Iwarakha i Napaolo wa
Attu o Ufilipi
Malhove o uholhelha
Napaolo yaalhempe iwarakha wa attu anrumelhenlhe Kuristo o Ufilipi iyaakha yo 61 baada yo uyaria wa Kuristo, ikatema Napaolo vaari aya anattukiye (nlhako wo 1:13), veekinaka vaari aya Urumi. Iwarakha iyo yaalhepiye wa nlhoko wa attu anrumelhenlhe Kuristo yaakhalha iwani yo Ufilipi. Ninowooria tho waachuwelha attu o Ufilipi mwi ikitabu yo Mitheko cha akarumiya. Iwani yo Ufilipi yaari iwani yulhupalhe mwi ilhapo yo Umakedoniya. Ni uwo chiicho wahaawo nlhoko wo upachera uchokholhiya Umakedoniya. Napaolo ni Nasila yaari attu yaachokholhinhe nlhoko wa attu anrumelhenlhe Kuristo vamoka, tho ni uttukiya uhiyu mmoka vaari aya wowo (Mitk nlhako wo 16).
Napaolo vaalhepa aya ilha iwarakha ilha, yaari ni nrima mwinchi wo waaruma ulhepa ilha iwarakha ilha. Tho, wo nenno nipesha nno, ahaashukuru attu anrumelhenlhe Kuristo wo izawadi chaakuminhe aya veewilhe aya wiira Napaolo yaari muuttukiyani, (nlhako wo 4:10-19). Tho, ahaahimiachera yayo manyaattu ayo mwaha wo makhalhelho yaakhalha aya muuttukiyani. Ahaathanlha Natimotheo ni Naepafrodito ni waachuwelhiha wa attu anrumelhenlhe Kuristo (nlhako wo 2:19-30) wiira apocheriye ni wiiwelhelhiya rata, vanohalha aya uvara ntheko wo waaholhelha attu.
Chiri nhina.
Napaolo anochokholha iwarakha aya wo waashikuria attu anrumelhenlhe Kuristo o Ufilipi (nlhako wo 1:1-2).
Tho, anoohimiacha mwaha waapantte unaacha mitheko chaya (nlhako wo 1:3-2:30).
Anowaavaha ikano chinothananiya aya attu ukhalha makhalhelho a attu anrumelhenlhe Kuristo (nlhako wo 3:1-4:9).
Napaolo anomalhiha wo waashukuru attu anrumelhenlhe Kuristo o Ufilipi wo izawadi chaarweehelhiye aya ni waavaha isalamu (nlhako wo 4:10-23).
11Mii Paolo ni Timotheo namitheko a Yesu Kuristo, ninoolhepa iwarakha iwe uwaninyu mwaatti attu a Nlhuku nlhutanne ni Kuristo Yesu nri Ufilipi vamoka ni aholhelhi ni attu anaakaviha ushunga nlhoko wa attu a Nlhuku. 2Kinoulhapelhelhani nnema ni mpuha ukhuma wa Nlhuku Athumwanihu ni Athithi Yesu Kuristo.
Napaolo anowaalhapelhelha attu a Nlhuku o Ufilipi
3Kinonshukuru Nlhuku aka kila ikatema vanowupuwelhaakani mwaatti, 4ni kila vanoulhapelhelhakani mwaatti onkhaye, kinolhepelha wo uteelhiya munrimani, 5wo nlhatu no ukhalha nlhoko mmoka ni mii uvara ntheko wo uhimiacha Malhove Orera ukhuma nihuku no upachera nne mpaka lhelho nna va. 6Paahi, mii kihochuwelha we ikekhiaye wiira Nlhuku chokhonlhe ulha ntheko woombone uwaninyu ulha phi nowa aamalhihera nihuku no uhokolhia Kuristo Yesu nne.
7Phi nrera aya irusho chaka chuwuupuwelheni chiicho, kwaani mwaatti nri munrimani mwaka. Ukhalhawaya mwaatti onkhaye va nhokikaviha munnemani mukivanhe awe Nlhuku wo wiinanelha ni uhimiechesha Malhove Orera, vattukiye aka va ama vaari aka kihinattukiya. 8Ukhalhawaya we ikekhiaye Nlhuku phi nohimiechesha ittu inoolhumacha aka, wo uttuna unokhuma munrimani mwa Yesu Kuristo ulhe, kiholhakelha chinene uwoonani mwaatti.
