Malhove Orera a Yesu Kuristo thoko chilhepiye aya ni
Namatayo
Malhove o uholhelha
Malhove Orera a Yesu Kuristo thoko chilhepiye aya ni Namatayo phi imoka yo ichitabu ncheshe nhina Malhove o Naanano anohimiacha ukumi ni makhalhelho a Yesu Kuristo. Kila imoka aya ineehaniya “injili,” maana aya akhalhaka “malhove orera.” Chechiyo ichitabu chiyo chaalhepiye ni Namatayo, Namako, ashinna Luka ni Nayohana baada yo ukhwa wa Yesu. Attu o ushoma khachuwenlhe we ikekhiaye ikatema ilha ikitabu yo injili yaalhepiye ni Namatayo ilha vaalhepiye aya, nansho veekinaka yaari iyaakha yo 60 baada yo uyaria wa Kuristo. Tho, khinochuwania ilhapo waalhepiye aya, nansho attu enchi anaanyihera wiira yaalhepiye Upalestina, ni veekinaka tho, iwani yulhupalhe yo Uyerusalemu.
Alhepilhe ikitabu ilha phi Namatayo, yaari akarani o ulhiviha ikhodi ahinaya wiihaniya ni Yesu ukhalha owiittucha awe. Yayo tho aachuwania wo nchina ni Nalawi. Namatayo yaari mmoka a owiittucha khumi ni elhi, aalhempe wiira yashomiye ni Ayahudi. Yoyo mwaha uyo unowiichooniha mwaari vanohokolhelha aya miaha 60 chinaacha Malhove Matakatifu o Malhehano o Khalhayi. Namatayo aalhakenlhe wooniha wiira, Yesu aari Moopolhi, Noopo athanlhiye ni Nlhuku, aalhoheriye ni anamilhohi vatulhi vawo. Namatayo tho aholhepa venchi mwaha unaacha Umwene wa Nlhuku. Ayahudi yaari ammwehereraka Moopolhi uyo akhalhe phi ntawara o ilhapo aya. Namatayo aheechinanelha chinene uvaanyiha yoyo nrima uyo wo uhimiechesha rata umwene wo Nlhuku wo munrimani.
Ikitabu yo injili ilhepieye ni Namatayo, phi renre uchokholha Malhehano o Naanano ukhalhawaya miaha chonkhaye chinohokolhelha chittu chinaacha Malhehano o Khalhayi. Yeyo phi nolhutaaniha yayo Malhehano melhi ayo. Attu o ushoma tho ahohimia wiira, Namatayo aholhikacha ulhata iphiro chilhepiye ikitabu chi ashinna Musa, chiri phi ichitabu nthanu cho upacha nhina Malhehano o Khalhayi. Meettuchiho a Yesu o umwaakoni (Mat nlhako wo 5-7) anowooria ulhikaanihiya ni ikatema Nlhuku vaavaha awe malheheriyo ashinna Musa (Ikitabu yo Torati nlhako wo 19:3-23:33).
Chiri nhina
Namatayo anochokholha injili wo uhimiacha mwaha wo uyaria wa Yesu Kuristo ni uchokholha wo ntheko awe nhina (nlhako wo 1:1-4:2).
Tho, Namatayo anohimiacha ntheko wa Yesu ni meettuchiho awe menchi (nlhako wo 5:1-25:3).
Wo umalhiha Namatayo anophiyelha ikatema ntheko wa Yesu vaari aya nchulhu ni unhimiacha nookhwa awe ni uhihimmwa wawe (nlhako wo 26-28).
1Iyari ya Yesu Kuristo
1Alha phi machina a manyaapwiiya awe Yesu Kuristo o iyari ya Adaudi o iyari ya Aburahimu. 2Aburahimu ni Naisaka ni Nayakhobo ni Nayuda ni achihimaya, 3Nayuda nkaayara Nafarisi ni Nazera anumwanaya yaari Atamari. Nafarisi ahaayara Nahezironi, Nahezironi nkaayara Narami, 4Narami nkaayara Naaminaadabu, Naaminadabu nkaayara Nanashoni, Nanashoni nkaayara Nasalmoni.
5Nasalmoni nkaayara Naboazi, anumwanaya aari Narahabu, Naboazi ni Naruthu yaari manyanaangoro a Naobedi athumwanaya Nayese, 6Naobedi nkaayara Nayese, Nayese nkaayara Amwene Adaudi. Adaudi nkaayara Naselemani (anumwanaya Naselemani aari Nabethsheba, mahanu a Nauriya). 7Naselemani nkaayara Narehoboamu, Narehoboamu nkaayara Naabiya, Naabiya nkaayara Naasafu, 8Naasafu nkaayara Nayehoshafati, Nayehoshafati nkaayara Nayoramu, Nayoramu nkaayara Nauziya, 9Nauziya nkaayara Nayothamu, Nayothamu nkaayara Naahazi, Naahazi nkaayara Nahezekiya, 10Nahezekiya nkaayara Namanase, Namanase nkaayara Naamoni, Naamoni nkaayara Nayosiya, 11Nayosiya nkaayara Nayekoniya ni achihimaya. Yeyo yaari ikatema Ayahudi vaari aya upottani Ubabeli.
12Ikatema Ayahudi vaarwehiye aya upottani Ubabeli, Nayekoniya nkaayara Nashaltieli, Nashaltieli nkaayara Nazerubabeli, 13Nazerubabeli nkaayara Naabihudi, Naabihudi nkaayara Naeliakimu, Naeliakimu nkaayara Naazori, 14Naazori nkaayara Nasadoki, Nasadoki nkaayara Naakimu, Naakimu nkaayara Naeliudi 15Naeliudi nkaayara Naeliazeri, Naeliazeri nkaayara Amathani, Amathani nkaayara Nayakhobo, 16Nayakhobo nkaayara Nayusufu owannyaya Amariamu anumwanawe Yesu neehaniya Kuristo.
17Paahi etu, iyari chaari khumi ni ncheshe toka wa Aburahimu mpaka wa Adaudi, ni iyari khumi ni ncheshe toka wa Adaudi mpaka Ayahudi vaakushiye aya upottani Ubabeli ni iyari khumi ni ncheshe toka ukushiya ipotta mpaka vaayarelhe awe Kuristo.
Uyaria wa Yesu Kuristo
18Paahi etu, cho phi chiichammo chenre aya wo uyaria Yesu Kuristo. Amariamu anumwanawe aari anavekiye ni Nayusufu, nansho uhinaya ukhalhiya vamoka thoko nlhopwana ni ahanu awe, Amariamu ahoonia wiira aari veruttuni wo woorihiya ni Iphumu ya Nlhuku. 19Nansho ukhalhawaya Nayusufu owannyaya ayo, aari attu o nrima woombone, khaathananne woolhiha muru Amariamu vaattuni. Paahi etu aholhakelha waahiya wo nivitho, wo uhichuwania ni attu. 20Vaari aya oopuwelhaka nenno nlhove nno etu, Nnepa wo wiirimu wa Athithi wahaakhuruwelha ntorani weeraka, “Inyu Nayusufu, mwaana a Adaudi, nhoove waakusha Amariamu akhalhe ahanu inyu, ukhalhawaya iweyi aya iyo iri wo worihiya ni Iphumu ya Nlhuku. 21Anowa wiittukulha mwaana mwanlhopwana, ni inyu mmweeke mwaamwihana nchina nawe Yesu, ukhalhawaya yoyo phi nolhoha woopolha attu ukhuma mu uwonyani mwaya.”
22Paahi alha onkhaye alha yaakhumelhenlhe nitimire nlhove ni Athithi naahimiye ni anamilhohi wiira, 23“Mwalhi hinaatameriya nowa urupalha irukulhu ni unnyara mwaana mwanlhopwana nchina nawe nowa wiihaniya Imanueli.” Maana aya, “Nlhuku ri vamoka ni hii.” 24Nayusufu vonkwilhe aya nkhoveni ahopanga thoko Nnepa wo wiirimu wa Athithi chenre aya wo ulhehera. Nkaakusha ni waakhalhana ahanu aya. 25Nansho khawaarupiye vamoka mpaka vannyanre aya mwaana mwanlhopwana. Ni ayo nkayammaha nchina nawe Yesu.
2Alheto ukhuma unosha nchuwa
1Yesu aayarelhe iwani yo Ubethelehemu ilhapo yo Uyudea mahuku Naherode vaari aya amwene. Avireke mahuku, achuwelhi o ittotwa ukhuma unosha nchuwa yahowa Uyerusalemu 2nkayaakoha, “Mwaana nowa ukhalha mwene a Ayahudi yariye vayi? Ukhalhawaya nihoona ittotwa awe vaakhumelhenlhe aya unosha nchuwa, ni hii nihowa unthimichani.”
3Amwene Naherode yeeweke yayo malhove ayo, ahokelhiya nipampa chinene, vamoka ni attu onkhaye o Uyerusalemu. 4Nkeehanacha Opochera ishaani Olhupalhe onkhaye vamoka ni attu owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa nkaakoha, “Kuristo nohalha uyaria vayi?”
5Ni ayo nkayaakhulha, “Ubethelehemu ilhapo yo Uyudea. Phi chiichammo anamilhohi chaalhempe aya,
6‘Inyu attu o Ubethelehemu ilhapo yo Uyudea,
Inyuva kanhiwe akani variyari wo iwani cho uchuwania cho Uyudea,
Ukhalhawaya uwaninyu nowa ukhuma nholhelhi
Nolhoha waaholhelha attu aka o Uisraeli.’ ”
7Vavawo Naherode nkayeehana untemerani achuwelhi o ittotwa yaakohe wiira yoonelhe yaakhani. 8Yamalheke nkaaruma arwee Ubethelehemu yeeraka. “Nrweeke mwakoherere ikekhia yo malhove o mwaana uyo, mwamwoonaka, nkiwiihereke nttenga ni mii kirwee kanthimiche.”
9Baada yo wiiwa malhove a Naherode, nkayaarwaa. Vaari aya mphironi nkayoona ittotwa ilhe yaaholhelhaka ikhumaka unosha nchuwa. 10Vonne aya nkayaatelhiya chinene ni iyo nkayaaholhelha mpaka vaari awe mwaana. 11Nkayaakelhacha mpaani, nkayaamwona mwaana uyo vamoka ni Amariamu anumwane, nkayaakhoroma unthimicha. Nkayaathaphulha mirupa chaya ni ukumiha izawadi, idhahabu ni ubani ni manemane ummaha mwaana.
12Nkayaahokolhia umawannyaya aviraka iphiro chikina, ukhalhawaya Nlhuku ahaamuka ntorani wiira ahihokolhelhe tho u Naherode.
Uttawelha Umisri
13Alheto alhe athameke, nnepa wo wiirimu wa Athithi nkawaakhumelhelha Nayusufu ntorani ni weerelha, “Naherode anothanana umwiiva mwaana uyo. Munkweke etu munkushe mwaana vamoka ni anumwanawe ntawelheke Umisri. Mwakhalheke wowo mpaka vanohalha aka uhimeriani.”
14Paahi etu Nayusufu nkayonkwa nkayankusha mwaana vamoka ni anumwanawe nkayaathama ni uhiyu nkayaarwaa Umisri. 15Nkayaakhalha wowo mpaka Naherode vaakhwilhe aya. Nenno nlhove nno naapangia nitimire nlhove ni Athithi wo iphiro yo anamilhohi neera, “Kahomwiihana mwaamwanaka ukhuma Umisri.”
Wiivakachiya ashaana ashinkani
16Naherode yachuwelheke wiira achuwelhi o ttotwa alhe ahaathepiacha, ahorushiya chinene. Nkaalhehera wiira ashaana ashilhopwana onkhaye o iwani yo Ubethelehemu ni iwani cho waatamana, o malhipa o iyaakha pilhi ukhuruwa vathi yeevakachiye. Aapangilhe chiicho uttwaraana ni mahuku veewilhe aya yoyo mwaha uyo ukhuma wa achuwelhi o ttotwa alhe.
17Phi chiichammo chenre aya wo utimira malhove yaahimiye wo iphiro ya anamilhohi Nayeremiya.
18“Nlhove niheewania Uraama.
Ikutto yulhupalhe.
Araheli yonlhelhaka achishaana aya,
Akhotaka umalhihiya,
Ukhalhawaya khaawo tho.”
Uhokolhia ukhuma Umisri
19Naherode yarimeelheke, nnepa wo wiirimu wa Athithi wahaakhumelhelha Nayusufu ntorani Umisri 20nkaweerelha, “Munkweke, munkusheke mwaana vamoka ni anumwanawe nhokolhieke tho ilhapo yo Uisraeli, ukhalhawaya alhe yaathanana ukumi wa mwaana uyo ahokhwa.” 21Paahi etu Nayusufu ahonkwa, nkankusha mwaana vamoka ni anumwanawe nkayaahokolhia wi ilhapo yo Uisraeli.
22Nansho Nayusufu yeeweke wiira Akelao mwaana a Naherode aari phi mwene o Uyudea nipuro ni athumwanawe, ahoova uhokolhia wowo. Ni ayo ahovahiya malhove makina ntorani o uchiichihiya, nkaarwa Ugalilaya. 23Nkaathamelha iwani yo Unazareti. Phenre aya wo utimira malhove yahimiye ni anamilhohi wiira “Nowa wiihaniya Nnazarayo.”
3Meettuchiho a Nayohana Obatiiza
(Mako 1:1-8; Luk 3:1-18; Yoha 1:19-28)
1Yayo mahuku ayo Nayohana Obatiiza ahokumelhelha uthako wo Uyudea, nkaachokholha wettuchiha attu. 2Yaari yeeraka, “Nkhoromeke ni uhiya uwonya winyu, ukhalhawaya Imwene yo wiirimu ihaatameria!” 3Nayohana phi alhe aahimiye ni anamilhohi ashinna Isaya venre aya,
“Ntu nookhuwelha muuthakoni,
‘Nkooroshe iphiro ya Athithi,
Mwookolhe iphiro chaya cho uvira!’ ”
4Nayohana ayo yaawara ikuwo chaatottiye wo mapururu o ingamiya, ni nchako nnyununi mwaya, cholhia chaya chaari nashombe ni urawo wo umwiini. 5Attu ukhuma Uyerusalemu ni ilhapo yonkhaye yo Uyudea, ni ilhapo cho nchereshere mwoolhoko wo Uyorodani ahowa uwiiwelhelhani. 6Nkayaakhoroma ni uhimiacha uwonya waya, nkaabatiizacha mmwoolhokoni Uyorodani.
7Nayohana yooneke Amafarisayo ni Amasadukayo enchi awaachaka athananaka ubatiiziya nkeerelha, “Inyu iyari yo inwaa nhimeriye ni apani wiira nttawe ntwarusho Nlhuku unowiiha awe? 8Mwooniheke etu wo mitheko wiira nhorukunuwa ni uhiya uwonya. 9Nhaanyihere wiira nihanaa athumwanihu, Aburahimu ukhalhawaya kinouhimeriani wiira Nlhuku noworia uthathusha alha malhuku alha nkaakhalha ashaana a Aburahimu! 10Ipacho iri tayari ukakha mwiri vamithithaarini, kila mwiri uhinemma rata unookakhiya ni urihelhiya vamooroni. 11mii kinobatiizani wo maashi wooniha wiira nhokhoroma, nansho nowa vatulhi waka nowa uubatiizani wo Iphumu ya Nlhuku ni mooro. Akhalhaka muulhupahe ukipwaha mii, kihiphwanelhiyaka inakhalhaka ukusha iratu chawe. 12Yoyo novarelha mmononi ithelho yo uveerelha cholhia, wiira akhungure cholhia chawe, athokorerie ingaano nnikhupini, ni upaha iphepuwa vamooroni vahintiphiaa.”
Ubatiiziya wa Yesu
13Yeyo ikatema iyo Yesu nkaawa akhumaka Ugalilaya, nkaawa u Nayohana umwolhokoni Uyorodani ni uyo abatiiziye ni Nayohana. 14Nansho Nayohana aholhikacha unkhotelha eeraka, “Mii phi nophwanelhiya ubatiiziya ni inyuva, chani woonaka nnowa uwannyaka mii!”
15Nansho Yesu nkeera, “Nhiye chikhalhe chiicho wo naanano va, ukhalhawaya wo yeyo iphiro iyo ninoopanga chittu chinothanana awe Nlhuku chonkhaye.” Vavawo Nayohana nkayaarumelhelha.
16Yesu amalheke ubatiiziya, ahokhuma mmaashini. Irimu nkayaahulhiaa, nkamwoona Iphumu ya Nlhuku akhuruwaka thoko kaulha ni unkorweelha vachulhu vawe. 17Nlhove ukhuma wiirimu nkaneera, “Ulha phi mwaamwanaka kinonttuna aka, hokichivelha.”
4Ulhikachiya wa Yesu
1Yamalheke, Iphumu ya Nlhuku ahonholhelha Yesu mpaka uthakoni alhikachye ni Nakare. 2Nkaattuka wo mahuku makhumi ncheshe uthana ni uhiyu wo uhilhia, nkaawolhiya ithalha. 3Paahi etu Nthepi nkanrwelha nkeera, “Wakhalhaka uwe phi mwaana a Nlhuku, wiireke etu alha malhuku alha athathuwe ukhalha mikatte.”
4Nansho Yesu nkaakhulha, “Iholhepiya, ‘Ntu khanolhama wo nkatte vekha, nansho wo nlhove ninohimiya ni Nlhuku.’ ”
5Nakare nkankusha mpaka Uyerusalemu, Iwani Itakatifu, nkaamwemesha vachulhu ishanja yo Inupa ya Nlhuku, 6nkeera, “Wakhalhaka uwe phi mwaana a Nlhuku uthupheke mpaka vathi ukhalhawaya iholhepiya wiira.
‘Nlhuku nowaalhehera minepa cho wiirimu awe chiwe wo nlhatu winyu,
Okusheni mmathathani mwaya,
Nhiwe mwaakwakwathuwa mmalhukuni.’ ”
7Yesu nkaakhulha nkeera, “Iholhepiya tho wiira, ‘Nhaalhikache Athithi, Nlhuku inyu.’ ”
8Yamalheke Nakare nkankusha vachulhu mwaako wo urekama, nkaamwoniha imwene chonkhaye cho velhaponi va ni urera waya wonkhaye. 9Nkeera, “Chii chonkhaye chi kinowuvaha wakikhoromelhaka ni ukithimicha.”
10Vavawo Yesu nkaakhulha, “Uthame vaa uwe Nakare! Iholhepiya, ‘Mwaathimicheke Athithi, Nlhuku inyu vekha aya ni uvara mitheko chaya!’ ”
11Paahi Nakare nkanhiya Yesu, ni minepa cho wiirimu nkachaawa ni unkavihera.
Yesu noochokholha ntheko Ugalilaya
12Yesu eeweke wiira Nayohana ahottukiya, ahohokolhia Ugalilaya. 13Nansho kaakhanlhe Unazareti, nkaarwaa Ukapenaumu, ilhapo iri vachereshere nttiya no Ugalilaya, mmwinanoni mwo Uzabuloni ni Unaftali. 14Phi chiicho chenre aya wo utimira nlhove naahimiye ni anamilhohi ashinna Isaya venre aya,
15“Ilhapo yo Uzabuloni ni ilhapo yo Unaftali,
Iphiro yo unttiyani, ukhopelhelhe Uyorodani,
Ugalilaya, ilhapo ya attu ahinchuwenlhe Nlhuku!
16Attu anokhalha mwiipiphini
Anowa woona nthuko mulhupalhe.
Wa attu anokhalha nhina ilhapo yo irungu yo nookhwa
Nthuko unowa waamwalhelha.”
17Toka yeyo ikatema iyo Yesu nkaachokholha wiittuchiha eeraka “Nkhoromeke nhiyeke uwonya winyu, ukhalhawaya Imwene yo wiirimu ihaatameria!”
Yesu noowehana attu acheshe o uvara ihopa
18Yesu vaari awe eetaka vachereshere nttiya no Ugalilaya, ahoona attu o uvara ihopa elhi, Nasimoni eehaniya Peturo ni ahima aya Naandorea, ariaka ihopa ni nttavi munttiyani. 19Yesu nkeerelha, “Nkittware, ni mii kinowittuchihani woopolha attu.” 20Nkayaahiyacha ittavi chaya ni unttwara.
21Arweeke miholho nkoona attu akina elhi, Nayakhobo ashaana a Nazebedayo ni nhima aya Yohana. Yayo yaari nkalhavani vamoka ni athumwanaya Nazebedayo ayo alhokihachaka ittavi chaya. Yesu nkeehanacha, 22ni ayo nkayaahiyera ikalhava iyo athumwanaya, nkayanttwara.
Yesu noweettuchiha attu ni waalhamiha mareta
23Yesu aari eetakachaka ni wiittuchiha mu inupa cho unlhapelha Nlhuku ilhapo yonkhaye yo Ugalilaya ahimiachaka Malhove Orera anohimia Imwene yo wiirimu, ni waalhamiha attu kila mareta yaarina aya. 24Mwaha wawe nkawaawanelha ilhapo chonkhaye cho Usiriya, nkaawiiheriya attu aawereiya, yaari ni mareta ni alhe aahuvihachiya, attu aakelhiye ni mashoka o unanara, ichilhichilhi ni attu o remara ni Yesu nkaalhamihacha onkhaye. 25Milhoko cha attu chinchi nkachanttwara ukhuma Ugalilaya, Udekapoli, Uyerusalemu, Uyudea ni ukhopelhelhe mwoolhoko wo Uyorodani.
5Meettuchiho o umwaakoni
1Yesu ooneke milhoko cha owiittucha awe, nkaawelha vamwaakoni, nkaakhalha. Owiittucha awe nkayaawacha, 2ni uyo nkaapatakulha malhaku awe nkaachokholha weettuchiha.
Mpuha wo ikeekhene
3“Ahoreeriya attu o nrima unohuvelha uchuwelha nlhove na Nlhuku
Ukhalhawaya Imwene ya Nlhuku phi yawaya!”
4“Ahoreeriya attu anonlha,
Ukhalhawaya anomaalhihiya.”
5“Ahoreeriya attu arii ni nrima wo wiitimarikha,
Ukhalhawaya phi nohalha uhiyeriya ilhapo!”
6“Ahoreeriya attu ammolhiya ithalha ni nttona no upanga chittu chinothanana awe Nlhuku,
Ukhalhawaya anowa uwonihiya!”
7“Ahoreeriya attu o ikiriri,
Ukhalhawaya Nlhuku nowa waahiyerera milhatu chaya!”
8“Ahoreeriya attu o nrima worera,
Ukhalhawaya anowa umwoona Nlhuku!”
9“Ahoreeriya attu aneewananiha attu,
Ukhalhawaya anowa wiihaniya ashaana a Nlhuku!”
10“Ahoreeriya attu anohuvihiya wo nlhatu wo upanga chittu chinothanana awe Nlhuku,
Ukhalhawaya Imwene yo wiirimu phi yawaya!”
11“Nhoreeriya inyu mwaattiva, attu oruwanakani ni uthurulhani ni uwotheriani wo kila iphiro yo unanara wo nlhatu no ukirumelhelha mii. 12Nteelhiyeke ni uttapelhelha ukhalhawaya uttuviya winyu uhenchiva wiirimu. Phi chiichammo chaathurulhachiye aya anamilhohi yaari nhinaaya inyu.”
Maakha ni nthuko
13“Mwaattiva phi maakha a attu onkhaye. Nansho maakha athuwaka anohalha uchivihani? Khanolhoka tho, yaahikhalhe urihiya vattayani ni unyikalhiya ni attu.
14“Mwaattiva phi nthuko wo velhaponi. Iwani ithekiye vachulhu mwaako khineevitha. 15Khaawo ntu noparihelha ikhandiri ni ukhunelha ndebe. Nansho ikhandiri inothomeiya vachulhu ikiango, yaamwalhelheke onkhaye ari mpaani. 16Chiichammo etu, nthuko inyu unothananiya umwalhieke mwaattuni, attu oone meetelho inyu oombone, wiira aavahe nthimicho Athumwaninyu ari wiirimu.”
Meettuchiho o Malhehero a ashinna Musa
17“Nhaanyihere wiira kiwiilhe uchiichiha Malhehero a ashinna Musa ni ikano cha anamilhohi. Akiwiilhe uchiichiha, nansho uhimiechesha. 18Kinouhimeriani we ikekhiaye wiira mpaka irimu ni ilhapo vanohalha aya uvira, khiiwo inakhalhaka inukuta imoka ama vakittu vakani chinene nhina Malhehero a ashinna Musa, vanohalha uwukulhiya mpaka onkhaye vanohalha aya uphiyelha. 19Paahi etu, ntu riyoothe nolhoha uhiya nlheheriyo nimoka nikani upwaha onkhaye, ni weettuchiha attu akina apange chiicho, yoyo nowa waalhakelhiya mwankani nhina Imwene yo wiirimu. Nansho nolhoha uvara ni weettuchiha attu akina yoyo nookhalha mulhupalhe mu Imwene yo wiirimu. 20Paahi kinouhimeriani, ikekhia inyu yaahipwaheke ulhoka wa Amafarisayo, ni attu owiittuchiha Malhehero khannowa mwaakelha mena nhina Imwene yo wiirimu.”
Mwaha wo urushiya
21Nhomalha wiiwa wiira attu o khalhayi yeerelhiye, “Nhiive, nolhoha wiiva nohukumulhiya.” 22Nansho mii vano kinouhimeriani wiira, ntu riyoothe nonthunanelha mmuchi awe yoyo arweehiye umilhatuni ahukumulhiye. Ntu nolhoha umwiirelha munnawe, Khannolhoka inyu! Yoyo arweehiyeke umilhatuni wulhupalhe, ni uyo hechatameriha umooroni Ujehannamu.
23Mwarweehaka isadaka umadhubahuni uno muupuwelhaka wiira nhima inyu rii ni nlhove ni inyu, 24nhiyeke isadaka inyu umadhubahuni nhokolhieke thoko mwamwiwanane nhima inyu, vavawo mmweeke tho ni ukumiha ishaani inyu.
25Mmwiiwananeke ntu muntekenlhe inyu nhinaphiya umilhatuni. Mwaphiyaka wowo nhineewanana nowa uuhelhani mmathathani mwa attu o uhukumulha, ni ayo anowaavaha manyaasikari anaattuka attu, mwattukiye. 26Kinouhimeriani wo ikekhiaye, wowo khannokhuma mpaka nholhiva nchurukhu wo umalhihera nlhatu winyu.
