Kiilaalu

Kiilaalu

¹ N na kitaabu foloo kono ite Tewofilus ye, ŋa kuwolu bee le safee, Yeesu ye mennu ke, aniŋ a la karandiroo, biriŋ datidulaa to ² fo luŋo meŋ na, a selendita ka taa Arijana kono. Janniŋ a be taa la, a ye yaamaroolu dii ka bo niŋ Noora Kuliŋo la kiilaalu ye, a ye mennu tomboŋ. ³ A la saayaa koolaa, a fintita ì kaŋ ne, aduŋ a ye ì dankeneyandi siiñaa jamaa la ko, a be baluuriŋ ne. A tarata finti la ì kaŋ ne fo tili taŋ naani, aniŋ ka diyaamu ì ye Alla la mansabaayaa la kuwo la. ⁴ Biriŋ a be ì fee, a niŋ ì be domoroo la, a ye ñiŋ yaamaroo dii ì la ko, “Ali kana bo Yerusalaamu, ali m Faamaa la laahidoo batu, ŋa meŋ fo ali ye nuŋ. ⁵ Tooñaa, Yaayaa ye batiseeroo ke niŋ jiyo le la, bari tili dantaŋ koolaa, ali be batisee la niŋ Noora Kuliŋo le la.” ⁶ Kabiriŋ ì benta ñoo kaŋ, ì ye Yeesu ñininkaa ko, “M̀ Maarii, fo ñiŋ ne mu waatoo ti baŋ, i be mansayaa murundi la Banisirayilankoolu ma?” ⁷ A ko ì ye ko, “A maŋ ke alitolu la kuwo ti ka waatoolu niŋ luŋolu loŋ, m Faamaa ye mennu londi a fansuŋ kaŋo kaŋ. ⁸ Bari niŋ Noora Kuliŋo naata ali kaŋ, ali be semboo soto la le, aduŋ ali be ke la seedoolu le ti n na kuwo to Yerusalaamu kono, Yudeya tundoo bee kaŋ, Samariya, aniŋ ka taa fo duniyaa daŋo to.” ⁹ Biriŋ a ye ñiŋ kumoolu fo, a selendita santo. Bituŋ ì be a juubee kaŋ fo minaayoo ye a muuri. ¹⁰ Kabiriŋ ì be a taatoo juubee kaŋ santo, wo loo niŋ baroo teema, kee fula loota ì daala jee, waramba koyoo be dundiŋ ì la. ¹¹ Ì ko ì ye ko, “Kalilee kewolu, muŋ ne ye a tinna ali be looriŋ jaŋ ka saŋo juubee? Ñiŋ Yeesu meŋ bota ali kono, a selendita Arijana kono. A be naa la teŋ ne fanaa, ko ali ye a je, a seyita ñaameŋ Arijana.” ¹² Wo to le saayiboolu bota konkoo to, ì ka meŋ kumandi Olifu Konkoo la, ì muruta Yerusalaamu, meŋ taamoo si kaañaŋ kilomeetari kiliŋ fee. ¹³ Kabiriŋ ì dunta Yerusalaamu, ì taata buŋ santonkoo to, ì be sabatiriŋ nuŋ daameŋ to: Pita, Yohana, Yankuba, Anduru, Filipi, Tomas, Batolomeyu, Matiyu aniŋ Yankuba, meŋ mu Alifeyu dinkewo ti, aniŋ Simoni Selote niŋ Yudas, meŋ mu Yankuba dinkewo ti. ¹⁴ Ì bee le keta ŋaniya kiliŋo ti ka tu duwaa la kendeke, ì niŋ musoo doolu niŋ Mariyaama, Yeesu baamaa, aniŋ Yeesu dookewolu. ¹⁵ Wo luŋolu kono le, Pita loota kafoo teema, meŋ si taa fo Yeesu noomalanka keme niŋ muwaŋ maafaŋo la. A ko ì ye ko, ¹⁶ “Baadiŋolu, Alla la kumoo Yudas la kuwo to ñanta timma la le ko Noora Kuliŋo diyaamuta ka bo niŋ Mansa Dawuda la ñaameŋ. Ate Yudas le ye moolu ñaatonkayaa, mennu ye Yeesu muta. ¹⁷ A fanaa mu ǹ na kafoo moo le ti nuŋ, meŋ tombonta ka ke ǹ dookuuñoo ti. ¹⁸ A ye kodoo meŋ soto wo kuu jawu baaroo to, a ye kenoo soto wo kodoo le la. Aduŋ a boyita jee, a konoo teyita, a nuwolu fayita naŋ banta, a faata. ¹⁹ Moolu bee ye ñiŋ kuwo kibaaroo moyi Yerusalaamu le. Wo kamma la, ì ye wo kenoo kumandi ì fansuŋ kaŋo to ko Akelidama meŋ kotoo mu Yelekenoo ti. ²⁰ A be safeeriŋ Jabuura Kitaaboo kono ko: ‘Allamaa i la daakaa ye tumbuŋ, moo kana tu sabatiriŋ jee,’ aduŋ ‘Moo doo ye a la dookuu palaasoo taa.’ ²¹ “Wo kamma la ǹ ñanta moo doo tomboŋ na le, meŋ be m̀ fee waatoo bee la, biriŋ m̀ Maarii Yeesu be m̀ fee nuŋ, ²² ka dati Yaayaa la batiseeroo la ka naa fo waatoo meŋ na, Yeesu bota ǹ kono ka taa Alla yaa. Aduŋ wo maarii niŋ ntolu ñanta ke la seedoolu le ti Yeesu la saayaakoolaa wulindiroo la kuwo to.” ²³ Bituŋ ì ye kee fula londi, Yusufa Barisabas, ì ka meŋ kumandi Yustus fanaa la, a niŋ Matiyas. ²⁴ Wo to le ì duwaata ko, “Maariyo, ite ye moolu bee le sondomoo loŋ. A yitandi ǹ na, ite ye meŋ tomboŋ ñiŋ kee fuloo kono. ²⁵ Wo maarii si a noo taa ñiŋ dookuwo kono ka ke kiilaa ti, Yudas ye meŋ bula ka taa dulaa to, a ñanta taa la daameŋ.” ²⁶ Bituŋ ì ye alikuuroo fayi, a benta Matiyas fee. Wo to le a kafuta saayibe taŋ niŋ kiliŋo ma.

¹ Biriŋ Pentekos luŋo siita, ì bee be ñoo kaŋ ne nuŋ dulaa kiliŋ. ² Wo loo niŋ baroo teema, maakaŋ baa bota naŋ saŋo santo, meŋ maakaŋo warata ko foño baa, aduŋ a ye buŋo bee faa, ì be siiriŋ daameŋ to. ³ Wo to le ì ye feŋ je, meŋ mulunta ko dimbaa neŋolu. Ì janjanta ka jii ì bee kaŋ. ⁴ Bituŋ ì bee faata niŋ Noora Kuliŋo la. Ì ye a dati ka diyaamu niŋ wandi kaŋolu la ko Noora Kuliŋo ye kumoolu dii ì la ñaameŋ. ⁵ Wo waatoo la Yahuudi diina moolu mennu bota naŋ duniyaa bankoolu kaŋ taariŋ, ì be jiyaariŋ Yerusalaamu le. ⁶ Biriŋ ñiŋ maakaŋo keta, moo jamaa kafuta ñoo ma. Ì be jaakaliriŋ, kaatu ì kiliŋ-kiliŋ naa ye baadiŋolu moyi diyaamu kaŋ ì la kaŋolu le la. ⁷ Ì jaakalitoo ye ñoo ñininkaa ko, “Fo ñinnu bee mennu be diyaamu kaŋ, ì maŋ ke Kalileenkoolu le ti baŋ? ⁸ Ñiŋ keta ñaadii le? M̀ bee kiliŋ-kiliŋ naa ye ì moyi diyaamu la niŋ m̀ fansuŋ kaŋolu la? ⁹ Ntolu mu Paritiyankoolu, Mediyankoolu niŋ Elamunkoolu le ti. Doolu bota Mesopotamiya, Yudeya, Kapadosiya, Pontus, Asiya, ¹⁰ Firikiya, Pamfiliya, Misira aniŋ Libiya bankoo meŋ be Kirene daala. Doolu mu luntaŋolu ti ka bo Rooma. ¹¹ Ǹ kono, doolu mu Yahuudoolu le ti, doolu naata ke Yahuudoolu ti. Ǹ doolu mu Kiretinkoolu le ti, doolu Araaboolu. Bari m̀ bee ye ì moyi diyaamu kaŋ m̀ fansuŋ kaŋolu le la ka kaawakuu baalu fo, Alla ye mennu ke.” ¹² Ì ko ñoo ye jaakaloo niŋ dewuŋo kono ko, “Ñiŋ ka muŋ ne yitandi?” ¹³ Bari doolu ye ì ñaawali ko, “Ñinnu siirata le.” ¹⁴ Wo to le Pita niŋ saayibe taŋ niŋ kiliŋo loota. A sarita santo ka diyaamu kafoo ye ko, “M baadiŋ Yahuudoolu, aniŋ alitolu bee mennu be sabatiriŋ Yerusalaamu, ali i lamoyi n na kumoolu la! ¹⁵ Ñinnu maŋ siira ko ali ye a miira ñaameŋ. Fo ali maŋ a loŋ ko, talaŋ kononto soomandaa siita saayiŋ ne. ¹⁶ Bari ñiŋ ne mu kuwo ti, Annabilayi Yoweli ye meŋ fo nuŋ ko: ¹⁷ ‘Alla be a bankee kaŋ ko: Luŋ labaŋolu la, m be n na Nooroo jindi la hadamadiŋolu bee kaŋ ne. Ali dinkewolu niŋ ali dimmusoolu be kiilaariyaa kumoolu bankee la le. Ali la fondinkewolu be jeroo ke la, ali la keebaalu ye siiboo. ¹⁸ Wo luŋolu kono, m be n na Nooroo boŋ na n na dookuulaalu kaŋ, kewolu niŋ musoolu, aduŋ ì bee be kiilaariyaa kumoolu fo la le. ¹⁹ M be kaawakuwolu yitandi la saŋo santo le, aniŋ taamanseeroolu duniyaa kono duuma. Yeloo niŋ dimbaa be tara la jee, aniŋ siisii dibiriŋ baa. ²⁰ Tiloo be dibi la, karoo ye wulee ko yeloo, janniŋ Maariyo la luŋo, luŋ kallankeeyaariŋ baa. ²¹ Bari moo-wo-moo meŋ ye Maariyo too kumandi, wo be kiisa la le.’ ²² “Banisirayilankoolu, ali i lamoyi ñiŋ kumoolu la! Yeesu Nasaretinkoo keta moo le ti, Alla ye meŋ londi ali ye. Alla ye baara kuu baalu, kaawakuwolu niŋ taamanseeroolu ke ka bo niŋ ate le la ǹ kono, ko ali faŋolu ye a loŋ ñaameŋ. ²³ Ñiŋ Yeesu, Alla ye a dii ali la a la feeroo le kaŋ, Alla faŋo be londiŋ meŋ na kabiriŋ. Ali ye a pempeŋ yiribantambiloo kaŋ ka a faa ka bo niŋ kee luwaantaŋolu buloo la. ²⁴ Bari Alla ye a wulindi saayaa kono, a ye a bondi saayaa kono, kaatu saayaa la semboo te a muta noo la. ²⁵ A naata ke ko Mansa Dawuda ye a la kuwo fo ñaameŋ: ‘N ka Maariyo je n ñaato le waati-wo-waati. A ka tara n daala le la, feŋ te m bondi la n noo to. ²⁶ Wo kamma la n jusulaata le, n neŋo ye a tentu. M baloo fanaa be tara la jikoo le kono. ²⁷ I te n tu la saayaa kono. I te soŋ na, i la Moo Senuŋo ye toli. ²⁸ I ka baluwo siloolu le yitandi n na, i be m fandi la niŋ seewoo la i ñaa la.’ ²⁹ “M baadiŋolu, m batu, ŋa a seneyandi ali ma. Ñiŋ m̀ mumu Dawuda faata le, ì ye a baadee. A la kaburoo be m̀ fee le fo bii ñiŋ luŋo la. ³⁰ A mu annabiyomoo le ti nuŋ, aduŋ a ye Alla la laahidi bambandiŋo loŋ ne ko, a koomalankoolu kono, kiliŋ be sii la a la mansasiiraŋo kaŋ ne. ³¹ Dawuda ye kuwo je, meŋ be naa ke la. Wo to le a diyaamuta Alimasiihu la saayaakoolaa wulindiroo to ko, a te tu la saayaa kono, aduŋ a baloo te toli la. ³² “Alla ye ñiŋ Yeesu wulindi saayaa kono le, aduŋ ntolu bee mu seedoolu le ti wo kuwo to. ³³ A be siiriŋ Alla bulubaa karoo la. A ye laahidoo soto Noora Kuliŋo la kuwo to le nuŋ a Faamaa bulu, aduŋ saayiŋ a ye ñiŋ Nooroo jindi ntolu kaŋ ne, ko ali ye a je aniŋ ali ye a moyi ñaameŋ. ³⁴ Dawuda maŋ taa Arijana kono, bari hani wo, a faŋo ko le: ‘Maariyo ko m Maarii ye le ko, Sii m bulubaa karoo la, ³⁵ fo ŋa i jawoolu ke i siŋo koto.’ ³⁶ “Wo to, tooñaa, Banisirayilankoolu bee si a loŋ ko, ñiŋ Yeesu, ali ye meŋ pempeŋ, Alla ye a ke Maariyo niŋ Alimasiihu le ti.” ³⁷ Kabiriŋ moolu ye ñiŋ moyi, ì niyo toorata baake. Bituŋ ì ko Pita niŋ kiilaa doolu ye ko, “M̀ baadiŋolu, ǹ ñanta muŋ ne ke la saayiŋ?” ³⁸ Bituŋ Pita ko ì ye ko, “Ali tuubi, ali ye ali koo dii ali la junuboolu la. Ali kiliŋ-kiliŋ naa si batisee niŋ Yeesu Kiristu too la, fo ali si junube yamfoo soto. Wo to le ali be Noora Kuliŋo la sooroo soto la. ³⁹ Kaatu Alla la laahidoo mu alitolu le taa ti, ali la dindiŋolu, aniŋ moolu bee, mennu be dulaa jaŋ. A be moo-wo-moo le ye, Maariyo, ǹ na Alla ye meŋ kumandi a kaŋ.” ⁴⁰ Pita ye seedeyaa ke niŋ kuma jamaa la, aduŋ a ye ì wakiilindi ko, “Ali ali faŋ tanka yankankatoo ma meŋ be laa la ñiŋ jamaani jenkeriŋo kaŋ.” ⁴¹ Bituŋ moolu mennu ye a la kumoo muta, ì batiseeta. Wo luŋo la, moo wuli saba le kafuta ì ma. ⁴² Yeesu la kafoo tententa kiilaalu la karandiroo niŋ kafuñooyaa kono. Ì ka domoroo niŋ duwaa ke ñoo kaŋ. ⁴³ Silaŋo naata moolu bee kaŋ. Kiilaalu ye kaawakuu jamaa ke, aniŋ taamanseeroolu. ⁴⁴ Moolu mennu laata, ì bee tarata ñoo kaŋ ne, aduŋ ì ka deŋ ì la sotofeŋolu bee la le. ⁴⁵ Ì ka ì la kenoolu niŋ feŋolu waafi le ka ì talaa moolu teema, mennu be suuloo kono. ⁴⁶ Luŋ-wo-luŋ ì ka tenteŋ beŋo la ŋaniya kiliŋo le kono Alla Batudulaa kono. Ì ka domoroo ke ñoo kaŋ ì la suwolu kono, ì ye a talaa ñoo teema ŋaniya senuŋo kono, ì niŋ seewoo. ⁴⁷ Ì ka Alla jayi, aduŋ ì la kuwo diyaata moolu bee ye. Luŋ-wo-luŋ Maariyo ka moolu kafu ì la kafoo ma le, a ye mennu kiisa.

¹ Luŋ doo le la, Pita niŋ Yohana taata Alla Batudulaa to, talaŋ saba tilibuloo duwaa waatoo la. ² Moolu be namatoo doo le samba kaŋ naŋ jee, meŋ wuluuta wo ñaama. Luŋ-wo-luŋ ì ka a sindi Alla Batudulaa dundaŋ daa to le, ì ka meŋ kumandi Dundaŋ Daa Ñiimaa la. Namatoo ñiŋ ka tara sadaadaanoo le la moolu bulu, mennu ka tambi jee. ³ Kabiriŋ a ye Pita niŋ Yohana je tambi la ka duŋ Alla Batudulaa to, a ye ì daani sadaa la. ⁴ Pita niŋ Yohana ye ì ñaalu loo a kaŋ, bituŋ Pita ko a ye ko, “Ntolu juubee!” ⁵ Wo to le namatoo ye ì juubee. A be jikiriŋ ko, a be feŋ soto la ì bulu le. ⁶ Bituŋ Pita ko a ye ko, “Kodiforoo niŋ sanoo te m bulu, bari ŋa meŋ soto, m be wo le dii la i la. Yeesu Kiristu Nasaretinkoo too la, wuli, i ye taama!” ⁷ Bituŋ Pita ye a bulubaa buloo muta ka a wulindi. Wo loo niŋ baroo teema, a siŋolu niŋ a cokoolu bambanta. ⁸ A podita, a loota, aduŋ a taamata. Bituŋ a niŋ ì dunta ñoo la Alla Batudulaa to. A be taamaŋ-taamaŋ kaŋ, a ka podi, a be Alla jayi kaŋ. ⁹ Moolu bee ye a je taama la, a be Alla jayi kaŋ. ¹⁰ Ì ye a suutee le ko, ate le mu wo namatoo ti, meŋ ka tara siiriŋ Dundaŋ Daa Ñiimaa to sadaadaanoo la. Ì bee kaawata aniŋ ì jaakalita, meŋ keta a la. ¹¹ Namatoo tuta sutiyaariŋ Pita niŋ Yohana la ka ì nooma. Kabiriŋ moolu ye a je, ì bee jaakalitoo borita wo pereŋo to, ì ka a fo daameŋ ye Sulemani la Pereŋo. ¹² Kabiriŋ Pita ye ñiŋ je, a diyaamuta moolu ye ko, “Banisirayilankoolu, muŋ ne ye a tinna ñiŋ ye ali jaakali? Muŋ ne ye a tinna ali ka m̀ fele ko niŋ ntolu le ye ñiŋ kewo taamandi niŋ m̀ fansuŋ semboo niŋ tiliŋo la? ¹³ M̀ mumuñolu la Alla, meŋ mu Iburayima, Isiyaaka aniŋ Yaakuba la Alla ti, wo le ye horomoo niŋ semboo dii a la dookuulaa Yeesu la, ali ye meŋ duŋ Payileti bulu. Ali naata balaŋ, biriŋ Payileti lafita ka a bula. ¹⁴ Ali ye i baŋ a to, meŋ seneyaata aniŋ a tilinta. Ali ye daaniri ke ka moofaalaa bula ka wo dii ali la, ¹⁵ bari baluwo diilaa tooñaa, ali ye wo faa. Bari Alla naata a wulindi ka bo saayaa kono, aduŋ ntolu mu seedoolu le ti wo kuwo to. ¹⁶ Ka bo niŋ lannoo la Yeesu Kiristu too la, ñiŋ kewo bambanta, ali ye meŋ je, aniŋ ali ye meŋ loŋ. A la lannoo Yeesu Kiristu too la, wolu le ye a kendeyandi kereŋ ali bee ñaa la. ¹⁷ “M baadiŋolu, ŋa a loŋ ne ko, ali niŋ ali la ñaatonkoolu maŋ a loŋ nuŋ, ali be meŋ ke kaŋ. ¹⁸ Bari Alla ye a timmandi teŋ ne, a ye meŋ fo nuŋ ka bo niŋ annabiyomoolu bee la ko, a la Alimasiihu be toora la le. ¹⁹ Wo kamma la, ali tuubi, ali ye muru Alla kaŋ, fo ali la junuboolu si tuutuu, ²⁰ aduŋ waati kerekereriŋo si naa ali ye ka bo Maariyo bulu. Bituŋ a si Yeesu kii naŋ kotenke, a ye meŋ tomboŋ ali ye Alimasiihu ti. ²¹ A ñanta tu la Arijana kono le, fo niŋ Alla ye feŋolu bee kutayandi jaŋ, ko a ye a fo nuŋ ñaameŋ ka bo niŋ a la annabiyomu senuŋolu la. ²² Annabilayi Musa ko: ‘Maariyo, ali la Alla be annabiyomoo wulindi la ali ye le, meŋ be ko m faŋo, a be bo la ali faŋolu la moolu le kono. Ali ñanta i lamoyi la feŋ-wo-feŋ na le, a be meŋ fo la ali ye.’ ²³ Aduŋ ‘moo-wo-moo meŋ maŋ i lamoyi wo annabiyomoo la, a maarii be bondi la Alla la moolu kono le ka kasaara.’ ²⁴ “Annabiyomoolu bee ka dati Samuweli la, ì bee diyaamuta ñiŋ kuwolu la le, mennu be keriŋ bii. ²⁵ Alitolu le mu ñiŋ annabiyomoolu diŋolu ti. Alitolu le ye wo kambeŋo keetaa, Alla ye meŋ dii ali mumuñolu la waatoo meŋ na, a ko Iburayima ye ko: ‘Duniyaa moo koteŋolu bee be neemoo soto la ka bo niŋ i koomoo le la.’ ²⁶ “Alla ye a la dookuulaa Yeesu kii alitolu le foloo kaŋ, aduŋ a ye a wulindi saayaa kono, fo a si neema ali ma, niŋ ali ye ali koo dii ali la kuruŋyaa la.”

¹ Biriŋ Pita niŋ Yohana be diyaamu kaŋ moolu ye, piriisoolu, Alla Batudulaa kantalaa kuntiyo niŋ Sadusewolu naata ì kaŋ. ² Ì niyo toorata baake, kaatu saayiboolu ka moolu karandi Yeesu la kuwo la, aduŋ ì ka kankulaa ko, saayaakoolaa wulindiroo sotota le. ³ Wo to le, ì ye ì muta, ì ye ì soroŋ bunjawoo kono fo wo saamoo, kaatu wulaaroo le mu. ⁴ Bari moo jamaa mennu ye ì la kumoo moyi, ì laata a la le, aduŋ ì la kafoo naata kafu fo kee wuli luulu, mennu niŋ musoolu niŋ dindiŋolu maŋ kiliŋ. ⁵ Wo saamoo, maralilaalu, alifaalu aniŋ Luwaa karammoolu benta Yerusalaamu. ⁶ Piriisi kuntii baa Annas be jee, a niŋ Kayifas, Yohana, Alesanda, ì niŋ piriisi kuntii baa baadiŋ doolu. ⁷ Kabiriŋ ì ye kiilaalu londi ì teema, ì ye ì ñininkaa ko, “Ali ka ñiŋ ke kaŋ jumaa le kaŋ, waraŋ too jumaa le la?” ⁸ Wo to le Pita meŋ be faariŋ niŋ Noora Kuliŋo la ye ì jaabi ko, “Maralilaalu niŋ alifaalu, ⁹ ali ka ǹ ñininkaa bii kebaara betoo la, meŋ keta namatoo ye, aniŋ meŋ ye a kendeyandi. ¹⁰ Alitolu niŋ Banisirayilankoolu bee si a loŋ ko, a kendeyaata le, aduŋ a be looriŋ ali ñaatiliŋo la ka bo niŋ Yeesu Kiristu Nasaretinkoo too le la, ali ye meŋ faa, bari Alla ye a wulindi saayaa kono. ¹¹ ‘Ate le mu beroo ti, alitolu buŋ loolaalu jututa meŋ na, bari a naata ke tonkonna bere kummaa ti.’ ¹² Kiisoo te soto noo la ka bo moo koteŋ na, kaatu too doo maŋ dii duniyaa kono, ǹ si kiisa noo meŋ na.” ¹³ Kabiriŋ kansulumoolu ye Pita niŋ Yohana la fatiyaa je, ì jaakalita, kaatu ì ye a kalamuta le ko, ñinnu maŋ ke londitiyolu ti, waraŋ mennu karanta baake. Ì naata ì suutee ko, ì be Yeesu fee le nuŋ. ¹⁴ Baawo ì ye kewo fanaa je looriŋ ì daala le, meŋ kendeyaata, ì maŋ feŋ soto, ì be meŋ fo la ì ma. ¹⁵ Bituŋ ì ye kiilaalu yaamari ka finti kiitiidulaa kono, fo ì si wo kuwo kacaa ñoo kaŋ. ¹⁶ Ì ko ñoo ye ko, “Ǹ ñanta muŋ ne ke la ñiŋ kewolu la? Moolu bee ye a loŋ ne Yerusalaamu kono jaŋ, ì ye kaawakuu baa meŋ ke. Ǹ te ì soosoo noo la. ¹⁷ Bari janniŋ a kuwo be janjaŋ na baake, ali ŋà ì dandalaa ko, ì kana diyaamu moo-wo-moo ye Yeesu too la kotenke.” ¹⁸ Wo to le ì ye ì kumandi konoto, ì ye ì dandalaa ko, ì kana diyaamoo niŋ karandiroo ke Yeesu too la kotenke. ¹⁹ Bari Pita niŋ Yohana ye ì jaabi ko, “Ali ñiŋ kuwo kiitii ali faŋolu fee: Fo ñiŋ tilinta Alla ñaatiliŋo la le, ka alitolu la yaamaroo muta, diina Alla la yaamaroo ti? ²⁰ Ǹ te kuwolu fobaliyaa noo la, ŋà mennu je, aniŋ ŋà mennu moyi.” ²¹ Kansulumoolu ye ì silandi, bituŋ ì naata ì bula ka taa. Ì maŋ sila soto ka kuluuroo laa ì kaŋ, kaatu moolu bee be Alla jayi kaŋ ñiŋ kuwo kamma la, meŋ keta. ²² Kewo meŋ kendeyaata ka bo niŋ kaawakuwo la, a siyo tambita sanji taŋ naani la le faŋ. ²³ Biriŋ ì ye ì bula, Pita niŋ Yohana muruta ì kafuñoolu yaa. Ì ye kuwolu bee saata ì ye, piriisi ñaatonkoolu niŋ alifaalu ye mennu fo ì ye. ²⁴ Kabiriŋ ñiŋ kafoo ye ñiŋ moyi, ì ye ì kaŋolu wulindi Alla ye ŋaniya kiliŋo kono ko: “ ‘Maariyo, Alla! Ite le ye saŋo niŋ bankoo daa, aniŋ fankaasoo, ka taa feŋolu mennu bee be ì kono.’ ²⁵ “Ite le diyaamuta ka bo niŋ Noora Kuliŋo la, niŋ m̀ mumu Dawuda la, ì la dookuulaa. I ko: ‘Muŋ ne ye a tinna bantala bankoolu ka kamfaa? Muŋ ne ye a tinna moolu ka jamfaa kenseŋolu siti? ²⁶ Duniyaa mansoolu ye i paree keloo la. Maralilaalu kafuta ñoo ma ka balaŋ Maariyo ma, aniŋ a la Alimasiihu.’ ²⁷ “Tooñaa, ñiŋ kumoo timmata jaŋ ne. Herodi niŋ Pontiyus Payileti, Alla lombaloolu niŋ Banisirayilankoolu, ì benta ñiŋ saatewo le kono ka balaŋ i la dookuulaa senuŋo Yeesu ma, i ye meŋ toloo. ²⁸ Ì ye kuwolu bee ke, i ye mennu feere i semboo niŋ i la lafoo kaŋ. ²⁹ “Saayiŋ, Maariyo, ñinnu la silandiroo juubee! Ntolu maakoyi, i la dookuulaalu, fo ǹ si i la kumoolu fo noo fatiyaa kono. ³⁰ Wo kamma la, i la semboo yitandi ka kendeyandiroo ke, taamanseeroolu aniŋ kaawakuwolu ka bo niŋ Yeesu too la, i la dookuulaa senuŋo.” ³¹ Kabiriŋ ì pareeta duwaa la, ì benta wo dulaa meŋ to, a jarajarata. Bituŋ ì bee faata niŋ Noora Kuliŋo la, ì ye Alla la kumoo fo fatiyaa kono. ³² Yeesu noomalankoolu bee be hakili kiliŋ ne, aniŋ ŋaniya kiliŋ. Hani kiliŋ maŋ a la sotofeŋolu ke a doroŋ taa ti, bari ì ka feŋ-wo-feŋ talaa ñoo teema le, ì ye meŋ soto. ³³ Aduŋ kiilaalu tententa seedeyaa la Maarii Yeesu la saayaakoolaa wulindiroo la kuwo to le, ì niŋ sembe baa. Alla la hiinoo tarata ì bee kaŋ kendeke. ³⁴ Hani moo kiliŋ maŋ soto ì kono, meŋ tarata suulariŋ, kaatu mennu ye kenoolu waraŋ buŋolu soto, ì ka ì waafi le. Ì ye naafuloo naati, ì ye meŋ soto a kunna, ³⁵ ka a dii kiilaalu la. Kiilaalu ka a talaa le ko moo-wo-moo la suuloo be ñaameŋ. ³⁶ Kewo doo le be ì kono jee, meŋ mu Lewi lasiloo moo ti, ka bo Sipurusi jooyoo to. A too mu Yusufa le ti, bari kiilaalu ka a kumandi Barinabas le la, meŋ kotoo mu Wakiilindiroo Dinkewo ti. ³⁷ A ye a la kenoo waafi, a ye a kodoo naati, a ye a dii kiilaalu la, ka a talaa.