9Cho phi nonlhapelha aka Nlhuku, uttuna winyu uthepeke wunchereria chinene vamoka ni uchuwelha ikeekhene wo irusho wo iphiro chonkhaye, 10wiira nchuwelhe ittu yo ulhoka. Nkhalhe ni nrima ntakatifu wo uhikhalha ni nlhatu uriwoothe wo unanara mpaka nihuku no uhokolhia Kuristo nno. 11Vavawo ukumi inyu unocharihiya meetelho e ikekhia mmiholho wa Nlhuku anokhuma wa Yesu Kuristo mwanene wiira Nlhuku athimichiye ni utotopelhiya.
Ukhalha ukumi wo unkavihera Kuristo
12Ashilhoko aka, kinothanana nchuwelhe wiira mwaha wonkhaye ukipantte mii, uhokaviha uwanelhiha Malhove Orera. 13Paahi etu wo yoyo nlhatu uyo, manyaasikari onkhaye anolhitelhelha inupa ya amwene vamoka ni attu akina onkhaye o va, ahochuwelha wiira kittukiye wo nlhatu no urumiya ni Kuristo. 14Ukhalhawaya uttukiya waka uhaapanga attu enchi anaarumelhelha Athithi athepe ukhalha ni machiri o waakhulhuvelha Athithi chinene ni uhimiacha nlhove na Nlhuku wo uhoova ittu.
15We ikekhiaye attu akina anohimiacha Nlhove na Kuristo wo nlhatu wo ihache ni uhilhoka nrima, nansho attu akina anonhimiacha wo nlhatu woombone. 16Yayo manyaattu ayo anonhimiacha wo uttuna ukhalhawaya ahochuwelha wiira Nlhuku hokivaha ulha ntheko wo winkelha Malhove Orera ulha. 17Nansho attu akina alhe anohimiacha Nlhove na Kuristo wo nlhatu wo wiishipa kuhii wo uteelhiya munrimani, yaanyiheraka wiira anokuncherera uhuva urina aka vattukiye aka va.
18Nansho yayo uwannyaka mii khave ittu. Wo iphiro choothe, ikhalhe wo nrima woombone ama wo ikekhiaye, Malhove Orera a Kuristo anoohimiachiya. Ni wo yoyo nlhatu uyo, mii phi nothepa aka uteelhiya nrima, 19ukhalhawaya kihochuwelha wiira wo ulhapelha winyu ni ukavihereriya ni Iphumu ya Yesu Kuristo kinoohiyereriya. 20Mathananelho aka molhupalhe ni ukhulhuvelha waka uri woona wiira wo iphiro iriyoothe akinoolhiya muru munthekoni waka. Nansho kilhipeke nrima, kila ikatema, kichokholhaka vano, wiira mwiiruttuni waka mwonkhaye kinari nkumi ama kinakhwilhe Kuristo athimichiye. 21Ukhalhawaya uwannyaka mii ukhalha nkumi phi unkaviha ntheko Kuristo ni ukhwa phi ifaida.
22Nansho yakhalhaka wiira ukhalha nkumi phi ifaida yuulhupalhe yo munthekoni, paahi etu, akichuwenlhe inohalha aka uthanlha. 23Alha melhi alha etu ahokivara. Kinoothanana chinene uthama kihiye ulha ukumi ulha kakhalhe ni Kuristo, ukhalhawaya phi ittu irii yoombone chinene, 24nansho ukhalha nkumi wo nlhatu winyu mwaatti phi ittu yo lazima chinene. 25Ni mii kihochuwelha wiira kinoothepa ulhokelha vamoka ni inyu mwaatti onkhaye kuukaviheni mmwe mwaathepa uvarechesha ni uteelhiya nrima, 26wiira vanohalha aka ukhalha ni inyu mwaatti vawo, mmwe mwaateelhiya chinene wo ulhutaana winyu ni Kuristo Yesu.