Meettuchiho o mwaha wo ishembwere
27“Nheewa wiira attu yeerelhiye ‘Nhilhuve!’ 28Nansho mii kinouhimeriani, ntu nommweha nthiyana wonthanana, honlhuvana munrimani mwawe. 29Paahi etu niitho ninyu no wiimonono nottekihakani, nkhulheke ni urihelha uwo shoro! Nambaya chinene uhikhalha ni itturi imoka mwiiruttuni mwinyu, iruttu yonkhaye ihiwe yaarihiya umooroni. 30Ni moono inyu wo wiimonono wo uttekihakani, ntupulheke ni urihelha utayi! Nambaya mpoterihe itturi imoka mwiiruttuni mwinyu, iruttu inyu ihiwe yaatikhelhiya yonkhaye umooroni Ujehannamu.
Mwaha wo umwalhaana nthelhi
(Mat 19:9; Mako 10:11-12; Luk 16:18)
31“Tho, yaheeriya wiira, ‘ntu naahiya ahanu awe, aavaheke italaka yo umwalhaana.’ 32Nansho mii kinouhimeriani wiira ntu aahiyaka ahanu awe ni waavaha italaka yo umwalhaana vahirii nlhatu no ulhavalhava, haalhavalhaviha, ni ntu nottuna waathelha ni uyo holhavalhava.
Mwaha wo ulhupelha
33“Tho nheewa wiira attu o khalhayi yeerelhiye ‘Nhilhiyalhe ulhupelha winyu, nansho ntimiriheke naapo ninyu wa Athithi.’ 34Nansho mii kinowirelhani nna, nhilhupelhe irimu, ukhalhawaya phi ihiche ya Nlhuku, 35mena wo ilhapo, ukhalhawaya phi nipuro chineesha aya mieto chaya, mena wo Uyerusalemu, ukhalhawaya phi iwani ya Amwene olhupalhe. 36Nhilhupelhe wo muru inyu, ukhalhawaya khannoria uthathusha ikharari inyu imoka ukhalha ipwii ama yooripa. 37Mweeraka ‘Eiyo’ ikhalheke ‘Eiyo!’ Mweeraka ‘Kachihena’ ikhalheke ‘Kachihena.’ Ittu iriyoothe yo upwaha yayo inokhuma wa Nakare.
Mwaha wo uhokolhoshera
38“Nheewa yeeriye wiira ‘Niitho wo niitho ni niino wo niino.’ 39Nansho mii kinouhimeriani wiira nhinhokolhoshere ntu no upangelhani cho uhilhoka. Ntu riyoothe o watakani nrama no wilhopwana, munrukunushelheke nikina no wiimushi nno. 40Ni ntu riyoothe o urwehakani uhukumulhiyani athananaka uuthurulhani mwinjiro winyu, munhiyereke awieke ni nikoti ninyu. 41Ni ntu okhanyererihakani wiira munkushere nsigo awe nkwaha wo imaili imoka, munrwaaneke imaili pilhi. 42Ntu noovekelhani ittu mummaheke, nowaashimani ittu mmwaashimeke.
Waattuna amalhaponi
(Luk 6:27-28, 32-36)
43“Nheewa wiira yeeriye, ‘Munttuneke mmuchi inyu ni waavenga amalhaponi inyu.’ 44Nansho mii kinolhelhani wiira mwaattuneke amalhaponi inyu ni waalhapelhelha attu anowomolhani mwaattiva, 45mmwe mwaakhalha ashaana a Athumwaninyu ari wiirimu. Ukhalhawaya yayo phi naapharelhiha nchuwa naya attu o uhilhoka ni attu o nrima woombone ni waarupelha ipulha attu oombone ni attu o unanara mirima. 46Chani Nlhuku nolhoha uttuvani ittu yaani wo waattuna attu anouttunani vekha aya? Ata attu anolhiviha ikhodi aneera chiicho! 47Mwaakohachaka ashilhoko inyu vekha aya, chani vavawo nhopanga ittu yo ulhoka? Ata attu ahinchuwenlhe Nlhuku ni ayo anopanga chiichammo! 48Paahi etu nkhalheke o wiiraniha thoko Athumwanihu o wiirimu chiri aya!
6Meettuchiho o waavaha attu ahirina
1“Mwiichinanelheke nhiwe mwaapanga chittu chinothanana awe Nlhuku vaattuni, mwoonachiye ni attu. Mwapangaka chiicho vaattuni, khiiwo inohalha inyu uttuvelhiya ni Athumwaninyu o wiirimu.
2“Paahi etu vanommaha inyu ittu ntu hirina ittu nhiikhuwelhelhe, nhipange thoko chineera aya anafiki mu inupa cho unlhapelha Nlhuku ni mmaphironi. Aneera chiicho wiira yoonachiye ni attu avahiye nthimicho. Ikekhia kinouhimeriani, yayo ahomalha upochera uttuviya waya. 3Nansho inyuva vanommaha inyu ntu novekelha ittu, mpangeke wo munrimani mwinyu ata ampwana inyu ahichuwelhe. 4Mummaheke wo nivitho. Ni Athithi anoona nnivithoni anowuttuvani.
Wiittuchihiya ulhapelha
5“Vanolhapelha inyu, nhipange thoko anafiki! Anottuna ulhapelha aneemenlhe mu inupa cho unlhapelha Nlhuku ni mmaphironi wiira yoonachiye ni attu. Ikekhiaye kinouhimeriani, yayo ahomalha uttuvelhiya. 6Nansho inyu vanolhapelha inyu, mwiittelheke mpaani, ni waalhapelha Athithi inyu ahinoonia. Athithi anoona chiivinthe anowuttuvani.
7“Vanolhapelha inyu, nhipwapwache malhove thoko attu ahinchuwenlhe Nlhuku, anaanyihera wiira milhuku chaya chinowewelhelha wo nlhatu no malhove menchi. 8Nhilhikaane thoko yayo. Athumwaninyu ahochuwelha anohalha inyu uthanana nhinaalhepelha. 9Vano etu, iphiro inothananiya inyu wulhumacha vanolhapelha inyu phi ilha, mwiireke
‘Athithi nri Wiirimu,
Nchina ninyu nithimichiye,
10Imwene inyu iwe,
Chinothanana inyu, chipangieke velhaponi va thoko wiirimu.
11Nnivaheke lhelho cholhia chihu cho kila nihuku.
12Nnihiyerereke uwonya wihu,
Thoko ni hii chineera ihu waahiyerera attu annittekelha.
13Nhinihelhe mu ulhikachiyani
Nansho nnoopolheke ni ulhe o mitheko cho unanara ulhe.’
(Ukhalhawaya umwene uri wawinyu ni machiri ni nthimicho wo mahuku o uhimalha. Aye.)
14“Ukhalhawaya mwaahiyereraka attu milhatu chaya, Athumwaninyu o wiirimu anouhiyererani uwonya ni inyu. 15Nansho mwaahahiyerereke attu akina milhatu chaya, ni ayo Athumwaninyu khanouhiyererani uwonya winyu.
Meettuchiho o mwaha wo uttuka
16“Vanottuka inyu, nhoonihe ichuku wiitho thoko anafiki chineera aya. Yayo anokhunyanyihacha wiitho yoonachiye ni attu wiira ahottuka. Kinouhimeriani wo ikekhiaye wiira, yayo ahomalha uttuviya. 17Vanottuka inyu mwiihikeke makhura mmuruni, nkhucheke wiitho ni uvacha ikharari chinyu, 18attu akina ahichuwelhe wiira nhottuka. Nansho ichuwaniaka tu ni Athumwaninyu ahinoonia. Ni ayo Athumwaninyu anoona chiivinthe, anowuttuvani.
Nikhupi no wiirimu
19“Nhiicheshere nhakhu velhaponi va, vari ni ucheshe ni nrenje unotanganya ni attu owiiya aphomolhaka inupa ni wiiya. 20Nansho mwiicheeshereke nhakhu inyu wiirimu, ucheshe ni nrenje uhinooria aya utanganyacha ni attu owiiya khanooria uphomolha ni wiiya. 21Ukhalhawaya vari nhakhu inyu ni nrima inyu phi nohalha aya ukhalha vavawo.
Nthuko wo iruttu
22“Miitho phi nthuko wo iruttu. Miitho inyu akhalhaka makumi iruttu yonkhaye iri voonene. 23Nansho miitho inyu akhalhaka mareta iruttu yonkhaye inohalha ukhalha mwo unanara mwiipiphini. Nthuko uri mwiiruttuni mwinyu wakelhiyaka ipiphi paahi etu, yeyo ipiphi iyo iri yo woopiha chinene!
Nlhuku ni nhakhu
24“Khaawo ntu nokhalha ipotta yo uvara ntheko wa attu elhi ukhalhawaya nohalha unttuna mmoka ni unvenga nkina, nokhalha o ukhulhuvelhiya wa ntu mmoka, ni uhikulhuvelhiya wa ntu nkina uyo. Khannoria ukavihera mitheko cha Athithi Nlhuku ni nhakhu vamoka.
Nipampa
25“Phi iyo inouhimeriakani wiira, nhikhalhe ni nipampa no yolhia ni cho uwuriya chinothananiya ni ukumi inyu wiira nlhame, mena no ikuwo cho uwara mwiiruttuni. Chani ulhia yolhia phi ulhama? Ni iruttu chani ngati phi thempe upwaha ikuwo? 26Mwooneke ashinuni, khanaalha imbeyu, khanokhungura mena khanoshunga nnikhupini, nansho Athithi o wiirimu anowaalhiha. Chani mwaattiva kanhiwena o ulhoka waapwaha ashaanuni? 27Phi mpani munlhokoni mwinyu ri ni nipampa ninchi nooria wuncherera mahuku o ulhokelha wawe?
28“Ni nlhatuni no ukhalha ni nipampa no ikuwo? Mwooneke ituva cho mmatimani chineera aya wookonda, khachinopanga mitheko mena utiva. 29Nansho kinouhimeriani wiira anakhalhaka Amwene Naselemani anene ni upuha waya wonkhaye, khayaapante uwara ikuwo cho nthimicho thoko ituva imoka aya. 30Nlhuku phi nokondiha thoko chiicho mathaakhuru o mmatani arii lhelho ahawo meelho ahorihiya vamooroni. Chani khanoria uwarihani mwaattiva wo upwaha chinene? Mwaattiva, chani woonaka mirima chinyu chiri chikani?
31“Paahi etu nhikelhiye nipampa ‘Ninohalha ulhiani? Ama ninohalha uwuriani? Ama ninohalha uwarani!’ 32Ukhalhawaya chechiyo chonkhaye chiyo chinohuvelhiya ni attu ahinchuwenlhe Nlhuku. Athithi inyu o wiirimu ahochuwelha wiira nnothanana chechiyo chittu chonkhaye chiyo. 33Nansho, mwaatti mwaavieke thoko umwene wa Nlhuku ni chittu chinothananiya ni chiyo chonkhaye nnowunchereriya. 34Paahi etu nhikhelhiye nipampa wo nlhatu no meelho, meelho nihawo nihuku naya. Uthemwa wo nihuku nimoka unowuthoshani wo nenno nihuku nno.
7Waahukumulha akina
(Luk 6:37-38, 41-42)
1“Nhaahukumulhe attu akina nhiwe ni inyu mwaahukumulhiya ni Nlhuku, 2ukhalhawaya chinohalha inyu waahukumulha attu akina phi chiichammo ni inyu chinohalha inyu uhukumulhiya. Ni uphimelhiya thoko yayo nnaaphimelha inyu attu ayo, Nlhuku phi nohalha awe uphimelhani. 3Nnooria chani woona ikokholha nniithoni mwa nhima inyu uno nhoonaka nipattu niri nniithoni mwinyu mwaanene? 4Ama inoriacha chani umwiirelha nhima inyu, ‘Munna nkankani kuuthamiheni ikokholha nniithoni mwinyu,’ uno mwaanene nhithamihaka nipattu nniithoni mwinyu? 5Anafiki inyu! Nthamiheke thoko nipattu nirii nniithoni mwinyu, vavawo phi nohalha inyu wooria uthamiha ikokholha irii nniithoni mwa nhima inyu.
6“Nhaavahe ashipwa chittu chitakatifu ahiwe arukunuwaka ni ulhumani mwaanene. Mena nhirihelhe nhakhu inyu nkulhuweni ahiwe anyikalhachaka.
Uvekhelha, waavia ni uhodisha vankhorani
7“Nvekelheke nnoovahiya, mwaavieke nnoopatta, nhodisheke vankhorani nnoohulhelhiya. 8Ukhalhawaya ntu riyoothe novekelha noovahiya, ni ntu riyoothe naavia noopatta ni uyo nohodisha, vankhorani noohulhelhiya. 9Chani haawo ntu riyoothe naangoro munlhokoni mwinyu, nommaha nlhuku mwaamwanawe vanovekelha awe nkatte? 10Ama nommaha inwaa vanovekelha awe ihopa? 11Ata nhookhalharu attu o unanara mirima, nhochuwelha waavaha achishaana inyu chittu choombone. Malhehero Athumwanihu o wiirimu anoopanga uthepa vavawo anowaavaha chittu choombone attu anaavekelha.
12“Chittu chonkhaye chinothanana inyu mpangelhiye ni attu ni inyu mwaapangelheke ni ayo chiichammo. Yayo phi Malhehero a ashinna Musa ni ikano cha anamilhohi.
Nlhako wo uyevayeva
13“Nkelheke wo uvira nlhako wo uyevayeva ukhalhawaya iphiro inokelha uhinlhoka iri yo khanuwa ni nlhako wo ukelha ulhakalhihiyani uwo uri wo khanuwa ni ayo anovira yoyo nlhako uyo ari enchi. 14Nansho iphiro inoholhelha muukumini iri yo uyevayeva ni attu anooria uvira yoyo nlhako uyo kheechinve.
Mwiri unochuwaniaa wo maphepu unemma aya
15“Mwiichinanelheke ni anamilhohi o woothacha, anooweelhani ooniaka wo vathe thoko ikhondoro, nansho nhina miichi cho uchacha. 16Nnowaachuwelha wo mitheko chaya. Chani attu anowooria urukulha izabibu mmiiwani ama ittini munrokani? Mena! 17Paahi etu mwiri wookonda phi nemma maphepu oombone ni mwiri wo uhikonda uneema maphepu o unanara. 18Mwiri wookonda khunooria wiimma maphepu o uhilhoka ni mwiri wo uhikonda khunemma maphephu oombone. 19Mwiri unemma maphepu o unanara unookakhiya ni upahiya vamooroni. 20Paahi etu nnowa waachuwelha anamilhohi o woothacha wo mitheko chaya.
Akuuchuwenlheni mwaatti
21“Kahiwe kila ntu mena nokiirelha ‘Thithi, thithi’ nohalha ukelha Imwene yo wiirimu yaahikalhe alhe anopanga chinthanana aya Athithi ari wiirimu. 22Attu enchi anowa nenno nihuku no uhukumulhiya nno yeeraka, ‘Thithi, Thithi! Wo nchina ninyu nahohimiacha nttenga inyu ni wo nchina ninyu nahoomolha mashoka o unanara ni upanga cho ushangiha chinchi.’ 23Vavawo kinowa weerelha ‘Wo ikekhiaye akuuchuwenlheni mwaattiva. Nthame va inyu mwaatti o uwonya va!’
Atheki elhi
24“Vavawo ntu neewa malhove aka ni uvarechesha no ulhikaanihiya ni ntu o irusho aathekilhe inupa awe vamwalhani. 25Ipulha nkayaarupa ni miolhoko nkachaachara ni iphioo yo machiri nkayaawuka ni inupa kayaatikhinyelhe ukhalhawaya yaathekiye vamwalhani.
26“Nansho ntu riyoothe neewa malhove aka wo uhivarechesha nolhikaanihiya ni nthirikhi aathekilhe inupa awe vanhaavani. 27Ipulha yarupeke miolhoko nkachaachara ni iphioo yo machiri nkayaawuka nkayaakakha inupa iyo nkayaawulhuwa wo nkhito!”
Ikuru cha Yesu
28Yesu amalheke wulhumacha yayo malhove ayo nlhoko wa attu uyo nkawoomiya uwanoni wo meettuchiho eetuchiha awe. 29Ukhalhawaya kheetuchiha thoko owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa cheera aya, nansho eettuchiha wo ikuru.
8Yesu nonlhamilha ntu o makutulha
1Yesu akhuruweke umwaakoni milhoko chinchi cha attu chahonttwara. 2Ntu mmoka o makutulha nkaawa wa Yesu, nkaakhoroma eeraka, “Thithi mwattunaka nnookilhamiha.”
3Yesu nkookolha moono nkammara eeraka, “Kinothanana nlhameke etu.” Wo uhipicha nkaalhama makutulha awe. 4Yesu nkaamwirelha “Nhinhimerie ntu riyoothe. Nansho nrweeke mweechoniheke wa attu opochera ishaani ni ukumiha isadaka thoko chinohimia aya malhehero a ashinna Musa uhimiechesha wiira nholhama.”
Upisha nrima wa nholhelhi mmoka Nrumi
5Yesu vaakelha awe iwani yo Ukapenaumu nholhelhi mmoka o weemelhelha manyaasikari ahowa ni unlhepelha 6nkeera, “Thithi, karumiya aka ri vanlhilhini nreta hoririyacha iruttu nowereiya chinene.”
7Yesu nkaamwirelha, “Kinoowa unlhamihani.”
8Nansho yoyo ntu uyo nkaakhulha, “Thithi, mii akiphwanelhiye wiira inyu nkelhe unupani waka. Nansho nromolheke nlhove tu namitheko aka noolhama. 9Ukhalhawaya, ni mii kirii ntu kinowehiya ni mamulaka a attu akina, kikhalhanaka ikuru wa anamitheko. Kamwiirelhaka mmoka, ‘Urweeke!’ Khurwaaka. Kamwiirelhaka nkina, ‘Nkaawa va,’ khuwaaka. Nkina, kamwirelhaka ‘Upangeke ilha!’ Khupangaka.”
10Yesu eeweke chiicho, nkaashanga chinene nkaahimeria attu anttwara ayo, “Kinohimia wo ikekhiaye wiira, akinapatta umwoona ntu riyoothe mu Israeli ri ni nrima thoko yolha. 11Paahi etu, kinouhimeriani wiira attu enchi anoowa ukhuma unosha nchuwa ni akina uneelha nchuwa, akhalhaka vakaraamuni vamoka ni Aburahimu, Naisaka, ni Nayakhobo urii Imwene yo wiirimu. 12Nansho alhe yaathananiye ukhalha muyoyo Umwene uyo anookakhelhiya vathe wiipiphini, uri nunlhiho ni ukhura miino.” 13Amalheke, Yesu nkaamwirelha nholhelhi a manyaasikari Nrumi uyo, “Nrweeke uwani, ni iyo ikhalhekeke thoko mwinre inyu wo uvara nrima.”
Ni yeyo isaa iyo karumiya awe nkaalhama.
Yesu nowaalhamiha areta enchi
14Yesu nkaaphiya uwani u Napeturo, wowo nkaaphwanya ahokohi aya Napeturo anari areta vanlhilhini, awereiyaka iruttu. 15Yesu nkaavara moono, ureta nkawaalhama. Nkayeemelha, nkayaachokholha waaterekhelha.
16Uchechilho, Yesu nkaawiheriya attu enchi aari ni mashoka o unanara. Ni uyo wo wulhumacha nlhove tu, nkoomolhacha mashoka ni waalhamiha areta onkhaye. 17Aapanga chiicho utimiriha malhove yaahimie ni anamilhohi ashinna Isaya wiira, “Yoyo howia uhichooria wihu, nkaakusha mareta ihu.”
Iphiro yo unttwara Yesu
18Yesu vonne awe nlhoko wa attu ananrukurenrie, nkeerelha owiittucha awe arwee ukhopelhelhe nttiya. 19Owiittuchiha Malhehero amoka nkanrwelha eeraka, “Owiittuchiha, ni mii kinouttwarani uriwoothe unohalha inyu urwaa.”
20Yesu nkaakhulha, “Anancheto ahanaa milhiwi chaya ni ashanuni o uchulhu ahanaa iphuuru urimu, nansho Mwaana a Ntu kharina nipuro no waathalhelha muru awe.”
21Ntu owiittucha nkina munlhokoni mwawe nkaamwirelha Yesu, “Thithi, nkihiye thoko kirwee kaavithe athumwanaka.”
22Nansho Yesu nkaamwirelha, “Nkittwareke mii, mwaahiyeke attu akhwilhe avitheke mitembo chaya.”
Yesu nootondoviha iphioo
23Yesu nkaawelha nkalhavani, owiittucha awe nkayanttwara. 24Vahipincheru iphioo yo machiri nkayaawukelha munttiyani, maashi nkaakelha nkalhavani. Nansho Yesu aari narumpe ikhove. 25Owiittucha awe nkayanrwelha, nkayammusha yiiraka, “Thithi, nnoopolhe, ninootitimira!”
26Yesu nkaakhulha, “Mwaattiva o nrima mwankani, chani nnoovani?” Nkeemelha nkaachachera iphioo ni maashi, nttiya nkanaamaalha shiriri.
27Attu nkayoomiya uwanoni yiiraka, “Phi ntu ani yolha? Ata iphioo ni nttiya chinomwiiwelhelha!”
Yesu nowaalhamiha attu elhi o mashoka o unanara
28Yesu ni owiittucha awe nkayaaphiya ukhopelhelhe nttiya no Ugalilaya wi iwani yo Uagadara, wowo attu elhi yaavariye ni mashoka o unanara nkayankumaana akhumachaka umahiyeni. Yayo attu ayo yaari o woopiha chinene, mena khaawo ntu aavira yeyo iphiro iyo. 29Ni ayo nkayaachokholha unyakulhacha yeeraka, “Urinani ni hii, uwe Mwaana a Nlhuku? Chani uwilhe unitwarusha nihuku nihu nihinaya?”
30Vakhiviru ni vavawo vaari vahuwiyaka miphingo cho ikulhuwe. 31Mashoka o unanara ayo nkayanlhepelha Yesu wiira, “Mwanoomolhaka, nnihiyeke nakelheke mphingo wo ikulhuwe.”
32Yesu nkeerelha, “Nrwaacheke etu.” Vavawo nkayaakhuma attu o mashoka alhe, nkayaakelha nkulhuweni. Miphingo chonkhaye cho kulhuwe nkachaakhuruwelha uhito, nkachaakelha mmaashini nkachaakhwacha.
33Attu yaahuwa ikulhuwe ayo nkayaattawacha nkayaarwaa, wowo nkayaahimiacha mmamatani chittu chonkhaye chaakumelhenlhe, ni mwaha wa attu o mashoka elhi alhe. 34Paahi attu onkhaye o yeyo iwani iyo yahokhuma ni unrwelha Yesu, yamwooneke nkayanlhepelha wiira athame mwiilhaponi mwaya mmo.
9Yesu nonlhamiha ntu oririya iruttu
1Yesu nkaawelha nkalhavani nkaalhapuwa nttiya nkaaphiya iwani yo uwannyawe. 2Vavawo nkayaawacha attu anakunshe nkori wankushilhe aya ntu mmoka oheeta. Yesu vonne awe nrima aya, nkaamwirelha ntu oheeta uyo, “Upisheke nrima, mwaamwanaka! Uhohiyereriya uwonya wawo.”
3Owiittuchiha Malhehero nkayaachukulhacha ashineneru wiira, “Yolha ntu ulha nonlhava Nlhuku.”
4Yesu ahochuwelha ichuku chaya chiyo nkeera, “Nlhatu waani wo uchukulhacha mmamirimani mwinyu chittu cho uhilhoka chiyo? 5Varenre vayi, umwiirelha, ‘uwonya winyu uhohiyereriya’ ama wiira ‘wunkweke, weeteke?’ 6Paahi etu kinothanana nchuwelheke wiira Mwaana a Ntu hanaa ikuru velhaponi yo uhiyerera uwonya wa attu.” Vavawo nkaamwirelha ntu oheeta ulhe, “Wunkweke etu, ukusheke ikori awo urweeke uwani!”
7Ntu oheeta ulhe nkeemelha nkaarwa uwannyawe. 8Attu onkhaye munlhokoni mmwe yooneke yayo, yahoomiya uwanoni ni woova, nkayanthimicha Nlhuku avanhee attu ikuru thoko yeyo.
Namatayo anowiihaniya ni Yesu
9Yesu ahothama vavawo. Vaari awe mphironi ahomwoona ntu mmoka eehaniya Matayo nakhanlhe wi inupa mwaalhivelhiya ikhodi. Yesu nkaamwiirelha “Nkittware.”
Ni uyo nkeemelha ni unttwara Yesu.
10Nkayaakhalha etu, vaari awe mpaani unupani u Namatayo alhiaka yolhia, attu yaalhiviha ikhodi enchi ni attu o uwonya yahorwaa nkayaakalha vamoka ni Yesu ni owiittucha awe. 11Amafarisayo yooneke chiicho, nkayaakoha owiittucha awe, “Chani woonaka owiittuchiha inyu anolhia vamoka ni attu anolhiviha ikhodi ni attu o uwonya?”
12Yesu veewilhe awe nkaakhulha eeraka, “Attu akumi khanaavia abwana mganga ihikhalhe areta phi naavia abwana mganga. 13Paahi etu mwiittucheke yayo malhove aneera ayo, ‘Ikiriri phi nothanana aka, mena kuhiwe isadaka ya ashinama.’ Akiwilhe weehana attu o nrima woombone nansho attu o uwonya.”
Mwaha wo uttuka
14Yamalhekeru, owiittucha a Nayohana obatiiza yahommwelha Yesu nkayankoha, “Hii ni Amafarisayo va ninottuka venchi, nansho chani woonaka owiittucha inyu khanottuka?”
15Yesu nkaakhulha, “Chani, attu alhalheiye wa arusini anowooria uttuka uno abwana arusi anari vavawo? Mena, kuhiwe! Nansho ikatema inowa uphiya abwana arusi vanohalha aya uthama vavawo, yeyo ikatema iyo attu phi nohalha aya uttuka.
16“Ikuwo yo khalhayi kinotottelhiya imbaati ikumi, ukhalhawaya yeyo imbaati iyo inototokora ikuwo yo khalhayi iyo ni wuncherera vathanlhe vawo. 17Mena ntumpa wo wulhuvalha khunohelhiya idivai yoochasha. Yakhalhaka chiicho mwaapu unophwiaa ni idivai nkayaarihiaa. Nansho attu anhelha idivai yoochasha nhina mitumpa chikumi, ni chopilhi ntumpa ni idivai chinoolhama chonkhaye.”