¹ Kee doo le fanaa tarata ì fee, meŋ too mu Ananiyas ti. A niŋ a la musoo Safira ye ì la kenoo waafi, ² bari a niŋ a la musoo kambenta ì ye kodoo doo maabo ì faŋ bulu. Bituŋ a ye kara doo naati ka a dii kiilaalu la. ³ Bari Pita ko a ye ko, “Ananiyas, muŋ ne ye a tinna i sonta Seetaanoo ye i sondomoo mara ka faniyaa fo Noora Kuliŋo ñaatiliŋo la ka kodoo doo maabo, i ye meŋ soto wo kenoo kunna? ⁴ Fo wo sotofeŋo maŋ ke ite le taa ti, janniŋ i be a waafi la baŋ? Aduŋ hani i la a waafoo koolaa, fo a maŋ tara i la kaŋo le koto baŋ? A si ke noo ñaadii le, i ye ñiŋ kuu siifaa miira i sondomoo kono? I maŋ faniyaa fo moolu ye, bari Alla.” ⁵ Kabiriŋ Ananiyas ye ñiŋ kumoolu moyi, a boyita duuma, a faata. Moolu bee mennu ye ñiŋ kuwo moyi, silaŋo naata duŋ ì la. ⁶ Bituŋ fondinkewolu wulita, ì ye a furewo kasankee. Ì ye a samba ka a baadee. ⁷ Waati saba koolaa, a la musoo dunta naŋ konoto, bari a maŋ kuwo loŋ, meŋ keta. ⁸ Wo to le Pita ko a ye ko, “A fo n ye, fo ñiŋ ne mu kenoo soŋo bee ti baŋ?” A ko a ye ko, “Haa, wo le mu a soŋo bee ti.” ⁹ Pita ko a ye ko, “Muŋ ne ye a tinna ali kambenta ka Maariyo la Nooroo kotobo? A fele, kewolu mennu ye i keemaa baadee, ì be bundaa to, aduŋ ì be i fanaa samba la le.” ¹⁰ Wo loo niŋ baroo teema, a boyita Pita siŋolu koto, a faata. Kabiriŋ fondinkewolu dunta konoto, ì ye a tara, a faata. Bituŋ ì ye a samba banta, ì ye a baadee a keemaa daala. ¹¹ Silaŋ baa naata Yeesu la kafoo bee kaŋ, aniŋ wo moolu bee mennu ye ñiŋ kuwolu moyi. ¹² Taamanseeri jamaa aniŋ kaawakuu jamaa le keta moolu kono ka bo niŋ kiilaalu buloo la. Yeesu noomalankoolu bee ka tu bendiŋ ñoo kaŋ Sulemani la Pereŋo to. ¹³ Moo koteŋolu maŋ haañi ka kafu ì ma, bari ì ye ì horoma baake le. ¹⁴ Aduŋ moo jamaa, kewolu niŋ musoolu, mennu laata Maariyo la, kafuta ì la kafoo ma le. ¹⁵ Moolu ye kuurantoolu samba naŋ mbeedoolu kaŋ. Ì ye ì landi laaraŋolu niŋ basoolu kaŋ fo Pita tambitoo niiniyo dammaa si laa ì kaŋ. ¹⁶ Moo jamaa naata ka bo Yerusalaamu daala saatewolu to taariŋ. Ì ye kuurantoolu naati, aniŋ seetaani jawoolu ye mennu batandi, aduŋ ì bee naata kendeyaa le. ¹⁷ Bituŋ piriisi kuntii baa wulita, aniŋ moolu mennu bee be a fee. Ñinnu bota Sadusewolu la kafoo le kono. Ì sondomoolu be faariŋ niŋ kiiliyaa la. ¹⁸ Wo kamma la, ì ye kiilaalu muta, ì ye ì dundi bunjawoo kono. ¹⁹ Bari wo suutoo la, Maariyo la malaayikoo ye bunjawoo daalu yele, a ye ì fintindi. ²⁰ A ko ì ye ko, “Ali taa, ali ye loo Alla Batudulaa to, ali ye ñiŋ baluu kutoo la kumoolu bee fo moolu ye.” ²¹ Kabiriŋ ì ye ñiŋ moyi, ì dunta Alla Batudulaa kono soomandaa la, ì ye karandiroo ke jee. Bituŋ piriisi kuntii baa naata, aniŋ mennu be a fee. Ì ye kansulumoolu niŋ Yahuudoolu la alifaalu bee kumandi ñoo kaŋ, ì ye Alla Batudulaa kantalaalu kii bunjawoo to ka kiilaalu naati ì ye. ²² Biriŋ kantarilaalu futata jee, ì maŋ kiilaalu je bunjawoo kono. Bituŋ ì muruta ì ye ì dantee ko, ²³ “Ŋà bunjawoo tara sorondiŋ a ñaama le, aduŋ kantarilaalu be looriŋ bundaalu to. Bari biriŋ ŋà wo bundaa yele, m̀ maŋ hani moo tara a kono.” ²⁴ Biriŋ Alla Batudulaa kantarilaa kuntiyo niŋ piriisi ñaatonkoolu ye ñiŋ kumoolu moyi, ì jaakalita ì la kuwo la, aniŋ ì be meŋ ke la ñiŋ kuwo to. ²⁵ Bituŋ moo kiliŋ naata ì kaŋ, a ko ì ye ko, “Wo kewolu, ali ye mennu soroŋ bunjawoo kono, ì hayinaŋ looriŋ Alla Batudulaa to, ì be moolu karandi kaŋ.” ²⁶ Bituŋ Alla Batudulaa kantarilaa kuntiyo aniŋ a la kantalaalu taata, ì ye kiilaalu naati, bari ì maŋ wo ke diyaakuyaa kono, kaatu ì silata le ko, moolu be ì buŋ na beroolu la le. ²⁷ Kabiriŋ ì ye ì naati, ì ye ì londi kansuloo ñaato. Wo to le piriisi kuntii baa ye ì ñininkaa ko, ²⁸ “Ŋà ali dandalaa baake le ko, ali kana karandiroo ke niŋ ñiŋ too la, bari ali ye Yerusalaamu fandi niŋ ali la ñiŋ karandiroo la. Ali lafita ñiŋ kewo la saayaa dunoo laa la ntolu le kaŋ!” ²⁹ Bituŋ Pita niŋ kiilaa doolu ye ì jaabi ko, “Ntolu ñanta Alla la yaamaroolu le muta la ka tambi moolu taalu la. ³⁰ M̀ mumuñolu la Alla le ye Yeesu wulindi saayaa kono, ali ye meŋ faa ka bo niŋ a deŋo la yiribantambiloo kaŋ. ³¹ Alla le ye a wulindi santo ka a sindi a bulubaa karoo la ka a ke Maralilaa niŋ Kiisandirilaa ti, fo a si tuuboo niŋ junube yamfoo dii Banisirayilankoolu la. ³² Aduŋ ntolu le mu ñiŋ kuwolu seedoolu ti, ǹ niŋ Noora Kuliŋo fanaa, Alla ye meŋ dii moolu la, mennu ye a la kumoo muta.” ³³ Biriŋ kansulumoolu ye ñiŋ moyi, ì jusoo bota, ì lafita ka ì faa. ³⁴ Bari Farisee kiliŋ loota ì teema, meŋ too mu Kamaliyel ti. A mu Luwaa karandirilaa baa le ti, moolu bee ye meŋ buuñaa. A ye ì yaamari ka kiilaalu fintindi banta foloo. ³⁵ Bituŋ a ko ì ye ko, “Banisirayila kewolu! Ali ali hakiloo tu, ali lafita ka meŋ ke ñiŋ kewolu la. ³⁶ Waati doo koomanto, Teyudas naata. A ka kibiri ko, ate mu moo baa le ti. Moo keme naani ñoŋ kafuta a ma. Bari ì naata a faa, aduŋ moo jamaa mennu bulata a nooma, ì bee janjanta, ì la kuwolu bee keta kuu kenseŋo ti. ³⁷ Ñiŋ Teyudas koolaa Yudas Kalileenkoo naata. A keta toosafee waatoo le la. A fanaa ye moo jamaa saba a faŋo kaŋ. A fanaa kasaarata, aduŋ a noomalankoolu bee janjanta. ³⁸ Wo kamma la, m be a fo la ali ye ñiŋ kuwo to, meŋ be keriŋ saayiŋ, ali bo ñiŋ kewolu bala, ali ye ì bula. Niŋ ì faŋolu le ye ñiŋ feeroo dadaa, ka ñiŋ dookuwo ke, a be tiñaa la le. ³⁹ Bari niŋ ñiŋ bota Alla le bala, ali te ì boyindi noo la. Ali be ali faŋolu je la Alla le kelendoo la.” ⁴⁰ Bituŋ kansulumoolu sonta a la yaamaroo ma. Ì ye kiilaalu kumandi naŋ, ì ye ì karawaasi, aduŋ ì ye ì dandalaa ko, ì kana diyaamu niŋ Yeesu too la kotenke. Wo koolaa ì ye ì bula. ⁴¹ Wo to le kiilaalu bota kansulumoolu ñaatiliŋo la, ì seewootoo, kaatu a jarita ì ye le ka ì toora, aniŋ ka ì malundi, Yeesu too kamma la. ⁴² Ì maŋ i dahaa karandiroo la, bari ì tententa ka a kawandi Alla Batudulaa niŋ suwolu kono ko, Yeesu le mu Alimasiihu ti.

¹ Wo luŋolu kono, Yeesu la kafoo moolu be lafaa kaŋ. Bituŋ Yahuudoolu mennu ka Jirisi kaŋo fo, ì ŋunuŋunuta Yahuudi doolu ma, mennu ka Hiburu kaŋo fo. Ì ko, wolu ka ì ñaa kaasi ì la furuyaamusoolu la le luŋ-wo-luŋ domoritalaa la kuwo to. ² Wo kamma la kiilaa taŋ niŋ fuloo ye Yeesu noomalankoolu kumandi ñoo kaŋ. Ì ko ì ye ko, “A te beteyaa la ntolu fee ka Alla la kumoo kawandoo bula, ka domoritalaa ke. ³ M̀ baadiŋolu, wo kamma la, ali kee woorowula tomboŋ ali kono, mennu ye seedeyaa betoo soto, aduŋ ì faata Alla la Nooroo niŋ ñaameŋo la. Ǹ si wolu londi ñiŋ dookuwo to. ⁴ Bari ntolu faŋolu si loo duwaa daa to, aniŋ ka Alla la kumoo kawandi.” ⁵ Kafoo bee kontaanita wo kumoolu la, kiilaalu ye mennu fo. Wo to le ì ye Stifeni tomboŋ, meŋ faata lannoo niŋ Noora Kuliŋo la, a niŋ Filipi, Porokorus, Nikanor, Timoni, Paamenas, aniŋ Nikola. Ñiŋ Nikola mu Antiyokinkoo le ti, meŋ naata tuubi nuŋ ka Yahuudoolu la diinoo nooma. ⁶ Ì ye ì naati kiilaalu ñaatiliŋo la. Kiilaalu ye ì buloo laa ì kaŋ, ì duwaata ì ye. ⁷ Alla la kumoo be janjaŋ kaŋ doroŋ, aduŋ Yeesu la kafoo moolu kafuta baake Yerusalaamu kono. Piriisoolu fanaa jamaa naata laa Maarii Yeesu la. ⁸ Stifeni mu kewo le ti, meŋ be faariŋ Alla la hiinoo niŋ semboo la. A ye kaawakuwolu niŋ taamanseeri baalu ke moolu kono le. ⁹ Bari Yahuudi doolu, ì ka mennu la diina kafoo kumandi Foroyaariŋolu la Kafoo la, ì wulita ka Stifeni soosoo. Ì bota Kirene niŋ Alesanderiya saatewolu le kono, aniŋ Silisiya niŋ Asiya tundoolu kaŋ. ¹⁰ Bari ì maŋ balaŋ noo a la ñaameŋo la, aniŋ Nooroo la, a ka diyaamu meŋ na. ¹¹ Bituŋ ì naata kee doolu duku kulloo kono, aduŋ wolu naata a fo ko, “Ŋà Stifeni moyi le, a ka tooñeeri kumoolu fo Annabilayi Musa niŋ Alla ma.” ¹² Wo to le ì ye moolu, alifaalu niŋ Luwaa karammoolu sukusuku. Wolu ye Stifeni muta, ì ye a samba kansulumoolu ñaatiliŋo la. ¹³ Bituŋ ì ye seedenduroolu naati, mennu ko, “Ñiŋ kewo ka tu tooñeeri kumoolu le fo la Alla Batudulaa niŋ Musa la Luwaa ma. ¹⁴ Ŋà a moyi le, a ka a fo ko, wo Yeesu Nasaretinkoo be ñiŋ dulaa tiñaa la le, aduŋ a be aadoolu faliŋ na le, Musa ye mennu dii ǹ na.” ¹⁵ Kansulu moolu bee mennu be siiriŋ, ì ye ì ñaa loo Stifeni kaŋ ka a fele. Ì ye a ñaadaa je, a mulunta ko malaayikoo ñaadaa.

¹ Wo to le piriisi kuntii baa ye Stifeni ñininkaa ko, “Fo ñiŋ tuumiroolu mu tooñaa le ti baŋ?” ² Bituŋ Stifeni ko: “M baadiŋolu niŋ alifaalu, ali i lamoyi! Alla, Mansa Kallankewo fintita m̀ mumu Iburayima kaŋ ne, biriŋ a be Mesopotamiya, janniŋ a be taa sabati la Harani saatewo to. ³ Alla ko a ye ko: ‘Taa ka bo i la bankoo kaŋ, i baadiŋolu yaa, ka taa bankoo kaŋ, m be naa meŋ yitandi la i la.’ ⁴ “Wo to le Iburayima ye Kalideyankoolu la bankoo bula, a sabatita Harani. Kabiriŋ a faamaa faata, Alla ye a samba naŋ ñiŋ bankoo kaŋ, ali be sabatiriŋ daameŋ saayiŋ. ⁵ Hani wo, a maŋ keetaafeŋo dii a la ñiŋ bankoo to, hani simfaa kiliŋ. Bari Alla ye a laahidi le ko, a be a dii la a koomalankoolu la le, wo ye a tara hani a maŋ diŋo soto foloo. ⁶ Aduŋ Alla diyaamuta a ye teŋ ne ko: ‘I koomalankoolu be ke la tumarankewolu le ti bankoo kaŋ, meŋ maŋ ke ì taa ti. Ì be ke la joŋolu le ti jee, aduŋ ì be tara la marali jawoo le kono fo sanji keme naani. ⁷ Bari m be naa bankoo ñiŋ moolu jarabi la le, mennu ye ì joŋyandi. Wo koolaa ǹ na moolu be finti la ka nte batu ñiŋ dulaa le to.’ ⁸ “Bituŋ a niŋ Iburayima ye kambeŋo siti, bituŋ sunnoo keta a taamanseeroo ti. Iburayima naata Isiyaaka wuluu, a ye a sunna, biriŋ a siyo be tili seyi. Isiyaaka naata Yaakuba wuluu, bituŋ Yaakuba naata dinkee taŋ niŋ fula wuluu, mennu keta m̀ mumuñolu ti. ⁹ “Yaakuba dinkee doolu ye Yusufa kiiliyaa, ì ye a waafi ka ke joŋo ti Misira. Bari Alla tarata a fee le, ¹⁰ a ye a bondi a la toora kuwolu bee kono. A ye buuñaa niŋ ñaameŋo dii Yusufa la Firawoona ñaatiliŋo la, Misira mansakewo. Firawoona ye Yusufa ke maralilaa ti Misira bankoo kaŋ, aniŋ a la buŋo bee kono. ¹¹ “Konkoo naata boyi Misira niŋ Kanaani bankoolu bee kaŋ. Wo le ye bataa baa naati fo m̀ mumuñolu maŋ domoroo soto. ¹² Biriŋ Yaakuba ye a moyi ko, siimaŋo be Misira bankoo kaŋ ne, a ye m̀ mumuñolu kii jee. ¹³ Kabiriŋ ì taata jee siiñaa fulanjaŋo, Yusufa ye a faŋ fo a kotoolu niŋ a doomaa ye. Firawoona fanaa naata ka Yusufa la moolu loŋ. ¹⁴ Bituŋ Yusufa ye kumoo kii ka a faamaa Yaakuba niŋ a la moolu bee kumandi. Ì mu moo taŋ woorowula niŋ luulu le ti wo waatoo la. ¹⁵ Yaakuba niŋ m̀ mumuñolu naata Misira, ì faata daameŋ. ¹⁶ Ì naata ì furewolu samba Sekemu saatewo le to, ì ye ì baadee kaburoo kono, Iburayima ye meŋ saŋ nuŋ kodiforoo la Hamori dinkewolu bulu Sekemu saatewo kono jee. ¹⁷ “Alla ye laahidoo dii Iburayima la le nuŋ. Kabiriŋ a timmandi waatoo sutiyaata naŋ, a koomalankoolu yaatewo naata siyaa kendeke Misira jee. ¹⁸ Wo to le mansakee kutoo meŋ maŋ Yusufa la kuwo loŋ, wo naata maraloo ke Misira. ¹⁹ A ye feere jawoolu siti ǹ na moolu kamma, aduŋ a ye m̀ mumuñolu diyaakuyaa ka ì la deenaanoolu fayi ka faa. ²⁰ Wo waatoo kono le, Musa wuluuta, aduŋ a ñiiñaata Alla ñaa koto le. Ì ye a topatoo a faamaa la buŋo kono fo kari saba. ²¹ Biriŋ ì ye a fayi, Firawoona dimmusoo ye a taa, aduŋ a ye a kuluu ko a faŋo dinkewo. ²² Ì ye Musa karandi Misirankoolu la ñaameŋo bee le la. A naata ke moo baa ti diyaamoo niŋ kebaaroolu to. ²³ “Kabiriŋ Musa ye sanji taŋ naani soto, a ye ñiŋ hamoo soto ka taa a fansuŋ moolu kumpabo, Banisirayilankoolu. ²⁴ A ye kiliŋ je ì kono, Misirankoo be meŋ tilimbaliyaa kaŋ. Bituŋ a ye kee bataariŋo faasaa, aduŋ a ye i joo wo kewo ye ka Misirankoo faa. ²⁵ Musa ye a miira ko, a fansuŋ moolu be a loŋ na le ko, Alla ye ate le taa ka ì firiŋ, bari ì maŋ a fahaamu. ²⁶ “Wo saamoo Musa naata Banisirayilankoolu kaŋ, mennu be sonkoo la. A lafita ka ì fata ka ì ke kiliŋ ti. A ko ì ye ko, ‘Kewolu, alitolu mu baadiŋ kiliŋ ne ti. Muŋ ne ye a tinna ali ka ñoo tilimbaliyaa?’ ²⁷ Bari kiliŋo meŋ be a mooñoo tilimbaliyaa kaŋ, a ye Musa ñori, a ko a ye ko, ‘Jumaa le ye i ke maralilaa ti ka kiitiyo teyi ǹ teema? ²⁸ Fo i lafita m faa la le, ko i ye Misirankoo ke ñaameŋ kunuŋ?’ ²⁹ Ñiŋ kumoo kamma la Musa borita Midiyani bankoo kaŋ, a naata ke tumarankewo ti daameŋ, aduŋ a ye dinkee fula wuluu jee. ³⁰ “Sanji taŋ naani koolaa, malaayikoo fintita Musa kaŋ niŋ dimbaa la ka bo yirindiŋo bala, meŋ be mala kaŋ keñewuloo kono Sinayi Konkoo daala. ³¹ Biriŋ Musa ye wo je, a jaakalita. Kabiriŋ a sutiyaata a la ka a koroosi, a ye Maariyo diyaamukaŋo moyi ko, ³² ‘Nte le mu i mumuñolu la Alla ti, Iburayima la Alla, Isiyaaka la Alla, aniŋ Yaakuba la Alla.’ Musa jarajarata, a maŋ haañi faŋ ka a juubee. ³³ Alla ko a ye ko, ‘I la samatoolu bondi, kaatu i be looriŋ dulaa meŋ to, dulaa senuŋo le mu. ³⁴ I si a loŋ ko, ŋa n na moolu la tooroo je le, ì be meŋ kono Misira, aduŋ ŋa ì la kumboo kaŋo moyi le. N naata le, ka ì tankandi. Naa saayiŋ, m be i kii la Misira le.’ ³⁵ “Ì balanta ñiŋ Musa meŋ na ka a fo ko, ‘Jumaa le ye i ke maralilaa niŋ kiitiikuntulaa ti?’ Alla ye ate le kii ka a ke ì la maralilaa niŋ ì kanandirilaa ti ka bo niŋ malaayikoo buloo la, meŋ fintita a kaŋ yirindiŋo kono. ³⁶ Musa le ye i bondi Misira. A ye kaawakuwolu niŋ taamanseeroolu ke Misira bankoo kaŋ, Kulunjumbe Baa to, aniŋ keñewuloo kono fo sanji taŋ naani. ³⁷ Ñiŋ ne mu Musa ti, meŋ ko Banisirayilankoolu ye ko: ‘Alla be annabiyomoo wulindi la ali ye le, meŋ be ko m faŋo, a be bo la ali faŋolu la moolu le kono. ³⁸ “Ñiŋ Musa faŋo le tarata nuŋ moolu niŋ malaayikoo teema keñewuloo kono waatoo meŋ na, malaayikoo diyaamuta a ye Sinayi Konkoo kaŋ. Ate le ye kuma baluuriŋolu futandi m̀ mumuñolu la kafoo ma ka ì dii ntolu la. ³⁹ Bari m̀ mumuñolu maŋ soŋ a ma, ì ye a jenkendi kara la, aduŋ ì sondomoolu muruta Misira bankoo kaŋ. ⁴⁰ Bituŋ ì ko Haaruna ye ko, ‘Alloolu dadaa ǹ ye, mennu si ǹ ñaatonkayaa. Kaatu Musa meŋ ye m̀ bondi naŋ Misira, m̀ maŋ a loŋ, meŋ keta a la.’ ⁴¹ Wo to le ì ye ninsiriŋo dadaa. Ì ye sadaa bondi ñiŋ jalaŋo ye, aduŋ ì seewoota ñiŋ na, ì ye meŋ dadaa ì fansuŋ buloo la. ⁴² Wo kamma la Alla ye a koo dii ì la, a ye ì bula ka saŋo santo malafeŋolu batu, ko a be safeeriŋ annabiyomoolu la kitaaboo kono ñaameŋ: ‘Alitolu Banisirayilankoolu, ali ye sanji taŋ naanoo meŋ ke keñewuloo kono, fo ali ye beeyaŋ sadaa waraŋ siimaŋ sadaa naati nte le ye baŋ? ⁴³ Hanii, bari ali niŋ ali la jalaŋolu taata. Ali ye Moleki la tiriliisoo koo, ali ye Refani la looloo samba, a niŋ feŋolu, ali ye mennu lese ka ì batu, wo to m be ali bayi la le ka tambi Babiloni.’ ⁴⁴ “M̀ mumuñolu ye Tiriliisi Senuŋo soto seedeyaa le ti keñewuloo kono. Alla meŋ ye yaamaroo dii a kuwo to, ate le ye misaaloo yitandi Musa la, aduŋ a dadaata wo le ñaama. ⁴⁵ M̀ mumuñolu naata ñiŋ tiriliisoo samba naŋ ñiŋ bankoo kaŋ jaŋ waatoo meŋ na, Yosuwa ye ì ñaatonkayaa ka ñiŋ bankoo taa siyolu bulu, Alla ye mennu bayi ì ñaato. Wo tiriliisoo tuta jaŋ ne fo Mansa Dawuda la waatoo. ⁴⁶ Alla la hiinoo tarata Dawuda fee, aduŋ a ye daaniroo ke le fo a si buŋo loo Yaakuba la Alla ye. ⁴⁷ Bari Mansa Sulemani le ye buŋo loo Alla ye. ⁴⁸ “Hani wo, Alla Mansa Tallaa buka sabati buŋolu kono, hadamadiŋolu ye mennu dadaa, ko annabiyomoo ye a fo ñaameŋ: ⁴⁹ ‘Arijana le mu n na mansasiiraŋo ti, aduŋ duniyaa le mu n siŋ looraŋo ti. Ali be buŋo meŋ loo la n ye, a be ke la muŋ buŋ siifaa le ti, aduŋ n na dahaa dulaa be ke la muŋ dulaa siifaa le ti? ⁵⁰ Fo a maŋ ke m faŋo buloo le ti, meŋ ye ñiŋ feŋolu bee daa.’ ⁵¹ “Alitolu moo kuŋ jaaroolu! Ali sondomoolu niŋ ali tuloolu sukita le. Ali ka tu balandiŋ Noora Kuliŋo ma le waati-wo-waati. Ali mumuñolu ka meŋ ke nuŋ, ali fanaa be wo le ke kaŋ. ⁵² Jumaa le sotota annabiyomoolu kono nuŋ, ali mumuñolu maŋ meŋ toora? Ì ye doolu faa, mennu ye Tilindiŋo la naa kankulaa ì ye. Aduŋ alitolu naata ñiŋ Tilindiŋo jamfaa, ali ye a faa. ⁵³ Ali ye luwaa soto, malaayikoolu ye meŋ dii ali la, bari ali maŋ soŋ a la.” ⁵⁴ Kabiriŋ ì ye ñiŋ kumoolu moyi, ì jusoo bota. Bituŋ ì kamfaatoo ye i ñimmakiŋ. ⁵⁵ Bari Stifeni meŋ be faariŋ Noora Kuliŋo la, a ye saŋo santo juubee. A ye Alla la semboo niŋ waroo je, aduŋ Yeesu be looriŋ Alla bulubaa karoo la. ⁵⁶ Wo to le a ko, “A juubee, ŋa saŋo je yeleriŋ, aduŋ Moo Dinkewo be looriŋ Alla bulubaa karoo la!” ⁵⁷ Bari ì ye ì buloolu biti ì tuloolu to, ì wuuritoo borita a kaŋ. ⁵⁸ Ì ye a bayi saatewo banta la. Ì ye a buŋ beroolu la jee ka a faa. Seedoolu ye ì la waramboolu landi duuma fondinkewo doo siŋolu daala, meŋ too mu Sawulu ti. ⁵⁹ Kabiriŋ ì be Stifeni buŋ kaŋ, a duwaata ko, “M Maarii Yeesu, n niyo taa.” ⁶⁰ Wo to le a ñoyita a kumbaliŋolu kaŋ. A sarita santo ko, “Maariyo, kana ñiŋ junuboo muta ì fee.” Kabiriŋ a ye ñiŋ fo, a niyo bota.

