ì ye samaajii foloo niŋ labaŋo soto. 8 Ali fanaa ye i muña! Ali ali sondomoolu bambandi, kaatu Maariyo la naa sutiyaata naŋ ne. 9 Baadiŋolu, ali kana ñoo la kuwo ŋunuŋunu, fo ali kana kiitindi. A juubee, kiitiikuntulaa be looriŋ daa to le fokabaŋ. 10 Baadiŋolu, ali annabiyomoolu la muñoo niŋ tooroolu ke misaaloo ti, mennu diyaamuta Maariyo too la. 11 Moolu mennu wakiilita, ǹ ka wolu le je barakariŋ. Ali ye Yuuba la kuwo moyi le, a keta muñalaa ti ñaameŋ. Aduŋ ali ye Maariyo la balafaa niŋ hiinoo je kuwolu to le, a ye mennu ke Yuuba ye labaŋo la. 12 M baadiŋolu, meŋ kummaayaata kuwolu bee ti, ali kana i kali muumeeke. Ali kana i kali Arijana la, duniyaa, waraŋ feŋ-wo-feŋ na. Bari ali la “Haa” si ke “Haa” ti, ali la “Hanii” ye ke “Hanii” ti, fo ali kana bula halakoo kono. 13 Niŋ moo be ali kono, meŋ be bataariŋ, a maarii si duwaa. Niŋ moo be ali kono meŋ be seewooriŋ, wo maarii si jayiri suukuwolu laa. 14 Niŋ moo be ali kono meŋ be saasaariŋ, a maarii si Yeesu la kafoo alifaalu kumandi, wolu ye duwaa a ye, aniŋ ì ye tuloo maa a la Maariyo too la. 15 Duwaa meŋ keta lannoo kono, wo ka saasaatoo kendeyandi le, aduŋ Maariyo be a wulindi la le. Niŋ a ye junube kuwolu ke, a be yamfa la a ye le. 16 Wo kamma la, ali i tuubiseyi ali la junuboolu la ñoo ye, aduŋ ali si duwaa ñoo ye, fo ali si kendeyaa. Moo tilindiŋo la duwaa ye sembe baa le soto. 17 Annabilayi Eliya mu hadamadiŋo doroŋ ne ti ko ntolu be ñaameŋ, bari kabiriŋ a duwaata kendeke ko, sanjiyo kana ke, sanjiyo maŋ ke bankoo kaŋ fo sanji saba aniŋ kari wooro. 18 Wo koolaa a duwaata kotenke, saŋo ye sanjiyo dii, aduŋ bankoo ye fiifeŋolu fintindi fo ì si diŋ. 19 M baadiŋolu, niŋ moo-wo-moo filita ali kono ka bo tooñaa siloo kaŋ, moo doo naata a murundi naŋ tooñaa siloo kaŋ, 20 wo maarii si a loŋ ko, meŋ ye junubelaa bondi filoo kono, a ye a niyo tankandi badaa-badaa saayaa ma le, aduŋ a be junube jamaa le kafaroo saabu la a ye.