Mwalhi a nholhelhi ni nthiyana ammanre ikuwo Yesu
18Yesu vaari awe olhumachaka yayo, nholhelhi mmoka a Ayahudi nkaawa, nkankhoromelha ni wulhumacha eeraka, “Mwalhi aka hokhwa naanano vaa, nansho chonte nngwe mwamweeshere moono, ni uyo noolhama.” 19Yesu ni owiittucha awe nkayaathama nkayanttwara.
20Opani amoka, aari awereiyaka ireta yo ukhuma iphome, nchorochoro iyaakha khumi ni pilhi, ahonttwara Yesu vatulhi vawe, nkaavara ikuwo awe. 21Aapangilhe chiicho opuwelhaka munrimani eeraka wiira, “Kavaraka tu ikuwo awe kinoolhama.” 22Yesu nkaarukunuwa nkoona, nkeera, “Mwaamwanaka, wiilhipiheke nrima ao uhoolhamiha!” Opani ayo nkayaalhama yeyo isaa iyo.
23Yamalheke Yesu nkaakelha mpaani mwa yoyo nholhelhi uyo. Oneekeru attu aamopa mpeta ni attu onlhacha, 24nkeera, “Nthamache va attu onkhaye! Mwalhi ulha kanakhwa, howiraka urupa!” Attu yaamwiwilhe ayo nkayanthiacha. 25Paahi etu attu athameke, Yesu nkaakelha mpaani waarumpe awe mwalhi, nkammara moono, ni uyo nkeemelha. 26Nenno nlhove nno nkanaawanelha ilhapo yonkhaye.
Yesu nowaalhamiha attu elhi ohoona
27Yesu nkaathama vavawo, ni vaari awe arwaaka, attu ohoona elhi yahonttwara anyakulhachaka yiiraka, “Mwaana a Adaudi, nnoonelhe ikiriri!” 28Yesu akelheke mpaani ohoona elhi alhe nkayanrwelha, ni uyo nkaakoha, “Chani? Nnoorumelhelha wiira kinowooria uulhamihani?”
Ni ayo nkayaamwaakhulha “Eiyo Thithi!”
29Vavawo Yesu nkaakwakwanya miitho, nkeera “Ikhalheke thoko nrima inyu chinothanana aya!” 30Miitho aya nkayaapatakuwa. Yesu nkaamukacha wo uchacha eeraka, “Nhinhimerie ntu riyoothe ulha mwaha ulha.”
31Nansho yathamacheke nkayaavira awanelhihaka mwaha wo Yesu ilhapo yonkhaye.
Yesu nonlhamiha ntu o uhulhumacha
32Attu vaarwacha aya umawannyaya, attu akina nkayanrwehelha Yesu ntu mmoka o uhulhumacha attukiye ni nshoka no unanara. 33Wo uhipicha mashoka ayo yomolhachiyeke, ntu o uhulhumacha uyo nkaachokholha wulhumacha tho. Nlhoko wa attu nkawoomiya uwanoni nkayeera “Khaninapacha woona mwaha thoko yolha mu Israeli mu!” 34Nansho Amafarisayo nkayaahalha yiiraka, “Noomolha mashoka wo ikuru yo nholhelhi o mashoka o unanara.”
Yesu noowonelha attu ikiriri
35Yesu aheetakachera iwani chonkhaye ni ittoko chaya ettuchihaka mu inupa chaya cho unlhapelha Nlhuku. Aari ettuchihaka Malhove Orera o Imwene ya Nlhuku, ni ulhamiha mareta onkhaye ni uhuperia wo kila iphiro. 36Paahi ooneke attu milhoko wo milhoko, ahoonelha ikiriri ukhalhawaya yaari anoocheelhe chinene achariyaka ni nipampa thoko ikhondoro chihiri ni nshunga. 37Vavawo nkeerelha owiittucha awe, “Nlhaalha uri mwinchi, nansho anamitheko ari vakani. 38Paahi etu mwaalhapelheke Athithi, anene nlhaalha yaawiihe anamitheko o uwa ukhungurani.”
10Akarumiya khumi ni elhi
1Yesu aheehana owiittucha awe khumi ni elhi, nkhaavaha ikuru yo woomolha mashoka o unanara ni waalhamiha attu ikwerere ni mareta onkhaye. 2Machina aya akarumiya khumi ni elhi ayo phi alha, o upachera Nasimoni eehaniya Peturo ni ahima aya Naandorea, Nayakhobo ashaana a Nazebedayo, Nayohana nhima aya, 3Nafilipo, Nabatolomayo, Natomaso, Namatayo aalhiviha ikhodi, Nayakhobo ashaana a Naalufayo, ni Natadayo, 4Nasimoni o Ukaanani, ni Nayuda Isikariote anthuminhe Yesu.
Yesu nowaaruma akarumiya khumi ni elhi
5Yesu nkaaruma khumi ni elhi ayo ni waalhehera choo, “Nhirwee iwani cha attu ahiri Ayahudi, mena nhikelhe mmawani mwa Asamariya. 6Nansho, nrweeke wa attu o inupa yo Israeli apotenre thoko ikhondoro chihiri ni nshunga. 7Vanorwaa inyu mwettuchiheke wiira, ‘Umwene wo wiirimu uhatameria!’ 8Mwaalhamiheke areta, mwaahihimusheke attu akhwilhee, mwaalhamiheke attu o makutulha, mwoomolheke mashoka. Nvahiye wo maphathi mwakumiheke wo maphathi. 9Nhikushe mmirupani mwinyu idhahabu mena nchurukhu mena nchurukhu wo shaba. 10Nhikushe nrupa wo uvekelhelha mphironi mena mwiinjiro wo nayelhi, mena iratu cho nayelhi mena ikopo. Ukhalhawaya namitheko hophwanelhiya malhivo.
11“Vanophiya inyu vawani ama ittoko iriyoothe, mwamwaavieke mommo ntu nottuna upocherani, mwakhalheke vavawo mpaka vanohalha inyu uthama vawo. 12Vanokelha inyu mpaani mwa ntu mweereke ‘Mpuha ukhalhe ni inyu.’ 13Yakhalhaka anenchi o yeyo inupa iyo anowupocherani mwaattiva, nhiyeke mpuha unolhapelha inyu ukhalhe ni ayo. Nansho yaahupocherekeni mwaattiva, paahi nhokolhosheke mpuha nnolhapelha inyu uyo. 14Yakhalhaka inupa ama iwani khayopochenreni, paahi vanokhuma inyu yeyo inupa iyo au yeyo iwani iyo, ni ukukutta ntukurukhu nnyaani mwinyu ikhalheke phi iphiro yo waamuka. 15Kinouhimeriani wo ikekhiaye wiira, Nihuku no Uhukumulhiya attu nno, ilhapo cho Usodoma ni Ugomora chinowa chaavilhelha ntwarusho, upwaha yeyo iwani iyo!
Uttwaruwa unowa
16“Mwiiweke! Vano mii, kinourumani mwaattiva thoko ikhondoro umiichini. Mpenyeke thoko inwaa, ni wiitimarikha thoko kaulha. 17Mwiichiinanelheke ni attu, ukhalhawaya nnoowa mwaavariya ni urwehiya umilhatuni ni waatiya ikopo mmanupani mwaya mwo unlhapelha Nlhuku. 18Nnoowa mwaarweehiya wa attu antawara ni wo mamwene, mwahimiecheshe Malhove Orera uwannyaya ni wa attu ahiri Ayahudi wo nlhatu waka. 19Paahi etu, vanohalha aya urwehani mwaattiva umilhatuni vawo, nhikelhiye nipampa chinohalha inyu wulhumacha ama nlhove naani ninohalha inyu uhimiacha, ikatema yaphiyaka, nnoowa uvahiya ittu yo uhimia. 20Ukhalhawaya malhove anohalha inyu wulhumacha ayo kahiwe awinyu, anowa ukhuma wa Iphumu ya Athithi inyu olhumachaka wo malhaku inyu.
21“Attu anowa waathumiha achihimaya eeviye, ni manyanaangoro anowa waathumiha achishaana aya, ni ashaana anowa wapitikulhelha manyanaangoro ni weevakacha. 22Attu onkhaye anowa uuvengani wo nlhatu wo nchina naka. Nansho nohalha uvilhelha mpaka nihuku no umalhelha phi uyo nohalha woopolhiya.
23“Mwavengiyaka iwani imoka, nttawelheke iwani ikina. Ikekhia kinouhimeriani kannomalhiha nkwaha inyu iwani chonkhaye cho Uisraeli Mwaana a Ntu hinaphiya.
24“Khaawo owiittucha naapwaha owiittuchiha awe, mena karumiya nompwaha mwanene ntheko awe. 25Wo chiichammo ihothosha owiittucha ukhalha ni ikuru thoko owiittuchiha awe ni karumiya ukhalha thoko mwanene ntheko. Yakhalhaka aneehana anene imbumba ya Belzebuli, chani akina khaneehana wo machina o uhilhoka!
Anophwanelhiya Wooviya
26“Wo chiichammo etu nhoove attu. Ittu ikhunelhiye inowa yaapatakulhiya, ni ittu ivithiye inowa uhumbukulhiya. 27Chinouhimeriakani mwaattiva mwiipiphini, nhimiacheke voonene, nlhove niiwilhe inyu naapiyaka mmweeke mwaahimiacha nneemenlhe vanchaarani. 28Nhoove attu aneeva iruttu nansho ahooriaka wiiva nnepa, nansho mmwooveke Nlhuku, nooria wiiva chonkhaye iruttu vamoka ni nnepa umooroni Ujehannamu. 29Athooche elhi anothumihiya wo isenti imoka, nansho khaawo ata mmoka nomora vathi Athithi inyu wo uhichuwelha. 30Nansho uwaninyu mwaattiva, ata ikharari chinyu cho mmuruni chihaalhakelhiya chonkhaye. 31Nhoove etu, mwaattiva nri o ukhulhuvelhiya chinene waapwaha athooche enchi!
Unrumelhelha ni unkhota Moopolhi Kuristo
32“Attu onkhaye anorumelhelha vaattuni wiira phi awaka, ni mii chiicho kinoowa kaarumelhelha wa Athumwanaka arii wiirimu. 33Nansho ntu riyoothe nohalha ukikhota vaattuni, ni mii kinowa kankhota wa Athumwanaka ari wiirimu.
Umwalhaana
34“Nhaanyihere wiira kiwiihilhe mpuha velhaponi. Mena, akiwanne mpuha, nansho uphanga. 35Kiwiihilhe umwalhaana ntu ni athumwanawe, mwalhi ni anumwanawe, mmokohi ni ahokohi awe, 36amalhaponi inyu anowa ukhalha phi attu o mmanupani mwinyu.
37“Ntu naattuna athumwanawe ama anumwanawe chinene ukhiphwaha mii, yoyo khamphwanelhiya ukhalha owiittucha aka, ni ntu naattuna achishaana awe ashilhophwana ni ashithiyana chinene ukiphwaha mii yoyo khaphwanelhiye ukhalha owiittucha aka. 38Ntu hinokusha nsalaaba awe ni ukittwara inyaa chaka khanooria ukhalha owiittucha aka. 39Ntu novarechesha ukumi awe unonkulhuphuwa, nansho ntu hinovarechesha ukumi awe wo nlhatu waka nowa upatta tho.
Nttuvo
40“Ntu riyoothe no upocherani mwaattiva nokipochera mii, ni uyo nokipochera mii naapochera akirumilhe. 41Ntu nompochera namilhohi a Nlhuku wo nlhatu no ukhalha namilhohi a Nlhuku, nowa upochera nttuvo no namilhohi. Ni ntu riyoothe nompochera ntu o nrima woombone wo nlhatu wo urera nrima, nowa upatta nttuvo no utawara. 42Kinouhimeriani wo ikekhiaye wiira, ntu riyoothe nohalha ummaha mmoka aya alha ashinkani alha nkawo wo maashi o uririya wo nlhatu wo ukhalha owiittucha aka, we ikeekhene khanowa aathuwiya nttuvo nawe.”
11Akarumiya a Nayohana Obatiiza
1Yesu amalheke waalhehera owiittucha awe khumi ni elhi malhehero, ahothama vavawo nkaarwa uwiittuchihani ni uhimiacha Malhove Orera iwani cho vakhiviru.
2Nayohana Obatiiza veewilhe aya ujeerani mwaha wo chittu chinopangacha awe Kuristo, nkaaruma owiittucha aya wa Yesu. 3Nkayaarwaa unkohani yeeraka, “Nnihimerieke, ana inyuva phi ntu anhimmie aya Nayohana wiira haawo nowa, ama nimmweherereke ntu nkina?” 4Yesu nkaakhulha, “Nhokolhieke mwaahimerieke Nayohana chittu chiwilhe inyu ni woona, 5attu ohoona anowoona tho ni attu oheeta anoweeta ni attu o makutulha anoolhamihiya, attu ohiiwa anowiiwa, attu akhwilhe anoohihimushiya ni attu amashikini anoohimeriya Malhove Orera. 6Ahoreeriya attu ahiri ni nipampa ni mii!”
7Ikatema owiittucha a Nayohana vaathamanche aya, Yesu ahochokholha waahimeria milhoko cha attu mwaha unaacha Nayohana eeraka, “Vaarwelhe inyu u Nayohana uthakoni ulhe mwaakhenlhe woonani? Chani mwaarweelhe woona nthalhe utikhinyiyaka ni iphioo? 8Mwaakenlhe woonani? Mwaakenlhe umwoona ntu warenlhe ikuwo cho uphwanelha? Attu anowara ikuwo cho uphwanelha anokhalha mmanupani mwa mamwene. 9Nkihimerieke mwaakenlhe woonani? Umwoona namilhohi? Eiyo, nansho nkamwoona chittu cho unthepa namilhohi.
10“Ukhalhawaya Nayohana phi ayo ahimiachiye ni Malhove Matakatifu, ‘Nlhuku heera, Kinonruma karumiya aka oholhelheni, akooroshe iphiro inyu.’
11Wo ikekhiaye kinouhimeriani wiira Nayohana Obatiiza phi olhupalhe umpwaha ntu riyoothe aapantte uyaria. Nansho ulhe rii mwankani chinene mu Imwene yo wiirimu ulhe phi mulhupalhe waapwaha Nayohana. 12Ukhuma ikatema Nayohana Obatiiza vaahimianche aya nttenga mpaka nna, Umwene wo wiirimu uri uttwaruwaka chinene, ni attu o machiri alhikachaka uthurulha wo machiri. 13Mpaka Nayohana vawiilhe aya, meettuchiho onkhaye a anamilhohi ni Malhehero a ashinna Musa inoolhumacha mwaha wo Umwene, 14ni inyu mwarumelhelhaka nttenga aya, Nayohana phi Naeliya, aalhoheriye uwa waya. 15Ri ni maaru eeweke etu!
16“Paahi etu, kinohalha ulhikaaniha ni ittu yaani ilha iyari ya alha mahuku ilha? Attu aya ari thoko ashimirawo anokhalhacha mmapuwani nnopangiya maronda. Nkutiro mmoka waakhuwelhelhaka akhunanaya, 17‘Mwaatti nahowopelhani ikoma, nansho khamwenne! Naheepa ichipo cho nunlhiho nansho khamwonlhilhe!’
18Nayohana vaawilhe aya, ahottuka mena khaawunrie idivai, ni mwaatti nkamweera, ‘Ri ni nshoka no unanara!’ 19Mwaana a Ntu wiilhe awe, noolhia ni uwuria, mwaattiva nkamweera, ‘Mummweheke ulha ntu ulha! Ntu o umenyekha ni uhapalhiya, mpwana aya attu anolhiviha ikhodi ni attu o uwonya!’ Ata chiicho etu, irusho cha Nlhuku chinowonihiya wiira chiri choombone wo ulhikaana ni mitheko chaya.”
Iwani cho uhirumelhelha
20Yesu nkaachokholha waakuphulhacha attu o mmawani mwaapannge awe cho ushangiha nansho khayaarumelhenlhe ni ukhoroma uhiya uwonya waya. 21“Nhothapana inyu attu o Ukorazini! Nhothapana inyu attu o Ubethsaida! Ukhalhawaya cho ushangiha chipangiye uwaninyu chikaapangiye Utiro ni Usidoni, attu o wowo yammwara majuniya ni wiihika ituura wooniha wiira ahokhoroma ni uhiya uwonya. 22Nansho kinouhimeriani wiira, inowa ukhalha ittu yo waalhuwa wo attu o Utiro ni attu o Usidoni uvilhelha ntwarusho uupwahani mwaattiva! 23Ni inyu Nakapenaumu! Chani nnothanana wiiwelhiha mwaanene wiirimu? Nnoowa mwaawulhusheriya unaminepa etu! Ukhalhawaya, ikaari cho ushangiha chipangiye uwaninyu chikaapangiye Usodoma, yeyo iwani iyo yanlhokelha mpaka nna. 24Nansho kinouhimeriani wiira, inowa ukhalha ittu yo waalhuwa wo attu o ilhapo yo Usodoma uvilhelha ntwarusho nawe uupwahani inyuva!”
Mmweeke uwannyaka mmwe mweettuwa
25Yeyo ikatema iyo Yesu nkeera, “Thithi, Athithi o wiirimu ni o velhaponi! Kinoushukuruni ukhalhawaya nhaavitha attu o irusho ni attu anochuwelha alha malhove alha, nkamwaapatakulhelha attu ahiri ni irusho. 26Aye, Thithi, phinre aya wo uteelhani.
27“Athithi ahokivaha chittu chonkhaye. Khaawo ntu nonchuwelha Mwaana yaahikalhe Athithi, mena khaawo naachuwelha Athithi ahikhalhe Mwaana, ni attu athanlhiye ni Mwaana nkaapatakulhelhiya. 28Mmweeke uwannyaka mwaattiva onkhaye, nnohuva ni ulhemelhiya misigo va, ni mii kinowiittuwihani. 29Mwiittukeke nikonkwa naka, nkusheke irusho uwannyaka, ukhalhawaya mii kiri ntu o maalha ni wiitimarikha munrimani, ni inyu nnowa mwaapatta nipuro no wiittuwa. 30Ukhalhawaya nikonkwa ninouvahakani mii niri no wolhwaa, ni nsigo kinouvahaakani khulhemenlhe uri pheruu.”
12Chinaacha Nihuku no Wiittuwa
1Yeyo ikatema iyo, Yesu aari aviraka variyari imata cho ingaano Nihuku no Wiittuwa. Owiittucha awe aari anawolhiye ithalha, nkayontha machashi o ingaano ni ukhuura imbeyu chaya. 2Amafarisayo yooneke chiicho, nkayaamwirelha Yesu, “Mwooneke, owiittucha inyu anopanga ittu ichiichihiye ni Malhehero wiira ihipangiye Nihuku no Wiittuwa!”
3Yesu nkaakhulha, “Chani mwaatti khannashoma chaapannge aya Adaudi vamoka ni ashikhunanaya vaawolhiye aya ithalha? 4Ahokelha Inupa ya Nlhuku, anene vamoka ni ashikhunanaya nkayaalhia mikatte chaakumihiye isadaka wa Nlhuku, inakhalhaka yaari ahittwaraka Malhehero a ashinna Musa wo ulhia chechiyo mikatte chiyo. Ukhalhawaya opochera ishaani vekha aya phi ahaachiichihiya ulhia. 5Ama chani, khanashoma nhina Malhehero wiira kila Nihuku no Wiittuwa attu opochera ishaani wi Inupa ya Nlhuku ari ahivaraka malhehero o Nihuku no Wiittuwa, nansho ahiirelhiyaka wiira ahotteka? 6Paahi, kinouhimeriani vano wiira hawo vaa ntu ri mulhupalhe upwaha Inupa ya Nlhuku. 7Malhove Matakatifu aneera, ‘Ikiriri phi nothanana aka ni mena kihiwe isadaka ya ashinama.’ Mwachuwelhaka maana aya, khannaahukumulha attu ahittekilhe, 8ukhalhawaya Mwaana a Ntu phi Mwanene Nihuku no Wiittuwa.”
Ntu o moono wo ririya
9Yesu ahothama vavawo nkaakelha mu inupa yo unlhapelha Nlhuku, 10mwaari awe ntu mmoka o moono wo uririyacha. Attu yaathanana umwootheria Yesu wiira hotteka, nkayankoha, “Chani, vahorera unlhamiha ntu Nihuku no Wiittuwa?”
11Yesu nkaakhulha, “Mpani munlhokoni mwinyu ikhondoro awe yawulhuwelhaka munlhikitini Nihuku no Wiittuwa, hinorwaa ni ukumiha munlhikitini mmo? 12Ntu phi ri o waalhakelhelhiya chinene upwaha ikhondoro! Paahi etu, khanichiichihiye umoopolha ntu Nihuku no Wiittuwa.” 13Amalheke nkaamwirelha ntu o moono wo uririyacha ulhe, “Wookolheke moono awo.”
Nkookolha, ni uyo nkawaakhalha nkumi tho, thoko moono nkina uyo. 14Paahi etu Amafarisayo nkayaakhumacha vathe, nkayeewanana iphiro yo umwiiva Yesu.
Karumiya thanlhiye ni Nlhuku
15Nansho Yesu vaachuwenlhe awe nenno nlhove nno, nkaathama vavawo vakitu vawo, ni attu enchi nkayanttwara. Nkaalhamiha areta onkhaye 16nkaalhehera wiira ahaahimerie attu akina yayo malhove ayo. 17Enre chiicho wiira malhove aahimiye ni Nlhuku wo iphiro ya anamilhohi ashinna Isaya atimire,
18“Ulha phi namitheko aka kinthanlhe aka,
Nonttuna aka, nokiteelhiha munrimani.
Kinonruma Iphumu aka vachulhu vawe,
Ni uyo nouhimeriani ihukumu aka wa ahiri Ayahudi onkhaye.
19Khanokhalha ni nikhanyerero mena khannyakulha,
Mena nlhove nawe khaninewaniaa mmaphironi.
20Khanontha nthalhe unyakathelhe,
Mena khantiphiha utambi unottuwa mwiishi.
Nolhokelha mpaka vanohalha awe uhimeriani ihukumu aka wa makosho onkhaye,
21Wo yoyo, makosho onkhaye anoowa aakhulhuvelha nchina nawe.”
Yesu ni Nakare
22Vavawo attu nkayanrwehelha Yesu ntu mmoka o hoona ni uhulhumacha aattukiye ni nshoka no unanara. Yesu nkanlhamiha, nkoolhumacha ni woona. 23Nlhoko wa attu nkawoomiya uwanoni nkayeera, “Chani, nowooria ulha ukhalha mwaana a Adaudi?”
24Amafarisayo yeeweke ulha mwaha ulha, nkayeera, “Ulha ntu ulha noomolha mashoka wo ikuru yo Belzebuli, nholhelhi o mashoka o unanara.”
25Yesu nkaachuwelha choopuwelha aya munrimani, nkeerelha, “Imwene iriyoothe imianelhe milhoko miilhi chihineewanana, yeyo khinolhokelha. Ni iwani iriyoothe ama nikosho niriyoothe nimianne milhoko milhoko chihineewanana inowulhuwa. 26Yakhalhaka umwene mmoka unaatakana ni umwene nkina wo machiri a Nakare, yoyo uhomalha umwalhaana unowulhuwa! 27Mwaattiva nneera eti kinoomolha mashoka wo ikuru yo Belzebuli. Chani, owiittucha inyu etu anoomolha wo ikuru ya apani? Wo yoyo nlhatu uyo yayo phi nohalha uhukumulhani wiira nhotteka! 28Mena kahiwe Nakare, nansho Iphumu ya Nlhuku, phi nokivaha ikuru yo woomolha mashoka, uhimiechesha wiira, Umwene wa Nlhuku uhooweelhani mwaattiva.
29“Wo ikekhiaye, khaawo ntu nooria ukelha inupa ya ntu o machiri ni umwaakha nhakhu awe, mpaka anttukeke thoko ntu o machiri uyo, vavawo pinohalha awe wooria umwaakha nhakhu awe.
30“Ntu riyothe hirii vamoka ni mii yoyo nookivinga, ntu hinokikaviha ukhungura yoyo noomwarusha. 31Ni mii kinouhimeriani wiira attu anoohiyereriya uwonya ni ulhava waya wonkhaye, nansho khanowa aahiyereriya nlhatu wo unruwana Iphumu ya Nlhuku. 32Ntu riyoothe noolhumacha nlhove no unlhava Mwaana a Ntu nohiyereriya, nansho ntu noolhumacha nlhove no unlhava Iphumu ya Nlhuku, khanohiyeriya, mwiilhaponi mu, mena ilhapo inowa.
Mwiri ni maphepu aya
33“Wiira mpatte maphepu oombone nnothananiya waalha mwiri wookonda, mwiri waahikondeke, maphepu aya khanolhoka. Mwiri unochuwaniaa chineera aya wo wimma. 34Mwaati iyari yo inwaa vaa nnohalha wooria chani uhimia malhove oombone uno nnari o uhilhoka? Ukhalhawaya malhaku a ntu anohimia chittu chiri munrimani. 35Ntu o nrima woombone noyara chittu choombone munhakhuni mwo chittu chawe choombone, ni ntu o uhilhoka noyara chittu cho uhilhoka munhakhuni mwawe mwo uhilhoka mmo.
36“Paahi, kinouhimeriani nchuwelhe wiira, Nihuku no Uhukumulhiya attu, kila ntu nowa aakhulha vachulhu wo kila nlhove no uhikhalha marumbo noolhumanche awe. 37Malhove inyu phi nohalha uhukumulhani wiira nhotteka ama nhopanga moombone.”
Uvekelhiya woona cho ushangiha
38Yamalheke, owiittuchiha Malhehero akina ni Amafarisayo nkayanlhelha Yesu, “Owiittuchiha, ninothanana woona mpangaka ithikineha.” 39Yesu nkaakhulha, “Mwinre chani attu o uhilhoka o ulhuva va! Nnovekelha woona cho ushangiha? Mena! Ithikineha inohalha inyu woonihiya iri ya anamilhohi Nayona vekha aya. 40Iphiro yaakhanlhe aya Nayona mahuku mararu uthana ni uhiyu mmirimani mwo nankumi, phi chiicho Mwaana a Ntu chinohalha awe ulhokelha unaminepa wuuthi ilhapo mahuku mararu uthana ni uhiyu. 41Nihuku no Uhukumulhiya attu, attu o Uninavi anowa weemelha ni uhimia milhatu chinyu, ukhalhawaya ahomalha ukhoroma ni uhiya uwonya veewilhe aya nttenga u Nayona, ni mii vano kinouhimeriani wiira hawo mulhupalhe vaa naapwaha Nayona! 42Nihuku no Uhukumulhiya attu nno, Ahano o Usheeba anowa weemelha ni uhimiacha milhatu chinyu, ukhalhawaya yayo aheeta ukhuma utayi, nkaawa wiiwelhelha malhove o irusho a Naselemani. Nansho kinouhimeriani wiira vaa hawo ri mulhupalhe waapwaha Naselemani!