¹ Sawulu fanaa ye Stifeni faa muta kuu betoo le ti. Wo luŋ kiliŋo la toora baa laata Yeesu la kafoo moolu kaŋ Yerusalaamu. Wo ye a tinna, ì bee janjanta Yudeya niŋ Samariya tundoolu kaŋ taariŋ fo kiilaalu doroŋ. ² Alla ñaasilannaa doolu ye Stifeni baadee, aduŋ ì woosiita baake a la saayaa kamma la. ³ Bari Sawulu hameta ka Yeesu la kafoo kasaara. A ka taa ka bo buŋ ka taa buŋ, a ka ì diyaakuyaa fintindi, kewolu niŋ musoolu, ka ì soroŋ bunjawoo kono. ⁴ Doolu mennu janjanta, ì ye kibaari betoo kawandi daa-wo-daa. ⁵ Filipi taata saatee baa doo to Samariya tundoo kaŋ, aduŋ a ye Kiristu la kuwo kawandi moolu ye. ⁶ Kabiriŋ moo jamaa ye Filipi la kumoo moyi, aniŋ ì ye kaawakuwolu je, a ye mennu ke, ì bee ye a lamoyi kuuke hakili kiliŋo kono, a ye meŋ fo. ⁷ Seetaani jawoolu fintita moo jamaa le kono, ì niŋ wuuri baa. Namatoolu niŋ lanjuurutoo jamaa le kendeyaata. ⁸ Wo ye seewoo baa le naati wo saatewo kono. ⁹ Kee doo le be wo saatewo kono jee, meŋ too mu Simoni ti. A ka batuutaayaa le ke jee, aduŋ a ka a fo ko, ate mu moo baa le ti. Samariyankoolu bee kaawata a la kuwo ma le. ¹⁰ Moo baalu niŋ moondiŋolu bee ye i lamoyi a la le. Ì ko, “Tooñaa, ñiŋ kewo mu Alla la semboo le ti, ì ka meŋ kumandi Sembe Baa la.” ¹¹ Ì ka i lamoyi a la ka a nooma, kaatu a ye ì jaakalindi a la batuutaayaa la le fo waati jaŋ. ¹² Bari kabiriŋ ì laata kibaari betoo la, Filipi ka meŋ kawandi Yeesu Kiristu too la Alla la mansabaayaa la kuwo to, ñiŋ kewolu niŋ musoolu batiseeta. ¹³ Hani Simoni faŋo laata, aduŋ a batiseeta. Bituŋ a ye Filipi nooma daa-wo-daa jee. A ye taamanseeroolu niŋ kaawakuu baalu je, aduŋ a kaawata. ¹⁴ Kabiriŋ kiilaalu mennu be nuŋ Yerusalaamu, ye a moyi ko, Samariyankoolu sonta Alla la kumoo la le, ì ye Pita niŋ Yohana kii ì kaŋ. ¹⁵ Wolu naata jee, ì duwaata Samariyankoolu ye, fo ì si Noora Kuliŋo soto, ¹⁶ kaatu a maŋ jii hani kiliŋ ne kaŋ ì kono foloo, bari ì batiseeta niŋ Maarii Yeesu too doroŋ ne la. ¹⁷ Bituŋ Pita niŋ Yohana ye ì buloo laa ì kaŋ, aduŋ Samariyankoolu ye Noora Kuliŋo soto. ¹⁸ Kabiriŋ Simoni ye a je ko, Noora Kuliŋo diita ì la le waatoo meŋ na, kiilaalu ye ì buloo laa ì kaŋ, a pareeta ka kodoo dii ì la. ¹⁹ A ko ì ye ko, “Ali ñiŋ semboo dii m fanaa la, fo niŋ ŋa m buloo laa moo-wo-moo kaŋ, wo maarii si Noora Kuliŋo soto.” ²⁰ Bari Pita ko a ye ko, “I la kodoo niŋ i faŋo ye kasaara, kaatu i ye a miira le ko, i si Alla la sooroo saŋ noo kodoo le la. ²¹ I maŋ dulaa soto ñiŋ dookuwo kono, sako talaarifeŋ, kaatu i sondomoo maŋ tiliŋ Alla ñaa koto. ²² Wo kamma la, tuubi i la ñiŋ kuruŋyaa la. I si duwaa ka Alla daani, fo a si yamfa i la sondome miira jawoo la. ²³ Kaatu ŋa a je le ko, i be faariŋ kiiliyaa jawoo le la, aduŋ i sitita tilimbaliyaa jolomaa le la.” ²⁴ Bituŋ Simoni ye a jaabi ko, “Ali si Maariyo daani n ye, fo feŋ-wo-feŋ kana ke n na, ali ye meŋ fo.” ²⁵ Kabiriŋ Pita niŋ Yohana ye Maariyo la kuwo seedeyaa, aniŋ ì ye a la kumoo kawandi, ì muruta Yerusalaamu. Ì la taamasiloo kaŋ, ì ye kibaari betoo kawandi Samariyankoolu la saatee jamaa le kono. ²⁶ Maariyo la malaayikoo diyaamuta Filipi ye ko, “Wuli, i ye taa bulubaa karoo la, siloo meŋ bota Yerusalaamu ka taa Kaasa.” A siloo kiideeta le, moo jamaa buka taa a la saayiŋ. ²⁷ Wo to le Filipi wulita ka taa. Jee niŋ jee, a ye Etopiyankoo je. Wo mu kuntii baa le ti ì la musumansoo la mansakundaa kono. Ate mu seenewo le ti meŋ be marariŋ a la naafuloo bee ma. A naata baturoo le la Yerusalaamu, ²⁸ aduŋ saayiŋ a murutoo be siiriŋ a la sareetoo kaŋ. A be Annabilayi Yesaya la kitaaboo le karaŋ kaŋ. ²⁹ Wo to le Nooroo ko Filipi ye ko, “Sutiyaa ñiŋ sareetoo la, i ye taama a daala.” ³⁰ Bituŋ Filipi borita a daala, a ye a moyi, a be Annabilayi Yesaya la kitaaboo karaŋ kaŋ. Filipi ye a ñininkaa ko, “Fo i ye a fahaamu le, i ka meŋ karaŋ baŋ?” ³¹ A ye a jaabi ko, “Hanii, n si a fahaamu noo ñaadii le, niŋ moo maŋ a kotoo fo n ye?” Bituŋ a ye Filipi daani ka naa sii a fee a la sareetoo kaŋ. ³² Ñiŋ ne mu aayoolu ti, a be mennu karaŋ kaŋ: “Ì ye a kenkeŋ ne ko ì ka taa saajiyo meŋ kanateyi, ko saajiiriŋo ka i deyi a tii kuntulaa bulu ñaameŋ, a maŋ feŋ ne fo. ³³ Ì ye a dooyandi, ì ye a bali a la tooñaa la. Jumaa le si a la jamaanoo la kuwo fo, kaatu a bondita ñiŋ duniyaa kono le.” ³⁴ Bituŋ Etopiyankoo ye Filipi ñininkaa ko, “A fo n ye, annabiyomoo ka jumaa le la kuwo fo jaŋ. Fo a ka a faŋo le la kuwo fo baŋ, waraŋ fo moo koteŋ?” ³⁵ Wo to le Filipi ye a dati ka diyaamu wo aayoolu la kuwolu la, aduŋ a ye Yeesu la kibaari betoo fo a ye. ³⁶ Kabiriŋ ì taatoo futata dulaa to, jiyo be daameŋ, Etopiyankoo ko, “A juubee, jiyo fele jaŋ. Muŋ ne be m bali la ka batisee?” ³⁷ - ³⁸ Bituŋ a ye yaamaroo dii ko, a la sareetoo ye loo. A niŋ Filipi jiita, ì taata jiyo kono, Filipi ye a batisee jee. ³⁹ Biriŋ ì fintita naŋ jiyo kono doroŋ, Maariyo la Nooroo ye Filipi samba. Etopiyankoo maŋ a je kotenke, bari a seewooriŋo tententa a la siloo la. ⁴⁰ Filipi naata a faŋ je Asotus saatewo kono. A tambitoo ye kibaari betoo kawandi saatewolu bee kono fo a futata Sisareya.

¹ Hani saayiŋ, Sawulu tententa a la saŋaroo niŋ silandiri koleŋo la ko, a be Maariyo noomalankoolu kasaara la le. A taata piriisi kuntii baa yaa, ² a ye leetaroolu kaniŋ wo bulu ka taa Yahuudi diina bendulaalu to Damasiku saatewo kono, fo niŋ a ye kewolu niŋ musoolu je, mennu be Yeesu la siloo kaŋ, a si ì sitiriŋo samba naŋ Yerusalaamu. ³ Kabiriŋ a be taa kaŋ fo a sutiyaata Damasiku saatewo la, wo loo niŋ baroo teema maloo ŋalasita a kaŋ ka bo santo, a ye a murubeŋ. ⁴ Bituŋ a boyita bankoo to, a ye diyaamukaŋo moyi, meŋ ko a ye ko, “Sawulu, Sawulu, muŋ ne ye a tinna i ka n toorandi?” ⁵ Bituŋ Sawulu ko, “Maariyo, jumaa le mu ite ti?” Kumakaŋo ye a jaabi ko, “Nte le mu Yeesu ti, i ka meŋ toora. ⁶ Wuli saayiŋ, i ye duŋ saatewo kono. A be fo la i ye jee le, i ñanta meŋ ke la.” ⁷ Sawulu taañoolu loota, ì maŋ diyaamu noo jaakaloo kamma, kaatu ì ye diyaamukaŋo moyi, bari ì maŋ moo je. ⁸ Bituŋ Sawulu wulita bankoo to. Biriŋ a ye a ñaalu yele, a maŋ feŋ je noo. Wo to le ì ye a buloo muta ka a samba Damasiku saatewo kono. ⁹ A maŋ jeroo ke noo fo tili saba. A maŋ domoroo ke, sako a si i miŋ. ¹⁰ Yeesu noomalanka doo le be Damasiku saatewo kono nuŋ jee, meŋ too mu Ananiyas ti. Maariyo ko a ye jeroo kono ko, “Ananiyas!” A ye a danku ko, “M Maarii, m fele.” ¹¹ Wo to le Maariyo ko a ye ko, “Wuli, i ye taa mbeedoo kaŋ, ì ka a fo daameŋ ye ko Mbeedi Tilindiŋo. I si ñininkaaroo ke kewo la Yudas la buŋo kono, meŋ too mu Sawulu ti. A bota Tarisus le. A be duwaa kaŋ. ¹² A ye kewo je jaharaŋo ñaama jeroo kono, meŋ too mu Ananiyas ti, a naata konoto ka a buloo laa a kaŋ, fo a si jeroo ke kotenke.” ¹³ Bari Ananiyas ye a jaabi ko, “M Maarii, ŋa a la kuwo moyi moo jamaa le la ko, a ye kuu jawu jamaa le ke i la moo senuŋolu la Yerusalaamu. ¹⁴ Aduŋ a ye kaŋo soto ka bo piriisi ñaatonkoolu bulu, fo a si moolu bee muta jaŋ, mennu ka baturoo ke i too la.” ¹⁵ Bari Maariyo ko Ananiyas ye ko, “Taa a kaŋ! Ñiŋ kewo mu n na jooraŋ tombondiŋo le ti, meŋ be n too samba la moolu ye, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti, mansoolu ye, aniŋ Banisirayilankoolu. ¹⁶ M be a yitandi la a la le, a ñanta toora la ñaameŋ n too kamma la.” ¹⁷ Wo to le Ananiyas taata. A dunta buŋo kono ka a buloo laa Sawulu kaŋ, bituŋ a ko a ye ko, “M baadiŋo Sawulu, m Maarii Yeesu meŋ fintita i kaŋ siloo kaŋ, biriŋ i ka naa jaŋ, wo le ye n kii fo i si jeroo ke kotenke, aduŋ i si faa niŋ Noora Kuliŋo la.” ¹⁸ Wo loo niŋ baroo teema feŋ fata muluŋo jolonta ka bo Sawulu ñaalu to, aduŋ a ye jeroo ke kotenke. Bituŋ a wulita, aduŋ a batiseeta. ¹⁹ Kabiriŋ a ye domoroo ke, a bambanta. A naata tara Yeesu noomalankoolu fee fo tili dantaŋ Damasiku saatewo kono jee. ²⁰ Jee niŋ jee a ye kawandoo dati Yahuudi diina bendulaalu kono ko, Yeesu mu Alla Dinkewo le ti. ²¹ Moolu bee jaakalita a la kuwo la, mennu ye a moyi. Ì ko, “Fo ñiŋ kewo le buka a kata ka wo moolu la kafoo kasaara nuŋ Yerusalaamu, mennu ka baturoo ke Yeesu too la? Fo daliiloo meŋ ye a samba naŋ jaŋ, wo maŋ ke ka ì sitiriŋo samba piriisi ñaatonkoolu ye?” ²² Bari Sawulu la kawandoo semboo ka kafu doroŋ. A ye Yahuudoolu jaakalindi, mennu be sabatiriŋ Damasiku saatewo kono. A ye a yitandi ì la koyirinke ko, Yeesu le mu Alimasiihu ti. ²³ Tili jamaa koolaa, Yahuudoolu ye feeroo siti ka a faa, ²⁴ bari Sawulu naata ì la feeroo loŋ. Wo luŋolu kono, Yahuudoolu ka deleŋo laa a ye saatee dundaŋ daa to le suutoo niŋ tiloo, fo ì si a faa noo. ²⁵ Wo to le a kafuñoolu naata a samba suutoo ka a yoora duuma niŋ sinsiŋo la ka bo niŋ huwo la, meŋ be saatee tata sansaŋo bala. ²⁶ Kabiriŋ Sawulu naata Yerusalaamu, a ye a kata ka kafu Yeesu la kafoo ma. Bari ì bee silata a la le, kaatu ì maŋ laa ko, a mu Yeesu noomalankoo le ti. ²⁷ Bari Barinabas ye a taa ka a naati kiilaalu yaa. A naata a fo ì ye, Sawulu ye Maariyo je ñaameŋ siloo kaŋ, Maariyo diyaamuta a ye ñaameŋ, aniŋ a kawandita fatiyaa kono ñaameŋ Yeesu too la Damasiku saatewo kono. ²⁸ Bituŋ Sawulu sabatita ì fee, a be duŋ niŋ fintoo la ì kono Yerusalaamu. A ye kawandoo ke fatiyaa kono Maariyo too la. ²⁹ A diyaamuta Yahuudoolu fanaa ye, mennu ka Jirisi kaŋo fo, a niŋ ì ye ñoo soosoo. Wolu ye feeroolu siti ka a faa. ³⁰ Biriŋ baadiŋolu ye a kalamuta, ì ye a samba Sisareya, bituŋ ì naata a kii Tarisus saatewo to. ³¹ Wo to le Yeesu la kafoo moolu bee ye kayiroo soto Yudeya, Kalilee aniŋ Samariya tundoolu kaŋ. Ì bambanta, aduŋ ì yiriwaata Maariyo ñaasilaŋo kono ka bo niŋ Noora Kuliŋo la maakoyiroo la. ³² Pita taata dulaalu bee to taariŋ. A naata Alla la moo senuŋolu fanaa yaa, mennu be sabatiriŋ Lida saatewo kono. ³³ A ye kewo je meŋ mu namatoo ti, a be laariŋ a la laaraŋo kaŋ fo sanji seyi. A too mu Eneyas le ti. ³⁴ Bituŋ Pita ko a ye ko, “Eneyas, Yeesu Kiristu ye i kendeyandi le saayiŋ. Wuli, i ye i la laaraŋo dadaa.” Wo loo niŋ baroo teema namatoo wulita. ³⁵ Moolu mennu bee be sabatiriŋ Lida saatewo kono aniŋ Saroni tundoo kaŋ, biriŋ ì ye a je taamoo la, ì laata Maariyo la. ³⁶ Wo waatoo la Yeesu noomalanka doo le be Yopa. A too mu Tabita le ti, bari Jirisi kaŋo to a too mu Dookas le ti. Ñiŋ musoo ka tu kebaara betoolu le ke la waati-wo-waati, aduŋ a ka fuwaaroolu fanaa maakoyi le. ³⁷ Bari saayiŋ a kuuranta, a naata faa. Bituŋ ì ye a kuu, ì ye a landi buŋ santonkoo kono. ³⁸ Baawo Lida maŋ jamfa Yopa la, aduŋ Yeesu noomalankoolu ye a moyi ko, Pita be jee le, ì naata kee fula kii a kaŋ. Ì ye a daani, fo a si naa katabake ì yaa. ³⁹ Wo to le Pita wulita, a niŋ ì taata ñoo la Yopa. Biriŋ ì futata jee, ì ye a tambindi buŋ santonkoo kono. Furuyaamusoolu bee loota a daala, ì be kumboo kaŋ, aduŋ ì ye kotondaŋolu niŋ sitifeŋ doolu yitandi Pita la, Dookas ye mennu dadaa, biriŋ a be baluuriŋ ì fee. ⁴⁰ Bari Pita ye ì bee fintindi banta. Wo to le a ñoyita ka duwaa. Bituŋ a muruta furewo kaŋ, a ko, “Tabita, wuli!” Wo to le musoo ye a ñaalu yele. Biriŋ a ye Pita je, a siita. ⁴¹ Pita ye a buloo muta, a ye a wulindi. Bituŋ a ye furuyaamusoolu niŋ Alla la moo senuŋolu kumandi, a ye a baluuriŋo dii ì la. ⁴² Ñiŋ kuwo naata loŋ Yopa saatewo bee kono. Wo kamma la moo jamaa naata laa Maariyo la. ⁴³ Pita tuta sabatiriŋ Yopa jee fo tili jamaa faraboo doo yaa, meŋ too mu Simoni ti.

¹ Kewo doo le tarata Sisareya saatewo kono, meŋ too mu Kooneliyus ti. A mu Rooma kelediŋ kuntiyo le ti kelediŋ kafoo kono, ì ka meŋ kumandi Italiya kafoo la. Kelediŋ keme kiliŋ ne tarata a koto. ² A mu moo tilindiŋo le ti, meŋ ye Alla ñaasilaŋo soto, a niŋ a la bunkononkoolu bee. A ka sadaa dii baake moolu la le, mennu be suulariŋ, aduŋ a ka tu duwaa la waati-wo-waati. ³ Tilibuloo doo le la, talaŋ saba waatoo, a ye jeroo ke Alla la malaayikoo la jaharaŋo ñaama, meŋ naata a kaŋ. A ko a ye ko, “Kooneliyus!” ⁴ Kooneliyus ye a ñaalu loo a kaŋ, a kijafaratoo. A ko a ye a ko, “Maariyo, muŋ ne mu?” Bituŋ malaayikoo ko a ye ko, “Alla hakiloo be i la duwaalu niŋ sadaalu kaŋ ne. ⁵ Saayiŋ, kewolu kii Yopa ka Simoni kumandi, ì ka meŋ kumandi fanaa Pita la. ⁶ A be sabatiriŋ Simoni faraboo le yaa, meŋ na buŋo be baa daala.” ⁷ Kabiriŋ malaayikoo meŋ be diyaamu kaŋ Kooneliyus ye taata, Kooneliyus ye a la dookuulaa fula kumandi, ì niŋ kelediŋ kiliŋ. Wo kelediŋo be kelediŋolu le kono, mennu ka tara looriŋ a la kuwo la, aduŋ Alla ñaasilannaa le mu a ti fanaa. ⁸ Kabiriŋ a ye kuwolu bee saata ì ye, mennu keta, a ye ì kii Yopa. ⁹ Wo saamoo, kabiriŋ ì be siloo kaŋ, ì sutiyaata saatewo la, Pita taata buŋo kaŋ santo daameŋ teruta, ka duwaa talaŋ taŋ niŋ fula tilibuloo. ¹⁰ Bituŋ a konkota, aduŋ a hameta domoroo la. Kabiriŋ ì be domoroo parendi kaŋ, Noora Kuliŋo ye a siirandi fo a maŋ tara a faŋ bulu. ¹¹ A ye saŋo je yeleriŋ, feŋo jiita naŋ a kunto, meŋ mulunta ko faani baa, a tonkoŋ naanoo be mutariŋ, a jiita naŋ duniyaa kaŋ. ¹² Daafeŋ siifaa jamaa le be ñiŋ faani baa kono, siŋ naanimaa feŋolu, kuruntu feŋolu, aniŋ kunoolu. ¹³ Diyaamukaŋo kumata a ye ko, “Pita, wuli santo! Ì faa, i ye ì domo.” ¹⁴ Bari Pita ko, “Hanii Maariyo! N nene maŋ feŋ domo, meŋ maŋ seneyaa, aniŋ ǹ na Luwaa ye meŋ haraamuyandi!” ¹⁵ Bituŋ diyaamukaŋo naata a kaŋ fulanjanke ko, “Alla ye meŋ seneyandi, kana a fo ko, a maŋ seneyaa.” ¹⁶ Ñiŋ keta le fo siiñaa saba. Bituŋ jee niŋ jee, faani baa taata santo. ¹⁷ Biriŋ Pita be jaakaliriŋ ñiŋ jeroo kotoo la, a ye Kooneliyus la kiilaalu je, mennu ka Simoni la buŋo ñininkaa. Ì be looriŋ bundaa to. ¹⁸ Ì sarita santo ka ñininkaaroo ke ko, fo Simoni be sabatiriŋ wo buŋo le kono, ì ka meŋ kumandi Pita la. ¹⁹ Pita tuta i miira la wo jeroo la. Bituŋ Alla la Nooroo ko a ye ko, “A fele, kee saba be i ñini kaŋ. ²⁰ Wo kamma la wuli, i ye taa duuma. I niŋ ì ye taa ñoo la. Kana sika feŋ na, kaatu nte le ye ì kii.” ²¹ Bituŋ Pita jiita naŋ kewolu kaŋ duuma. A ko ì ye ko, “M fele, ali ka meŋ ñini, nte le mu. Muŋ ne mu ali la naa sababoo ti jaŋ?” ²² Ì ye a jaabi ko, “Kooneliyus mu Rooma kelediŋ kuntiyo le ti. Kee tilindiŋo le mu, meŋ ye Alla ñaasilaŋo soto. A ye seedeyaa betoo le soto Yahuudoolu bee kono. Malaayika senuŋo le ye a yaamari ka i kumandi, fo i si naa a la buŋo kono, a ye i lamoyi i la kumoolu la.” ²³ Wo to le, Pita ye ì kumandi konoto ka ì jiyandi. Wo saamoo, Pita niŋ Kooneliyus la kiilaalu taata ñoo la. Aduŋ baadiŋ doolu mennu bota Yopa ye a dandaŋ. ²⁴ A sinindiŋo ì futata Sisareya saatewo to. Kooneliyus tarata i yillaariŋ ì ma le. Wo kamma la a ye a baadiŋolu niŋ a teeroolu kumandi ñoo kaŋ. ²⁵ Kabiriŋ Pita dunta a la koridaa kono, Kooneliyus ye a benduŋ. A sujudita Pita ye ka a batu, ²⁶ bari Pita ye a wulindi santo. A ko a ye ko, “Wuli, i ye loo, nte fanaa mu hadamadiŋo doroŋ ne ti.” ²⁷ Kabiriŋ a niŋ a be diyaamu kaŋ, Pita naata duŋ konoto. A ye moo jamaa tara bendiŋ ñoo kaŋ jee. ²⁸ Bituŋ a ko ì ye ko, “Ali ye a loŋ ne ko, ntolu Yahuudoolu la Luwaa maŋ soŋ, ŋà kafuñooyaa soto waraŋ ka sutiyaa moolu la, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti. Bari Alla ye a yitandi n na le ko, m maŋ ñaŋ na a fo la ko, moo maŋ seneyaa, waraŋ a la kuwo kosota le. ²⁹ Wo le ye a tinna m maŋ balaŋ ka naa, biriŋ ali ye n kumandi. N lafita a loŋ na saayiŋ, ali ye n kumandi meŋ na.” ³⁰ Bituŋ Kooneliyus ko a ye ko, “Tili saba koomanto, m be nuŋ n na buŋo kono duwaa la ñiŋ ñoŋ waatoo la, talaŋ saba tilibuloo. Bituŋ kewo loota n ñaato, a la duŋ feŋolu be malamala kaŋ. ³¹ A ko n ye ko, ‘Kooneliyus, Alla ye i la duwaalu moyi le, aduŋ a hakiloo be i la sadaalu kaŋ ne. ³² Wo kamma la, kiilaa kii Yopa. I ye Simoni kumandi, ì ka meŋ kumandi fanaa Pita la. A be sabatiriŋ Simoni faraboo le yaa, meŋ na buŋo be baa daala.’ ³³ Wo le ye a tinna ŋa kiilaalu kii i kaŋ wo loodulaa to, aduŋ i la naa keta kuu bete baa le ti. Saayiŋ, ntolu bee be jaŋ Alla ñaatiliŋo la ka kumoolu bee moyi, Alla ye i yaamari ka mennu fo.” ³⁴ Bituŋ Pita ye a dati ka diyaamu ko, “Tooñaa, saayiŋ ŋa a loŋ ne ko, Alla buka faasaaroo ke, ³⁵ bari a ka soŋ moo-wo-moo le ma nasiyoŋolu bee kono, meŋ silata a la, aniŋ meŋ ka kuu tilindiŋo ke. ³⁶ Ali ye kibaari betoo loŋ ne, Alla ye meŋ kii Banisirayilankoolu ye. Wo kayira kibaaroo kawandita ka bo niŋ Yeesu Kiristu le la. Ate le mu moolu bee Maariyo ti. ³⁷ Ñiŋ kibaaroo kankulaata Yudeya bee kono. A datita Kalilee le, Yaayaa la batiseeroo niŋ kawandoo koolaa. ³⁸ Ali ye a loŋ ko, Yeesu meŋ bota Nasareti, Alla ye a fandi Noora Kuliŋo niŋ semboo la le. A taata daa-wo-daa, a ka kuu betoo le ke, aniŋ a ka moolu bee le kendeyandi, Ibiliisa ye mennu siti, kaatu Alla be a fee le. ³⁹ “Ntolu le mu seedoolu ti kuwolu bee to, a ye mennu ke Yudeya tundoo kaŋ, aniŋ Yerusalaamu kono. Ì ye a pempeŋ yiribantambiloo le kaŋ ka a faa. ⁴⁰ Bari Alla ye a wulindi tili sabanjaŋo la, bituŋ a ye moolu jerindi a la. ⁴¹ A maŋ moolu bee jerindi a la, bari ntolu ye a je le, Alla ye mennu tomboŋ ka ke seedoolu ti a la kuwo to. Ate niŋ ntolu ye domoroo niŋ miŋo ke ñoo kaŋ ne, kabiriŋ a wulita saayaa kono. ⁴² A ye ǹ yaamari le ka moolu kawandi, aniŋ ka seedeyaa dii ko, ate le mu wo kiliŋo ti, Alla ye meŋ tomboŋ ka a ke kendoolu niŋ furewolu kiitindilaa ti. ⁴³ Annabiyomoolu bee ye seedeyaa ke ate le la kuwo to ko, moo-wo-moo meŋ laata a la, a be junube yamfoo soto la le ka bo niŋ a too la.” ⁴⁴ Janniŋ Pita be a la ñiŋ kumoolu baŋ na doroŋ, Noora Kuliŋo jiita naŋ ì bee kaŋ, mennu be a lamoyi kaŋ. ⁴⁵ Yeesu la kafoo moolu mennu niŋ Pita naata ñoo la, aduŋ ì mu Yahuudoolu le ti, ì jaakalita, kaatu Noora Kuliŋo jiita hani moolu kaŋ ne, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti. ⁴⁶ Ì ye ì moyi diyaamu la kaŋ koteŋolu la, ì be Alla jayi kaŋ. ⁴⁷ Wo to le Pita ko, “Ali ye a je le, ñinnu ye Noora Kuliŋo soto le ko ŋà a soto ñaameŋ. Saayiŋ, fo moo si balaŋ noo ko, ñinnu maŋ ñaŋ na batisee la niŋ jiyo la baŋ?” ⁴⁸ Bituŋ a ye yaamaroo dii ko, ì si batisee niŋ Maarii Yeesu too la. Wo to le ì naata Pita daani ka sabati ì fee fo tili dantaŋ.