27Paahi etu, meetelho inyu akhalheke thoko chinothananiya ni Malhove Orera a Kuristo, wiira kooriaka uwa ama kaahorieke, kiwe keewa wiira nheemelha rata wo nrima mmoka ni wo nnikwa mmoka wo wiinanelha nrima unowiihiya wo Malhove Orera. 28Nhoove attu anoovingani nansho mweemelheke rata. Yeyo phi ittu inooniha upotera waya, ni inyu mwaatti nnowa mwoopolhiya ukhalhawaya Nlhuku phi nouvaherani noopo. 29Ukhalhawaya kila ntu Nlhuku hommaha imboote yo unkaviha Kuristo, kuhiwe wo unrumelhelha vekha ayaru nansho ni utwarushiya wo nlhatu wawe. 30Vano nnowooria ukavihana ni mii ikhoto yo wiinanelha Malhove Orera mwonne inyu kaatakanaka katashi valhe. Ni iyo phi iyo inothepa aka waatakana mpaka nna thoko chineera inyu wo wiiwa.
2Utwariha wiitimarikha wa Kuristo
1Chani ukhalha winyu nlhoko mmoka ni Kuristo unouvahani machiri? Chani uttuna wawe unouvahani mpuha uriwoothe? Chani nnoolhutaana ni Iphumu ya Nlhuku? Chani nhanaa nrima wo woonelhana ikiriri ni uchukulhelhana mwaashineneru? 2Paahi etu nthepeke ukiteelhiha nrima wo ukhalha ni moopuwelho mamoka ni nrima mmoka wo uttunana ni nrima mmoka wo ulhakelha ittu imoka. 3Nhipange ittu iriyoothe wo nrima wo niwucho ama wo wiititihacha nansho mwiitimarikheke mwaashineneru, kila mmoka amwooneke nkhunanawe wiira phi ittu yoombone umpwaha mwanene. 4Kila ntu hilhohe mathananelho awe mwaneneru nansho alhoheke mathananelho a attu akina. 5Nkhalheke ni irusho thoko yolhe waarina awe Kuristo Yesu.
6Yoyo thoko chiri awe wo machokholhelho aari Nlhuku,
nansho khaanyihenre wiira wo ukhalha thoko Nlhuku
phi ittu yo ukuruvalhelha,
7nansho wo uttuna wawe mwanene
ahohiya kila ittu yaarina awe,
nkeepanga ukhalha thoko namitheko.
Nkoonia ikhove awe thoko chinokhalha aya attu akina.
8Tho aheetimarikha mpaka ukhwa
ukhwa vansalaabani.
9Paahi etu Nlhuku ahomwiinulha uchulhu chinene
nkammaha Nchina nulhupalhe
nimpwaha machina onkhaye.
10Wiira wo nchina na Yesu
chittu chonkhaye cho wiirimu ni cho velhaponi ni cho unaminepa
chiwe chaakhoroma wo nthimicho,
11ni kila nlhimi nirumelhelheke wiira
Yesu Kuristo phi Athithi,
wo nthimicho wa Nlhuku Athumwanihu.
Umwalhia thoko nthuko wo velhaponi
12Paahi etu ashilhoko aka, thoko chenre inyu wo ukiiwelhelha ikatema chonkhaye, kuhii vaari aka tu, nansho ata vano vahiri aka va, nthepeke unvarelhelha noopo inyu mwoovaka ni uthukumelha, 13ukhalhawaya Nlhuku phi nopanga ntheko nhina mwinyu ikatema choothe, mwoorie uttuna ni upanga chinothanana inyu wo utimiriha mathananelho awe oombone.
14Paahi etu, mpangacheke kila ittu wo uhitukutuwacha mena uvaanyihana, 15wiira nkhalheke attu ahinokhuwachiya mena ahinoothacha. Nkhalheke ashaana omanya a Nlhuku anokhalha ilhapo yo uhilhoka ya attu apotenre, o uwonya. Mwoonieke munlhokoni mwaya thoko ittotwa chinomwalhia wiirimu, 16uno nvarecheshaka rata nttenga unowiiha ukumi. Vavawo kinoowa kaapatta nlhatu wo wiishipa nihuku no uwa tho Kuristo nno, ukhalhawaya inowa yoonia wiira akivanre ntheko wo maphathi mena akihunve wo maphathi.
