Malhove Orera a Yesu Kuristo thoko chilhepiye aya ni

Ashinna Luka

Malhove o uholhelha

Ikitabu yo Malhove Orera a Yesu Kuristo thoko chilhepiye aya ni ashinna Luka phi imoka yo ichitabu ncheshe nhina Malhehano o Naanano chinohimiacha ukumi ni makhalhelho a Yesu Kuristo. Kila imoka yo chechiyo ineehaniya “injili,” maana aya “malhove Orera.” Chechiyo ichitabu chiyo chilhepiye ni Namatayo, Namako, ashinna Luka ni Nayohana. Ashinna Luka khalhempe mwaha unomwaacha Yesu vekha ayaru, nansho aholhepa mwaha unaacha mitheko chaapangiye ni akarumiya baada yo ukhwa ni uhihimmwa wawe nhina ikitabu yo Mitheko cha akarumiya. Khaawo ata ntu mmoka nochuwelha wo ikekhiaye ikatema vaalhepiye aya Malhove Orera a Yesu Kuristo thoko chilhepiye aya ni ashinna Luka, ama ukittu waalhepiye aya. Nansho attu o ushoma enchi anorumelhelha wiira veekinaka yaalhepiye iyaakha cho 70 baada yo uyaria wa Kuristo.

Ashinna Luka phi lhepilhe, yayo aari abwana mganga. Iphiro ilhepilhe aya ni nulhumo naya chinowooniha wiira aari ntu o ushoma chinene. Ashinna Luka ahothanana ulhepa rata mwaha unomwaacha Yesu, ahimiachaka chittu cheera aya wo upangia, wiira attu akina apatte ittu yo uchuwelha vanohalha aya ushoma (nlhako wo 1:1-3). Ashinna Luka khayaari Ayahudi (Akol nlhako wo 4:10-14), aholhepa wo iphiro inohalha wooriha attu ahiri Ayahudi uchuwelha chittu chihimiye. Yayo anoonia mwaari wo iphiro inohimiacha aya makhalhelho ni meetelho a Ayahudi (nlhako wo 1:8).

Malhove Orera a Yesu Kuristo thoko chilhepiye aya ni ashinna Luka anolhikaana chinene ni ikitabu chi Namatayo ni Namako, ukhalhawaya anohimiacha chittu chechiyo chechiyo wo iphiro inolhikaana. Wo chechiyo ichitabu taaru chiyo, ashinna Luka phi nohiamiacha wo nhina mwaha wo uyaria wa Nayohana Obatiiza. Ashinna Luka tho anoomindelha mwaha wo uhiyerera milhatu (nlhako wo 3:3, 11:4, 17:3-4, 23:34, 24:47) ni mwaha wo ulhapelha (nlhako wo 3:21, 5:16, 6:12, 11:1-12, 22:32).

Chiri nhina

Nlhako wo 1:1-4, ashinna Luka anoochuwelhiha Malhove Orera ni uhimiacha nnikwa aya wo ulhepa ikitabu iyo.

Tho, anoohimiacha mwaha wo uyaria wa Yesu ni iphiro chaachokhonlhe awe ntheko awe (nlhako wo 1:5-4:13).

Vakittu venchi nhina Malhove Orera mmo (nlhako wo 4:14-21:38), ashinna Luka anoohimiacha mitheko chaapannge awe Yesu, hasahasa cho ushangiha chaapanganche awe ni meettuchiho eettuchinhe awe attu.

Wo umalhihera, nhina milhako milhi chiyo (nlhako wo 22-24), anohimiacha Yesu chenre awe wo ukhwa, uvithiya ni uhihimmwa wawe.

1

1Munna nnottuniya Nateofilo,

Attu enchi aholhepa rata mwaha waapangeelhe variyari ihu. 2Aalhempe thoko chenre ihu wo weewa attu yoonechenshe ni anamitheko o nenno nlhove nno toka machokholhelho aya. 3Paahi etu, Munna Nateofilo, ukhalhawaya kihowehaweha wo ikekhiaye chittu chonkhaye rata chene toka khalhayi, kihoona vahorera etu ulhepa wo nlhatu winyu, 4ni inyu nchuwelhe mwaanene ikeekhene yiituchihiye inyu.

Uyaria u Nayohana Obatiiza unoohimiachiya

5Naherode vaari aya amwene o Uyudea, ahawo anamilhohi eehaniya Azakariya, o nlhoko wa opochera ishaani eehaniya Naabiya. Ahanu aya Azakariya eehaniya Naelisabeti, o nihimo na anamilhohi Naharuni. 6Onkhaye elhi ayo aari attu aapanga chittu cho ikekhiaye mmiholho wa Nlhuku, attwaraka iphiro cho malhehero ni ikano cha Athithi wo uhikhalha ni nlhatu wo ukhuwachiya. 7Nansho yaari ahirina ashaana ukhalhawaya Naelisabeti yaari o uhiyara, ni ayo onkhaye ayo aari anoolhuvanlhe chinene.

8Nihuku nimoka Azakariya yaari avaraka ntheko aya wo upochera ishaani Unupani wa Nlhuku. 9Yaari vaathanlhiye aya thoko chaari aya chipangiyaka ni opochera ishaani, urwaa uutusherani ubani umadhubahuni. Paahi etu nkayaarwaa u Inupa ya Athithi. 10Attu akina yaari vathe awehereraka anlhapelhaka Nlhuku ubani vaatusheriya aya.

11Nnepa wo wiirimu wa Athithi nkawaakhumelhelha mpaani mmo, nkaweemelha wiimonono wo madhubahu mwaatusheriya ubani. 12Azakariya vonne aya nnepa uyo nkayaathukumelha ni woova chinene. 13Nansho nnepa wo wiirimu nkaweera, “Azakariya, nhoove! Nlhuku heewa ulhapelha winyu, ni ahanu inyu Naelisabeti anonnyara mwaana mwanlhopwana. Mmweeke mwaamwiihana nchina nawe Yohana. 14Kihochuwelha wiira nnowa mwaateelhiya chinene, ni attu enchi akina anowa uteelhiya chiicho vanohalha awe uyaria! 15Nowa ukhalha ntu mulhupalhe mmiholho wa Athithi. Khanowa aawuria idivai mena utheka uriwoothe. Toka vanohalha awe uyaria ni anumwanawe noowa aachariya Iphumu ya Nlhuku, 16ni weewananiha rata attu enchi o Israeli ni waapiiha wa Athithi ri Nlhuku aya. 17Nowa waaholhelha Athithi, wo machiri ni Iphumu thoko ya Naeliya. Noowa weewananiha manyanaangoro ni achishaana aya, nowa urukunusha mirima cha attu o itiyamaru wiira avire iphiro choombone, ni weesha tayari attu a Atithi.”