Uhokolhia wo nshoka no unanara
43“Nshoka no unanara vanoomolhiya aya mwiiruttuni mwa ntu, ninoovira naarukureriacha muuthakoni naaviaka vakittu vo wiittuwa. Naahooneke, 44vavawo phi neera aya, ‘Kinohokolhiaa unupani waka.’ Kuhokolhiaka ni uphwanya inupa mwaari, inakwechiye ni urerihiya. 45Phi norwaa aya ni waakusha mashoka makina saba o uhilhoka upwaha uyo, nkayaawacha ni ukhalha mwiiruttuni mwa ntu uyo. Vanomalha aya, ukumi wa ntu uyo vano unokhalha wo unanara upwaha khalhayi. Phi chiicho chinohalha aya ukhalha wa attu o uhilhoka a alha mahuku alha.”
Amuchi a Yesu
46Yesu aari olhumachaka ni nlhoko wa attu ikatema anumwane ni ashilhoko awe vaawilhe aya. Nkayeemelhacha vathe, athananaka umulhumana. 47Paahi ntu mmoka nkaamwirelha, “Nkoonani, anumwaninyu ni ashihima inyu arii vathe vawo, anothanana uwoonani.” 48Nansho Yesu nkaakhulha, “Anumwanaka phi apani? Ashilhoko aka phi apani?” 49Amalheke nkaathonya owiittucha awe, nkeera, “Mwooneke alha va! Alha phi manyaanumwanaka ni ashilhoko aka! 50Ukhalhawaya ntu riyoothe nopanga chinothanana aya Athithi ari wiirimu, yoyo phi nhima aka ni mwanrokoraka ni phi anumwanaka.”
13Nlhikaaniho na ntu naalha imbeyu
1Nenno nihuku, Yesu ahothama yeyo inupa iyo, nkaarwa ni ukhalha vachereshere nttiya. 2Milhoko cha attu chanrukurenrie chaari chinchi mpaka nkaawelha nkalhavani, nkaakhalha. Attu nkayeemelha vachengweni, vachereshere nttiya. 3Yesu nkaahimiacha chittu chinchi wo ulhikaanihacha.
“Ahaawo ntu aarweelhe uumwaalhani nakhuwo. 4Vaalha awe imbeyu mmatani, chahaawo chaamonre mphironi, ashanuni nkayaalhia. 5Chikina nkachaamora vamalhukuni vahirii ittaya yinchi. Nkaachamelha wo uhipicha ukhalhawaya ittaya yaari vakani. 6Nansho nchuwa vaapharenlhe aya nkachaavia, ukhalhawaya mithithaari chaya khachethipenlhe, chahonyalha. 7Imbeyu chikina chaakorenlhe vamiiwani, nkachonnuwa nkachaatiyelhelhiya. 8Nansho imbeyu chikina chaamorenlhe vachaayirani, nkachaamelha rata, nkachemma, chikina inuku imia imoka, chikina makhumi sita ni chikina makhumi mararu. 9Rii ni maaru eeweke!”
Nlhatu no wulhumacha wo ulhikaaniha
10Nkayaawa Owiittucha awe, nkayankoha, “Nlhatu waani no wulhumana attu wo malhikaaniho?”
11Yesu nkaakhulha, “Mwaattiva nhovaheriya uchuwelha chittu chivithiye cho Umwene wo wiirimu, nansho ayo khavaheriye. 12Ukhalhawaya ntu rina ittu nowunchereriya, ni ukhalhana chinchi, nansho ntu hirina ittu, ata ikani irinawe iyo ni iyo inookushiya. 13Nlhatu nowulhumacha wo malhikaaniho niri wiira, anooweha nansho khaanona, anowiwelhelha nansho khaneewa, mena khanochuwelha. 14Nihotimira vano nlhove ni anamilhohi ashinna Isaya,
‘Wo ikekhiaye alha attu alha wiiwa anowiiwa, nansho khanochuwelha inohimiya,
Uweha anoweha, nansho khanoona,
15Ukhalhawaya irusho chaya chihophupuwalha,
Ahotiyelha maaru aya,
Ni utiyelhelha miitho aya.
Ihikaari chiicho miitho aya yaanoona,
Ni manyaru aya yaaneewa,
Mirima chaya chanchuwelha,
Ni ayo anokirukunuwelha mii, neera Nlhuku,
Ni mii kaanalhamiha.’
16“Nansho nhoreeriya mwaatti! Ukhalhawaya miitho inyu anowoona ni maaru inyu anowiiwa. 17Ikekhia kinouhimeriani wiira, anamilhohi enchi ni attu enchi o nrima woombone yahothanana woona alha anoona inyu alha, ahoone, ni wiiwa alha nneewa inyu alha, ahiiwe.
Yesu noolhamulha malhikaanihero a ntu o waalha imbeyu
18“Paahi mwiiweke, ni wiittucha malhikaaniho o ntu o waalha imbeyu. 19Attu ariyoothe aneewa nlhove no Imwene ya Nlhuku nansho ahichuwelhaka, ari thoko imbeyu chaamorenlhe vaphironi. Nakare nowa ni uthesha imbeyu chaalhiye munrimani mwaya. 20Imbeyu chaamonre vanagagani chinokhalha thoko attu vaneewa aya nttenga anopochera uno ateelhiyaka munrimani. 21Nansho nttenga khunolhokelha munrimani mwaya ukhalhawaya khachinkhalha ni mithithaari nhina mwaya. Uhuvihiya vanowa aya wo nlhatu no nttenga nno, anookhwa nrima wo uhipicha. 22Imbeyu chaamonre vamiiwani chineemelhelha attu aneewa nttenga, nansho nipampa naacharaka ni nikakata no velhaponi nivaravaraka nttenga uyo, ni ayo khaneemma maphepu. 23Ni imbeyu chaalhiye vachaayirani chinene chineemelhelha attu aneewa nttenga ni uchuwelha chihimiye, khwimmaka rata maphepu, mmoka imia, nkina makhumi sita ni nkina makhumi mararu.”
Nlhikaaniho no mahichi
24Yesu nkaahimiachera nlhikaaniho nikina eeraka, “Umwene wo wiirimu uri thoko ntu aanlhe imbeyu choombone mmatani mwawe. 25Uhiyu attu anarumpe, mmalhaponi nkaawa, nkaaphateelha mahichi mmeelheni nkaarwa. 26Minyepu vonnuwa aya ni meelhe aphiyaka vanothaphuruwa aya, mahichi ni ayo phi nothaphuruwa aya. 27Akarumiya o mwanene imata nkaawa ni umwiirelha mwanene imata, ‘Munna, kwaani khamwaanlhe imbeyu choombone umatani ulhe, vano mahichi alhe ankhuma vayi?’ 28Anene imata phi naakhulha aya, ‘Amalhaponi phi phateelhe yayo mahichi ayo.’ Ni anamitheko ayo khunkohaka mwanene imata ‘Nnoona chani vano etu, nirweeke ngati naphelhacheke mahichi ayo?’ 29Mwanene imata khwaakulhaka tho. ‘Mena, nhirwee, ukhalhawaya mwarwaaka, nnokoophelha mahichi ni meelhe vamoka. 30Nhiyeke chonkhaye chunnuweke rata mpaka nlhaalha vanohalha aya waaya. Vavawo kinowa koohimierani wiira nrweeke mwaphelhacheke thoko mahichi ayo, mwattukacheke matita matita, ni upaha vamooroni. Mwamalhaka mwakhwacheke meelhe ayo ni uthokoreria nnikhupini.’ ”
Ukhikaanera imbeyu yo haradali
31Yesu nkaalhamulhelha nlhikaaniho nikina, “Imwene yo Wiirimu iri thoko choo. Ntu ahaalha imbeyu yo iharadali umatani wawe. 32Imbeyu inene iyo iri yooyeva upwaha imbeyu chikina chonkhaye, nansho vanonnuwa aya unokhalha mwiri mulhupalhe chinene upwaha miri chikina. Khukhalhaka mwiri unothekiya iphuuru cha ashinuni o wiirimu mmarittani mwaya.”
Nlhikaaniho no ihengedure
33Yesu nkaahimeria nlhikaaniho nikhwawe tho, “Imwene yo wiirimu iri thoko opani anowiaa ihengedure vakani ni uthuwaniha ni iphepa madebe melhi ni ntikha, nkayaarurummwa yonkhaye.”
Malhikaaniho
34Yesu ahaahimiachera attu yayo onkhaye ayo wo ulhikaanihacha, khoolhumanche nlhove wo uhikhalha ni malhikaaniho. 35Eera chiicho wo utimiriha chaahimiye ni anamilhohi wiira,
“Kinowulhumacha wo ulhikaaniha vanohalha aka wolhumana,
Kinoowa kaapatakulha malhove ahinapacha aya wiiwa toka wuupiya ilhapo.”
Yesu noolhamulha nlhikaaniho no mahichi
36Yesu vaathamme awe ni ukelha mpaani, owiittucha awe nkayaawa ni umwiirelha, “Nkanihimerieni maana o nlhikaaniho no mahichi amenlhe umatani, phi ishiyani.”
37Yesu nkaakhulha, “Ntu aanlhe imbeyu choombone phi Mwaana a Ntu, 38imata phi ilhapo ilha, imbeyu choombone phi attu o Imwene, mahichi phi attu a Nakare, 39ni amalhaponi anlhe mahichi phi Nakare. Nlhaalha phi umalha wo ilhapo, ni attu o khungura phi minepa o wiirimu. 40Chenre aya wo uphelhiya mahichi ni upahiya vamooroni, phi nohalha aya ukhalha nihuku no umalha ilhapo, 41Mwaana a Ntu nowa waaruma minepa o wiirimu awe avire aakhungura attu ukhuma Umweneni wawe, alhe onkhaye aattekihilhe attu ni ayo o uwonya, 42ni waariha umooroni, unohalha aya wunlha ni ushilha miino. 43Vavawo attu o rera nrima anowa waaria thoko nchuwa wi Umweneni wa Athithi. Mwiiweke, nri ni maaru!”
Nlhikaaniho no nhakhu waavithiye
44“Umwene wo wiirimu uri thoko, ntu novitulha nhakhu waavithiye umatani. Nkaawuhelha, nkaahokolhia uwani nateelhiye urwaa uuthumihani kila ittu irinawe, ni uhokolhia urwaa uwoopolhani imata iyo.”
Nlhikaaniho no ilulu
45“Tho, Umwene wo wiirimu uri thoko ntu naavia ilulu yo nhakhu, 46vanovitulha awe imoka yorera chinene, khurwaaka uuthumihani kila ittu irinawe, ni woopolha ilulu iyo.”
Nlhikaaniho no nttavi no ihopa
47“Tho, Umwene wo wiirimu uri thoko attu o wiiva ihopa anriaa nttavi munttiyani ni uvara ihopa yo kila nikosho. 48Nttavi vanchara aya, khupurulhaka ni ukhalha nipuro vachereshere nttiya, athanlhe ihopa. Choombone chiyo kuhelhiyaka mmakayani, nansho cho uhilhokalhoka chiyo khurihiyaka. 49Inohalha ukhalha thoko chommo nihuku noomalhelha ilhapo, minepa o wiirimu anowa aavira aakhunguraka attu o uhilhoka mwa attu o nrima woombone 50ni waariha umooroni, unohalha aya wunlha ni ushilha miino.”
Meettuchiho o Naanno ni meettuchiho o Khalhayi
51Yesu nkaakoha, “Chani nhochuwelha ulha mwaha ulha?”
Nkayaakhulha, “Eiyo nihochuwelha.”
52Paahi etu nkeera, “Kila ntu owiittuchiha Malhehero neettucha ukhuma Imwene yo wiirimu nokhalha thoko ntu ri ni inupa nokumiha chittu cho naanano ni chittu cho khalhayi ukhuma munhakhuni mwawe.”
Yesu nookhotiya Unazareti
53Yesu amalhiheke uhimia yayo malhikaaniho ayo, nkaathama vavawo 54nkaahokolhia uwannyawe. Nkeettuchiha mu inupa cho unlhapelha Nlhuku, ni attu amwiiwa nkaashangacha. Nkayaakohanacha eeraka. “Ana yolha pantte vayi chechilha irusho chilha? Ni wooria upanga cho ushangiha chi? 55Ana yolha kahiwe phi ulhe mwaana a ntu nokoorosha milhako ni ihiche ulhe? Amariamu kahiwe phi anumwanawe, ni achihimawe kahiwe Nayakhobo ni Nayusufu ni Nasimoni ni Nayuda? 56Ashirokorawe onkhaye kahiwe phi alha anokhalha ni hii alha vaa?” 57Paahi etu nkayankhotacha.
Yesu nkeera, “Namilhohi nolhohiya wa amalhaponi, nansho uwannyawe wa ashilhoko awe nookhotiya.” 58Wo nlhatu no ulhipa waya nrima, khaapannge yo ushangiha iriyoothe wowo.
14Nookhwa a Nayohana Obatiiza
1Yeyo ikatema iyo Naherode amwene, o Ugalilaya yaheewa mwaha wa Yesu. 2Nkayeerelha anamitheko aya eeraka, “Ulha ntu ulha phi Nayohana Obatiiza, hohihimmwa ukhuma nnookhwani, phi nlhatu no woona ikuru yo ushangiha inopanga ntheko mwiiruttuni mwawe.”
3Naherode phi alhehenre wiira Nayohana avariye ni uttukiya mittondoro ni urweehiya ujeerani, wo nlhatu ni Naherodiya, mahanu a Nafilipo, ahima aya. 4Nlhatu waari Nayohana waamuka Naherode wiira, “Khavanorera inyu waathelha Naherodiya ahanu a ahima inyu!” 5Naherode nkayaathanana weeva Nayohana, nansho yaari oovaka attu ukhalhawaya yaari achuwelhaka wiira Nayohana aari anamilhohi.
6Nihuku no wuupuwelhiya uyaria waya Naherode, mwalhi mwaana a Naherodiya aheena machoma rata vaalhetoni. Naherode nkayaateelhiya, 7ata nkayanlhupelha eeraka, “Kinouvaha ittu iriyoothe inottuna awo uvekelha!”
8Ni mwalhi uyo wo uchopelhiya ni anumwanawe, nkaavekelha eeraka, “Kinothanana naanano vava muru u Nayohana Obatiiza uneeshiye mphacheni.”
9Amwene Naherode nkayaakelhiya ihuzuni, nansho wo naapo naalhupenlhe aya vaattuni, nkayaalhehera wiira avahiye. 10Paahi nkayanruma ntu arwee ujerani aahithe Nayohana. 11Muru nkawaawiihiya mphacheni, nkaavahiya mwalhi ulhe, ni uyo nkaarwehelha anumwanawe. 12Owiittucha a Nayohana nkayaawa, nkayaakusha iruttu iyo, urwaa uwavithani, nkayaarwaa unhimeriani Yesu.
Yesu nowaalhiha attu maelufu nthanu
(Mako 6:30-44; Luk 9:10-17; Yoha 6:1-14)
13Yesu eeweke mwaha u Nayohana, nkaathama vavawo vakittu vawo nkayaawelhacha nkalhavani, nkaarwa vakittu vo wiivitha yeekha awe. Attu yeeweke, nkayaathama mmawannyaya nkayanttwara wo mieto. 14Yesu akhuruweke nkalhavani, nkoona nlhoko mulhupalhe wa attu, nrima awe nkawaakelhiya ikiriri, nkaalhamiha areta mareta aya.
15Vaari aya uchechilho, owiittucha awe nkayanrweelha ni umwiirelha, “Uheelha vano, ni va vakittu va vauthakoni. Paahi etu mwaalheheke attu wiira athamache ahokolhieke mmawani athumeke yolhia.” 16Yesu nkaakhulha, “Khavanooria waahiya chiicho, mwaavaheke yolhia mwaattiva!” 17Ayo nkayamwaakhulha, “Khanirina yolhia, nirina mikatte mithanu ni ihopa pilhi.” 18Yesu nkeera, “Nkiwiihereke vaa.” 19Nkaalhehera attu akhalhe vathi mmanyashini, nkaakusha mikatte mithanu chilhe ni ihopa pilhi chilhe, nkaaweha wiirimu, nkalhapelhelha ibarakha, nkaamianihacha nkaavaha owiittucha awe yaakawelhe attu. 20Attu onkhaye nkayaalhia ni uwona. Yamalheke owiittucha nkayaakusha mikatte chaahanlhe, nkayaachariha makaya khumi ni melhi. 21Attu yaalhilhie yaari manyaalhopwana maelufu nthanu, wo uhaalhakelha manyaathiyana ni ashaana.
Yesu noweeta vachulhu maashi
22Yesu nkaakhanyereriha owiittucha awe awelhe nkalhavani aaholhelhe ukhopelhelhe nttiya, mwanene vaahiya awe ni waalheha attu. 23Amalheke waalheha attu, ahothama nkaawelha umwaakoni ulhapelhani. Yesu aari wowo yeekha awe mpaka uchechilho, 24yeyo ikatema iyo ikalhava ilhe yaari inaphiilhe variyari nttiya, nansho yaari ithemwihiyaka ni iphioo yaawuka yaakakhaka.
25Mapikoosha, Yesu nkaawa wa owiittucha awe eetaka vachulhu maashi. 26Owiittucha awe vaamwonne aya eetaka vachulhu maashi nkayoova chinene, nkayeera, “Nshoka!” Nkayaakhuwelha yoovaka. 27Yesu nkoolhumacha eeraka, “Nvareke nrima! Phi mii. Nhoove” 28Napeturo nkayaamwakhulha eeraka, “Thithi, akhalhaka phi inyuva we ikekhiaye, mwiireke etu ni mii keete vachulhu maashi kiwe varii inyu.” 29Yesu nkeera, “Mmweeke.” Paahi Napeturo nkayaakhuruwa nkalhavani, nkayeeta vachulhu maashi, arwaaka vaari awe Yesu. 30Nansho yooneke iphioo iwukaka, nkayoova, nkayaachokholha utitimira akhuwelhaka, “Thithi, nkoopolhe!”
31Yesu nkaavara moono nkeerelha, “Nrima wani mwankani nrina inyu! Woonaka nnowoova?” 32Yamalheke o yelhi nkayaawelha nkalhavani, ni iphioo nkayaatondova. 33Owiittucha onkhaye yaari nkalhavani nkayanthimicha, eeraka, we ikekhiaye inyuva phi Mwaana a Nlhuku.
Yesu nowaalhamiha attu Ugenesareti
34Nkayaalhapuwa nttiya nkayaaphiya Ugenesareti, 35attu nkayanchuwelha Yesu. Paahi nkayanrweehelha areta onkhaye yaari mmawani. 36Nkayanlhepelha aahiyere avare inakhalhaka nlhuto no ikuwo chawe, ni attu onkhaye yaavanre aholhamacha.
15Meettuchiho a manyaapwiya
1Amafarisayo akina ni owiittuchiha Malhehero yahonttwara Yesu ukhuma Uyerusalemu uwa unkohani, 2“Nlhatu waani owiittucha inyu khantuna meettuchiho nipochenre ihu wa ashulhupalhe? Khanonyawa mathatha rata thoko chinolheheriya aya ahinaya ulhia yolhia!”
3Yesu nkaakhulha, “Wo nlhatu waani mwaatti khannottwara malheheriyo a Nlhuku, nansho nttwaraka meettuchiho inyu mwaashinene? 4Nlhuku heera wiira, ‘Mwaathimicheke athumwaninyu ni anumwaninyu, ni ntu riyoothe naaruwana athumwanawe ama anumwanawe, yoyo nambaya eeviye.’ 5Nansho mwaattiva nnettuchiha wiira ntu akhalhanaka ittu yo waavaha athumwanawe ama anumwanawe, nansho eeraka, ‘Ilha ittu ilha kihommaha isadaka Nlhuku,’ 6paahi, ahaalhohe tho athumwanawe! Chiichammo etu phi hinolhoha inyu malheheriyo a Nlhuku, nlhatu no uttwara meettuchiho inyu mwaanene. 7Mwaattiva va, anafiki! Ashinna Isaya aholhohera rata o waachakani mwaatti!
8‘Nlhuku neera, Alha attu alha anokithimicha wo malhoveru, nansho munrimani mwaya arii utayi ni mii.
9Ukithimicha waya khunolhoka,
Ukhalhawaya aneettuchiha malhove a attu, nansho anari malheheriyo aka!’ ”
Chittu chinonnyalhiha ntu
10Yesu nkeehana nlhoko wa attu, nkeerelha, “Mwiiweke ni uchuwelha! 11Ittu inonhelha ntu nsheru kihiwe inokelha vamalhakuni, nansho chilhe chinokhuma mmwano phi chechiyo chinonnanariha ntu,”
12Yamalheke owiittucha nkayaawa, nkayeera, “Chani, nhochuwelha wiira Amafarisayo ahorushiya veewilhe aya malhove inyu?” 13Yesu nkaakhulha, “Kila ntepo uhaalhiye ni Athithi o wiirimu unoophelhiya.” 14“Nhoove yayo manyaattu ayo! Yayo phi aholhelhi o hoona, aaholhelhaka o hoona akhunanaya, onkhaye elhi ayo anootumbuchira munlhikitini.” 15Napeturo nkayeera, “Nkanilhamulhelheni nenno nlhikaaniho nno.” 16Yesu nkeera, “Ata mwaattiva khannochuwelha mpaka nna? 17Chani, khanchuwenlhe wiira ittu inokelha mmwano inokelha munthunkwani, kaanyuma khukumihiyaka urindini? 18Nansho chittu chinokhumelha uwano chinokhuma munrimani, ni chiyo phi nonnanariha ntu. 19Ukhalhawaya munrimani mwa ntu phi nokhuma malhove o uhilhoka, o wiiva, o ulhuva, o ulhavalhava, o wiiya, o woothacha ni o uruwana. 20Yayo phi no nnanariha ntu. Nansho ulhia yolhia wo uhinyawa mathatha thoko chineera inyu khunonnanariha ntu.”
Nthiyana o nrima
21Yesu nkaathama vavawo vakitu vawo nkaarwa uukhalhani ilhapo yaatamana ni iwani cho Utiro ni Usidoni. 22Opani amoka Akananayo aakhalha yeyo ilhapo iyo ahonrweelha Yesu nkayaakhuwelha eeraka, “Mwaana a Adaudi, ukoonelhe ikiriri Thithi! Mwaamwanaka, mwalhi noohuvihiya ni mashoka o unanara.”
23Nansho Yesu khaakhunlhe nlhove. Paahi owiittucha awe yahonrwelha, nkayaamwirelha, “Mwaahiyeke arwee! Khannoona wiira anonittwarattwara ni uninyakulha!”
24Yesu nkaakhulha, “Kirumiye wa attu o inupa yo Israeli vekha aya, apotenre thoko ikhondoro chihiri ni nshunga.” 25Opani ayo nkayaawa, nkayaakhoroma, nkayeera, “Thithi nkoonelhe ikiriri!”
26Yesu nkaakhulha, “Khavanorera waathurulha ashaana yolhia aya ni waawonyera ashipwa.”
27Opani ayo nkaayakhulha, “Eiyo Thithi, nansho ata ashipwa ayo anoorokottacha cholhia chinomoramora vamezani va apwiiya aya.”
28Vavawo Yesu nkaakhulha, “Maanyi nrima inyu mulhupalhe! Paahi etu, mpangelhiyeke thoko chinothanana inyu.” Yeyo isaa, mwalhi aya uyo nkaalhama.
Yesu nowaalhamiha attu enchi
29Yesu nkaathama vavawo nkaarwa uchereshere ibahari yo Ugalilaya. Nkaawelha mmwaakoni, nkaakhalha. 30Attu enchi nkayammweelha, yaawihaka attu o heeta ni o uhiweha ni o remara ni o uhulhumacha ni attu akina enchi yaari areta, nkayeeshiya vamietoni va Yesu, nkaalhamihacha. 31Nlhoko wa attu nkawoomiya uwanoni chinene yooneke attu ohulhumacha yuulhumachaka, oremara alhamaka, oheeta yeetaka ni attu o hoona yoonaka, attu nkayanthimicha Nlhuku o Uisraeli.
Yesu nowaalhiha attu enchi akina
32Yesu nkeehana owiittucha awe, nkeera, “Kinowoonelha ikiriri alha attu alha wo nlhatu no ukhalha ni mii wo mahuku mararu wo uhilhia. Ni mii khakinooria waahiya wo uhilhia, anookomwaacha mphironi.”
33Owiittucha awe nkayankoha, “Ninohalha upatta vayi yolhia yo uwanelha attu enchi thoko alha?”
34Yesu nkaakoha, “Nrina mikatte nchani?”
Nkayaamwakhulha, “Chiri mikatte saba ni achihopa vakani.”
35Paahi, Yesu nkaalhehera wiira attu akhalhihiye vathi. 36Nkaawiaa mikatte chilhe ni achihopa alhe, nkanthimicha Nlhuku, nkaamianihacha, nkaavaha owiittucha, ni ayo nkayaakawelha attu. 37Attu onkhaye nkayaalhia, nkayaawonacha. Yamalheke owiittucha nkayaakusha mahalha aahanlhe, nkayaachariha makaya saba. 38Attu yaalhilhie yaari manyaalhopwana maelufu ncheshe, wo uhaalhakelha manyopani ni ashaana.
39Paahi Yesu nkaalheha attu, nkaathama nkaawelha nkalhavani, nkaarwa ilhapo yo Umagadani.
16Uvekelhiya cho ushangiha
1Amafarisayo akina ni Amasadukayo nkayanrwelha Yesu, athananaka unlhikacha. Nkayanlhepelha oonihe cho ushangiha cho wiirimu. 2Nansho Yesu nkaakhulha, “Vaneelha aya nchuwa mwaattiva nneera, ‘Uheelha rata, ukhalhawaya irimu ihokhwilha.’ 3Vanosha nchuwa nneera, ‘Ipulha inoorupa lhelho, nlhatu no ukhwiilha irimu ni ipiphi.’ Nnohukumulha mahuku wo uweha irimu, nansho nkelhiyaka nipampa wo uhichuwelha ithikineha cha alha mahuku. 4Mwinre chani mwaatti o uhilhoka attu a alha mahuku o ulhuva va! Nnovekelha woona ithikineha? Ithikineha nnohalha inyu uvahiya phi i Nayona.”
Paahi etu nkayaathamacha ni uhokolhia umawannyaya.