¹ Kiilaalu niŋ baadiŋ doolu mennu be Yudeya, ì ye a moyi le ko, moolu mennu maŋ ke Yahuudoolu ti, wolu fanaa sonta Alla la kumoo la le. ² Biriŋ Pita naata Yerusalaamu, Yeesu la kafoo moolu mennu ye Yahuudoolu la sunnoo kummaayandi, ì ye Pita jalayi. ³ Ì ko a ye ko, “Muŋ ne ye a tinna i taata wo moolu yaa, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti? I niŋ sunnabaloolu ye domoroo ke ñoo kaŋ!” ⁴ Bituŋ Pita ye a dati ka kuwo seneyandi ì ma kendeke. A ko ì ye ko, ⁵ “Kabiriŋ m be duwaa la Yopa saatewo kono, Alla la Nooroo le ye n siirandi, fo m maŋ tara noo m faŋ bulu. Bituŋ n naata jeroo ke jaharaŋo ñaama feŋ na, meŋ mulunta ko faani baa. A be jii kaŋ naŋ ka bo saŋo santo. A tonkoŋ naanoo be mutariŋ. A naata, m be daameŋ to. ⁶ Bituŋ ŋa a juubee ka a koroosi. Ŋa duniyaa daafeŋ siifaa jamaa le je jee, siŋ naanimaa feŋolu, wulakono daafeŋolu, kuruntu feŋolu, aniŋ kunoolu. ⁷ N naata diyaamukaŋo moyi, meŋ ko n ye ko, ‘Pita, wuli! A faa, i ye a domo.’ ⁸ Bari n ko, ‘Hanii Maariyo! Feŋ nene maŋ bula nte daa kono, meŋ maŋ seneyaa, aniŋ ǹ na Luwaa ye meŋ haraamuyandi!’ ⁹ Bari diyaamukaŋo kumata ka bo saŋo santo fulanjanke ko, ‘Alla ye meŋ seneyandi, kana a fo ko, a maŋ seneyaa.’ ¹⁰ Ñiŋ keta le fo siiñaa saba. Wo koolaa a bee muruta kotenke saŋo santo. ¹¹ “Wo waati kiliŋo le la, kee saba futata buŋo to, m be sabatiriŋ nuŋ daameŋ. Ì ye ì kii naŋ n kaŋ ne ka bo Sisareya. ¹² Wo to le Alla la Nooroo ko n ye ko, n kana sika soto n niŋ ì la taa to. Bituŋ n taata, n niŋ m baadiŋ Yeesu noomalanka wooro, mennu ye n dandaŋ. Ǹ dunta Kooneliyus la buŋo kono. ¹³ A ye a dantee ǹ ye, a ye malaayikoo je looriŋ a la buŋo kono ñaameŋ. Wo ko a ye ko, ‘Kewolu kii Yopa ka Simoni kumandi, ì ka a fo meŋ ye Pita. ¹⁴ A be kumoolu fo la i ye le, mennu be ite niŋ i la bunkononkoolu bee kiisa la.’ ¹⁵ “Biriŋ ŋa a dati ka diyaamu ì ye, Noora Kuliŋo jiita ì kaŋ ko a jiita m̀ fanaa kaŋ ñaameŋ folooto. ¹⁶ Bituŋ n hakiloo bulata Maariyo la kumoo la, a ye meŋ fo ko, ‘Yaayaa ka batiseeroo ke niŋ jiyo le la, bari ali be batisee la niŋ Noora Kuliŋo le la.’ ¹⁷ Wo to Alla ye ñiŋ soorifeŋ kiliŋo le dii ì la, a ye meŋ dii ntolu la, biriŋ ǹ laata Maarii Yeesu Kiristu la. Saayiŋ, jumaa le mu nte ti, meŋ si balaŋ noo Alla ma?” ¹⁸ Kabiriŋ ì ye ñiŋ kumoolu moyi, ì bee ye i deyi. Bituŋ ì ye Alla jayi ko, “Tooñaa, Alla ye tuuboo niŋ badaa-badaa baluwo dii moolu fanaa la le, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti.” ¹⁹ Wo tooroo kamma la, meŋ wulita Stifeni la saayaa koolaa, Yeesu la kafoo moo doolu janjanta, ì taata fo Fonisiya tundoo kaŋ, Sipurusi jooyoo to, aniŋ Antiyoki saatee baa to, bari ì maŋ kumoo kawandi moo-wo-moo ye fo Yahuudoolu doroŋ. ²⁰ Bari baadiŋ doolu le be jee, mennu bota Sipurusi niŋ Kirene. Ì naata Antiyoki, aduŋ ì ye Maarii Yeesu la kibaari betoo kawandi Jirisinkoolu fanaa ye. ²¹ Maariyo la semboo tarata ì fee le, aduŋ moo jamaa naata Maariyo kaŋ ka laa a la. ²² Yeesu noomalankoolu la kafoo meŋ be Yerusalaamu naata ì kibaaroo moyi. Bituŋ ì ye Barinabas kii Antiyoki. ²³ Biriŋ a naata, a ye Alla la hiinoo je, a seewoota. Bituŋ a ye ì bee yaamari ka tu tilindiŋ Maariyo ye ì sondomoolu bee la. ²⁴ Ate mu kee betoo le ti, meŋ be faariŋ lannoo niŋ Noora Kuliŋo la. Aduŋ moo jamaa naata laa Maariyo la jee. ²⁵ Wo to le Barinabas taata Tarisus saatewo to ka Sawulu ñini. ²⁶ Kabiriŋ a ye a je, a ye a samba naŋ Antiyoki. Bituŋ ì niŋ Yeesu noomalankoolu la kafoo naata tu ñoo kaŋ saŋo muumee bee la, ì ye kafu baa karandi jee. Aduŋ Antiyokinkoolu le foloo ye Yeesu la kafoo moolu kumandi Kiristu noomalankoolu la. ²⁷ Wo luŋolu la, kiilaariyaa kumafolaalu naata Antiyoki ka bo Yerusalaamu. ²⁸ Bituŋ kiliŋ wulita ì kono, meŋ too mu Akabus ti. A loota ka ñaatokumoo fo ko, konko baa le be boyi la ñiŋ duniyaa bee kono, meŋ be Rooma bankoo la maraloo koto. Ñiŋ konkoo keta Rooma mansa Kalawudiyus la marali waatoo le la. ²⁹ Wo to le Yeesu noomalankoolu naata kambeŋ ñiŋ na ko, itolu meŋ-wo-meŋ na sotoo kaañanta meŋ fee, ì si wo ke deemaaroo ti baadiŋolu ye, mennu be sabatiriŋ Yudeya. ³⁰ Aduŋ ì ye a ke wo le ñaama fanaa. Ì ye ì la soorifeŋolu duŋ Barinabas niŋ Sawulu bulu ka ì samba alifaalu yaa Yerusalaamu.

¹ Wo waatoolu la, Mansa Herodi ye doolu muta, mennu be Yeesu noomalankoolu la kafoo kono, ka ì toora. ² Aduŋ a ye yaamaroo dii ko, ì ye Yankuba faa niŋ hawusaroo la, meŋ mu Yohana kotoomaa ti. ³ Kabiriŋ Mansa Herodi ye a je ko, ñiŋ ye Yahuudoolu kontaani le, a ye Pita fanaa muta. A keta Mbuuru Leweñintaŋo Juuraloo luŋolu le kono. ⁴ Biriŋ a ye Pita muta, a ye a dundi bunjawoo kono. A ye a duŋ kelediŋ kafu naani le bulu ka a kanta. Kafu-wo-kafu ye kelediŋ naani le soto. Herodi lafita a fintindi la moolu ye ka a kiitindi Maariyo Tambi Tumoo Juuraloo koolaa. ⁵ Wo kamma la, ì ye Pita maabo bunjawoo kono, bari Yeesu la kafoo maŋ i dahaa ka Alla daani a ye ì ŋaniyoo bee la. ⁶ Suutoo meŋ na, Herodi lafita a fintindi la kiitiyo to, Pita tarata siinoo la, a be sitiriŋ neejolo fula le la kelediŋ fula teema. Aduŋ kantarilaalu fanaa tarata koroosiroo la bunjawoo daa to le. ⁷ Wo loo niŋ baroo teema, Maariyo la malaayikoo loota jee, aduŋ maloo malata bunjawoo kono. A ye Pita karoo tekiteki ka a kuniŋ. Bituŋ a ko, “Wuli tariyaake!” Jee niŋ jee neejoloolu jolonta ka bo a buloolu bala. ⁸ Malaayikoo ko a ye ko, “I la teesitiraŋo siti, i la samatoolu duŋ.” Pita ye wolu ke. Bituŋ malaayikoo ko a ye ko, “I la waramboo duŋ, i ye bula n nooma!” ⁹ Pita ye malaayikoo nooma, bari a ye a miira le ko, a ye jeroo le ke jaharaŋo kono. A maŋ a loŋ ko, ñiŋ kuwolu mu tooñaa le ti, malaayikoo be mennu la. ¹⁰ Kabiriŋ ì tambita kantarilaa foloo niŋ fulanjaŋo la, ì naata neebundaa to, meŋ ñaa be tilindiŋ saatewo la. Bituŋ neebundaa yeleta a faŋ ye. Ì fintita banta, ì ye siloo taa. Wo loo niŋ baroo teema, malaayikoo yeemanta a koto. ¹¹ Wo to le Pita ye a kalamuta, meŋ be keriŋ. A ko, “Tooñaa, saayiŋ ŋa a loŋ ne ko, Maariyo ye a la malaayikoo le kii naŋ ka n kanandi Herodi bulu, aniŋ kuwolu, Yahuudoolu be i yillaariŋ meŋ na.” ¹² Kabiriŋ a ye ñiŋ kalamuta, a taata Mariyaama la buŋo to, Yohana baamaa. Ate Yohana le ka kumandi Maaka fanaa la. Moo jamaa be bendiŋ jee ka duwaa. ¹³ Kabiriŋ Pita ye koridaa bundaa konkoŋ, dookuulaa sunkutoo le naata, meŋ too mu Roda ti, ka daa yele a ye. ¹⁴ Kabiriŋ a ye Pita diyaamukaŋo suutee, a maŋ bundaa yele, bari seewoo kamma la a borita konoto ka a saata ko, Pita le be looriŋ bundaa to. ¹⁵ Wo to le ì ko a ye ko, “Ite maŋ tara i faŋ bulu.” Bari a balanta ì ma kendeke ko, tooñaa le mu. Bituŋ ì ko, “A la malaayikoo le mu!” ¹⁶ Pita tententa konkondiroo la, aduŋ biriŋ ì ye bundaa yele, ì ye a je, ì jaakalita baake. ¹⁷ Bituŋ Pita ye taamanseeroo ke ì ye niŋ a buloo la ko, ì ye i deyi. A naata a fo ì ye, Maariyo ye a bondi bunjawoo kono ñaameŋ. A ko ì ye ko, “Ali si a fo Yankuba niŋ baadiŋolu ye.” Wo to le a fintita, a taata dulaa doo to. ¹⁸ Wo saamoo jaakali baa tarata kelediŋolu kono meŋ keta Pita la. ¹⁹ Kabiriŋ Mansa Herodi ye Pita ñini, a maŋ a je, a ye kantarilaalu kotobo. Wo to le a ye yaamaroo dii ko, ì si wo kantarilaalu faa. Bituŋ Herodi naata bo Yudeya, a taata sabati Sisareya saatewo to. ²⁰ Mansa Herodi kamfaata baake Tirenkoolu niŋ Sidoninkoolu kamma. Bituŋ wolu naata deŋ kaŋ kiliŋ na, ì naata a kaŋ. Balastus meŋ be marariŋ dookuwolu la, mansakewo la koridaa kono, ì ye wo ke ì teerimaa ti. Ì ye kayiroo daani, kaatu ì la domori sotoo be dendiŋ Herodi la bankoo le la. ²¹ Luŋo doo, ì ye meŋ londi, Mansa Herodi ye a la mansawaramboo duŋ. A siita a la siiraŋo kaŋ ka diyaamu ì ye. ²² Bituŋ moolu sarita santo, ì ko, “Ñiŋ diyaamukaŋo mu Alla le la diyaamukaŋo ti, a maŋ ke hadamadiŋo ti.” ²³ Wo loo niŋ baroo teema Maariyo la malaayikoo ye a busa, kaatu a maŋ horomoo dii Alla la. Tumboolu naata a domo, fo a faata. ²⁴ Bari Alla la kumoo yiriwaata, aduŋ a ka janjaŋ doroŋ. ²⁵ Kabiriŋ Barinabas niŋ Sawulu ye ì la dookuwo timmandi Yerusalaamu, ì muruta Antiyoki. Ì ye Yohana samba ñoo la, ì ka meŋ kumandi Maaka la fanaa.

¹ Yeesu la kafoo meŋ be Antiyoki saatewo kono, kiilaariyaa kumafolaalu aniŋ karandirilaalu be ì kono le. Wolu mu Barinabas le ti aniŋ Simeyon, ì ka meŋ kumandi Fatafiŋo la, Lusiyus Kirenenkoo, Manayeni meŋ kuluuta Mansa Herodi la suwo kono, aniŋ Sawulu. ² Kabiriŋ ì be Maariyo batu kaŋ, aniŋ ì be sundiŋ, Noora Kuliŋo diyaamuta ì ye ko, “Ali Barinabas niŋ Sawulu bondi n ye ñiŋ dookuwo ye, ŋa ì kumandi meŋ na.” ³ Ì la suŋo niŋ duwaa koolaa, ì ye ì buloo laa ì kaŋ, aduŋ ì ye ì kii. ⁴ Kabiriŋ Noora Kuliŋo ye Sawulu niŋ Barinabas kii, ì taamata fo Selusiya. Ka bo jee ì teyita niŋ kuluŋo la ka taa Sipurusi jooyoo to. ⁵ Kabiriŋ ì futata Salamis saatewo to, ì ye Alla la kumoo kawandi Yahuudi diina bendulaalu kono. Yohana Maaka fanaa be ì fee le ka ì maakoyi. ⁶ Ì ye jooyoo bee taama, fo ì futata Pafos saatewo to. Ì niŋ Yahuudi batuutaatiyo doo benta jee, meŋ mu faniyaa annabiyomoo ti. A too mu Bari-Yeesu le ti. ⁷ A be jooyoo maralilaa le fee nuŋ, meŋ too mu Seekiyus Pawulu ti. Kee ñaamendiŋo le mu a ti. A ye Barinabas niŋ Sawulu kumandi a kaŋ, kaatu a hameta ka Alla la kumoo moyi. ⁸ Bari ñiŋ batuutaatiyo Elimas balanta ì la. Jirisi kaŋo to, a too si yelemandi noo batuutaatiyo fanaa la le. Aduŋ a ye a kata ka jooyoo maralilaa la lannoo murundi kooma. ⁹ Bari Sawulu, ì ka meŋ fanaa kumandi Pawulu la, a be faariŋ Noora Kuliŋo la, a ye a ñaa loo Elimas kaŋ. ¹⁰ Bituŋ a ko a ye ko, “Ite Ibiliisa dinkewo, ite mu kuu tilindiŋo bee jawoo le ti. I be faariŋ jamfaa niŋ kuruŋyaa le la. Fo i te i dahaa la Maariyo la sila tilindiŋolu jenkendoo la baŋ? ¹¹ Maariyo buloo laata i kaŋ ne saayiŋ. I be finki la le, i te tiloo je noo la fo waati.” Wo loo niŋ baroo teema diboo boyita a kaŋ. Bituŋ a be muruŋ-muruŋ kaŋ ka moo ñini, meŋ si a buloo muta ka a maakoyi. ¹² Kabiriŋ jooyoo maralilaa ye a je, meŋ keta, a laata. Aduŋ a kaawata Maariyo la karandiroo la. ¹³ Bituŋ Pawulu niŋ a la kafuñoolu teyita niŋ kuluŋo la ka bo Pafos saatewo to ka taa Perika, meŋ be Pamfiliya tundoo kaŋ. Wo to le Yohana Maaka ye ì bula, a muruta Yerusalaamu. ¹⁴ Bari Pawulu niŋ Barinabas bota Perika ka naa Pisidiya Antiyoki saatewo to. Loobula Luŋo la, ì taata Yahuudi diina bendulaa to, ì siita duuma. ¹⁵ Musa la Luwaa niŋ annabiyomoolu la kitaaboolu karaŋo koolaa, ñiŋ diina kafoo ñaatonkoolu ye kumoo kii ì kaŋ ko, “M baadiŋolu, niŋ ali ye kumoo soto, meŋ si moolu wakiilindi, ali naa a fo!” ¹⁶ Wo to le Pawulu loota, a ye a buloo wulindi, bituŋ a ko: “Banisirayilankoolu aniŋ moolu bee mennu ye Alla ñaasilaŋo soto, ali n lamoyi. ¹⁷ Banisirayila la Alla le ye m̀ mumuñolu tomboŋ, a ye ǹ na moolu yiriwandi, kabiriŋ ì be sabatiriŋ Misira bankoo kaŋ. Aduŋ Alla ye ì bondi Misira bankoo kaŋ niŋ a bulu sembemaa baa le la. ¹⁸ A muñata ì la daajikoo la keñewuloo kono fo sanji taŋ naani. ¹⁹ Kabiriŋ Alla ye sii woorowula kasaara Kanaani bankoo kaŋ, a ye ì la bankoo dii ì la keetaafeŋo ti. ²⁰ Ñiŋ kuwolu bee keta sanji keme naani aniŋ taŋ luulu wucoo le kono. “Bituŋ Alla ye kiitindirilaalu dii ì la fo Annabilayi Samuweli la waatoo. ²¹ Wo koolaa le, ì ye daaniri ke mansakewo la, aduŋ Alla ye Mansa Sawulu dii ì la, Kisi dinkewo ka bo Benjamini lasiloo kono, meŋ ye ì mara fo sanji taŋ naani. ²² Biriŋ Alla ye Sawulu bondi, a ye Dawuda wulindi ì ye ka ke ì la mansa ti. Alla ye seedeyaa ke a la kuwo to le ko, ‘Ŋa Dawuda je le, Yese dinkewo, n lafita meŋ daajikoo la n sondomoo bee la. Feŋ-wo-feŋ diyaata n ye, a be wo le ke la.’ ²³ “Ka bo ñiŋ bonsuŋo la Alla ye Kiisandirilaa Yeesu dii Banisirayilankoolu la, ko a ye ì laahidi nuŋ ñaameŋ. ²⁴ Janniŋ Yeesu be naa la, Yaayaa Batiseerilaa ye batisoo la kuwo kawandi Banisirayilankoolu bee le ye ko, ì si tuubi, ì ye ì koo dii ì la junuboolu la. ²⁵ Biriŋ Yaayaa be naa a la dookuwo baŋ na, a ko, ‘Ali ye a miira, nte mu jumaa le ti? Nte maŋ ke Alimasiihu ti. Bari a be naa le saayiŋ, m maŋ jari hani ka a la samata juloolu firiŋ.’ ²⁶ “M baadiŋolu, mennu bota Iburayima bala, aniŋ moo koteŋolu mennu ye Alla ñaasilaŋo soto! Ñiŋ kiisoo kumoo kiita ntolu le kaŋ. ²⁷ Moolu mennu be siiriŋ Yerusalaamu, ì niŋ ì la maralilaalu, ì maŋ a suutee ko Alimasiihu le mu. Ì maŋ annabiyomoolu la kumoolu fahaamu, ì ka tu mennu karaŋ na Loobula Luŋolu la. Ì ye ñiŋ kumoolu timmandi le, biriŋ ì ye Yeesu kiitindi. ²⁸ Ì maŋ a tuumi noo feŋ na, meŋ jarita saayaa la. Hani wo ñaa-wo-ñaa, ì ye Payileti daani ka a faa. ²⁹ Biriŋ ì ye kuwolu bee timmandi, mennu safeeta a la kuwo to, ì ye a jindi yiribantambiloo kaŋ, ì ye a baadee kaburoo kono. ³⁰ Bari Alla ye a wulindi ka bo saayaa kono, ³¹ aduŋ tili jamaa, a tarata finti la moolu kaŋ, a niŋ mennu naata ñoo la Yerusalaamu ka bo Kalilee. Saayiŋ, wolu le mu a la kuwo seedoo ti moolu ye. ³² “Ŋà kibaari betoo le samba naŋ ali ye, Alla ye meŋ laahidi m̀ mumuñolu ye. ³³ A ye a timmandi ǹ ye le, ntolu mennu mu ì diŋolu ti, kaatu Yeesu wulindita le ka bo saayaa kono. A be safeeriŋ fanaa Jabuura hijibu fulanjaŋo kono le ko: ‘I mu n dinkewo le ti. Bii luŋo la nte faŋo keta i faamaa le ti.’ ³⁴ “Baawo Alla ye Yeesu wulindi saayaa kono le, a te toli la. Alla ye ñiŋ fo le ko: ‘Ŋa meŋ laahidi Dawuda ye, m be wo neema senuŋo dii la ite le la.’ ³⁵ “Wo kamma la, a ko Jabuura hijibu doo fanaa kono le ko, ‘I te soŋ na, i la Moo Senuŋo ye toli.’ ³⁶ “Mansa Dawuda ye dookuwo ke a faŋo la jamaanoo kono le Alla la lafoo kaŋ fo a faata. Bituŋ ì ye a baadee a mumuñolu la baadeekoo to, aduŋ a balajaatoo tolita le. ³⁷ Bari Alla ye meŋ wulindi saayaa kono, wo maŋ toli! ³⁸ “Wo kamma la, m baadiŋolu, ali ye a loŋ ne ko, junube yamfoo kawandita ali ye le ka bo niŋ Yeesu la. ³⁹ Aduŋ moo-wo-moo laata ate la, a be wo firiŋ na junuboolu bee kono le, Musa la Luwaa maŋ meŋ ke noo. ⁴⁰ Wo to ali ali hakiloo tu fo feŋ kana ke ali la, annabiyomoolu ye meŋ fo ko: ⁴¹ ‘Alitolu ñaawalilaalu, ali i koroosi, ali si jaakali, ali ye kasaara! M be naa kuu ke la ali tiloo la, niŋ moo ye a fo ali ye, ali te laa la a la.’ ” ⁴² Kabiriŋ moolu fintita diina bendulaa to, ì ye Pawulu niŋ Barinabas daani ka naa ñiŋ kumoolu fo ì ye Loobula Luŋ naalaa fanaa la. ⁴³ Beŋo bandiŋ koolaa kafoo janjanta, bari Yahuudi jamaa, ì niŋ moolu mennu yelemata ka ke Yahuudoolu ti, aduŋ ì soobeeyaata ì la diinoo kono, ì kafuta Pawulu niŋ Barinabas ma. Bituŋ Pawulu niŋ Barinabas diyaamuta ì ye, aduŋ ì ka ì wakiilindi ka tu i tuukuriŋ Alla la hiinoo la. ⁴⁴ Loobula Luŋ koteŋo la, saatewo bee benta ñoo kaŋ ka Alla la kumoo moyi. ⁴⁵ Bari kabiriŋ Yahuudoolu ye ñiŋ kafu baa je, ì faata niŋ kiiliyaa la. Wo kamma la, ì ye Pawulu la kumoolu soosoo, aduŋ ì ye a dooyaa. ⁴⁶ Bituŋ Pawulu niŋ Barinabas ye ì jaabi fatiyaa kono ko, “Alla la kumoo ñanta fo la alitolu foloo le ye, bari ali balanta a ma le, aduŋ ali ye ali faŋolu kiitindi le ko, ali maŋ jari badaa-badaa baluwo la. Wo kamma la, a fele, m̀ be taa moolu kaŋ, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti! ⁴⁷ Maariyo ye ǹ yaamari le ko: ‘M be i ke la bantala bankoolu fanaa ye maloo le ti, i ye n na kiisoo samba duniyaa tonkoŋ naanoo bee to.’ ” ⁴⁸ Kabiriŋ moolu mennu maŋ ke Yahuudoolu ti ye ñiŋ moyi, ì seewoota, aduŋ ì ye Alla la kumoo jayi. Moo jamaa laata, mennu tombonta badaa-badaa baluwo ye. ⁴⁹ Maariyo la kumoo naata janjaŋ bankoo bee kaŋ. ⁵⁰ Bari Yahuudoolu ye musu buuñaariŋolu sukusuku, mennu soobeeyaata ì la diinoo kono, ì niŋ saatewo ñaatonkoolu. Ì ye toorandiroo wulindi Pawulu niŋ Barinabas kamma fo ì naata ì bayi ì la tundoo kaŋ. ⁵¹ Bituŋ Pawulu niŋ Barinabas fintitoo ye ì siŋolu konkoŋ ka ke taamanseeroo ti ì ye. Wo to le ì taata Ikoniyumu saatewo to. ⁵² Aduŋ Yeesu la kafoo moolu faata seewoo niŋ Noora Kuliŋo la.

¹ Wo ñaa kiliŋo la Pawulu niŋ Barinabas taata ñoo la Yahuudi diina bendulaa to Ikoniyumu saatewo kono. Ì diyaamuta niŋ diyaamuñaa sahayaariŋo le la fo Yahuudi jamaa niŋ Jirisinka jamaa laata. ² Bari Yahuudoolu mennu maŋ laa, wolu ye moolu sukusuku, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti. Ì naata miira jawoolu duŋ ì sondomoolu kono Yeesu noomalankoolu la kuwo to. ³ Pawulu niŋ Barinabas sabatita jee fo waati. Ì ye Maariyo la hiinoo kumoo kawandi fatiyaa kono, aduŋ Maariyo ye a seedeyaa ka bo niŋ kaawakuwolu niŋ taamanseeroolu la, mennu keta ka bo ì buloolu la. ⁴ Bari saatee moolu kaŋolu waaliita le. Doolu laata Yahuudoolu kaŋ, doolu laata Pawulu niŋ Barinabas kaŋ. ⁵ Bituŋ Yahuudoolu niŋ saatee moo doolu kambenta, ì niŋ ì la ñaatonkoolu, ka ì boyinkaŋ aniŋ ka ì buŋ beroolu la. ⁶ Biriŋ Pawulu niŋ Barinabas ye wo kalamuta, ì borita Likawoniya tundoo saatewolu to, Listara niŋ Deribe, aniŋ ì dandanna saatewolu, ⁷ aduŋ ì ye kibaari betoo kawandi jee. ⁸ Namatoo doo le ka tara siiriŋ Listara saatewo kono. Ñiŋ kewo nene maŋ taama, a siŋolu be faariŋ biriŋ a wuluu waatoo la. ⁹ A be Pawulu la diyaamoo lamoyi kaŋ. Bituŋ Pawulu ye a ñaa loo a kaŋ, a ye a je ko, kewo ye lannoo soto le ka kendeyaa. ¹⁰ Wo to le Pawulu sarita santo ko, “Wuli, i ye loo i siŋolu kaŋ!” A sawunta santo ka taama. ¹¹ Kabiriŋ kafoo ye a je, Pawulu ye meŋ ke, ì sarita santo. Ì ko Likawoniya kaŋo to ko, “Ǹ na alloolu jiita ǹ kaŋ naŋ ne niŋ hadamadiŋ muluŋo la!” ¹² Ì ye Barinabas kumandi Seyus la. Pawulu meŋ mu diyaamulaa baa ti, ì ye wo kumandi Herimes la. ¹³ Seyus ñiŋ na batudulaa be saatewo banta la le. Wo to le kewo meŋ ka ñiŋ jalambatoo ñaatonkayaa, a naata ninsituuraalu niŋ ñarandiri feŋolu naati saatewo dundaŋ daa to, kaatu ate niŋ kafoo lafita sadaa bo la Kiilaa Barinabas niŋ Pawulu ye le. ¹⁴ Kabiriŋ wolu ye ñiŋ moyi, ì ye ì la waramboolu fara ka ì la niikuyaa yitandi. Bituŋ ì wuuritoo borita kafu baa kono ka a fo ì ye ko, ¹⁵ “Kewolu, muŋ ne ye a tinna ali be ñiŋ ke la? Ntolu mu hadamadiŋolu doroŋ ne ti ko ali be ñaameŋ. M̀ be kibaari betoo le kawandi kaŋ ali ye fo ali si ali koo dii ñiŋ kuu kenseŋolu la ka soŋ Alla baluuriŋo ma. Ate le ye saŋo niŋ bankoo daa, fankaasoo aniŋ a konokono feŋolu bee. ¹⁶ Jamaanoolu mennu tambita, Alla ye nasiyoŋolu bee le bula ka taa ì fansuŋ siloolu la. ¹⁷ Bari hani wo, a ka yita le ko ate be keriŋ ne, kaatu a ka tu kuu betoolu ke la ali ye le. A ka samaajiyo dii ali la, a ka ke ali ka katiroo ke a waatoo la, a ka ali daañini, aniŋ ka ali sondomoolu fandi niŋ seewoo la.” ¹⁸ Hani kiilaalu ye ñiŋ kumoolu fo ñaa-wo-ñaa, a koleyaata ì fee baake le, janniŋ ì be moolu bali la ka sadaa ñiŋ bo ì ye. ¹⁹ Bituŋ Yahuudoolu naata ka bo Pisidiya Antiyoki aniŋ Ikoniyumu saatewolu to, aduŋ ì ye moolu sukusuku. Wo to le kafoo wulita ka Pawulu buŋ beroolu la. Kabiriŋ ì ye a miira ko, a faata le, ì ye a kuruntu saatewo banta. ²⁰ Bari biriŋ Yeesu noomalankoolu ye a muruŋ-muruŋ, a wulita, a muruta saatewo kono. Wo saamoo a niŋ Barinabas taata Deribe saatewo to. ²¹ Kabiriŋ Pawulu niŋ Barinabas ye kibaari betoo kawandi wo saatewo kono, moo jamaa keta Yeesu noomalankoo ti. Bituŋ ì muruta Listara, Ikoniyumu aniŋ Pisidiya Antiyoki saatewolu to. ²² Ì ye Yeesu noomalankoolu bambandi niŋ yaamaroo la ko, ì si tenteŋ lannoo kono. Aduŋ ì ko ì ye ko, “Ǹ ñanta toora kuu jamaa le taki la ka duŋ Alla la mansabaayaa kono.” ²³ Wo to le ì ye alifaalu tomboŋ Yeesu noomalankoolu la kafoolu ye ñiŋ saatewolu to. Duwaa niŋ suŋo kono, ì ye ì karafa Maariyo ma, ì laata meŋ na. ²⁴ Kabiriŋ ì tambita Pisidiya tundoo la, ì naata Pamfiliya tundoo kaŋ. ²⁵ Ì ye Alla la kumoo kawandi Perika saatewo kono, ì jiita Ataliya. ²⁶ Bituŋ ì dunta kuluŋo la ka seyi ka bo wo saatewo to ka taa Antiyoki. Ì duwaata ì ye jee le to nuŋ ko, Alla la barakoo si tara dookuwo kaŋ, ì ye meŋ timmandi saayiŋ. ²⁷ Kabiriŋ ì futata Antiyoki, ì ye Yeesu la kafoo moolu bendi dulaa kiliŋ. Ì ye kuwolu bee saata, Alla ye mennu ke ka bo niŋ itolu la, aniŋ Alla ye lannoo bundaa yele moolu ye ñaameŋ, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti. ²⁸ Bituŋ ì sabatita ñiŋ baadiŋ Yeesu noomalankoolu fee jee fo waati jaŋ.