18Azakariya nkaakhulha nnepa wo wiirimu eeraka, “Kinohalha uchuwelha chani yayo malhove ayo? Mii kihoolhuvalha ni ahanu aka chiicho ahoolhuvalha.”

19Nnepa wo wiirimu nkawaakhulha, “Mii kinoolhumacha va phi Gabrieli kineemelha mmiholho wa Nlhuku, kirumme uwa uhimeriani yoyo nttenga wo urera uyo. 20Nansho ukhalhawaya khanrumelhenlhe nttenga aka, unowa utimira waayaka. Wo yoyo nlhatu uyo etu, nnottukiya malhaku inyu, nnookhalha chiicho wo uhulhumacha mpaka nihuku vanohalha aya utimira malheheriyo aka alha.”

21Yeyo ikatema iyo attu yaari yaawehereraka Azakariya uno ashangaka chani woonaka ahothepa ulhokelha chinene u Inupa ya Nlhuku mmo. 22Vaakhumme aya vathe, khooria wulhumacha, paahi attu nkayaachuwelha wiira ahoona ithikineha vaari aya u Inupa ya Nlhuku. Yaari athoonyaka wo mathatha.

23Ikatema aya yo uvara ntheko wo upochera ishaani Unupani wa Nlhuku vaamanlhe aya, Azakariya nkayaahokolhia uwani. 24Baada yo uvira mahuku, ahanu aya, Naelisabeti nkayaarupalha irukulhu. Nkayeettelha mpaani mieri nthanu. 25Nkayoolhumacha yiiraka, “Athithi ahokuupuwelha vano, ahothamiha ishoni yoona aka mwaattuni!”

Uyaria wa Yesu unoohimiachiya

26Mweri wo sita wo iweyi i Naelisabeti Nlhuku nkanruma nnepa wo wiirimu Gabrieli arwee iwani wi ilhapo yo Ugalilaya yeehaniya Nazareti. 27Arweehe wowo nttenga wa mwalhi mmoka aavekiye ni ntu mmoka o iyari ya Adaudi nchina nawe Yusufu. Mwalhi aarweehelhiya nttenga uyo eehaniya Mariamu. 28Nnepa nkawaaphiya wa Amariamu nkaweera, “Mpuha ukhalhe ni inyu! Athithi ari ni inyu, nhovahiya nnema mulhupalhe!”

29Amariamu veewilhe aya yayo malhove ayo nkayaathemwa chinene, nkayaashanga wo uhichuwelha maana o yayo malhove ayo. 30Nnepa wo wiirimu nkaweera, “Amariamu, nhoove, Nlhuku hoovahani nnema. 31Nnoorupalha iweyi ni unnyara mwaana mwanlhopwana, nnohalha inyu umwiihana nchina nawe Yesu. 32Yoyo nowa wiihaniya Mwaana a Nlhuku Mulhupalhe, noovahiya ihiche yo imwene thoko apwiiya awe Adaudi chenre aya, 33ni uwa ukhalha mwene aya iyari i Nayakhobo mahuku o uhimalha, umwene wawe khunowa waamalha!”

34Amariamu nkaakhulha nnepa wo wiirimu, “Mii ki mwalhi kihinaatameriya. Inohalha wiiria chani etu?” 35Nnepa wo wiirimu nkawaakhulha, “Iphumu ya Nlhuku nowuukhuruwelhani, ni ikuru ya Nlhuku inowa ukhunelhani. Wo yoyo nlhatu uyo etu, mwaana ntakatifu nowa wiihaniya Mwaana a Nlhuku. 36Moopuwelheke tho alhoko inyu Naelisabeti, Yayo yeeriya wiira khannyara, nansho vano ari veruttuni iweyi yo mieri sita, ni wulhuvalha waya. 37Khiiwo ihinooria wa Nlhuku.” 38Amariamu nkayeera, “Mii, karumiya a Athithi, yiirieke etu thoko chinre inyu wo wulhumacha.” Nnepa uyo nkawaathama.

Amariamu anoweetakachera Naelisabeti

39Mahuku vaavinre aya, Amariamu wo uhipicha nkayaarwaa mpaka iwani yo umiakoni Uyudea. 40Aarweelhe mpaka uwani wa Azakariya ni waashikuria Naelisabeti. 41Naelisabeti veewilhe aya Amariamu aashikuriaka, mwaana mwankani nkaathuphathupha munthunkwani mwaya. Naelisabeti nkayaachariya Iphumu ya Nlhuku 42nkayoolhumacha akhuwelhaka wiira, “Nhovahiya ibarakha waapwaha manyopani onkhaye, ni mwaana inyu nohalha uyaria hovahiya nnema! 43Ki mpani mii mpaka alha akhumelhelhe uwannyaka, anumwanaya Athithi akeetelhelhe? 44Kinouhimeriani wiira, veewilhe aka tu nlhove ninyu, mwaana mwankani hothupha munthunkwani mwaka ateelhiyaka. 45Nhoreeriya inyu mwaarumelhenlhe wiira anowa aatimira malhove o nttenga wa Athithi ahimeriye inyu!”

Nchipo na Amariamu

46Amariamu nkayeera,

“Nrima aka unowaathimicha Athithi,

47nrima aka uhoteelhiya ukhalhawaya Nlhuku phi moopolhi aka,

48ukhalhawaya hokuupuwelha, mii karumiya kihiphwanelhiye!

Uchokholha lhelho attu onkhaye anowa ukiihana mii o mpuha,

49ukhalhawaya Nlhuku o ikuru yulhupalhe hokipangelha chittu chulhupalhe.

Nchina nawe nitakatifu,

50uchokholha iyari imoka mpaka iyari chikina

hooniha ikiriri wa attu onkhaye anaathimicha.

51Ahopanga mitheko chulhupalhe wo moono aya wo machiri

ni waamwarushacha attu o mahuchuru anoopuwelha chittu cho mu nrimani mwaya.