Ihengedure ya Amafarisayo ni Amasadukayo
5Owiittucha vaalhapuwilhe aya nthelha wo nayelhi wo nttiya, yaari analhiyanlhe ukusha mikatte. 6Yesu nkeerelha, “Nhiitialhe, mwiichinanelheke ni ihengedure ya Amafarisayo ni ya Amasadukayo.”
7Nansho nkayaahalha akohanachaka ashineneru, “Ana, neera chiicho wo nlhatu no uhikusha mikatte?”
8Yesu ahochuwelha ittu yaanyihera aya, nkeera, “Inyu attu nrii ni nrima mwankani! Chani woonaka nnarerihelha mwaha wo ulhiyalha ukusha mikatte? 9Chani khannachuwelha? Khannoopuwelha vaamianihilhe aka mikatte nthanu ni waalhiha attu maelufu nthanu? Makaya nchani yaacharihilhe inyu mahalhahalha o mikatte yaahalhenlhe? 10Chani khannopuwelha mwaha wo mikatte saba chaakawelhiye aya attu maelufu ncheshe chilhe, chani mwaarokontte makaya nchani o mahalhahalha? 11Chani khannopuwelha wiira akahimmie ittu inaacha mikatte? Mwiichinanelheke meettuchiho o uhilhoka a Amafarisayo ni Amasadukayo!” 12Vavawo owiittucha nkayaachuwelha wiira eerelha wiira eechinanelhe kuhii ni ihengedure yo ururumulha mikatte, nansho ni meettuchiho o uhilhoka a Amafarisayo ni Amasadukayo.
Urumelhelha u Napeturo
13Yesu nkaarwa ilhapo cho Ukaisariya Filipi, waakohilhe awe owiittucha awe, “Attu aneera Mwaana a Ntu phi mpani?” 14Nkayaamwaakulha, “Akina aneera Nayohana Obatiiza, akina aneera Naeliya, akina Nayeremiya ama namilhohi nkina.” 15Yesu nkaakoha, “Ni mwaattiva chani, nneera mii phi mpani?” 16Nasimoni Peturo nkayaakulha, “Inyuva phi Kuristo Moopolhi, Mwaana a Nlhuku rii nkumi.” 17Yesu nkeera, “Nhoreeriya inyuva Nasimoni ashaana a Bariyona. Ukhalhawaya iruttu ni iphome khachipatakunlhe uwaninyu nna nlhove nna, yaahikalhe Athumwanaka arii wiirimu. 18Ni mii kinouhimeriani, inyuva Napeturo, inyuva phi mwalha, ni vachulhu ulha mwalha ulha kinootheka nlhoko wa attu anrumelhenlhe Kuristo, mena machiri o unaminepa khanowa ooriaka uphomolha. 19Kinowuvahani mittukulho cho Umwene wo wiirimu, chinohalha inyu uttuka velhaponi va chinoottukiya chiicho wiirimu, chinohalha inyu uttukulha velhaponi va, chinoottukulhiya chiicho wiirimu.”
20Yesu amalheke wulhumacha, nkaachiichiha owiittucha wiira ahinhimiachere ntu riyoothe wiira aari phi Kuristo Moopolhi.
Yesu nowulhumachera uhuvihiya ni ukhwa wawe
21Uchokholhelha vavawo, Yesu nkaachokholha uhimiacha mwaari wo owiittucha awe wiira, “Ihokiphwanelha wiira kirwee Uyerusalemu kahuvihachiye chinene ni ashulhupalhe ni Opochera ishaani olhupalhe ni attu owiittuchiha Malhehero. Kinowiiviya, nansho nihuku no neraru kinowa kaahihimmwa.” 22Vavawo Napeturo nkayankusha Yesu vachereshere, nkayaamwamuka, “Nlhuku khanooria wiira chiicho Thithi! Khavanooria!” 23Nansho Yesu nkaarukunuwa, nkeerelha Napeturo, “Uthame va uwe Nakare! Inyuva phi itiyelhelho uwannyaka, ukhalhawaya irusho chinyu khachinokhuma wa Nlhuku, chinokhuma wa ntuni.”
24Yamalheke, Yesu nkaahimeria owiittucha awe, “Ntu riyoothe nothanana ukittwara mii, eeruneke mwanene, akusheke nsalaaba awe, akittwareke. 25Ukhalhawaya, ntu nothanana woopolha ukumi awe mwanene, nowa upoteriha, nansho noriha ukumi awe wo nlhatu waka nowa upatta. 26Chani, ntu nolhoha upuha ittu yaani apattaka mpuha wonkhaye wo velhaponi va ni uno apoteriha ukumi awe? Khiiwo mena! Khiiwo nolhoha awe ukumiha wiira apatte ukumi awe tho. 27Ukhalhawaya, Mwaana a Ntu nolhoha uwa ni nthimicho wa Athumwanawe vamoka ni minepa cho wiirimu chawe, vavawo phi nohalha awe unlhiva kila ntu inomphwanelha wo ulhikaana ni mitheko chawe. 28Wo ikekhiaye kinouhimeriani wiira, ahawo akina va khanonlhawiha nookhwa ahinaya umwoona Mwaana a Ntu awaaka ni Umwene awe.”
17Yesu noorukunuwa ikhove
1Yavireke mahuku sita, Yesu nkaakusha Napeturo ni Nayakhobo ni Nayohana nhima aya, nkaarwana vekha ayaru vachulhu mwaako wo urekama. 2Vammweha aya, Yesu nkaarukunuwa ikhove, ikhove awe nkayaapharelha thoko nchuwa ni ikuwo chawe nkachaateelha ttuuu. 3Owiittucha araru ayo nkayoona ashinna Musa ni Naeliya yaarerihaka ni Yesu. 4Vavawo Napeturo nkaamwiirelha Yesu, “Thithi, ihorera hii ukhalha vaa! Mwathananaka kinookorosha mahema mararu, nimoka nawinyu, nimoka ni ashinna Musa nimoka ni Naeliya.”
5Vaari awe olhumachaka chiicho, nihute nooteelha nkanaakhuneelha, ni nlhove nkaneewaniaa nnihuteni niiraka, “Ulha phi Mwaamwanaka kinonttuna aka, nookitelhiha nrima, mmwiiwelhelheke yoyo!” 6Owiittucha yeeweke chiicho nkayaawulhuwa makukhu, nkayoova chinene. 7Yesu nkaarwelha, nkaavaracha. Nkeera, “Mwemelheke, nhoove!” 8Vaawenhe aya uchulhu khayamwoonne ntu nkina, ahikhalhe Yesu vekha awe.
9Paahi, vaakhuruwa aya umwaakoni, Yesu nkaamuka nkeerelha wiira, “Nhinhimiachere ntu ritoothe ulha mwaha upatakulhelhiye inyu ulha mpaka nihuku no uhihimmwa Mwaana a Ntu.” 10Yamalheke owiittucha nkayankoha Yesu, “Chani woonaka owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa aneera wiira Naeliya phi nohalha uholhelha uwa?” 11Yesu nkaakhulha eeraka, “Wo ikekhiaye, Naeliya phi nohalha uholhelha uwa, uweeshani tayari chittu chonkhaye. 12Nansho kinouhimeriani wiira, Naeliya ahomalha uwa nansho attu khayaachuwenlhe, nkayaapangelha chaathananne aya. Mwaana a Ntu ni uyo noowa aahuvihiya chiichammo mmathathani mwaya.” 13Paahi etu owiittucha nkayaachuwelha wiira aari aahimeriaka mwaha unaacha Nayohana Obatiiza.
Yesu nonlhamiha mmirawo o nshoka no unanara
14Vaahokolhelhe aya wa attu, ntu mmoka nkaawa wa Yesu, nkankhoromelha, 15nkeera, “Thithi, mmwonelhe ikiriri mwaamwanaka! Nreta ichilhichilhi, noohuva chinene. Ikatema chinchi noowulhuwelha vamooroni ama mmaashini. 16Kahommwiiha wa owiittucha inyu, nansho khayonrie unlhamiha.” 17Yesu nkaakhulha, “Mwaattiva attu o iyari ihiri ni nrima, ipotenre! Kinohalha ukhalha ni inyu mpaka iyaakhani? Kuuvilhelhekeni mpaka iyaakhani? Mummwiiheke mmirawo inyu uyo vaa.” 18Paahi Yesu nkaachachera nshoka nno, nkanankhuma mwaana uyo, yeyo isaa nkaalhama.
19Owiittucha nkayaawacha wa Yesu nkayankoha wo ntemera wiira, “Ana chani woonaka hii khanoonrie woomolha nshoka nne?” 20Yesu nkaakhulha eeraka, “Wo ikekhiaye kinouhimeriani wiira, mwakhalhaka ni nrima inakhalhaka vakani thoko imbeyu yo iharadali, nnowooria wiirelha ulha mwaako ulha, ‘Nthame vaa nrwee uwo!’ Ni uyo unoorwaa. Nnowooria upanga ittu iriyoothe!” 21“Mwoochenlhe wo nlhatu no ulhipa mirima chinyu. Nansho nshoka thoko nenno ninothamihiya wo iphiro yo unlhepelha Nlhuku uttuka ulhia.”
Yesu nonhimiacha tho nookhwa awe
22Vaari awe akhalhaka ni owiittucha awe onkhaye Ugalilaya, Yesu aheerelhacha, “Mwaana a Ntu haatameria vo uhelhiya mmathathani mwa attu 23anohalha umwiiva, nansho nihuku no neraru nowa aahihimushiya muukumini.”
Owiittucha awe nkayaakelhiya ihuzuni chinene.
Malhivo o Inupa ya Nlhuku
24Yesu ni owiittucha awe vaaphilhe aya Ukapenaumu, attu o ulhiviha ikhodi yo Inupa ya Nlhuku nkayaawa u Napeturo ni waakoha, “Owiittuchiha inyu anoolhiva ikhodi yo inupa ya Nlhuku?” 25Napeturo nkayaakhulha, “Eiyo, anoolhiva.” Napeturo vaakenlhe aya mpaani, Yesu nkaaholhelha wulhumacha eeraka, “Nasimoni, nnoopuwelha chani? Apani amphwanelhiya ulhiva ikhodi wa mamwene o velhaponi va? Anenchi ama alheto?”
26Napeturo nkayaakhulha eeraka, “Alheto phi nophwanelhiya.”
Yesu nkaakhulha, “Aye, anenchi khanlhivihiya. 27Nansho wo wiira nihaahuvihe munrimani, nrweeke etu unttiyani mwariheke indoana mmenjeke, mwakusheke ihopa inohalha inyu uvara iyo, mwapatakulheke iyano aya nnokoophwanya nchurukhu unthosha ulhiva ikhodi yawaka ni yawinyu. Mwaavaheke wiira ninoolhiva ikhodi yo inupa ya Nlhuku.”
18Mpani ri Mulhupalhe
1Yeyo ikatema iyo owiittucha nkayaawa wa Yesu, nkayankoha, “Phi mpani ri mulhupalhe chinene mu Imwene yo wiirimu?” 2Yesu nkaamwiihana mwanhima, nkaamwemesha variyari aya, 3nkeera, “Kinouhimeriani ikekhiaye, mwaahirukunuweke ni ukhalha thoko achihima, khannowa mwaakelha wi Imwene yo wiirimu mena. 4Mulhupalhe nhina Imwene yo wiirimu, ri phi ntu neetimarikha thoko ulha mwanhima ulha. 5Ntu riyoothe nompochera mwanhima thoko ulha wo nchina naka, nokipochera mii.”
Ulhikachiya
6“Ntu riyoothe nohalha unttekiha mmoka aya alha ashinkani anokirumelhelha alha, irii mbaya yoyo ntu uyo attukelhelhiye nshilho nulhupalhe nshikoni ni utitimerihiya ubaharini wo wiisha chinene.7Ihothapana ilhapo wo nlhatu no ulhikachiya unaawulhusha attu mu uwonyani! Ulhikachiya thoko chiicho unoowa waakhumelhelha, nansho ahothapana attu anohalha upanga chiicho!
8“Yakhalhaka moono inyu ama mweto inyu uhoottekihakani, ntupulheke ni urihelha uwo shoro! Iri mbaya inyuva ukelha mu ukumini wo uhikhalha ni moono ama mweto, kuliko urihiya umooroni uhintiphia mahuku o uhimalha nnari ni miono miilhi ni mieto chinyu miilhi. 9Ni niitho ninyu noottekihakani, nkhulheke nrihelheke utayi. Iri nambaya wo inyuva ukelha mu ukumini nnari ni niitho nimoka, kuliko utikhelhiya vamooroni Ujehannamu nnari ni miitho melhi.”
Nlhikaaniho no ikhondoro ipotenre
10“Mwiishungeke! Nhimpangelhe niphiondho mmoka aya ashinkani alha. Kinouhimeriani wiira minepa chaya cho wiirimu chiri muulhokelhani wo mahuku onkhaye wa Athumwanaka o wiirimu.”
11“Ukhalhawaya Mwaana a Ntu wiilhe woopolha attu apotenre. 12Nnoona chani, ntu akhalhaka ni ikhondoro imia imoka, yapoteraka imoka, nopangani? Noohiya chilhe makhumi tisa ni tisa umwaakoni, nkaarwa uuthothani ikhondoro imoka ipotenre. 13Vanoona awe, we ikekhiaye vavawo phi nottapelhelha awe wo nlhatu no ikhondoro imoka iyo, ipwahaka chikhwawe makhumi tisa ni tisa chaahanlhe chiyo. 14Phi chiichammo, Athumwanihu o wiirimu vahinotuna aya inakhalhaka mmoka aya alha ashinkani alha apotere.”
Waamukana
15“Yakhalhaka munninyu hoottekelhani, nrweeke mwamwaamukeke. Nansho mwamwaamukeke nnari elhi vekha inyu. Owiiwaakani, nhompatta nhima inyu. 16Nansho aahiwelhelheke, munkusheke ntu mmoka ama attu elhi mwaarwaneke, akhalhe phi attu o uhimiechesha nenno nlhove nno, thoko chinohimiya ni Malhove Matakatifu, attu elhi ama araru. 17Aahiwelhelheke yayo attu ayo, nhimiacheke wa attu anrumelhenlhe Kuristo. Aahiwelhelheke nlhoko wa attu anrumelhenlhe Kuristo, ooniyeke etu thoko attu ahinchuwenlhe Nlhuku ama attu anolhiviha ikhodi.”
Uchiichiha ni uhiyerera
18“Vavawo, kinouhimeriani wo ikekhiaye mwaatti wiira, chinohalha inyu uttuka velhaponi va, chinoottukiya chiicho wiirimu, ni chittu chinohalha inyu uttukulha velhaponi va, chinoottukulhiya chiicho wiirimu. 19Tho kinouhimeriani wo ikekhiaye wiira, attu o irusho cho uchuwelha mu nlhokoni mwinyu yeewananaka velhaponi va nlhove niriyoothe no ulhepelha, Athumwanaka o wiirimu anoupangelhani nenno nlhove nno. 20Ukhalhawaya variwoothe wanthukumana aya attu elhi ama araru wo nchina naka, mii kirii vavawo vamoka ni ayo.”
Nlhikaaniho no karumiya o uhilheva
21Napeturo nkayanttwara Yesu, nkankoha, “Eti Thithi, nhimaaka akittekelhaka, kinlhevelheke vachani? Mikwaha saba?”
22Yesu nkaakhulha, “Akineera vathanu ni velhi, nansho makhumi saba mikwaha saba. 23Ukhalhawaya Umwene wo wiirimu unolhikaana ni mwene mmoka aalhakenlhe uwehaweha maalhakelho a anamitheko aari nhina mamulaka awe. 24Vaachokhonlhe awe, nkaawiheriya ntu mmoka aari ni nlhatu wo nchurukhu ishilingi maelufu khumi. 25Yoyo ntu uyo khaarina ittu iriyoothe yo ulhiva nlhatu awe, paahi eti anene ntheko ayo nkayaalhehera wiira athumihiye ipotta, ahanu awe, achishaana awe ni chittu chonkhaye chirinawe, alhive nlhatu. 26Paahi yoyo karumiya uyo nkaakhoroma wa mwanene nhakhu uyo, nkeera, ‘Nkilhite, ni mii kinoulhivani nlhatu winyu!’ 27Mwanene ntheko uyo nkayaamwonelha ikiriri namitheko uyo, nkanhiyerera nlhatu wonkhaye, nkanhiya arweeke.”
28“Nansho namitheko uyo mwanene nkaathama, nkamphwanya mmoka a anamitheko akhunanawe aari ni nlhatu wo nchurukhu ishilingi imia imoka. Nkammara, nkaamwama ishiko eeraka, ‘Nkilhive nlhatu aka!’ 29Karumiya nkhunanawe nkaakhoroma, nkammenda eeraka, ‘Nkilhite ni mii kinowulhivani.’ 30Nansho uyo khaattunne, nkanttuka ujeerani mpaka vaalhinve awe nlhatu.”
31“Paahi, anamitheko ashikhunanawe yooneke yayo yahochukulha chinene, nkayaarwaa uwaahimeriani amwene mwaha wonkhaye ukhumelhenlhe. 32Vavawo anene ntheko nkayaamwiihana yoyo karumiya uyo, nkaamwirelha, ‘Uwe karumiya o uhilhoka chinene! Wahokilhepelha, ni mii nkakoohiyerera nlhatu wonkhaye. 33Nhothananiya umonelha ikiriri karumiya nkhunaninyu thoko mii chowonenlhe akani ikiriri.’” 34“Amwene nkayaarushiya chinene, nkantikhelha ujerani atwarushiye mpaka vanohalha awe ulhiva nlhatu wonkhaye.”
35“Ni Athumwanaka arii wiirimu, anoupangelhani chiichammo yakhalhaka kila mmoka inyu khanohiyerera uwonya wa nhima awe wo nrima awe wonkhaye.”
19Yesu nowaamuka mwaha wo umwalhaana nthelhi
1Yesu amalheke wulhumacha yayo malhove ayo, ahothama Ugalilaya, nkaarwa Uyudea, ukhopelhelhe mwoolhoko wo Uyorodani. 2Attu enchi nkayanttwara, ni uyo nkaalhamiha wowo mareta aya.
3Amafarisayo akina nkayanttwara, nkayankoha wo unlhikacha, “Eti, inorera nlhopwana waahiya ahanu awe wo nlhatu uriyoothe?” 4Yesu nkaakhulha, “Chani, khannashoma Malhove Matakatifu alhepiye wiira Nlhuku voopilhe awe ilhapo ahomuupa nlhopwana ni nthiyana? 5Nlhuku nkeera, ‘Wo yoyo nlhatu uyo etu nlhopwana nowaahiya athumwanawe ni anumwanawe, ni ulhutaana ni ahanu awe ni ukhalha iruttu imoka?’ 6Wo chiichammo etu, yayo kahena attu elhi tho, nansho iruttu imoka. Paahi, chilhutanihiye ni Nlhuku, ntu himwalhaanihe.”
7Amafarisayo nkayankoha yeeraka, “Nlhatu waani etu, ashinna Musa unilhehera wiira nthiyana avahiyeke italaka ni uhiiya?” 8Yesu nkaakhulha, “Ashinna Musa ovahilheni nlhove no waahiya manyaahanu inyu wo nlhatu no ulhipa mirima winyu. Nansho khachaakhanlhe chiicho voopiye aya ilhapo. 9Paahi kinouhimeriani wiira, nlhopwana riyoothe nohalha waamwalhaana ahanu awe yaahikalhe wo nlhatu wo ulhavalhava, ni uyo nolhavalhava aathelhaka athiyana akina.”
10Owiittucha awe nkayaamwirelha, “Yakhalhaka mwaha wa nlhopwana ni nthiyana phiri aya chiicho, nambaya etu ukhalha wo uhithelha.”
11Yesu nkeerelha, “Kaahiwe attu onkhaye anooria upochera meettuchiho thoko alha, yaahikalhe attu areeriye ni Nlhuku. 12Ukhalhawaya chihawo milhatu chikina chinaapanga alhopwana ahithelhe, ukhalhawaya akina aayarelhe chiicho toka munthunkwani mwa anumwanaya, akina wo nlhatu nopangiya chiicho ni attu, ni attu akina athananne anene uhithelha wo nlhatu no Umwene wo wiirimu. Nolhoha wooria urumelhelha nna nlhove nna, akhalheke chiicho.”
Yesu nowaavaha ibarakha ashaana ashinkani
13Yamalheke attu nkayammwiihera Yesu ashaana ashinkani awe eeshera miono ni waalhapelhelha, nansho owiittucha nkayaachiichihacha. 14Yesu nkeera, “Mwaahiyeke ashaana awe uwannyaka, mena nhaachiichihe, ukhalhawaya Imwene yo wiirimu iri ya attu arii thoko alha ashaana alha.”
15Paahi nkeesheracha miono, amalheke nkaathama vavawo.
Mmirawo o Nhakhu
16Ntu mmoka nkaawa wa Yesu, nkankoha, “Owiittuchiha, kipangeke ittu yaani yoombone ni mii kipatte ukumi wo uhimalha?” 17Yesu nkaamwiirelha, “Woonaka nnokikoherera ittu yaani iri yorera? Orera ri mmoka tu. Mwathananaka ukelha mu ukumini, mmarechesheke malheheriyo.”
18Yoyo ntu uyo nkaakoha, “Malheheriyo ani?”
Yesu nkeera, “Nhiive, Nhilhavelhave, Nhiiye, nhoothache, 19mwaathimicheke athumwaninyu ni anumwaninyu, ni waattuna amwaatamana inyu thoko chineettuna inyu mwaanene.”
20Mmirawo uyo nkaamwirelha Yesu, “Yayo onkhaye ayo kihovarechesha, kipangeke ittu yaani vano yo uthepa vavawo?” 21Yesu nkaamwirelha, “Mwathananaka ulhikaanelhiya nrweeke mwathumiheke nhakhu inyu wonkhaye, ni nchurukhu uyo mwaakawelheke attu ashikini, ni inyu nnowiicheshera nhakhu wiirimu, mwamalhihaka nkittwareke.” 22Yoyo mmirawo uyo eeweke chiicho, nkaathama narushiye, ukhalhawaya aari ntu o nhakhu chinene.
23Vavawo Yesu nkaahimeria owiittucha awe wiira, “Ikekhiaye kinouhimeriani, inowa urikarika chinene wo ntu o nhakhu ukelha wi Imwene yo wiirimu. 24Kinouhimeriani tho, iri vo urikarika chinene wo ntu o nhakhu ukhelha Imwene ya Nlhuku, upwaha ingamiya uperetta niitho no ntotto no utottelha ikuwo.”
25Owiittucha yeeweke chiicho nkayoomiya uwanoni chinene, nkayankoha Yesu, “Phi mpani etu, nohalha ulhama?” 26Yesu nkaaweha, nkeera, “Vaattuni khavanooria nansho kuhiwe wa Nlhuku, ukhalhawaya wa Nlhuku chonkhaye chinowooriacha.”
27Yamalheke Napeturo nkayeera, “Ni hii nihohiya chonkhaye nihoottwarani inyuva, ninohalha upattani etu?” 28Yesu nkaahimeria wiira, “Kinouhimeriani ikekhiaye, Mwaana a Ntu vanohalha awe ukhalhelha ihiche awe yo nthimicho wi Ilhapo yo Naanano, mwaattiva khumi ni elhi nkittwarilhe, nnoowa mwaakhalha mu imwene yo utawara, mwaahukumulhaka makosho khumi ni melhi o Uisraeli. 29Ni kila ntu hiilhe inupa ama aahilhe ashihima awe, ama ashirokorawe, ama athumwanawe, ama anumwanawe, ama ashaana awe, ama imata chawe, wo nlhatu no nchina naka, nowa upochera wo mamia ni upwaha, ni upatta ukumi wo uhimalha. 30Nansho attu enchi anoholhelha vano anowa ukhalha o umalhelha, ni attu ari utulhi anowa ukhalha o uholhelha.
20Anamitheko imata yo Zabibu
1“Umwene wo wiirimu unolhikaana ni ntu aari ni imata yo zabibu, aalhawenlhe wichishuru waavaha attu ntheko umatani wawe. 2Nkeewanana waalhiva thoko chaari aya chilhiviyaka, nchurukhu idinari imoka wo nihuku, nkaarweha u imata awe yo zabibu. 3Vaari aya saa tatu wichishu, nkaarwa weehanani attu akina, nkoona attu ahirina ntheko aneemenlhe wo uhikhalha ni ntheko vanopangiya maronda, 4nkeerelhacha, ‘Nrweeke ni inyu mwaattiva mwavareke ntheko imata yo zabibu, ni mii kinoulhivani iri ye ikekhiaye.’ 5Paahi nkayaarwaa. Saa sita uthana ni saa tisa nkeera chiicho. 6Ata vaari aya saa khumi ni moja uchechilho, nkaarwa tho, nkaaphwanya attu akina anemelhanche vasokoni vawo. ‘Paahi nkaakoha, woonaka nhowemelhacha vaa uthana wonkhaye ulha wo uhikhalha ntheko?’ 7Nkayamwaakulha, ‘Khaawo ntu nivanhe ntheko.’ Ni uyo nkeerelhacha nrwaacheke ni inyu mwaattiva mwavare ntheko imata yo zabibu.”
8“Weelhekeru, mwanene imata yo zabibu nkanlhehera ntu noshunga nhakhu awe, ‘Mweehane attu ammara ntheko umatani ayo, mwaalhiveke malhivo aya, mpacheraka waalhiva attu awilhee katashi, ni wamalhihera o upacha alhe.’ 9Attu yaachokhonlhe ntheko saa khumi ni moja nkayaalhiviya nchurukhu idinari imoka kila mmoka. 10Attu o upacha yaweeke, aari yaanyiheraka wiira anohalha ulhiviya waapwaha akina, nansho ata ni ayo yaavahiye kila mmoka idinari imoka. 11Nkayaakhelha nchurukhu aya, ni unchukulhachera mwanene ntheko. 12Nkayeera, ‘Attu avahiye ntheko katashi apannge ntheko wo isaa imoka tu, woonaka nnilhivilhe thoko yayo uno hii ninavilhenlhe ntheko woorika uthana wonkhaye niviaka nchuwa!’
13“Vavawo mwanene ntheko nkaamwaakhulha mmoka aya, ‘Mpwana, akupangenlheni chittu cho uhilhoka. Chani, khanewananne ni mii malhivo o idinari imoka? 14Nkusheke iri yawinyu, nrweeke. Kihothanana ummaha ulha o umalhihera thoko nlhiviye inyu inyuva. 15Chani kinopanga ittu yo uhilhoka upanga chiicho wo nhakhu aka, thoko chinothanana aka? Ama nnoona ihache wo nlhatu no ukhalha ni nrima worera?’ ”
16Yesu nkaamalhiha wo wiira, “Chiicho, arii o umalhihera anowa ukhalha o upacha, ni o upacha anowa ukhalha o umalhihera.”
