LUK

1

1 Ad-y yɛl niyns fãa sẽn maan tõnd sʋka, neb wʋsg n yik n na n gʋls ba, 2 n gʋls-b tɩ tũ wala pipi Koe-nooga moandb sẽn yãend ne b nini. 3 Bãmb nao la m pʋgyã, n le vɛɛs yɛla fãa, al b sɩngrẽ n na n gʋls-b fo yĩnga, m nin-sõngo Teofil. 4 La woto wã f na bãng tɩ f sẽn paam zãmsgo ninga ka naag ne zirẽ lɛ-lɛ. 5 Zɩɩde naab a Erod zamaanẽ, maan-kʋʋd a ye n da be, a Abia sakẽ, n boond t’a Zakari, t’a pag sẽn boond t’a Elizabɛt yaa Aarõ yagenga. 6 Bãmb b yiiba da yaa nin-sõma Wẽnnaam taoore n da tũud Soaala noya la b raaba fãa, tɩ wɩdg ka ye. 7 B ra pa tar biig ye, t’a Elizabɛt ra yaa pɩg-kiiri; la bãmb b yiiba fãa ra kʋʋlame. 8 Sẽn waa n beẽ, maan-kʋʋra tʋʋmd gilgame n ta a Zakari saka. B poeesa wala b sẽn mii n maandẽ, 9 la lʋɩɩ yẽ zug, t’a kẽ Sõmblem Naab meng roogẽ n yõog wisdu. 10 Wisda yõogr wakato, zãma wã paa yɩnga n pʋsdẽ. 11 La Soaala malɛka lika a Zakari, wisda maan-kugra rɩtgo. 12 A Zakari sẽn yãe-a, a yɛɛsame la rabeem yõk-a lame. 13 Tɩ malɛka yeel-a: «Ra zoe rabeem ye, Zakari, tɩ f pʋʋsg reegame, fo pag na n doga biig n kõ-fo la f na n pʋda a yʋʋr a Zã. 14 A rogma na n pidsa fo menga la neb wʋsgo ne sũ-noog la na yɩ kɩdengo. 15 A Zã na n yɩɩ nin-kãseng Soaala taoore; a kõn yũ rãam la toos ye. A na n pida ne a Vʋʋsem Sõngo t’a ket a ma pʋgẽ. 16 A na n talla Israyɛl kamb wʋsgo tɩ b lɛɛg n wa kẽ Soaala, bãmb Wẽnnaam. 17 A na n lʋɩɩ Soaala taoore ne a Eli yam la a pãnga; a na wẽnemda ba rãmb la kamba sũur n tees taaba. A na n kõo kɩɩsdba nin-sõma wã yam sõngo, la woto a na n segl buud sõngo n kõ Soaalã.» 18 A Zakari yeela malɛkã: «Bõe n na n sõng-m tɩ m bãng rẽnna? M yaa nin-kẽema, m pag me kʋʋlame.» 19 La malɛka leok-a lame: «Mam la a Gabriyɛl sẽn yɛs Wẽnnaam taoore, la b tʋm-m lame tɩ m wa gom ne foo la m togs-f koe-noog kãnga. 20 La ade, fo na n lebga muka, fo kõn le tõog n gome, n tol n tãag yɛl kãensa fãa taasg raare, fo sẽn pa tẽ m goama yĩnga, la b yaool n na n pidsame, b raara sã n ta.» 21 La neba fãa yaool n da gũuda a Zakari, tɩ b pɛlens yɩgda a sẽn kaoosd wẽnd doogẽ wã. 22 A sẽn waa n yi, a makame t’a na n gom ne nebã, n konge. Dẽ la b bãng t’a paama likr wẽnd doogẽ. Yẽ menga ra kong n bilgda ne nugu, la a kell n yɩɩ muka. 23 A Zakari sẽn maan a tʋʋmna n pids a raare, a leba a yiri. 24 Sẽn yɩ bilf rẽ poore, a paga, a Elizabɛt, dɩka pʋga; a solga a meng kiis a nu. La yẽ meng n waa n gomda: 25 «Ad-y Soaala yaa n maana bũmb m yĩnga. Yaa n ta-la b raabo tɩ b rok m yãnd ninsaalb sʋka!» 26 Kiis a yoob sẽn sõd dẽ poore, Wẽnnaam tʋma malɛk a Gabriyɛl Galile tẽng a ye sẽn boond tɩ Nazarɛt, 27 bi-pugl a yembr nengẽ, b sẽn da kõ sɩd sẽn boond t’a Zozɛf n yaa a Daviid buud neda. Bi-pugla yʋʋr da boondame tɩ Maryam. 28 La malɛka sẽn kẽ a nengẽ, a yeelame: «M pʋʋsda yãmba, pid ne kũun soaba! Soaala bee ne yãmba, yãmb paama barka, pagba fãa sʋka.» 29 La a Maryam sẽn wʋm gomdã, a yɛɛsame; a ra bilgdame n baood pʋʋsg a woto võore. 30 Malɛka yeelame: «Da zoe-y rabeem ye, Maryam, yãmb paama bark Wẽnnaam taoore. 31 Ade, yãmb na n dɩka pʋga, yãmb na n doga bi-ribla la y na pʋda a yʋʋr a Zezi. 32 Bãmb na n yɩɩ nin-kãsenga, la b na n bool-b lame tɩ yĩngr soab Biiga. Wẽnnaam na n kõ bãmba b saamba, a Daviid, zaoore, 33 la b na n dɩ naam a Zakoob zakẽ daar fãa la b naam kõn zĩnd sɛɛb ye.» 34 A Maryam soka malɛkã: «Dẽ na n yɩ-la a wãna, tɩ m ka mi rao ye?» 35 Malɛka leokame: «A Vʋʋsem Sõng na n siga yãmb zugu la yĩngr soab pãng na n bui yãmba. Dẽ n so tɩ sõmblem biiga yãmb sẽn na n dogã, b na n bool-b lame tɩ yĩngr soab Biiga. 36 Bɩ y gese! Yãmb doagda, a Elizabɛt, dɩka pʋga n na n dog biig a kʋʋlem pʋgẽ, lebga kiuusa yoob marsã, b sẽn da ket n boond-a tɩ pʋg-kiiri; 37 tɩ bũmb ka be sẽn yɩɩd Wẽnnaam nug ye.» 38 La a Maryam yeelame: «Mam yaa Soaala yem-poaka, bɩ kell n yɩ ne maam wala yãmb sẽ yeelã.» La malɛka bas-a lame n looge. 39 A Mariyam waa n yika ne yãgbo n tees tẽng a yembre, Zɩɩda tãmsẽ. 40 A tɩ kẽe a Zakari yiri n pʋʋs a Elizabɛt. 41 A Elizabɛt sẽn wʋm a Maryam pʋʋsma, biiga sẽn da be a pʋgẽ wã yĩng sidgame. La a Elizabɛt pida ne a Vʋʋsem Sõngo, 42 t’a zẽk a koɛɛg n moonẽ: «Fo paama barka, pagba fãa sʋka, la f pʋgẽ biiga me paama barka. 43 Mam bee yɛ, tɩ m Soaala ma wat m nengẽ? 44 Ade, fo pʋʋsma sẽn lʋɩ m tʋbrẽ la m biiga yĩng sẽn sidgi, sũ-noog keelem yĩnga. 45 Foom la zu-noog soaba, tɩ fo tẽeme tɩ gomna b sẽn leok foom, Soaala yʋʋr yĩnga, na n taasame.» 46 La a Maryam yeelame: «Mam sɩɩga pẽgda m Soaal, 47 la m sũur kɩdemda sũ-noogo, Wẽnnaam m Fãagda yĩnga. 48 Bãmb gesa b biiga paoodlem. Ad marsã tɛka ninsaal buud fãa na n boola maam tɩ zu-noog soaba. 49 Tɩ Pãng soab maana yɛl kãsens mam yĩnga, la b yʋʋr yaa sõngo. 50 Dũni sẽn yet t’a yaa dũniya, b nimbãan-zoeer bee sẽn zoet-b bãmb zutu. 51 B wilga b kang pãnga. B riga wakr dãmba n sẽege. 52 B sika pãens rãmb b zaoorẽ, b zẽka talse. 53 Kom sẽn tar b rãmba, b tɩgs-b la ne kũuni, tɩ arzɛk rãmb yaool kul zaalem. 54 B kogla b biig, a Israyɛl; tɩ b tẽega b nimbãan-zoeerã 55 n na n pids zamaan woo zamaana b sẽn da kãab d saam-dãmba, a Abraam ne a kamba!» 56 A Maryam zĩnda ne a Elizabɛt sẽn zems kiis a tã n yaool n kul a yiri. 57 A Elizabɛt dogem taame; a roga bi-ribla. 58 A yags la a buud dãmb wʋmame tɩ Soaala zoe-la a nimbãanega, tɩ b lagem ne-a, n kɩdemnẽ. 59 Dasem a nii daare, b kẽesa bi-pɛɛlga bãongo. B pʋd-a la a ba yʋʋre: Zakari. 60 T’a ma yeele: «Ayoo! A Zã la b na n bool-a.» 61 Tɩ b yeel-a: «Fo buudẽ wã, ned ka be sẽn pʋd yʋ-kãng ye.» 62 La b bilsa ne nus n sok biiga ba a sẽn dat tɩ b pʋd biiga yʋʋr ninga. 63 A Zakari kosa walga n gʋls woto: «A yʋʋr la a Zã.» La b fãa pɛleng yɩkame. 64 Wakat kãng bala, a Zakari yaaga a noor t’a zelemd lak t’a na n gom n pẽg Wẽnnaam. 65 Dabeem yõka a yagsa fãa. A Zɩɩda soolma fãa tɛka, neba sõasg ra yaa yell kãnga. 66 La neb niyns fãa sẽn wʋm-ba, yella kɛ-la b sũurẽ tɩ b ra yetẽ: «Bi-kãnga na n wa yɩɩ bõe?» Sɩd me Wẽnnaam nug ra tika biiga zugu. 67 La biiga ba, a Zakari, ra pida ne a Vʋʋsem Sõngo, t’a gom bãngr goama n yeele: 68 «Soaala, Israyɛl Wẽnnaam, paam pẽgre, tɩ b waa n gesa b buudu n fãag-a. 69 Tõnd yĩnga b yiisa Fãagda, Pãng soaba, b biiga Daviid zakẽ. 70 Wala b sẽn da pĩnd n togs ne tẽn-kʋdem wẽnnẽ bãngdb sõma noore, 71 yaa Fãagd sẽn na fãag tõndo d bɛɛba la sẽn kis-b tõnda nusẽ. 72 Yɩɩ woto la b maan b nimbãan-zoeere ne d yaab rãmba. B tẽega b bark zoodã, 73 b tẽega kãabg ningã, b sẽn da kãab d ba, a Abraam. 74 B kãabame tɩ b na zãag-d ne d bɛɛba, n zãag-d ne rabeem buud fãa, tɩ d tõog n waoog-ba, 75 ne sõmblem la pʋ-peelem, bãmb maasmẽ, la d vɩɩma tõre. 76 La foom, bi-pɛɛlga b na bool foom tɩ Yĩngr soab no-rɛɛsa, tɩ foom n na n lʋɩ Soaala taoore n segl b soya; 77 n kɩt tɩ buuda bãng t’a na n paama fãagre ne a yel-wẽna yẽesgo, 78 tõnd Wẽnda sũuri pida ne nimbãan-zoeer bala, b nimbãan-zoeer yĩnga, b yĩngr Ãdga 79 na puki la a vẽneg sẽn zĩ-b likẽ sẽn zĩ-b kũum maasmẽ tɩ b nao wa paam n dɩk laafi so-tɩrga.» 80 Biiga ra bɩtame t’a yam da paasdẽ. A zĩnda weoogẽ n tãag daar ning a sẽn vẽneg a meng a Israyɛl kamba.

2

1 Wẽnd kãnga, dĩma, a Ogust, yiisa sebre tɩ b sõd dũniya neba fãa. 2 Sõadg kãng n yɩ pipi sõadg la b maana-a-la a Kirinus, Siri kombera zamaanẽ. 3 Ned kam fãa ra lebda a tẽngẽ tɩ b sõd-a be. 4 A Zozɛf me yika Nazarɛt, Galile tẽnga, n kẽng Zɩɩda tẽng a ye sẽn boond tɩ Bɛtelyɛɛm, t’a ra ya a Daviid buuda neda. 5 La be la a tɩ sõde, yẽ ne a paga, a Maryam, sẽn da tʋte. 6 B sẽn waa n be Bɛtelyɛɛm, a Maryam dogem daar taame. 7 A doga a sãdem-biiga, n vil-a ne pɛɛla, n gãneg-a b sẽn kẽesd rũmsa zĩig ning n kõt b rɩɩbo, tɩ b ka paam weer sãamba dotẽ ye. 8 Pe-kɩɩmb n da be tẽnga noor n gũd b rũmsi ne yʋngo, 9 Soaala malɛk wa n pẽneg-b lame tɩ Soaala zɩɩra vẽenem bui-ba la rabeem kãseng yõk-b lame. 10 Malɛka yeel-b lame: «Da zoe-y rabeem ye tɩ yaa Kibar noog la m tara, yãmb la buuda fãa yĩnga: 11 dũnna, a Daviid tẽngẽ, Fãagda doga yãmb yĩnga; bãmb la Wẽnd Nedã la Soaalã. 12 Yaa ne makr kãnga la y na n bãng-ba: y na n yãee bi-pɛɛlg t’a gãe b sẽn kẽesd rũmsa zĩig ning n kõt-b rɩɩbã.» 13 Vugr bala yĩngr tãb-biisa ka tɛka wa n naaga malɛkã tɩ b pẽgd Wẽnd woto: 14 «Wẽnnaam paam pẽgr yĩngri la b yamleooga sẽn kẽ b rãmba paam laafi tẽng zugu!» 15 Malɛk rãmba bas-b lame n leb yĩngri tɩ pe-kɩɩmba yeel taaba: «Bɩ d ta Bɛtelyɛɛm n ges bũmb ning sẽn maane tɩ Soaala wilg tõndã.» 16 B kẽnga tao n tɩ mik a Maryam ne a Zozɛf la bi-pɛɛlg t’a gãe b sẽn kẽesd rũmsa zĩig ning n kõt-b rɩɩbã. 17 Pe-kɩɩmba yãenda ne b nifu, tɩ bãmb me na n sɩng n togs marsã, malɛka sẽn da zoe n wilg bãmb biiga poorẽ. 18 Ned ning fãa sẽn kelg-a, ra zĩi ne pɛlen-yɩka. 19 A Maryam ra bĩngda yɛl bãmb a sũurẽ, n bʋgsd-ba a yamẽ. 20 Pe-kɩɩmba lebgame n kilsdẽ la b pẽgd Wẽnnaam b sẽn yãend la b sẽn wʋm yĩnga. Fãa sɩd yɩɩ wala b sẽn da togs-bã. 21 A rogem dasm a nii yĩnga, b kẽesa biiga bãongo, n pʋd biiga t’a Zezi, yʋʋr ninga malɛka sẽn pind n pʋde tɩ b ma nan ka tʋd b pʋgã. 22 B sẽn waa n segl b mens n taas daar ning Noora sẽn yalsã, b talla biigã n kẽng Zerizalɛɛm n tɩ rɩk-b n kõ Wẽnde, 23 tɩ woto n be Soaala Noora sebrẽ: Bi-ribl fãa sẽn doge n yaa a ma pipi biiga, b rɩkd-a lame n kõ Soaala tɩ b sooge, 24 la wala Soaala Noor sẽn le rat yɛsa, yaa malwal a yiibu bɩ wal a yiibu la b kɩs tɩ b kʋ maoongo. 25 La ade, dao a ye n da be Zerizalɛɛm n boond t’a Simeõ. A ra yaa nin-tɩrga, nin-sõngo; a da gũuda Israyɛl yolsgo la a Vʋʋsem Sõng ra bee ne-a. 26 A Vʋʋsem Sõng ra vẽneg-a lame t’a bãng t’a kõn ki t’a ka reng n yãe Krista, Wẽnd Neda ye. 27 A Vʋʋsem Sõng kɩtame t’a kẽng wẽnd doogẽ. La biig a Zezi ba rãmb sẽn tall-b wakat ninga n wa pids noorã, 28 a reeg-b la a nusẽ la a pẽga Wẽnnaam n yetẽ: 29 «Soaala, wala y sẽn wilg y yambã, y tõeeme marsã n kõ-a sor t’a loog ne laafi; 30 tɩ m nini yãe-la y fãagre, 31 y sẽn seglg ninsaalb buud fãa yĩnga. 32 A yaa vẽenem n vẽnegd bu-zẽmbã, a yaa yãmb buud, a Israyɛl, zu-zẽkre.» 33 Biiga ma ne a ba pɛleng yika b sẽn da gomd b yell woto wã yĩnga. 34 A Simeõ ning-b la barka la a yeela a Maryam, biiga ma: «Ade, bi-kãnga waa ne neb wʋsgo sãoong la neb wʋsg manegre, Israyɛl pʋgẽ. A na n yɩɩ wa bõn-bãnde n wa ne no-koeemde. 35 La yãmb menga, yaa sʋʋga n na n kõs yãmb sũuri n kɩt tɩ y tũ rẽ n bãng sẽn be neb wʋsg rẽnnẽ.» 36 Bãngd poak a ye me n da be be, a An, a Fanuwɛl biiga, a Azɛr buudẽ; a ra kʋʋla wʋsgo; a sẽn yi kãadem a pʋg-sademnẽ, a zĩnda ne a sɩda yʋʋm a yopoe bala, 37 la a kell n paa pʋg-kõto t’a yʋʋm wa ta pisnii la a naase; a ra pa viigd wẽnd doogẽ ye; a ra waoogda Wẽnnaam yʋng la wĩntoogo, ne no-loeere la pʋʋsgo. 38 A An me waa wakat kãng bala n pẽgd Wẽnnaam la a gomd biiga yelle ne neb niyns fãa sẽn da gũud-b Zerizalɛɛm fãagre. 39 B sẽn maan fãa n sɛ wala Soaala noor sẽn date, b leba b tẽngẽ, Nazarɛt, Galile soolem. 40 La Biiga ra bɩtame, t’a pãng paasdẽ, la a ra tara yẽesem, la Wẽnnaam yam da kẽe-a lame. 41 Yʋʋmd-yʋʋmd fãa, b ba ne b ma da kẽnda Zerizalɛɛm, pak kibsa yĩnga. 42 Biiga yʋʋm sẽn waa n ta piig la a yi, b kẽnga Zerizalɛɛm, wala b sẽn yib n maand kibs kãng wẽnde. 43 Tigra rasem sẽn looge tɩ b lɛɛg n kuiisẽ, biiga paa Zerizalɛɛm tɩ b ba la b ma ka bãng ye. 44 Bãmb sẽn da tẽed tɩ b bee ne so-toagdb a taaba, b kẽna daar a ye kẽnde n yaool n na n sɩng baoobo, b roagdba la b mitba sʋka 45 la b ka yãend-b ye tɩ b leb Zerizalɛɛm n tar b baoobo. 46 Sẽn maam dasem a tã, b yaool n tɩ yãend-b la wẽnd doogẽ tɩ b zĩ karen-saam-dãmb sʋka n kelgd-b la b sokd-b. 47 La sẽn wʋm-b bãmba fãa da yɛɛsdame, b yẽesma la b leoba yĩnga. 48 B ba ne b ma sẽn waa n yãend-ba, b pɛleng yɩkame. B ma yeel-b lame: «M biiga, yaa bõe yĩng la fo maan tõnd woto? Gese! Ad-f ba ne maam, tõnd da saad n baooda foo ne sũ-sãanga.» 49 La b leokame: «Bõe yĩng la y baood maam? Yãmb da ka mi tɩ yaa pakr tɩ m tʋm m ba tʋʋmd laa?» 50 La b sẽn gom woto wã, ba rãmba pa wʋm a võor ye. 51 La a Zezi yik n tũ-b lame n kul Nazarɛt la b ra sakda b noore. B ma ra bĩngda yɛla fãa a sũurẽ. 52 La biiga ra bɩtame tɩ b yam la sõmblem da paasdẽ, Wẽnnaam la ninsaalb nifẽ.

3

1 A Tiber sẽn deeg Rom naam tɩ yʋʋm piig la a nu, t’a Põs Pilat so Zɩɩde, t’a Erod ya Galile naaba, t’a yao, a Filip, ya Iture la Trakonitid kombere, t’a Lizanias ya Abilɛn naaba, 2 maan-kʋʋr kãsẽm-dãmb a An la a Kaif zamaanẽ, a Zakari biig a Zã, wʋma Wẽnnaam koɛɛg weoogẽ. 3 Dẽ la a wa Zɩɩde baobga fãa n moon sũur tekr soobo, yel-wẽna sugr paoong yĩnga, 4 wala b sẽn gʋls bãngd a Izayi sebrẽ: «Sẽn moond-a weoogẽ wã koɛɛg la woto: segl-y Soaala sore, maneg-y b soya n demse! 5 Tãn-long fãa sĩdi! Sarem-y tãmsa la kunkuba fãa! Rems-y so-golomse! So-rʋda legb saalse! 6 Tɩ woto ninsaal fãa na yãend Wẽnnaam fãagre.» 7 A Zã ra yeta zãma wã sẽn da wat a nengẽ t’a so-bã: «Wag-bi buudu, ãnna n wilg yãmb tɩ y zoe n põs sũ-puur ning sẽn watã? 8 Wom-y biis sẽn be yõodo, sũ-tekr biisi la y ra saag n yeele: ‹D ba la a Abraam ye.› Mam yeta yãmba tɩ Wẽnnaam tõe tɩ kugã sẽn digã, dog kamb n kõ a Abraam. 9 Marsã lar zoe n dɩga tɩɩs yẽgnẽ, tɩɩg ning sẽn pa womd-a bi-sõma fãa, b kɛɛgd-a lame n lob bugmẽ.» 10 Zãma wã ra sokd-a lame: «D na n maana bõe?» 11 T’a leok-ba: «Sẽn tara fu-yord a yi bɩ a kõ sẽn pa tar-a, la sẽn tar-a sẽn na n dɩ bɩ yẽ me kõ sẽn pa tar-a!» 12 Sẽn deesd-b yõor yaood me waame t’a so-ba. B me sokame: «Karen-saamba, d na n maana bõe?» 13 T’a leok: «Da reeg-y bũmb n dogl b sẽn kõ noor tɩ y reeg ye.» 14 Tãb-biisa me sok-a lame: «La tõnd yẽ, d maan bõe?» T’a yeel-ba: «Bɩ y ra maan ned ba a ye pãng ye, da luk-y ned bãong zaalem ye, la y ra tʋlg bũmb n zʋʋg y yaood ye.» 15 Zãma wã ra gũuda Fãagdã. Dẽ la ned kam fãa ra yet, a pʋgẽ: sãnd kaa a Zã la Wẽnd Nedã? 16 Dẽ la a Zã leok-b fãa: «Mam sooda yãmb koom; la ned n wate, tɩ b pãng yɩɩd maam; mam pa zem bũmb n na n lok b gãndalsa gĩs ye. Bãmb na n so-y la ne Vʋʋsem Sõngo la bugum. 17 B zãada kaorg b nugẽ, la b na n pɩɩga b zɛɛga n wʋk biisã n sui baoorẽ, la b yõog fɩɩba bugum sẽn ka kiid pʋgẽ.» 18 A Zã ra togsda neba Koe-noogã la a wɩngd b sũuri ne saglgo buud toor toore. 19 A Zã ra yika zabre ne naab a Erod. Zabra yɩ-la a Erodiad poorẽ. A Erodiad da yaa a Erod yao, a Filip, paga. Zabra yɩ-la a Erod tʋʋm wẽns a taaba me poorẽ. 20 Dẽ kɩtame t’a Erod paas bõn-wẽng a to: a kɩtame tɩ b paga Zã roogo. 21 A Zã waa n soo nebã n sɛ, t’a Zezi meng tol n deeg soobo. A Zezi sẽn waa n ket n pʋʋsdẽ la arzãn sẽn pake, 22 tɩ Vʋʋsem Sõng sig b zug ne bũmb wẽnego, ne wall wẽnego. Koɛɛg n yi yĩngr n yetẽ: «Fo yaa mam bi-nongre, mam n dog foo rũnna bala.» 23 A Zezi yʋʋm da zemsa pistã, b sẽn waa n sɩng b tʋʋmde. Sã n ya neba sẽn tẽedã, b ba yɩla a Zozɛf, a Eli biiga, 24 a Matat biiga, a Levi biiga, a Melki biiga, a Zamayi biiga, a Zozɛf biiga, 25 a Matatiyas biiga, a Amos biiga; a Nawum biiga, a Esli biiga, a Nagayi biiga, 26 a Maat biiga, a Matatiyas biiga, a Semeyin biiga, a Zozɛf biiga, a Zoda biiga, 27 a Zoanan biiga, a Resa biiga, a Zorobabɛl biiga, a Salatiyɛl biiga, a Neri biiga, 28 a Melki biiga, a Addi biiga, a Kosam biiga, a Elmadam biiga, a Ɛr biiga, 29 a Zezi biiga, a Eliezɛr biiga, a Zorim biiga, a Matat biiga, a Levi biiga, 30 a Simeõ biiga, a Zɩɩda biiga, a Zozɛf biiga, a Zonam biiga, a Eliakim biiga, 31 a Melea biiga, a Menna biiga, a Matata biiga, a Natam biiga, a Daviid biiga, 32 a Zese biiga, a Zobɛɛd biiga, a Booz biiga, a Sala biiga, a Naason biiga, 33 a Aminadab biiga, a Admin biiga, a Arni biiga, a Esrom biiga, a Farɛs biiga, a Zɩɩda biiga, 34 a Zakoob biiga, a Izaak biiga, a Abraam biiga, a Tara biiga, a Nakor biiga, 35 a Seruk biiga, a Ragawu biiga, a Falɛk biiga, a Ebɛr biiga, a Sala biiga, 36 a Kayinam biiga, a Arpaksad biiga, a Sem biiga, a Nowe biiga, a Lamɛk biiga, 37 a Matusala biiga, a Enok biiga, a Zarɛt biiga, a Maleleyɛl biiga, a Kayinam biiga, 38 a Enos biiga, a Sɛt biiga, a Adem biiga, Wẽnnaam biiga.