52Haakurushacha mamwene aholhelhi vahicheni waya,

nkaawelhihacha attu o wiitimarikha.

53Haawoniha chittu choombone attu awolhiye ithalha,

ni woomolhacha attu o nhakhu nkaahiya mathatharu.

54Hotimiriha malhehano aapannge awe ni manyaapwiiya ihu,

ni umwoonelha ikiriri namitheko aya Israeli.

55Hoopuwelha ikiriri awe wa Aburahimu

ni iyari aya mahuku o uhimalha!”

56Amariamu nkayaalhokelha mieri miraru u Naelisabeti nkayaahokolhia uwani.

Uyaria u Nayohana Obatiiza

57Nkawaaya wa Naelisabeti wiithaphulha, nkayannyara mwaana mwanlhopwana. 58Amwaatamana aya vamoka ni ashilhoko aya nkayeewa Athithi chinre awe wo woonelha ikiriri, nkawaattapelhelhiya vamoka.

59Mwaana vaapihilhe nihuku no nane, nkaarwehiya uwiinelhiyani unyawo, ni urwaa ummahani nchina na athumwane Zakariya. 60Nansho anumwane nkayeera, “Mena! Nchina nawe Yohana.”

61Attu nkayeera, “Nansho woonaka khaawo nlhoko inyu neehaniya chiicho!” 62Paahi etu, nkayaathoonya waakoha athumwane wiira ehaniyeke nchina naani.

63Azakariya nkayaavekelha wiira avahiye ikibau alhepe, nkayaalhepa wiira, “Nchina nawe Yohana.” Attu onkhaye nkayaashangacha! 64Ni vavawo Azakariya nkayaattukuwa malhaku ni nlhimi naya, nkayoolhumacha tho, nkaachokholha untotopelha Nlhuku. 65Amwaatamana nkayoovacha chinene, ni mwaha uyo nkawaawanelha ilhapo yonkhaye yo miakoni Uyudea. 66Kila ntu eewilhe nkaahalha oopuwelhaka munrimani ni ukoha, “Nohalha ukhalha chani yolha mwaana ulha?” Ukhalhawaya machiri a Athithi aari vachulhu vawe.

Ulhohera u Nazakariya

67Azakariya nkayaachariya Iphumu ya Nlhuku, nkayoolhumacha nttenga wa Nlhuku,

68“Atotopelhiye Athithi, Nlhuku a attu o Israeli!

Haaweelha attu awe woopolhani.

69Honivaha Moopolhi o machiri unupani waya,

karumiya a Adaudi.

70Aholhumacha toka ikatema yo machokholhelho wo iphiro ya anamilhohi awe atakatifu,

71wiira anowa anoopolha wa amalhaponi ihu,

mmathathani mwa attu annipangelha ichimwa.

72Aheera wiira anowoonelha ikiriri manyaapwiiya ihu

ni wuupuwelha malhehano aya matakatifu.

73Ahaalheha apwiiya

Aburahimu wiira,

74anonoopolha wa amalhaponi ni univaha ntheko wa waakaviha wo uhoova,

75wiira nkhalheke wo utakatifu mpangaka chittu chinothanana awe Nlhuku,

mahuku ihu onkhaye.

76Ni uwe mwanaka, unowa wiihaniya namilhohi a Nlhuku ri Mulhupalhe.

Unowa waaholhelha Athithi

wookolhelha iphiro aya,

77waahimeria attu aya wiira anowa woopolhiya

wo uhiyereriya uwonya waya.

78Nlhuku ihu ri o kiriri ni nrima woombone.

Noniwiihera nthuko unokhuma wiirimu

79ni waamwalhelha nthuko attu onkhaye ari mwiipiphini mwo nookhwa,

ni unooniha iphiro yo urwaa umpuhani.”

80Mwaana nkonnuwa, nkaachara machiri mwiiruttuni ni munnepani. Nkaakhalha uthakoni mpaka veechoninhe awe vaattuni wa attu o Israeli.

2

Uyaria wa Yesu

(Mat 1:18-25)

1Yayo mahuku ayo naholheheriya nlhove ni Akaisari Augusto no waahimeria attu onkhaye aari imwene yo Rumi wiira aalhakelhiye. 2Waalhakelhiya attu wo upacha waari ikatema Akurenio vaari aya atawaraka ilhapo yo Usiriya. 3Kila ntu nkaarwa urii iwani awe wiira aalhakelhiye.

4Nayusufu ni ayo ahottuka nkwaha ukhuma iwani yaakhalha aya yo Unazareti Ugalilaya ni ukelha Ubethelehemu ilhapo yo Uyudea, waayarelhe aya Amwene Adaudi. Aarweelhe wowo ukhalhawaya yaari o iyari ya Adaudi. 5Aarweelhe uwaalhakelhiyani vamoka ni Amariamu, ahanu aavekilhe aya aari ve iruttuni, 6vaari aya Ubethelehemu uwo, ikatema aya yo wiithaphulha yahophiya. 7Nkayeethaphulha nttara naya, mwaana mwanlhopwana, nkayanvilhikelha ikuwo ni umwaathalhelha nnikulhani mwaalhiheriya ashinama nhiilhini ukhalhawaya khayapantte nipuro nhina inupa ya alheto.

Minepa ni ashunga o ikhondoro

8Vakhiviru ni yeyo iwani iyo ahokhalha attu aashunga mihuwo ashelhelhihaka mwiithuphini, alhitelhelhaka mihuwo chaya.9Nnepa wo wiirimu wa Athithi nkawaakhumelhelha, ni nthimicho wa Athithi nkawaamwalheelha kila vakittu. Nkayoovacha chinene, 10nansho nnepa wo wiirimu nkaweera, “Nhoove mwaatti! Kinouhimiacherani nttenga wo urera, unohalha waateelhiha mirima attu onkhaye. 11Ukhalhawaya lhelho nna iwani ya Amwene Adaudi Moopolhi inyu hoyaria, Athithi Kuristo aalhehiye ni Nlhuku! 12Ni nna phi nthonyero nnohalha inyu uhimiechesha, nnokoomwoona mwaana navilhikelhelhiye ikuwo che inamwane ni waathalhelhiya nhiilhini.”

13Wo uhipicha nlhoko mulhupalhe wo minepa o wiirimu nkawaawa vamoka ni nnepa ulhe, chiipaka ichipo cho untotopelha Nlhuku.