¹ Kewo doolu le bota Yudeya, ì naata baadiŋ Yeesu noomalankoolu kaŋ Antiyoki. Ì ka ì karandi ko, “Ali ñanta sunna la le ko Musa ye a landi ñaameŋ. Niŋ wo nte, ali te kiisa noo la.” ² Pawulu niŋ Barinabas ye ì soosoo, a naata ke ñoosaba baa ti ì teema. Wo kamma la, Yeesu la kafoo ye Pawulu, Barinabas aniŋ baadiŋ doolu tomboŋ ka bo ì faŋolu kono, fo ì si taa Yerusalaamu ka kiilaalu niŋ alifaalu je ñiŋ kuwo la. ³ Bituŋ ì ye ì kii wo siloo la. Ì tambita niŋ Fonisiya aniŋ Samariya tundoolu la, aduŋ ì ye a saata baadiŋolu ye jee le to ko, moolu mennu maŋ ke Yahuudoolu ti fanaa naata laa Yeesu la le. Wo ye seewoo baa le saabu baadiŋolu bee kono. ⁴ Biriŋ ì futata Yerusalaamu, Yeesu la kafoo niŋ kiilaalu aniŋ alifaalu ye ì jiyaa. Bituŋ ì ye kuwolu bee saata, Alla ye mennu ke ka bo niŋ itolu la. ⁵ Bari ì doolu mennu bota Farisewolu la kafoo kono, ì wulita ka diyaamu ko, “Yeesu la kafoo moolu mennu maŋ ke Yahuudoolu ti, a kummaayaata le ka ì sunna, aniŋ ka ì yaamari ka Musa la Luwaa muta.” ⁶ Wo to le kiilaalu niŋ alifaalu benta dulaa kiliŋ ka ñiŋ kuwo kacaa. ⁷ Ñoosaba baa koolaa, Pita wulita, a loota. A ko ì ye ko, “M baadiŋolu, ali ye a loŋ ne ko, waati doo koomanto, Alla ye tombondiroo ke ǹ kono le. A ye nte le kii ka futa moolu ma, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti, fo ì si kibaari betoo la kumoo moyi, aniŋ ì si laa. ⁸ Alla meŋ ye sondomoolu loŋ, ate keta seedoo le ti ì ye, kaatu a ye Noora Kuliŋo dii ì la le ko a ye a ke ǹ ye ñaameŋ nuŋ. ⁹ A maŋ fataŋ-fansoo ke ntolu niŋ itolu teema, bari a ye ì sondomoolu seneyandi le ka bo niŋ lannoo la. ¹⁰ Saayiŋ duŋ, muŋ ne ye a tinna ali ka Alla kotobo teŋ, ka dunoo laa Yeesu noomalankoolu sañoo kaŋ, m̀ mumuñolu maŋ meŋ muña noo, sako ntolu? ¹¹ Bari ntolu laata le ko, ǹ kiisata ka bo niŋ Maarii Yeesu la hiinoo le la ko itolu be ñaameŋ.” ¹² Wo to le kafoo muumee ye i deyi. Ì bee ye i lamoyi Barinabas niŋ Pawulu la, mennu ye a saata ì ye, Alla ye taamanseeroolu niŋ kaawakuwolu mennu ke ka bo niŋ itolu la wo moolu kono, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti. ¹³ Kabiriŋ ì pareeta diyaamoo la, Yankuba kumata ko, “M baadiŋolu, ali i lamoyi n na. ¹⁴ Simoni ye a saata ǹ ye le, Alla ye a faŋ yitandi folooke moolu la ñaameŋ, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti, ka moolu bondi wolu kono a faŋo ye. ¹⁵ Annabiyomoolu la kumoolu be sondiŋ ñiŋ ma le, ko a be safeeriŋ ñaameŋ: ¹⁶ ‘Ñiŋ kuwolu koolaa, m be muru la le. M be Dawuda la sabatidulaa lookuu la meŋ boyita. Ŋa a dulaa tiñaariŋolu lookuu, m be a dadaa la le ko a be nuŋ ñaameŋ. ¹⁷ M be a ke la le fo moo toomaalu si Maariyo ñini, nasiyoŋolu mennu bee kumandita n too la. ¹⁸ Maariyo le ye ñiŋ fo, ate meŋ ye ñiŋ kuwolu lankenemayandi kabiriŋ waati jaŋ koomanto.’ ¹⁹ “Wo kamma la, ŋa ñiŋ ne kiitii ko, m̀ maŋ ñaŋ na moolu mennu maŋ ke Yahuudoolu ti, batandi la, mennu naata Alla kaŋ. ²⁰ Bari ǹ ñanta a safee la ì ye le ka ì kalamutandi kuwolu la, ì ñanta fata la mennu la. Wolu le mu domori feŋolu ti, mennu noota ka bo niŋ jalaŋolu la, laañooyaa tuluŋo, subu jifariŋo, aniŋ yeloo. ²¹ Biriŋ jamaani meeriŋolu la nuŋ, Musa la Luwaa la kawandilaalu be saatewolu kono le taariŋ. A la kumoolu ka karaŋ Loobula Luŋ-wo-Loobula Luŋ, Yahuudi diina bendulaalu kono.” ²² Bituŋ kiilaalu, alifaalu aniŋ Yeesu la kafoo bee ye a je ko, a beteyaata le ka kewolu tomboŋ ì faŋolu kono, fo ì si wolu niŋ Pawulu niŋ Barinabas kii Antiyoki. Wo kamma la, ì ye Yudas tomboŋ, ì ka meŋ kumandi Barisabas la, aniŋ Silas. Ñinnu mu ñaatonkoolu le ti baadiŋolu kono. ²³ Ì ye ì niŋ leetaroo kii. Ñiŋ ne be safeeriŋ a kono: “Ntolu kiilaalu niŋ alifaalu, m̀ be baadiŋolu kontoŋ na, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti, Antiyoki saatewo kono, aniŋ Siriya niŋ Silisiya tundoolu kaŋ. ²⁴ Ŋà a moyi le ko, moo doolu bota ǹ kono le, ì ye ali batandi niŋ kumoolu la, mennu ye ali sondomoolu jakasindi. Bari ali si a loŋ ko, wolu maŋ yaamaroo soto ntolu bulu. ²⁵ Wo kamma la ǹ naata a je le ko, a beteyaata le ka kewolu tomboŋ hakili kiliŋo kono ka ì kii ali kaŋ, ì niŋ ǹ kanuntewolu Barinabas niŋ Pawulu. ²⁶ Ñiŋ kee fuloo mu moolu le ti, mennu ye ì niyo laa m̀ Maarii Yeesu Kiristu too kamma la. ²⁷ Wo kamma la, ŋà Yudas niŋ Silas kii ka wo kuu kiliŋo fo ali ye. ²⁸ A beteyaata Noora Kuliŋo niŋ ntolu fee le, ǹ kana duni doo laa ali kaŋ fo ñiŋ kuu kummaalu doroŋ. ²⁹ Ali ñanta fata la suboo la le, meŋ bota sadaa ti jalaŋolu ye, yeloo, subu jifariŋo, aniŋ laañooyaa tuluŋo. Niŋ ali ye ñiŋ kuwolu bula, ali be kuu betoo ke la le. Ali a baraka.” ³⁰ Biriŋ ì ye ì kii, ì taata Antiyoki. Ì ye Yeesu la kafoo bendi dulaa kiliŋ to, aduŋ ì ye leetaroo dii ì la. ³¹ Kabiriŋ ì ye leetaroo karaŋ, ì seewoota ñiŋ wakiilindiroo la. ³² Bituŋ Yudas niŋ Silas mennu fanaa mu kiilaariyaa kumafolaalu ti, ì ye baadiŋolu wakiilindi niŋ kuma jamaa la, aduŋ ì ye ì bambandi. ³³ Ì sabatiriŋ koolaa jee fo waatindiŋ, baadiŋolu ye ì murundi kayiroo kono wo baadiŋolu kaŋ Yerusalaamu, mennu ye ì kii nuŋ. ³⁴ - ³⁵ Bari Pawulu niŋ Barinabas sabatita Antiyoki saatewo kono, ì niŋ moo jamaa tarata Maariyo la kumoo karandi kaŋ, aniŋ ka a kawandi. ³⁶ Tili dantaŋ koolaa, Pawulu ko Barinabas ye ko, “Ŋà muru ka baadiŋolu kumpabo saatewolu bee kono, ŋà Maariyo la kumoo kawandi daamennu to ka a je, ì be ñaameŋ.” ³⁷ Bituŋ Barinabas lafita Yohana samba la ì fee, ì ka meŋ kumandi Maaka la. ³⁸ Bari Pawulu ye a miira ko, a maŋ beteyaa ka moo samba ì fee, meŋ ye ì bula Pamfiliya nuŋ, a niŋ ì maŋ taa ka dookuwo ke jee. ³⁹ Wo naata ke ñoosaba baa ti ì teema. Bituŋ ì talaata. Barinabas ye Maaka samba a fee, ì dunta kuluŋo la ka taa Sipurusi jooyoo to, ⁴⁰ bari Pawulu naata Silas tomboŋ. Baadiŋolu ye ì karafa Maariyo ma, bituŋ ì taata. ⁴¹ Ì tambita niŋ Siriya niŋ Silisiya tundoolu la ka Yeesu la kafoo moolu bambandi taariŋ.

¹ Pawulu naata Deribe saatewo fanaa to. Biriŋ a bota jee, a taata Listara. Yeesu noomalanka doo le tarata jee, meŋ too mu Timoti ti. Ate mu Yahuudi musoo doo le dinkewo ti, meŋ mu Yeesu noomalankoo ti, bari a faamaa mu Jirisinkoo le ti. ² A ye seedeyaa betoo le soto baadiŋolu kono Listara niŋ Ikoniyumu. ³ Pawulu lafita, Timoti niŋ a ye taa ñoo la. Wo kamma la, a ye a taa ka a sunna, kaatu Yahuudoolu mennu be sabatiriŋ wo dulaalu to, ì ye a loŋ ne ko, a faamaa mu Jirisinkoo le ti. ⁴ Kabiriŋ ì be ì la siloo kaŋ ka tambi niŋ saatewolu la, ì ye yaamaroolu futandi baadiŋolu ma, kiilaalu niŋ alifaalu ye mennu londi Yerusalaamu kono. ⁵ Wo to le Yeesu la kafoo moolu naata bambaŋ lannoo kono, aduŋ ì ka yiriwaa luŋ-wo-luŋ. ⁶ Ì taata Firikiya niŋ Kalatiya tundoolu la, kaatu Noora Kuliŋo ye ì bali le ka Alla la kumoo kawandi Asiya tundoo kaŋ. ⁷ Kabiriŋ ì naata Misiya naanewo to, ì lafita ka taa Bitiniya, bari Yeesu la Nooroo maŋ soŋ ì ma. ⁸ Bituŋ ì tambita niŋ Misiya la, ì taata Torowas saatewo to. ⁹ Pawulu naata jeroo ke jaharaŋo ñaama suutoo la jee. Makedoniyanka kewo doo be looriŋ, a ye Pawulu daani ko, “Naa Makedoniya, i ye m̀ maakoyi!” ¹⁰ Pawulu la jeroo koolaa doroŋ, m̀ pareeta ka taa Makedoniya, kaatu ǹ laata le ko, Maariyo le ye ǹ kili ka kibaari betoo kawandi Makedoniyankoolu ye. ¹¹ Bituŋ ǹ teyita niŋ kuluŋo la ka bo Torowas. Ŋà tilinjaŋo taa ka taa Samotarake jooyoo to. Wo saamoo, ǹ taata Neyapolis. ¹² Ka bo jee, ǹ taata Filipi, meŋ mu Makedoniya tundoo saatee baa ti, aniŋ kundaa baa Roomankoolu la wo maralibankoo to. Ǹ sabatita ñiŋ saatewo kono fo tili dantaŋ. ¹³ Loobula Luŋo doo la, m̀ fintita saatewo banta la, baadaa maafaŋo la, ŋà a miira, duwaa dulaa be daameŋ. Bituŋ ǹ siita jee ka diyaamu musoolu ye, ŋà mennu tara bendiŋ jee. ¹⁴ Musu doo meŋ too mu Lidiya ti, a ye i lamoyi ǹ na jee. A ka bayi wuluyeloo le waafi. A bota Tiyatira saatewo le to, aduŋ Alla ñaasilannaa le mu a ti. Maariyo ye a sondomoo yele ka soŋ kumoolu la, Pawulu ye mennu fo. ¹⁵ Kabiriŋ a niŋ a la suukononkoolu batiseeta, a ye ǹ daani ko, “Niŋ ali ye ñiŋ dankeneyaa soto ko, nte laata Maariyo la le, ali naa sabati n na buŋo kono.” A ye m̀ maaneenee kendeke. Bituŋ ǹ sonta a ma. ¹⁶ Luŋ kiliŋ, biriŋ m̀ be taa kaŋ duwaa dulaa to, ǹ niŋ joŋ sunkutoo doo benta. Seetaani jawoo be a la, meŋ ka a tinna, a ka ñaato kuwolu fo. A maariyolu ka naafulu jamaa soto ka bo niŋ wo la. ¹⁷ A bulata ǹ niŋ Pawulu nooma ka sari santo ko, “Ñiŋ kewolu mu Alla Mansa Tallaa la dookuulaalu le ti, mennu ka kiisoo siloo fo ali ye.” ¹⁸ A tuta ñiŋ ke la fo tili jamaa. Pawulu pasita a la kuwo la. A ye a ñaa muru a kaŋ, a ko seetaani jawoo ye ko, “Ŋa i yaamari Yeesu Kiristu too la, finti a kono!” Wo loo niŋ baroo teema a fintita a kono. ¹⁹ Kabiriŋ a maariyolu ye a je ko, ì be jikiriŋ naafulu sotoo la meŋ na, wo taata le, ì ye Pawulu niŋ Silas muta. Ì ye ì kuruntu marisewo kono ka ì samba maralilaalu ñaatiliŋo la. ²⁰ Biriŋ ì ye ì naati kiitiikuntulaalu yaa, ì ko ì ye ko, “Ñiŋ kewolu mu Yahuudoolu le ti, aduŋ ì be ǹ na saatewo dundi kaŋ ñoo to baake le. ²¹ Ì ka aadoolu le karandi, ǹ na luwaa maŋ soŋ mennu la, kaatu m̀ mu Roomankoolu le ti.” ²² Wo to le kafoo wulita Pawulu niŋ Silas kamma, ì ñapita ì kaŋ. Bituŋ kiitiikuntulaalu ye Pawulu niŋ Silas la waramboolu fara ì bala, ì ye yaamaroo dii ko, ì ñanta buutee la niŋ busoo le la. ²³ Kabiriŋ ì ye ì buutee kendeke, ì ye ì fayi bunjawoo kono. Ì ye bunjawuto kantarilaa dandalaa ko, a ye ì kanta kendeke. ²⁴ Biriŋ a ye wo dandalaaroo moyi, a ye ì dundi bunjawoo la dulaa tankariŋ baa kono, aduŋ a ye ì siŋolu duŋ kutiŋolu daa. ²⁵ Wo suutoo duutalaa la, Pawulu niŋ Silas be duwaa kaŋ, ì ye jayiri suukuwolu laa Alla ye, aduŋ bunjawutonkoolu be ì lamoyi kaŋ. ²⁶ Wo loo niŋ baroo teema, banku jarajara baa keta fo bunjawoo la fondamaŋolu maamanta. Jee niŋ jee bundaalu bee yeleta, aduŋ ì bee la neejoloolu firinta ì bala. ²⁷ Biriŋ bunjawuto kantarilaa kuninta siinoo kono, a ye a je ko, bunjawoo daalu bee be yeleriŋ ne. Wo to le a ye a la hawusaroo saba, a pareeta ka a faŋ faa, kaatu a ye a miira le ko, bunjawutonkoolu bee le kanata. ²⁸ Bari Pawulu sarita a kaŋ santo ko, “Kana i faŋ barama! M̀ bee be jaŋ ne.” ²⁹ Wo to le bunjawuto kantarilaa ye lampoo ñininkaa. A wafuta konoto. A ye a faŋo fayi Pawulu niŋ Silas ñaatiliŋo la, a be jarajara kaŋ. ³⁰ A ye ì fintindi banta. A ko ì ye ko, “Alifaalu, nte ñanta muŋ ne ke la ka kiisa?” ³¹ Ì ye a jaabi ko, “Laa Maarii Yeesu la, aduŋ i be kiisa la le, i niŋ i la dimbaayaa.” ³² Bituŋ ì ye Alla la kumoo kawandi a ye, a niŋ moolu bee, mennu be a la buŋo kono. ³³ Wo suutoo waati kiliŋo le la, a ye ì taa, a ye ì la baramoolu kuu. A niŋ a la dimbaayaa fanaa batiseeta. ³⁴ Bituŋ a ye ì samba naŋ a la buŋo kono, a ye domoroo londi ì ye. A niŋ a la dimbaayaa bee seewoota, kaatu ì naata laa Alla la le. ³⁵ Biriŋ fanoo keta, kiitiikuntulaalu ye ì la dookuulaalu kii bunjawuto kantarilaa ye ko, “Ì si wo kewolu bula, ì ye taa.” ³⁶ A ye ñiŋ kumoo futandi Pawulu ma ka a fo a ye ko, “Kiitiikuntulaalu ye ì la dookuulaalu kii naŋ ne ko, ŋa ali bula. Wo to, ali bo jaŋ saayiŋ, ali ye taa kayira kono.” ³⁷ Bari Pawulu ko wo dookuulaalu ye ko, “Ì ye m̀ buutee kenebaa to, ì maŋ ǹ kiitindi. Aduŋ ntolu mu Rooma bankudiŋolu le ti! Ì ye m̀ fayi bunjawoo fanaa kono. Saayiŋ ì lafita m̀ bula la kulloo kono. Hanii, itolu faŋolu ye naa ka m̀ fintindi banta.” ³⁸ Bituŋ dookuulaalu ye ñiŋ kumoolu saata kiitiikuntulaalu ye. Kabiriŋ ì ye a moyi ko, ì mu Rooma bankudiŋolu le ti, ì silata. ³⁹ Bituŋ ì naata ka ì bolooseyi. Ì la ì fintindi koolaa, ì ye ì daani ka bo saatewo ñiŋ kono. ⁴⁰ Wo to le Pawulu niŋ Silas fintita bunjawoo kono. Ì taata Lidiya yaa, ì niŋ baadiŋolu benta jee. Kabiriŋ ì ye ì wakiilindi, ì taata.

¹ Pawulu niŋ Silas tambita niŋ Amfipolis niŋ Apolloniya saatewolu la, ì naata Tesalonika, Yahuudi diina bendulaa be daameŋ. ² Pawulu dunta jee to ko a dalita ka a ke ñaameŋ. A niŋ Yahuudoolu tarata kacaa la Alla la kumoo la fo lookuŋ saba. ³ A ka a koyindi ì ma ko, Alimasiihu ñanta toora la le, aniŋ ka wuli saayaa kono. A ko ì ye ko, “Ñiŋ Yeesu, n ka meŋ na kuwo kawandi ali ye, ate le mu Alimasiihu ti.” ⁴ Bituŋ Yahuudi doolu naata soŋ, ì kafuta Pawulu niŋ Silas ma, ì niŋ Jirisinka Alla ñaasilannaa jamaa niŋ musu ñaatonka jamaa. ⁵ Bari Yahuudoolu naata kiiliyaa. Ì ye moo kalantaŋolu kafu ñoo ma ka bo marisewo to, aduŋ wolu ye moolu sukusuku fo ì ye saatewo bee dundi ñoo to. Wo to le ì naata duŋ Yasoni la buŋo kono, fo ì si Pawulu niŋ Silas muta ka ì fintindi moolu ye banta. ⁶ Kabiriŋ ì maŋ ì je noo, ì ye Yasoni niŋ baadiŋ doolu kuruntu saatee maralilaalu yaa. Ì sarita santo ko, “Ñiŋ kewolu mennu ye duniyaa bee dundi ñoo to, ì naata jaŋ ne fanaa. ⁷ Ñiŋ Yasoni le ye ì jiyaa. Ì ka luwaa le tiñaa, Rooma mansakewo ye meŋ londi, kaatu ì ka a fo le ko, mansa doo le be keriŋ, meŋ too mu Yeesu ti.” ⁸ Biriŋ saatee moolu niŋ maralilaalu ye ñiŋ moyi, ì niyolu toorata. ⁹ Bituŋ ì ye Yasoni niŋ moo doolu joorindi kodoo la, meŋ keta ì la saratoo ti, ì naata ì bula ka taa. ¹⁰ Wo suutoo faŋo le la, baadiŋolu ye Pawulu niŋ Silas kii Bereya saatewo to ka ì tankandi. Kabiriŋ ì futata jee, ì taata Yahuudi diina bendulaa to. ¹¹ Bereya Yahuudoolu le daajikoo beteyaata Tesalonika Yahuudoolu ti, kaatu ì ye ñiŋ kumoo muta niŋ hame baa le la. Luŋ-wo-luŋ ì ka a kisikisi le, fo ñiŋ kumoo niŋ Kitaabu Senuŋolu taata ñoo la le. ¹² Wo kamma la, Yahuudi jamaa naata laa ì kono. Jirisi musu buuñaariŋ jamaa fanaa laata, ì niŋ kewolu. ¹³ Biriŋ Yahuudoolu mennu be Tesalonika ye a kalamuta ko, Pawulu be Alla la kumoo kawandi kaŋ Bereya fanaa le, ì kono doolu taata jee. Ì ye moolu sukusuku fo wolu wulita Pawulu niŋ Silas kamma. ¹⁴ Waati kiliŋ baadiŋolu ye Pawulu kanandi ka taa baa daala, bari Silas niŋ Timoti tuta jee. ¹⁵ Baadiŋolu mennu ye Pawulu dandaŋ, ì ye a samba le fo Atene saatewo to. Bituŋ ì niŋ yaamaroo muruta ka bo Pawulu bulu ko, niŋ Silas niŋ Timoti ye siloo soto doroŋ, ì si naa a yaa jee. ¹⁶ Pawulu be Silas niŋ Timoti batu kaŋ Atene waatoo meŋ na, a niyo toorata jalaŋolu la kuwo to, ì la saatewo bee be faariŋ mennu la. ¹⁷ Wo to le a niŋ Yahuudoolu tarata kacaa kaŋ ì la diina bendulaa to, ì niŋ Alla ñaasilannaa doolu. A ka diyaamu moolu fanaa ye le, a ka mennu tara marisewo to luŋ-wo-luŋ. ¹⁸ Epikureyani niŋ Stoyiki yinkarilaa doolu ye Pawulu soosoo. Doolu ko, “Fo ñiŋ moo daasiyaariŋo ye a miira le ko, a ye feŋ loŋ ne baŋ?” Doolu ko, “A mulunta kawandilaa le la, meŋ ka wandi alloolu la kuwo kawandi.” Ì ye ñiŋ fo le, kaatu Pawulu ka Yeesu la kuwo le kawandi, a niŋ a la wulindiroo saayaa kono. ¹⁹ Bituŋ ì ye Pawulu samba saatee alifaalu ñaatiliŋo la Arewopakus Konkoo kaŋ. Ì ye a ñininkaa ko, “Ǹ lafita ka a loŋ, muŋ ne mu ñiŋ karandiri kutoo ti, ì ka meŋ fo. ²⁰ Ŋà ye kuu kuta doolu le moyi, i ye mennu samba naŋ. Ǹ lafita a loŋ na le saayiŋ, ì kotoo mu mennu ti.” ²¹ Atenenkoolu niŋ tumarankewolu mennu be sabatiriŋ jee, ì bee buka feŋ-wo-feŋ ke, fo ka kuu kutoolu fo, waraŋ ka ì lamoyi. ²² Bituŋ Pawulu loota alifaalu niŋ kafoo ñaatiliŋo la Arewopakus Konkoo kaŋ jee, a ko ì ye ko, “Atenenkoolu, ŋa a je le ko, ali soobeeyaata baake le ali la diinoo kono. ²³ Kaatu biriŋ m be tambi kaŋ ali la saatewo kono, ŋa ali la batufeŋolu koroosi le. Ŋa sadaabodulaa fanaa je le, meŋ ye ñiŋ kumakaŋolu soto a bala ko, ‘Alla ye, meŋ maŋ loŋ.’ Ali ka meŋ batu, hani ali maŋ a loŋ, nte be a la kuwo fo la ali ye le. ²⁴ “Alla meŋ ye duniyaa daa, a niŋ feŋ-wo-feŋ meŋ be a kono, ate le mu saŋo niŋ bankoo Maariyo ti. A buka sabati buŋolu kono, mennu dadaata hadamadiŋolu buloo la, ²⁵ aduŋ a buka batu niŋ hadamadiŋolu buloo la. Ali si a loŋ ko, a maŋ suula feŋ na, kaatu ate faŋo le ka baluwo, niyo, aniŋ feŋ-wo-feŋ dii moolu bee la. ²⁶ Ate le ye sii-wo-sii daa ka bo niŋ kee kiliŋ na, ka sabati duniyaa bankoolu bee kaŋ. A ye waatoolu londi ì la baluwo la, a ye dulaalu tomboŋ ì ye ka sabati jee, ²⁷ fo ì si Alla ñini ì la finkinteeyaa kono, tumandoo ì be futa la a ma le. Bari hani wo, ‘Alla maŋ jamfa ntolu moo-wo-moo la, ²⁸ kaatu m̀ be baluuriŋ ate le kono, ǹ ka taama, aduŋ ŋà niyo soto ka bo niŋ ate le la.’ Ali faŋolu la safeerilaa doolu ko le, ‘Ntolu mu a la dindiŋolu le ti.’ ²⁹ “Wo kamma la, bayiri ntolu mu Alla la dindiŋolu le ti, m̀ maŋ ñaŋ na a miira la ko, Alla niŋ feŋo ka muluŋ ne, meŋ dadaata sanoo la, kodiforoo waraŋ beroo. A maŋ ke muluŋo ti, moo ka meŋ miira, aniŋ ka a dadaa. ³⁰ Tooñaa, Alla ye a ñaa laa moolu la ñiŋ lombaliyaa waatoo kaŋ ne, bari saayiŋ, a ye moolu bee le yaamari daa-wo-daa ka tuubi ì la junuboolu la. ³¹ Alla ye luŋo londi le, a be duniyaa moolu kiitindi la meŋ na tiliŋo kono, aduŋ a be a ke la ka bo niŋ kewo le la, a ye meŋ tomboŋ. A ye seedeyaa dii moolu bee la le a la kuwo to, ka a wulindi saayaa kono.” ³² Kabiriŋ ì ye saayaakoolaa wulindiroo la kuwo moyi, doolu ye a ñaawali. Bari doolu ko, “M̀ be i lamoyi la le kotenke ñiŋ kuwo to.” ³³ Bituŋ Pawulu taata. ³⁴ Bari moo doolu kafuta a ma, aniŋ ì naata laa. Diyonisiyus meŋ mu kansulu moo ti, a be wo moolu kono le, aniŋ musoo doo meŋ too mu Damaris ti, aniŋ moo koteŋolu.