17Ata ukumi aka wakumihiyaka vamoka ni ntheko inyu wo nrima urii isadaka wa Nlhuku, kinootelhiya munrimani chinene ni ukawelhani mwaattiva onkhaye uteelhiya waka uwo. 18Ni inyu mwaatti chiicho nteelhiyeke, tho nteelhiyeke vamoka ni mii.
Natimotheo ni Naepafrodito
19Kinokhulhuvelha wa Athithi Yesu waaruma Natimotheo awe uwaninyu uwo chitema, ikhalhe iphiro yo ukihelha nrima vanohalha aka wiiwa mwaha inyu vawo. 20Ukhalhawaya akirina ntu nkina o nrima thoko yoyo nochenjeukelhani wo ikekhiaye. 21Kwaani attu akina ayo anochenjeukelhacha mwaha aya ashineneru, wo uhinchenjeukelha Yesu Kuristo. 22Ni inyu mwaattiva nhaachuwelha Natimotheo chinre aya wo weemelha rata uhimiacha Malhove Orera. Yayo ni mii ninovara ntheko vamoka thoko mwaana na athumwanawe. 23Wo chiichammo etu, kinokhulhuvelha waaruma awe uwaninyu chitema, vanottuna aka uchuwelha mwaha unohalha ukikhumelhelha. 24Ni mii kinorumelhelha wiira Athithi anookooriha uwa uwaninyu chitemaru.
25Kihoona wiira ihokhalha lazima unruma uwaninyu munnihu Epafrodito, namitheko nanaka munthekoni ni wiinanelhani Malhove Orera, rii karumiya inyu nokikaviha wo chittu chinothanana aka. 26Ukhalhawaya holhakelha chinene uwoonani mwaatti onkhaye, achukulhaka chinene ukhalhawaya thoko mwaheewa wiira aari nreta. 27Eiyo, aari nreta aatameriaka uriha ukumi awe, nansho Nlhuku ahomwoonelha ikiriri. Khoonelhiye ikiriri yo vekha aweru, ila ni mii chiicho wiira kihithepe ukelhiya ihuzuni chinene. 28Paahi etu, kihomananiha chinene unruma awe uwaninyu, wiira vanottuna inyu umwoona vawo nteelhiyeke mirima ni mii nikithame nipampa nna. 29Paahi etu mumpochereke wo nchina na Athithi ni uteelhiya, mmwaalhakelheke thoko ntu munlhokoni mwa attu o ulhohiya rata. 30Ukhalhawaya yoyo ahaatameria ukhwa wo nlhatu wo ntheko wa Kuristo wo uhelha ukumi awe ntatakoni wiira atimirihe ntheko wo ukikavihera mii chittu chahoonrie inyu ukipangelha mwaashinene.
3Umanya we ikeekhene mmiholho wa Nlhuku
1Wo umalhihera, ashilhoko aka, nteelhiyeke vanolhutaana inyu ni Athithi. Akinoochaa uhokolheelha ulhepa malhove amanlhe aka ulhepa vatulhi, ukhalhawaya yayo anouthepihani ukhalha rata.
2Mwiichinanelheke ni attu ari thoko ashipwa ayo, attu anopanga chittu cho uhilhoka, attu anomindelha mwaha wo wiinelhiya unyawo. 3Hii phi attu niinelhiye unyawo we ikekhiaye kahii ayo, ukhalhawaya ninonthimicha Nlhuku wo iphiro yo Iphumu awe ni wiishipa wo ulhutaana ni Kuristo Yesu, nihihelhelhaka mwaha wo wiinelhiya unyawo mwiiruttuni. 4Miyaano chiicho kaanooria ukhulhuvelha iruttu aka,
Akhalhaka haawo ntu nkina nokhulhuvelha iruttu awe, mii phi thepilhe. 5Mii keenelhiye unyawo nihuku no nane toka uyaria waka. Ki Mwiisraeli mii o nikosho ni ashinna Benyamini, Muebraniya nnenene. Vanaachiya mwaha wo uvarechesha Malhehero a ashinna Musa, mii kaari Mfarisayo, 6kaakuruvalhelha chinene mpaka nkakaatwarusha milhoko cha attu anonrumelhelha Kuristo. Vanaachiya mwaha wo umanya unopattiya wo uvarechesha Malhehero, kaari o uvarechesha ikekhia wo uhikhuwachiya.