14“Nthimicho wa Nlhuku wiirimu uchulhu,

ni mpuha velhaponi va wa attu anochivelhiya awe!”

15Minepa vaathamme aya ni uhokolhia wiirimu, ashunga alhe nkeerelhana ashineneru wiira, “Ngwee etu Ubethelehemu noonecheshe chikhumelhenlhe, chi ninohimeriya ihu na Apwiiya chi.”

16Paahi etu nkayaakuviacha ni waaphwanya Amariamu ni Nayusufu ni umwoona mwaana naathalhelhiye nhiilhini. 17Ashunga vaamwonne aya, nkayaahimeria mwaha waahimeriye aya ni nnepa. 18Attu onkhaye yeewa ahoshanga choolhumachiya na ashunga. 19Amariamu nkaathepa wuupuwelha mwaha wonkhaye munrimani mwaya. 20Ashunga nkayaahokolhia eepachaka ichipo cho untotopelha Nlhuku wo mwaha weewilhe aya ni woonechesha, waari thoko chaahimeriye aya ni nnepa.

Yesu noovahiya nchina

21Yavireke mahuku nane, vaayilhe aya ikatema yo wiinelhiya unyawo mwaana, nkaavahiya nchina nawe Yesu, nchina naakumihiye ni nnepa wo wiirimu hinaya urupalhiya.

Yesu noorweehiya Unupani wa Nlhuku

22Mahuku nkaaya wo Nayusufu ni Amariamu urwaa uttukuriyani, thoko chaalheheriya ni Malhehero a ashinna Musa. Paahi etu nkayankusha mwaana unrweeha Uyerusalemu, uttukuriyani wa Athithi, 23thoko chaalhepiye aya nhina Malhehero a Athithi, “Kila nttara nilhopwana niihaniyeke ntakatifu a Athithi.” 24Yaarweelhe tho uukumihani isadaka ya akaulha elhi ama makhandi o ikhunda melhi, thoko chaalheheriya ni malheheriyo a Athithi.

25Yayo mahuku ayo ahokhalha ntu eehaniya Nasimeoni aakhalha Uyerusalemu. Yaari ntu orera nrima aapanga chaathanana awe Nlhuku awehereraka woopolhiya wo Israeli, Iphumu ya Nlhuku akhalhaka ni ayo. 26Iphumu ya Nlhuku aari anaahimiachenre wiira khanokhwa ahinaya umwoona Kuristo aalhehiye ni Athithi. 27Aholhelhiyaka ni Iphumu ya Nlhuku, Nasimeoni ahorwaa Inupa ya Nlhuku. Ni yeyo ikatema iyo manyanaangoro ahommwiiha mwaana Yesu wi Inupa ya Nlhuku uttukuriyani thoko chaalheheriya ni Malhehero a ashinna Musa. 28Nasimeoni yahompochera mwaana mmiononi mwaya ni untotopelha Nlhuku,

29“Vano Pwiiya, nhotimiriha malhehano inyu,

munhiyeke vano karumiya inyu arwee wo mpuha.

30Wo miitho aka kimwanene kihoona unoopolha winyu,

31nkoronshe inyu wooniye ni attu inyu onkhaye,

32Nthuko wo wamwalhelha attu ahiri Ayahudi,

ni nthuko wo nthimicho wa attu inyu Israeli.”

33Manyanaangoro o mwaana aahanlhe anoomiye uwanoni wo chittu chaahimiya ni Nasimeoni chimwaachaka mwaana. 34Nasimeoni nkaalhepelhelha ibarakha ni weerelha Amariamu anumwanawe, “Mwaana inyu ulha hothanlhiya ni Nlhuku wo nlhatu no upotera ni uhihimulhiya wa attu enchi o Uisraeli. Nohalha ukhalha ithikineha yo uvengiya ni attu 35chiicho wuupuwelha wa attu enchi unowa uchuwania. Ni inyu mwaanene nnowa ukelhiya ihuzuni yo uweria thoko uphanga wo wiithia, inoohomani munrimani.”

36Ahokhalha anamilhohi anankhwelhi o wulhuvalha, eehaniya Ana abiti Fanueli o nikosho ni Naasheri. Aakhanlhe ni owannyaya iyaakha saba tu. 37Aari o wulhuvalha, aaphiya iyaakha makhumi nane ni ncheshe, ni mahuku onkhaye yaari alhokelhaka wi Inupa ya Nlhuku uthana ni uhiyu, anthimichaka Nlhuku, attukaka ni unlhapelha. 38Yeyo ikatema iyo yaari anawiilhe unthimichani Nlhuku olhumachaka malhove anomwaacha mwaana wa attu onkhaye aaweherera woopolhiya wo Yerusalemu.

Uhokolhia Unazareti

39Nayusufu ni Amariamu vaamalhinhe aya upanga thoko chaalheheriye aya ni Malhehero a Apwiiya, yahohokolhia uwani Unazareti ilhapo yo Ugalilaya. 40Mwaana nkonnuwa ni upatta machiri, nkaachara irusho, ni nnema wa Nlhuku waari vamoka ni uyo.

Mwanhima Yesu Unupani wa Nlhuku

41Kila iyaakha manyanaangoro a Yesu yaari arwaaka Uyerusalemu unlhiani Pasaka. 42Yesu vaari awe ni malhipa o iyaakha khumi khuwa miilhi, yahorwaa unlhiani Pasaka thoko cheera aya mahuku ene. 43Pasaka vaamanlhe awe, nkayaachokholha nkwaha wo uhokolhia uwani, nansho mwaana mwanhima Yesu aahanlhe Uyerusalemu. Manyanaangoro awe yaari ahichuwelhaka, 44yaari aanyiheraka wiira aari munkwahani mmo, paahi etu nkayeeta nkwaha wo nihuku phi yaachokhonlhe aya umwaavia mwaashilhoko aya ni manyampwana aya. 45Khayaamwoonne, paahi nkayaahokolhia tho Uyerusalemu umwaaviani.

46Nihuku no neraru, nkayamphwanya nari wi Inupa ya Nlhuku, nakhanlhe vamoka ni owiittuchiha e Iyahudi, eewelhelhaka ni waakoha chookohiya. 47Attu onkhaye yaamwiiwa ahoshanga cheera awe wo waakhulha wo irusho. 48Manyanaangoro nkayoomiya uwanoni vaamwonne aya, ni anumwanawe nkayeera, “Mwaamwanaka, nlhatu waani wo upanga chiicho? Athumwana ni mii naari nuwaaviaka ninashannge.” 49Nkaakhulha, “Mwaakavierani? Khamwaachuwenlhe wiira ihokiphwanelha ukhalha nnupani mwa Athithi?” 50Nansho khayaachuwenlhe maana o malhove olhumacha awe.