4

1 A Zezi ra pida ne Vʋʋsem Sõngo. B yii Zʋrdẽ kʋɩlgã n lɛɛg n wa. A Vʋʋsem Sõng waa n le kẽes-b la we-raoogẽ wã; 2 b maana rasem pisnaas be la Sʋtãan kʋɩɩb-b lame. Dasem kãense, b pa rɩ fɩ; la dẽ me la kom waa n yõk-ba. 3 Ad Sʋtãana sẽn leok-ba: «Yãmb sã n ya Wẽnnaam Biiga, bɩ y yeel kugr kãnga t’a lebg buri.» 4 La a Zezi leok-a lame: «B gʋlsame: ‹Ka bur bal n dɩlgd ninsaal vɩɩm ye.› » 5 La Sʋtãan sẽn dʋʋs-b yĩngri bilfu, a wilg-b la vugr bala dũni wã rĩund zãnga, 6 n yeel-ba: «M na kõ-f tẽn-bãmba fãa ne b pãng la b zɩɩri tɩ b yaa m soolem, la m kõt-b la m sẽn dat a soaba. 7 Fo sã n wõgemd n waoog maam, f na soog-b zãnga.» 8 A Zezi leok-a lame: «B gʋlsame: ‹Pʋʋs Soaala, f Wẽnnaam, la f waoog bãmb bala.› » 9 Sʋtãana le tɩ rʋʋs-b la Zerizalɛɛm wẽnd dooga zugu, zĩig ninga sẽn lug n yɩɩd a taabã, n yeel-ba: «Fo sã n ya Wẽnnaam Biiga, bɩ f yɩk ka n tiimd tẽnga, 10 tɩ b gʋlsame: ‹Wẽnnaam na n kõo malɛk rãmb noore n yeel-b tɩ b gũ fo.› 11 Woto me n le paase: ‹B na n kok-f-la b nusẽ, tɩ f naoor da wa lak kugr ye.› » 12 A Zezi leok-a lame: «B yeelame: ‹Da fɛɛs Soaala, f Wẽnnaam ye.› » 13 Sʋtãana sẽn kʋɩɩb-b n sɛ, a bas-b lame n looge n gũud a zu-noog raar a to. 14 A Vʋʋsem Sõng pãng taasa a Zezi Galile tẽnga; beelẽ b yʋʋr yii zĩig zãnga. 15 B ra karemda neba pʋʋsg rotẽ la neba fãa ra pẽgd-b lame. 16 B kẽnga Nazarɛt, b sẽn wub tẽng ninga; vʋʋsg daare, b kẽe pʋʋsg roogẽ wala b sẽn da yib n maanẽ; b yikame n na n karem, 17 tɩ b kɩs-b bãngda, a Izayi sebre. B sẽn lak sebrã, sega sẽn gʋls woto: 18 «Wẽnd Vʋʋsem bee m zugu, tɩ b zɛɛ maam ne kaam sõngo, tɩ m tɩ togs naong rãmba Koe-noogo; b tʋm-m lame tɩ m moone n wilg yemse tɩ b tɩlga ne yembdo, la zoeense, tɩ b paama nini, la b sẽn tar b rãmb toogã tɩ b leb b zagsẽ ne laafi, 19 la b moon tɩ Soaala bark yʋʋmd vẽkame.» 20 Dẽ poore b paga sebrã n lebs karen-saamba la b zĩndame. Dooga neba fãa ra tees n geta bãmba. 21 Tɩ b na n sɩng goama, n yeele: «Sebr sõng gomdã yãmb sẽn wʋm mars-marsã taasa rũnna.» 22 La b fãa ra kõta kaseto la b pẽgd goama sẽn da yit b noorẽ. B ra yetame: «Ka yẽ la a Zozɛf biiga wɛɛ?» 23 A Zezi yeel-b lame: «Mam mi tɩ yãmb na wẽ-m yelbũn kãnga: ‹Tɩɩm soaba, reng n sãoog f menga. Wẽnd makr dãmba fãa sẽn maan Kafarnaom tɩ d wʋmnẽ wã, bɩ f maan-b ka me, fo ba-yiri.› » 24 B tol n le paasame: «Sɩda, mam n togsd-y: bãngd buuda fãa zɩɩ n paam waoogr a ba-yir ye. 25 Yaa sɩda la m sẽn togsd yãmbã, pʋg-kõapa ra waooga Israyɛl tẽnga, a Eli zamaanẽ, saag sẽn waa n pa tol n ni yʋʋm a tã la kiis a yoobe, 26 b yaool n pa tʋm a Eli ned ba a ye nengẽ sã n pa pʋg-kõor a ye sẽn da be Sarepta, Sidõ soolmẽ. 27 Wãooba me ra waooga Israyɛl tẽnga, bãngd a Elize wẽnnẽ, la baasgo bãmb ned ba a ye ka paam tɩ b sãoog-a, sã n ka Siri neda, a Naama bala.» 28 Pʋʋsga roogẽ, b fãa sũur puuga al wʋsgo, b sẽn wʋm boto. 29 B yikame n tus-ba tɩ b yi b tẽngẽ; b tẽnga da tii tãng zugu. Woto b tall-b lame n ta tãnga rĩ-sɩlengẽ n na n tus-ba n lub vɩʋʋgẽ. 30 La a Zezi pɩʋʋga bãmb sʋk n looge. 31 A Zezi kẽnga Kafarnaom, Galile soolmẽ, la b ra karemda nebã vʋʋsg daare. 32 B karenga yɩka neba pɛlenga, tɩ b ra gomda wa ned sẽn tar naam la tõogo. 33 Dao a ye n da be pʋʋsga roogẽ n tar Sʋtãan a pʋgẽ, a kelma ne pãnga: 34 «Ey! Y bõe toog n be ne tõndo. Mam mii yãmb sẽn yaa a soaba: Wẽnnaam Nin-sõngo!» 35 A Zezi tãs-a lame: «Sĩnd f noore, yi la f bas daoã!» La Sʋtãana tusa raoã n lub neba sʋka, n bas-a n yi la bũmb pa maan-a ye. 36 Dabeem yõka neba fãa tɩ b ra tar ne taaba: «Yɛ ned n gomd woto? A kõta sʋtãan-yood noor ne tõog la pãnga la b yitame.» 37 A Zezi yʋʋra sɩd yii zĩig zãnga. 38 A Zezi yii pʋʋsga roogẽ n kẽng a Simo yiri. A Simo reem-poaka yĩns ra wɩnga bas-base la b yõka a Zezi sɛɛga tɩ b sõng-a. 39 A Zezi zõondame n tãs yĩn-wɩngrã la a sigame. Paga yika zĩig pʋgẽ n segend-b. 40 Wĩndg sẽn kẽ, b talla bãad-dãmb ka tɛka n wa a Zezi nengẽ. B tẽega b nus bãmb ned kam fãa zugu n sãoog-ba. 41 Sʋtãamba ra yita neb wʋsg pʋsẽ n kelemdẽ la b moonẽ: «Yãmb yaa Wẽnnaam Biiga.» La a Zezi ra tãsd-b lame. B ra pa sakd tɩ b gome, tɩ sʋtãamba ra miime tɩ b yaa Wẽnd Nedã. 42 Zĩig sẽn yẽege, b yii n kõsa weoogo. Zãma wã saame n bao-ba, n wa yãend-ba, n da rat n gõog-ba tɩ b ra loog n bas-b ye. 43 La a Zezi yeel-b lame: «Yaa modgr tɩ m tɩ togs tẽns a taaba me, Wẽnd Rĩung Koe-noogã, tɩ b tʋm-m la rẽnd yĩnga.» 44 B ra zãmsda neba Galile pʋʋsg rotẽ.

5

1 Daar a ye, Zãma wã ra pẽdgda a Zezi, Zenezarɛt mogra noor, n na n kelg Wẽnnaam gomde. La mogra noore, 2 b yãenda koom-kogend bõones a yiibu. Kʋɩl-zẽ-yẽedba da yi n pegda b zulumsi. 3 A Zezi kẽe koglg a ye, a Simo rẽnna, n kos tɩ b zãag mogra noor bilfu la b zĩnda koglga pʋg n zãmsd nebã. 4 B sẽn gom n sɛ, b yeela a Simo: «Ta-y ko-sʋka n lob y zulumsã n yẽ zĩma.» 5 T’a Simo leoke: «Karen-saamba, tõnd namsa yʋnga tõre n pa yõk bũmb ye la y sẽn yeela yĩnga, m na lob zulumsã.» 6 La b sẽn lobe, b yõga kʋɩl-zẽed wʋsgo al tɩ zulumsa ra pãrsdẽ. 7 B kamsa b tũud-n-taase sẽn da be koglg a to pʋga, tɩ b wa sõng-ba. B waame la b vaagame n pids kogend a yiibã tɩ b rat n lisi. 8 La a Simo sẽn yãe rẽ, a wõgemda a Zezi taoore n yeel-ba: «Zãag-y ne maam, Soaala, tɩ m yaa yel-wẽn-maanda.» 9 Rabeem kãseng yõk-a lame, yẽ ne a tũud-n-taase, kʋɩl-zẽeda sẽn yõg wʋsga yĩnga. 10 Rabeem me kẽ-la a Zak la a Zã, a Zebede kamb a yiibã, sẽn da tʋmd ne a Simo. T’a Zezi na n yeel a Simo: «Da zoe rabeem ye tɩ marsã tɛka, yaa neb la f na n paame n kõ-ma.» 11 B lɛɛg n waa ne kogendã mogra noore la b basa fãa n tũ a Zezi. 12 A Zezi waa n bee tẽng a yembre tɩ rao a ye sẽn da bẽed wãoodo yãend-ba, n wõgemd b taoore n fõgna a neng tẽnga, n pʋʋs-ba: «Soaala, yãmb sã n data, y tõe n sãoog-m lame.» 13 A Zezi tẽega b nug n sɩɩs-a n yeele: «Mam datame, sãooge!» La zĩig pʋgẽ bala, a wãooda sãoogame. 14 Tɩ b na n kõ-a noore t’a ra togs ned ba a ye la b le paasame: «Kẽng n tɩ wilg f meng maan-kʋʋda la f sẽn sãooga yĩnga, kɩs kũuni, wala a Moyiiz noor sẽn date tɩ yɩ kaset b yĩnga.» 15 A Zezi yʋʋr da yit n paasdame tɩ zãma wã sɩng n tigimd ka tɛka, n na n kelg-ba la b paam b bãas sãoogre. 16 Bãmb da nong n paa weoogẽ n pʋʋsdẽ. 17 A Zezi ra karemda neba daar a ye, tɩ Farizẽ la noora karen-saam-dãmb da lagem n zĩ be; b ra yii Zɩɩde la Galile la Zerizalɛɛm tẽn-toose. Soaala pãng ra bee ne a Zezi tɩ b sãoogd nebã. 18 La ade neb n da zɩt b põor ne a gãaga, n baood n na n sik-a bãmb taoore. 19 La b sẽn da ka mi b sẽn na n tũ zĩig ning n kẽ ne bãadã, zãma wã yĩnga, b rʋʋ bɛoongã n kɩbg võore n sik-a ne a gãagã, a Zezi taoore. 20 A Zezi yãenda b tẽebo n yeel: «Daoa, fo paama f yel-wẽna sugri.» 21 Farizẽ rãmba ne Sɛb-mitba tagsa b sũurẽ: «Yãoo yaa ãnna n mamesd a meng ne Wẽnde? Anna n tõe n kõ yel-wẽnd sugri, sã n ka Wẽnnaam b ye?» 22 A Zezi bãnga b sũur tagsgo la b yeel-b lame: «Yaa bõe tagsgo la yãmb tagsda y sũur pʋgẽ? 23 Yelsem bʋg la naana: fo paama f yel-wẽnd sugri, bɩ: yik n kẽne? 24 Sẽn na n yɩlẽ tɩ y bãng tɩ Ned Biiga tara tõog tẽng zugu, n kõ yel-wẽnd sugri, põore, maam n kõt f noore: yiki! Tʋk f gãag n kul f yiri!» 25 La Zĩig pʋgẽ bala, a yika bãmb nifẽ, n tʋk a gãag n kuiis a yiri la a pẽgd Wẽnnaam. 26 Neba fãa pɛleng yɩkame tɩ b ra pẽgd Wẽnnaam; rabeem da tar-b lame tɩ b yetẽ: «Dũnna tõnd yãee yel-soalma.» 27 Dẽ poore a Zezi yiime la b yãee rao a yembre sẽn boond t’a Levi, t’a zĩ a tʋʋmd zĩigẽ, fadg reesg tʋʋmde, tɩ b yeel-a: «Tũ maam!» 28 A Levi basa fãa n yik n tũ-ba. 29 A Levi maana kibs kãseng a yiri, n segl dɩɩbo. Sẽn deesd-b yõor yaoodã yɩɩ wʋsgo la neb a taab me waa n paasame, tɩ b ra zĩi n dɩtẽ. 30 Farizẽ rãmba la Sɛb-mitba guglumame la b yeela a Zezi karen-biisã: «Yaa bõe yĩng la yãmb lagemd sẽn deesd-b yõor yaoodã la yel-wẽn-maandbã n dɩtẽ la y yũuda?» 31 T’a Zezi na n leok-ba: «Sẽn zĩ-a ne laafi ka tar tɩɩm soab tʋʋmd ye, yaa sẽn pa keem-bã n tar a tʋʋmde. 32 Mam ka wa nin-sõma boolg ye, yaa yel-wẽn-maandba la m wa n na n bool tɩ b tuub b yel-wẽna.» 33 Nim-bãmb n lɛɛg n yeel a Zezi: «A Zã karen-biisa loeta b noor naoor wʋsgo. Farizẽ rãmba karen-biis me maanda boto. Yãmb karen-biisa bala n nong n dɩtẽ la b yũuda.» 34 T’a Zezi leok-ba: «Pʋg-sɩd zo-rãmb tõe n loee noore tɩ pʋg-sɩd nan ket ne bãmb bɩ? 35 Daar n wate. B sẽn loog ne pʋg-sɩdã raare, b na loe noore.» 36 B wẽ-b la yelbũnd a ye: «Fu-paalg kõ kẽeg n lisg fu-kʋɩds ye, peen-paalg la kʋɩds pa zemsd taab ye. 37 Ned me kõn sui rã-noodo, ko-wao kʋtẽ ye, tɩ rãama na n pusa ko-waoosã n daage la ko-waoosa na n yɩɩ bõne. 38 B suiida rã-noodo ko-wao paalẽ. 39 Ned pa yũud rãam sẽn kũmi n dat rã nood ye. B tol n wẽe yelbũnd kãnga: rã kũmdi la noogo.»

6

1 Vʋʋsg daar a ye, a Zezi ra pɩʋʋgda pʋto tɩ karen-biisa ra tẽgd kasãna n wãbdẽ. 2 Farizẽ rãmb kẽer yeel-b lame: «Yaa bõe la yãmb maand y sẽn pa tar sor n maan vʋʋsg daare?» 3 A Zezi leok-b lame: «Yãmb pa karem a Daviid sẽn maan bũmb ninga, kom sẽn waa n yõk-a, yẽ ne a tũud-n-taasa la? 4 A ka kẽ wẽnd doogẽ n yãk bur b sẽn da kõ Wẽnnaam, n dɩ bɩ? A pa tol n kõ a poorẽ dãmb tɩ bãmb me rɩ bɩ? Yaool n yaa maan-kʋʋdba bal n tõe n dɩ bur kãnga.» 5 La b yeelame: «Ned Biig n so al ba vʋʋsg daare.» 6 Vʋʋsg raar a to, b kẽe pʋʋsg roogẽ n da karemd neba la rao a ye n da be be t’a rɩtg nug ya kɩɩnga. 7 Sɛb-mitba ne Farizẽ rãmba da gũusda a Zezi, n na n gese b sã n na n sãooga bãada, vʋʋsg daare tɩ b paam n ning-b taale. 8 A Zezi da mii b tagsgo, dẽ la b yeel nug-kɩɩngã: «Yik n yaas sʋka.» Tɩ raoã yik n yaase, 9 la a Zezi yeelame: «Mam sokda yãmba: vʋʋsg daare, d tara sor n maan neer bɩ d tara sor n maan wẽnga? D tara sore n fãag ned bɩ d tara sor n bas-a t’a ki?» 10 B yaas n gesa b fãa gilli n yaool n yeel raoã: «Tẽeg f nugu!» Tɩ raoã tẽeg a nug la a nuga vʋʋgame. 11 Neba sũur puuga al vʋsgo tɩ b ra yẽsd ne taaba n na n bãng b sẽn na n maan a Zezi bũmb ninga. 12 Wa n segame tɩ sasa kãnga a Zezi da rʋʋ tãng zug n na n pʋʋse. La yʋnga tõre yii pʋʋsg bala. 13 Zĩig sẽn yẽege b boola b karen-biisã n tũus bãmb sʋka neb piig la a yi, n bool-b tɩ b Tʋʋm-tʋmdba. 14 Yɩla a Simo, b sẽn pʋd a soab t’a Piyɛr (kugri) la a ba-biig a Andre, n paas a Zak, a Zã, a Filip, a Bartelemi; 15 a Matiye, a Toma; a Alfe biig a Zak; a Simo, yẽ la m sũur be ne buuda bɛ; 16 a Zak biig a Zɩɩd; a Zɩɩda, Iskariyot tẽng dao, sẽn yɩ a zãmb soabã. 17 B sẽn sigd tãngã, b tees n yaasa a lʋgrẽ; karen-biisi la zãma ka tɛk n da tigim be; b ra yii Zɩɩde la Zerizalɛɛm, ne Tir la Sidõ sẽn be mogr noore. 18 Bãmb fãa ra waame n na n kelg-ba la b paam b bãas sãoogre; Sʋtãan yood sẽn da tar b rãmb n namsdẽ wã fãa da paamda yolsgo. 19 Zãma wã ra baood n sɩɩsa bãmba tɩ pãng n da yit b nengẽ n sãoogd bãmb fãa. 20 A Zezi zẽka b neng n ges b karen-biisã n yeele: «Sũ-noog rãmba la yãmba, naong rãmba, tɩ yãmb n so Arzãn Rĩungu. 21 Sũ-noog rãmb la yãmba, sẽn kũmd-b kom dũnna wã, tɩ yãmb n na n tɩge. Sũ-noog rãmb la yãmba, sẽn yãbd-b rũnna, tɩ yãmb n na n la n kaase. 22 Yãmb la sũ-noog rãmba neb sã n wa kis yã, Ned Biiga yĩnga, la b yiisd yãmb buudẽ, la b tar y tʋʋre la b sãbsd y yʋʋrã wa a yaa yʋ-beoogo. 23 Wakat kãng bɩ y noog y sũuri la y kɩdem tɩ yãmb dolb na n yɩɩ wʋsg arzãnẽ. Yɩɩ woto la yaab rãmba da kis bãngdbã. 24 Yãmb la zu-bʋk rãmba, arzɛk rãmba, tɩ yãmb zoe n tara sẽn na noog y sũuri. 25 Yãmb la zu-bʋk rãmba sẽn tɩgd-b rũnna wã tɩ yãmb la kom na n yõk beoogo. Zu-bʋk rãmba la yãmb sẽn mi laad rũnna wã, tɩ yãmb n na n kelem kʋʋre la y yãb yãb-toogo. 26 Yãmb la zu-bʋk rãmba neb sã n gomd y yelle n pẽgd yã. Ad-y yɩɩ woto la yaab rãmba maan ne zirẽ bãngdba. 27 Yãmb fãa sẽn kelgd maama, m yet-y lame: Nong-y y bɛɛba; sẽn tugd-b beem ne yãmbã, bɩ y maan-b yel sõmde. 28 Sẽn kãabd-b yãmb wẽnga bɩ y kãab-b kãab-noogo la y pʋʋs n kõ sẽn sãamd-b yãmb yʋʋrã. 29 Ned wẽ f yɛgdg a ye pɛka bɩ f wẽnemd f yɛdg a to wã n tees-a. Ned yẽeg fo n deeg f fu-taoko, da mong-a f fu-wok ye. 30 Sẽn bõs-a foom, kõ-a; sẽn dɩka fo bũmbu bɩ f ra sok-a n deeg ye. 31 Yãmb sẽn dat tɩ ned maan yãmb bũmb ningã, maan-y boto ne y taaba. 32 Yãmb sã n nong sẽn nong-b yãmba bala, yell sõng la bʋgo? Yel-wẽn-maandba me maanda boto. 33 La sã n ya sẽn maand-b yãmb neer bala la y maand neere, yell sõnga la bʋgo? Yel-wẽn-maandba me maanda boto. 34 Yãmb sã n penge, n mi tɩ y sẽn peng b rãmba na n wa lebs-y lame, yell sõnga la bʋgo? Yel-wẽn-maandba me pengda b taaba n na n wa reeg b sẽn kɩsa zugu. 35 Sã n ya yãmba, nong-y yãmb bɛɛba, maan-y yel-sõma la y peng n da saag bũmb ye tɩ woto yãmb dolbo wat n yɩɩ wʋsgo la yãmb yɩta Yĩngr Ba wã kamba tɩ bãmb maanda yel-sõm-zɩtb la nin-wẽns neere. 36 Dẽ yĩnga yɩ-y nimbãan-zoetba, wala Ba wã sẽn ya nimbãan-zoetã. 37 Da kao-y ned bʋʋd ye, tɩ b kõn kao yãmb me bʋʋd ye. Da ning-y ned taale tɩ b kõn ning yãmb me taal ye. Kõ-y sugri tɩ b na kõ yãmb me sugri. 38 Kõ-y tɩ b na kõ yãmb me. Y na n kolemda y fuug tɩ b kiig-y wamd pidungu, wamd sẽn yegs yegse n pĩ tɩ baas n sẽegdẽ. Yãmb sẽn dɩk wamd ning n mak n kõ y taabã, wamd kãng la b rɩkd n mak n kõ yãmb me.» 39 A Zezi wẽ-b la yelbũna: «Zoang sã n tat a zon-taaga b yiiba fãa kõn tɩ far n lʋɩ longẽ sɩda? 40 Karen-biig ka yɩɩd a karen-saamb ye, karen-biig karm n siki, a yɩta waa a karen-saamba. 41 Bõe yĩng tɩ fo ne moog sẽn sor f saam-biiga nifu, n yaool n pa ne ra-bed kẽemdã sẽn sel f nifẽ? 42 Fo yɩta a wãn n yeel f saam-biiga: yaas tɩ m lɩk mooga sẽn sorg f nifu? Zirẽ-be-neda! Deng n feoog da-bed kẽenga sẽn sel fo nifẽ wã tɩ f na paam nini n lɩk mooga sẽn sorg f saam-biiga nifã. 43 Tɩ sõng zɩ n wom bi-wẽns ye la tɩ wẽng me zɩ n wom bi-sõma ye! 44 Tɩɩg fãa bãngda a biisẽ; kankam kõn fãs gõosẽ ye, la sib ka tõsd kãgrẽ ye. 45 Nin-sõng sẽn pid sõmblem kẽeda a sũurẽ n yiis yel-sõma, tɩ nin-wẽng sẽn pid wẽnem kẽed a sũurẽ n yiisd sẽn pa sõmbe. F sũur sẽn pid ne bũmb ninga la f noor tar n gomda. 46 Yaa bõe tɩ y boond-m tɩ y zu-soaba la y yaool n pa maand m sẽn togsd yãmba? 47 Sẽn wat-a mam nengẽ, sẽn kelgd-a mam goama la a tũud-ba, yaas-y tɩ m togs a sẽn wẽnd a soaba. 48 Yaa wa ned sẽn met roogo; a tuudame n yẽeg bog zulunga n sɩng rooga pĩig zugu. Sakoom wa yã, a zoee ne pãnga n wẽ roogã la a pa tõog n dĩms-a ye t’a meeb yaa sõmbo. 49 Sẽn kelgd-a la a pa tũudẽ, yaa wa ned sẽn me roog tẽn-nabrẽ, bĩisri zugu, koom kaoogame n zoe n wẽ-a ne pãnga, vugr bala doog sirgame la yɩɩ sirgr kãsenga.»