¹ Wo koolaa Pawulu bota Atene, a naata Korinti saatewo to. ² A ye Yahuudi doo tara jee, meŋ too mu Akila ti, a niŋ a la musoo Pirisilla. A wuluuta Pontus le, bari a maŋ mee, a niŋ a la musoo bota naŋ Italiya, kaatu Rooma bankoo la Mansa Kalawudiyus ye yaamaroo dii jee le ko, Yahuudoolu bee ye finti. Bituŋ Pawulu taata ì juubee. ³ A niŋ ì ye mece siifaa kiliŋ ne soto meŋ mu tiriliisi dadaa ti. Wo kamma la, a sabatita ì fee, a niŋ ì ye dookuwo ke ñoo kaŋ. ⁴ Loobula Luŋ-wo-Loobula Luŋ, Pawulu ka tara Yahuudi diina bendulaa kono le. A niŋ ì ka kacaa, aduŋ a ka a kata le ka Yahuudoolu niŋ Jirisinkoolu sondi. ⁵ Kabiriŋ Silas niŋ Timoti futata jee ka bo Makedoniya, Pawulu ye kawandoo doroŋ ne ke, a ka seedeyaa ke Yeesu la kuwo to ko, ate le mu Alimasiihu ti. ⁶ Bari Yahuudoolu ye a soosoo ka a tooñee. Wo kamma la, Pawulu ye a la waramboo firisa ka ke taamanseeroo ti ì ye. A ko ì ye ko, “Ali faŋolu yeloo si tu ali kuŋolu kaŋ! Nte seneyaata ñiŋ kuwo to le. Ka bo saayiŋ na, m be taa moolu le yaa, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti.” ⁷ Bituŋ a bota jee, a taata kee doo la buŋo to, meŋ too mu Titiyus Yustus ti, Alla batulaa le mu. A la buŋo be diina bendulaa le bala. ⁸ Kirisipus meŋ mu diina bendulaa maralilaa ti, wo laata Maariyo la le, a niŋ a la suukononkoolu bee. Aduŋ Korintinkoolu jamaa mennu ye Alla la kumoo moyi, ì laata le, aniŋ ì batiseeta. ⁹ Suuto kiliŋ Maariyo diyaamuta Pawulu ye jeroo kono ko, “Kana sila, diyaamu! I kana i deyi, ¹⁰ kaatu nte be i fee le. Moo te i boyinkaŋ noo la ka i toorandi. Ŋa moo jamaa le soto ñiŋ saatewo kono.” ¹¹ Wo kamma la Pawulu sabatita jee fo sanji kiliŋ niŋ talaa ka ì karandi Alla la kumoo la. ¹² Kalliyo mu Akaya maralibankoo la kumandaŋo ti waatoo meŋ na, Yahuudoolu naata kambeŋ, ì ye Pawulu muta, ì ye a samba kiitiidulaa to. ¹³ Ì ye a tuumi ko, “Ñiŋ kewo ka moolu karandi Alla batuñaa le la, luwaa maŋ soŋ meŋ na.” ¹⁴ Kabiriŋ Pawulu pareeta ka diyaamu doroŋ, Kalliyo ko a tuumilaalu ye ko, “Alitolu Yahuudoolu! Niŋ a ye a tara luwaa tiñaa le mu, waraŋ kuruŋyaa, a be jari la n ye le ka ali lamoyi. ¹⁵ Bari niŋ ñininkaaroolu le mu, mennu be dendiŋ kumoolu waraŋ toolu la, aniŋ ali la luwaa, ali si wo juubee ali faŋ fee. Nte te ke la wo kuu siifaalu kiitiikuntulaa ti.” ¹⁶ Bituŋ a ye ì bayi ka bo kiitiidulaa to. ¹⁷ Bituŋ kafoo ñapita Yahuudi diina bendulaa maralilaa Sostenes kaŋ wo le ñaama, ì ye a buutee kiitiidulaa ñaatiliŋo la. Kalliyo ye a ñaa kaasi ì la, a maŋ a muta feŋ ti. ¹⁸ Wo koolaa Pawulu sabatita jee fo tili jamaa. Bituŋ a sarata baadiŋolu la, a teyita ka taa Siriya tundoo kaŋ, Pirisilla niŋ Akila ye a dandaŋ. Janniŋ ì ka taa, Pawulu ye a kuŋo lii Kenkereya saatewo kono ko Yahuudoolu la aadoo be ñaameŋ, kaatu a ye tawoo le taa nuŋ. ¹⁹ Biriŋ ì naata Efesus saatewo kono, Pawulu ye Pirisilla niŋ Akila bula jee. Bari ate faŋo dunta Yahuudi diina bendulaa kono, a niŋ ì kacaata daameŋ. ²⁰ Biriŋ wolu ye a daani ka sabati jee fo waati jaŋ, a maŋ soŋ, ²¹ bari a sarata ì la ko, “M be muru la ali kaŋ naŋ ne kotenke, niŋ Alla sonta.” Bituŋ a dunta kuluŋo la ka bo Efesus. ²² Kabiriŋ a futata Sisareya, a taata Yerusalaamu ka Yeesu la kafoo moolu kontoŋ. Bituŋ a taata Antiyoki saatewo to. ²³ Kabiriŋ a sabatita jee fo waati, a bota jee ka taa dulaalu to taariŋ Kalatiya niŋ Firikiya tundoolu kaŋ, aduŋ a ye Yeesu la kafoo moolu bee bambandi. ²⁴ Yahuudoo doo, meŋ too mu Apollos ti, naata Efesus saatewo to. A wuluuta Alesanderiya saatewo le to. Moo le mu, meŋ ye diyaamoo noo baake, aduŋ a ye Alla la kumoo loŋ baake le fanaa. ²⁵ A ye Maariyo la siloo karaŋ kendeke le, aduŋ a fatiyaata Alla la Nooroo kono. A ka diyaamu Yeesu le la kuwo la, aduŋ a ka karandiroo ke kuuke le, bari a ye Yaayaa la batisoo doroŋ ne loŋ. ²⁶ A ye a dati ka diyaamu fatiyaa kono Yahuudi diina bendulaa kono. Biriŋ Akila niŋ Pirisilla ye a moyi, ì ye a samba ì fee, ì ye Alla la siloo fataŋ-fansi a ye a ñaama. ²⁷ Biriŋ Apollos lafita tambi la Akaya tundoo kaŋ, baadiŋolu ye a wakiilindi. Ì ye leetaroo safee Yeesu la kafoo moolu ye jee ko, ì si a jiyandi. Kabiriŋ Apollos futata jee, Alla la hiinoo tarata a fee, aduŋ a ye baadiŋolu maakoyi baake le. ²⁸ A niŋ sembe baa le ye Yahuudoolu soosoo kenebaa to ka a yitandi ì la, Kitaabu Senuŋolu kono ko, Yeesu le mu Alimasiihu ti.

¹ Apollos be Korinti saatewo kono waatoo meŋ na, Pawulu tambita niŋ konkotundoolu la fo a futata Efesus saatewo ma. A ye baadiŋ doolu tara jee, ² a ye mennu ñininkaa ko, “Fo ali ye Noora Kuliŋo soto le baŋ, biriŋ ali laata?” Ì ye a jaabi ko, “Hanii! M̀ maŋ a moyi faŋ ko, Noora Kuliŋo be sotoriŋ ne.” ³ Bituŋ Pawulu ko ì ye ko, “Ali batiseeta muŋ batisee siifaa le la?” Ì ko a ye ko, “Yaayaa la batiseeroo.” ⁴ Wo to le Pawulu ko ì ye ko, “Yaayaa la batiseeroo mu tuuboo batiseeroo le ti, meŋ ka a yitandi ko, i ye i koo dii i la junuboolu la le. Aduŋ a ka a fo nuŋ moolu ye le ko, ì ñanta laa la wo kiliŋo le la, meŋ be naa la ate koolaa. Wo le mu Yeesu ti.” ⁵ Kabiriŋ ì ye ñiŋ moyi, ì batiseeta niŋ Maarii Yeesu too la. ⁶ Pawulu ye a buloo laa ì kaŋ doroŋ, ì faata niŋ Noora Kuliŋo la. Ì diyaamuta niŋ kaŋ koteŋolu la, aniŋ ì ka kiilaariyaa kumoolu fo. ⁷ Ì mu kee taŋ niŋ fula ñoŋ ne ti. ⁸ Bituŋ Pawulu dunta diina bendulaa kono. A ka diyaamoo ke fatiyaa kono jee fo kari saba. A niŋ moolu ka kacaa, a ka a kata ka ì sondi Alla la mansabaayaa la kuwo la. ⁹ Bari doolu kuŋo jaata baake le, ì maŋ soŋ ka laa. Biriŋ ì ka kuu jawoolu fo ñiŋ siloo ma kafoo ñaa la, Pawulu bota ì kono, a ye baadiŋolu samba a fee. Bituŋ a ka karandiroo ke luŋ-wo-luŋ Tirannus la karandiridulaa to. ¹⁰ A tententa ñiŋ na le fo sanji fula fo moolu bee mennu be sabatiriŋ Asiya, Yahuudoolu niŋ Jirisinkoolu, si Maariyo la kumoo moyi. ¹¹ Alla ye kaawakuu sembemaa baalu ke ka bo niŋ Pawulu buloo la. ¹² Hani moolu ye serebetoolu niŋ faanoolu samba, mennu ye Pawulu baloo maa, ì ye ì maa kuurantoolu la, ì la kuuraŋolu ka ì bula le, aduŋ seetaani jawoolu ka finti ì kono. ¹³ Bituŋ Yahuudi doolu naata taa dulaalu to taariŋ, ka seetaani jawoo bayi moolu bala. Ì fanaa ye Maarii Yeesu too kumandi moolu kunto, mennu ye seetaani jawoo soto. Ì ko, “Ŋà ali yaamari niŋ wo Yeesu too la, Pawulu ka meŋ na kuwo kawandi, ali bo ì bala!” ¹⁴ Piriisi ñaatonka Sekewa dinkee woorowuloo be ñiŋ moolu kono le, mennu ka ñiŋ ke. ¹⁵ Bari seetaani jawoo ye ì jaabi ko, “Ŋa Yeesu loŋ ne, aduŋ ŋa Pawulu fanaa la kuwo loŋ ne, bari jumaa le mu alitolu ti?” ¹⁶ Bituŋ kewo meŋ ye seetaani jawoo soto, a podita ì kaŋ. A ye ì bee noo niŋ a semboo la, a ye ì barama jawuke fo ì bala kenseŋo borita ka finti buŋo kono. ¹⁷ Moolu bee mennu be sabatiriŋ Efesus, Yahuudoolu niŋ Jirisinkoolu, naata ñiŋ loŋ. Ì bee faata niŋ silaŋo la, aduŋ Maarii Yeesu too naata kuliyaa baake. ¹⁸ Moo jamaa mennu naata laa, ì ye ì la kuu jawoolu lankenema, ì ye mennu ke nuŋ. ¹⁹ Ì jamaa mennu be batuutaayaa la nuŋ, ì ye ì la wo kitaaboolu juruma ñoo kaŋ, ì ye ì jani kenebaa to. Wolu bee soŋo kafuriŋo ñoo ma, a si kaañaŋ kodiforo kuntu wuli taŋ luulu fee. ²⁰ Ka bo niŋ ñiŋ siloolu la Maariyo la kumoo la semboo naata je, aduŋ a ka janjaŋ doroŋ. ²¹ Ñiŋ kuwolu bee koolaa, Pawulu ye a muta Nooroo kono ka taa niŋ Makedoniya niŋ Akaya tundoolu la fo Yerusalaamu. A ko, “Niŋ m bota jee, ŋa taa Rooma fanaa.” ²² Bituŋ a ye a la maakoyirilaa fula kii Makedoniya, Timoti niŋ Erastus, bari a faŋo sabatita Asiya le fo waatindiŋ. ²³ Wo waatoo kono, fitina baa wulita Maariyo la siloo kamma. ²⁴ Kodiforo tunkannaa doo le tarata jee, meŋ too mu Demetiriyus ti. A ka Aritimis batubuŋo muluŋolu le dadaa niŋ kodiforoo la. Ñiŋ dookuwo ka nafaa baa le naati kodiforo tunkannaalu ye jee. ²⁵ Demetiriyus ye ì bee kumandi ñoo kaŋ, a ko ì ye ko, “Kewolu, ali ye a loŋ ne ko, ǹ ka naafuloo soto ñiŋ dookuwo le to. ²⁶ Ali ye a je le, aduŋ ali ye a moyi le fanaa, ñiŋ Pawulu ka meŋ ke. A ka moolu sondi, aduŋ a ye ì jamaa yelemandi niŋ kumoo le la ko, ‘Alla te keriŋ, meŋ dadaata niŋ buloo la.’ A la ñiŋ dookuwo maŋ daŋ Efesus dammaa to, bari a ye a ke ñiŋ Asiya tundoo bee le kaŋ. ²⁷ A maŋ ke ko, ǹ na dookuwo doroŋ ne be tiñaa la, bari Aritimis batubuŋo fanaa be ke la jutunna feŋo le ti. Hani a si ke noo faŋ, ñiŋ batu musumansoo Aritimis, Asiya niŋ duniyaa bee ka meŋ batu, a be foo la a la horomoo la le.” ²⁸ Kabiriŋ ì ye ñiŋ moyi, ì kamfaata baake, aduŋ ì sarita santo ko, “Efesus moolu la Aritimis warabaata le!” ²⁹ Bituŋ saatewo bee jakasita. Ì bee wafuta ka taa beŋ ì la bayee to. Ì ye Kayus niŋ Aristakus muta ka ì kuruntu jee. Wolu mu Pawulu taamañoolu le ti, mennu bota Makedoniya. ³⁰ Pawulu lafita taa la moolu kono, bari baadiŋolu maŋ soŋ. ³¹ Wo maralibankoo ñaatonkoo doolu mennu mu Pawulu teeroolu ti, ì ye kumoo kii a ye ka a daani ko, a kana taa bayee to. ³² Kafoo dunta jakasoo kono. Doolu be sari kaŋ kuu kiliŋ ne la, doolu kuu doo, aduŋ moo jamaa maŋ a loŋ, meŋ ye a tinna ì be bendiŋ ñoo kaŋ jee. ³³ Kabiriŋ Yahuudoolu be Alesanda ñori kaŋ kafoo ñaato, moo doolu mennu be kafoo kono, ì ye a wakiilindi ka feŋ fo. Bituŋ a ye taamanseeroo ke niŋ a buloo la fo a si ì faŋolu kanandi. ³⁴ Bari biriŋ ì ye a kalamuta ko, a mu Yahuudoo le ti, ì bee wuurita ñoo la fo montoroo waati fula ñoŋ na ko, “Efesusinkoolu la Aritimis warabaata le!” ³⁵ Labaŋo la saatewo la safeerilaa le ye kafoo deyindi noo. A ko ì ye ko, “Efesus moolu! Moo jumaa le maŋ a loŋ ko, Efesus le mu saatewo ti, meŋ ka Aritimis sembemaa la batubuŋo kanta, a niŋ a la bere senuŋo, meŋ boyita naŋ ka bo saŋo santo? ³⁶ Baawo ñiŋ kuwolu te soosoo noo la, ali ñanta i deyi la le, ali kana kuu ke korontoo kono. ³⁷ Ali ye ñiŋ kewolu samba naŋ jaŋ, mennu maŋ suuñaari ke batubuŋo kono, aduŋ ì maŋ ǹ na batumusumansoo tooñee. ³⁸ Wo to, niŋ Demetiriyus niŋ kodiforo tunkannaalu mennu be a fee ye tuumiroo soto moo doo ma, kiitiidulaalu be yeleriŋ ne, aduŋ kumandaŋolu be jee le. Ì si taa luwaa siloo la. ³⁹ Bari niŋ ali lafita feŋ doo le kafu la ñiŋ kuwo kaŋ, a si ke kansulu kafoo kono. ⁴⁰ Ñiŋ kuwo meŋ be keriŋ bii, a maŋ koyi ntolu ye. Niŋ Roomankoolu ye ǹ tuumi jerewo la, ǹ te daliila soto la, ka ǹ tankandi.” ⁴¹ Kabiriŋ a ye ñiŋ kumoolu fo a kafoo naata janjaŋ.

¹ Kabiriŋ fitinoo banta, Pawulu ye baadiŋolu kili ka ì wakiilindi. Wo to le a sarata ì la, a taata Makedoniya. ² A la taamasiloo kaŋ a ye Yeesu la kafoo moolu kumpabo saatewolu to taariŋ ka ì wakiilindi kuma jamaa la. Bituŋ a naata Jirisi bankoo kaŋ, ³ a sabatita daameŋ fo kari saba. Kabiriŋ a pareeta ka teyi niŋ kuluŋo la ka taa Siriya tundoo kaŋ, a naata a kalamuta ko, Yahuudoolu ye feeroo le siti a kamma. Bituŋ a ye a la siloo faliŋ ka taa niŋ Makedoniya la. ⁴ Sopata Piirus dinkewo meŋ bota Bereya, ye a dandaŋ, aniŋ Aristakus niŋ Sekundus mennu bota Tesalonika, Kayus meŋ bota Deribe, Timoti, aniŋ Tikikus niŋ Torofimus, mennu fuloo bota Asiya tundoo kaŋ. ⁵ Ñiŋ kewolu le tambita ñaato, aduŋ ì ye m̀ batu Torowas saatewo kono. ⁶ Kabiriŋ Mbuuru Leweñintaŋo Juuraloo luŋolu tambita, ǹ teyita niŋ kuluŋo la ka bo Filipi. Tili luulu koolaa ǹ kafuta wo doolu ma Torowas, ǹ sabatita jee fo tili woorowula. ⁷ Sibiti luŋo wulaaroo la, Yeesu la kafoo benta ñoo kaŋ ka mbuuroo kuntu. Pawulu ye ì kawandi, kaatu a lafita taa la le wo saamoo. A tententa ka diyaamu fo duutalaa. ⁸ Lampu jamaa le be mala kaŋ santo buŋo kono, m̀ benta ñoo kaŋ daameŋ. ⁹ Fondinkee doo meŋ too mu Yutikus ti, a be siiriŋ nuŋ palanteeroo to. Ate naata jinkoo, kaatu Pawulu meeta kawandoo la le. Kabiriŋ a be siinoo kaŋ baake wo dulaa to, a naata boyi ka bo buŋ sabanjaŋo santo. Bituŋ ì ye a faariŋo sika. ¹⁰ Bari Pawulu jiita duuma, a jimita a kunto, a ye a buloolu miniŋ a la. A ko ì ye ko, “Ali kana sila, a be baluuriŋ ne.” ¹¹ Bituŋ Pawulu muruta santo buŋo to, a ye mbuuroo kuntu, a ye a domo. Wo koolaa a niŋ ì kacaata fo fanoo keta. Bituŋ a taata. ¹² Ì ye fondinkewo baluuriŋo seyindi, ì niŋ seewoo baa. ¹³ Bituŋ ǹ tententa ǹ na taamoo la. Ǹ teyita ka taa Asos saatewo to, m̀ be Pawulu tara la daameŋ ka taa ñoo la. A ye ñiŋ ne fo ǹ ye, kaatu a taata niŋ a siŋo le la jee. ¹⁴ Kabiriŋ a ye ǹ tara Asos, ŋà a taa kuluŋo la, a niŋ ǹ teyita Mitilene saatewo to. ¹⁵ A saamoo ǹ teyita ka bo jee, ǹ naata futa Kiyos jooyoo maafaŋo la. A sinindiŋo ǹ naata Samos jooyoo to. Ka bo jee ǹ teyita Miletus saatewo to a sinindinkoo. ¹⁶ Pawulu ye kumoo kuntu ka tambi niŋ Efesus la fo a kana mee Asiya tundoo kaŋ. A be korontoriŋ ne, kaatu a lafita le ka futa Yerusalaamu ma, janniŋ Pentekos luŋo ka sii. ¹⁷ Pawulu ye kumoo kii Efesus ka bo Miletus ka Yeesu la kafoo alifaalu kumandi naŋ. ¹⁸ Kabiriŋ ì naata a kaŋ, a ko ì ye ko, “Ali ye a loŋ ne, m be nuŋ baluuriŋ ali fee ñaameŋ biriŋ luŋ foloo meŋ na, m futata Asiya. ¹⁹ N ka Maariyo batu niŋ fammajii baa la, aniŋ ñaajiyo. N ka a batu bataa kuwolu le bee kono, mennu boyita n kaŋ ka bo niŋ Yahuudoolu la feeroolu la. ²⁰ M maŋ feŋ maabo ali ma, meŋ si ali nafaa. Ŋa ali kawandi le, aduŋ ŋa ali karandi le fanaa kenebaa to, aniŋ ka bo buŋ ka taa buŋ. ²¹ Ŋa dandalaaroo ke koyirinke Yahuudoolu niŋ Jirisinkoolu la le ko, ì ye tuubi ka bula Alla nooma, aniŋ ì ye laa ǹ na Maarii Yeesu Kiristu la. ²² “Saayiŋ a fele, Noora Kuliŋo ye n siti, m be taa la Yerusalaamu. M maŋ a loŋ, meŋ be ke la n na jee, ²³ bari Noora Kuliŋo ka n kalamutandi ka bo saatee ka taa saatee ko, bunjawoo niŋ bataa kuwolu le be m batu kaŋ. ²⁴ Nte la baluwo maŋ jari n ye feŋ na, fo n si n na dookuwo timmandi doroŋ, m Maarii Yeesu ye meŋ dii n na. Wo le mu ka kibaari betoo kawandi Alla la hiinoo la kuwo to. ²⁵ “Aduŋ saayiŋ ŋa a loŋ ne ko, ŋa Alla la mansabaayaa kawandi alitolu mennu ye, ali te nte je la kotenke. ²⁶ Wo kamma la, m be ñiŋ kumoo bambandi la ali la bii ko, moo te ali kono, meŋ na kasaaroo dunoo si laa nte kaŋ laakira siniŋ, ²⁷ kaatu m maŋ feŋ tu kooma, bari ŋa Alla la lafoo bee kawandi ali ye. ²⁸ “Ali ali hakiloo tu ali faŋolu to, aniŋ Yeesu la kafoo bee, Noora Kuliŋo ye ali ke topatoorilaalu ti mennu kono. Ali si Maariyo la koorewo kanta, Alla ye meŋ saŋ a faŋo Dinkewo yeloo la. ²⁹ Ŋa a loŋ ne ko, n na taa koolaa suluu saŋarariŋolu be naa la ali kono le, aduŋ ì te koorewo kaari la. ³⁰ Moolu be wuli la hani ali faŋolu la kafoo kono le. Ì be kuwolu karandi la, mennu maŋ ke tooñaa ti, fo baadiŋolu si ì nooma. ³¹ Wo kamma la, ali koroosiroo ke! Ali hakiloo si bula n na kuwo la ko, n nene maŋ n dahaa ali dandalaa la, suutoo niŋ tiloo, n niŋ ñaajiyo, fo sanji saba. ³² “Aduŋ saayiŋ ŋa ali karafa Alla le ma, a niŋ a la hiinoo kumoo. Wo kumoo ye semboo soto le ka ali bambandi, aniŋ ka keetaa dii ali la wo doolu bee kono, mennu seneyandita. ³³ N nene maŋ n ñaa loo moo la kodiforoo kaŋ, sanoo waraŋ waramboo. ³⁴ Ali faŋolu ye a loŋ ne ko, n ñiŋ buloolu ye n na suuloolu topatoo le, aniŋ hani n kafuñoolu mennu ka tara m fee. ³⁵ Kuwolu bee kono, ŋa mennu yitandi ali la, ǹ ñanta dookuwo ke la baake wo le ñaama ka moo lamfuriŋolu maakoyi. Ali hakiloolu si bula m̀ Maarii Yeesu la kumoolu la ko, ‘Ka sooroo ke, wo le neemoo warata diina ka a taa.’ ” ³⁶ Kabiriŋ a ye ñiŋ kumoolu fo, a ñoyita duuma, a niŋ ì bee duwaata ñoo la. ³⁷ Bituŋ ì bee kumboota, ì ye ì buloolu miniŋ Pawulu kaŋo la ka a sumbu. ³⁸ Ì bee niyolu kuyaata, sako kumoo la, a ye meŋ fo ì ye ko, ì te a je la kotenke. Wo to le ì ye a dandaŋ kuluŋo to.

¹ Ǹ sarariŋ koolaa ì la, ǹ niŋ kuluŋo tilinta ka taa Kos jooyoo to. Wo saamoo m̀ futata Rodos jooyoo to. Ka bo jee ǹ teyita Patara saatewo to. ² Biriŋ ŋà kuluŋo tara jee, meŋ ka taa Fonisiya, ǹ dunta a la ka teyi. ³ Kabiriŋ ŋà Sipurusi jooyoo hayinaŋ, ǹ tambita a ye bulubaa karoo la. Ǹ taata Siriya tundoo kaŋ, ǹ naata sembe Tire saatewo to, kuluŋo la bakaasoolu jiita daameŋ. ⁴ Ŋà baadiŋolu mennu tara jee, ǹ sabatita ì fee fo tili woorowula. Ì ye Pawulu dandalaa ka bo niŋ Noora Kuliŋo la ko, a kana taa Yerusalaamu. ⁵ Kabiriŋ ǹ na waatoo banta jee, ǹ tententa ǹ na taamoo la. Baadiŋolu bee mennu be jee, ì la musoolu aniŋ ì diŋolu, ì niŋ ǹ taata ñoo la fo baa daala saatewo banta la. M̀ bee ñoyita jee ka duwaa. Ǹ sarariŋ koolaa ñoo la, ⁶ ǹ dunta kuluŋo la, ì muruta ì la suwolu kono. ⁷ Kabiriŋ m̀ bota Tire, ǹ naata futa Potolemas saatewo ma. Ŋà baadiŋolu kontoŋ, ǹ sabatita ì fee tili kiliŋ na. ⁸ Wo saamoo m̀ bota jee, ǹ naata Sisareya. Ǹ jiyaata kawandilaa Filipi la buŋo kono, meŋ be wo kee woorowuloo kono nuŋ. Aduŋ ǹ sabatita a fee. ⁹ A ye dimmusu naani le soto, mennu maŋ futuu. Ì ka Alla la kiilaariyaa kumoolu le fo. ¹⁰ Kabiriŋ ŋà tili dantaŋ sabati ì fee, kiilaariyaa kumafolaa doo naata ka bo Yudeya, meŋ too mu Akabus ti. ¹¹ Kabiriŋ a naata ǹ kaŋ, a ye Pawulu la teesitiraŋo taa, a ye a faŋo buloolu niŋ a siŋolu siti a la. Bituŋ a ko, “Noora Kuliŋo ye ñiŋ ne fo ko, ‘Kewo meŋ taa mu ñiŋ teesitiraŋo ti, Yahuudoolu be a siti la Yerusalaamu kono teŋ ne. Aduŋ ì be a duŋ na moolu bulu le, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti.’ ” ¹² Kabiriŋ ŋà ñiŋ moyi, ǹ niŋ jee moolu ye Pawulu daani ko, a kana taa Yerusalaamu. ¹³ Bituŋ Pawulu ye jaabiroo ke ko, “Muŋ ne ye a tinna ali ka ñiŋ ke? Ali ka kumboo ka n sondomoo sunundi baake. M maŋ paree sorondiroo dammaa la Yerusalaamu, bari m pareeta le hani ka faa m Maarii Yeesu too kamma la.” ¹⁴ Kabiriŋ m̀ maŋ a sondi noo, ŋà a bula. Ǹ ko, “Maariyo la lafoo si ke.” ¹⁵ Ñiŋ luŋolu koolaa, ŋà m paree, ǹ taata Yerusalaamu. ¹⁶ Baadiŋo doolu mennu bota Sisareya, ì niŋ ǹ taata ñoo la. Ì ye ǹ samba Manasoni Sipurusinkoo yaa ka jiyaa jee. A fanaa be Yeesu noomalanka foloolu le kono. ¹⁷ Kabiriŋ m̀ futata Yerusalaamu, baadiŋolu ye ǹ jiyandi seewoo kono. ¹⁸ Wo saamoo, Pawulu niŋ ǹ taata Yankuba yaa, alifaalu bee benta daameŋ. ¹⁹ Kontondiroo koolaa, Pawulu ye kuwolu bee saata, Alla ye mennu ke moolu ye, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti, ka bo niŋ a la dookuwo la. ²⁰ Kabiriŋ ì ye ñiŋ moyi, ì ye Alla jayi. Bituŋ ì ko Pawulu ye ko, “M̀ baadiŋo, i ye a je le saayiŋ, lannamoo wuliwuloolu be Yahuudoolu kono jaŋ, aduŋ ì bee be hameriŋ ne ka Luwaa muta. ²¹ Bari ì ye i la kuwo moyi le ko, i ye Yahuudoolu bee le karandi, mennu be siiriŋ moolu kono, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti, ka ì koo dii Musa la Luwaa la. Ì ko, ite le ka a fo ì ye ko, ì kana ì la dindiŋolu sunna, sako ì si aadoolu muta. ²² “Ǹ si muŋ ne ke saayiŋ? Tooñaa, ì be a moyi la le ko, i naata le. ²³ Wo to, m̀ be meŋ fo la i ye, wo ke. Kee naani le be ntolu fee, mennu ye tawoo taa nuŋ. ²⁴ Ñiŋ kewolu samba, i ye i faŋ seneyandi ì fee. Bituŋ i si jooroo ke ì ye, fo ì si ì kuŋolu lii noo. Wo to le moolu bee be a loŋ na ko, tooñaa maŋ tara wo kuwolu to, mennu fota i ma, bayiri ite faŋo be sondiŋ Luwaa ma le. ²⁵ Bari moolu mennu maŋ ke Yahuudoolu ti, ŋà wolu yaamari le ka fata kuwolu la, mennu safeeta ǹ na leetaroo kono. Wolu mu suboo le ti, meŋ bondita sadaa ti jalaŋolu ye, yeloo, subu jifariŋo, aniŋ laañooyaa tuluŋo.” ²⁶ Wo saamoo, Pawulu ye kewolu samba, a niŋ ì ye ì faŋolu seneyandi ñoo la. Wo to le a taata Alla Batudulaa kono. A ye luŋolu kankulaa jee, ì la seneyandiroo be baŋ na mennu la, aniŋ sadaa be bo la ì kiliŋ-kiliŋ naa ye le. ²⁷ Biriŋ wo tili woorowuloo be naa baŋ na, Yahuudoolu mennu bota Asiya, aniŋ mennu ye Pawulu je Alla Batudulaa kono, ì ye kafoo sukusuku ka wuli Pawulu kamma. Ì ye a muta, ²⁸ ì sarita santo ko, “Banisirayila kewolu, ali m̀ maakoyi! Ñiŋ ne mu kewo ti, meŋ ka moolu karandi daa-wo-daa ka balaŋ ntolu la moolu ma, ǹ na Luwaa aniŋ ñiŋ dulaa la. A maŋ daŋ wo la, bari a ye Jirisinkoolu fanaa samba naŋ Alla Batudulaa to le, meŋ ye ñiŋ dulaa senuŋo kosondi.” ²⁹ Ì ye Pawulu niŋ Torofimus je saatewo kono le nuŋ. Wo kamma la ì ye a miira le ko, Pawulu ye ñiŋ Efesusinkoo samba Alla Batudulaa kono le. ³⁰ Bituŋ saatewo bee jakasita, moolu niŋ boroo naata ka bo saatewo karoo bee la. Ì ye Pawulu muta, ì ye a kuruntu Alla Batudulaa banta. Kataba kiliŋ, ì ye bundaalu bee soroŋ. ³¹ Ì be a kata kaŋ ka a faa waatoo meŋ na, kibaaroo futata Rooma kelediŋ kuntii baa ma ko, Yerusalaamu saatewo bee dunta ñoo to le. ³² Wo loo niŋ baroo teema, a ye a la kelediŋolu niŋ kelediŋ kuntiyolu taa, ì niŋ boroo taata moolu kaŋ. Kabiriŋ moolu ye kelediŋ kuntii baa niŋ kelediŋolu je, ì ye Pawulu buutewo bula. ³³ Bituŋ kelediŋ kuntii baa naata Pawulu kaŋ, a ye a muta. A ye yaamaroo dii ka a siti niŋ neejolo fula la. Wo to le a ye ñininkaaroo ke ko, a mu jumaa le ti, aniŋ a ye muŋ ne ke. ³⁴ Bari kafoo moo doolu be wuuri kaŋ kuu kiliŋ ne la, doolu be wuuri kaŋ kuu doo la, fo kelediŋ kuntii baa maŋ tooñaa loŋ noo wuuroo kamma la. Bituŋ a ye yaamaroo dii ko, ì si Pawulu samba kelediŋolu la koridaa to. ³⁵ Biriŋ Pawulu futata selenselendaŋo ma, kelediŋolu le ye a sika santo ka a samba ka a tanka kafoo la fitinoo ma. ³⁶ Kaatu kafoo ye ì nooma le ka wuuri ko, “A maŋ jari ka baluu!” ³⁷ Janniŋ ì be Pawulu dundi la kelediŋolu la koridaa kono, a ko kelediŋ kuntii baa ye ko, “Fo n si feŋ fo noo i ye baŋ?” Bituŋ kelediŋ kuntii baa ko a ye ko, “I ye Jirisi kaŋo moyi le baŋ? ³⁸ Fo ite maŋ ke wo Misirankoo le ti baŋ, meŋ ye jerewo wulindi, a maŋ mee, aduŋ a ye moofaalaa wuli naani samba keñewuloo kono?” ³⁹ Bituŋ Pawulu ko a ye ko, “Nte mu Yahuudoo le ti, meŋ bota Tarisus saatewo to, Silisiya tundoo kaŋ. M mu saatee kummaa le diŋo ti. Ŋa i daani, n so, ŋa diyaamu moolu ye.” ⁴⁰ Biriŋ a sonta, a ye diyaamu, Pawulu loota selenselendaŋo kaŋ. A ye a buloo maa moolu ye, fo ì si i deyi. Kabiriŋ moolu bee ye i deyi, a diyaamuta ì ye Hiburu kaŋo to.