7Nansho wo nlhatu wo unchuwelha Kuristo yayo onkhaye koona aka wiira phi ifaida ayo, phi noona aka vano uhikhalha ittu. 8Eiyo, wo uthepa vavawo, kinaalhakelha kila ittu uhikhalha ittu wo nlhatu wo urera chinene wo unchuwelha Kuristo Yesu, Athithi. Wo nlhatu waya kihoriha kila ittu koona aka thoko mavi wiira kimpatte Kuristo, 9ni ulhutaanihiya ni uyo vamoka. Akinottuna tho wiichalhakelha ikekhiaye inopattiya wo uvarechesha Malhehero a ashinna Musa, nansho ikekhiaye impattiya wo unrumelhelha Kuristo. Ikekhiaye inokhuma wa Nlhuku wo nrima wo unrumelhelha. 10Kinothanana kinchuwelhe Kuristo ni woona machiri o uhihimmwa wawe, kinkhalhane nlhoko mmoka kinkavihe utwarushiya wawe, kilhikaanihiyaka ni nookhwa awe, 11kikhulhuvelhaka wiira ni mii chiicho kinohihimushiya unookhwani.
Uttimakelha Nttuvo
12Mena akineera wiira kihophiyelha ama kihorata. Nansho kirii kimananihaka wiira kipatte nttuvo nno. Ukhalhawaya wo nenno nttuvo nno Kuristo Yesu ahokipatta mii. 13Ashilhoko aka, akinaanyihera wiira kihopatta nenno nttuvo nno nansho kinopanga ittu imoka, ulhiyalha mwaha uvinre ni umananiha upatta alhe arii mmiholho alhe. 14Paahi etu, kinottimakacha wiira kipochere nttuvo no wiirimu uchulhu no ukumi wo uhimalha nno niihanenlhe awe Nlhuku wo iphiro yo Kuristo Yesu.
15Paahi etu, hii nikhomanlhe muulhutaanani ni Kuristo va, irusho chihu chuupuwelheke yayo. Nansho ata moopuwelhaka makina, Nlhuku noupatakulhelhani yoyo mwaha uyo. 16Nansho vavawo vaphiilhe ihu vawo, nkanngwe etu nitwareke ikekhiaye itwarilhe ihu toka machokholhelho mpaka nna iyo.
17Ashilhoko aka nkithakiheke mii ni waatwariha rata attu anokhalha wo uttwara iphiro choombone chiuvanheni ihu chiyo. 18Ukhalhawaya kahohimeriani ulha mwaha ulha venchi, vano kinohokolhelha uhimeriani tho kimorihaka miithori wiira ahaawo attu enchi ahonvinga nookhwa a Kuristo vansalaabani. 19Yayo manyaattu ayo anokelha ulhakalha umooroni, ukhalhawaya itama chaya cho mwiiruttuni phi nlhuku aya, anothimicha chittu chinoolhiha muru ni wuupuwelha chittu cho velhaponiru. 20Nansho hii anenchi o wiirimu, ni ukhuma wowo ninommweherera wo nrima Moopolhi ihu Athithi Yesu Kuristo awe. 21Yayo anowa urukunusha iruttu chihu cho wunta chi chiwe chaalhikaana ni iruttu aya yo nthimicho wo wooria waya unooria weesha chittu chonkhaye mwiikuruni mwaya.
4Malhove o uhelhana nrima
1Paahi etu ashilhoko aka kinaattuna aka, kinaahuvelha aka chinene woona, mwaatti nnokiteelhiha nrima nri mphumburu aka, mweemelheke rata muulhutaanani ni Athithi, ashilhoko aka kinaattuna aka.
2Ni inyu mwaatti, Naevodia ni Nasuntike kinoupepechani ni ulhepelhani wiira mwaattuneke thoko attu alhutanne wo nrima mmoka, mwi iphiro ya Athithi. 3Ni inyu onnaka o ikekhiaye va, kinouthananani wiira mwaakaviheke yayo manyopani ayo ukhalhawaya ahovara ntheko wo uhimiacha Malhove Orera vamoka ni mii ni ashinna Kelementi ni anamitheko akhunanaka akina onkhaye machina aya alhepiye nhina ikitabu yo ukumi.