7

1 B sẽn togs neba b koeesã, a Zezi yikame n kẽng Kafarnaom. 2 Tãb-biis koabg tãnsoab n da tar a yem-daoogo la a ra nong-a-la wʋsgo. Yem-daooga yika pa-keem n dat n ki. 3 A sẽn wʋm a Zezi yelle, tãnsoaba tʋma Zʋɩf rãmb nin-kẽems b nengẽ n dat tɩ b kudg kãntɩɩga tɩ b wa sãoog a nedã. 4 B sẽn ta a Zezi nengẽ, b kos-b la ne b sũur fãa n yetẽ: «Togame tɩ y maan bũmb a yĩnga, 5 t’a nonga tõnd buudu la a tol n me d pʋʋsg roogã n kõ-do.» 6 La a Zezi tũ-b lame la b sẽn waa n kolg yiri, tãnsoaba tʋma a zo-rãmba tɩ b wa yeel-ba: «M zu-soaba, ra nams-y y meng woto ye, tɩ ka tog tɩ y wa kẽ m zakẽ ye. 7 M tagsame tɩ m paooda ne m wa m toore n seg yãmba. Yeel-y gomd a ye bala la m yamba na n sãoogame. 8 Mam menga tara zu-soaben-dãmba la m soo tãb-biisi. M yeel bãmb nin-yende: Kẽnge, a kẽndame. M yeel a to: Wa! A watame. M yeel m yambã: Maan woto! A maandame.» 9 A Zezi sẽn wʋm woto, b pẽga tãnsoaba la b wẽnega b poorẽ n yeel zãma wã sẽn da pʋgdã: «Sɩda m yeta yãmba, al ba Israyɛl pʋgẽ, mam nan pa yãe tẽeb kãseng a woto ye.» 10 Sẽn tʋm b rãmba sẽn ta zakẽ b mikame tɩ yamba bee laafi. 11 Dẽn sẽn looge, a Zezi waa n dabda tẽng a ye sẽn boond tɩ Nayim, tɩ b karen-biisa la zãma kãseng ra pʋgd-ba. 12 B sẽn ta tẽnga noore, segame tɩ b tʋka biig sẽn ki n dabd mumbu; biiga ra yaa a ma-bi-yende la ma wã da yaa pʋg-kõore; tẽnga neb wʋsg da yãagd-a lame. 13 Soaala sẽn yãe pagã, b kũma a nimbãanega la b yeel-a lame: «Da yãb ye!» 14 La b kolg n sɩɩsa kũuma; tɩ sẽn tʋk-ba yaase la a Zezi yeelame: «Biiga m kõt-f la noore, yiki!» 15 Kũuma yikame n sɩng goama t’a Zezi lebs-a a ma. 16 Dabeem kãseng yõka nebã tɩ b fãa pẽgd Wẽnnaam n yetẽ: «Bãngd kãseng lika tõnd sʋka la Wẽnnaam waa n gesa b buudu.» 17 Pẽgra taa Zɩɩde soolmẽ la tẽn-kɩremsa fãa n sãage. 18 A Zã karen-biisa tɩ wilg-a-la rẽ fãa. 19 Dẽnd la a Zã bool a karen-biis a yiibu n tʋʋm-ba tɩ b tɩ sok a Zezi: «Yaa yãmb la b sẽn da gũud a soab waoongã bɩ yaa ned a to?» 20 B sẽn ta a Zezi nengẽ, karen-biisa yeelame: «A Zã n tʋm tõndo tɩ d wa soke: yãmb la neba sẽn da gũud a soab waoongã bɩ yaa ned a to?» 21 Wakat kãng t’a Zezi ra sãoogda bãad-dãmb wʋsgo la koms rãmba, la zĩn dãmba la b pukd zoeens nini. 22 B yeelame: «Kẽng-y n tɩ togs a Zã y sẽn yãe la y sẽn wʋme: zoeens le paamda nini, wobs kẽndame, wãoob sãoogdame, kũum vʋʋgdame la b togsda naong rãmba Koe-noogã. 23 Zu-noog soaba la sẽn ka na n lak-a maam wa bɛooga n lʋɩ.» 24 A Zã sẽn tʋm b rãmba sẽn looge, a Zezi yeela zãma wã: «Bõe la yãmb kẽng n tɩ maag y meng n ges weoogẽ? Tãnwĩig sobg sẽn lengd bɩ? 25 Yaa bõe la yãmb kẽng n tɩ gese? Ned sẽn yer fʋ-neeb bi? Sẽn yer-b fʋ-neeba la sẽn yãet-b naare bee nanams zagsẽ. 26 Yaa bõe la yãmb tɩ gese? Bãngd bɩ? N-yẽe! Maam n yeele, la yɩɩda bãngda. 27 Yaa yẽ soab yelle la b sẽn gʋlse: Mam tʋmda n tʋʋm-tʋmda t’a reng taoore n segl f soya. 28 Mam yeta yãmba tɩ pagba kamb fãa sʋka sẽn yɩɩd a Zã ka ye. La ade, sẽn yaa yao-zʋʋg Wẽnd Rĩungẽ wã yɩɩd-a lame. 29 Zãma wã la fadga rɛɛsdba sẽn kelg a Zã koɛɛga n sak t’a ko-b soobã, bãmb manesma tũu Wẽnd sẽn date. 30 Farizẽ la noor karen-saam-dãmba sẽn zãgs a soobã, ad-y b kɩtame tɩ Wẽnnaam sẽn da tʋlg bũmb ninga vaale. 31 Mam makda zamaan kãnga kambã ne ãndãmba? 32 B wẽnda kamb sẽn zĩ raagẽ n zabd taaba: ‹Tõnd peeba wɩɩse la yãmb pa sao warb ye, d pʋda kʋʋr yɩɩla la yãmb pa kũm ye.› 33 A Zã waame n zãgs t’a kõn dɩ rɩɩbo la a kõn yu rãam ye tɩ yãmb yet t’a zug ka ye. 34 Ned Biiga waame n dɩtẽ la a yũuda tɩ yãmb yet t’a yaa yão-be-neda la rã-yũuda, sẽn deesd-b fadgã la yel-wẽn-maandba zoa. 35 La Wẽnd kamb naaga taab gilli n kõ kaseto tɩ tʋʋma tũu Wẽnd yam zulunga sẽn yalse.» 36 Farizẽ n bool a Zezi tɩ b wa rɩ ne yẽnda, t’a Zezi kẽ a zakẽ tɩ b sɩng rɩɩbo. 37 La ade pag a ye n da ya tẽnga pʋg-yoaada; a bãngame t’a Zezi rɩta Farizẽ wã yiri, 38 t’a wa ne a yubl sẽn pid ne yũ-noog kaam, a yalsa poorẽ, a Zezi nao wã sẽn tẽesẽ. A ra yãbdame, n madgd a Zezi nao ne a nintãm, n yẽesd-b ne a zoobdo la a zɛɛd-b ne kaama. 39 Farizẽ ninga sẽn bool a Zezi wã sẽn yãend rẽ, yeela a sũurẽ: «Yãoo sã n da yaẽ-la bãngda, paga sẽn sɩɩs-a wã, a na bãngẽ tɩ yaa yel-wẽn-maanda.» 40 La a Zezi leok-a lame: «Simo, m dat n togsa yãmb koɛɛga.» T’a yeele: «Karen-saamba, togs-y.» 41 Neb a yiibu n da tar ned a ye samde: pipi soaba yaa sãnem gil a nu, a to wã wakɩ koeems pisnu bala. 42 B sẽn da pa tar n yaood b samda yĩnga, a bas-b la b yiiba fãa taale. Anna n na n nong-a n yɩɩda? 43 A Simo leokame: «M tẽedame tɩ yaa ned ninga samd sẽn yɩɩd a to wã t’a bas taalã.» A Zezi yeel-b lame: «Yãmb togsa sɩda.» 44 B wẽnega b poorẽ n ges pagã n yeel a Simo: «Yãmb yãee pagã? Mam kẽe yãmb zakẽ la y pa kõn-m koom tɩ m waas m nao ye la yẽ zãgsa m nao ne a nintãm n yẽes-b ne a zoobdo. 45 Yãmb ka mok m yɛgd ye, la yẽ sẽn kẽ tɛka a mogsda m nao n ka basdẽ ye. 46 Yãmb ka sõog m zug kaam ye la paga zɛɛ m nao ne yũ-noog kaam. 47 Yaa rẽ yĩng la m yet yãmba t’a paama a yel-wẽna sẽn ya wʋsga sugri, a nonglem sẽn yɩ wʋsga yĩnga. B sẽn bas a soab bõn-bilfr taale, yẽ soab nonglma zemsame bala.» 48 B yeela pagã: «Fo paama f yel-wẽna sugri.» 49 Sẽn da rɩt-b ne bãmba yeela b sũuri: «Yãoo yaa ãnna, n kõt ba yel-wẽnd sugri?» 50 La a Zezi yeela pagã: «Fo tẽeba fãag-f lame, kẽng ne laafi.»

8

1 Dẽ poore a Zezi da saada tẽn-bɛd la tẽn-bõonego n gomd Wẽnd Rĩung yelle la b moond b Koe-noogo. Tʋʋm-tʋmdb piig la a yiibã n da tũud-ba, 2 n paas pagb kẽere. Yaa sʋtãan dẽgd la b ra yiis b pʋsẽ, bɩ yaa b bãas la b ra sãoog yã, wala a Mari b sẽn da boond a soab t’a Madelɛn; Sʋtãamb a yopoe la b yiis a pʋgẽ, 3 wala a Zan, a Erod ligd naab a Kuza paga, la pagb a taab wʋsgo sẽn da sõngd-b ne b paoongo. 4 Neb kʋʋng tigma taaba n waa a Zezi nengẽ tɩ b na n tão-b yelbũndi: 5 «Bʋt a ye n yi n na n tɩ bʋd a pʋʋgo. A sẽn waa n fẽedã a bõn-buudã, bɛɛl kẽer lʋɩɩ sor zugu; neb tab-b lame, yĩngr luiili rɩ-b lame. 6 Kẽer lʋɩɩ zĩ-kʋɩgdgẽ, b sẽn yi, b wẽneg n kiime, tɩ b ra pa tar bʋgsem ye. 7 Kẽer lʋɩɩ gõosẽ la b sẽn yi gõosa sʋkã, gõosa wulumd-b lame tɩ b ki. 8 Kẽer lʋɩɩ zi sakdgẽ, bãmb yiime n wom biisi, a ye fãa koabg koabga.» A Zezi sẽn yeel woto, b mooname: «Sẽn tar-a tʋb n tõe n wʋm bɩ a wʋm!» 9 Tʋʋm-tʋmdba sok-b la yelbũnda võore, 10 tɩ b leok-ba: «B kõo yãmb tɩ y bãng Wẽnd Rĩunga yɛl-solgdi la sã n ya neb a taabã, yaa ne yelbũna la b gomd ne bãmba, sẽn na yɩlẽ ‹tɩ b sã n getẽ bɩ b ra neẽ ye, tɩ b sã n kelgdẽ bɩ b ra wʋm võor ye.› 11 Ad yelbũnda võore: bõn-buuda yaa Wẽnnaam Gomde. 12 Sẽn lʋɩ-b sora zugu makda sẽn kelg-ba tɩ Sʋtãan yaool n wa yiis Gomdã b sũurẽ, tɩ b ra wa tẽ n fãag b mens ye. 13 Sẽn lʋɩ-b zĩ-kʋɩgdgẽ wã makda sẽn kelg-b Wẽnnaam Gomdã n deeg-a ne sũ-noogo la b pa kɩ yẽgen ye, b tẽeda wakat yɛng bala; kʋɩbg sã n wa, b basda raoodo. 14 Sẽn lʋɩ-b gõos sʋka makda sẽn kelg-b Gomdã, la sora zugu, zu-loees buud fãa, arzɛka la dũni wã bõn-nooda tʋlsem wulumd-b lame tɩ b ka tõe n bɩ n taas ye. 15 Sẽn lʋɩ-b zĩ-sakdgẽ wã makda sẽn kelg-b Gomdã ne yẽesem la sũ-tɩrga, la b reeg-a ne sũ-keelem t’a womd biisi. 16 Ned kõn yõgen fitila n dɩk rʋk n fõgen-a bɩ n dɩgl-a a gãag tẽngr ye; a dogend-a-la a zĩigẽ, tɩ sẽn kẽed-b fãa yãe a vẽenem. 17 Sẽn lill ka be sẽn ka na n puk ye, sẽn solg ka be sẽn ka na n wa por yɩng ye. 18 Dẽnd yĩnga, bɩ y modg ne kelegre, tɩ sẽn tar-a, b na n paas-a lame la sẽn pa tara b na n deega a sẽn tẽed t’a tara bũmb ningã.» 19 A Zezi ma ne b saam-biis waame, la b ka tõog n ta b nengẽ, zãma wã yĩnga. 20 Tɩ b wa yeel-ba: «Y ma la y saam-biis n be yɩnga n baood yãmba.» 21 Tɩ b leoke: «Mam ma, mam saam-biisi, yaa neb niynsi sẽn kelgd-b Wẽnnaam Gomde la b reegd-a.» 22 Daar a ye a Zezi kẽe koom koglgo ne b karen-biisi. B yeel-b lame: «Wa-y tɩ d kẽng mogra rʋʋnde.» La b looga ko-sʋka. 23 B sẽn waa n dabda, a Zezi gũsame. Mik sob-raoog kaooga mogra zugu, tɩ koglga kẽed koom, tɩ rabeem beẽ. 24 La karen-biisa kolga a Zezi n nek-ba n yetẽ: «Karen-saamba, Karen-saamba, d na n ki wɛ!» B nekame, n tãs sobga la ko-wiisã tɩ b yõke, tɩ fãa lebg sɩɩ. 25 Tɩ b na n yaool n yeel-ba: «Yãmb tẽeba bɛɛ?» Dabeem kãseng yõk-b lame tɩ b pɛleng yɩk; la b ra yeta taaba: «Bãmb yaa ãnna n kõt al ba sobg la mogr noor tɩ b sakdẽ?» 26 B taa Gadar dãmb tẽnga sẽn tot ne Galile. 27 A Zezi sẽn yi koglga pʋga, tẽnga rao a yembre n wa n seg-ba. Sʋtãamb wʋsgo n da be nin-kãng pʋgẽ. Al daar zãra a ra pa le yeelgd fuug ye, a ra ka gãe yir ye, dẽnd yaadẽ. 28 A sẽn yãe a Zezi la a sẽn kelme, n wõgemd b taoore n zẽk a koɛɛg n moon woto: «Bõe n be maam ne yãmb sʋka, Zezi, Wẽnnaam Yĩngr soab Biiga? Y sugri la y ra nams-m ye!» 29 Dẽ t’a Zezi ra kõta Sʋtãan dẽgda noore t’a yi la a bas raoã. Sɩda, yaa naoor yaka la a ra yõk daoã, tɩ b mii n sẽb-a n gãneg ne wĩ la bãeense, la a kaooda fãa. Sʋtaana ra kẽesd-a la weoogo. 30 A Zezi sok-a lame: «Fo yʋʋr la a bõe?» T’a leok: «Kʋʋma» tɩ yaa Sʋtãamb wʋsgo n da kẽ raoã pʋgẽ. 31 Sʋtãamba yõka a Zezi sɛɛg tɩ b ra yiis ba n lebs-b bog zulungẽ wã ye. 32 Kurkuy ka tɛk n da wãbd yamdo tãnga zugu; Sʋtãamba kosa a Zezi sore n na n yi n kẽ kurkuya; tɩ b kõ-b sore. 33 Sʋtãamba basa raoã n yi n kẽ kurkuya la kurkuya zãnga siga tãnga n wudg n tɩ lʋɩ mogra pʋga, n pa koomẽ. 34 Sẽn da gũud-b kurkuya sẽn yãe yellã, b zoe n tɩ togsa tẽnga pʋgẽ la tẽn-kɩremsã. 35 Neba yiime n wa ges yella sẽn maana. B taa a Zezi nengẽ n mik Sʋtãamba sẽn yi n bas rao ninga t’a zĩ a Zezi taoor ne laafi n yeer fuug la a mi a nenga. La rabeem yõk-b lame. 36 Sẽn yãend-b yellã togsa raoã sẽn paam a menga toto. 37 Gadar tẽng rãmb fãa sũu taaba n kos a Zezi tɩ b loog n yi b tẽngẽ. Rabeem kãseng da tar-b lame. A Zezi kẽe koom koglgo n lebe b sẽn yiẽ. 38 Sʋtãamba sẽn yi n bas rao ninga yõka a Zezi sɛɛg n na n pa ne bãmba; a Zezi kʋls-a lame n yete: 39 «Leb f yiri la f tɩ togs Wẽnnaam sẽn maan bũmb ning ne foo.» Daoã kẽngame n tɩ moon tẽnga fãa a Zezi sẽn maan bũmb ning a yĩnga. 40 A Zezi lɛɛg n waame. Neb kʋʋng reeg-b lame tɩ b ra gũud-b lame 41 la ade, rao a ye n wa. A ra boondame t’a Zayir, n ya pʋʋsg roog naaba. A wõgemda a Zezi taoore n yõk b sɛɛga tɩ b wa kẽe a zakẽ. 42 A ra tara a bi-pugl yende sẽn zems yʋʋm piig la a yi. Biiga ra yaa bãada la bãaga ra lebga toogo. A Zezi rɩka a zaka sore, tɩ neba sɩng b pẽdgre. 43 Pag a ye me n da bẽed mende, yʋʋm piig la a yiibu; ned ba a ye ka tõog n sãoog-a ye. 44 A kolga poorẽ n sɩɩs a Zezi fuug zerdo. Zĩig pʋgẽ bala a zɩɩma yõkame. 45 La a Zezi sokame: «Anna n sɩɩs maam?» La ned ba a ye pa saag n yeel tɩ yaa yẽ ye. T’a Piyɛr leok-ba: «Karen-saamba, zãma wã n sũ taaba n dɩdgd yãmba.» 46 T’a Zezi yeele: «Ned n sɩɩs maam, tɩ m bãngame tɩ pãng n yi m nengẽ.» 47 Paga sẽn mik t’a yella pukame, a waame n digda, n wõgemd a Zezi taoore la a togsame tɩ neb fãa wʋm a sẽn sɩɩs-ba võore, la a sẽn wẽneg n sãoog zĩig pʋgẽ balã. A Zezi yeel-a lame: 48 «M biiga, fo tẽeb fãag-f lame, kẽng ne laafi.» 49 B sẽn da ket n gomda la ned yi naaba yiri n wa yeele: «Y biiga kiime, da le nams-y karen-saamb ye.» 50 La a Zezi ra wʋmame tɩ b na n yeel pʋʋsga roog naaba: «Da maan-y rabeem ye, yãmb ye n tẽ bala, biiga na n tɩlgame.» 51 B sẽn ta yiri, b pa sak tɩ ned ba a ye tũ bãmb n kẽ sã n kaa a Piyɛr la a Zã, la a Zak, n paas bi-pugla ba la a ma. 52 B fãa ra yãbdame la b tood b yãoogo, kũuma yĩnga. T’a Zezi yeele: «Da yãb-y ye, biiga pa ki ye, a gõeeme.» 53 Neba ra laada a Zezi tɩ bãmb yẽ ra miime t’a kiime. 54 A Zezi yõka biiga nugu, n zẽk b koɛɛg n yeele: «Biiga yiki!» 55 Biiga vɩɩm le waame; vugr bala a yikame. A Zezi yeelame tɩ b kõ-a rɩɩbo. 56 Bi-pugla ba ne a ma yɛɛsame; a Zezi sagl-b lame tɩ b ra togs ned ba a ye yella sẽn maana ye.