¹ Pawulu ko, “M baadiŋolu niŋ alifaalu, ali n na faŋ kanandi kumoolu moyi, n ka naa mennu fo saayiŋ ali ñaa la saayiŋ n na kuwo to.” ² Kabiriŋ ì ye a moyi, a diyaamuta ì ye niŋ ì la Hiburu kaŋo la, ì ye i deyi tek. Bituŋ a tententa ka a fo ko, ³ “Nte mu Yahuudoo le ti. N wuluuta Tarisus saatewo le to, Silisiya tundoo kaŋ, bari n kuluuta jaŋ ne. Kamaliyel le ye n karandi kendeke m̀ mumuñolu la Luwaa la, aduŋ n tarata hameriŋ baake Alla la kuwo to le ko alitolu bee be ñaameŋ bii. ⁴ N keta nuŋ ñiŋ siloo noomalankoolu jawu baa le ti. Ŋa ì toorandi, kewolu niŋ musoolu, ŋa ì muta ka ì sitiriŋo dundi bunjawoo kono. ⁵ Piriisi kuntii baa niŋ kansulu alifaalu bee si n seedeyaa wo la le ko, ŋa leetaroolu soto ì bulu le nuŋ ka a samba ì baadiŋolu ye Damasiku, fo n si ñiŋ siloo noomalankoolu sitiriŋo samba naŋ Yerusalaamu ka kuluuroo laa ì kaŋ. ⁶ “Biriŋ m be taa kaŋ tilikuntee waatoo la, aniŋ n sutiyaata Damasiku saatewo ma, wo loo niŋ baroo teema maloo bota naŋ santo, a ye m murubeŋ. ⁷ Bituŋ m boyita bankoo to, ŋa diyaamukaŋo moyi ko, ‘Sawulu, Sawulu, muŋ ne ye a tinna i ka nte toorandi?’ ⁸ Wo to le n ko, ‘Maariyo, jumaa le mu ite ti?’ A ye n jaabi ko, ‘Nte mu Yeesu Nasaretinkoo le ti, i ka meŋ toorandi.’ ⁹ Moolu mennu tarata m fee wo siloo kaŋ, ì ye maloo je le, bari ì maŋ kumakaŋo moyi, meŋ diyaamuta n ye. ¹⁰ “Bituŋ n ko, ‘Maariyo, n ñanta muŋ ne ke la?’ Wo to le Maariyo ko n ye ko, ‘Wuli, i ye taa Damasiku. Kuwo bee be fo la i ye jee le, i tombonta meŋ kamma.’ ¹¹ Bari wo malamaloo kamma la, m maŋ feŋ je noo kotenke. Wo to le n taañoolu ye m buloo muta ka n samba Damasiku saatewo kono. ¹² “Kewo doo le be jee nuŋ, meŋ too mu Ananiyas ti. A mu moo tilindiŋo le ti, meŋ ye Musa la Luwaa muta kuu. Yahuudoolu mennu be sabatiriŋ jee, ì bee ye a horoma le. ¹³ A naata n yaa, a loota n daala, a ko n ye ko, ‘M baadiŋ Sawulu, jeroo ke kotenke!’ Wo waati kiliŋo kono le ŋa jeroo ke, aduŋ ŋa a faŋo je. ¹⁴ Bituŋ a ko n ye ko, ‘M̀ mumuñolu la Alla le ye i tomboŋ ka a la lafoo loŋ. Ate le ye i tomboŋ ka Tilindiŋ Kiliŋo je, aniŋ ka a diyaamukaŋo moyi. ¹⁵ I be ke la seedoo le ti moolu bee ye a la kuwo to, i ye meŋ je, aniŋ i ye meŋ moyi. ¹⁶ Saayiŋ, i ka muŋ ne batu? Wuli, ì ye batisee! I la junuboolu si kuu ka bo niŋ Maariyo too kumandoo la.’ ¹⁷ “Bituŋ m muruta Yerusalaamu. Kabiriŋ m be duwaa la Alla Batudulaa to, m maŋ naa tara noo m faŋ bulu. ¹⁸ N naata Maariyo je, a ko n ye ko, ‘Bo Yerusalaamu katabake, kaatu ì te soŋ na i la seedeyaa la n na kuwo to.’ ¹⁹ N ko a ye ko, ‘M Maarii, itolu faŋolu ye a loŋ ne ko, n taata saatewolu bee to le taariŋ, Yahuudoolu la diina kafoolu be daamennu to, ka moolu muta, mennu laata ite la. N ka ì buutee aniŋ ka ì dundi bunjawoo to. ²⁰ Aduŋ kabiriŋ ì be i la seedoo Stifeni faa kaŋ nuŋ, m be looriŋ jee le, aduŋ ŋa a muta kuu betoo le ti. Ŋa wo moolu la waramboolu muta ì ye le, mennu ye a faa.’ ²¹ Bari a ko n ye ko, ‘Taa, kaatu m be i kii la dulaa jaŋ ne to moolu kaŋ, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti.’ ” ²² Moolu ye i lamoyi Pawulu la fo a ye ñiŋ kumoolu fo. Bituŋ ì sarita santo ko, “Ñiŋ baadiŋ siifaa ye bondi duniyaa kono. A maŋ jari ka baluu!” ²³ Biriŋ moolu be wuuri kaŋ, ì ye ì la waramboolu fayi, ì ye kankaŋo wulindi foñoo kono. ²⁴ Wo to le kelediŋ kuntii baa ye yaamaroo dii a la kelediŋolu la ko, ì ye Pawulu samba kelediŋolu la koridaa to. A ye ì yaamari ka Pawulu karawaasi, aniŋ ka a ñininkaa, fo a si tooñaa loŋ, meŋ ye a tinna moolu be wuuri kaŋ teŋ. ²⁵ Kabiriŋ kelediŋolu ye Pawulu landi duuma ka a siti kulujuloolu la, a diyaamuta kelediŋ kuntiyo ye, meŋ be looriŋ a daala ko, “Fo luwaa sonta ñiŋ na le baŋ, ka Rooma bankudiŋo karawaasi, meŋ maŋ kiitindi?” ²⁶ Biriŋ kelediŋ kuntiyo ye ñiŋ moyi, a taata kelediŋ kuntii baa yaa ka a fo a ye ko, “I be muŋ ne ke la saayiŋ? Ñiŋ kewo mu Rooma bankudiŋo le ti.” ²⁷ Bituŋ kelediŋ kuntii baa naata Pawulu kaŋ, a ye a ñininkaa ko, “A fo n ye, fo ite mu Rooma bankudiŋo le ti baŋ?” Pawulu ko, “Haa, m mu wo le ti.” ²⁸ Wo to le kelediŋ kuntii baa ko a ye ko, “Nte ye kodi jamaa le bondi ñiŋ bankudiŋyaa kunna.” Pawulu ko a ye ko, “Nte wuluuta ñiŋ bankudiŋyaa kono le.” ²⁹ Kelediŋolu mennu pareeta ka a ñininkaa, ì bota a bala katabake. Kelediŋ kuntii baa fanaa silata, kaatu a ye a loŋ ne saayiŋ ko, a ye Pawulu meŋ siti, mu Rooma bankudiŋo le ti. ³⁰ Wo saamoo kelediŋ kuntii baa ye yaamaroo dii ka Pawulu firiŋ. A lafita ka daliiloo faŋo loŋ, meŋ ye a tinna Yahuudoolu ye Pawulu tuumi. Wo kamma la a ye yaamaroo dii ko, piriisi ñaatonkoolu niŋ kansulumoolu bee si beŋ. A ye Pawulu samba, a ye a londi ì ñaatiliŋo la jee.

¹ Pawulu ye a ñaa loo kansulumoolu kaŋ, a ko ì ye ko, “M baadiŋolu, sootaari te m bala, n sondomoo si n tuumi noo meŋ na. M baluuta Alla ñaa koto le tiliŋo kono fo ñiŋ luŋo la.” ² Wo to le piriisi kuntii baa Ananiyas ye moolu yaamari, mennu be looriŋ Pawulu daala ko, ì ye a daa lipa. ³ Pawulu ko a ye ko, “Ite bumbaloo meŋ muuta niŋ lasoo la! Alla be i busa la le! Ite le siita jaŋ ka nte kiitindi Luwaa la siloo la. Wo koolaa i ye yaamaroo dii ka nte lipa, meŋ niŋ Luwaa maŋ taa ñoo la.” ⁴ Moolu mennu be looriŋ Pawulu daala, ì ko a ye ko, “Fo i haañita ñiŋ na, ka Alla la piriisi kuntii baa neŋ?” ⁵ Bituŋ Pawulu ko ì ye ko, “M baadiŋolu, m maŋ a loŋ nuŋ ko, piriisi kuntii baa le mu, kaatu a be safeeriŋ ne ko, ‘I kana kuma jawoo fo i la moolu la maralilaa ma!’ ” ⁶ Kabiriŋ Pawulu ye a loŋ ko, ì kara kiliŋo mu Sadusewolu le ti, kara doo mu Farisewolu ti, a sarita kansulumoolu ñaatiliŋo la ko, “M baadiŋolu, nte mu Farisewo le ti, aduŋ Farisewo le ye n wuluu. N na jikoo niŋ lannoo saayaakoolaa wulindiroo la kuwo to, wo le ye a tinna m be kotoboroo kono bii.” ⁷ Biriŋ a ye ñiŋ fo, ñoosaboo wulita Farisewolu niŋ Sadusewolu teema. Ì waaliita, ⁸ kaatu Sadusewolu ko le, saayaakoolaa wulindiroo maŋ soto, sako malaayikoolu waraŋ Nooroo, bari Farisewolu laata wolu bee la le. ⁹ Wo to le sari baa datita ì kono. Luwaa karammoo doolu mennu be Farisewolu la kafoo kono, ì wulita ka a fo ko, “Ntolu maŋ sootaari je ñiŋ kewo bala. A si ke noo ko, Nooroo waraŋ malaayikoo le diyaamuta a ye.” ¹⁰ Bituŋ ñoosaboo naata wara baake fo kelediŋ kuntii baa silata ko, ì be Pawulu fara la ñoo teema le. Wo to le a ye kelediŋolu yaamari ka Pawulu diyaakuyaa bondi ì kono ka a samba kelediŋolu la koridaa to. ¹¹ Wo suutoo la, Maariyo loota Pawulu daala, a ko a ye ko, “I jusoo bambandi! I ye seedeyaa ke n na kuwo to Yerusalaamu ñaameŋ, i ñanta a ke la wo le ñaama Rooma fanaa.” ¹² Wo saamoo Yahuudoo doolu benta ka feeroo siti Pawulu kamma. Ì ye i kali ko, ì te domoroo niŋ miŋo ke la, fo niŋ ì ye a faa. ¹³ Kewolu mennu ye ñiŋ feeroo siti, ì siyaata kee taŋ naani ti le. ¹⁴ Ì taata piriisi ñaatonkoolu niŋ alifaalu yaa, ì ko ì ye ko, “Ǹ kalita le ko, ǹ te feŋ-wo-feŋ domo la, fo niŋ ŋà Pawulu faa foloo. ¹⁵ Ali niŋ kansulumoolu si a fo kelediŋ kuntii baa ye ko, a si Pawulu samba naŋ ali yaa. Ali ali faŋolu ke ko ali lafita kisikisiroo le ke la a la kuwo to ka tooñaa bee loŋ. M̀ be pareeriŋ ne, m̀ be a faa la, janniŋ a be futa la jaŋ.” ¹⁶ Bari Pawulu baarindiŋo ye ì la feere jawoo moyi le. A taata kelediŋolu la koridaa to, a naata siloo soto ka duŋ jee. Bituŋ a ye ñiŋ kuwo fo Pawulu ye. ¹⁷ Wo to le Pawulu ye kelediŋ kuntiyo doo kumandi, a ko a ye ko, “Ñiŋ fondinkewo samba kelediŋ kuntii baa yaa. A ye feŋ ne soto ka a fo a ye.” ¹⁸ Bituŋ kelediŋ kuntiyo ye a samba kelediŋ kuntii baa yaa. A ko a ye ko, “Pawulu meŋ be mutoo kono, wo le ye n kili. A ye n daani ka ñiŋ fondinkewo samba i ye naŋ, kaatu a ye feŋ ne soto ka a fo i ye.” ¹⁹ Wo to le kelediŋ kuntii baa ye fondinkewo buloo muta, a ye a samba kara la. A ye a ñininkaa kulloo kono ko, “I lafita muŋ ne fo la n ye?” ²⁰ Bituŋ fondinkewo ko a ye ko, “Yahuudoolu kambenta le ka i daani fo i si Pawulu samba naŋ kansulumoolu ñaatiliŋo la saama. Ì be ì faŋ ke la kisikisirilaalu le ti a la kuwo to. ²¹ Bari kana soŋ ì la kumoo la, kaatu kewolu mennu siyaata kee taŋ naani ti, wolu le ye deleŋo laa a ye siloo kaŋ. Ì kalita le ko, ì te domoroo niŋ miŋo ke la, fo niŋ ì ye Pawulu faa foloo. Ì pareeta le saayiŋ, ì ka i la soŋo le batu.” ²² Wo to le kelediŋ kuntii baa ye fondinkewo bula ka taa, bari a ye a dandalaa ko, a kana soŋ moo-wo-moo ye a loŋ ko, a ye ñiŋ kuwolu fo a ye le. ²³ Bituŋ kelediŋ kuntii baa ye kelediŋ kuntii fula kumandi, a ko ì ye ko, “Ali kelediŋ keme fula parendi, suuborindilaa kelediŋ taŋ woorowula, aniŋ kelediŋ keme fula, mennu ye sooroolu soto. Ali si paree ka taa Sisareya talaŋ kononto suutoo la. ²⁴ Suu doolu parendi Pawulu ye. A samba kuuke Kumandaŋ Felis yaa.” ²⁵ Bituŋ kelediŋ kuntii baa ye ñiŋ leetaroo safee kumandaŋo ye: ²⁶ “Nte, Kalawudiyus Lisiyas be ǹ na alifaa baa Kumandaŋ Felis kontoŋ na. ²⁷ Yahuudoolu ye ñiŋ kewo muta le, ì pareeta ka a faa. Bituŋ n niŋ n na kelediŋolu naata ka a tankandi ì ma. N naata a kalamuta ko, Rooma bankudiŋo le mu a ti. ²⁸ N lafita daliiloo loŋ na, ì ye a tuumi meŋ na. Wo kamma la, ŋa a samba ì la kansuloo ñaatiliŋo la. ²⁹ Bituŋ n naata a je ko, a tuumita ñininkaaroo le kamma ì la luwaa to, bari a maŋ feŋ ke, meŋ jarita saayaa la, waraŋ ka a soroŋ bunjawoo to. ³⁰ Kabiriŋ ŋa ñiŋ kalamuta ko, feeroo le sitita a kamma ka a faa, n naata a kii i ye naŋ katabake. Ŋa a tuumilaalu fanaa yaamari le ko, ì si naa jee ka ì la tuumiroo fo i ñaatiliŋo la.” ³¹ Bituŋ kelediŋolu ye Pawulu taa suutoo la ko a ye ì yaamari a la ñaameŋ. Ì ye a samba fo Antipatiris saatewo to. ³² Wo saamoo, kelediŋolu mennu niŋ suwoolu mu, ì tententa ka Pawulu dandaŋ. Kelediŋolu mennu taata siŋo la, wolu muruta ì la kelediŋ koridaa to. ³³ Kabiriŋ ì futata Sisareya, ì ye leetaroo duŋ kumandaŋo bulu jee, aduŋ ì ye Pawulu fanaa dii a la. ³⁴ A la leetaroo karandiŋ koolaa, a ye Pawulu ñininkaa, a bota maralibankoo meŋ to. Biriŋ a naata a loŋ ko, a bota Silisiya le, ³⁵ a ko a ye ko, “M be i moyi la le, niŋ i tuumilaalu futata naŋ.” Bituŋ a ye yaamaroo dii ko, ì si Pawulu kanta koridaa baa kono, Mansa Herodi ye meŋ loo nuŋ.

¹ Tili luulu koolaa, piriisi kuntii baa Ananiyas niŋ alifaa doolu naata, ì niŋ luwaa lonnaa Teritullus, meŋ be looriŋ ì ye. Tuumiroolu ì ye mennu soto Pawulu kamma, ì ye ì laa Kumandaŋ Felis koto. ² Kabiriŋ ì ye Pawulu kumandi naŋ, Teritullus ye a dati ka a tuumi ko, “Ǹ na alifaa baa Felis, ŋà kayira baa le soto i la maraloo kono. I loota ñiŋ bankoo la kuwo la le, aduŋ i ye yiriwaa kuu jamaa le naati jaŋ. ³ Wo kamma la, ǹ sonta ñiŋ kuwolu la le daa-wo-daa aniŋ sila-wo-sila, ǹ niŋ tenturoo! ⁴ Bari fo n kana i la waati jamaa taa, ŋa i daani i la beteyaa kaŋ, ǹ lamoyi domandiŋ. ⁵ “Ŋà a je le ko, ñiŋ kewo mu fitinamoo le ti. A ye jerewolu le wulindi Yahuudoolu kono ñiŋ duniyaa bee kono. Ate le ka ñaatonkayaa ke Nasaretinkoolu la kafu jenkeriŋo kono. ⁶ A lafita le faŋ ka Alla Batudulaa kosondi nuŋ, bari ǹ naata a muta. ⁷ - ⁸ Niŋ i faŋo ye a kotobo, i be kuwolu bee loŋ na a la kuwo to le, ŋà a tuumi mennu la.” ⁹ Aduŋ Yahuudoolu fanaa ye ñiŋ tuumiroo tooñaayandi le. ¹⁰ Bituŋ kumandaŋo ye taamanseeroo ke Pawulu ye ko, a si diyaamu. Pawulu ko a ye ko, “Ŋa a loŋ ne ko, ite keta kiitiikuntulaa le ti ñiŋ bankoo kaŋ fo sanji jamaa. Wo kamma la, n kontaanita le ka m faŋ tankandi ite ñaatiliŋo la. ¹¹ A maŋ tambi tili taŋ niŋ fula la, biriŋ n taata Yerusalaamu baturoo la. I faŋo si a kuwo ñininkaa noo le. ¹² Aduŋ n tuumilaalu maŋ n niŋ moo je ñoosaboo la Alla Batudulaa kono, waraŋ ka kafoo sukusuku diina bendulaalu kono, sako saatewo kono. ¹³ Ì te ì la tuumiroo tooñaayandi noo la, i ye meŋ fo i ye n na kuwo to. ¹⁴ Bari n sonta ko, n ka m̀ mumuñolu la Alla le batu niŋ ñiŋ siloo la, ì ka meŋ kumandi sila jenkeriŋo la. N laata feŋ-wo-feŋ na le Musa la Luwaa kono, aniŋ annabiyomu doolu ye mennu safee. ¹⁵ Aduŋ n jikita Alla la le ko ñiŋ kewolu faŋolu sonta a la ñaameŋ ko, saayaakoolaa wulindiroo be soto la moo tilindiŋolu niŋ moo tilimbaloolu bee ye le. ¹⁶ Wo kamma la n ka a kata baake le waati-wo-waati ka baluu tiliŋo kono Alla niŋ moolu bee ñaa koto, fo n sondomoo kana n tuumi noo feŋ na. ¹⁷ “Sanji jamaa koolaa, n naata Yerusalaamu le ka soorifeŋolu naati n na moolu ye, aniŋ ka sadaa bo. ¹⁸ Kabiriŋ m be ñiŋ ke kaŋ, ì ye n tara Alla Batudulaa kono, aduŋ ì ye n je seneyaariŋ ne ko ǹ na Luwaa ye a landi ñaameŋ. Kafu maŋ tara m fee jee, sako jerewo. ¹⁹ Bari wo Yahuudi doolu ka bo Asiya, mennu ye n je jee nuŋ, wolu ñanta tara la jaŋ ne, niŋ ì ye feŋ soto ka n tuumi meŋ na. ²⁰ Waraŋ moolu mennu be jaŋ, ì si kebaara jawoo fo, kansuloo ye meŋ je n na kuwo to, biriŋ n loota ì ñaatiliŋo la. ²¹ Ì maŋ kuu yitandi noo, fo ñiŋ kuma kiliŋo doroŋ, n sarita meŋ na ko, ‘N laata saayaakoolaa wulindiroo le la. Wo le ye a tinna m be kotoboroo kono ali ñaatiliŋo la bii.’ ” ²² Bari Felis, meŋ ye kuu jamaa loŋ ñiŋ siloo la kuwo to, a ye kiitiyo sawundi. A ko ì ye ko, “Niŋ kelediŋ kuntii baa Lisiyas naata le, m be ali la kuwo kiitindi la.” ²³ Bituŋ a ye kelediŋ kuntiyo yaamari ka Pawulu kanta bunjawoo kono, bari ì si kuwolu sooneeyandi a ye, aduŋ ì kana a teeroolu bali ka a la suuloolu topatoo. ²⁴ Tili dantaŋ koolaa, Felis niŋ a la musoo Durusilla, meŋ mu Yahuudoo ti, futata jee. Bituŋ Felis ye yaamaroo dii ko, ì ye Pawulu samba naŋ fo a si diyaamu ì ye lannoo la kuwo la Kiristu Yeesu kono. ²⁵ Bari kabiriŋ Pawulu diyaamuta tiliŋo niŋ faŋ mutoo la kuwo to, aniŋ kiitiyo meŋ be naa la, silaŋo naata duŋ Felis la, aduŋ a ye a jaabi ko, “Taa saayiŋ. Niŋ ŋa a ñaa soto, m be i kumandi la le kotenke.” ²⁶ Wo waatoolu kono, a jikita fanaa ko, Pawulu be a duku la kodoo la le fo a si a bula. Wo kamma la, a ka tu a kumandi la le, ì ka kacaa. ²⁷ Sanji fula koolaa, Poosiyus Festus ye Felis noo taa. Baawo Felis lafita Yahuudoolu le faasaa la, a ye Pawulu tu sorondiŋ bunjawoo kono.

¹ Kabiriŋ Festus futata a la maralibankoo kaŋ, tili saba koolaa, a bota Sisareya saatewo to, a taata Yerusalaamu. ² Piriisi ñaatonkoolu niŋ Yahuudi ñaatonkoolu ye Pawulu la kuwo fo a ye jee. ³ Ì ye a daani fo a si laa ì kaŋ ka Pawulu kii Yerusalaamu, kaatu ì ye feeroo le siti ka deleŋo laa a ye siloo kaŋ ka a faa. ⁴ Bari Festus ye ì jaabi ko, Pawulu be sorondiŋ Sisareya le, aduŋ a faŋo pareeta le ka taa jee, a te ke la kuu meeriŋ ti. ⁵ Wo to le a ko ì ye ko, “Ali la ñaatonkoolu niŋ n si taa ñoo la. Niŋ wo kewo ye kuu ke, meŋ maŋ beŋ, bituŋ ì si a tuumi.” ⁶ Kabiriŋ a sabatita ì fee fo tili seyi waraŋ tili taŋ na, a seyita Sisareya. Wo saamoo, a siita kiitiisiiraŋo kaŋ, a ye yaamaroo dii ko, ì ye Pawulu samba naŋ. ⁷ Kabiriŋ Pawulu naata, Yahuudoolu mennu bota Yerusalaamu, ì loota ka a tuumi kuu jawu jamaa la, bari ì maŋ ì la kumoolu tooñaayandi noo. ⁸ Bituŋ Pawulu diyaamuta ka a faŋ tankandi ko, “M maŋ feŋ ke, meŋ maŋ tiliŋ Yahuudoolu la Luwaa kono, Alla Batudulaa waraŋ Rooma bankoo la mansa.” ⁹ Bari Festus lafita laa la Yahuudoolu le kaŋ. Wo kamma la a ye Pawulu ñininkaa ko, “Fo i lafita le baŋ, ŋà taa i kotobo Yerusalaamu ñiŋ kuwolu to, ì ye i tuumi mennu la?” ¹⁰ Wo to le Pawulu ko a ye ko, “M be looriŋ Rooma mansakewo le la kiitiyo ñaatiliŋo la, n ñanta kotobo la daameŋ. M maŋ kuu tilimbali ke Yahuudoolu la ko a be seneyaariŋ ali ma ñaameŋ. ¹¹ Wo kamma la, niŋ ŋa kuu jawoo le ke, meŋ jarita saayaa la, m maŋ balaŋ ka faa. Bari niŋ ì la n tuumiroo maŋ ke tooñaa ti, moo te n duŋ noo la ì bulu. Wo kamma la, ŋa Rooma bankoo la mansa la n kiitindoo daani.” ¹² Kabiriŋ Festus niŋ a la yaamarilaalu kacaata, a ye Pawulu jaabi ko, “I ye Rooma bankoo la mansa le la i kiitindoo daani. Wo kamma la, i be taa Rooma bankoo la mansa le yaa.” ¹³ Bituŋ tili dantaŋ koolaa, Mansa Akiripa niŋ Berinise futata Sisareya ka Festus kontoŋ. ¹⁴ Biriŋ ì sabatita jee fo tili jamaa la, Festus ye Pawulu la kuwo laa mansakewo koto. A ko a ye ko, “Felis ye kewo doo le tu bunjawoo kono jaŋ. ¹⁵ Kabiriŋ n taata Yerusalaamu, piriisi ñaatonkoolu niŋ Yahuudoolu la alifaalu ye a la kuwo fo n ye. Aduŋ ì ye n daani ka a kiitindi. ¹⁶ Bari ŋa ì jaabi ko, a maŋ ke Roomankoolu la aadoo ti ka moo-wo-moo duŋ a tuumilaalu bulu, niŋ a niŋ ì maŋ loo kiitiidulaa to ka a faŋo tankandi tuumiroolu to, ì ye mennu laa a kaŋ. ¹⁷ “Wo kamma la, kabiriŋ ì naata jaŋ, m maŋ kuwolu mendi. Wo saamoo faŋo le n siita kiitiisiiraŋo kaŋ, ŋa yaamaroo dii ko, ì ye kewo ñiŋ samba naŋ. ¹⁸ Bari kabiriŋ a tuumilaalu loota, ì maŋ a tuumi kuu jawoolu la, ŋa n yillaa mennu la. ¹⁹ Ñininkaaroolu, ì ye mennu soto, wolu be dendiŋ ì la diinoo la kuwo le la, aniŋ taalaa Yeesu, Pawulu ka meŋ na kuwo kankulaa ko, a be baluuriŋ ne. ²⁰ Aduŋ m maŋ a loŋ, m be ñiŋ kuwolu kisikisi la ñaameŋ. Bituŋ ŋa a ñininkaa, fo a lafita le ka taa Yerusalaamu ka a kotobo kuwolu to, ì ye a tuumi mennu la. ²¹ Bari Pawulu ye Rooma bankoo la mansa la a kiitindoo daani, aduŋ a lafita tu la mutoo kono jaŋ tankoo kamma la. Wo to le ŋa yaamaroo dii ka a kanta fo janniŋ m be a kii la ǹ na mansa yaa.” ²² Bituŋ Akiripa ko Festus ye ko, “M faŋo be lafi la le ka ñiŋ kewo lamoyi.” Bituŋ Festus ye a jaabi ko, “Saama i be a moyi la le.” ²³ Bituŋ wo saamoo, Mansa Akiripa niŋ Berinise niŋ kibiri baa naata bendulaa to, ì niŋ kelediŋ kuntiyolu niŋ saatewo la alifaalu. Wo to le ì ye Pawulu samba naŋ Festus la yaamaroo kaŋ. ²⁴ Wo to le Festus ko, “Mansa Akiripa niŋ moolu mennu bee be ntolu fee jaŋ teŋ! Ali ye ñiŋ kewo je le, Yahuudoolu bee ye n daani meŋ na kuwo la Yerusalaamu, aniŋ jaŋ. Ì sarita ko, a maŋ ñaŋ na baluu la. ²⁵ Bari ŋa a je le ko, a maŋ feŋ ke, meŋ jarita saayaa la. Baawo a faŋo le ye Rooma mansakewo la a kiitindoo daani, wo to ŋa kumoo kuntu le ka a kii jee. ²⁶ Bari m maŋ daliila koyoo soto a la kuwo to, m be meŋ safee la m maarii mansakewo ye. Wo kamma la, ŋa ñiŋ kewo samba naŋ ali ñaatiliŋo la, sako ite, Mansa Akiripa. Fo niŋ ǹ na a kotoboroo bota a la, n si naa feŋ safee noo a la kuwo to. ²⁷ Kaatu nte fee, a maŋ ke sila ti ka bunjawutonkoo kii, tuumiri koyoo maŋ soto meŋ ma.”