51Paahi etu Yesu nkahokolhia Unazareti vamoka ni manyanaangoro awe, nkeewelhelha ni wiitimarikha. Anumwanawe nkayaashunga mwaha wonkhaye uyo munrimani mwaya. 52Yesu nkonnuwa nchusha ni ukhalha o irusho, athepaka uttuniya ni Nlhuku vamoka ni attu.

3

Nttenga u Nayohana Obatiiza

(Mat 3:1-12; Mako 1:1-8; Yoha 1:19-28)

1Iyaakha yo khumi ni nthanu yo utawara wa Nakaisari Natiberiyo, Apontio Pilato phi aari aatawara ilhapo yo Uyudea, Naherode aari atawaraka Ugalilaya ni ahima aya Nafilipo yaari atawaraka ilhapo cho Uturea ni Utrikoni. Alusaniya aatawara Uabileni, 2Ashinna Anasi ni Nakayafa phi yaari Opochera Ishaani Olhupalhe. Yayo mahuku ayo Nlhove na Nlhuku nkanaakhuruwelha Nayohana mwaana a Azakariya uthakoni. 3Paahi etu Nayohana nkayaarwaa ilhapo chonkhaye chaatamana mwoolhoko wo Uyorodani, eettuchihaka wiira, “Nkhoromeke ni uhiya uwonya winyu mbatiiziyeke, Nlhuku nouhiyererani uwonya winyu.”

4Phi lhepiye aya nkitabuni mwa anamilhohi ashinna Isaya wiira,

“Ntu mmoka nookhuwelha muthakoni,

‘Nkooroshe iphiro yo uvira Apwiiya,

mwookolhe mitalha chinohalha aya uvira!

5Kila nlhikiti ninoowuhelhiya,

kila mwalha ni mwaako unoolhokihiya.

Iphiro cho uhookwaa chinowookolhiya,

ni mitalha chinananre chinoorerihiya.

6Attu onkhaye anomwona Nlhuku opolhaka attu!’ ”

7Paahi etu, milhoko cha attu enchi nkayaawa u Nayohana uubatiiziyani. Nayohana nkayakoha, “Inyu iyari yo inwaa va, nhimeriye ni apani wiira nttawe ntwarusho Nlhuku unowiiha awe? 8Mpangeke etu mitheko cho wooniha etu wiira nhokhoroma ni uhiya uwonya winyu. Nhichokholhe vano etu wiira Aburahimu phi athumwaninyu. Kinouhimeriani wiira Nlhuku noworia uthathusha alha malhuku alha ukhalha ashaana a Aburahimu! 9Ipacho iri tayari ukakha mwiri vamithithaarini, miri chonkhaye chihinemma rata chinookakhiya ni urihelhiya vamooroni.”

10Attu nkayaakoha, “Niireke chani etu?”

11Nayohana nkayaakhulha, “Ntu ri ni ikuwo pilhi ammaheke imoka ntu hirina, ni ntu rini yolhia ankawelheke nkhunanawe hirina.”

12Attu yaalhiviha ikhodi nkayaawa uubatiiziyani, nkayaakoha Nayohana, “Owiittuchiha, ni hii niireke chani etu?”

13Nayohana nkayaakhulha yeeraka, “Nhinlhivihe ntu upwaha chilheheriye inyu waalhiviha attu.”

14Manyaasikaari akina ni ayo nkayaakoha, “Ni hii chiicho, niireke chani?”

Ni ayo nkayaakhulha, nkayeera, “Nhinthurulhe ntu nchurukhu awe ama umwootheria choomwotheria. Nthoshiyeke nchurukhu unolhiviya inyu uyo.”

15Attu nkaayaakhulhuvelha ittu, nkayaahalha oopuwelhaka munrimani wiira Nayohana ayo aari phi Kuristo Moopolhi aathanlhiye ni Nlhuku. 16Paahi etu Nayohana nkayeera, “Mii kinoubatiizani ni maashi, nansho ntu mmoka noowa ri mulhupalhe ukipwaha mii kihinooriaka inakhalhaka uthapulha miripwe cho iratu chawe. Yoyo noowa uubatiizani wo Iphumu ya Nlhuku ni mooro. 17Yoyo hanaa ithelho mmoononi yo ukhungurelha cholhia, akwechaka ipuwa awe yo weepettelha ni uthokoreria ingaano nnikhupini, ni upaha iphepuwa vamooroni vahintiphiaa.”

18Paahi etu, vamoka ni meettuchiho o Malhove Orera makina menchi, Nayohana ahaakurumicha attu urukunusha makhalhelho aya. 19Nansho Nayohana yahaachacheracha Amwene Naherode nlhatu no waathelha Naherodiya, aari ahanu a ahima aya ni mwaha wo uhilhoka mwinchi waapanga aya. 20Paahi etu Naherode nkayaathepiha uwonya waya, nkayaavara Nayohana ni waattuka ujeerani.

Yesu noobatiiziya

(Mat 3:13-17; Mako 1:9-11)

21Attu onkhaye vaamanlhe aya ubatiiziya, Yesu ni uyo ahobatiiziya. Vaari awe anlhapelhaka Nlhuku, irimu nkachaahulhia, 22ni Iphumu ya Nlhuku aari ni iruttu thoko kaulha nkayankorwelha. Ni nlhove nkaneewiya ukhuma wiirimu niiraka, “Uwe phi Mwaamwanaka kinonttuna aka. Uhokichivelha.”