9

1 A Zezi boola b Tʋʋm-tʋmdb piig la a yiibã n kõ-b pãng la tõogo tɩ b rig sʋtãamba la b sãoog bãad-dãmba fãa. 2 B tʋm-b lame tɩ b sa n moon Wẽnd Rĩungã la b yols bãad-dãmba. 3 B yeel-b lame: «Da zɩ-y bũmb sor zug yĩng ye. Da zɩ-y dasaare bɩ korgo la rɩɩbo bɩ ligd ye. Ned ba a ye ra zɩ fu-yord a yiib ye. 4 Y sẽn kẽ yir ninga bɩ y kell n pa be n tãag y loogre. 5 B sẽn pa reeg yãmb zĩig ning fãa, y sã n yit b tẽngẽ bɩ y pĩng y gãndalsa tom tɩ rẽ n yɩ zood kaoob kaseto la taal ningri.» 6 Tʋʋm-tʋʋmdba kẽngame, b saaga tẽnsa fãa n moon Koe-noogã la b sãoogd bãad-dãmb zĩis fãa. 7 A Erod wʋma a Zezi sẽn maan fãa la a ra ka mi a sẽn na n tags bũmb ning ye tɩ kẽer da gomdame: «Yaa a Zã n vʋʋg kɩɩms sʋka.» 8 Kẽere: «A Eli n le wa.» Kẽere: «Tẽn-kʋdem-wẽnnẽ bãngd a ye n vʋʋge.» 9 La a Erod da yetame: «Sã n ya a Zã, mam n kɩt tɩ b fiuug a zugu. B sẽn gomd rao ning yelle tɩ m wʋmnẽ wã marsã, yẽ la ãnna?» Dẽ la a ra baood n na n yãend a Zezi. 10 Tʋʋm-tʋmdba sẽn lɛɛg n wa, b togsa a Zezi bãmb sẽn maan fãa. A Zezi peeg-b lame n yi kɛɛnga; b teesa tẽng sẽn boond tɩ Bɛtsayid. 11 Zãma wã bãngame la b rɩka b nao. A Zezi sakame n gom ne-ba, Wẽnd Rĩunga yelle; b sãooga sẽn da tʋl-b laafi wã fãa. 12 Wĩndg sẽn waa n dat n kẽ, piig la a yiibã kolg n yeela a Zezi: «Kuls-y neba tɩ b leb Bɛtsayid la pʋtẽ wã n bao gãag zĩiga la b paam dɩɩb n dɩ tɩ d sẽn be ka wã yaa weoogo.» 13 A Zezi yeel-b lame: «Yãmb meng n tog n kõ-b rɩɩb tɩ b rɩ.» Dẽ la b leok yã: «Bur a nu la kʋɩl-zẽed a yiib bal la d tara. Woto wã d na n kẽnga tẽnga pʋgẽ d toore n tɩ ra rɩɩb n wa, tɩ ka rẽ zãma wã labsa.» 14 Daopa sẽn da be be sõor da tõe n taa tus a nu. B yeela b karen-biisã: «Zĩndg-y neba pisnu-nu.» 15 B reega noore, n kɩt tɩ neba zĩndi. 16 A Zezi reega bur a nu wã ne kʋɩl-zẽed a yiibã n zẽk b neng n tees yĩngri n pʋʋs bark pʋʋsgo. B yaoolame n wes burã n kõ b karen-biisã tɩ b pʋɩ zãma wã. 17 B fãa rɩɩme n tɩge n tol zɩ pet piig la a yi, n kuli, pet sẽn pid ne bura girs sẽn kellã. 18 A Zezi ra yii kɛɛng, raar a ye, n pʋʋsdẽ. B karen-biisa bal n da be ne ba. B sok-b lame: «Zãma wã yetame tɩ maam la a bõe?» 19 Tɩ b leoke: «Kẽer yetame t’a Zã, kẽer t’a Eli. Kẽer tɩ tẽn-kʋdem-wẽnnẽ bãngd a ye sẽn vʋʋge.» T’a Zezi yeel-ba: 20 «La yãmb yẽ, yãmb yetame tɩ m yaa ãnna.» A Piyɛr n leoke: «Krista, Wẽnd Nedã!» 21 A Zezi kõ-b la noore tɩ b ra saag n togs ned ye. 22 B yeelame: «Yaa pakr ne Ned Biiga tɩ b nams wʋsgo, tɩ nin-kẽemba, maan-kʋʋdba kãsem-dãmb la sɛb-mitba yiis-b buudẽ la b kʋ-ba; la b na n vʋʋga dasem a tãab daare.» 23 B yaool n yeela b fãa: «Ned sã n dat n dɩk mam nao, bɩ a bas a meng yamleoogo la a tʋk a pika, beoog sẽn vẽeg fãa, n tũ maam. 24 Sɩd me sẽn tʋll-a n fãag a meng vɩɩm na n menes-a lame la sẽn menesd-a a meng vɩɩm mam yĩnga, na n fãag-a lame. 25 Bõe yõod la ned rokda a sã n paam dũni wã zãng fãa n sooge, n yaool n kẽ moogo la a sãam a meng yelle? 26 Sẽn yeela tɩ maam ne m goama yãnd tar-a lame, Ned Biig me na yeel yẽ soaba t’a yãnd tar-b lame, b sã n lɛɛg n wa ne zɩɩri, ne b Ba la malɛgs sõma pẽgre. 27 Sɩd ne sɩda, mam yeta yãmba tɩ kẽer n be ka n ka na n wʋm kũum yũugu tɩ b pa reng n yãe Wẽnd Rĩunga ye.» 28 Dẽ loogr poore, sẽn maan dasm a nii, a Zezi peega a Piyɛr la a Zak, la a Zã. B tɩ rʋʋ tãng n pʋʋsdẽ. 29 Pʋʋsga wakato, a Zezi neng tedgame. B futa lebga peelse n pɩnda. 30 Ade, neb a yiibu n da sõsd ne bãmba: da yaa a Moyiiz la a Eli n lik ne zɩɩri. 31 B da gomda b kũuma sẽn na n yɩ a soab Zerizalɛɛm. 32 Dẽ t’a Piyɛr ne a tũud-n-taasa ra zuka gõeem tɩ gõeema ra tar-b la wʋsgo. B sẽn neke b yãenda a Zezi zɩɩrã ne rapa yiibã sẽn da be-b ne bãmbã. 33 Nin-bãmb sẽn waa n loogdẽ, a Piyɛr yeelame: «Karen-saamba, tõnd sẽn be ka wã, d sũur yaa noogo. D tilg zãn a tãabo, a ye yãmb yĩnga, a to a Moyiiz yĩnga, a tãab soaba a Eli yĩnga.» A ra ka tar a goama nao ye. 34 La a sẽn waa n gomdã, sawadg n waa n lud bãmba tɩ lebg likã, tɩ b yɛɛsdẽ. 35 La koɛɛg n yi sawadga pʋgẽ n yetẽ: «Bãmb yaa mam Bi-nongre, kelg-y-ba!» 36 B wʋma koɛɛgã la dẽ pore b mikame t’a Zezi lebga b yembre. Karen-biisa me tõoga b noore wakat kãng n pa togs ned ba a ye b sẽn yãend bũmb ninga ye. 37 Vẽkembeoogo, b sẽn sig tãngã la zãma wã sẽn pooge. 38 Ade, dao a ye n zĩnd zãma wã sʋka n kelme: «Karen-saamba, m yõkd-y-la sɛɛga, ges-y m biiga yelle tɩ yaa m bi-yende. 39 Sʋtãan a ye n mii n yõk-a t’a tar kɛlenga. Wakat ninga sʋtãana lubd-a la tẽnga t’a yĩnga vɩgda, t’a noor lasd tãntãnpuudu; a pa yit n bas-a naana ye. A rengd n sɛɛsa a pãnga zãnga. 40 Mam kosa y karen-biisa tɩ b rig-a la b pa tõog ye.» 41 A Zezi yeelame: «Kɩɩsdb la bi-bees buudu, mam na n kaoosa ne yãmb la m tõog m sũurã n ta da-bʋre? Tall f biigã n wa ka.» 42 Biiga sẽn wa n kolgdẽ, sʋtãana lub-a-la tẽnga t’a gãe n vigd ne pãnga. A Zezi tãsa sʋtãan dẽgda, n sãoog biigã n lebs-a a ba. 43 B fãa yãenda Wẽnnaam pãngã tɩ b pɛleng yɩke. Ned kam sẽn da pẽgd a Zezi sẽn maana yĩnga, bãmb yeela b karen-biisi: 44 «Yok-y y tʋbre n kelg m goama: B na n yõka Ned Biiga n ning ninsaalb nusẽ.» 45 La karen-biisa pa wʋmd gomda sẽn lebdẽ ye, t’a Zezi pa tʋlg tɩ yɩ vẽenega tɩ b wʋma võor ye; la soka Zezi b gomda võor da yaa rabeem ne-ba. 46 B yika no-koeemd ne taaba n na n bãng, bãmb sʋka, ãnna n yɩɩd a taaba. 47 A Zezi sẽn da mi b sũur tagsgo, b zĩndga bi-bilf b sɛɛgẽ n yeel-ba: 48 «Sẽn deeg-a bi-bilfã reega mam menga, sẽn deeg-a maam deega sẽn tʋmeb maama. La sẽn yaa yao-zʋʋg yãmb sʋka yẽ n yɩɩd a taaba.» 49 A Zã yeelame: «Karen-saamba, tõnd yãee dao a yembre sẽn digd sʋtãan yãmb yʋʋr yĩnga la tõnd gɩdg-a lame t’a pa lagem ne tõnd n tũud yãmb ye.» 50 A Zezi yeel-b lame: «Bɩ y ra rig-a ye! Sẽn pa zabd-a ne yãmba bee yãmb poorẽ.» 51 B daara sẽn waa n kolge tɩ b na n yi dũni kãnga, a Zezi kenga b pɛlga n dɩk Zerizalɛɛm sore. 52 Neb la b tʋm tɩ b reng taoore. B rɩka sore la b tɩ kẽe Samari tẽng a ye n na segl b waoongo. 53 B sẽn ta, be rãmb pa reeg-b neer ye, tɩ b yãeeme tɩ yaa Zerizalɛɛm la b da rabda. 54 A Zak ne a Zã sẽn yãend woto b yeelame: «Yãmb datame tɩ d kõ noor tɩ saag bugum sig n yõog bãmba bɩ?» 55 A Zezi wẽneg n ges-lame m sãbs-ba. 56 La b yiime n kẽ tẽng a to. 57 B sẽn waa n be sorẽ, ned n yeel bãmba: «Mam na n tũu yãmba, y sẽn na n kẽng tẽng ning fãa.» 58 A Zezi leoka yẽ soaba: «Waas tara b bogdo tɩ yĩngr luiili tar b tʋgdo. Ned Biiga yẽ pa tar zĩig n gãnegd b zug ye.» 59 B yeela ned a to: «Tũ maam!» T’a soab leoke: «Kõ-y maam sore tɩ m deng n tɩ mum m ba.» 60 La a Zezi yeel-a lame: «Bas kɩɩmsa tɩ b mum taaba; la foom, kẽng n tɩ moon Wẽnd Rĩungu.» 61 Ned a to me n yeel-ba: «M na n pʋga yãmba, Soaala, la bɩ y kõ sore tɩ m deng n tɩ pʋʋs m neba wẽnd na taas la m yaool n wa.» 62 T’a Zezi leok-a: «Ned sã n gãd wãka n zõond n na n ko, n wẽneg n ges a poorẽ, a soab ka tog ne Wẽnd Rĩung ye.»

10

1 Dẽ poore Soaala le tũusa karen-biis pisopoe la a yiibu n tʋm ba tɩ b reng bãmb taoore, b yiib-yiibu, zĩis fãa la tẽns niyns fãa bãmb meng sẽn dag n na n kẽngẽ. 2 B ra yet-b lame: «Ka-kɛɛra waooga la ka-kɛɛdba sõor paoodame. Pʋʋs-y Tigsga Naaba tɩ b yiis tʋʋm-tʋmdba ka-kɛɛra yĩnga. 3 Kẽng-y! La ade, m tʋmda yãmb wa pe-bi digd-n-yĩids sʋka. 4 Da zɩ-y korg bɩ waoog ye, bɩ neodr ye la y ra yaas n pʋʋs ned sor zugu ye. 5 Yãmb sẽn kẽed zak ninga, reng-y n yeel-y: ‹Laafi sig yi-kãnga!› 6 Laafi biig sã n be a pʋgẽ, yãmb laafi na sig a zugu, sã n pa rẽ, a lebda yãmba. 7 Bɩ y kell n pa yir kãnga n dɩtẽ la y yũud b sẽn kõt-y bũmb ning fãa, tɩ tʋʋm-tʋmd toga ne yaoodo. Bɩ y ra sa yir woo yir ye. 8 Yãmb sẽn kẽ tẽng ning fãa tɩ b reeg yã, bɩ y rɩ la y yũ b sẽn na n tẽgen y taoore. 9 Sãoog-y tẽnga bãad-dãmba la y yeel nebã: ‹Wẽnd Rĩung pẽe yãmba.› 10 La yãmb sẽn kẽ tẽng ninga tɩ b pa reeg yã, kẽng-y b sɛk zĩigẽ la y yeele: 11 ‹Al ba yãmb tẽnga tom sẽn tabend tõnd nao, tõnd pĩmsd-a lame n bas ne yãmba, la baasg fãa bãng-y tɩ Wẽnnaam Rĩung kolgame.› 12 M yeta yãmb tɩ bʋʋda raare, Sodom sɩbgr toolem kõn zeng tẽn kãng rẽnn ye. 13 Na pak foom Korozein! Na pak foom Bɛtsayid! Tɩ wẽnd makr dãmb sẽn maan yãmb sʋka sã n da maanẽ Tir la Sidõ, b ra pĩn n yeelgẽ sũ-pa-noang futu la b bilmẽ tompɛglem n kos sugri al daar zãra. 14 Dẽ yĩnga, bʋʋd kaoob daare, Tir la Sidõ rãmb sɩbgr toolem kõn kolg yãmb dẽn ye. 15 La foom, Kafarnaom, fo zẽkd f meng n tãag saag me, b na n sika foom al n tɩ tãag bʋg-tẽnga. 16 Sẽn kelgd-a yãmb kelgda maam; sẽn zãgs-a yãmb zãgsa maam; sẽn zãgs-a maam, zãgsa sẽn tʋm-a maama.» 17 Karen-biis pisopoe la a yi wã lebg n waa ne sũ-noog n yeele: «Soaala, al ba sʋtãamba reegda tõnd noore, yãmb yʋʋr yĩnga.» 18 A Zezi yeel-b lame: «Mam da nee sʋtãan sẽn da yit yĩngri n lʋɩt wa saag sʋʋga. 19 Ade, mam kõo yãmb tõog, tɩ y tab wiis la namse la bɛyã ne a pãnga fãa kõn tõog n maan y bũmb ye. 20 La baasgo bɩ y ra noog y sũuri sʋtãamba sẽn deegd y noor yĩng ye, noog-y sũuri yãmb yʋy wã sẽn gʋls arzãnẽ yĩnga.» 21 Wakat kãnga Wẽnd Vʋʋsem kɩtame tɩ b yeele: «Mam pẽgd-y lame, Ba, yĩngr la tẽng Soaala, yãmb sẽn solg yell bãmba, yam dãmda la yẽesem dãmba, n yaool n wilg-b kom-bõonego. N-yẽe! M Ba, woto la yãmb tʋlgre ne y nimbãan-zoeerã. 22 M Ba rɩka bũmb fãa n kõ maam, ned ba a ye ka mi m Ba sẽn yaa a soaba, sã n ka Biigã, la Biiga sẽn sak n wilg a soaba.» 23 La b wẽneg n gesa b karen-biisã n yeel-ba, bãmb ne taab bala: «Sũ-noog rãmba la nin sẽn yãet yãmb sẽn yãete! 24 Mam yeta yãmba: bãngdba la nanamse tʋlg n yãee yãmb sẽn yãetã, la b pa yãe ye, la b wʋm yãmb sẽn wʋmd bũmb ningã, la b pa wʋm ye.» 25 La ade, noor karen-saamb a yembre n yik n na n bẽd-ba, n sok-ba: «Karen-saamba, bõe la m tog n maan n paam vɩɩm sẽn kõn sɛ?» 26 T’a Zezi leok-a: «Noor sebre pʋgẽ b gʋlsa bõe? Bõe la y karemda?» 27 T’a leoke: «Nong Soaala, f Wẽnnaam ne f sũur fãa, ne f pɛlg fãa, ne f pãng fãa la ne f yam fãa, la f nong f to n wẽnd f menga.» 28 A Zezi yeelame: «Yãmb leoka neere! Maan-y woto tɩ y na paam Vɩɩm.» 29 Karen-saamba sẽn da rat n kõ a meng bʋʋm, a soka a Zezi: «La m to yaa ãnna sẽ?» 30 T’a Zezi leok-a: «Ned n da yi Zerizalɛɛm n dabd Zeriko n tees n lʋɩ fãadb nusẽ tɩ b rees a teeda fãa n pogl-a, n bas-a t’a rat n ki. 31 Maan-kʋʋd a ye n waa n tũud so kãnga n yãend-a la a bas-a lame n looge 32 maan-kʋʋd sõangd a ye n waa n yãend-a, n bas-a n looge. 33 La Samari dao a yembre n da togd sore n wa lood be. A sẽn yãend-a, a zoe-la a nimbãanega, 34 la a kolgame n dɩk rãam ne kaam n pek a noadã, n vil ne pɛɛla, n zombg-a a meng bõanga, n tall n kẽng a gãag soab yiri, n tɩbs-a. 35 Vẽkembeoogo, a yãka wakɩ koeems a yiibu n kõ a gãag soaba n yeele: ‹Tɩbs-y neda neere, la y sẽn na n sãam ligd ning n paase, m sã n lɛɛg n wa, m na lebs yãmba.› 36 Bãmb b tãaba sʋka, sã n ya ne yãmba, ãnda n ges raoã sẽn lʋɩ fãadba nusẽ wala a to?» 37 Tɩ karen-saamba leok: «Yaa sẽn zoe-a raoã nimbãanega sẽ.» T’a Zezi yeel-a: «Bɩ y kẽnge, la yãmb me maan boto.» 38 A Zezi sẽn dɩk sor ne b karen-biisi, b tɩ kẽe tẽng-a ye tɩ pag a ye sẽn boond t’a Mart reeg-b sãando, a yiri. 39 A Mart da tara yao sẽn boond t’a Mari, la yao wã ra zĩi Soaala taoore n kelgd b goama. 40 A Mart da yãgda ne rɩɩba seglgo la ragend tʋʋm a taaba; a waa n yaasa a Zezi taoore n yeele: «M yao wã sẽn bas maam tɩ m segend m yembrã ka pak yãmb ye? Soaala, yeel-y m tão wã t’a yik n wa sõng-m wɛ!» 41 Soaala leok-a lame: «Mart, Mart, fo maanda yɩɩre, la fo sũkda bũmb wʋsg poorẽ, 42 la yaool n yaa bũmb a ye bala n pake. A Mari sẽn yãk pʋɩɩr ningã n são, la b kõn deeg n bas-a ye.»

11

1 Daar a ye, a Zezi da bee zĩig a ye n pʋʋsdẽ. B sẽn pʋʋs n sɛ, b karen-biig a yembr yeel-b lame: «Soaala, zãms-y tõnd pʋʋsgo wala a Zã sẽn zãms a karen-biisi.» 2 A Zezi yeelame: «Yãmb sã n pʋʋsdẽ, yeel-y woto: ‹Ba, y yʋʋr yi ne pẽgre, y naam wa. 3 Kõ-y tõnd beoog sẽn vẽeg fãa, d daara rɩɩbo. 4 Kõ-y tõnd d yel-wẽna sugri, tɩ tõnd me kõta sẽn beeg-b tõnda fãa sugri la y ra bas tɩ kʋɩɩbg yõk-d ye.› » 5 B le yeel-b lame: «Yãmb sʋka, ned sã n tar-a zoa t’a bʋʋg-a yʋn-sʋk n yeel-a: ‹M zoa, peng-m bur a tã, 6 tɩ m zoa a to n yi sor n wa, tɩ m ka tar bũmb n na n kõ-a ye.› 7 Tɩ yãoo soaba zĩnd roogẽ n leoke: ‹Bas-m laafi tɩ m doog pagame, maam ne kamba kẽe gãaga, ad-m ka tõe n yik n bao n kõ-f ye.› 8 Mam yeta yãmba, t’a zoa wã sã n pa yik n kõ-a, b zooda yĩng me, pẽdgra yĩnga, a na yik n kõ-a wala a sẽn dat tɛka. 9 La mam yeta yãmba: kos-y tɩ b na n kõ-y lame, bao-y tɩ y na n yãeeme; kabs-y tɩ b na pak tɩ y kẽ. 10 Sɩd me, sẽn bõsd-a paamdame, sẽn baood-a yãetame la sẽn kabsd-a, b pakd n kõ-a lame. 11 Yãmb sʋka, roagd a bõe n be t’a biig kos-a kʋɩl-zẽoogo, t’a bas kʋɩl-zẽegã n kõt-a waafo? 12 Bɩ a kos-a la gelle, t’a kõ-a nanga? 13 Dẽ yĩnga, yãmb ne y wẽnema fãa, yãmb sã n mii n kõt y kamb bõn sõma, yãmb zɩ tɩ yãmb Ba wã sẽn be yĩngri, bãmb na n kõo sẽn bõsd-b bãmbã a Vʋʋsem Sõngo!» 14 A Zezi ra yiisda Sʋtãan sẽn da kẽ neda t’a lebg muka. Sʋtãana sẽn yi, muka gomame, tɩ neb pɛleng yɩke. 15 La neb kẽer yeelame: «Ad-y yaa ne sʋtãamb naab a Beelzebul pãnga la a yiisd sʋtãamba.» 16 La kẽer me da rat n bãnga b pãnga, n kos-b bõn-bãnd a ye sẽn yit yĩngri. 17 A Zezi sẽn da mi b tagsgo, b yeel-b lame: «Rĩung a ye rãmb sã n welg n maan beem ne taaba, b wãada b rĩungã t’a rot lʋɩ n bʋʋg taaba. 18 Sʋtãana sã n welg la a maand beem ne a soolem dãmba, a rĩung na n le zĩnda wãna? Yãmb sẽn yet tɩ yaa ne a Beelzebul pãnga la m yiisd sʋtãamba, 19 la mam sã n digd sʋtãamba ne a Beelzebul pãnga, yãmb digd-b la ne ãnd pãng marsã? Woto yĩnga, yãmb meng n kaood y bʋʋdo. 20 La mam sã n digd sʋtãamba ne Wẽnnaam nug pãnga, dẽnna Wẽnd Rĩunga sɩd waa yãmb sʋka. 21 Gãndaoog bob a zab teed n gũud a zaka, a sẽn tar fãa, bũmb kõn maan ye. 22 Gãndaoog a to sã n wa, n yõk-a n lubi, a pidgda a zab teedã a sẽn teeg b rãmbã, n wʋk a laog fãa n pʋɩ. 23 Sẽn pa tũuda maam, zabda ne maam, sẽn pa sõngd n tigme, a soab sẽegdame. 24 Sʋtãan dẽgd sã n yi ned pʋgẽ, a gõoda zĩ-peen-daagẽ n baood vʋʋsgo n kongdẽ. Dẽ la a wat n yeele: ‹M leb roog ninga mam sẽn yii wã.› 25 A sã n le wa kẽe, a mikdame tɩ b pɩɩsa sagda n maneg-a neere; 26 t’a kẽng n le tɩ wa ne sʋtãamb a yopoe wẽnem sẽn yɩɩd yẽnda, tɩ b fãa kẽ be n maag b meng n zĩndi tɩ nin-kãng yell sãam n yɩɩd pĩnda.» 27 A Zezi sẽn gom woto, la pag a ye sẽn zĩnd bãndurba sʋka n zẽk a koɛɛg n yeele: «Sũ-noog soaba la pag ning sẽn tʋda y pʋga tɩ y yẽsem a bĩisim!» 28 La a Zezi leokame: «Yeel-y tɩ sũ-noog rãmba n yɩɩda la sẽn kelgd-b Wẽnnaam gomde la b reegd-a.» 29 Zãma wã ra yaa wʋsgo tɩ wa lebg pẽdgre t’a Zezi na n yeele: «Zamaan kãnga yaa zamaan yoogo; a bolgda wẽnd makre la a kõn paam makr a to n zʋʋg a Zonas rẽnda ye. 30 Wala a Zonas sẽn yɩ makre Niniv rãmb yĩnga, woto me Ned Biigã na n yɩɩ makre zamaan kãnga yĩnga. 31 Bʋʋda raare, dĩm-poaka sẽn yi tẽn-zãorgẽ wã na n yik n bʋʋ zamaan kãnga bʋʋdo n mong-a bʋʋm, tɩ yẽ yii al dũni wã sɛtmẽ, n wa kelg yam soab a Salomo goama; la sẽn yɩɩda a Salomo n be ka. 32 Bʋʋda raare, Niniv rãmb na n yikame n bʋ zamaan kãng bʋʋdo la b na n mong-a la bʋʋm tɩ b sẽn wʋm a Zonas saglgo, b tuuba b yel-wẽna; la ade: sẽn be-a ka wã yɩɩda a Zonas. 33 Ned kõn yõgen fitila n solg-a bɩ n fõgen-a rʋk ye; a dogend-a-la roagendga zugu tɩ sẽn kẽedba fãa yãe vẽenem. 34 Fo nif la a f yĩng fitila, fo nif sã n ya sõmbo fo yĩnga fãa tara vẽenem; a sã n pa sõmbe, fo yĩnga zãng fãa zĩi ne lika. 35 Ges f sẽn tar vẽenem ninga sã n ka lebg lika! 36 Ad-f yĩnga fãa sã n tara vẽenem t’a wilg ba a ye ka be likẽ, a zãng faa na n yɩɩ vẽenem wala f fitil sẽn vẽnegd-f ne a vẽenem.» 37 A Zezi sẽn da waa n gomdã, Farizẽ a yembre n waa n kos tɩ b wa rɩ a yiiri. Tɩ b kẽ n sɩng rɩɩbo. 38 Farizẽ wã yãee ne pɛlen-yɩka tɩ b pa reng n nudg b nus n yaool n sɩng rɩɩb ye. 39 La Soaala yeel-a lame: «M nong rẽ! Yãmb Farizẽ rãmba nedgda laag la wamd poore tɩ y menga yaool n pid ne wagdem la wẽnem. 40 Gãeemse! Sẽn naana poore, ka bãmb n naan pʋg la? 41 Dɩk-y y sũura sẽn gãd bũmb ningã n maan wẽn-kosgo tɩ sẽn keta fãa na yɩ yɩlgemde y yĩnga. 42 La na pak yãmba, Farizẽ rãmba! Yãmb yãkda y zẽ-vãadã la y zẽ-biisa sẽn tar yũ-noogã n kõtẽ, dʋr a ye piig zugu, n yaool n yãk y toog ne pʋ-peelem la Wẽnnaam nonglem: y tog n pidsẽ la boto, la woto me ra ka togẽ n pa sãoog ye. 43 La na pak yãmba, Farizẽ rãmba! Tɩ pʋʋsg rotẽ yãmb nong n zĩnda taoore, waoor zĩigẽ, y nonga pʋʋs-bɛda kʋʋng zĩigẽ, sɛk zĩigẽ. 44 Na pak yãmba, Farizẽ rãmba! Tɩ yãmb wẽnda yaad sẽn sarem tɩ neb tabd n pa mii ye!» 45 Noor karen-saamb a ye leokame: «Yãmb sẽn gom woto wã, y sãbsda tõnd me.» 46 La a Zezi leokame: «Na pak yãmb me, Noor karen-saam-dãmba! Tɩ yãmb tʋkda ninsaalba, zɩɩb b sẽn pa tõe n tʋke, tɩ yãmb menga nug-bil yaool n pa sɩɩsd bũmb ye. 47 Na pak yãmba! Tɩ y manegd n meta bãngdba yaado la yaool n yaa y yaab rãmb n kʋ bãngdbã. 48 Dẽnd yĩnga yãmb ne bãmb yaa kaset yɛnga: Bãmb n sɩd kʋ, tɩ yãmb, b kamba, tẽeda tɩ y roka b yãnde, n manegd bãngdba yaado! 49 Yaa woto la yell kõ-ling-m Wẽnda beool n yeele: M na n tʋm-b la bãngdba la tʋʋm-tʋmdba, b na n kʋʋ kẽere, n dig kẽere, 50 sẽn na n yɩ-la tɩ b wa sok zamaan kãnga kamba, bãngdba faa zɩɩm sẽn daag al dũni sɩngre, 51 sẽn sɩng ne a Abɛl zɩɩm n tãag a Zakari, b sẽn kʋ a soaba maan-kugr la Wẽnd doog sʋka. Sɩd wa m sẽn yetã, zamaan kãnga na rɩ zɩ-kãng fãa taale! 52 Na pak yãmba, Noor karen-saam-dãmba! Yãmb looga ne bãngra roog kʋɩlen-bila, yãmb meng n pa kẽede la y yaool n digda sẽn dat-ba me kõom.» 53 A Zezi sẽn yi be, Sɛb-mita la Farizẽ rãmba sɩng n dat-b la ne wẽnga la b pẽdgd bãmb ne sokr dãmb wʋsgo, bũmb wʋsg poorẽ. 54 B ra gãnegd-b-la bẽdgo, n dat tɩ b meng noor yiis gomd sẽn na n paalg-ba.