¹ Wo to le Mansa Akiripa ko Pawulu ye ko, “Saayiŋ i ye siloo soto le ka i faŋo la kuwo fo.” Bituŋ Pawulu ye taamanseeroo ke a buloo la, a diyaamuta ka a faŋ tankandi ko, ² “Mansa Akiripa, ŋa a je le ko, a keta n ye faladiyaa le ti bii, ka m faŋ tankandi i ñaatiliŋo la kuwolu bee to, Yahuudoolu ye n tuumi mennu la, ³ kaatu ite mu londitii baa le ti Yahuudoolu la aadoolu niŋ ñoosaboolu to. Wo kamma la, ŋa i daani ka n lamoyi muñoo kono. ⁴ “Yahuudoolu bee ye a loŋ ne, m baluuta ñaameŋ, kabiriŋ n na dindiŋyaa waatoo la n na tundoo kaŋ, aniŋ Yerusalaamu. ⁵ Itolu faŋo si n na kuwo seedeyaa noo le, niŋ ì lafita a ke la ko, nte be Farisewolu la kafoo le kono. Ì ye a loŋ ne ko, ŋa ǹ na diinoo muta niŋ soobeeyaa le la, meŋ mu ǹ na kafoo la siloo ti meŋ maŋ ñoŋo soto. ⁶ Saayiŋ, n loota jaŋ kotoboroo la, kaatu n jikita laahidoo le la, Alla ye meŋ dii m̀ mumuñolu la. ⁷ Wo mu laahidoo le ti, ǹ na lasili taŋ niŋ fuloo jikita ka meŋ na timmoo je, biriŋ ì ka Alla batu soobeeyaa kono suutoo niŋ tiloo la. Mansa, ǹ na ñiŋ jikoo le ye a tinna Yahuudoolu ye n tuumi. ⁸ Muŋ ne ye a tinna ali maŋ laa noo ko, Alla si furewolu wulindi noo le? ⁹ “Tooñaa, nte faŋo ye a miira le nuŋ ko, n ñanta kuu jamaa le ke la ka balaŋ Yeesu Nasaretinkoo too ma. ¹⁰ Ŋa wo ke Yerusalaamu kono le, aduŋ ŋa kaŋo soto piriisi ñaatonkoolu bulu le ka ñiŋ moo senuŋ jamaa soroŋ bunjawoo kono. Niŋ ì la faa kuwo kacaata, n ka soŋ ì la saayaa ma le. ¹¹ Jamaa-jamaa n ka toora kuwolu laa ì kaŋ ne Yahuudi diina bendulaalu to taariŋ, n ka a kata ka ì diyaakuyaa ke ka kuma jawoo fo ka balaŋ Yeesu ma. N ka tu kamfaariŋ ì kamma baake, aduŋ ŋa ì toora hani wandi saatewolu kono. ¹² “Wo to le ŋa taamasiloo taa ka taa Damasiku saatewo to, ŋa kaŋo niŋ yaamaroo soto ka bo piriisi ñaatonkoolu bulu. ¹³ Bituŋ Mansa, tilikuntee waatoo la, m be siloo kaŋ tumoo meŋ na, ŋa maloo je ka bo saŋo santo. Wo maloo tambita tiloo faŋo la le, a be malamala kaŋ, a ye n niŋ n taañoolu murubeŋ. ¹⁴ M̀ bee boyita bankoo to. Bituŋ ŋa kumakaŋo moyi, meŋ ko n ye Hiburu kaŋo to ko, ‘Sawulu, Sawulu, muŋ ne ye a tinna i ka nte toorandi? A be koleyaa la i fee le ka ŋaniŋo damfu.’ ¹⁵ Bituŋ n ko, ‘Maariyo, jumaa le mu ite ti?’ Maariyo ye n jaabi ko, ‘Nte mu Yeesu le ti, i ka meŋ toora. ¹⁶ Wuli, i ye loo i siŋolu kaŋ. M fintita i kaŋ ñiŋ daliiloo le kamma, ka i tomboŋ ka i ke dookuulaa ti, aniŋ seedoo kuwolu to, i ye mennu je, aniŋ m be mennu yitandi la i la. ¹⁷ M be i kanandi la i la moolu bulu le, aniŋ mennu maŋ ke Yahuudoolu ti, m be i kii la mennu kaŋ. ¹⁸ I si ì ñaalu yelendi fo ì si bo diboo kono ka naa maloo kono, ka bo Seetaanoo la maraloo kono ka naa Alla kaŋ. Wo to le ì be junube yamfoo soto la, aniŋ niyo moolu kono, mennu naata seneyaa kaatu ì laata nte la.’ ¹⁹ “Wo kamma la, Mansa Akiripa, m maŋ balaŋ jeroo la, meŋ naata n kaŋ ka bo Arijana. ²⁰ Folooto, ŋa kawandoo ke wo moolu le ye, mennu be Damasiku jee, bituŋ Yerusalaamu, Yudeya, aniŋ moolu fanaa ye, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti. N ko ì ye ko, ì si ì koo dii ì la junuboolu la ka naa Alla kaŋ, aduŋ ì si ì la tuuboo yitandi ì la kebaaroolu kono. ²¹ Yahuudoolu ye m muta ñiŋ daliiloo le kamma Alla Batudulaa kono, ì ye a kata ka m faa. ²² Bari Alla la maakoyiroo tarata n kaŋ ne fo ñiŋ luŋo la. Wo le ye a tinna n loota jaŋ bii ka a seedeyaa moolu bee ye, biriŋ moondiŋ fo moo baa. Aduŋ m maŋ feŋ fo, fo Musa niŋ annabiyomu doolu ye meŋ fo ko, a be ke la le. ²³ Wo le mu ñiŋ ti ko, Alimasiihu ñanta toora la le, aduŋ ate le be ke la foloo ti ka wuli saayaa kono. Wo kamma la, a be maloo la kuwo kankulaa la Yahuudoolu ye le, aniŋ moo koteŋolu.” ²⁴ Kabiriŋ a be ñiŋ kumoolu fo kaŋ ka a faŋo tankandi, Festus sarita a kaŋ santo ko, “Pawulu, ite ñaamaata le. I la karaŋ baa ye i ñaamandi le.” ²⁵ Bari Pawulu ko a ye ko, “Ǹ na alifaa baa Festus, n ñaa maŋ maa, bari n ka tooñaa niŋ kuma koyoo le fo. ²⁶ Mansakewo ye ñiŋ kuwolu loŋ ne. N si kuwolu bee fo a ye ko ì be ñaameŋ, kaatu a koyita m ma le ko, hani kiliŋ wolu kono maŋ nukuŋ a ma. Ñiŋ kuwolu maŋ ke kulloo kono. ²⁷ Ite Mansa Akiripa, fo i laata annabiyomoolu la le baŋ? Ŋa a loŋ ne ko, i laata ì la le.” ²⁸ Wo to le Mansa Akiripa ko Pawulu ye ko, “Fo i ye a miira le, i be nte sondi noo la tariyaake wo le ñaama ka n ke Kiristu noomalankoo ti?” ²⁹ Bituŋ Pawulu ye a jaabi ko, “Fo tariyaake waraŋ meerinke baŋ, n ka Alla daani le ko, a kana ke ite dammaa ti, bari alitolu bee mennu ye m moyi bii si ke ko nte be ñaameŋ, bari a kana ke niŋ neejoloolu la.” ³⁰ Bituŋ mansakewo wulita, aniŋ kumandaŋo, Berinise niŋ doolu bee mennu be siiriŋ ì fee. ³¹ Kabiriŋ ì bota jee, ì ko ñoo ye ko, “Ñiŋ kewo maŋ feŋ ke, meŋ jarita saayaa la, waraŋ ka a soroŋ bunjawoo to.” ³² Wo to le Akiripa ko Festus ye ko, “Ñiŋ kewo si bula noo le, niŋ a maŋ Rooma bankoo la mansa la a kiitindoo daani.”

¹ Kabiriŋ ì ye kumoo kuntu ko, ǹ ñanta teyi la ka taa Italiya bankoo kaŋ, ì ye Pawulu niŋ bunjawutonka doolu duŋ Yuliyus bulu. A mu Rooma kelediŋ kuntiyo le ti kelediŋ kafoo kono, ì ka meŋ kumandi Rooma mansa Okostu la kafoo la. ² Bituŋ ǹ dunta kuluŋo kono, meŋ bota naŋ Adaramitiyumu saatewo to. Wo kuluŋo be taa la waafoolu le to taariŋ, mennu be baadaa borindoo la Asiya tundoo kaŋ. Aristakus Makedoniyankoo meŋ bota Tesalonika, a tarata m̀ fee le. ³ Wo saamoo m̀ futata Sidoni saatewo to. Yuliyus hadamayaata Pawulu fee le, a ye a bula le ka taa a teeroolu yaa, mennu ye a la suuloolu topatoo ka bo niŋ feŋ jamaa la. ⁴ Ka bo jee, ǹ tententa ǹ na taamoo la ka taa Sipurusi jooyoo maafaŋo la, kaatu foñoo maŋ ǹ diyaa. ⁵ Kabiriŋ ǹ tambita Silisiya niŋ Pamfiliya tundoolu la, ǹ naata futa Mira saatewo to, Lisiya tundoo kaŋ. ⁶ Jee le to kelediŋ kuntiyo ye kuluŋo soto, meŋ bota Alesanderiya ka taa Italiya. Bituŋ a ye ǹ dundi a kono. ⁷ Ǹ na kuluŋo be bori kaŋ domaŋ-domaŋ fo tili jamaa, kaatu foñoo maŋ ǹ diyaa. Wo kamma la, a koleyaata m̀ fee baake le ka futa Kinidus, ka bo jee m̀ maŋ tenteŋ noo kotenke wo siloo la. Bituŋ ǹ naata Kireti jooyoo dandaŋo taa ka tanka foño koleŋo ma, ǹ tambita Salimone la. ⁸ M̀ bataariŋo be taa kaŋ jooyoo dandaŋo la fo m̀ futata dulaa doo to, ì ka meŋ kumandi Tankandiri Tendaa la. A be Laseya saatewo le daala. ⁹ Saayiŋ waati jamaa tambita, aduŋ taamoo maŋ koyi kotenke. Taama waatoo ka naa baŋ ne, kaatu Junube Kafari Luŋo tambita le fokabaŋ. Wo kamma la, Pawulu ye ì yaamari ko, ¹⁰ “Kewolu, ŋa a je le ko, taamoo be koleyaa la baake le. Ǹ te foo la ǹ na bakaasoo niŋ kuluŋo dammaa la, bari hani ǹ niyolu faŋo.” ¹¹ Bari kelediŋ kuntiyo laata kuluŋ borindilaa niŋ kuluntiyo le la ka tambi Pawulu la kumoo la. ¹² Ì jamaa naata yaamaroo ke ko, ì ye bo wo dulaa to, kaatu wo waafoo maŋ beteyaa ka tara jee sumayaa waatoo la. Ì tarata jikiriŋ ko, a si ke ñaa-wo-ñaa, ì be futa la Fonis le ka sabati jee sumayaa waatoo la. Fonis mu Kireti jooyoo la waafoo le ti, meŋ be tilindiŋ bulubaa karoo niŋ maraa karoo tilijiyo la. ¹³ Kabiriŋ burufatoo feeta ka bo bulubaa karoo la, ì ye a miira ko, ì la feeroo benta le. Bituŋ ì ye lankaroo saba, ì taata niŋ Kireti jooyoo baa dandaŋo la, ì maŋ jamfa tintoo la. ¹⁴ Bari a maŋ mee, foño baa naata wuli, ì ka meŋ kumandi Maraa Kara Foñoo la. A ye ǹ ñori fankaasoo maafaŋo la. ¹⁵ Biriŋ m̀ maŋ foñoo soo noo a la waroo kamma la, ŋà ǹ dahaa ǹ na katoolu la, ǹ tuta foñoo bulu. ¹⁶ M̀ be tambi kaŋ Kawuda baajooyindiŋo la tumoo meŋ na, a koleyaata m̀ bulu baake le ka kulundiŋo mara. ¹⁷ Bituŋ ì naata a saba kuluŋ baa kaŋ. Wo to le ì ye juloolu miniŋ kuluŋ baa la ka a siti, a ye bambaŋ. Bari ì silata ko, kuluŋo be sele la paasoo kaŋ ne Libiya bankoo daala, paasoolu siyaata daameŋ. Wo kamma la, ì ye basoolu jindi, ǹ tuta foñoo bulu. ¹⁸ Wo saamoo tili foloo la ì ye a dati ka bakaasoolu fayi baa kono fo kuluŋo si feeyaa, kaatu foño baa ka kuluŋo ñori karoo bee le la. ¹⁹ Wo saamoo tili fulanjaŋo la, ì faŋolu ye kuluŋ jooraŋolu bondi ka ì fayi baa kono. ²⁰ Kabiriŋ ì maŋ tiloo niŋ looloolu je fo tili jamaa, aduŋ foño baa be kontindiŋ ne doroŋ, m̀ bee naata jikilateyi ko, ǹ te tanka la. ²¹ Kabiriŋ ì maŋ domoroo ke fo tili jamaa, Pawulu loota ì teema, a ko ì ye ko, “Niŋ ali ye n na kumoolu muta nuŋ, ŋa meŋ fo ko, ǹ kana bo Kireti, tennuŋ ǹ te duŋ na ñiŋ toora baa niŋ kasaaroo kono. ²² Bari ali ali jusoo bambandi saayiŋ, kaatu moo te foo la a niyo la ali kono, kuluŋo doroŋ ne be kasaara la. ²³ Kunuŋ suutoo la, Alla la malaayikoo loota n kunto le, m mu Alla meŋ taa ti, aniŋ n ka meŋ batu. ²⁴ A ko n ye ko, ‘Pawulu, kana sila. I ñanta loo la Rooma bankoo la mansa ñaatiliŋo la le. Aduŋ i la kuwo kaŋ, Alla be i niŋ i taañoolu bee niyo tanka la le.’ ²⁵ Wo kamma la, ali jusoo taa, kaatu n dankeneyaata le ko, Alla be a ke la le ko a ye a fo n ye ñaameŋ. ²⁶ Bari foñoo be m̀ futandi la jooyoo doo le to, m̀ be tanka la daameŋ.” ²⁷ Foño baa la suuto taŋ niŋ naaninjaŋo la, a be ǹ ñori kaŋ Adiriya Baa maafaŋo la. Suutoo duutalaa la, kuluŋo sambalaalu sobita ko, kuluŋo sutiyaata tintoo la le. ²⁸ Wo to le ì ye baa la diinoŋo sumaŋ. Ì naata a je ko, wo mu meetari taŋ naani ñoŋ ne ti. Kabiriŋ ì taata fo ñaato domandiŋ, ì ye a sumaŋ kotenke. Saayiŋ ì ye a je ko, wo mu meetari taŋ saba ñoŋ ne ti. ²⁹ Ì silata ko, m̀ be beroolu taki la le. Wo kamma la, ì ye lankari naani joloŋ baa kono ka bo kuluŋ feñoo to. Ì ye fanoo la kewo batu, ì niŋ duwaa. ³⁰ Biriŋ kuluŋo sambalaalu lafita ka kana, ì ye kulundiŋo jindi baa kono ka ì faŋ ke ko ì be lankaroolu le jindi la kuluŋo ñaato. ³¹ Bari Pawulu ko kelediŋ kuntiyo niŋ kelediŋolu ye ko, “Niŋ ñiŋ kewolu maŋ tu kuluŋo kono, ali te tanka la.” ³² Bituŋ kelediŋolu ye kulundiŋo juloolu kuntu, ì ye a bula ka taa. ³³ Janniŋ fanoo be ke la, Pawulu ye ì bee wakiilindi ka domoroo ke. A ko ì ye ko, “Ñiŋ ne mu tili taŋ niŋ naaninjaŋo ti, ali be baturoo la domoribaliyaa kono. Ali maŋ hani feŋ-wo-feŋ domo. ³⁴ Saayiŋ ŋa ali daani, ali domoroo ke. Wo be ali bambandi la le, aduŋ ali bee be tanka la le. Hani kuntiña kiliŋ te fili la ali kuŋo to.” ³⁵ Kabiriŋ Pawulu ye ñiŋ fo, a ye mbuuroo taa, a ye Alla tentu ì bee ñaa la. A ye a kuntu, a ye a dati ka a domo. ³⁶ Bituŋ ì bee jusoo naata beŋ, ì fanaa ye domoroo ke. ³⁷ M̀ moo keme fula taŋ woorowula niŋ wooro le be wo kuluŋo kono. ³⁸ Kabiriŋ m̀ bee konoo faata, kuluŋo sambalaalu ye duni toolu fayi baa kono ka kuluŋo feeyandi. ³⁹ Kabiriŋ fanoo keta, ì ye tintoo hayinaŋ, bari ì maŋ a suutee. Ì naata boloŋo doo je, meŋ ye keñetintoo soto. Bituŋ ì ye feeroo ke ka a kata, ka kuluŋo samba wo keñetintoo to. ⁴⁰ Wo to le ì ye lankaroolu kuntu ka ì tu baa kono. Wo waati kiliŋo le la, ì ye juloolu firiŋ baaroolu bala. Ì ye kuluŋo la ñaatobasoo wulindi foñoo ye ka taa tintoo to. ⁴¹ Bari kuluŋo seleta paasoo kaŋ, a kuŋo tututa keñoo kono, a maŋ taa noo kotenke. Bituŋ baa baliŋ baalu mennu ka kuluŋo feñoo taki, wolu naata kuluŋo teyi. ⁴² Kelediŋolu lafita ka bunjawutonkoolu faa, fo hani kiliŋ kana newuŋ ka kana. ⁴³ Bari kelediŋ kuntii baa lafita Pawulu kanandi la le, wo kamma la a maŋ soŋ ì ye wo ke. Bituŋ a ye ì yaamari ko, mennu ye newuŋo noo, wolu foloo si ì fayi baa kono ka taa tintoo to. ⁴⁴ Wo koolaa moo toomaalu ye babaroolu niŋ kuluŋ dokoolu muta, mennu ka yanka. Bituŋ m̀ bee kanata kayiroo kono wo le ñaama ka futa tintoo to.

¹ Ǹ kanariŋ koolaa ǹ naata a loŋ ko, ì ka wo baajooyoo kumandi Malta le la. ² Jee moolu ye hadamadiŋyaa meŋ yitandi ǹ na, a ñoŋo maŋ siyaa. Ì ye ǹ jiyaa, ì ye dimbaa mala ǹ ye, kaatu sumayaa be dundiŋ ne, aduŋ samaa datita ka naa. ³ Bituŋ Pawulu ye kolomoolu kafu ñoo ma. Biriŋ a ye wolu ke dimbaa kaŋ, saa naata finti ì kono kandoo kamma la. A ye Pawulu kiŋ a buloo to, a tuta a bala. ⁴ Kabiriŋ jee moolu ye saa je dendiŋ Pawulu buloo bala, ì ko ñoo ye ko, “Sika te jee, ñiŋ kewo mu moofaalaa le ti. Hani a kanata baa kono ñaa-wo-ñaa, batu musumansoo, tiliŋo be meŋ na kaŋo koto, wo te soŋ na a ye baluu.” ⁵ Bari Pawulu ye saa liisi dimbaa kono, aduŋ tana maŋ a soto. ⁶ Moolu be i yillaariŋ ko, Pawulu be yiti la le, waraŋ a ye boyi tarinke ka faa. Bari kabiriŋ ì ye a juubee fo a meeta, ì ye a je ko, feŋ maŋ ke a la, ì naata ì hakiloolu faliŋ, ì ko, a mu doo le ti ì la alloolu kono. ⁷ Wo dulaa daala, kunku kenoolu le be jee, mennu mu baajooyoo ñaatonkoo taa ti. A too mu Puliyus le ti. A ye ǹ jiyandi kuu, aduŋ a ye m̀ buuñaa fo tili saba. ⁸ A faamaa saasaariŋo be laariŋ, balakandoo niŋ konokarakatoo le be a la. Bituŋ Pawulu naata a yaa, a ye a buloo laa a kaŋ, a duwaata a ye, aduŋ kewo kendeyaata. ⁹ Kabiriŋ ñiŋ keta, moo toomaalu mennu be baajooyoo to fanaa naata, ì ye ì la kuurantoolu samba naŋ, ì bee naata kendeyaa. ¹⁰ Ì ye m̀ buuñaa feŋ jamaa la, aduŋ biriŋ m̀ pareeta ka taa fanaa, ì ye ǹ na suulafeŋolu dii ǹ na le. ¹¹ Kari saba koolaa ǹ dunta kuluŋo la, meŋ bota Alesanderiya. A sembeta baajooyoo to fo wo sumayaa waatoo tambita. Kastori niŋ Pollus la jalaŋo muluŋo le be ñiŋ kuluŋo kuŋo to. ¹² Kabiriŋ m̀ futata Sirakus saatewo to, ǹ sabatita jee fo tili saba. ¹³ Bituŋ ǹ tententa ǹ na taamoo la, ǹ naata futa Rekiyumu saatewo to. Wo saamoo, foñoo naata wuli ka bo bulubaa karoo la, aduŋ a tili fulanjaŋo la m̀ futata Putewoli. ¹⁴ Ŋà baadiŋo doolu tara jee, mennu ye ǹ jiyaa ka sabati ì fee fo tili woorowula. Wo koolaa le m̀ futata Rooma kundaa baa to. ¹⁵ Baadiŋolu mennu be jee, kabiriŋ ì ye ǹ na naa moyi, ì naata ka m̀ benduŋ fo Apiyus Marisewo to, aniŋ dulaa, ì ka meŋ kumandi Luntaŋ Buŋ Saboo la. Biriŋ Pawulu ye ì je, a ye Alla tentu, aduŋ a naata fatiyaa. ¹⁶ Kabiriŋ m̀ futata Rooma, ì ye Pawulu bula le ka sabati a faŋ ye, a niŋ kelediŋo meŋ ka a kanta. ¹⁷ Tili saba koolaa, Pawulu ye Rooma Yahuudi alifaalu kumandi ñoo kaŋ. Kabiriŋ ì benta, a ko ì ye ko, “M baadiŋolu, m maŋ feŋ ke ǹ na moolu la, waraŋ m̀ mumuñolu la aadoolu la. Hani wo, ì ye m muta Yerusalaamu ka n duŋ Roomankoolu bulu. ¹⁸ Biriŋ Roomankoolu ye n kotobo, ì lafita ka m bula, kaatu ì maŋ daliila je n na kuwo to, meŋ jarita saayaa la. ¹⁹ Yahuudoolu naata balaŋ wo la, aduŋ wo le ye a tinna m maŋ feere doo soto, fo ka Rooma bankoo la mansa la n kiitindoo daani. Bari a maŋ ke n na lafoo ti ka m fansuŋ moolu tuumi. ²⁰ Ñiŋ daliiloo le ye a tinna, ŋa ali daani ka naa fo n si diyaamu ali ye. Banisirayilankoolu la jikoo le ye a tinna, m be sitiriŋ niŋ ñiŋ neejoloo la.” ²¹ Wo to le ì ko a ye ko, “M̀ maŋ leetari soto i la kuwo to ka bo Yudeya. Aduŋ baadiŋolu mennu ka naa jaŋ, ì maŋ kuma jawoo fo i la kuwo to. ²² Bari ntolu lafita saayiŋ ka ite la kumoo le moyi ñiŋ kafu jenkeriŋo la kuwo to, kaatu ŋà a kalamuta le ko, daa-wo-daa ì ka kuma jawoo le fo ì ma.” ²³ Kabiriŋ ì ye luŋo londi Pawulu ye, moo jamaa naata a la sabatidulaa to wo luŋo la. Bituŋ a ye seedeyaa ke ì ye Alla la mansabaayaa la kuwo to, a ye a fataŋ-fansi ì ye ka bo soomandaa la ka taa fo wulaaroo. A ye a kata ka ì sondi Yeesu la kuwo la, a ka a yitandi ì la Musa la Luwaa niŋ annabiyomu doolu la kitaaboolu kono. ²⁴ Doolu laata kuwolu la, a ye mennu fo, bari doolu maŋ laa. ²⁵ Ì maŋ soŋ ñoo ma, biriŋ ì be taa kaŋ, Pawulu ye ñiŋ kumoo fo ì ye ko, “Noora Kuliŋo ye tooñaa le fo, kabiriŋ a ye ñiŋ bankee ka bo niŋ Annabilayi Yesaya la m̀ mumuñolu ye ko: ²⁶ ‘Taa ñiŋ moolu yaa, i ye a fo ì ye ko, “Ali si lamoyiroo ke, bari ali nene te fahaamuroo ke la. Ali si juubeeroo ke, bari ali nene te jeroo ke la.” ²⁷ Kaatu ñiŋ moolu sondomoolu jaata le, ì tuloo kuyaata le ka moyiroo ke, aduŋ ì ye ì ñaalu biti. Niŋ wo nte, ì si jeroo ke niŋ ì ñaalu la, ì ye moyiroo ke niŋ ì tuloolu la, ì ye fahaamuroo ke niŋ ì sondomoolu la, aduŋ ì si muru n kaŋ fo ì si kendeyaa.’ ²⁸ “Wo kamma la, ali si a loŋ ko, Alla la ñiŋ kiisoo kibaaroo kiita moolu ye le, mennu maŋ ke Yahuudoolu ti, aduŋ wolu be a lamoyi la le.” ²⁹ - ³⁰ Pawulu sabatita buŋo kono jee, a ye meŋ luwaasi, fo sanji fula. A ka moolu bee le buuñaa, mennu naata ka a juubee. ³¹ A ka Alla la mansabaayaa la kuwo kawandi fatiyaa kono, a ka Maarii Yeesu Kiristu la kuwo karandi, aduŋ moo maŋ a bali wolu la.