Nihimo na Yesu

(Mat 1:1-17)

23Yesu vaachokhonlhe awe ntheko mwaattuni, aari ni iyaakha makhumi mararu. Attu yaari amwaanyiheraka wiira aari mwaana a Nayusufu mwaana a Naheli, 24mwaana a Namaatati, mwaana a Lawi, mwaana a Nameliki, mwaana a Nayanai, mwaana a Nayusufu 25mwaana a Namatatiya, mwaana a ashinna Amosi, mwaana a Nanahumu, mwaana a Naesili, mwaana a Nanagai 26mwaana a Namaathi, mwaana a Namatatiya, mwaana a Nasemeini, mwaana a Nayoseki, mwaana a Nayoda 27mwaana a Nayoanani, mwaana a Nareesa, mwaana a Nazerubabeli, mwaana a Nashaltieli, mwaana a Naneeri 28mwaana a Nameliki, mwaana a Naadi, mwaana a Nakosamu, mwaana a Naelimadamu, mwaana a Nanaeri 29mwaana a Nayoshua, mwaana a Naelieza, mwaana a Nayorimu, mwaana a Namaatati, mwaana a Nalawi, 30mwaana a Nasimeoni, mwaana a Nayuda, mwaana a Nayusufu, mwaana a Nayonamu, mwaana a Naeliakimu 31mwaana a Namelea, mwaana a Namena, mwaana a Namatata, mwaana a Nanathani, mwaana a Adaudi 32mwaana a Nayese, mwaana a Naobedi, mwaana a Naboazi, mwaana a Nasalmoni, mwaana a Nanashoni 33mwaana a Naaminaadabu, mwaana a Naadimini, mwaana a Naarni, mwaana a Nahezironi, mwaana a Nafarisi, mwaana a Nayuda 34mwaana a Nayakhobo, mwaana a Naisaka, mwaana a Aburahimu, mwaana a Natera, mwaana a Nanaahori 35mwaana a Naserugi, mwaana a Nareu, mwaana a Napelegi, mwaana a Naeberi, mwaana a Nashela 36mwaana a Nakainani, mwaana a Naarfakisadi, mwaana a Nashemu, mwaana a Anuhu, mwaana a Nalameki, 37mwaana a Nametusela, mwaana a Nahenoko, mwaana a Nayaredi, mwaana a Namahalaleli, mwaana a Nakainamu 38aari mwaana a Naenoshi, mwaana a Naseeti, mwaana a Adamu, aari mwaana a Nlhuku.

4

Ulhikachiya wa Yesu

(Mat 4:1-11; Mako 1:2-13)

1Yesu nkaahokolhia Uyorodani nachanre Iphumu ya Nlhuku, nkaaholhelhiya ni Iphumu mpaka uthakoni, 2waalhikachiye awe ni Nakare wo mahuku makhumi ncheshe. Mahuku onkhaye ayo ahottuka wo uhilhia ittu, paahi etu avireke yayo mahuku ayo nkaawolhiya ithalha. 3Nakare nkaamwirelha, “Wakhalhaka uwe phi Mwaana a Nlhuku, ulheehereke etu wiira alha malhuku alha athathuwe nkatte.” 4Nansho Yesu nkaakhulha, “Malhove Matakatifu aneera, ‘Ntu khanlhama wo ulhia nkatte vekha.’ ”

5Nakare nkankusha tho mpaka vachulhu ni umwooniha imwene chonkhaye cho velhaponi va. 6Nakare nkeera, “Kinouvaha ikuru wo chilha imwene chonkhaye chi ni urera waya. Chonkhaye chi chiri mmathathani mwaka, kathananaka ummaha ntu kinowooria. 7Mwakikhoromelhaka ni ukithimicha, chonkhaye chi chinookhalha chawinyu.” 8Yesu nkaakhulha, “iholhepiya, ‘Mwaathimicheke Athithi, Nlhuku inyu vekha aya ni uvara mitheko chaya!’ ”

9Nakare nkanrweeha mpaka Uyerusalemu vachulhu ishanja yo Inupa ya Nlhuku, nkeera, “Wakhalhaka uwe phi Mwaana a Nlhuku, paahi etu uthupeke mpaka vathi. 10Ukhalhawaya Malhove Matakatifu aneera, ‘Nlhuku noolhehera minepa chawe chiwe chuwopolheni.’ 11Ni vawo tho aneera wiira, ‘Anoukushani mmathathani mwaya nhiwe mwaarakalha mmalhukuni.’ ”

12Nansho Yesu nkaakhulha, “Iholhepiya, ‘Nhinlhikache Nlhuku, Athithi inyu.’ ”

13Nakare amalheke unlhikacha Yesu wo kila iphiro, nkanhiya mpaka ikatema inothananiya.

Yesu noochokholha ntheko awe Ugalilaya

(Mat 4:12-17; Mako 1:14-15)

14Paahi Yesu ahohokolhia Ugalilaya, ni ikuru yo Iphumu ya Nlhuku yaari vamoka ni uyo. Mwaha unomwaacha nkawaawanelha mwiilhaponi mwonkhaye. 15Nkeettuchiha mu inupa chaya cho unlhapelha Nlhuku, nkaatotopelhiya ni attu onkhaye.

Yesu nookhotiya Unazareti

(Mat 13:53-58; Mako 6:1-6)

16Paahi etu Yesu nkaarwa Unazareti, iwani yonnuwenlhe awe, ni Nihuku no Wiittuwa nkaarwa u inupa yo unlhapelha Nlhuku thoko chaalhemalhenlhe awe. Nkeemelha ushoma Malhove Matakatifu 17nkaavahiya nrapalha naalhepiye Malhove Matakatifu ni anamilhohi ashinna Isaya wiira ashome. Nkaapatakulha ni ushoma vakittu valhepiye wiira,

18“Iphumu ya Athithi uri vamoka ni mii,

ukhalhawaya ahokihika makhura wiira kaahimerie Malhove Orera amashikini.

Ahokiruma kihimiache uhiyereriya attu attukiye

ni woonihiya tho attu ahinoona,

ni woopolha attu anohuvihiya

19ni uhimiacha wiira ikatema ihaaya

Athithi vanohalha aya woopolha attu aya.”

20Yesu nkaavilhika ikitabu ni uhokolhosha wa namitheko aashunga, nkaakhalha vathi. Attu onkhaye wi inupa yo unlhapelha Nlhuku mmo nkayammweha wo miitho melhi paranda, 21venre awe, “Alha Malhove Matakatifu alha ahotimira lhelho, thoko chinre inyu wo wiiwa kishomaka.” 22Attu onkhaye nkayaachivelhiya, nkayaashangacha wiiwa malhove o nnema aahimiacha awe. Nkayaakohanacha yeeraka, “Ana ulha kahiwena mwaana a Nayusufu ulha?”