12

1 Wakat kãnga, zãma ka tɛk tigmame n gũbg a Zezi n tabd taaba, tɩ b na n sɩng n yeel b karen-biisã: «Gũus-y y meng ne Farizẽ rãmb rabɩlle, ne b zãmbã. 2 Sẽn lud ka be tɩ b ka na n wa puk-a ye. Sẽn solg me ka be tɩ b ka na n wa bãng-a ye. 3 Dẽ n so tɩ yãmb sẽn togs bũmb ning fãa yʋngo, b na wʋm-a wĩnto-sʋka, la y sẽn kẽed roog n walm bũmb ning tʋbrẽ, b na rʋ bɛoongo n moon-a. 4 Mam yeta yãmba, m zo-rãmba, da zoe-y sẽn kʋʋd-b yĩnga n yaool n pa tõe n paas bũmb a to ye. 5 Yaas-y tɩ m wilg yãmba, y sẽn tog n zoe a soaba. Zoe-y sẽn kʋʋda la a leb n tõe n kẽes yãmb bugmẽ. N-yẽe! Mam yeta yãmba, yẽ soab la y tog n zoe. 6 Yirs a nu ka koosd tãm a yiib wɛɛ? Ne rẽ fãa Wẽnnaam pa yĩmd bãmb ba a ye yell ye. 7 Al ba yãmb zug zobdo, b sõd-b-la zãnga. Bɩ y ra maan rabeem ye, yãmb bee yõod n yɩɩd yirs ka tɛka. 8 M yeta yãmba, sẽn yeel-a ninsaalb taoore t’a mii maam, Ned Biiga me na yeel Wẽnnaam malɛk rãmb taoore, tɩ b mii yẽ soaba. 9 La sẽn kɩɩsda neb taoore t’a ka mi maam, mam me na kɩɩs Wẽnnaam malɛk rãmb taoore tɩ m ka mi-a ye. 10 Sẽn gom-a Ned Biiga wẽnga, b na n kõ-a sugri; la sẽn tʋʋs-a a Vʋʋsem Sõng kõn tol n paam sugri ye! 11 B sã n wa vuud yãmb n kẽnd pʋʋsg rotẽ, bʋʋdba la tẽng soaalba taoore, bɩ y ra bʋ y sẽn na n gom to-to, la y sẽn na n yãe dabaar ning n fãag y meng ye. 12 A Vʋʋsem Sõng n na n wilg yãmb wakat kãng bala y sẽn tog n yeele.» 13 Ned n zĩnd zãma wã sʋka n yeel a Zezi: «Karen-saamba, yeel-y m ba-biiga t’a pʋɩ d ba sẽn bas laog ningã, n kõ-m m dẽnna.» 14 Tɩ b na n leok-a: «Daoa! Ãnda n kõ-m sore tɩ m bʋ yãmb bʋʋdo la m pʋɩ yãmb laogo?» 15 B le yeela zãma wã: «Gũus-y y meng neere ne y raab waglã, tɩ f tar wʋsg me, ned vɩɩm ka tũud f sẽn tar paoong ninga ye.» 16 B tãoo yelbũndi: «Dakãagr a ye n da be ta pʋt sak kood sõma. 17 A ra tagsda a sũurẽ: ‹M na n maana wãna? M ka tar zĩig n na n bĩng m kooda ye.› 18 T’a yeel a menga: ‹Ad-m sẽn na n maan bũmb ninga: m wãada bao kʋda fãa n lebs n me bɛd-bɛda, m wʋkda m kooda fãa la m paoonga fãa n bĩng be, 19 n yaool n yeel m menga: M zoa, fo paama paoong wʋsgo n bĩng yʋʋm kʋʋm yĩnga, vʋʋse, rɩ la f yũ la f kɩdme.› 20 La Wẽnnaam yeel-a lame: ‹Yalma, yʋnga bala, b na n deega f yõore la fo sẽn bĩngã ãnna n na n sooge?› 21 Yɩta a woto ne sẽn wʋkd-a arzɛk n bĩngd a meng yĩnga, n yaool n pa bĩngd Wẽnnaam yĩng ye.» 22 A Zezi yaool n yeela b karen-biisi: «Bɩ y ra bʋ y vɩɩm poorẽ, n sokdẽ tɩ bõe la y na n dɩ, la yĩnga poorẽ, tɩ bõe fuug la y na n yeelg ye. 23 Vɩɩm yɩda rɩɩbo tɩ yĩnga yɩɩd fuugu. 24 Ges-y gãabdo: b ka bʋte, b ka tigsdi, b ka tar pilgu, b ka tar baoore, la Wẽnd dɩlgd-b lame. Y são luiili al wʋsgo! 25 Ãnna n tõe, yãmb sʋka, n bʋ n paas a vɩɩm woglem kãntɩɩg a ye? 26 Yãmb sã n pa tõe sẽn paoode, ya bõe tɩ y maand yɩɩre ne sẽn ketã? 27 Ges-y puud sẽn bɩt toto; b pa wĩida, b pa wʋgd sʋndo la m yeta yãmb t’a Salomo meng ne a ziira fãa pa yeelg fu-neer wala puug ye. 28 Wẽnnaam sã n yeelgd woto, moog sẽn be pʋtẽ dũnna tɩ b na n yõog wʋngẽ beoogo, yãmb zɩ tɩ yãmb yĩnga b na maan tɩ yɩɩg boto, tẽeb kɩdg rãmba? 29 La yãmba, bɩ y ra bao bõe la y na n dɩ, bõe la y na n yũ, la y ra maan yɩɩr zaalem ye. 30 Yaa dũniya bu-zẽmba n bolgd dẽ. Yãmb Ba wã mi tɩ yãmb tara rẽ fãa tʋʋmde. 31 Bɩ y reng n bao Wẽnnaam Rĩung ne a sõmblem, tɩ sẽn ketã, b na kõ yãmb n paas. 32 Da zoe-y rabeem ye, wubr pa zemb bũmbu, tɩ nooma y Ba tɩ b kõ yãmb b Rĩungu. 33 Koos-y yãmb sẽn tar fãa n dɩk n maan wẽn-kosgo; bao-y kordo sẽn pa tõe n kʋdg ye la arzɛk sẽn pa tõe n sɛ n bĩng arzãnẽ, tɩ beene, wagdb ka tõe n kolg ye, mogd ka be n tõe n mok ye. 34 Yãmb laoga sẽn be zĩig ninga, y sũura me na n zĩnda be. 35 Rɩk-y sẽbdse n sẽbg-y y sɛɛga, la yõgen-y fitil dãmba n zã y nusẽ. 36 La yãmba, yɩ-y sõgen-kamba sẽn gũud b zu-soaba, n gũud t’a yi pʋg-reem n wa; a sã n wa wẽed nug poaka bɩ b wẽneg n pak t’a kẽ. 37 Sũ-noog rãmb la sõgen-kamb kãense, b zu-soab sã n wa mik tɩ b gũud a waoongo. Sɩd-sida, m yeta yãmba tɩ yẽ meng na n sẽgna fuugu, n zĩndg-b rɩɩb roogẽ, n tall dɩɩbã a toore n wa kõ-ba. 38 A waa yʋn-sʋka, a waa tõd-beoogo n mik tɩ b segl n gũud-a, sõgen-kamb kãens yell manegame. 39 Bãng-y neere, tɩ yir soab miẽ wagdr waoong wakato, a kõn mum a nin ye la a kõn bas tɩ b wa poog a roog ye. 40 Yãmb me, segl-y y mens n gũudẽ, tɩ Ned Biiga na n waa wakat ning y sẽn pa tagsd b waoong ye.» 41 A Piyɛr sok-b lame: «Soaala y wẽe yelbũna tõnd yĩng bɩ neb fãa yĩnga?» 42 Tɩ Soaala leok-a: «Yaa ãnd la arzɛk gũuda, pʋ-peelem soaba, yam soaba t’a zu-soab na n gũnug-a a rakõapa t’a kõt-b moende wakat ninga sẽn zemse? 43 Sũ-noog soaba, la sõgen-kãnga, a zu-soaba sãn n wa mik-a t’a maan boto! 44 Sɩd-sɩda mam yeta yãmba t’a na n gũnug-a-la a paoonga fãa. 45 La sõgna sã n yeel a sũurẽ: ‹M zu-soab kaoosda waoongo› t’a na n sɩng n pãbd zaka rãmba: dapa la pagba, n dɩtẽ la a yũud rãam n tɩgda, 46 sõgen-kãng zu-soaba na n waa daar ning a sẽn pa gũud-a la wakat ning a sẽn pa mi; a zu-soaba na yẽeg-a, n dig-a n yiis, n kɩt t’a rɩ pɛt ne yel-wẽn-maandba. 47 Sõgna sẽn da mi a zu-soab waoong raare n yaool pa segl ba fɩ, n pa maan wa a zu-soaba sẽn datã, a na n paama pãbr wʋsgo. 48 La sẽn pa bãnga a zu-soab raabo la a tʋm sẽn tog ne sɩbgre, a na paam pãbr bilfu bala. B sẽn kõ a soab wʋsgo b na soka bũmb wʋsgo la b sẽn bobl a soab bũmb wʋsgo b na sok yẽnd a soabã n yɩɩge. 49 Mam waa n loba bugum tẽng zugu, la bõe la m tʋlla. M nongẽ lame t’a zoe n widgẽ. 50 Soob a ye n be tɩ ya modgr tɩ m so la m zʋʋda ali, n gũud soob kãng raare! 51 Y tẽedame tɩ m waa n kõo laafi tẽnga laa? Ayoo! Maam n yeele: m sẽn kõ yaa welg taaba. 52 Marsã tɛka, neb a nu be zak a ye, b na welg taaba. A tãab welgda ne a yiibu, t’a yiib welg ne tãabã. 53 Ba na n welga ne a biiga, tɩ biig welg ne a ba; ma na n welga ne a bi-pugla, tɩ bi-pugl welg ne a ma; pag ne a bi-paga, bi-pag ne a sɩd ma.» 54 A Zezi le yeela zãma wã: «Yãmb sã n yãe sawadg nin-taoore, tao-tao bala y yetame tɩ saag wata la yɩta boto. 55 Yãmb yãe tɩ sobg kaood goabga, y yetame: zĩiga na n yɩɩ tʋʋlgo la yɩta boto. 56 Zãmb dãmba, yãmb mii tẽng la saag neng n bak, bõe n maan tɩ yãmb ka bãng zamaan kãnga yẽ n bake? 57 Bõe tɩ yãmb ka bãng n bak y toore sẽn ya tɩrga? 58 Fo rabd naab nengẽ ne f bʋʋd-n-taaga, sor zugu, pĩn n tẽbe n põse; ka rẽ a vuuda foom n ta bʋʋda soab taoore, tɩ bʋʋda soab yõk foom n kɩs balgda, tɩ balgda pag f roogo. 59 M yeta foom tɩ f kõn yi be, tɩ f ka yao samda zãnga, al ba tãmbr meng kõn pa ye.»

13

1 Sega neb sẽn wa n togs yell ning sẽn pak Galile neb kẽere, a Pilat sẽn kɩt tɩ b zɩɩm kalm ne b maand dẽnna. 2 T’a Zezi na n leok ba: «Yãmb tẽedame tɩ Galile nin-bãmba ra yaa yel-wẽn-maandb n yɩɩd b taaba bɩ? 3 Ayoo! Mam yeta yãmba tɩ y sã n pa tuub y yel-wẽna, y fãa kida boto. 4 La neb piig la a nii Siloe gaosga sẽn lʋɩ n bʋʋg n kʋ wã, yãmb tẽedame tɩ b beeg n yɩɩda Zerizalɛɛm neba fãa bɩ? 5 Ayoo! Mam yeta yãmba tɩ y sã n pa tuub y yel-wẽna y fãa kiida kũum a woto buudu.» 6 A Zezi wẽ-b la yelbũnd kãnga: «Ned n da sel kankang a pʋʋgẽ. A kẽngame n na n tɩ fãs a biis n pa yãe ye. 7 T’a yeel pʋʋga koaada: ‹Yaa yʋʋm a tã marsã la m wat n baood kankanga biisi n pa yãetẽ ye. Bɩ f kɛɛg-a! Bõe yĩng t’a yãmbd zĩig zaalem?› 8 Koaada leok-a lame: ‹Bas-y rõandã yɛs n gese, tɩ m tũ bok n gilg n gãneg birga. 9 Daare a me na yaa n wom biisi; a pa wom marsã, y na kɛɛg-a.› » 10 A Zezi ra karemda zãma wã pʋʋsg roogẽ, vʋʋsg daare. 11 Ade, pag a ye n da be be n tar Sʋtãan a pʋgẽ, al yʋʋm piig la a nii. Sʋtãana ra koms-a lame t’a bũndg n ka tõe n doog a meng ba bilfu. 12 A Zezi sẽn yãend-a, b bool-a lame n yeele: «Fo tɩlga ne f bãagã.» 13 La b tẽega b nus a zugu. Zĩig pʋgẽ bala paga dooga a menga, n yaas n pẽgd Wẽnde. 14 Pʋʋsga roog naab sũur puugame, a Zezi sẽn sãoog paga vʋʋsg daar yĩnga; t’a na n yeel zãma wã: «Dasem a yoob n be yãmb sẽn tog n tʋm, dẽn yĩnga wa-y dasem kãense tɩ b sãoog yã, la y ra wa sibr daar ye.» 15 Tɩ Soaala leok-a: «Zãmb rãmba, yãmb ned kam fãa ka lokd a bõang bɩ a naf vʋʋsg daar n tɩ yũnug bɩ? 16 Sʋtãana sẽn za pagã, a Abraam biigã, al yʋʋm piig la a nii, maana a wãna tɩ m pa tõe n zaag a gadr vʋʋsg daare?» 17 B sẽn gom woto, yãnd yõka sẽn da wẽed-b no-koeemdã, la zãma wã yẽ sũur da nooma al wʋsgo, Wẽnd makr dãmb sẽn da maanda yĩnga. 18 B le yeelame: «Wẽnd Rĩung wẽnda bõe, la m na n mak-a-la ne bõe? 19 A wẽnda seneve tɩɩg biiga ned sẽn dɩk n bʋd a zẽedẽ, t’a yi n lebg tɩɩga tɩ yĩngr luiili soond a wilẽ.» 20 B le yeelame: «M makda Wẽnd Rĩung ne bõe yɛsa? 21 A wẽnda rabɩlle pag sẽn dɩk n nag zom moen a tã, t’a wuk zoma gilli.» 22 A Zezi da pɩʋʋgda tẽn-bɛd la tẽn-bõonego n karemd neba la b rabd Zerizalɛɛm. 23 Ned n sok a Zezi: «Sẽn na n fãag-bã, b sõor na n yɩɩ bilf bala?» 24 Tɩ b leok-a: «Nadg-y pãnga n tũ digno-sẽka n kẽ. Tɩ maam n yet yãmba, neb wʋsg wat n makda b na kẽ la b kõn kẽ ye. 25 Yir soab kẽ n sɛ n pag kʋɩlenga tɩ yãmb ket yɩnga n wẽed kʋɩlenga n tarẽ: ‹Soaala! Pak-y tɩ d kẽ!› A leokda yãmba: ‹M ka mi yãmb sẽn yitẽ ye!› 26 Tɩ yãmb na n yaool n yeele: ‹Tõnd dɩɩme la d yũ ne yãmb wɛ! Yãmb karma neba d soy zutu.› 27 T’a leok yãmba: ‹Mam yeta yãmba tɩ m pa mi y sẽn yitẽ ye. Kẽng-y n menem-y la y bas maam, yãmb fãa, sẽn tʋmd-b tʋʋm kɛga.› 28 Na n lebga yãbr la yẽn wãbre, y sã n wa yãe a Abraam, la a Izaak, la a Zakoob la bãngdba fãa tɩ b zĩ Wẽnd Rĩungẽ tɩ b yaool n tus yãmb n yiis yɩnga. 29 Neb na n yii yaang la taoore, goabg la rɩtgo, la b na n zĩnd n dɩɩ Wẽnd Rĩungẽ wã. 30 La ade, sẽn ya-b poorẽ dãmba, kẽer na n lebga taoor dãmba, tɩ sẽn ya-b taoor dãmba, kẽer lebg poorẽ dãmba.» 31 Wakat kãng bala, Farizẽ rãmb kẽer waa n yeel-b lame: «Yik-y n kẽng-y zĩig a to t’a Erod dat n kʋʋ yãmba.» 32 B leok-b lame: «Tɩ yeel-y m Ba sɩlem soaba Waaga, ade, maam yiisda sʋtãamba la m sãoogd bãad-dãmb dũna la beoogo la da-yɩten-daara tɩ m sɛɛme. 33 La ya m sẽn na n kell n kẽnd Zerizalɛɛm dũnna, beoog la ra-yɩta, tɩ bãngd ka tog n ki kɛɛnga tɩ pa Zerizalɛɛm ye. 34 Zerizalɛɛm, Zerizalɛɛm! Kato! Foom n kʋʋd bãngdba! B sẽn tʋm b rãmb f nengẽ, fo labd-b la ne kuga. Naoor a wãna, la m tʋlgre n tigim f kamba wala no-yãang sẽn põgend a kamba a pɩgsẽ? La yãmb pa sak ye! 35 Ges-y! B na n basa yãmb ne ro-vɩʋʋdo la mam yeta yãmba, y kõn le yãe maam, al tɩ tol n ta daar ning y sẽn wat n yeel-ma: ‹Sẽn wat-b Soaala yʋʋr yĩnga paam pẽgre!› »

14

1 A Zezi kẽe Farizẽ rãmb kãsem a ye yiri vʋʋsg daare, n na n dɩ, la Farizẽ rãmba ra gũusd-b lame. 2 La ade, kapʋg soab n da yɛs bãmb taoore. 3 A Zezi leok-b la koɛɛga, b yeela karen-saam-dãmbã la Farizẽ rãmbã: «Vʋʋsg daare, tõe n sãooga bãad bɩ pa tõe?» 4 Tɩ b fãa sĩnd b noore; t’a Zezi yõk bãada nug n sãoog-a, n kuls-a. 5 B yaool n yeela Farizẽ rãmbã: «Yãmb sʋka ãnda biig bɩ a naaf n lʋɩt bulgẽ t’a pa na n yiis-a tao tɩ yaa vʋʋsg daare?» 6 La b pa tõog n leok-b tɩ bũmb ye. 7 A Zezi ra yãeeme tɩ b sẽn bool b rãmba tɩ b wa rɩ wã ra tũusda waoogr zĩisi, la b wẽ-b-la yelbũndi: 8 «Ned sã n bool-f tɩ f wa pʋg-reem kibsa, da bao waoogr zĩig n gãand ye, daare a boola ned a to sẽn yɩɩd foom, 9 la sẽn bool-a yãmb y yiibã na n wa yeela foo: ‹Yik ka tɩ m ba Zagl gãande.› Tɩ fo yik marsã n tɩ gãand poorẽ ne yãnde. 10 Ned sã n bool foo rɩɩbo, tɩ gãand poorẽ zĩiga tɩ sẽn bool-a fooma sã n wa bɩ a yeel-fo: ‹M zoa! Wa-y taoor ka wɛ!› La woto na yɩ zu-zẽkr fo yĩnga. 11 Tɩ sẽn zẽkd-a a menga, b na n sulg-a lame la sẽn sikd-a a menga b na n zẽk-a lame.» 12 A Zezi yeela sẽn bool-a bãmb rɩɩbã: «Yãmb sã n mii n segl dɩɩb wĩndg bɩ yʋngo, bɩ y ra bool y zo-rãmba bɩ y ba-biisi, bɩ y roagdba bɩ y yags sẽn ya rakãagb ye tɩ b na n wa boola yãmb n lebse, tɩ rẽnna yɩɩ y rolbo. 13 Yãmb sã n segl dɩɩbo, bool-y naong rãmba, wobse, kar-kegdo, zoeense. 14 Woto yãmb sũur yita noogo tɩ b pa tar n na n lebs yãmb ye la y na paam dolbo nin-sõma vʋʋgr daare.» 15 Sẽn da rɩt-b be wã ned a ye sẽn wʋm goama, yeela a Zezi: «Sũ-noog soaba la sẽn na n dɩ-a rɩɩb Wẽnd Rĩung wã!» 16 La a Zezi leokame: «Dao a yembre n maan kibs kãsenga n segl dɩɩbo la a wilga neb wʋsg tɩ b wa, a raare. 17 Kibsa raare, a tʋma a sõgne t’a yi n yeel sẽn bool b rãmba tɩ b wa rɩ tɩ fãa segl n sɛɛme. 18 B fãa maana no-yend n kabs tɩ b ka na n tõog n wa ye. Pipi soaba yeelame: ‹M daa pʋʋgo, yaa pakr tɩ m tɩ ges; m kotame tɩ y kabs y zu-soaba n kõ-ma.› 19 T’a to yeele: ‹M daa yikay piiga tɩ m dabda n na n tɩ mag b pãng n gese; m kotame tɩ f kabs f zu-soaba n kõ-ma.› 20 T’a to yeele: ‹Mam peega pag marsã, dẽn n so tɩ m pa tõe n wa.› 21 Sõgna sẽn kuli, a tɩ togsa a zu-soaba b fãa leokre. Yira soab sũur puugame t’a yeel a sõgne: ‹Yi tao n kẽng neba sɛk zĩigẽ la soy zutu, tall naong rãmba, wobse, zoeens la kar-kegdo n wa ne b ka.› 22 Tɩ sõgna le wa yeele: ‹M zu-soaba, yãmb sẽn kõ noor ninga, d maana me la weer ketame.› 23 Tɩ zu-soaba yeel a sõgne: ‹Kẽng so-raadẽ la so-bugsẽ, n wool neba tɩ b wa kẽ tɩ m doog pidi. 24 Man yeta yãmba, tɩ b sẽn deng n bool b rãmba fãa ned ba a ye kõn lemb mam dɩɩba ye.› » 25 Zãma kãsenga n da tũud a Zezi tɩ b wẽneg b poorẽ n yeel-ba: 26 «Ned sã n wat mam nengẽ, a sã n pa kis a ba, n pa kis a ma, a paga, a kamba, a ba-biisi, la a tãopa la al ba a meng vɩɩm, a pa tõe n yɩ m karen-biig ye. 27 La sẽn pa zɩt a pika n tũud m nao, pa tõe n yɩ m karen-biig ye. 28 Ãnna n be yãmb sʋka, n dat n me a gaosgo n pa na n deng n zĩndi, n geelg a sẽn na n sãam ligd ninga la a ges a tara sẽn na n sek rooga meebo, 29 t’a na n wa sɩng-a, n yaool n pa tõog n me-a n baase tɩ neb wa yãe n tar-a a laado: 30 ‹Ad daoã sɩnga meebo la pãng paoogame t’a pa baas ye.› 31 Bɩ yɛ naaba n bob tãpo n na n tɩ kaoog zabre ne naab a to, n pa na n deng n zĩnd n maag a menga n tagse a sã n tõe n maana raood ne tãb-biis tus piigã, tɩ naaba to wã yaool n segd-a ne tãb-biis tus pisi? 32 A sã n mi t’a ka tõe, naab a to wã nan ket yɩɩga, a na tʋm ned t’a yõk sɛɛga n yẽs laafi yẽsgo. 33 Woto me, yãmb sʋka ned ninga sẽn pa rat-a n bas a sẽn tar fãa, a ka tõe n yɩ mam tũud-n-taag ye. 34 Yamsem yaa bõn-sõngo. La a sã n sãbge, bõe n na n le wa ne a noosem? 35 A sẽn ka tog ne pʋʋgo t’a ka tõe n yɩ birga, a tɛk yaa lobr bala. Sẽn tara tʋb n dat n wʋm bɩ a wʋm.»