4Paahi etu mwaatti, nteelhiyeke mirima wo ulhutaana ni Athithi, ikatema yonkhaye. Kineera tho, nteelhiyeke mirima. 5Umaalha winyu uchuwanieke wa attu onkhaye. Athithi ari vakhiviru uwa. 6Nhikelhiye nipampa no ittu iriyoothe nansho wo kila ittu, munlhapelheke Nlhuku chittu chinothanana inyu ni unshukuru. 7Ni mpuha wa Nlhuku umpwaha irusho chonkhaye cha attu, unoshungerera rata mirima chinyu ni irusho chinyu wo ulhutaana ni Kuristo Yesu.
8Ashilhoko aka wo umalhihera kineera, nvarechesheke chittu choombone chinothananiya utotopelhiya, nvarechesheke ikeekhene ni mwaha we ikekhiaye, nvarechesheke mwaha uhinanarihiya ni mwaha unorumiha ipilhi. 9Mpangacheke chittu chiittunche inyu ni upochera ukhuma uwannyaka mii, chiiwilhe inyu ni woona kipangachaka. Nlhuku naavaha attu mpuha nookhalha vamoka ni inyu.
Napaolo anoshukuru izawadi cha attu o Ufilipi
10Kihoteelhiya nrima chinene wo ulhutaana ni Athithi ukhalhawaya irusho chinyu chihokuupuwelha, tho kichuwelhaka we ikekhiaye wiira mwankupuwelha nansho mwaari nhinapatta nipesha. 11Akineera chiicho wo nlhatu no uthanana ittu, ukhalhawaya kiheettucha upisha nrima wo kila iphiro inokhalha aka. 12Kihochuwelha ukhalha ni chittu chinchi ni uhikhalha ni ittu. Kiholhemalhelha upisha nrima vanorupalha aka ama vanowolhiya aka ithalha, vanokhalha aka ni ittu ama vanowukuwelhiya aka. 13Kinowooria chittu choothe wo iphiro ya Kuristo nokihelha machiri. 14Nansho mwaattiva mwahopanga ittu yoombone vaari inyu nlhoko mmoka wo uhuva ni mii.
15Mwaatti attu o Ufilipi va, nhochuwelha rata wiira mahuku aapachera aka uhimiacha Malhove Orera vaakhuma aka Umakedoniya, mwaatti yeekha inyu phi nlhoko wa attu anrumelhenlhe Kuristo yaakikavinhe. Phi inyu mwaavaranne ni mii upochera ni ukumiha waavaha akina chittu chinohuvelha aya. 16Ukhalhawaya ata vaari aka Uthesalonike mwaatti mwahokiwiihera venchi chittu chaahuvelha aka. 17Kuhii wiira kinothanana upochera izawadiru, mena, kinothanana woona mahalha inyu o upanga moombone anowunchereria. 18Paahi etu, kihopochera chittu chonkhaye chikivanhe inyu chipwahaka ata mahuvelho aka. Vano etu kihanaa kila ittu yaavanhe inyu Naepafrodito wiira akiwiihere. Chittu chikhanlhe thoko isadaka yo nihiriri no unukhelha inorumelhelhiya ni unteelhiha Nlhuku. 19Paahi etu, Nlhuku wo nhakhu wawe mwinchi nouvahani chinothanana inyu chonkhaye wo nthimicho wawe mulhupalhe wo iphiro ya Kuristo Yesu. 20Avahiye nthimicho Nlhuku Athumwanihu, wo mahuku o uhimalha ni uhimalha. Aye.
Isalamu cho umalhihera
21Mwaavaheke isalamu chaka attu onkhaye a Nlhuku arii awawe Kuristo Yesu. Ashilhoko ihu anaakhalhana aka vaa ni ayo anouvahani isalamu. 22Attu onkhaye a Nlhuku, anokhalha vaa ayo, athepaka alhe o unupani wa Nakaisari ni ayo anouvahani isalamu.
23Nnema wa Athithi Yesu Kuristo ukhalhe vamoka ni nrima inyu onkhaye.