Yesu nonhimiacha nookhwa awe vaneraru
17Yesu vaari awe awelhaka urwaa Uyerusalemu, ahaattukana owiittucha awe khumi ni elhi ni waarerihana wo ntemera mphironi. 18Nkeerelha, “Mwiiwelhelheke, vano ninokelha Uyerusalemu, wowo Mwaana a Ntu nokoohelhiya mmathathani mwa attu opochera ishaani olhupalhe ni owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa. Ni ayo anonhukumulha wiira eeviye 19ni uvahiya attu ahinchuwenlhe Nlhuku, ampangelhe ncheche ni umwaata ikopo ni unkhomelhelha vansalaabani, nansho nihuku no neraru noohihimmwa.”
Ulhepelha wa anumwanaya Nayakhobo ni Nayohana
20Vavawo anumwanaya ashaana a Nazebedayo yahonrwelha Yesu vamoka ni ashaana aya, nkaakhoroma vaari awe ni unlhepelha nlhove.
21Yesu nkaakoha “Nnothananani?”
Nkayaakhulha, “Nlhupelheke wo uhimia wiira mu Imweneni winyu, alha ashaana aka elhi alha anowa ukhalha mmoka wiimonono winyu ni nkina uyo wiimushi winyu.”
22Yesu nkaakhulha, “Khanchuwenlhe ittu inolhepelha inyu, chani, nnowooria uwureria ikikombe yo ntwarusho inohalha aka uwureria mii?”
Nkayaamwaakulha, “Eiyo ninowooria.”
23Yesu nkaahimeria wiira, “Wo ikekhiaye nnowureria ikikombe aka, nansho akirina ikuru yo unthanlha nohalha ukhalha wiimonono ama wiimushi waka. Yayo mapuro ayo anohalha uvahiya attu eesheriye tayari ni Athumwanaka.”
24Owiittucha akina khumi alhe yeeweke yoyo mwaha uyo, nkayaarushiya nkayaathunalhelha yayo ashilhoko elhi ayo. 25Paahi Yesu nkeehanacha, nkaahimeria wiira, “Nnoochuwelha wiira attu anaatawara attu ahinchuwenlhe Nlhuku, anaatawara attu wo machiri, ni nholhelhi aya aatawaraka attu aya. 26Nansho ihikalhe chiicho uwaninyu mwaattiva, namitheko nothanana ukhalha mulhupalhe munlhokoni mwinyu hothananiya ukhalha namitheko inyu, 27ni ntu nothanana ukhalha o upacha nhina mwinyu hothananiya ukhalha ipotta inyu. 28Wo yeyo iphiro iyo etu, Mwaana a Ntu khaawilhe awe aapangelhiya mitheko ni attu, nansho ukaviherani ni ukumiha ukumi awe ukhalha noopo wa attu akina.”
Yesu nowaalhamiha attu elhi ohoona
29Yesu vaathama awe iwani yo Uyeriko, nlhoko wa attu wahonttwara. 30Paahi ahokhalha attu ohoona elhi yaakhanlhe vachereshere iphiro, yeeweke wiira Yesu noovira vavawo, nkayaakhuwelha, “Thithi, Mwaana a Adaudi, unoonelhe ikiriri!”
31Nlhoko wa attu nkawaachiichiha ni waamaalhiha. Nansho ayo nkayaathepa ukhuwelha, “Thithi Mwaana a Adaudi nnoonelhe ikiriri!” 32Yesu nkeemelha nkeehana ni waakoha “Nnothanana kupangelhekeni ittu yaani?”
33Nkayaaamwakulha, “Thithi ninolhepelha miitho ihu apatakuwe!”
34Paahi etu Yesu nkoona ikiriri, nkaatonya miitho aya, ni vavawo nkayoona tho, nkayanttwara.
21Yesu nookelha wo uttapelhelhiya Uyerusalemu
(Mako 11:1-11; Luk 19:28-40; Yoha 12:12-19)
1Yesu ni owiittucha awe vaatamenrie aya Uyerusalemu ahophiya Ubetifage waari mwaako wo Mizeituni. Wowo Yesu ahaaruma owiittucha awe elhi, 2eerelhaka, “Nrweeke mpaka iwani iri miholho mwinyu ni wowo nnokoophwanya iphuta ihottukelhelhiya vamoka ni mwaamwanawe. Mwaathapulheke nkiwiihereke vaa. 3Ntu riyoothe okohakani ittu, mwamwiirelheke, ‘Athithi anonthanana,’ ni uyo nouhiyerani vavawo.”
4Nlhove nna naapangelhe atimire malhove aatangiye ni anamilhohi yeera,
5“Mwiirelheke iwani yo Usayuni,
Mmweheke, mwene inyu noowa!
O wiitimarikha nawenlhe iphuta
Mwaaphuta, mwaana o phuta.”
6Chiicho etu, owiittucha nkayaarwaa nkayaapanga thoko Yesu chaalheherilhe awe, 7nkayammwiiha mwaaphuta uyo, nkayaathalhacha ikuwo chaya vachulhu wawe, ni Yesu nkaakhalha vachulhu vawo. 8Nlhoko mulhupalhe wa attu nkawaathalhacha ikuwo chaya mphironi, ni attu akina nkayontha maphumbulhu o miri nkayaathalhacha mphironi. 9Milhoko cha attu yaanholhenlhe ni alhe yanttwara yaari akhuwelhachaka yeeraka, “Hosana, Atotopelhiye Mwaana a Adaudi! Vahiye ibarakha, nowa wo nchina na Athithi! Athimichiye Nlhuku, wiirimu!”
10Yesu vaaphiya awe Uyerusalemu, iwani yonkhaye nkayaakhalha yakariyakari wo uhiiwananiya. Attu nkayaakoha, “Ulha phi mpani?” 11Nlhoko wa attu nkawaakhulha, “Ulha phi namilhohi Yesu o Unazareti yo Ugalilaya.”
Yesu noorwaa Inupa ya Nlhuku
(Mako 11:15-19; Luk 19:45-48; Yoha 2:13-22)
12Yesu nkaakelha Inupa ya Nlhuku, nkoomolha vathe attu onkhaye yaathumiha ni uthuma chittu mommo. Nkaapitikulhacha imeza cha attu yaakakaniha nchurukhu ni ihiche cha attu yaathumiha ikhunda, 13nkeerelha, “Iholhepiya nhina Malhove Matakatifu wiira, Nlhuku heera, ‘Inupa aka inowa wiihaniya inupa yo ulhapelha.’ Nansho mwaattiva nhorukunusha ukhalha nikhuku no attu o uvara makhuche!”
14Attu o hoona ni attu o heeta nkayanrweelha Yesu u Inupa ya Nlhuku, nkaalhamihacha. 15Opochera ishaani olhupalhe ni attu owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa nkayaarushiya wo woona cho ushangiha chaapannge awe ni ashinamwane yeepachaka u Inupa ya Nlhuku yiiraka, “Hosana, uthimichiye Mwaana a Adaudi!” 16Paahi nkayankoha Yesu, “Chani, nnowiiwa chineera aya?”
Yesu nkaakhulha, “Eiyo kinowiiwa. Chani khannashoma malhove alhepiye? ‘Wo malhaku a ashinamwane ni ashaana ashinkani unototopelhiya we ikekhiaye.’ ”
17Yesu nkaahiya, nkaakhuma vathe ni urwaa Ubethaniya nkaakhalha wowo.
Yesu noolhava mwiri wo nkhuyu
18Yesu vaari awe ahokolhiaka vawani mapikoosha, aari nawolhiye ithalha. 19Nkoona mwiri wo ntiini vacheshere iphiro, nkaachushera, nansho khaapwannye ittu ihikhalhe mathaakhururu. Paahi, nkeerelha mwiri uyo, “Uhimme maphepu tho mahuku onkhaye!” Vavawo vavawo mwiri uyo nkawooma. 20Owiittucha yooneke nkayoomiya uwanoni yiiraka, “Mwiri ulha wuumilhe chani, vavawo vavawo?” 21Yesu nkaakhulha, “Ikekhiaye kinouhimeriani, Mwakhalhaka ni nrima wo urumelhelha uhiri ni nipampa, nnowooria kuhena wo upangaru chiicho, nansho ata mweerelhaka ulha mwaako ulha, ‘Uthame weerihelhe ubaharini,’ chinopangia chiicho. 22Ni inyu mwakhalhaka ni nrima, chittu chiri choothe chinohalha inyu ulhepelha munlhapelhaka Nlhuku nnoovahiya.”
Ukohereriya ikuru cha Yesu
23Yesu nkaakelha tho Inupa ya Nlhuku, ni uyo vaari awe eetuchihaka, attu opochera ishaani olhupalhe vamoka ni ashulhupalhe nkayankoha, “Nnopanga chechi chittu chi wo ikuru ya apani? Apani yuvanheni chechi ikuru chi?”
24Yesu nkaakhulha, “Ni mii kinoukohani nlhove nimoka, mwakaakhulhaka, ni mii kinouhimeriani kinopanga chechi chittu chi wo ikuru yaani. 25Eti ikuru i Nayohana obatiiza yaakhumme uyi? Chani yaakumme wiirimu ama wa attu?”
Nansho nkayaahalha olhumachaka ashineneru, “Nimwaakhulheke chani? Neeraka, ‘yaakhumme wiirimu, noonikoha, woonaka etu khamwaarumelhelha Nayohana ayo?’ 26Vavawo neeraka, ‘yaakhumme wa attuni,’ ninowoova nlhoko wa attu ukhalhawaya attu onkhaye anorumelhelha wiira Nayohana anamilhohi.” 27Paahi, nkayaamwaakhulha, “Khanichuwenlhe hii!”
Ni uyo Yesu nkaakhulha “Ni mii akinouhimeriani kimpanga chechi chittu chi wo ikuru yaani.
Nlhikaaniho no ashaana elhi
28“Mwaattiva nnoona chani? Ahaawo ntu mmoka aari ni ashaana elhi. Nkaamwirelha mulhupalhe uyo, ‘Mwaamwanaka, lhelho urweeke wavare ntheko imata yo zabibu.’ 29Mmirawo uyo nkaakhulha, ‘Akinottuna!’ Nansho vahipincheru nkaarukunusha nulhumo nawe, nkaarwa uvarani ntheko. 30Yayo athithi ayo nkaarwa wa o nayelhi uyo nkaamwirelha chiichammo, ni uyo nkaakhulha, ‘Eiyo thithi!’ Nansho khaarwelhe unthekoni. 31Chani vavawo etu, wa yayo elhi ayo, phuuyi aathiminche athumwane?” Nkayaamwaakhulha, “Ulhe mwaana mulhupalhe ulhe.”
Paahi, Yesu nkaahimeria wiira, “Ikekhiaye kinouhimeriani, attu anolhiviha ikhodi ni attu o ishembwere anowa yaakelha mu Imwene ya Nlhuku oholhelhakani. 32Ukhalhawaya Nayohana obatiiza ahowa uwaninyu uwonihani iphiro yo ikekhia, nansho mwaattiva khamwaarumelhenlhe, nansho attu anolhiviha ikhodi ni attu o ishembwere yahaarumelhelha. Ata nnoonaka chi chonkhaye chi, mwaattiva khankhoromme ni urumelhelha.”
Nlhikaaniho no imata yo zabibu ni anamalhima
33Yesu nkeera, “Mwiiwelhelheke nlhikaaniho nikina. Ntu mmoka mwanene imata aalhilhe izabibu, nkarukureriha ukucho, nkaathipa ilhushi yo waamelha idivai, nkaatheka ishanja mommo. Amalheke nkaashimiha anamalhima, nkeeta nkwaha ilhapo yo utayi. 34Ikatema yo nlhaalha yaphiyeke, nkaaruma anamitheko awe wa anamalhima alhe arwee apochere mahalha o nlhaalha. 35Nansho anamalhima alhe nkaayavara akarumiya ayo, nkayaamwata mmoka ni umwiiva nkina ni umwata malhuku nkina uyo. 36Mwanene imata uyo nkaaruma tho anamitheko akina, enchi upwaha o upacha alhe, ni ayo nkayaapangelhiya thoko o upacha alhe. 37Wo umalhihera nkanruma mwaamwanaya aanyiheraka wiira, ‘Anonlhoha mwaamwanaka kinonttuna aka.’ 38Nansho anamalhima alhe yamwooneke mwaamwanaya uyo nkayeerelhana ashineneru, ‘Ulha vano phi mwaamwanaya anene imata nohalha ukhalha phi mwanene nhakhu. Haya nngwe nimwiiveke etu, nipatte hii nhakhu awe uyo!’ 39Paahi etu, nkayammara, nkayankakhelha vachereshere imata yo zabibu nkayaamwiiva.
40“Vanova vavawo etu, mwanene imata yo zabibu uyo vanohalha awe uwa nohalha waapangelhani yayo anamalhima ayo?” 41Nkayaamwaakulha, “Noweeva yayo attu o uhilhoka ayo, ni imata yo zabibu iyo nowaashimiha attu akina anohalha ummaha mahalha nlhaalha vanohalha aya uphiya.”
42Yesu nkeera, “Chani, khannashoma Malhove Matakatifu chinohimia aya?
‘Nlhuku nikhotiye ni atheki wiira khaninlhoka
Nihokhalha vano nlhuku no nsingi no vakhoonani.
Athithi phi pangilhe nenna nlhove nna,
Ninno niri no ushangiha chinene uwanihu!’
43“Wo chiichammo etu, kinouhimeriani wiira Umwene wa Nlhuku unookushiya ni uvahiya attu ahiri Ayahudi, anohalha wiima maphepu oombone.” 44“Nohalha uwulhuwelha nenno nlhuku nno nowunthakiacha, ni nno nammulhuwelhaka ntu riyoothe, ninonhararia.”
45Opochera ishaani olhupalhe ni Amafarisayo yeeweke yayo malhikaaniho ayo, nkayaachuwelha wiira aachiya ayo. 46Wo chiichammo etu nkayaahalha yaaviaka iphiro yo unhelha mmachirini, nansho yaari yoovaka attu wo nlhatu no uchuwelhiya wiira Yesu aari namilhohi.
22Nlhikaaniho no yolhia yo waarusini
1Yesu nkoolhumacha tho nlhove no ulhikaaniha voolhumana awe attu eeraka, 2“Umwene wo wiirimu uholhikaana ni mwene anterekhenlhe mwaamwanawe ikaramu ya arusi.” 3Paahi, nkaaruma anamitheko avire eehanaka attu yaalhalheiye wa arusini, nansho yayo attu yaalhalheiye ayo khaattunne uwa. 4“Nkaaruma tho anamitheko akina, eeraka, mwaahimerieke attu alhalheiye u arusini ayo wiira, Ikaramu ihaaya, madume ni ikhondoro chihohithiya, awaacheke u arusini vano.”
5“Nansho attu yaalhalheiye ayo khayaalhohilhe, nkayaathepa uvaracha mitheko chaya. kila mmoka, nkaarwa waakelhenlhe awe, mmoka umatani wawe, nkina uthumihani maronda awe, 6ni akina nkayaavara akarumiya ayo ni waapangelha chittu cho uhilhoka ni uweevakacha.”
7“Amwene ayo nkayaarushiya chinene, nkayaaruma manyaasikari aya arwee yeevakache yayo attu o niiviho ayo ni upaha mooro iwani chaya. 8Amalheke, nkeerelha akarumiya aya, ikaramu ya arusi ihaaya kataashiru, nansho alhalheiye ayo khawaachilhe. 9Paahi etu, nrweeke etu mmaphironi, mwaalhalhieke attu ariyoothe anohalha inyu waaphwanya awaacheke u arusini. 10Anamitheko alhe nkayaathama, nkayaarwaa mmaphironi waarumiye aya, nkayaawiihacha attu onkhaye, attu orera nrima ni attu o uhilhoka nrima, nkayaakhalhacha, inupa nkayaachara alheto too.”
11“Amwene vaakenlhe aya uwaakohachani alheto, nkaamwona ntu mmoka ahawanre isaare ya arusi hokhalha mwommo. 12Amwene nkayankoha, ‘Mpwana ukenlhe chani mu ni uwe khurina isaare ya arusi?’ Nansho uyo nkaamalha yii. 13Vavawo amwene nkeerelha anamitheko, ‘Munttukeke mieto ni miono munkakhelheke vathe wiipiphini. Wowo nokowunlha ni ukhuura miino.’ ”
14Yesu nkaamalhiha wo wiira, “Attu enchi aholhalheiya, nansho attu vakani phi thanlhiye.”
Ulhiva ikhodi wa Amwene o Urumi
15Amafarisayo nkayaarwaacha, nkayeewanana iphiro inolhoha aya ummara Yesu wo malhove awe. 16Paahi, nkayaaruma owiittucha aya vamoka ni attu anttwara nlhoko wa Naherode. Nkayankoha, “Owiittuchiha, wo ikekhiaye nihochuwelha wiira inyuva phi ntu omanya, ni wiira nnohimiacha Ikeekhene ya Nlhuku. Khannomwoova ntu riyoothe, ukhalhawaya ikuru ya ntu khava ittu uwaninyu. 17Haya, etu nnihimerie chinoona inyu. Chani, vahorera waalhiva ikhodi Nakaisari ama khinorera?” 18Nansho Yesu ahochuwelha yoyo unafiki waya uyo, nkeerelha, mwaattiva anafiki, woonaka nnookilhikacha? 19Nkooniheke etu nchurukhu unlhivelhiya ikhodi uyo. Ni ayo nkayakumiha nikhobilhi nimoka. 20Paahi, Yesu nkaakoha, “Ikhove ilha ni nchina nna na apani?” 21Nkayaamwaakulha, “Ya Nakaisari.” Vavawo Yesu nkeerelha, “Paahi, iri ya Amwene avahiyeke Amwene, ni ya Nlhuku avahiyeke Nlhuku.” 22Yeeweke chiicho nkayoomiya uwanoni nkayanhiya nkayaarwaacha.
Meettuchiho o mwaha wo Uhihimmwa
23Nenno nihuku nno, Amasadukayo akina aneera wiira attu akhwilhe kanohihimmwa nnookhwani nkaawacha wa Yesu. 24Nkayeera, “Owiittuchiha, ashinna Musa yenre ntu thenlhe akhwaaka wo uhahiya ashaana, nhimawe akelheke manupa annyarelheke ashaana. 25Paahi, ahaawo attu saba. O upacha ahothelha nkaakhwa wo uhaahiya ashaana, nhima aya nkaakhelha manupa wa anankhwelhi ayo. 26Nkayeera chiicho wo manyaattu o nayelhi, ni o neraru, mpaka o saba aamalhihera. 27Yamalheke onkhaye ukhwaacha, opani ayo ni ayo nkayaakhwa. 28Vano etu, nihuku no uhihimushiya akhwilhe nno, anankhwelhi ayo anohalha ukhalha ahanu apani? Ukhalhawaya ahopacha uthelhiya ni attu onkhaye saba ayo.”
29Yesu nkaakhulha, “Nhowonya mwaattiva ayi! Ukhalhawaya khanchuwenlhe Malhove Matakatifu mena ikuru cha Nlhuku. 30Ukhalhawaya attu akhwilhe vanohalha aya uhihimushiya khanowa aathelha mena uthelhiya, anohalha ukhalha thoko minepa o wiirimu. 31Nansho inaacha uhihimmwa wa attu akhwilhe, chani khannashoma mwaahimeriye inyu ni Nlhuku? Mwanene aheera, 32‘Mii phi Nlhuku a Aburahimu, Nlhuku a Naisaka ni Nlhuku a Nayakhobo!’ Paahi, yoyo kahiwe Nlhuku a attu akhwilhe, nansho Nlhuku a attu akumi.” 33Attu yeeweke chiicho, nkayaashangihiya wo meettuchiho awe.
Nlheheriyo nulhupalhe
34Amafarisayo yeeweke wiira Yesu hamaalhiha Amasadukayo, nkayathukumana vamoka, 35mmoka aya, ntu owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa, nkankoha Yesu wo unlhikacha, 36“Owiittuchiha, nlheheriyo naani niri nulhupalhe nhina Malhehero a ashinna Musa?”
37Yesu nkaamwaakhulha, “ ‘Mwaattune Athithi Nlhuku inyu wo nrima inyu wonkhaye, ni wo nnepa inyu wonkhaye ni wo irusho chinyu chonkhaye.’ 38Nna phi nlheheriyo nulhupalhe ni phi no upacha. 39No nayelhi ninolhikaana ni nno, ‘Munttune nomwaatamana inyu thoko chinettuna inyu mwaanene.’ 40Malhehero a ashinna Musa onkhaye ni meettuchiho a anamilhohi anokhulhuvelha alha malheheriyo melhi alha.”
Nlhove ninomwaacha Kuristo Moopolhi
41Amafarisayo vaathukumanne aya vamoka, Yesu nkaakoha, 42“Mwaattiva nnochuwelha chani mwaha unomwaacha Kuristo Moopolhi? Chani, yoyo iyari ya apani?”
Nkayaamwaakhulha, “Mwaana a Adaudi.”
43Yesu nkaakoha, “Paahi inooria chani wiira wo ikuru cho Iphumu ya Nlhuku Adaudi amwihane yoyo Thithi?”
“Ukhalhawaya aheera,
44‘Athithi aherelha Athumwanaka,
Nkhalheke wiimonono waka,
Mpaka vanohalha aka waathalha amalhaponi inyu wuuthi inyaa chinyu.’
45Paahi, yakhalhaka Adaudi ahomwiihana yoyo ‘Thithi’ inooriacha chani etu ukhalha mwaamwanaya?”
46Khaariwo ntu riyoothe onrie umwaakhulha nlhove. Ni toka nenno nihuku nno khaawo ntu aalhikanche tho unkoha ittu.
23Yesu nowaakuphulhacha owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa ni Amafarisayo
(Mako 12:38-39; Luk 11:43, 46; 20:45-46)
1Amalheke Yesu nkaahimeria nlhoko wa attu ni owiittucha awe, 2“Owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa ni Amafarisayo ahanaa ikuru yo ulhamulha Malhehero a ashinna Musa. 3Wo chiichammo etu, nvarechesheke ni uttwara nlhove niriyoothe ninohalha aya uwiirelhani, nansho nhithakihe chinopanga aya, ukhalhawaya khanopanga chineettuchiha aya. 4Anoottuka misigo cho ulhemelha ni waathatha attu mmakhathani, nansho ashinene ahittunaka wookolha inakhalhaka nikokho wiira akushe chechiyo misigo chiyo. 5Yayo anopanga mitheko chaya chonkhaye wiira yooniye ni attu. Anowara itepe chilhepiye Malhehero a ashinna Musa mmiononi ni ukhanulha miono cho miinjiro chaya. 6Anothananacha ukhalha mapuro o urera mwaattuni ni ihiche cho nthimicho mu inupa cho unlhapelha Nlhuku. 7Anoteelhiya ukohachiya wo nthimicho vanopangiya maronda ni uchivelhiya wiihaniya ni attu, ‘Owiittuchiha.’ 8Nansho mwaattiva nhiteelhiye wiihaniya ‘Owiittuchiha,’ ukhalhawaya Owiittuchiha arii amoka tu, ni mwaattiva onkhaye nri attu o nlhoko mmoka. 9Mena nhimwiihane ntu riyoothe velhaponi va, ‘Thithi’ ukhalhawaya athumwaninyu ari amoka tu, arii wiirimu. 10Mena nhiihaniye ‘Aholhelhi,’ ukhalhawaya nholhelhi inyu ri mmoka tu, phi Kuristo Moopolhi. 11Rii mulhupalhe munlhokoni mwinyu yoyo akhalheke phi karumiya inyu. 12Neewelhiha nookurushiya, neekurusha noowelhihiya.”
Yesu nowaamuka uhiya wiipanga o rera nrima
(Mako 12:40; Luk 11:39-42, 44, 52; 20:47)
13“Nhothapana inyu owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa ni inyu Amafarisayo! Mwa anafiki inyu! Nnootiyelhelha nlhako wo umwene wo wiirimu vamiithoni va attu. Mwaashinene nhikelhaka mpaani, mena khannaahulhelha attu anthanana ukelha. 14Nhothapana inyu owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa ni Amafarisayo! Nneepanga o urera nrima! Nnoonelha anankhwelhi ni wi chootheriha ukhalha attu o nrima woombone wo ulhapelha wo malhove menchi. Wo yoyo nlhatu uyo etu nnoowa mwaatwarushiya wo uweria.”
15“Nhothapana inyu mwaatti o nkutiro wa owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa ni Amafarisayo! Mwa anafiki! Nneetakacha ubaharini ni velhaponi mumpatte ntu o uttwara meettuchiho inyu. Vanompatta inyu, nnonttekiha velhi wiira atikhelhiye vamooroni Ujehannamu, o uhiyakani mwaashinene.”
16“Nhothapana inyu aholhelhi ohoona! Mwaattiva nneera eti ntu alhupelhaka Inupa ya Nlhuku, naapo nawe khani ittu, nansho alhupelhaka wo idhahabu iri Nnupani mwa Nlhuku, naapo nno ninommara. 17Mwaattiva ohoona o uphupuwalha! Ittuni iri yoombone chinene, idhahabu ama Inupa ya Nlhuku inohapiha idhahabu iyo? 18Tho nneettuchiha wiira, ‘Ntu alhupelhaka wo madhubahu, khava ittu, nansho alhupelhaka wo izawadi yeeshiye vamadhubahuni, nenno naapo nno ninommara.’ 19Mwaattiva ohoona va! Ittu yaani iri yoombone chinene, izawadi ama madhubahu anohapiha izawadi ithimichiye iyo? 20Ntu nolhupelha vamadhubahuni holhupelha wo madhubahu ayo, ni wo ittu chonkhaye cheeshiye vachulhu waya, 21ni ntu alhupelhaka wo ulhupelha Inupa ya Nlhuku, holhupelha wo yeyo Inupa ya Nlhuku iyo, ni wa Nlhuku, nokhalha nhina mwaya, 22ni ntu alhupelhaka irimu, holhupelha varii ihiche yo Umwene ya Nlhuku ni wa Nlhuku nokhalha vachulhu waya.”
23“Nhothapana, inyu owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa ni Amafarisayo! Mwa anafiki! Nnaalhiviha attu isadaka yo nifungu no khumi, ata yo mathaakhuru o nihiriri noonukhelha, manjano ni ijira, uno nhiyaka chittu cho uchuwania cho Malhehero a ashinna Musa, ikiriri ni upisha nrima ni ukhulhuvelhiya. Kinouhimeriani wiira alha phi ayo mwaathananiye inyu uvarelhelha chinene, nhilhiyalhaka makina ayo. 24Aholhelhi ohoona! Nnothamiha iphepelhe iri nhina cho uwuriya, nansho mmiriaka ingamiya!”