15

1 Sẽn deegd-b yõor yaood la yel-wẽn-maandba fãa ra kolga a Zezi n na n kelg-ba. 2 Farizẽ rãmba ne Sɛb-mitba da guglumdame n yetẽ: «Yãoo reegda yel-wẽn-maandba la a rɩta ne bãmba.» 3 Yaa rẽ yĩnga la b wẽ-b yelbũndi: 4 «Anna n be yãmb sʋka n tar pe-yãans koabga t’a ye meneme, t’a pa na n bas piswɛ la a wɛ wã weoogẽ n tɩ bao sẽn menem-a wã al n wa yãend-a? 5 A sã n wa yãend-a, a rɩkd-a lame n palg a bãoko n kɩdemnẽ: 6 la a sã n ta yiri, a boonda a zo-rãmb la a yagse n yeel ba: ‹Lagem-y maam n kɩdme tɩ m pe-yãanga sẽn da menem, m le yãend-a lame.› 7 Woto me mam n yet yãmba, yel-wẽn-maand a ye tuubgu yĩnga, yɩta sũ-noog arzãnẽ n yɩɩd nin-sõma pis wɛ la a wɛ sẽn pa tar tuubg tʋʋmde. 8 Bɩ yɛ paga, n tar a tãm-dãmb piiga t’a ye wa menem t’a pa na n yõgen fitila n pɩɩg a roogo n gẽes neere, al n wa yãend-a? 9 A sã n yãee-a, a boonda a zo-rãmb la a yags pogse n yeel-ba: ‹Lagem-y maam n kɩdem tɩ m le yãee m tãmbrã sẽn da menem.› 10 Woto-me, maam n yet yãmba: yel-wẽn-maand a yembre sẽn maan sɩbgre yĩnga, yɩta sũ-noogo Wẽnnaam malɛk rãmb sʋka.» 11 B le yeelame: «Dao a ye n da tar a kamb a yi. 12 Tɩ yaoã yeel a ba: ‹M ba, bɩ y pʋɩ y paoongã n kõ maam m dẽnna›; la ba wã weela a paoongã n kõ-ba. 13 Sẽn yɩ bilf dẽ poore, yaoã wʋka a sẽn da tar fãa n tog sore, n kẽng tẽn-zãorgẽ, la bee a sãama a laoga fãa ne tʋʋm yoodo. 14 A sẽn dɩ fãa tɩ sɛ, kom kãseng n lʋɩ tẽngã al t’a na n sɩng n yãe naongo. 15 T’a kẽng n tɩ nok tẽnga nin-yende, t’a soaba tʋma a pʋtẽ t’a tɩ gũud a kurkuya. 16 A ra tʋllẽ lame n dɩ tɩ-biisa kurkuyã sẽn da rɩtã, a me pids a pʋga, la ned ba a ye ra pa kõt-a ye. 17 T’a na n bao yam n kõ a menga la a yeel a sũurẽ: ‹Dakõap a wãn n tʋmd m ba nengẽ tɩ rɩɩb sekd-b n keldẽ tɩ mam yẽ be ka n kiid kom! 18 M na n yikame n kẽng m ba nengẽ, la m na n tɩ yeel-b lame: M ba, m beega Wẽnde la m beega yãmba. 19 M pa le tog tɩ y bool-m tɩ y biig ye; bɩ y reeg-ma n tall-m wala y tʋʋm-tʋmd a yembre.› 20 La a yikame n dabd a ba nengẽ. A sẽn waa n ket yɩɩga, a ba yãend-a lame, la a weoog kẽe-a lame; la a wudgame n tɩ yõk a biigã n mobg-a, n mok-a. 21 Tɩ biiga yeel-a: ‹M ba, m ba, m beega Wẽnde la m beega yãmba; m pa le tog tɩ y bool-m tɩ y biig ye.› 22 La ba wã yeela a sõgen-kamba: ‹Bɩ y kẽng tao n tɩ wa ne fuug ninga sẽn yaa neer n yɩɩd fãa n wa yeelg-a la y kõ-a nug-bĩng t’a pid a nug-bila la neooda t’a widi. 23 Wa-y ne nag-bil nobdga tɩ d kʋ. D segl rɩɩbo n maan kibsa. 24 Ade, m biiga ra kiime la a le vʋʋgame; a ra menemame la d le yãee-a lame.› Tɩ b na n sɩng n dɩ b rɩɩbo. 25 Dẽ tɩ bi-kãsenga ra bee pʋʋgẽ; a sẽn lɛɛg n wa kolg yiri, a wʋma yɩɩla la reem rãmde. 26 T’a bool sõgen a ye n sok-a: ‹Yaa bõe?› 27 Tɩ sõgna yeele: ‹Yãmb yao wã leb n waame la y ba sẽn le paam n yãend-a ne laafi b kɩtame tɩ b kʋ nag-bi-nobdga.› 28 La kẽema sũur puugame t’a zãgs t’a kõn kẽ zakẽ ye, t’a ba wã yii n yõk a sɛɛga. 29 A leoka a ba: ‹Yaa al yʋʋm zãra la mam tʋmd y tʋʋma; mam nan pa tol n kɩɩs yãmb noor ye la y nan pa kõ maam bull a ye abada tɩ m deeg n maan kibs ne m zo-rãmb ye. 30 La yãmb biig a to wã sẽn tɩ rɩ yãmb paoongã n sɛ, n lɛɛg n wa, yãmb kʋʋ nag-bi-nobdgã a yĩnga.› 31 Tɩ ba wã yeele: ‹Foom, m biiga, fo bee ne maam daar fãa wɛ! La mam sẽn tar fãa, foo n so wɛ! 32 La ra segdẽ lame tɩ d maan kibs la d kɩdem tɩ f yaoã ra kiime la a vʋʋgame, a ra menemame, la d le yãee-a lame!› »

16

1 A Zezi le yeela b karen-biisi: «Arzɛk soab a ye n da tar arzɛk gũuda tɩ b wa luk a bãongo a zu-soaba nengẽ t’a rɩta a paoongã. 2 T’a bool-a n yeele: ‹Fo maana bõe tɩ b gomd f yelle tɩ m wʋmnẽ? Bɩ f geelg m paoonga fãa tɩ m bãng f sẽn maan bũmb ninga, tɩ rũnna tɛka fo kõn le gũ m paoong yɛs ye.› 3 Tɩ arzɛk gũuda yeel a sũurẽ: ‹Mam na n maana a wãn marsã, m zu-soaba sẽn yiisd maam tʋʋmdã? Koob bɩ? M ka tar gãb n kood ye. Bõsg bɩ? A yãnd tara maam. 4 Be neere, mam mi m sẽn na n manega, tɩ b sã n wa yiis maam tʋʋmdã bɩ neb reeg maam b zagsẽ.› 5 A boola sẽn da tar-b zu-soaba sama, a yembr yembre, n sok pipi soabã: ‹M zu-soaba samd bʋg la fo tara?› T’a leok: ‹Kaam dʋgd koabga.› 6 T’a yeel-a: ‹Rɩk f sebre n zĩnd tao-tao n gʋls pisnu.› 7 N le yeel a to: ‹La foo, fo tara bõe samde?› T’a leoke: ‹Ki pet koabga.› T’a yeel-a: ‹Rɩk f sebre n gʋls pisnii.› 8 Zu-soaba pẽga arzɛk gũudã ne a wagdma fãa, a sẽn maan dabaara yĩnga. Tɩ zamaana kamb tara yẽesem b vɩɩmẽ, n yɩɩd vẽenem kamba. 9 La mam yeta yãmba: rɩk-y y arzɛk yoogã n bao yel-sõmd ne nebã t’a sã n wa yõsg y nugẽ bɩ b reeg yãmb vɩɩm sẽn ka sɛɛb rotẽ wã. Sẽn maand-a pʋ-peelem ne sẽn paoode, 10 a soab na n maana pʋ-peelem ne sẽn waooge; la sẽn maanda zãmb ne sẽn paoode, a soab maanda zãmb me ne sẽn waooge. 11 Ãnda n ne y sẽn zãad tẽng zug bobellã tɩ yõod kaẽ wã, la a le saag n bobend yãmb sẽn be yõodo? 12 Y ka bãng tẽng zug yõoda zãabo, yĩngr dẽnna la zãng zãnga. 13 Dakõor ba a ye ka tõe n maan zu-soaben-dãmb a yiib yam ye; a yam yita ne a ye, n kẽed a to. A yam kẽeda a ye t’a sãbsd a to. Yãmb pa tõe n kẽ Wẽnnaam la m ba Naaba Ligd ye.» 14 Farizẽ rãmba sẽn da nong ligdã ra kelgda rẽ fãa, la b laad a Zezi. 15 Tɩ b yeel-ba: «Yãmb baood n na n yɩɩ nin-sõma neb nifẽ la Wẽnnaam nee y sũuri; tɩ sẽn be bark ninsaalb nifẽ, yaa wɩɩbdo Wẽnnaam taoore. 16 A Zã sẽn waa n nan ka sɩng a tʋʋmna, Noora la Bãngdba sẽn da togsã n da yɛse. A Zã tɛka, b moona Wẽnd Rĩunga la lebga ned kam fãa nadg pãnga n wẽdg n kẽ. 17 Yĩngr la tẽng sẽn loogd yaa naana n yɩɩd Noora gomd bil a ye sẽn na n lʋɩ vɩʋʋgẽ. 18 Sẽn yiisd-a a paga n kẽed ne pag a to, maanda yoobo, la sẽn dɩkda pag a sɩd sẽn bas me maanda yoobo. 19 Arzɛk soab n da be n yeelgd nufa la beren-dɩgr gĩs bãanes fu peelse, n dɩt a rɩ nood la a yãet naare. 20 Naong soab a ye sẽn boond t’a Lazar n da gãe a sɩmannẽ; a Lazar yĩnga fãa ra yaa noada. 21 A ra tʋlla rɩ-zeremsa arzɛk soaba sẽn basd tɩ rʋʋgd tẽnga n dɩ n yiis a kom, la ned ba a ye ra pa kõt-a ye; baasa meng ra wat n lelemda a noada. 22 Naong soaba kiime tɩ malɛk rãmb dɩk-a n kẽng a Abraam nengẽ. Arzɛk soaba me kiime tɩ b mum-a. 23 Arzɛk soaba waa n tara namsg wʋsg bʋg-tẽnga la a sẽn zẽk a nenga, a yãenda a Abraam yɩɩga la a Lazar ra be-la b naoẽ. 24 Arzɛk soaba kelmame: ‹M ba, Abraam, zoe-y m nimbãanega la y tʋm a Lazar t’a tẽk a nug-bil koom n wa tosg m zelemdã tɩ bugma zabda wʋsgo.› 25 A Abraam leokame: ‹M biiga, tẽeg tɩ f vɩɩm wẽnde, fo yãee naare la a Lazar yãee pɛt bala; marsã yẽ n paam yolsg kaane tɩ fo yẽ tar toogo. 26 La rẽ pʋgẽ me, bog zulung n be yãmb ne tõnd sʋka, tɩ d sã n dat n yi ka n kẽng yãmb nengẽ, ka tõe ye, la ka tõe n yi yãmb nengẽ me n wa ka ye.› 27 La arzɛk soaba yeelame: ‹M ba, Abraam, m yõkd-y sɛɛga tɩ y tʋm a Lazar m ba zakẽ 28 tɩ m tara ba-b-biis a nu; a tɩ kõ bãmb kaseto tɩ b me ra wa namsga zĩigẽ ye.› 29 La a Abraam leokame: ‹B tara a Moyiiz la bãngdba, bɩ b kelg-ba.› 30 T’a yeele: ‹Ayoo! M ba, Abraam, sã n ya ned n yi kɩɩms sʋka n bʋʋg-ba n togse, b na maan sɩbgre.› 31 T’a Abraam yeel-a: ‹Bada! B sẽn pa kelg a Moyiiz ne bãngdbã, ned vʋʋg kɩɩms sʋk me b kõn deeg ye.› »

17

1 A Zezi yeela b karen-biisi: «Bũmb sẽn tõe n lub ned yel-wẽnd pʋgẽ kõn kong abada la na pak ned ninga sẽn wata ne bõn-kãnga. 2 B sẽn dɩkd neer kugri n pid a soab kokore, n tak-a, n tus n lub mogrẽ, dẽ são a sẽn wat ne bi-bilf a ye kʋɩɩbgo. 3 Bɩ y gũus y menga! F saam-biig sã n beeg bɩ f sagl-a, la a sã n tuubame bɩ f kõ-a sugri. 4 La a beeg-f tɩ ta naoor a yopoe daar a ye, n lɛɛg n wa fo nengẽ naoor a yopoe n yeele: ‹Mam tuubdame,› fo kõt-a la sugri.» 5 Tʋʋm-tʋmdba yeela Soaalã: «Paas-y tõnd tẽebo.» 6 Tɩ Soaala na n yeele: «Yãmb da tarẽ tẽeb sẽn zemẽ seneve biiga, yãmb yetẽ la mugnugã: ‹Vik n tɩ sel mogra pʋga!› A na reegẽ yãmb noore. 7 Yãmb sʋka, ãnd n tar-a a dakõore sẽn kood pʋʋg, bɩ sẽn gũud rũmsi t’a sã n lɛɛg n wa bɩ b yeel-a: ‹Wa zĩnd tao n dɩ?› 8 A ka na n yeel-a sɩda: ‹Segl dɩɩb n kõ-ma tɩ m dɩ la m yũ tɩ f me na yaool n dɩ la f yũ?› 9 A na pʋʋs a rakõora bark sɩda t’a reega a noor n maan a tʋʋmde? M ka tẽed ye. 10 Woto me yãmb sã n maand b sẽn kõ-y noor tɩ y maan bũmb ningã bɩ y yeele: ka tõnd la zu-soaba teegr ye, zu-soaba ka rɩt tõnd yõod ye. D maana d sẽn tog n maan bala.» 11 A Zezi ra togda sore. Yaa Zerizalɛɛm la b da rabda la b tũu Samari la Galile sʋka. 12 B sẽn waa n kẽed tẽng a yembre, wãoob piig n wa n seg-ba, n yas yɩɩga, 13 n zẽk b koɛɛg n kelme: «Zezi! Karen-saamba! Zoe-y d nimbãanega!» 14 La a Zezi yãenda b nimbãanega n na yeel-ba: «Kẽng-y n tɩ wilg y mens maan-kʋʋdba.» La b sẽn wa n dabda, b tek n sãoogame. 15 La bãmb nin-yend sẽn mik t’a paama laafi, lebg n waame, n zẽk a koɛɛg n pẽgd Wẽnnaam. 16 A wõgemda a Zezi taoor n pʋʋs-b barka; yẽ yaool n da yaa Samari neda. 17 La a Zezi yeelame: «Ka bãmb piigã n paam laafi bɩ? A wɛ wã yẽ bɛɛ? 18 Yɩɩ nin-yenda bal n lebg n wa pʋʋs Wẽnnaam barka?» 19 B yaool n yeela raoã: «Yik n kẽng, fo tẽeb fãag-f lame.» 20 Farizẽ rãmb sẽn sok a Zezi n na n bãng Wẽnd Rĩungã wata ra-bʋre, b leok-b lame: «Wẽnd Rĩungã ka wat boto, tɩ neb nin neẽ ye. 21 B kõn yeele: ‹A bee ka, bɩ a bee ka-sẽnẽ.› Ges-y, Wẽnd Rĩung zoe n be-la y sʋka.» 22 B yeela b karen-biisi: «Daar n wate, tɩ yãmb na n tʋlg n yãe Ned Biiga zamaana daar a ye bala, la y kõn yãend ye. 23 B wat n yeela yãmba: ‹B bee ka,› ‹B bee ka-sẽne,› ra kẽng-y, ra zoe-y n kẽng-y ye. 24 Tɩ sɩda, wala saag sẽn tãoosd a bugum yaanga n wẽneg n yãg taoore, na n yɩɩ boto ne Ned Biigã, b likra raare. 25 Yaa modgre tɩ b reng n nams wʋsgo, tɩ zamaan kãnga kamba yiis b buudẽ. 26 Sẽn maan a Nowe wẽnnẽ n na n le maan Ned Biiga waoong wakato. 27 Neb da rɩta b rɩɩbo la b yũuda, tɩ rapa peegd pagba, tɩ pagba rɩkd sɩdba tɩ tol n ta a Nowe sẽn kẽ a koglga pʋgẽ daare, la sa-kẽenga koom waame n dɩ-b zãng fãa. 28 Na n yɩɩ wala a Lot wẽnnẽ. Neba ra rɩta rɩɩbo la b yũuda la b raadẽ la b send tɩɩse la b metẽ, 29 la a Lot sẽn yi Sodom daare, saag nii bugum la kidibri tɩ rɩ-b zãng fãa. 30 Ned Biiga me likr daare na n yɩɩ boto. 31 Badaare, sẽn be-a a gaosg zugu t’a teed be roogẽ bɩ a ra sig n wʋk-b ye, la sẽn be-b pʋʋgẽ me ra leb b poorẽ ye. 32 Tẽeg-y pag a Lot yelle. 33 Sẽn na n bao-a a yõor fãagre, na n menes-a lame; la sẽn menesd-a a yõore, na le pam-a. 34 Mam yeta yãmba, ba daar yʋngo neb a yiib na n naaga taab gãag a ye, tɩ b yãk a ye n bas a ye. 35 Pagb a yiib kẽeda neere, tɩ b yãk a ye n bas a ye. [ 36 Neb a yiib kẽngda pʋʋgẽ, tɩ b yãk a ye n bas a ye.]» 37 Karen-biisa yeela a Zezi: «Na n yɩ yɛ, Soaala?» Tɩ b leoke: «Dɩgre sẽn be zĩig ninga, yibrendã tigimda be.»

18

1 A Zezi wẽ-b-la yelbũndi n na n wilg tɩ yaa d sẽn na n pʋʋs daar fãa la d ra yɛ ne pʋʋsg ye: 2 «Bʋʋd soab n da be tẽnga pʋgẽ n pa zoet Wẽnde, n pa mi ned waoogr ye. 3 Pʋg-kõor a ye me n da be n wat a nengẽ daar fãa ne a koɛɛg: ‹Bɩ y bʋ maam ne m bʋʋd-n-taaga bʋʋd tɩrga n kõ-m bʋʋm.› 4 A zãgsame tɩ kaoos la a yaool n wa yeela a sũurẽ: ‹Ba m pa zoet Wẽnd, tɩ m toog ka be ne neb me, 5 baasg zãnga, pʋg-kõorã sẽn yaand maama yĩnga, m na bʋ a bʋʋdã n kõ-a bʋʋm t’a ra le wa pẽdgd maam woto daar fãa ye.› » 6 Soaala le yeelame: «Wʋm-y bʋʋda soaba ne a wẽnema sẽn yeele. 7 La nin-sõma wã sẽn kelemd wĩndg la yʋngã, y pa tẽed tɩ kaoosd me, Wẽnnaam kõn pa n ka rok b nin-sõma wã sũuri. M yet-y lame tɩ Wẽnd na rok-b sũuri. 8 La Ned Biiga sã n wa tẽng zugu, b na n pʋd n yãee tẽeb bɩ?» 9 A Zezi le wẽe yelbũnd a ye, neb kẽer sẽn da belgd b mense, n tẽed tɩ b yaa nin-sõma, n paoogd b taaba yĩnga: 10 «Neb a yiibu n kẽ wẽnd doogẽ n na n pʋʋse: a ye da yaa Farizẽ, t’a ye ya fadg rɛɛsda. 11 Farizẽ wã da yɛsa yĩngri n pʋʋsd woto a sũur pʋgẽ: ‹Wẽnnaam, mam pʋʋsda yãmb barka mam sẽn ka wẽnd neb a taab yĩnga, tɩ bãmb yaa yel-wẽn-maandba, wãgda, yoaadba; la m pʋʋsda m sẽn pa wẽnd sẽn deesd-b fadga me. 12 Mam loeta m noor naoor a yiib dasma a yopoe-poe; mam weenda m paoong fãa piig piiga, n dokd a ye piig zug n kõt Wẽnde.› 13 La faodg rɛɛsda da yɛsa yɩɩga n pa saagd n zẽnk a neng meng n tees yĩngr ye, la a ra wẽeda a yãoog n yetẽ: ‹Zoe-y m nimbãanega, tɩ m yaa yel-wẽn-maanda.› 14 Mam yeta yãmba tɩ yãoo paamda sõmblem n kul a yiri la ka a to wã yẽ ye, tɩ sẽn zẽkda a menga b na n sik-a lame, la sẽn sikd-a a menga b na zẽk-a lame.» 15 Neb n tall b kom-bõonego n waa a Zezi nengẽ tɩ b sɩɩs-ba. La b karen-biisa sẽn yãe woto, b ra zabda ne-ba. 16 T’a Zezi kɩt tɩ kamba kolg la b yeelame: «Bas-y kom-bõonegã tɩ b wa maam nengẽ la y ra rig-b ye tɩ sẽn wẽnd b bãmba n so Wẽnd Rĩungu. 17 Sɩd-sɩda mam yeta yãmba: Sẽn pa reegd-a Wẽnd Rĩungã wala bi-bilfu, yẽ soab kõn kẽ a pʋgẽ ye.» 18 Rakãagr a ye soka a Zezi woto: «Karen-saamb sõngo, bõe la m na n maan sẽ n paam vɩɩm sẽn kõn sɛ?» 19 T’a Zezi yeel-a: «Bõe yĩng tɩ y boond maam tɩ karen-saamb sõngo? Wẽnnaam b ye tãa la sõngo. 20 Yãmb mii noya: ‹Da yo ye, da kʋ ye, da maan kaset zirẽ ye, waoog f ba la f ma.› » 21 T’a yeel: «Mam deega noya fãa al m yãadmẽ.» 22 A Zezi sẽn wʋm dẽnna, b yeel-a lame: «Bũmb a ye n paoog yamba: koos-y yãmb sẽn tar fãa n dɩk n pʋɩ naong rãmba tɩ y na paam arzɛk arzãna la y yaool n wa tũ maam.» 23 Rakãagra sẽn wʋm woto, a sũur sãamame, t’a ra tara arzɛgs wʋsgo. 24 La a Zezi sẽn yãe t’a sũur sãamdã, b yeelame: «Ad-y Wẽnd Rĩungẽ wã kõom toama ne sẽn tar-b arzɛka! 25 Yʋgemd sẽn kẽed n sãag supĩim yõorẽ yaa naana n yɩɩd arzɛk soab sẽn kẽed Wẽnd Rĩungẽ.» 26 Sẽn da kelgd-b bãmba leokame: «Sã n ya woto, ãnna n na tɩlge?» 27 T’a Zezi leok: «Sẽn yɩɩd ninsaal pãng faasa ne Wẽnnaam.» 28 A Piyɛr yeelame: «Ade tõnd basa d sẽn tar fãa n tũ yãmba.» 29 T’a Zezi leok-a: «Sɩda, mam yetame tɩ ned kõn bas a yiri, a paga, a ba-biisi, a ba la a ma, a kamba, Wẽnd Rĩunga yĩnga, 30 n ka paam sẽn yɩɩd rẽ al wʋsgo, zamaan kãnga pʋgẽ ye, la zamaan ning sẽn watã, yaa vɩɩm sẽn ka sɛɛbo.» 31 A Zezi peega b Tʋʋm-tʋmdb piig la a yiibã n yi kɛɛnga la b yeel-b lame: «Ade, tõnd dabda Zerizalɛɛm, la bãngdba sẽn gʋls bũmb ninga fãa Ned Biiga poorẽ na n taasame, 32 b na n yõk-b lame n kɩs bu-zẽmba tɩ b yaal ba, n pãb-b ne kaase, n tʋbs b neng ne kolkoodo, 33 la b sã n wa pãb-b ne kaase, b na n kʋ-b lame la b na n vʋʋga dasma a tãab daare.» 34 La Tʋʋm-tʋmdba pa tol n wʋm dẽ võor ba bilfu; gomd kãnga da yaa gom-binem bãmb yĩnga, tɩ b pa wʋmd a võor ye. 35 A Zezi kolga Zeriko la ade, zoang n da zĩ sor kɩrenga n bõsdẽ. 36 A wʋma zãma wã sẽn looda rãamde, t’a sok tɩ yaa bõe? 37 Tɩ b yeel-a tɩ yaa Nazarɛt Zezi n loogde. 38 T’a kelme: «Zezi, Daviid biiga, zoe-y m nimbãanega!» 39 Sẽn da lʋɩ-b taoor n kẽndã da tãsd-a lame m yet t’a sĩndi tɩ yẽ me ra tãsd n yɩɩda: «Zezi, Daviid biiga, zoe-y m nimbãanega!» 40 A Zezi yaasame n kõ noor tɩ b tall-a n wa. La zoanga sẽn kolge, b sok-a lame: 41 «Fo ratame tɩ m maan-f bõe?» T’a leoke: «Soaala, sõng-y tɩ m yãe!» 42 T’a Zezi yeel-a: «Bɩ f yãe, fo tẽeb fãag-f lame.» 43 Wakat kãng bala, a nina pukame la a ra tũuda a Zezi n pẽgd Wẽnnaam. Zãma wã sẽn yãe rẽ, bãmb me kilsa Wẽnnaam yʋʋre.