23Nkeerelha wiira, “Kihochuwelha wiira nnookiirelha nlhikaaniho no wiira, ‘Namirete, wiilhamiheke umwanene.’ Ni ukiirelha tho kipangache chittu mwiiwilhe inyu kipangachaka Ukapenaumu.” 24“Kinouhimeriani wo ikekhiaye tho wiira, anamilhohi khanolhohiya uwannyaya.

25“Nansho nkakiiweni, wo ikekhiaye, wahokhalha anankhwelhi enchi mwiilhaponi mu Israeli mwonkhaye mu ikatema i Naeliya, irimu vaattukiye aya, ni ipulha khayarumpe iyaakha taaru ni nusu ni ikuruna nkayaawanelha ilhapo yonkhaye. 26Ni Naeliya khayaarumiye wa anankhwelhi ariyoothe ahikhalhe anankhwelhi yaakhalha Userepta umwiinanoni ni ilhapo yo Usidoni. 27Tho, yahaawo attu enchi yaawereiya makutulha mwiilhaponi mu Israeli Naelisha vaari aya anamilhohi, nansho khaawo ntu aalhamme ahikhalhe Nanaamani, ntu o Usiriya.”

28Attu onkhaye yaari inupa yo unlhapelha Nlhuku veewilhe aya chiicho, nkayaarushiya. 29Nkayeemelhacha, nkayankhweremiha uchereshere iwani ni unkusha mpaka vachereshere mwaako wiira ankakhelhe vathi wuuthi mwaako, 30nansho nkaavira variyari aya ni urwaa.

Ntu o mashoka o unanara

(Mako 1:21-28)

31Paahi Yesu nkaarwa Ukapenaumu, iwani yaari Ugalilaya, nkeettuchiha attu Nihuku no Wiittuwa. 32Attu onkhaye yaari ashangaka chettuchiha awe, ukhalhawaya olhumacha wo ikuru. 33Nkaakhalha ntu o mashoka o unanara wi inupa yo unlhapelha Nlhuku mmo, akhuwelha chinene, 34“Niuttekenlheni hii, uwe Yesu o Nazareti? Uwilhe unoomolha? Kihochuwelha chinre awo, uwe phi karumiya ntakatifu a Nlhuku!”

35Yesu nkoomolha nshoka no unanara nno, “Mmaalhe munkhume ulha ntu ulha!” Nshoka nkanammulhusha ntu ulhe vathi, nkanaathama wo hinrakalhiha. 36Attu onkhaye nkayoomiya uwanoni olhumachaka ashineneru, “Ilha phi ishiyani vano? Wo machiri ni ikuru yolha ntu ulha nolhehera wiira mashoka o unanara, athamache, ni ayo anoothamacha!” 37Mwaha wa Yesu nkawaawanelha kila vakittu velhaponi vawo.

Yesu nowaalhamiha attu enchi

(Mat 8:14-17; Mako 1:29-34)

38Yesu nkaathama wi inupa yo unlhapelha Nlhuku nkaakelha unupani wa Nasimoni. Wowo ahokohi aya Nasimoni yaari areta iruttu, Yesu nkaahimeriya. 39Nkaarwa vaathalhelhiye aya ni weemelha vachereshere ikori ni woomolha ureta waathame apwiyawe ayo. Ureta nkawaalhama, nkayaachokholha waaterekhelha.

40Uchechilho, attu yaari ni manyampwana aya yaawereia nkayaawiihacha areta ayo wa Yesu, ni uyo nkeesheracha miono chawe kila mmoka nkayaalhamacha. 41Mashoka o unanara ni ayo nkaayathamacha attu enchi, olhumachaka, “Uweva phi Mwaana a Nlhuku!”

Yesu nkoomolha mashoka o unanara wiira ahihokolhiache tho ni ayo khayoolhumanche tho, ukhalhawaya ahochuwelha wiira aari phi Kuristo Moopolhi.

Yesu nowiittuchiha wi inupa yo unlhapelha Nlhuku

(Mako 1:35-39)

42Waashelhe waya Yesu ahothama vawani vawo, nkaarwa vakittu vaari awe yeekha. Attu khayaachokholha umwaavia, vaamwonne aya, nkayanchiichiha wiira hithame uwannyaya. 43Nansho nkeerelhacha, “Kihophwanelhiya uhimiacha Malhove Orera o Imwene ya Nlhuku iwani chikina, ukhalhawaya Nlhuku kirumme wiira kipange yoyo ntheko uyo.”

44Paahi etu nkaavira eettuchihachaka attu mu inupa cho unlhapelha Nlhuku ilhapo yonkhaye yo Uyudea.

5

Yesu noweehana Owiittucha o upachera

(Mat 4:18-22; Mako 1:16-20)

1Nihuku nimoka Yesu aari neemenlhe vachengweni nttiya no Genesareti, attu vaathothokanacha aya uwa uwiiwelhelhani nlhove na Nlhuku. 2Nkoona ikalhava pilhi vachereshere nttiya, ashinene yaari anakhuruwilhe alhokihachaka ittavi chaya. 3Yesu nkaawelha ikalhava imoka i Nasimoni, nkaalhepelha anene ayo wiira athame vachengweni vawo achusheriheke miholho vakani. Nkaakhalha nkalhavani mmo ni weettuchiha milhoko cha attu.

4Amalhiheke weettuchiha attu, nkeerelha Nasimoni, “Nchusheriheke ikalhava inyu mpaka variyari nttiya, mwarieke ittavi chinyu chiyo mwavare ihopa.” 5Nasimoni nkayaakhulha, “Thithi, nihoshelhelhiha wo uhipatta ittu. Nansho wo nlhove ninyu, kinokoriaa ittavi vano.” 6Arieke ittavi mmaashini, nkayaarulha ihopa chinchi, mpaka ittavi waatameria upaphuwa. 7Nkayeehana ashikhunanaya yaari ikalhava ikina, awe aakaviha. Nkayaawacha, nkayaacharihacha ihopa ikalhava pilhi chonkhaye chaatameriaka utitimira mmaashini.

8Nasimoni Peturo voonne aya ikhumelhenlhe, nkayankhoromelha Yesu amwiirelhaka, “Nthame vawannnyaka va, Thithi! Ki ntu o uwonya mii!” 9Napeturo anene vamoka ni ashikhunanaya nkayoomachiya uwanoni wo woona ihopa chinchi thoko chechiyo chaavarilhe aya chiyo. 10Yaari chiicho ata u Nayakhobo ni Nayohana ashaana a Nazebedayo, akavihi nanaya Nasimoni. Yesu nkeerelha, “Nhoovache mwaatti, uchokholha lhelho va nnookhalha o woopolha attu.” 11Nkayaapurulha ikalhava mpaka uchengweni, nkayaahiya kila ittu ni unttwara Yesu.