25“Nhothapana inyu owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa ni Amafarisayo va! Mwa anafiki! Nnohapiha ikahi ni inyipo wo vathe, nansho nnohiya nhina chinananre chittu cho nanrokotolhe ni chittu chipante inyu wo uhichooria winyu, wo waathurulha attu ni ilhema. 26Afarisayo ohoona inyu! Nhapiheke ikahi nhina thoko ni vathe vawo vanoorera chiicho.”
27“Nhothapana inyu owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa ni Amafarisayo! Mwa anafiki! Nri thoko mahiye ahikiye ishwaakara wo vathe yooniaka orera, nansho nhina anachanre makhuva a attu akhwilhe ni kila ittu iri yo unanara. 28Wo vathe mwaattiva nnoonia ni attu thoko attu o nrima woombone, nansho nhina anafiki ni o nrima wo uhilhoka.”
Yesu noolhohera uttwaruwa unowa
29“Nhothapana mwaatti owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa ni Amafarisayo! Mwa anafiki va! Nnothekelha mahiye a anamilhohi ni ushiringa mahiye a attu orera nrima. 30Mwiiraka wiira yakaari mwahokhalha yeyo ikatema ya ashulhupalhe ihu iyo, khamwaakaviha chittu chenre aya, weevakacha anamilhohi. 31Chiichammo etu, nnowiihimiechesha wiira mwaattiva mwaashinene phi ashaana a attu yeevilhe anamilhohi. 32Haya etu, mmalhihereke ntheko waachokholhiye ni ashulhupalhe inyu! 33Inyu nri inwaa ni iyari yo inwaa! Nnoorieke chani ushemba ihukumu yo mooro wo Ujehannamu? 34Phi nlhatu etu, mii kinouwiherani mwaattiva anamilhohi ni attu o irusho ni owiittuchiha, mmwaaka mweevaka ni waakhomelhelhacha akina aya, ni waatakacha ikopo mu inupa chinyu cho unlhapelha Nlhuku ni waavia avia kila iwani.
35“Paahi etu, utwarushiya wo nlhatu no weeva attu o rera nrima vahirii nlhatu, unowupatani wo nlhatu no iphome aya. Eiyo, toka urihia wo iphome i Nahabilu ahaattenke, mpaka ya Nazakariya, mwaana a Abarakiya, mweevilhe inyu iriyari yo madhubahu u Inupa ya Nlhuku. 36Wo ikekhiaye kinouhimeriani tho wiira, utwarushiya waya alha attu o niiviho alha unoowa waawulhuwelhaka attu a alha mahuku alha!
Ilhapo yo Uyerusalemu chenre aya wo uttuniya ni Yesu
37“Uyerusalemu! Uyerusalemu! Nneeva anamilhohi nnaata malhuku akarumiya arumiye ni Nlhuku uwaninyu! Vachani kilhikanche aka waathukumaniha ashaana inyu uwannyaka, thoko nankutu chinaathukumaniha awe achishaana awe mmapuphani mwawe, nansho khamwaattunne. 38Haya etu, Inupa inyu ya Nlhuku inoohiiya mathalha. 39Kinouhimeriani uchokholha nna va wiira, khannokoona tho, mpaka ikatema vanohalha inyu wiira ‘Avahiye ibarakha uyo nowa wo nchina ni Athithi uyo.’ ”
24Yesu nohimiacha mwaha wo uphomolhiya Inupa ya Nlhuku
1Yesu ahokhuma Inupa ya Nlhuku, owiittucha awe vaawilhe aya nkayaamoniha manupa o Inupa ya Nlhuku. 2Yesu nkeerelha, “Eiyo, nnowoona alha manupa onkhaye alha! Ikekhia kinouhimeriani, khaninhalha ata nlhuku nimoka ninohalha uhalha vaa vachulhu nikina, kila nlhuku ninowa uwulhushiya vathi.”
Uhuva ni mahuviho
3Yesu vaari awe nakhanlhe vachulhu Mwaako wo Mizeituni, owiittucha yahonttwara untemerani, nkayaamwirelha, “Nnihimerie yoyo mwaha uyo unohalha ukhumelhelha iyaakhani? Ni ithikineha chani chinohalha ukhumelhelha unichuwelhiha uwa winyu ni umalha wo ilhapo?” 4Yesu nkaakhulha, “Mwiishungeke nhiwe mwaathepiachiya ni ntu. 5Ukhalhawaya attu enchi anowa aakhumelhelha eeraka kila mmoka wiira phi Kuristo ni ayo anoowa yaapoteriha attu enchi. 6Nnoowa mweewa mwaha ikhoto ni itetesi cho ikhoto, nansho nhihuvihachiye. Ukhalhawaya yayo ahothananiya ukhumelhelha, nansho umalha unene uhinaaya. 7Nikosho nimoka inoowa yaatakana ni nikosho nikina, umwene mmoka unowa waatakana ni umwene nkina. Ikuruna ni utetemelha wo ilhapo unoowa waakhumelhelha vawo ni valhe. 8Yayo onkhaye ayo ari thoko nkuri wo uweria wo wiittukulha mwaana.”
9“Yamalhaka nnoowa mwaavariya mwapangelhiye ichimwa ni wiiviya. Makosho onkhaye anoowa aarushiya wo nlhatu wo nchina naka. 10Attu enchi anoowa aahiya mirima chaya, anoowa aathumihana ni uvengana ashineneru. 11Anoowa aakhumelhelha anamilhohi o woothacha enchi anohalha waapoteriha attu enchi. 12Uhilhoka wa attu unoowa wunchereria, ni uttunana wa attu unowa uwolha. 13Nansho ntu riyoothe noohalha uvilhelha mpaka umalhelha yoyo phi nohalha woopolhiya. 14Nansho umalhelha uhinaya uphiya, alha Malhove Orera o Umwene wa Nlhuku alha, anoowa aahimiachiya ilhapo yonkhaye wo uhimiechesha wo attu onkhaye, vavawo umalhelha wo makosho phi nohalha aya uwa.”
Uhuva wulhupalhe
15“Nnoowa mwoona ‘Nrusho no utanganya’ naahimiye ni anamilhohi Nadanieli ninemenlhe vamapuroni vatakatifu, noshoma achuwelheke maana aya! 16Vavawo, arii Uyudea attawelheke umiakoni. 17Ntu rii vanchaarani hikhuruwe vathi uukushani ittu mpaani mwawe. 18Ntu rii umatani hihokolhie uwani ukusha ikuwo awe. 19Ahothapana manyopani anohalha ukhalha ve iruttuni ni manyopani anaamwiha yayo mahuku ayo! 20Munlhapelheke Nlhuku wiira uttawa winyu uhiwe nlhaalha wo uririya ama Nihuku no Wiittuwa! 21Ukhalhawaya uhuva wo yeyo ikatema iyo unolhoha ukhalha wulhupalhe uhinapacha woonia toka woopiya ilhapo mpaka lhelho nna. Mena kunowa waakhumelhelha tho. 22Nansho Nlhuku homalha uwukulha yayo mahuku ayo, ahakaawukulhiye, khaawo ntu riyoothe akoopolhiye. Nansho wo nlhatu ni attu athanlhiye etu, Nlhuku noowa aawukulha yayo mahuku ayo.”
23“Paahi etu, ntu owirelhakani yayo mahuku ayo, ‘Kuristo rii vaa’ ama ‘rii valhe,’ nhinrumelhelhe. 24Ukhalhawaya anoowa aakhumelhelha ashi kuristo o woothacha ni anamilhohi o woothacha, anoowa upanga cho ushangiha chulhupalhe ni woopiha cho waarimelhiha ata attu athanlhiye ni Nlhuku, yooriachaka. 25Mwiiwelhelheke etu, mii kinowaamukani mahuku ahinaya uphiya.”
26“Paahi etu yowiirelhakani, ‘Mummweheke, rii uthakoni!’ Nhirumelhelhe, ama yeeraka ‘Mmweheke, eevinthe vaa!’ Nhirumelhelhe mena. 27Ukhalhawaya Mwaana a Ntu nohalha uwa thoko chineera aya wo uverunya vanomwalhelha aya unosha nchuwa mpaka uneelha nchuwa.”
28“Vari ntembo, phi vakittu vanothukumana marepo.”
Uwa wo Mwaana a Ntu
29“Wamalhakaru uhuva wo yayo mahuku ayo, nchuwa ninohelhiya ipiphi, mweeri khunowa waapharelha, ittotwa chinoomora wiirimu, ni machiri o wiirimu anoowa aatikhinyiya. 30Ithikineha yo Mwaana a Ntu inoowa woonia wiirimu, ni makosho onkhaye o velhaponi anoowa aachukulhacha vanohalha aya umwoona Mwaana a Ntu awaaka vachulhu mahute o wiirimu wo ikuru ni nthimicho mulhupalhe. 31Nrombe nulhupalhe no mapalhapata ninowa uruma, ni uyo noowa waaruma minepa o wiirimu awe avire mithelha micheshe cho iphioo, ni waathukumaniha attu athanlhiye ukhuma mithelha chonkhaye ncheshe cho ilhapo.”
Nlhikaaniho no nkhuyu
32“Mwiiittucheke etu malhikaaniho o mwiri wo nkhuyu. Maritta vanophuwa aya mathaakhuru, vavawo phi nochuwelha inyu wiira, ilhimwe ihaatameria. 33Chiichammo etu, mwaattiva vanohalha inyu woona alha onkhaye alha apangiaka, mmweeke mwaachuwelha wiira ikatema ihaaya, wa ayo ukhumelhelha. 34Wo ikekhiaye muupuwelheke wiira ulha mwaha wonkhaye ulha, unohalha ukhumelhelha ilha iyari ilha ihinavira. 35Irimu ni ilhapo chinoovira, nansho malhove aka khanovira mena.”
Khaawo ntu chuwenlhe nihuku mena ikatema
(Mako 13:32-37; Luk 17:26-30, 34-36)
36“Khaawo ntu chuwenlhe, nihuku mena ikatema, inolhoha uwa yaakhani, anakhalhaka minepa o wiirimu, mena Mwaana. Athithi vekha aya phi chuwenlhe. 37Uwa wa Mwaana a Ntu unohalha ukhalha thoko chenre aya ikatema ya Anuhu. 38Mahuku igarika ihinaphiya, attu yaari alhiaka ni uwuria, athelhaka ni uthelhiya, mpaka nihuku Anuhu vaakenlhe aya ikalhava yuulhupalhe, isafina, 39attu khayaachuwenlhe irini mpaka maashi o igarika vaawilhe aya, nkayaakusha onkhaye. Chiicho phi nohalha aya ukhalha nihuku Mwaana a Ntu vanolhoha awe uwa. 40Yeyo ikatema iyo attu elhi anowa ukhalha umatani, mmoka noochishiya, ni nkina noohiya. 41Manyopani elhi anowa ushilha vamoka, mmoka nowa ukushiya, nkina nowa uhiiya.”
42“Paahi etu nshiheke, ukhalhawaya khanchuwenlhe nihuku no uhokolhia Athithi inyu. 43Mwanene inupa akaachuwenlhe nihuku noowa attu owiiya, nchuwelheke wiira anshelhelhiha, mena kaahiya inupa awe iphomolhiye. 44Wo chiichammo etu, ni inyu mwaatti nkalheke tayari, ukhalhawaya Mwaana a Ntu nolhoha uwa ikatema ihinaanyihera inyu.”
Namitheko o ukhulhuvelhiya ni o uhikhulhuvelhiya
45“Phi mpani etu, rii karumiya o ukhulhuvelhiya, o irusho? Ri ntu novahiya ntheko ni anene ntheko, wo weemelhelha akhunanawe ni waavaha cholhia ikatema yaayaka. 46Horeeriya yoyo karumiya nohalha uphwanyiya ni mwanene ntheko apangaka ntheko awe rata vanohokolhia aya uwani! 47Kinouhimeriani wo ikekhiaye wiira, mwanene ntheko uyo nommaha yoyo karumiya uyo ntheko wo weemelhelha nhakhu awe wonkhaye. 48Nansho akhalhaka karumiya o uhikhulhuvelhiya, nowiichirelha munrimani mwawe wiira, anene ntheko kanohokolhia phiyaru, 49nkaachokholha waatakacha anamitheko akhunanawe, nkaalhia cholhia chiyo vekha awe ni uwuria vamoka ni attu o uhapalhiya. 50Nansho mwanene ntheko noohokolhia nihuku nihinoweherera awe ni isaa ihichuwenlhe awe. 51Phi vavawo mwanene ntheko, vanowa awe untwarusha, ni umweesha nlhoko mmoka ni anafiki. Wowo phi nohalha aya ukhalha ikutto ni ushilha miino.”
25Nlhikaaniho na imialhi khumi
1“Yeyo ikatema iyo, Umwene wo wiirimu unowa ulhikaana ni mialhi khumi yaakunshe ikhandiri chaya, nkayaarwaa u wekamelhani abwana arusi. 2Athanu aya yaari o uhikhalha ni irusho ni athanu yaari o irusho. 3Athanu o uhikhalha ni irusho ayo yaakunshe akhandiri aya wo uhikusha makhura a akhiba, 4nansho o irusho ayo yahokusha makhura a akhiba nchuupani vamoka ni ikhandiri chaya. 5Abwana arusi nkaacherewa uwa, imialhi alhe onkhaye nkayaarupacha ikhove.”
6“Uhiyu iriyari nkaneewiya nlhove nikhuwelhaka wiira, ‘Haya abwana arusi ahowa! Nrwee mweekamelhe!’ 7Vavawo imialhi onkhaye nkayonkwacha, nkayaaparihelha ikhandiri chaya. 8Imialhi o uhikhalha ni irusho ayo nkayerelha imialhi o irusho alhe, ‘Nnivaheke makhura inyu vakani, ukhalhawaya ikhandiri chihu chihotiphiaa.’ 9Nansho o irusho alhe nkayaakhulha, ‘Khanthosha ari vakani, mbaya nrweeke unothumihiya aya mwathumeke mwaashinene!’ 10Paahi, imialhi o uhikhalha ni irusho alhe nkayaarwaa uuthumani makhura, vaarwaa aya, abwana arusi nkayaawa. Imialhi yaari tayari alhe, nkayaakelha mpaani vamoka ni ayo, inupa ya arusi, nkhora nkawaatteiya.”
11“Vahipinche imialhi akina ayo nkayaahokolhia, nkayeehana, ‘Pwiiya, abwana arusi, pwiiya abwana arusi! Nnihulhelhe!’”
12“Nansho abwana arusi ayo nkayaakhulha, ‘Kinouhimeriani ikekhiaye, akuuchuwenlheni mwaattiva.’ ”
13Yamalheke Yesu nkeera, “Nshelhelhiheke etu, ukhalhawaya khanchuwenlhe nihuku mena ikatema.”
Ulhikaaniheriya anamitheko araru
14“Yeyo ikatema iyo Umwene wo wiirimu unowa ukhalha thoko ntu mmoka aathananne urwaa nkwaha wo utayi, nkeehana anamitheko awe, nkaaruma ntheko wo weemelhelha nhakhu awe. 15Nkammaha kila mmoka ntheko wo ulhikaana chinooria awe, mmoka nhakhu ichipande cho italanta nthanu ni nkina italanta pilhi ni nkina italanta imoka thoko chooria awe. Amalheke nkaarwa. 16Karumiya aavahiye nhakhu italanta nthanu nkaapanga maronda nkaapatta italanta chikina nthanu. 17Ni chiichammo ntu aavahiye nhakhu italanta pilhi nkaapatta italanta chikina pilhi. 18Nansho ntu aavahiye italanta imoka nkaarwa uuthipelhani vathi, nkaavitha nhakhu wa mwanene uyo.”
19“Yavireke mahuku menchi, mwanene ntheko ulhe nkaahokolhia, nkaachokholha waalhakelha nhakhu awe. 20Karumiya aavahiye nhakhu italanta nthanu nkaawa ni italanta nthanu chikina. Nkeera, ‘Pwiiya mwaakivanhe italanta nthanu. Mwooneke etu, kihopatta italanta nthanu chikina.’ 21Mwanene ntheko nkeera, ‘Morera, anamitheko oombone ni o ukhulhuvelhiya! Nhokhulhuvelhiya wo nhakhu vakani, vano etu kinouhiyerani ntheko mulhupalhe. Mmweeke etu niwe naapuha vamoka ni mii!’ ”
22“Karumiya aavahiye nhakhu italanta pilhi nkaawa, nkaakumiha italanta pilhi chikina chaayarinhe awe nkeera, ‘Pwiiya mwaakivanhe italanta pilhi. Mwooneke etu italanta chikina chipantte aka.’ 23Mwanene ntheko nkaamwirelha, ‘Morera, anamitheko oombone ni o ukhulhuvelhiya. Nhokhalha o ukhulhuvelhiya wo nhakhu vakani, vano kinouhiyerani ntheko mulhupalhe. Mmweeke etu, mmwe mwaapuha vamoka ni mii.’ ”
24“Nansho namitheko aavahiye italanta imoka nkaawa, nkeera, ‘Pwiiya, kihochuwelha wiira inyuva nri attu orikarika, inyuva nnokhungura vahaanlhe inyu, ni ukukhulhulha vahaamwanche inyu. 25Kahoova, nkakaavitha nhakhu inyu vathi. Mmwieke etu nhakhu inyu!’ ”
26“Mwanene ntheko nkaamwirelha, ‘Uweva uri karumiya o uhilhoka ni uhuva! Uhochuwelha wiira mii kinokhungura vakittu vahaanlhe aka, ni ukukhulhulha vahimwanche aka. 27Paahi etu, waaphwanelhiye weesha nchurukhu aka unoshungiya nchurukhu, ni mii kaanopatta nchurukhu aka ni ifaida aya! 28Vano etu munthurulheke nchurukhu uyo, nkusheke nrweeke mwammaheke ulhe rina italanta khumi ulhe. 29Ukhalhawaya, ntu ri ni ittu noovahiya ni wunchereriya. Nansho ntu hirina ittu, hata ikani irinawe iyo inookushiya. 30Nansho ulha karumiya o uhikhulhuvelhiya ulha, akakhelhiyeke vathe wiipiphini uwo! Wowo phi unohalha ukhalha ikutto ni ushilha miino.’ ”
Ihukumu yo umalhihera
31“Ikatema Mwaana a Ntu vanohalha awe uwa nari Mwene vamoka ni minepa o wiirimu atakatifu onkhaye, vavawo nowa aakhalha vahicheni vawe vo nthimicho, 32ni attu o makosho onkhaye anowa uthukumana vari awe, ni uyo nowa waanyulhacha attu milhoko miilhi, thoko nshunga vanaanyulhacha awe ikhondoro ni ipuri. Ikhondoro mpatta mmoka wo wiimonono ni ipuri mpatta wo wiimushi. 33Noowa weesha attu anrumelhenlhe wiimonono wawe ni attu akina ahinrumelhenlhe wiimushi wawe.”
34“Yamalhaka Amwene anowa weerelha alhe arii mpatta wawe wo wiimonono, ‘Mmweeke mwaattiva nvahiye ibarakha ni Athithi! Mmweeke mwaapochera umwene mwesheriye inyu toka voopiye aya ilhapo. 35Ulhalhawaya kahowolhiya ithalha ni inyu nkamwaakivaha yolhia, kahowolhiya nttona ni inyu mwaattiva mwahokivaha maashi, kaari nlheto ni mwaattiva nkamwaakipochera, 36akawanre, nkamwaakiwariha, kaari ki nreta ni inyu nkamwaawa uukonani, kaari muuttukiyani ni inyu mwaattiva nkamwaawa ukishukuriani.’ ”
37“Vavawo, attu orera nrima anowa waakhulha Amwene, ‘Thithi, yaakhani nowonneni nnawolhiye ithalha ni hii nkanoovahani yolhia, ama nnari ni nttona ni hii nkanowurihani maashi? 38Ni yaakhani mwaari inyu alheto ni hii nkanoopocherani, ama mwaari wo uhikhalha ni ikuwo ni hii nkanoowarihani? 39Ama yaakhani nowonneni nnari areta ama nnattukiye ni hii nkanaawa uwoonani?’ 40Amwene anoowa waakhulha, ‘Ikekhia kinouhimeriani, kila ittu champangenlhe inyu mmoka aya ashilhoko aka akani aakirumelhenlhe alha, mwaakipangenlhe mii!’ ”
41“Amalhaka anowa weerelha attu arii mpatta waya wo wiimushi, ‘Nthamache vari aka inyu mwaatti nlhaviye ni Nlhuku va! Nrwaacheke uri mooro wo hitiphiaa mahuku o uhimalha wesheriye Nakare ni minepa chawe! 42Ukhalhawaya kahowolhiya ithalha ni mwaattiva khamwakivanhe yolhia ni kaari ni nttona mwaattiva khamwakivanhe maashi. 43Kaari nlheto mwaattiva khamwakipochenre ni kaari nreta ni ntu o ttukiye mwaattiva khamwaawilhe uukiwehani.’ ”
44“Vavawo attu ayo anowa ukoha, ‘Thithi, yaakhani nowonilhe inyu nnawolhiye ithalha ama nttona, nnari nlheto ama wo uhikhalha ni ikuwo, nnari areta, ni hii khanokavihenreni?’ 45Amwene anowa waakhulha, ‘Kinouhimeriani ikekhia, kila vaakhonte inyu umpangelha ittu yoombone mmoka aya alha ashinkani alha, mwaakhonte ukipangelha mii.’ 46Paahi, alha attu alha anowa urweehiya urii ntwarusho no uhimalha, nansho attu orera nrima alhe anowa urweehiya urii ukumi wo uhimalha.”
26Miruku cho umwiiva Yesu
(Mako 14:1-2; Luk 22:1-2; Yoha 11:45-53)
1Yesu amalhiheke wiittuchiha yayo meettuchiho onkhaye ayo, nkaahimeria owiittucha awe, 2“Nhochuwelha wiira mahuku melhi anowa, phi nihuku no Pasaka, ni Mwaana a Ntu nookumihiya akhomelhelhiye munsalaabani.”
3Yeyo ikatema iyo opochera ishaani olhupalhe ni ashulhupalhe ahokumaana vamoka upuwani u Nakayafa, opochera ishaani olhupalhe, 4nkayeewanana miruku cho unhelha Yesu mmachirini wo umwoonelha, amwiive. 5Nansho ewananne wiira, “Nihipange nenna nlhove nna ikatema yo Pasaka, ihiwe ikhumelhelhaka injoove mwaattuni.”
Yesu nowootihiya makhura o unukhelha Ubethaniya
6Yesu vaari awe Ubethaniya, uwani u Nasimoni, ntu o makutulha, 7opani amoka aawelhe ichupa yo malhuku o alabasta yo makhura o unukhelha o nchurukhu mwinchi, nkayaawa wa Yesu vamezani vaakhalha awe ulhia yolhia. Nkaamminelha makhura ayo mmuruni. 8Owiittucha awe nkoona yeyo nkayaarushiya. Nkayaakoha, “Yeeshiyani urihakacha alha makhura alha? 9Makhura thoko alha anthumihiya wo nchurukhu mwinchi, ni nchurukhu uyo waanooria uvahiya attu amashikini.”
10Yesu ahochuwelha chaanyihera aya, nkaahimeria, “Woonaka nnowahuviha alha opani alha? Yayo ahokipangelha ittu yoombone. 11Attu ahirina ittu ari mahuku onkhaye vamoka ni inyu, nansho mii akinkhalha vamoka ni inyu mahuku onkhaye. 12Alha opani alha ahokimiinelha makhura o unukhelha wo weesha iruttu aka tayari wo nihuku no uvithiya waka. 13Vano etu, kinouhimeriani ikekhiaye wiira, vakittu variwoothe velhaponi va vanohalha uhimiachiya alha Malhove Orera alha, mwaha upangilhe aya alha opani alha, unowa uhimiachiya wo wuupuwelhiya waya.”
Nayuda anorumelhelha unthumiha Yesu
14Yamalheke Nayuda Isikariote, mmoka aya owiittucha khumi ni elhi, nkarwa wa attu opochera ishaani olhupalhe, 15nkeerelha, “Nnohalha ukivaha ittu yaani kanthumihaka Yesu uwaninyu?” Nkayaamwalhakelha nchurukhu makhobilhi makhumi mararu. 16Ni toka yeyo ikatema iyo Nayuda nkaavia nipesha no unthumiha Yesu wa attu opochera isadaka.
Yesu nonlhia Pasaka vamoka ni owiittucha awe
(Mako 14:12-21; Luk 22:7-13; 21-23; Yoha 13:21-30)
17Nihuku naaholhelha nihuku no Pasaka, nihuku no mikatte cho uhihelhiya ihengedure, owiittucha yahonttwara Yesu nkayankoha, “Nnothanana nooterekhelhekeni vayi yolhia yo Pasaka?” 18Yesu nkaakhulha, “Nrweeke wa ntu mmoka urii iwani mwanhimerieke, ‘Owiittuchiha aneera, ikatema aka ihophiya, mii ni owiittucha aka ninowa unlhelhia Pasaka uwaninyu.’ ”
19Owiittucha nkayeera thoko Yesu chaalhehenre awe nkayaakoorosha yolhia yo Pasaka.
20Uchechilho, Yesu nkaakhalha vamezani vamoka ni owiittucha awe khumi ni elhi, 21Vaari aya alhiaka, Yesu nkeera, “Kinouhimeriani ikekhia wiira, mmoka inyu nookithumiha.” 22Owiittucha nkayaachukulha chinene, nkayankohacha mmoka mmoka, “Thithi! Chani phi mii?”
23Yesu nkaakhulha, “Ntu nopapha nkatte vamoka ni mii nnyiponi phi yoyo nohalha ukithumiha. 24Mwaana a Ntu noorwaa unkelha awe thoko Malhove Matakatifu chinohimia aya, nansho hothapana ntu ulhe nolhoha unthumiha Mwaana a Ntu! Ikaari mbaya wa yoyo ntu uyo ahikaayarelhe!”
25Nayuda, aari phi ayo yaathanana unthumiha, nkayankoha, “Owiittuchiha! Chani, phi mii?”
Yesu nkaakhulha, “Inyuva mwaanene nheeromolha.”