19

1 A Zezi kẽe Zeriko la b pɩʋʋg-a lame bala. 2 La ade, b sega dao a yembre. Raoã boondame t’a Zase. A ra yaa sẽn deesd-b yõor yaooda naaba la rakãagre. 3 A ra baood n na n yãe-la a Zezi n bãng-ba la zãma wã yĩnga a ra ka tõe n yãend-b ye t’a ra yaa ra-koɛɛga. 4 A wudg n denga taoore n tɩ rʋ kũsga, n na n tõog n yãend-ba, tɩ b ra na n looga zĩ kãnga. 5 La a Zezi sẽn ta a sẽn da beẽ wã, b zẽka b neng n yeel-a: «Zase! Sig-y tao-tao tɩ rũnna mam sigda yãmb yiri.» 6 A Zase siga ne yãgbo n tɩ reeg b sãando ne sũ-noogo. 7 Bɛɛba sẽn yãe woto, b ra tara guglungu n yetẽ: «Yaa yel-wẽn-maand yiri la bãmb tɩ yõg gãag-sobendo.» 8 La a Zase yalsa yĩngr Soaala taoor n yeel-ba: «Dũnna tɛka, Soaala, m kõta naong rãmba m paoonga pʋɩ-sʋka la m sã n yẽega ned n deeg bũmbu, m na lebs a soaba naoor a naase.» 9 La a Zezi yeelame: «Dũnna, fãagr siga yi-kãnga, t’a soaba me yaa Abraam biiga. 10 Ned Biiga waame n na n bolg la a fãag sẽn meneme.» 11 Neba ra ket n kelgd-b lame tɩ b le paas yelbũndi, tɩ b ra pẽnega Zerizalɛɛm la neba ra tẽedame tɩ Wẽnd Rĩunga na n wẽneg n puka wakat kãnga. 12 Dẽ la b yeel-ba: «Na-biig a ye n da rabd tẽng sẽn zãrẽ n na n tɩ reeg naam la a lebg n wa. 13 A boola a sõgen-kamb piiga n kõ-b sãnem gil piiga n yeel ba: ‹Bɩ y yõdg n mao tɩ bũmb roglge, tɩ m kẽng la m wa.› 14 Ad-y naaba soolma rãmb ra kis-a-la waare. B tʋma neb n pʋgl, tɩ b tɩ yeele: ‹Tõnd ka rat tɩ yãoo dɩ naam n soogd-d ye.› 15 A sẽn tɩ paam naam n lebg n wa, a tʋmame tɩ b bool sõgen-kambã n bãng ned kam fãa sẽn paam n doglg tɛka. 16 Pipi soaba waame, la a yeelame: ‹M naaba, y sãnem gilga roka gil piiga.› 17 T’a yeel-a: ‹Be neere! M sõgen sõngo, fo sẽn kell n maan pʋ-peelem ne bũmb bilf woto, deeg naam n zã tẽns piiga.› 18 T’a yiib soaba wa ta n yeele: ‹M naaba, y sãnem gilga roka gil a nu.› 19 T’a yeel-a: ‹Fo me reeg naam n zã tẽns a nu.› 20 B nin-yend n waa n yeele: ‹Ad-y y sãnem gilgã, m loe-a-la ne peende n bĩng; 21 tɩ mam da zoeta yãmba; tɩ yãmb yaa nin-toaaga; yãmb deegda y sẽn pa boble, la y rat n kẽeba y sẽn pa bʋdẽ.› La naaba leok-a lame: 22 ‹Yaa ne f meng goam bala la m na bʋ f bʋʋdo, sõgen yoogo! Fo ra miime tɩ m yaa nin-toaaga, n deegd m sẽn pa boble la m kẽebd m sẽn pa bʋdẽ, 23 la maana a wãna tɩ fo pa tɩ bobl m ligdã n kõ-ma? M lebgre m da kõn deegẽ m ligdã ne a roaglga?› 24 La Naaba yeela sẽn da be-b be wã: ‹Bɩ y reeg a sãnema n kɩs sẽn tara piigã.› 25 Tɩ b yeel-a: ‹Naaba, a zoe n tara piig wɛ!› 26 T’a yeel: ‹Man yeta yãmba: sẽn tar-a, b kõt-a lame n paase la sẽn pa tar-a, b reegda a bilfrã a sẽn tarã. 27 Sã n ya neb niyns sẽn da pa nong-b tɩ mam yɩ b naabã, bɩ y tall-ba n wa kood mam nifẽ ka.› » 28 A Zezi sẽn gom woto n sɛ, b lʋɩɩ neba taoore n tees Zerizalɛɛm. 29 B sẽn kolg Betani, tãng ning b sẽn boond tɩ Oliviye tãnga, a Zezi tʋma b karen-biis a yiibu: 30 «Kẽng-y tẽnga sẽn tond y taoorã; y sã n ta be y na yãe tɩ b loee bõan-bil ned sẽn nan pa zombe; bɩ y lok-a n wa ne. 31 Ned sã n sok yãmba: ‹Yaa bõe yĩng la y lokd-a› bɩ y leok a soab tɩ yaa Soaala n tar a tʋʋmde.» 32 B sẽn kẽnge, b yãenda fãa wala b sẽn da togs-bã. 33 B sẽn yet tɩ b na n lok bõan-bilã la b rãmb sẽn sok-ba: «Bõe yĩng la yãmb lokd bõan-bilã?» 34 Tɩ b yeele: «Soaala n tar a tʋʋmde.» 35 La b talla bõangã n wa kõ a Zezi. B palga b fut bõanga poore n kɩt t’a Zezi zombe. 36 Neba ra yɛdgda b fut sora zugu tɩ bõanga tabd n lood. 37 B sẽn waa n kolg Oliviye tãnga pende, b karen-biisa ka tɛkã, kɩdmame n sɩng n zẽkd b koɛɛg n pẽgd Wẽnnaam wẽnd makr dãmb fãa b sẽn yãenda yĩnga. 38 B ra yetame: «Sẽn wat-a soabã, Dĩma sẽn wat Soaala yʋʋr yĩnga paam barka! Wẽnd laafi pid ne yĩngr dãmba yĩngr-yĩngr dãmb pid ne ziiri!» 39 Farizẽ rãmb kẽer zĩnda zãma wã sʋka n yeele: «Karen-saamba, kɩt-y tɩ y karen-biisa sĩndi!» 40 Tɩ b leoke: «M yeta yãmba, bãmb sĩnd yã, kugã n deegde!» 41 A Zezi sẽn waa n kolg Zerizalɛɛm n yãend tẽngã, b yãb-a lame: 42 «Fo sã n da tõogẽ la rũnna raarã n deegẽ koɛɛga sẽn ya laafi koɛɛgã! La ayoo fo keta likẽ. 43 Daar n wate, tɩ f bɛɛba na n tũ bogdo n gilg-fu n sege, n pag-f zĩig zãnga, 44 n wã foo, n lub f rota sara, n kʋ f kamba fãa la b kõn bas kugr t’a rogl a to zugu, f tẽn-peelem pugẽ ye. La rẽ yaa f sẽn pa bãng f sẽn paam gesga raarã!» 45 A Zezi kẽe wẽnd doogẽ la b riga sẽn da be-b be n koosdẽ. 46 B ra yet-b lame: «B gʋlsame: mam doog yaa pʋʋsg roogo tɩ yãmb dɩk-a n maan fãadba solgr zĩigã.» 47 Beoog sẽn vẽeg fãa a Zezi ra karemda neba wẽnd doogẽ. Maan-kʋʋdba kãsem dãmba ne Sɛb-mitba la tẽnga karen-saam-dãmb ra baood n na kʋ-b lame. 48 B yaool n da pa mi b sẽn na n maanega, t’a Zezi goama ra noogda neba sũuri tɩ b ra pa yɛɛd ne b kelgr ye.

20

1 Daar a ye, a Zezi ra karemda neb wẽnd doogẽ n moond Koe-noogã tɩ maan-kʋʋdba kãsem dãmba la Sɛb-mitba la nin-kẽembã wa yeel-b wakat kãnga: 2 «Bɩ y togs-do, tũu ne ãnda noore, la ãnda n kõ yãmb sor tɩ y maan y sẽn maandã?» 3 T’a Zezi leoke: «Mam me sokd-y la bũmb a ye, bɩ y leok ma: 4 A Zã sooba yii Yĩngr Soaba nengẽ bɩ ninsaalb nengẽ?» 5 La b tagsa woto b sũurẽ: «Tõnd sã n yeel t’a yii Yĩngri Soaba nengẽ, a na n leokd-d lame tɩ bõe yĩng la d pa tẽ a Zã. 6 D sã n yeel me t’a yii ninsaalb nengẽ, neba na n laba tõnd ne kuga tɩ b fãa sɩd da tẽedame t’a Zã yaa bãngda.» 7 Woto b leokame tɩ b ka mi a Zã sooba sẽn yitẽ ye. 8 T’a Zezi yeel-ba: «Mam me kõn togs yãmba sẽn tũ ne ned ninga noor tɩ m maand m sẽn maanda ye.» 9 A Zezi yaool n wẽ-b la yelbũndi: «Dao a ye n sel a bugsuntung sõngo n bao koaadba n sar pʋʋgã la a bas n tog sore. Sora ra na n kaoosa bilfu t’a yaool n lɛɛge. 10 Bugsuntunga womame n ta wobre, t’a tʋm a rakõore t’a tɩ reeg a keoore n wa kõ-a. Koaadba pãba rakõorã, n kuls-a zaalem. 11 A le tʋma rakõor a ye, tɩ b pãb-a, n yaal-a, n kuls-a zaalem. 12 Tɩ daoã le tʋm dakõor a to, tɩ b pogl yẽ me, n dig-a. 13 Pʋʋga soab yeelame: ‹M maanda a wãna? M na n tʋma m bi-nongre tɩ daare b na reeg-a ne waoogre.› 14 La koaadba sẽn yãee-a, b yẽsa ne taab n yeele: ‹Yãoo n na n wa reeg a ba wã paoongo, aya! D kʋ-a t’a paoonga lebg d rẽnna.› 15 Tɩ b sɩd lob-a yãgra poore n kʋ-a. Marsã pʋʋga soab na n wa maan-b la bõe? 16 A na wa, a na kʋ koaadba fãa la a rɩka pʋʋgã n gũnug neb a taaba.» Neba sẽn wʋm gomdã b yeelame: «Wẽnd na laas d ne yell kãnga!» 17 A Zezi gẽen-b lame n sok-ba: «Sebr sõng gomd kãnga võor la bõe: ‹Tãn-metba sẽn daag kugr ning n basã, yẽ n lebg kug ma?› 18 Ned ning fãa sẽn lʋɩ kug kãng zugu a na pogl a menga, la kugra sẽn na n lʋɩ n bʋʋg a soaba me, a na fẽdg-a.» 19 Maan-kʋʋdba kãsem-dãmba la Sɛb-mitba da rat n yõk-b la wakat kãnga bala tɩ b ra miime tɩ yaa bãmb yĩng la a Zezi wẽ yelbũndã la b ra zoeta nebã. 20 Lebga b gũus a Zezi marsã; tɩ b na n tʋm sũdum dãmba, sẽn belg tɩ b yaa nin-tɩrse, mik b baoodame n na n yõk a Zezi b goamẽ, n tɩ kɩs tẽnga soaalba la Komberã. 21 Nin-bãmb n soke: «Karen-saamba, tõnd miime tɩ yãmb gomdame la y zãmsd ne pʋ-peelem bala, la y pa zoet ned ba a ye nif ye, y wilgda Wẽnnaam sor ne sɩd bala. 22 D tara sor n yao Rom dĩma yõora yaood bɩ d pa tar sore?» 23 A Zezi sẽn da mi b zãmbã leok-b lame: 24 «Wilg-y maam wakɩ-koɛɛng a ye: ãnda nin-naande la ãnda yʋʋre la b gʋl a zugu?» Tɩ b yeele: «Rom naaba.» 25 T’a Zezi na n yeel-ba: «Bɩ y lebs Rom naab a sẽn so, la y lebs Wẽnnaam, bãmb me sẽn so.» 26 B ka tõog n yõk a Zezi b gomd ba a ye pʋgẽ la a Zezi leokra yɛɛs-b lame tɩ b sĩnd b noore. 27 Sẽn yet-b tɩ kũum ka vʋʋgda neb kẽere, Saduseẽ rãmba, kolgame n sok woto: 28 «Karen-saamba, ad-a Moyiiz sẽn kõ tõnd noor ninga: Ned sa n tar paga n wa ki n ka rog kamba, bɩ a ba-biiga deeg pagã n dog kamb a yĩnga. 29 La ade, ba-biis a yopoe n zĩndi, tɩ kẽema tall paga n ki, t’a pa rog biig ye. 30 Tɩ yiib soaba, 31 la tãab soaba deeg pʋg-kõorã. Yɩɩ boto ne bãmb b yopoe wã fãa: b kiime n pa tol n dog kamb ye. 32 Paga me waa n maana kaalem. 33 Kũum vʋʋgr daare, paga na n yɩɩ ãnda paga: a zĩnda ne a yopoe wã fãa la?» 34 A Zezi leok-b lame: «Zamaan kãnga kamba kẽeda ne pagba tɩ pagba rɩkd sɩdb rãmba. 35 Neb niynsi Wẽnd sẽn gese wa b tog n paam n lebga zamaan paalga kamba la b vʋʋg-b kɩɩms sʋka, bãmb pa rɩkd paga, bãmb pa kuiis rao ye. 36 Bãmb pa le tõe n ki ye tɩ b yaa wala malɛk rãmba la b lebga Wẽnnaam kamba b sẽn ya vʋʋgr kambã yĩnga. 37 Kũum na vʋʋgã, yaa a Moyiiz n zãms rẽnna, Wẽnnaam sẽn lik-a tʋgrẽ wã wakato, a sẽn bool Soaala t’a Abraam Wẽnnaam, a Izaak Wẽnnaam la a Zakoob Wẽnnaam. 38 Wẽnnaam ka kɩɩms Wẽnnaam ye, b yaa sẽn tar-b vɩɩm Wẽnnaam, tɩ b fãa vɩ bãmb taoore.» 39 Sɛb-mitb kẽer yeelame: «Karen-saamba, yãmb leoka neere!» 40 Ned me da pa le saag n sok-b bũmb ye. 41 A Zezi yeel-b lame: «D yɩta a wãn n yeel tɩ Krista yaa a Daviid biiga? 42 Ad-y yaa a Daviid meng n yeel a yɩɩla sebr pʋgẽ: ‹Zu-soaba yeela m Soaala: zĩnd-m dɩtgo 43 tɩ m kɩt tɩ f bɛɛba zõr f taoore tɩ f palg f nao.› 44 A Daviid boonda bãmb t’a Soaala, Krista sã n ya a Daviid Soaala, b yɩta a wãn n le ya a biiga?» 45 B leoka b karen-biisa tɩ neba fãa kelgdẽ: 46 «Bɩ y gũus y meng ne Sɛb-mitbã; b nongame n kẽnd ne fu-wogdo n baood neb waoogr sor zugu; b nonga taoore, pʋʋsg rotẽ; b nonga sʋka dɩɩb zĩigẽ. 47 B rɩta pʋg-kõap paoongo, b nong n maana pʋʋs-wogdo: bãmb na n paama sɩbgr sẽn ya toogo.»

21

1 A Zezi rooga b nenga la b yãee arzɛk rãmba sẽn da lobd ligdi wẽnd doog koglgẽ. 2 B yãee pʋg-kõor me sẽn ya naong soaba t’a ningd bõones a yiibu. 3 Tɩ b yeele: «Mam yeta yãmba tɩ sɩd-sɩda pʋg-kõora sẽn kɩs bũmb ninga ne a naongã yɩɩda bãmba fãa. 4 Taaba yãka b sẽn pa tõe n dɩ n sɛ pʋgẽ n kɩse, paga kɩsa a fãa-fãa, a rɩɩb ligdi zãnga.» 5 Neb kẽer da waa n gomda wẽnd dooga yelle tɩ b me-a-la ne kug-neeba, la b maneg-a-la ne te-sõma. A Zezi yeelame: 6 «Daar n wate, tɩ yãmb sẽn ne wã, bũmb kõn kelle, kugr kõn dogl a to zug tɩ b pa tus-a n lub ye.» 7 B sok-b lame: «Karen-saamba, rẽ na n taasa ra-bʋre? Bõe makr n na n wilg yell bãmba taasgo?» 8 A Zezi leokame: «Gũus-y tɩ b ra wa tudg yãmb ye. Wʋsg na n dɩka m yʋʋre n wa yeele: ‹Maam la Krista!› ‹La wakata taame›; bɩ y ra tũ-b ye. 9 Yãmb sã n wʋm tɩ b gomd zabr yelle la tẽng zũndugr yelle, bɩ y ra yɛɛs ye, tɩ yaa pakre tɩ rẽnd deng n zĩndi, la kõn wẽneg n yɩ dũni sɛɛb ye.» 10 B le paasame: «Buud a ye n na n yik zabr ne buud a to, tɩ soolma a ye yik zabr ne soolma a to. 11 Tẽnga na n miima miim-bãna, na n yɩɩ kom la bãas zĩig-zĩiga, tɩ yel-bãn sẽn wat ne pɛlen-yɩk la wẽnd makr dãmba maan saag zugu. 12 La rẽ tɩ b reng n yõga yãmba, n nams yãmba, n wool yãmb n kẽng pʋʋsg rotẽ la bi-bees rotẽ, b na n ninga yãmb nanamsã la kombɛɛmba nusẽ, mam yʋʋr yĩnga. 13 Yaa woto la y na n paam n kõ kaseto. 14 Ning-y woto y yamẽ: da tags-y bõe la y leokda n yiis y meng yellẽ wã ye. 15 Mam na n kõo yãmb noor la yam tɩ y bɛɛba no-koɛɛma wẽneg n sɛ. 16 Bãng-y tɩ yaa y roagdba, y ba-biisi, y buuda neb, y zo-rãmba, n na n zãmb yãmba; b na n kʋʋ neb wʋsg yãmb sʋka. 17 Neb fãa na n kisga yãmba mam yĩnga. 18 Yãmb zoobg a yembr meng yaool n kõn menem yãmb zugẽ ye. 19 Yaa y sũ-tõogã n na n wa ne y sɩɩsa fãagre! 20 Yãmb sã n wa yãe tãb-biis kʋʋngo tɩ b yẽt Zerizalɛɛm, bãng-y t’a wãaba kolgame. 21 Wakat kãnga, sẽn be-a Zɩɩde bɩ a zoe n tees tãmsa sẽnẽ. Sẽn be-b Zerizalɛɛm bɩ b yi n zãage, sẽn be-b weoogẽ ra lɛɛg n wa a pʋgẽ ye. 22 Rasem kãens na n yɩɩ ra-beedo, yel-beeda sẽn gʋlsa fãa taasg raare. 23 Na wʋm pagb niyns sẽn tʋte la sẽn yẽsemd b kamb wakat kãnga! Tẽnga na n wʋma pɛta, b na n dɩɩ beem ne buud kãnga. 24 B na n kooda kẽer ne sʋʋse, b na n talla kẽer n kẽng yembdo, n sẽeg-b dũni wã fãa pʋgẽ tɩ Zerizalɛɛm lebg bu-zẽmba tẽnga n tãag b sẽn kõ-b yʋʋm niynsã sõor pidsgu. 25 Yel-bãn na n zĩnda wĩntoogẽ, kiuugẽ ne ãdsa pʋgẽ; tẽng zugu, ninsaal fãa na n zĩi ne yɩɩre, n yɛɛsd mogrã la ko-wiisa rãamde. 26 Yɛl niyns fãa sẽn na n lʋɩ nin-vɩɩsa tẽnsẽ na n yɛɛsa Adem biis fãa tɩ b kong pãnga tɩ sɩda saag zug bõn-zɩsda fãa na n vigsa b zĩigẽ. 27 Dẽ marsã la b yãet Ned Biiga tɩ b zao sawadgo n wat ne pãng la ziir kãsenga. 28 La yell kãens fãa sã n wa sɩngd taasgo bɩ y zẽk y zut n ges tɩ yãmb fãagr kolgame.» 29 B wẽ-b-la yelbũndi: «Ges-y kankang la tɩɩs a taaba fãa. 30 B sã n bilgd tobre, yãmb sã n ges bala y miime tɩ tʋʋlg kolgame. 31 Woto me yãmb sa n wa yãend yɛl kãensa fãa taasgo, bãng-y tɩ Wẽnd Rĩung kolgda. 32 Mam yeta yãmb, sɩd-sɩda, tɩ zamaan kãnga neba kõn looge tɩ yell bãmba fãa nan pa maan ye. 33 Yĩngr la tẽng na n loogame, la mam goama kõn loog ye. 34 Gũus-y y menga tɩ yão-beoogo, dã-yũur, yɩɩre la dũni wã zu-loeese da wa zɩsg yãmb sũuri tɩ Daara wa tiig yãmba, 35 wa zulung ye; tɩ sɩda a na n lʋɩ sẽn be-b dũni wã fãa zugu. 36 Dẽn yĩnga, gũus-y la pʋʋs-y, n paam pãnga n põs yel-beed ninga sẽn wate la y tɩ yaas yĩngri, Ned Biiga taoore.» 37 Wĩntoogo, a Zezi ra zãmsda neba wẽnd doogẽ la yʋngo, b yit n kẽnda Oliviye tãnga zugu. 38 Yibeoog pĩnda zãma wa ra le bʋʋgd-b la wẽnd doogẽ n kelgd b goama.

22

1 Bur sẽn pa lobd bɩll kibsa, b sẽn boond tɩ paka, ra kolgame. 2 Maan-kʋʋdba kãsem-dãmb ne Sɛb-mitba ra baooda b sẽn na n maan dabaar ning n kʋ a Zezi, tɩ b ra zoeta nebã. 3 Mik Sʋtãan kẽe a Zɩɩda sũurẽ. Zɩɩda kãng la b sẽn boond tɩ Iskariyot tẽng daoã, la a ra yaa piig la a yiiba nin-yende. 4 Yẽ n kẽng n tɩ yẽs ne maan-kʋʋdba kãsem-dãmba la wẽnd-do-gũudba nanamse, a sẽn na n maan seem ninga n yõk a Zezi n kɩs bãmba. 5 B sũur yɩɩ noog wʋsgo tɩ b sed ne taaba tɩ b na kõ-a ligdi. 6 A Zɩɩda sakame n da baood wakat ning bal a sẽn na n tõog n yõk-ba n kɩse tɩ zãma wã ka bãng ye. 7 Bur sẽn pa lobd bɩlla raare, pak maoonga kʋʋb raar, taame. 8 A Zezi tʋma a Piyɛr ne a Zã. B yeel-b lame: «Kẽng-y n tɩ segl-y pak kibsa tɩ d pam n dɩ a rɩɩbo.» 9 Dẽn la b sok-ba: «Yãmb datame tɩ d segl yɛ?» 10 Tɩ b leoke: «Ade, yãmb sã n kẽ tẽngã, y na n sega rao a ye sẽn zɩt koom ne yʋʋre, tũu-y raoã n tɩ kẽ a sẽn kẽed zak ningã. 11 Y na n yeela yira soaba: ‹Soaala n sokd yãmba: doog bɛɛ tɩ m wa rɩ pak ne m karen-biisi?› 12 La a na n wilga do-kãsenga sẽn dog a to zugu tɩ zu-kʋgsa zoe n maneg n tʋɩ n dɩgle; yaa be la y na n segl pak rɩɩbo.» 13 B kẽngame, b yãee bũmba fãa wala b sẽn da yeele, la b segla pak. 14 Wakat sẽn ta, a Zezi tɩ zĩndame n na n dɩ; b Tʋʋm-tʋmdba me zĩnda ne bãmba. 15 B yeelame: «Mam tʋlga ne tʋlsem kãsenga n dɩ pak kãnga ne yãmba la m yaool n namse, 16 tɩ mam yeta yãmba tɩ m kõn le rɩ pak a to n tãag Wẽnd Rĩungẽ soaba rɩɩb ye.» 17 B reega rãama laoko n pʋʋs barka n yeele: «Deeg-y woto n pʋɩ taaba. 18 Tɩ mam yeta yãmba: marsã tɛka, mam kõn le yũ bugsuntung sõnga biis rãam al n tol n ta Wẽnd Rĩunga waoongo.» 19 B rɩka buri la b sẽn pʋʋs bark n sɛ, b kaoog-a lame n kõ b Tʋʋm-tʋmdbã n yeel: [«Wã yaa m yĩng m sẽn kõ yãmba, maan-y woto n tẽegd mam yelle.» 20 B sẽn dɩ n sɛ, b maana boto me ne yõg-laagã n yeele: «Zood paalga yõgb yĩnga, ad laag ne m zɩɩm sẽn daag y yĩnga.] 21 La ade, sẽn yõkda maam n na n kɩsã, a tʋmda a nug laagẽ ne maam. 22 Ned Biiga na n looga wala b sẽn gʋls n dɩglã. La na pak rao ninga sẽn na n yõka bãmb n kɩsã.» 23 La karen-biisa sɩnga taab sogsgo: bãmb sʋka ãnna n na maan yell kãngã? 24 No-koeemd me n yik bãmb ne taab sʋka tɩ ãnda la kãsma la taoor saoba? 25 A Zezi yeel-b lame: «Bu-zẽmba nanams rɩta naam b neba zutu la b ratame tɩ b neba bool-b tɩ b Yel-sõm-dãmba. 26 Sã n ya yãmba ka tog n yɩ boto ye. Ad-y kãsma n tog n lebg yao-zʋʋga, tɩ sẽn dɩta naama lebg sõgne. 27 Ãnda n pʋd n ya kãsma? Sẽn zĩ-a n dɩtẽ wã bɩ sẽn kɩt-a rɩɩbã? Ka sẽn zĩ-a n dɩtẽ wã laa? La ad maam, m bee yãmb sʋka wala sõgne! 28 Yãmb la sẽn kell n zĩnd-b ne maam dar fãa m namsga pʋgẽ wã. 29 Wala m Ba sẽn tar zĩig y yĩng b Rĩunga pʋgẽ, mam me tara zĩig y yĩnga. 30 Yãmb na n naag maam n dɩ la y yũ m Rĩungẽ wã, la naam goeels la y na n zaoonde n kao Israyɛl sags piig la a yiiba bʋʋdo. 31 Simo, Simo, Sʋtãana kosa yãmba n na n bal wala ki. 32 La mam pʋʋsa f yĩnga tɩ f tẽeb ra koms ye la f tẽeba sã n n lɛɛg n wa a zĩigẽ, bɩ f keng f saam-biisa pɛlga.» 33 A Piyɛr yeelame: «Soaala mam saka a naag yãmb bi-bees roogẽ la m ki ne yãmba.» 34 T’a Zezi yeel-a: «Piyɛr, mam yeta foom tɩ no-raoog kõn kelem dũnna tɩ fo pa reng n kɩɩs naoor a tãab tɩ fo ka mi maam ye.» 35 B le yeela b karen-biisã: «Mam sẽn waa n tʋm yãmba, tɩ y yi n pa zɩ korgo, waoog bɩ neoodre, bũmb paooga yãmb bɩ?» 36 Tɩ b leok: «Bũmb ka paoog-d ye.» Tɩ b yeel-ba: «Marsã yẽ, sẽn tar-a korg bɩ a zɩ, sẽn tar-a waoog me boto la sẽn ka tar-a ligdi, bɩ a koos a fuug n da sʋʋga. 37 Tɩ mam yeta yãmba, yaa modgre tɩ b sẽn gʋls mam poorẽ wã taase. La sẽn gʋlsa la woto: ‹B sõd-a lame n ning bi-bees sʋka.› la sɩda, bũmb ning sẽn togs mam poorẽ wã fãa na n pidsa zãnga. 38 Wakat kãnga Tʋʋm-tʋmdba yeel-b lame: Soaala, ad sʋʋs a yiibu.» Tɩ b leok-ba: «Woto sekame.» 39 B sẽn yi, a Zezi kẽnga Oliviye tãnga zugu, wala b sẽn mii n maand dasem kam; b karen-biisa tũ-b lame. 40 B sẽn ta zĩ kãnga b yeelame: «Pʋʋs-y n da lʋɩ kʋɩɩbg pʋgẽ ye.» 41 La b zãaga ne bãmba sẽn zems wala b sẽn lobgd kugri, la b yĩgimd n pʋʋsa woto: 42 «M Ba, y sã n data, zãag-y maam ne wamd kãnga sẽn pid ne toogã la yãmb daabã n so taoore n yɩɩd mam dẽnna.» [ 43 Wakat kãnga malɛk n yi arzãnẽ n lik ba n keng b raoodo. 44 Kũum maasma bui-b lame tɩ b le wɩngd ne pʋʋsgo n yɩɩd pĩnda. B tʋʋlga kaooga wa zɩ-pɛla n dʋʋgd tẽnga.] 45 B sẽn pʋʋse, b lɛɛg n tɩ bʋʋga b Tʋʋm-tʋmdba n tɩ mik tɩ b gõe, sũ-sãang keelem yĩnga. 46 Tɩ b leok-ba: «Yaa wãna tɩ yãmb gõe! Yik-y la pʋʋs-y n da lʋɩ kʋɩɩbg pʋgẽ ye.» 47 A Zezi sẽn da ket n gomda, neb kʋʋng waame la b sẽn boonda soab tɩ Zɩɩda, Tʋʋm-tʋmdb piig la a yiiba nin-yende, n da lʋɩ b taoore; a kolgame t’a na n mobg a Zezi. 48 La a Zezi yeel-a lame: «Zɩɩda, foo n na n mobgd Ned Biiga n zãmb-b wɛ?» 49 Sẽn da be-b ne a Zezi yãenda yell ninga sẽn na n maana. B yeelame: «Soaala, d kɛɛd-b la ne sʋʋg bɩ?» 50 La nin-yend kɛ maan-kʋʋd kãsma sõgne n kẽbg a rɩtg tʋbre. 51 La a Zezi gomame m yeele: «Bas-y boto.» La b sɩɩsa raoã tʋbre n sãoog-a. 52 La b kedg n yeela maan-kʋʋdba kãsem-dãmba la wẽnd doog gũudba nanamse sẽn da wa bãmb yõkrã: «Yãmb waa ne sʋʋs la rasaba wala y babsda wagdre. 53 La mam da yaool n bee ne yãmb beoog sẽn vẽeg fãa la y pa tol n sɩɩs-m ye la marsã yaa y wakato la lik naaba tõogr daare.» 54 B sẽn yõk a Zezi b tall-b lame n kẽng maan-kʋʋd kãsma yiri. A Piyɛr da pʋgda yɩɩga. 55 B tugla bugum zaka tẽnsʋka la b zĩndame t’a Piyɛr taa n zĩnd ne bãmba. 56 La yem-poak a ye sẽn yãee-a t’a zĩ n woot bugma, a ges-a la ges toogo n yeele: «Dao kãnga me ra tũud-a lame.» 57 T’a Piyɛr kɩɩs woto: «Paga, ad mam ka mi-a ye!» 58 Sẽn yɩ bilf dẽ poore, ned a to n le yãee a Piyɛr n yeele: «Fo me yaa bãmba nin-yende.» T’a Piyɛr yeele: «Daoa, ka sɩd ye.» 59 Sẽn kaoos na ta wakat a ye, ned n le wa n togsdẽ n dɩdgdẽ: «Sɩd menga, a zĩnda ne Raoã, a yaa Galile neda.» T’a Piyɛr leoke: 60 «Foo waa! Mam ka m mi fo sẽn dat n yeel tɩ bũmb ning ye.» A sẽn da ket n gomda, no-raoog wẽneg n kelmame. 61 Soaala wẽnega b poorẽ la b gesa a Piyɛr. A Piyɛr tẽega Soaala sẽn da yeel-a: «No-raoog kõn kelem dũnna tɩ f pa reng n kɩɩs naoor a tã tɩ f ka mi maam ye!» 62 A Piyɛr yii yɩnga la a yãba yãb-toogo. 63 Sẽn da gãd-b a Zezi wã ra laad-b lame, n pãbd-ba. 64 B da luta b neng ne peende n sokd-ba: «Bãng ãnd n wẽ foo!» 65 La b ra tʋʋda a Zezi tʋʋr buud fãa. 66 Zĩig sẽn yẽege, tẽng nin-kẽemba, maan-kʋʋdba, kãsem-dãmba la Sɛb-mitba tigma taaba n kɩt tɩ b tall a Zezi n wa bʋʋd zĩigẽ. 67 B yeelame: «Sã n ya foo la Krista, bɩ f togs-do!» A Zezi leok-b lame: «Mam togs yãmb me, yãmb kõn tẽ ye 68 la m sok-y bũmb me y kõn leok-m ye. 69 Marsã tɛka Ned Biiga na n zĩnda Wẽnd-Pãng-Soaba rɩtgo.» 70 Tɩ b fãa yeele: «Dẽn yĩnga, fo yaa Wẽnnaam Biiga?» La b leokame: «Yãmb yeelame, maam la bãmba.» 71 Tɩ b na n yeele: «Tõnd le tara kaset dãmb tʋʋmd bɩ, d meng wʋma a noor goama.»

23

1 Bãmb fãa yikame n tall a Zezi n taa a Pilat taoore. 2 La b sɩnga a Zezi rõadga: «Tõnd linga yãoo t’a rãmbd tẽngã n yet tɩ b tõdg noore, tɩ b ra yao Rom naaba yaood ye, la b baad tɩ yẽ meng la Krista-Dĩma.» 3 A Pilat soka a Zezi: «Fo yaa Zʋɩf rãmb dĩma?» T’a Zezi leoke: «Foo n yeele.» 4 A Pilat yeela maan-kʋʋdba kãsem-dãmb la zãma wã: «Mam pa ne nin kãnga sẽn beeg ne yell ning ye.» 5 La bãmb da tara dɩdgre: «A rãmbda neba ne a karengã, tɩ b ra sak noor ye; la karengã maana Zɩɩde tõre, la sɩnga Galile n yaool n ta ka.» 6 A Pilat sẽn wʋm dẽnna, a sokame tɩ daoã yaa Galile ned laa? 7 La a sẽn bãng tɩ b yaa Erod soolem neda, a tʋm-b-la a Erod nengẽ tɩ yẽ me ra bee Zerizalɛɛm wakat kãnga. 8 La a Erod sẽn yãe a Zezi, a sũur yɩɩ noog al wʋsgo, t’a ra tʋlla b yãeebo al daar zãra; a ra wʋma b yelle, la a ra tẽedame tɩ b na maan bõn-bãnd a ye t’a yãe. 9 A sok-b-la bũmb wʋsgo la a Zezi pa leok ye. 10 Maan-kʋʋdba la Seb-mitba ra bee be n dõt-b ne b pãng tɛka. 11 La a Erod naaga tãb-biisã n paoog a Zezi, n yaal-ba, n yeelg-b naam fuug sẽn ya neer wʋsgo la a lebs-b-la a Pilat. 12 Badaar tɛka, a Pilat ne a Erod sẽn da ya beema, lebga zoodo. 13 A Pilat tigma maan-kʋʋdba kãsem-dãmba, ne gũudba nanamse la zãma wã n yeel-ba: 14 «Yãmb talla nedã n wa kɩs maam n yeel t’a zẽkda neb zutu. Ade, mam sok-a la y nifẽ ka, la m pa yãe y sẽn ningda taal ne bũmb ningã, a sẽn sɩd maan ye. 15 A Erod me pa yãe ye, tɩ b lebs-a t’a wa mam nengẽ. Nedã ka maan bũmb sẽn tog ne kũum ye. 16 La sẽn ya woto wã, maan na n sɩbg-a lame n yaool n bas-a.» [ 17 Pak kibs fãa a Pilat da yiisda nin-yend bi-beesa roogẽ.] 18 La neba fãa lagma taab n kelem: «Bɩ f kʋ nin-kãnga la f yiis a Barabas n kõ-do.» 19 B ra kẽesa a Barabas bi-bees roogẽ a sẽn kaoog zabr tẽng pʋgẽ la a sẽn kʋ ned yĩnga. 20 A Pilat sẽn da rat n bas a Zezi wã le goma ne zãma wã. 21 B fãa da kelemdame: «Ka-a pika! Ka-a pika!» 22 T’a Pilat sok-ba, naoor a tãab soaba: «A maana bõe sẽn ya wẽnga? Mam yẽ pa yãe a sẽn maan yell ninga tɩ sek kũum ye. Dẽn yĩnga mam na n sɩbg-a lame n yaool n bas-a.» 23 B ra wɩngda ne bʋʋre n kotẽ tɩ b ka a Zezi pika. Bʋʋra sɩd da yãngdame n paasdẽ. 24 A Pilat kaoo bʋʋdã tɩ yɩ wala bãmb sẽn datã. 25 A yiisa ned ning sẽn da rãmba tẽnga, n tol n kʋ ned tɩ b kẽes-a bi-bees roogã, a yiisa yẽndã roogo wala b sẽn da kote, n yaool n bas a Zezi tɩ b maan b sẽn date ne bãmba. 26 B sẽn waa n tar a Zezi n dabda, b yõka Sirɛn daoa a yembre, a Simo, sẽn da kẽng weoogo n lɛɛg n watẽ la b zɩlg-a-la pika zɩɩbo, t’a Zezi be taoore t’a pʋgd poorẽ. 27 Zãma kãseng meng n da tũudi. Pagb me n da naage n tar wiisgu la b pĩisd b yãoogo. 28 A Zezi wẽneg n yeel-b lame: «Zerizalɛɛm pagba, da yãb-y maam ye, yãb-y y menga la yãb-y y kamba! 29 Ade, daar n wate tɩ b na n yeele: Zu-noog rãmba la pig-kiiri la sẽn pa rog-ba, la sẽn pa yẽsem-b kamba! 30 Wakat kanga, b na n yeela tãmse: bɩ y lʋɩ n bʋʋg-do! La b yeel kunkuba bɩ y sirg n bus-du! 31 B sẽn maan da-maasr woto, na n yɩla a wãna ne ra-koeenga?» 32 B talla bi-bees a yiib me n na tɩ lagem a Zezi n kʋ. 33 B sẽn ta zĩig ning sẽn boond tɩ zu-wanga, b kaa a Zezi pika; b kaa bi-bees a yiiba me, a yembre, b rɩtgo, a yembre, b goabga. 34 A Zezi yeelame: «M Ba, kõ-y b sugri tɩ b ka mi b sẽn maand ye.» Tãb-biisa rɩka a Zezi futã n poees n pʋɩ taaba. 35 Zãma wã ra yɛsa be n getẽ. Tẽnga kãsem-dãmba ra laad-b lame n yetẽ: «A fãaga a taaba, bɩ a fãag a menga, a sã n ya Krista, Wẽnd sẽn tũus a soaba.» 36 Tãb-biisa me ra laad-b lame; b kolgame n kõ-b rã-miisga la b maandẽ: 37 «Fo sã n ya Zʋɩf rãmb dĩma bɩ f fãag f meng f toore!» 38 Walg a ye n da be b zugẽ tɩ b ra gʋls woto: «Yãoo yaa Zʋɩf rãmb dĩma.» 39 Bi-bɛɛg a ye sẽn da luund pika, da tara a Zezi tʋʋr n yetẽ: «Fo ka Krista laa? Fãag f menga, la f fãag-do!» 40 Tɩ bi-bɛɛg a to wã zab-a n yeele: «Fo me ka zoet Wẽnd laa? Ges tɩ f paama sɩbgr wa bãmba. 41 Sã n ya tõndo, zemsame, tɩ d paama sɩbgr ninga sẽn tog ne d yel-manesem; la bãmba, b pa tar b toorẽ yell ye.» 42 La a yeelame: «Zezi, tẽeg-y m yelle, yãmb sã n lɛɛg n wa n na n dɩ y naama.» 43 A Zezi leok-a lame: «Sɩd-sɩda, mam yeta foom, rũnda bala, fo na n zĩnda arzãnẽ ne maam.» 44 Da zemsa wĩnto-sʋka, la zĩig fãa lebga lik tẽng zugu, n tãag zafare. 45 Wẽnd dooga peen-lillã kẽega a tẽnsʋka. 46 A Zezi moona ne b koɛɛg pãnga: «M Ba, m lebsda m vɩɩsma yãmba.» B sẽn yeel woto, b kiime. 47 Tãnsoaba yãe yɛla fãa sẽn maana, a pẽga Wẽnnaam la a yeelame: «No-koeemd ka ye, raoã da yaa nin-sõngo!» 48 Kʋʋnga me sẽn da tigim n na n gesã, yãenda yella sẽn baas to-to, tɩ b na n lɛɛg la b tood b yãoogo. 49 La a Zezi zo-rãmbã, la pagb niyns sẽn yãag-b al Galile, bãmb fãa ra yɛsa yɩɩg n getẽ. 50 Tẽng kãsem-dãmba sʋka, dao a ye n da be n boond t’a Zozɛf. A ra yaa nin-sõngo, nin-tɩrga, 51 a ra pa lob a toog bʋʋda kaoobẽ, la a taaba manesmẽ ye; a ba yir da yaa Arimati, Zʋɩf rãmba tẽng a yembre, la a ra gũuda Wẽnd Rĩung waoongo. 52 A bʋʋga a Pilat n tɩ kos a Zezi yĩnga. 53 A sik-b la pika zugu n pil-b ne peende, n tɩ gãneg-b yaoog a ye sẽn kɩbg pĩigẽ tɩ b ra nan pa mum ned a pʋgẽ ye. 54 Da yaa pak kibsa seglgo daare, sibr sẽn nan sɩngde. 55 Pagb niyns sẽn yi Galile n wa ne a Zezi wã, yãaga a Zozɛf n tɩ bãng yaooga zĩiga, la b sẽn mum a Zezi to-to, 56 la b lɛɛg n tɩ segla yũ-nooda kaam la tɩdarã. La Sibra daare, bãmb vʋʋsame wala noora sẽn date.

24

1 At daar yibeoog pĩnda, pagba kẽnga yaoogẽ wã ne tɩdarã la yũ-noodã b sẽn da seglã. 2 B taa n mikame tɩ b ra bilga kugrã n zãag ne yaooga noore. 3 B kẽeme la b ka yãe Soaala Zezi yĩnga ye. 4 B ra ka mi b sẽn na n tags bũmb ninga yell kãng poorẽ ye. La ade, dap a yiibu sẽn yer fut sẽn pɩnd waa n yaasa bãmb taoore. 5 Pagba yɛɛsame n kõs b neng tẽnga. La rapa yeel-b lame: «Bõe yĩng la y baood kɩɩms sʋka sẽn kẽnda ne vɩɩma? 6 B ka le be ka ye! B vʋʋgame! Tẽeg-y b sẽn da yeel bũmb ninga tɩ b nan ket Galile: 7 ‹Yaa pakre tɩ b yõk Ned Biiga n kɩs yel-wẽn-maandba tɩ b ka-b pika, tɩ b vʋʋg dasma a tãab daare.› » 8 La Wakat kãnga pagba sɩd tẽega a Zezi goama. 9 Pagba yii yaoogẽ n lɛɛg n tɩ togs rẽ fãa (Tʋʋm-tʋmdb) piig la a ye wã la neb a taaba. 10 Da yaa Magdala Mari, a Zan, a Mari, a Zak ma wã. Pagb a taaba sẽn da tũud bãmba, bãmb me togsa Tʋʋm-tʋmdba boto. 11 La b pa tẽ b goama n yet tɩ b zʋbsdame. 12 A Pɩyɛr yikame n wudg n kẽng yaoogẽ wã la a sẽn tɩ zõond n gese, a yãee pɛɛla bal sẽn da rɩge. La a lɛɛg n kula yiri, n yɛɛsd wʋsgo ne bũmb ninga sẽn maana. 13 Badaare me, karen-biis a yi n da rabd tẽng a ye sẽn boond tɩ Emmayus; tẽnga ra zemsa wakata yiib kẽnd ne Zerizalɛɛm. 14 Yaa bũmb ning fãa sẽn maam pẽem-pẽema la b ra gomd ne taaba. 15 La bãmb sẽn da wa n yẽsdẽ la b wẽed no-koɛɛma ne taaba, a Zezi kolgame n kẽnd ne bãmba. 16 La yɩɩ wa b ra luda b nina tɩ b ka tõe n bãng-b ye. 17 A Zezi yeel-b lame: «Yãmb kẽndame la y yẽsd bõe yell ne taaba?» Tɩ b na n yaas ne sũ-sãanga. 18 La bãmb nin-yend sẽn boond t’a Kleopas, leok-b lame: «Yãmb y ye bala n be Zerizalɛɛm n zɩ bũmb ning sẽn maan dasem kãensã?» T’a Zezi yeel-a: 19 «Bõe yelle?» Tɩ b yeel-ba: «Nazarɛt Zezi wã yelle. Bãmb sẽn yɩ bãngda, pãng soaba b goamẽ la b tʋʋmnẽ, Wẽnnaam la neba fãa taoore. 20 Tɩ maan-kʋʋdba kãsẽm dãmba la nanamsã yõk ba n kɩs tɩ b kao b kũum bʋʋdo n paalg-ba, n ka-b pika. 21 Tõnd da tẽedame tɩ bãmb n da na n fãagẽ Israyɛl, la ade, yaa dasma a tã rũnna, la yell bãmba maan yã. 22 Yaa sɩda, pagb kẽer sẽn be tõnd sʋka n waa n yɛɛs tõnd al wʋsgo; b yeelame tɩ b kẽnga yaoogẽ wã tõd-beoogo, 23 n pa tɩ yãe-b ye, tɩ b lɛɛg n wa yeel tɩ malɛk rãmba m n lik bãmba, n togs tɩ b vɩɩme. 24 Tɩ tõnd neb kẽer kẽng yaoogẽ wã n tɩ yãe bũmba fãa wala pagba sẽn togsã, la b mengã, b sɩd pa yãe-b ye.» 25 T’a Zezi na n yeel-ba: «Yam kɩds rãmba, y sũura maaga zãnga tɩ y pa tẽed bãngdba sẽn yeel ye. 26 Da ka pakr tɩ Krista nams woto n yaool n kẽ b pẽgr pʋgẽ bɩ?» 27 La b sɩnga ne a Moyiiz n saag bãngdba fãa n vẽnegd bũmb ning fãa sẽn gʋls bãmb poorẽ. 28 B sẽn waa n kolg tẽng ning b sẽn da rabdã, a Zezi maana wa b rat n yõsg n taa taoore. 29 La neb a yiiba pẽdg-b lame n yetẽ: «Bɩ y kell n pa ne tõndo tɩ lebga zaabre la wĩndg rat n kẽeme!» A Zezi kẽeme n zĩnd ne bãmba. 30 La b sẽn da zĩi n dɩt ne bãmba, b rɩka buri n pʋʋs bark pʋʋsgo, n kaoog n kõ-ba. 31 Dẽ marsã la b nin yaool n puki tɩ b na n bãng ba; la a Zezi menema b nifẽ. 32 Tɩ b yeel taaba: «Tõnd sũura ra tʋʋla wa bugum b sẽn waa n sõsd ne tõnd sor zugu la b wilgd tõnd sebr sõnga võore.» 33 Wakat kãng bala b yikame n leb Zerizalɛɛm la b tɩ mika piig la a ye wã, ne b tũud-n-taase, sẽn tigim taaba, 34 la sẽn yeel-ba: «Sãmbg ka ye, Soaala vʋʋgame; b lika b meng a Simo!» 35 Karen-biisa me wẽneg n togs-b la bũmb ning sẽn maan sor zugu ne bãmb b yiibã la b sẽn yɩlẽ n bãng a Zezi, bura kaoogr wakato. 36 Bãmb sẽn da gomd woto ne taaba, a Zezi meng waa bãmb sʋka la b yeel-b lame: 37 «Laafi zĩnd ne yãmba!» La b yɛɛsame tɩ rabeem kãseng yõk-ba tɩ b ra tẽedame tɩ yaa kɩɩma la b sẽn ne wã. 38 A Zezi yeel-b lame «Yaa bõe tɩ yãmb yɛɛsdẽ la yaa bõe tagsgo n wat yãmb sũurẽ? 39 Ges-y mam nus la m nao. Sɩd yaa maam! Bɩ y sɩɩs-m n ges; kɩɩm pa tar nemd la koaba wala yãmb sẽn ne tɩ m tara ye.» 40 La b sẽn yeel woto b wilga b nus la b nao. 41 B sẽn da ket n pa tẽed, sũ-noog keelem yĩnga, la b ket n yɛs ne pɛlen-yɩka, 42 a Zezi yeel-b lame: «Yãmb tara bũmb ka sẽn na n dɩ bɩ?» B kɩs b la zĩm sẽedgo la sɩ-vaka 43 tɩ b reeg n dɩ bãmb taoore. 44 T’a Zezi yaool n yeel-ba: «Yaa woto la mam sẽn da togs yãmb, m sẽn da waa n ket ne yãmba, da yaa modgre, tɩ b pids sẽn gʋls bũmb ning fãa mam poorẽ, a Moyiiz noora sebrẽ, bãngdba sɛbẽ la yɩɩla sebrẽ.» 45 Dẽ poore a Zezi vẽnega b yam tɩ b wʋm sebr sõng võore. 46 La b yeel-b lame: «B gʋlsa woto tɩ Krista na n namsame la b vʋʋg kɩɩms sʋka dasem a tã daare. 47 Gʋlsame yɛsa tɩ tuubg ning sẽn wat-a ne yel-wẽna sugrã, bɩ b moon-a bãmb yʋʋr yĩnga ãndunĩ rãmba tẽnsẽ la sɩngda Zerizalɛɛm. 48 Yãmb tara rẽ fãa kaseto. 49 La ade, mam na n tʋma yãmba m Ba sẽn kãab yamb a soabã. La yãmba, kell-y n yaas-y tẽnga pʋga al tɩ b wa sudg-y yĩngri pãnga.» 50 A Zezi peeg-b lame n tees Betani sẽne la b zẽka b nus n ning-b barka. 51 La b sẽn waa n ningd-b barkã, b bas-b lame n dʋ yĩngri. 52 Bãmb wõgemdame n waoog-ba la b leba Zerizalɛɛm ne sũ-noog kãsenga, 53 la wakat buud fãa b ra bee wẽnd doogẽ wã n pẽgd Wẽnde.