Yolhia ya Athithi
(Mako 14:22-26; Luk 22:14-20; 1Ako 11:23-25)
26Vaari aya alhiachaka, Yesu nkaakusha nkatte, nkaalhapelhelha wa Nlhuku, nkaamia, nkaavahacha owiittucha awe eeraka, “Mmwieke nlhieke, ilha phi iruttu aka.” 27Amalhiheke nkaathesha ikikombe yo idivai, nkanthimicha Nlhuku, nkaavahacha eeraka, “Mmwurieke onkhaye, 28ilha phi iphome aka inotimiriha malhehano a Nlhuku, iphome aka inrihiaa wo nlhatu ni attu enchi wo uhiyereriya uwonya waya. 29Kinouhimeriani, akinowuria tho idivai yo zabibu mpaka nihuku vanohalha aka uwuria idivai yo naanano vamoka ninyu mu Umweneni wa Athumwanaka.”
30Vaamanlhe aya wiipa ichipo, nkayaathama, nkayaarwaa waari Mwako wo Mizeituni.
Yesu nohimiacha mwaha wo uruniya ni Napeturo
(Mako 14:27-31; Luk 22:31-34; Yoha 13:36-38)
31Yamalheke Yesu nkeerelha, “Uhiyu wo lhelho ulha, mwaattiva onkhaye nnowa uttawa ni ukihiya, ukhalhawaya Malhove Matakatifu anohimia wiira,
‘Kinoomwata nshunga
Ni ikhondoro chinoomwaria.’
32Nansho baada yo uhihimmwa, kinouholhelhani Ugalilaya.”
33Napeturo nkaamwirelha Yesu, “Akinowa koohiyani, ata attu onkhaye anattawaka.” 34Yesu nkeerelha, “Ikekhia kinouhimeriani, ulha uhiyu ulha nthupi uhinaya wiipa, nnowa mwaakikhota vararu.”
35Napeturo nkayeera, “Ata yakhalhaka ukhwa, mbaya ni mii kikhwe vamoka ni inyu, akinookhotani mena.”
Ni ayo owiittucha akina onkhaye nkayeera chiichammo.
Yesu noolhepelha umatani Ugethsemane
36Yamalheke Yesu nkaarwa vamoka ni owiittucha awe waari imata yeehaniya Gethsemane, nkeerelha wiira, “Nkhalheke vaa ni mii kirwee vaholho vawo kalhapelhe.”
37Nkaakusha Napeturo ni ashaana elhi a Nazebedayo. Ihuzuni ni uthemwa nkawanchokholha, 38nkeerelha, “Nrima aka uhochariya ihuzuni yinchi, uthananaka ukiwulhusha. Nkhalheke vaa nshiheke vamoka ni mii.”
39Paahi, nkaarwa miholho vakani, nkaawulhuwa makukhu, nkaalhapelha, “Thithi, yakhalhaka inoworiacha, ilha ikikombe ilha ikivire! Nansho ihikalhe thoko chinthanana aka mii, nansho chinottuna inyu inyuva mwaanene.”
40Nkaahokolhia vaari aya owiittucha, nkaaphwanyacha anarumpe. Nkeerelha Napeturo, “Chani khamwonrie ushelhelhiha vamoka ni mii inakhalhaka isaa imoka? 41Nshelhelhiheke ni ulhapelha nhiwe mwaakelha muulhikachiyani. Nrima uhottuna nansho iruttu inoohuperia.”
42Nkaarwa tho no nayelhi nkaalhapelha, “Thithi, yakhalhaka khinooriacha wiira, ilha ikikombe yo uweria ilha ikivire wo uhiwureria, paahi etu, chikhalheke thoko chinothanana inyu mwaanene.” 43Nkaarwelha tho, nkaaphwanyacha anarupilhe, ukhalhawaya miitho aya aari anachanre ikhove.
44Paahi, nkaahiyacha, nkaarwa tho ulhapelhani no neraru olhumachaka yayo malhove ayo. 45Yamalheke nkaarwelha owiittucha, nkeerelha, “Chani, nri muurupani ni wiittuwa mpaka nna? Mwooneke! Ikatema vano ihophiya, ni Mwaana a Ntu nookumihiya wa attu o uwonya. 46Munkweke etu, nirweeke. Ntu nokithumiha uyo ulha vaa howa!”
Yesu noovariya
(Mako 14:43-50; Luk 22:47-53; Yoha 18:3-12)
47Yesu aari olhumachaka ikatema Nayuda, owiittucha mmoka aya khumi ni elhi alhe vaawilhe aya. Vamoka ni ayo nkayaawa attu enchi arii ni maphanga ni indonga yaarumiye ni attu opochera ishaani olhupalhe ni ashulhupalhe. 48Ntu anthumiha Yesu ahomalha waahimeria nlhove no uthikineha wiira, “Ulhe nohalha aka unkumbatira uyo, phi yoyo nothananiya. Mummareke!”
49Paahi, Nayuda nkaamwatameria Yesu, nkankohacha eeraka, “Mpuha ukhalhe ni inyu Owiittuchiha!” Nkankumbatira.
50Yesu nkaamwirelha, “Mpwana, upangeke uwenlhe ao.”
Vavawo attu alhe nkayaawa, nkayammara Yesu, nkayanhelha mmachirini.
51Ntu mmoka aari vamoka ni Yesu nkaatholholha mwaalho awe mulhupalhe, nkanthikilha nnyaru no wiimonono karumiya a Opochera ishaani Olhupalhe, nkankwatulha. 52Nansho Yesu nkaamwirelha, “Nhokolhoshe uphanga inyu nnigonereni, ukhalhawaya ntu riyoothe neeva wo uphanga, nookhwa wo uphanga. 53Chani, khanchuwenlhe wiira kaanooria waalhepelha Athithi, ni ayo wo uhipicha yankiwihera minepa o wiirimu milhoko cho upwaha milhoko khumi ni melhi? 54Nansho anohalha utimira chani Malhove Matakatifu anohimiacha wiira phi chiicho chinophwanelhiya aya chikhalhe?”
55Yeyo ikatema iyo Yesu nkaahimeria attu o nlhoko waawilhe ummarani, “Chani, mmwilhee ukivara ni mialho chulhupalhe ni indonga thoko wiira ki ntu o uvara makhuche? Kila nihuku kaari keettuchihaka attu wi Inupa ya Nlhuku, ni inyu khamwaakivanre! 56Nansho alha onkhaye alha apangelhe wiira Malhove Matakatifu aalhempe aya anamilhohi atimire.” Yamalheke, owiittucha awe nkayanhiya nkayaattawacha.
Yesu umilhatuni
(Mako 14:53-65; Luk 22:54-55, 63-71; Yoha 18:13-14, 19-24)
57Paahi, attu yammanre Yesu nkayanrweha upuwani u Nakayafa, Opochera ishaani Olhupalhe, waathukumanne aya attu owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa vamoka ni ashulhupalhe. 58Napeturo nkayanttwara wo utayi mpaka upuwani wa Opochera ishaani Olhupalhe, nkayaakelha mpaani vamoka ni anamitheko nkayaakhalha vathi yoone chittu chinohalha aya wiira. 59Paahi, Opochera ishaani Olhupalhe ni nkutiro wonkhaye nkayaavia nlhove no uhimiechesha woothacha, umootheria Yesu wiira amwiive, 60nansho khayaapante nlhove niriyoothe no uhimiechesha, inakhalhaka yahowa attu enchi eepanga uhimiechesha wo malhove o woothacha. Wo umalhihera nkayaawa attu elhi o uhimiechesha, 61nkayeera, “Ulha ntu ulha aheera, ‘Kinowooria uphomolha Inupa ya Nlhuku ni utheka tho wo mahuku mararu.’ ”
62Opochera ishaani Olhupalhe nkayeemelha, nkayankoha Yesu, “Chani, woonaka khannaakhulha nlhove? Alha attu alha anohimiecheshani uwaachani?” 63Nansho Yesu nkaamalha yii. Opochera ishaani Olhupalhe nkayaamwirelha, “Kinowulhupelhihani wa Nlhuku rii nkumi, nnihimerie yakhalhaka ikekhia inyuva phi Kuristo Moopolhi, Mwaana a Nlhuku!”
64Yesu nkaakhulha eeraka, “Eiyo inyuva nhohimia! Nansho kinouhimeriani mwaattiva onkhaye, toka vano nnoomwona Mwaana a Ntu nakhanlhe wiimonono wa Athithi, awaaka wo ikuru umahuteni wiirimu.”
65Vavawo, Opochera ishaani Olhupalhe nkaahulha ikuwo chaya, eeraka, “Holhava! Ni rini vano tho yowaavia attu o uhimiechesha? Vano mwaatti nheewa mwaanene ulhava wawe. 66Haya mwaatti nnoona chani?” Attu ayo nkayaamwaakhulha, “Hotteka, hophwanelhiya ukhwa!” 67Yamalheke nkayanshuwelha ishenye wiitho, nkayaamwata makofi, ni attu akina nkayaamwata makofi chiicho, 68nkayaamwiirelha, “Inyuva na Kuristo, nlhamulhelheke etu, mpani owatilheni!”
Napeturo anonruna Yesu
(Mako 14:66-72; Luk 22:56-62; Yoha 18:15-18, 25-27)
69Napeturo yaari anakhanlhe vathe ulhuwanini karumiya mmoka nthiyana a Opochera ishaani Olhupalhe vaawilhe awe nkeera, “Ni inyu, chiicho, mwaari vamoka ni Yesu o Ugalilaya.” 70Napeturo nkaaruna vaattuni eeraka, “Akichuwelhe ittu inoolhumacha inyu.” 71Nkaakhuma vathe, nansho vaakhuma aya, vankhorani, karumiya nkina nthiyana nkoona, nkeerelha attu yaari vavawo ayo, “Ulha ntu ulha aari vamoka ni Yesu o Unazareti.” 72Napeturo nkaaruna tho eeraka, “Kinoolhupelha wiira akinchuwenlhe yoyo ntu uyo!” 73Miholho vakani, attu yaari vavawo ayo, nkayaarwelha Napeturo, nkayeera, “We ikekhiaye, inyuva mwaari mmoka aya, ukhalhawaya nulhumo ninyu ninouhimiecheshani!”
74Vavawo Napeturo nkayeera, “Kinoolhupelha wiira kinoolhumacha aka phi ikeekhene! Nlhuku akihukumulheke etu koothachaka! Akinchuwelhaka ulha ntu ulha!” Vahipinche nthupi nkaweepa. 75Napeturo nkayoopuwelha malhove aahimeriye aya ni Yesu wiira, “Nthupi uhinaya wiipa, nnoowa mwaakiruna mikwaha miraru.” Paahi, nkaakhuma vathe, nkonlha chinene.
27Yesu noorweehiya u Napilato
(Mako 15:1; Luk 23:1-2; Yoha 18:28-32)
1Washeeke waya attu opochera ishaani olhupalhe ni ashulhupalhe yahopanga miruku cho umwiiva Yesu. 2Nkayanttuka mittondoro cho yuuma, nkayankusha, nkayanrweeha u Napilato yaari agavana.
Ukhwa u Nayuda
3Vavawo Nayuda, anthuminhe Yesu vonne aya wiira Yesu homalha uhukumulhiya, nkaachukulha munrimani, nkaarwa waahokolhoshera opochera ishaani olhupalhe ni ashulhupalhe makhobilhi makhumi mararu o nchurukhu. 4Nkeerelha, “Kihotteka wo unthumiha ntu hittenke eeviye.” Nansho ayo nkayaamwiirelha. “Hiyaano ninochuwelha chani yayo malhove ayo? Nlhatu inyu mwaanene.” 5Nayuda nkayaarihelha makhobilhi o nchurukhu alhe mpaani u Inupa ya Nlhuku, nkayaathama, nkaarwa uwiittukelhelhani anene.
6Opochera ishaani Olhupalhe nkayaakusha makhobilhi o nchurukhu ulhe, nkayeera, “Khavanorera weesha Nnupani mwa Nlhuku ulha nchurukhu ulha ukhalhawaya uri nchurukhu wo iphome.” 7Paahi, yeewananeke, nkayoopolha imata ya ntu oopa miapu vakhalhe vakittu vo uvithiya alheto. 8Phi nlhatu mpaka lhelho yeyo imata iyo ineehaniya imata yo iphome. 9Wo chiichammo etu, malhove a anamilhohi Nayeremiya chaatiminre aya venre aya, “Yahokusha nchurukhu makhobilhi makhumi mararu, nhakhu waakumihiye ni attu o Israeli vewananne aya malhivo awe, 10nkayoopolha imata ya ntu o wuupa miapu, thoko Athithi chaakilhehenre aya.”
Napilato anonkohakoha Yesu
(Mako 15:2-5; Luk 23:3-5; Yoha 18:33-38)
11Yesu nkeemeshiya wa Aholhelhi o Urumi, ankonhe wiira, “Chani, inyuva phi Amwene a Ayahudi?”
Yesu nkaakhulha, “Inyuva nhohimia.” 12Nansho khaakhunlhe ittu wo milhatu chaareiya awe ni attu opochera ishaani olhupalhe ni ashulhupalhe.
13Chiicho Napilato nkayankoha, “Chani, khannewa milhatu chonkhaye chinohimiya chuwaachakani?”
14Nansho Yesu khaakhunlhe ata nlhove nimoka, mpaka Napilato nkayoomiya uwanoni chinene.
Yesu noohukumulhiya ukhwa
(Mako 15:6-15; Luk 23:13-25; Yoha 18:39-19:16)
15Napilato ahokhalhana malhemalhelho ikatema yo Pasaka unhiyerera ntu ttukiye mmoka aathananiye ni attu. 16Yeyo ikatema iyo Yesu vaahukumulhiya awe, ahaawo ntu ottukiya mmoka aachuwanelhe chinene, nchina nawe aari Baraba. 17Paahi attu vaathukumanne aya vamoka, Napilato nkayaakoha, “Mwaatti nnothanana kinhiyerereke mpani? Baraba ama Yesu neehaniya Kuristo?” 18Napilato yahochuwelha wiira aholhelhi a Ayahudi yanrwehilhe Yesu wo nlhatu no mwoonelha ihache.
19Napilato vaari aya anakhanlhe vachulhu ihiche yo waahukumulhelha attu, ahanu aya nkayaarwehelha nttenga wiira, “Nhikhalhe ni nlhove niriyoothe ni uyo ntu orera nrima hittenke uyo, ukhalhawaya lhelho uhiyu kihothemwihiya chinene ntorani wo nlhatu nawe.” 20Nansho attu opochera ishaani olhupalhe ni ashulhupalhe nkayapepechacha attu avekelhe wiira Baraba attukulhiye ni Yesu eeviye. 21Nansho Napilato nkaakoha, “Phi mpani wa alha attu elhi alha nnothanana inyu kinhiyerere?” Attu nkayaakulha, “Ninonthanana Baraba!”
22Napilato nkayaakoha tho, “Vano, kimwiiriheke ittu yaani Yesu neehaniya Kuristo ulha?”
Attu onkhaye nkayeera “Akhomelhelhiye vansalaabani!”
23Napilato nkayaathepa ukoha, “Wo nlhatu waani? Panngeni yo uhilhoka?” Attu nkayaathepa ukhuwelha, “Akhomelhelhiye vansalaabani!”
24Paahi, Napilato yachuwelheke wiira khavanshichira tho, ni attu yaari achokholhaka uhelha injoove, nkayaawia maashi nkaanyawa mathatha aya vaattuni, nkayeera, “Mii akirina nlhatu vachulhulhu iphome awe ulha ntu ulha! Nlhatu winyu mwaashinene!” 25Attu onkhaye nkayeera, “Iphome awe inihokolheelheke vachulhu wihu ni achishaana ihu!” 26Vavawo Napilato nkayanhulhelha Baraba ukhuma waattukiye awe, nkaamwata Yesu ikopo ni waavaha Yesu akhomelhelhiye.
Manyaasikaari anompangelha Yesu ncheche
27Yamalheke manyaasikari a Napilato nkayanrweeha Yesu mpaani, ni attu onkhaye nkayancharaanelha. 28Nkayanrulha ikuwo chawe, nkayammwariha ikanzu yokhwilha. 29Yamalheke nkayaativa mphumburu wo miiwa, nkayammwariha mmuruni, nkayammariha nthalhe moono wo wiimonono. Nkayaakhoroma vaari awe, nkayampangelha mattepwa yiiraka, “Moyoo Amwene a Ayahudi!” 30Nkayanshuwelha ishenye, nkayaakusha nthalhe ulhe, nkayaamwatelha mmuruni. 31Yamalheke umpangelhacha ncheche, nkayanrulha ikanzu ilhe, nkayammwariha ikuwo chawe. Nkayanrweha unkhomelhelhani munsalaabani.
Yesu nookhomelhelhiya
(Mako 15:21-32; Luk 23:26-43; Yoha 19:17-27)
32Vaari aya arwaaka nkayankumaana ntu mmoka nchina nawe Simoni nnenchi o Ukirene, nkayanchuchumiha ni unkhanyereriha wiira akushe nsalaaba wa Yesu. 33Yaphiyeke vakittu vaneehaniya Gologota, maana aya, “Nikhurukucha no muru.” 34Nkayammaha idivai yaathakanihiye ni ittu yo uhapalha, nansho Yesu alhawiheke khaawunrie.
35Nkayankhomelhelha vansalaabani. Yamalheke nkayaakawana ikuwo chawe wo woopa ikhura. 36Nkayaakhalha, anlhitelhelhaka. 37Vamuruni vawe, nkawaalhepiya milhatu chawe cheera, “Ulha phi Yesu, Mwene a Ayahudi.” 38Nkayaakhomelhelha tho attu elhi o uvara makhuche, mmoka wiimushi ni nkina wiimonono.
39Attu yaavira vavawo vakitu vawo ahopukhunyacha miuru ni unruwana eeraka, 40“Inyuva! Ngati mweera nnowooria uphomolha Inupa ya Nlhuku ni utheka tho wo mahuku mararu! Mwiichoopolheke etu mwanene mwakhalhaka inyuva phi Mwaana a Nlhuku! Paahi, nkhuruweke vansalaabani vawo!”
41Wo yeyo iphiro iyo opochera ishaani olhupalhe vamoka ni attu owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa ni ashulhupalhe yahonnyoholhacha yeeraka, 42“Ahoopolha akina, nansho wiiyopolha khanooria wiiyopolha mwanene! Kahiwe phi yoyo Mwene a Ayahudi? Paahi, ooriaka wiikurusha vansalaabani, hii ninonrumelhelha! 43Ahonrumelhelha Nlhuku ni wiira eti yoyo phi Mwaana a Nlhuku, paahi, Nlhuku amwopolheke yakhalhaka nonttuna.”
44Ni ayo o uvara makhuche akhomelhelhiye vamoka ayo, yahonruwanakacha chiicho.
Yesu nookhwa vansalaabani
(Mako 15:33-41; Luk 23:44-49; Yoha 19:28-30)
45Vaari aya saa sita uthana ilhapo yonkhaye nkayaakelhiya ipiphi, yaalhokenlhe wo isaa taaru. 46Yaphiyeke isaa tisa Yesu nkaakhuwelha wo nlhove nuulhupalhe eeraka, “Eloi, Eloi, lama sabakthani?” Maana aya, “Nlhuku aka, Nlhuku aka, woonaka nhookihiya?”
47Nansho attu yeemenlhe vavawo yeeweke chiicho nkayeera, “Neehana Naeliya.” 48Mmoka aya nkaattimakacha, nkaakusha ndodoki, nkaanelhiha nsiikini, nkeesha munthalheni, nkammaha awurie.
49Nansho attu akina nkayeera, “Nhiye noone yakhalhaka Naeliya anowa uumopolhani.” 50Paahi, Yesu nkaakhuwelha tho, nkaahiya nrima.
51Vavawo nipaziya nulhupalhe no u Inupa ya Nlhuku nkanaahuwa ipaande pilhi, ukhuma nchulhu mpaka vathi. Ilhapo nkayaatetemelha, mialha nkachaphwiaa, 52mahiye nkayaapatakuwa ni iruttu cha atakatifu enchi yaakhwilhe, nkachaahihimmwa. 53Nkayaakhuma mmahiyeni, ni Yesu vaahihimmwe awe nkayaarwaa Iwani Itakatifu, nkayoonachiya ni attu enchi.
54Paahi, olhupalhe a manyaasikari ni manyaasikari yaariwo, anlhitelhelhaka Yesu yooneke ntetemelho no ilhapo ni attu aakhumelhenlhe, nkayoova chinene, nkayeera, “Ikekhiaye yolha ntu ulha aari Mwaana a Nlhuku.”
55Vavawo vakittu vawo yahawo manyopani enchi awehaka wo utayi. Yayo phi alhe yanttwarilhe Yesu ukhuma Ugalilaya ankavihaka ntheko. 56Mommo munlhokoni mwaya mmo yahaawo Amariamu Magidalena, Amariamu anumwanaya Nayakhobo ni Nayusufu, vamoka ni ahanu a Nazebedayo.
Uvithiya wa Yesu
(Mako 15:42-47; Luk 23:50-56; Yoha 19:38-42)
57Uchechilho, nkaawa ntu mmoka o nhakhu nnenchi o Uarimathaya, eehaniya Nayusufu. Ni ayo chiicho aari owiittucha a Yesu. 58Nkayaarwelha Napilato, nkayaalhepelha wiira avahiye iruttu ya Yesu. Paahi, Napilato nkayaalhehera wiira avahiye. 59Nayusufu ahokusha iruttu ilhe, nkaavilhikelhelha isaanda yorera yo hariri, 60nkayaavitha mu nihiye no naanano naahemme aya vamwalhani. Amalheke nkaapirikisha nlhuku nulhupalhe utiya vanlhakoni, nkaarwa uwani. 61Amariamu Magidalena ni Amariamu akina yaari anakhanlhe awehaka miitho unihiyeni.
Ulhitelhelhiya nihiye
62Nihuku no nayelhi naari Nihuku no Wiittuwa. Opochera ishaani olhupalhe ni Amafarisayo nkayaakumaana ni Napilato, 63nkayeera, “Pwiiya, nihoopuwelha wiira ulhe ntu othepiacha ulhe aheera hinaya ukhwa eti, ‘yaviraka mahuku mararu kinohihimmwa.’ 64Wo chiichammo etu nlheehereke wiira nihiye nilhitelhelhiye mpaka nihuku no neraru, owiittucha awe ahiwe eiyaka iruttu awe, ni werelha attu wiira hohihimmwa. Woothacha wo umalhihera uwo unowa unanara upwaha wo upacha ulhe.”
65Napilato nkeerelha, “Haya etu, nrweeke mwakhalhelheke nihiye nno thoko chinoona inyu.”
66Paahi, nkayaarwaa ulhitelhelhani nihiye, nkayaashiringa vachulhu nlhuku nne ni waahiya vavawo manyaasikari o lhitelhelha.
28Uhihimmwa wa Yesu
(Mako 16:1-10; Luk 24:1-12; Yoha 20:1-10)
1Navireke Nihuku no Wiittuwa, mapikoosha o nihuku no jumaapili, Amariamu Magidalena ni Amariamu akina yahorwaa uwehani nihiye nne. 2Wo uhipicha nkawaakhumelhelha utetemelha wo ilhapo wo machiri, nnepa wo wiirimu wa Athithi wahokuruwa ukhuma wiirimu, nkawaapikirisha nlhuku ni ukhalhelha. 3Waaria waya waari thoko wo uverunya, ni ikuwo chawe chaari chootelha twetwetwetwe. 4Attu yaalhitelhelha nihiye nkayaatetemelha wo woova chinene, nkayaakhalha thoko attu akhwilhe. 5Nnepa wo wiirimu nkawoolhumacha weerelha manyopani alhe, “Mwaatti nhoove, ukhalhawaya kihochuwelha wiira nnomwaavia Yesu, aakhomelhelhiye vansalaabani. 6Khaawo vaa, hohihimmwa, thoko chenre awe wo uhimia. Mmweeke mwoona vakittu veeshiye awe. 7Paahi, nrweeke chitema mwerelheke owiittucha awe wiira hohihimmwa ukhuma unookhwani, ni vano hooholhelhani urwaa Ugalilaya, wowo nnokoomwona! Muupuwelheke nlhove kiuhimenriakani nno.”
8Manyopani ayo nkayaathama unihiyeni wo waakuviacha, anari oovaka uno atelhiyaka chinene, nkayaattimakacha urwaa uwaalhelhani owiittucha awe.
9Vahipinche, Yesu nkaakumaana nkeera “Mpuha ukhalhe ni inyu.” Nkayamwaatameria, nkayankhoromelha ni ummara mieto chawe, nkayanthimicha. 10Yesu nkeerelha, “Nhoove, nrweeke mwaahimerieke ashilhoko aka wiira arwee Ugalilaya, wowo anookona.”
Nttenga wa attu yaalhitelhelha nihiye
11Manyopani alhe vaari aya mphironi arwaachaka, attu yaalhitelhelha nihiye nkayaarwaa uwani uwahimiacherani opochera ishaani olhupalhe mwaha wonkhaye ukhumelhenlhe. 12Paahi, opochera ishaani olhupalhe nkayaakumaanacha vamoka ni ashulhupalhe nkayeewanana, nkayaavaha manyaasikari yaalhitelhelha nihiye alhe nchurukhu mwinchi 13yiiraka, “Mwaatti mweereke wiira, owiittucha awe yahowa uhiyu, nkayeeiya iruttu awe hii ninarupilhe ikhove. 14Ni aholhelhi o utawara eewakaru, hii ninowolhumana ni waahimeria ikekhiaye wiira mwaattiva khanttenke, ni inyu khannopatta milhatu.”
15Manyaasikari ayo nkayaawia nchurukhu ulhe, nkayeera thoko chenre aya wo wiittuchihiya. Yoyo mwaha uyo nkawaawanelha mwa Ayahudi mpaka lhelho nna.
Yesu nowaakhumelhaka Owiittucha awe
(Mako 16:14-18; Luk 24:36-49; Yoha 20:19-23)
16Owiittucha khumi ni mmoka nkayaarwaa umwaakoni Ugalilaya waalhehenre awe Yesu wiira arwaacheke wowo. 17Yamwooneke nkayanthimicha, yaahokhalharu akina yahaarumelhenlhe. 18Yesu nkachushera vakhiviru waya, nkaahimia wiira, “Kihovahiya ikuru yonkhaye yo wiirimu ni yo velhaponi. 19Nrwaacheke etu, wa attu o makosho onkhaye mwaapangeke ukhalha owiittucha aka, mwaabatiizeke wo nchina ni Athithi, ni no Mwaana, ni Iphumu ya Nlhuku, 20mwettuchiheke uvara malhehero onkhaye yuvanheakani. Ni mii kinolhokelha vamoka ni inyu mahuku onkhaye, mpaka umalha wo ilhapo.”