Yesu nonlhamiha ntu o makutulha

(Mat 8:1-4; Mako 1:40-45)

12Nkayaakhalha wiira Yesu vaari awe iwani imoka ntu mmoka aawereiya makutulha ahomwoona, nkaawa wa Yesu. Nkeewulhusha makukhu ni unlhepelha Yesu, “Thithi, mwattunaka, nnowooria ukilhamiha!”

13Yesu nkookolha moono awe ni ummara ntu o makutulha uyo nkaamwiirelha, “Kihothanana, nlhameke etu!” 14Nkanlhehera ntu uyo wiira, “Nhirwee uhimiecheshani wa attu, nansho nrweeke mweechoniheke wa opochera ishaani, mwakumiheke isadaka inyu mwiittukurie wiira nholhama thoko chilheheriye aya ni ashinna Musa.”

15Nansho mwaha waapannge awe Yesu nkawaawanelha kila vakittu. Attu enchi nkayaathukumana uumwiiwelhelhani ni ulhamihiya mareta aya. 16Nansho nkaathama ni urwaa vakittu vo yekha awe, nkaakhalha wowo anlhapelhaka Nlhuku.

Yesu nonlhamiha ntu o ririyacha moono

(Mat 9:1-8; Mako 2:1-12)

17Nihuku nimoka Yesu aari eettuchihaka, Amafarisayo akina ni owiittuchiha Malhehero yaakhumme iwani cho Ugalilaya ni Uyudea ni Uyerusalemu, yaakhalhanche eewelhelhaka. Machiri a Athithi aari vamoka ni uyo wiira aalhamihe areta. 18Nkayaawa attu yankushilhe vankorini ntu o uririyacha iruttu, nkayaalhikacha unkelhiha mpaani mwaari awe Yesu. 19Nansho attu chenre aya wo uchara, khayoonrie ukelha mpaani. Paahi etu, nkayankusha mpaka vachulhu nchaara, nkayaakhunulha nivatho wiira anvirihe ni ikori awe mpaka vaari awe Yesu.20Yesu vonne awe yoyo nrima aya uyo, nkaamwirelha ntu o ririyacha moono uyo, “Uhohiyereriya uwonya wao, mpwana aka.”

21Owiittuchiha Malhehero ni Amafarisayo nkayaachokholha wiikoha ashineneru, “Ana phi mpani yolha nonlhava Nlhuku ulha! Nlhuku vekha awe phi nohiyerera uwonya!” 22Yesu ahochuwelha ichuku chaya, nkeera, “Nlhatu waani wo uchukulhacha munrimani chiicho? 23Vaalhuwilhe vayi ana, wiira, ‘Uwonya winyu uhohiyereriya,’ ama wiira, ‘Munkweke nrweeke?’ 24Kinowoonihani etu wiira, Mwaana a Ntu hanaa ikuru velhaponi va yo uhiyerera uwonya wa attu.” Paahi etu nkaamwiirelha ntu o moono wo uririyacha ulhe, “Kinoohimeriani wiira, munkweke, mwiirieke nkori inyu nhokolhieke uwani!” 25Vavawo vavawo ntu ulhe nkeemelha attu yoonaka, nkaakusha nkori waarupelha awe, nkaahokolhia uwannyawe, anthimichaka Nlhuku. 26Attu onkhaye nkayaahalha malhaku mwaari! Aari yoovaka, nkayanthimicha Nlhuku yiiraka, “Nihoona chittu cho ushangiha lhelho!”

Yesu noweehana Nalawi

(Mat 9:9-13; Mako 2:13-17)

27Yamalhekeru, Yesu nkaakhuma vathe nkaamwona ntu aalhiviha ikhodi eehaniya Lawi, nakhanlhe vanupani vaalhiviha awe ikhodi. Yesu nkaamwiirelha, “Nkittware.” 28Nalawi nkayeemelha, nkayaahiya kila ittu ni unttwara Yesu. 29Yamalheke Nalawi nkayanterekhelha Yesu yolhia yo uchechilho, ni alheto yaalhalheiye yaari attu olhiviha ikhodi enchi aakhanlhe unlhiana Yesu vamoka ni attu akina. 30Amafarisayo akina ni owiittuchiha Malhehero nkayaachukulha, nkayaakoha owiittucha a Yesu yeeraka, “Chani woonaka mwaatti nnolhia ni uwuria vamoka ni attu o ulhiviha ikhodi ni attu o uwonya?” 31Yesu nkaakhulha, “Attu arii akumi khanaavia abwana mganga, ihikhalhe areta phi naavia. 32Akiwiilhe u weehanani attu anopanga chittu cho urera wiira akhorome, nansho attu o uwonya.”

Mwaha wo uttuka

(Mat 9:14-17; Mako 2:18-22)

33Attu akina nkayaamwiirelha Yesu, “Owiittucha a Nayohana anoottuka venchi ni ulhapelha, ni owiittucha a Amafarisayo anopanga chiicho, nansho owiittucha inyu anolhia ni uwuria.” 34Yesu nkaakhulha, “Chani attu alhalheiye u arusini ahophwanelhiya uttuka abwana arusi anari vavawo? Mena! 35Nansho nihuku ninoowa abwana arusi vanowa aya uthamihiya, vavawo attu phi nowa aya aattuka.”

36Yesu nkaahimeria tho nna nlhikaaniho nna, “Khaawo ntu neesha imbaati yo naanano vachulhu ikuwo yoothalha. Eeraka chiicho, noothepiha ikuwo iyo waahuwa, ni imbaati iyo khinaathana ni ikuwo yo khalhayi. 37Chiicho khaawo ntu nohelha idivai yoochasha ntumpa wo nrapalha wo wuulhuvalha, ukhalhawaya idivai yoochasha iyo inoopwesha ntumpa uyo ni urihiaa. 38Nansho, idivai yoochasha inohelhiya mu nrupa nkumi! 39Khaawo ntu nothanana uwuria idivai ihinachasha amalhihaka uwuria idivai yoochasha. Attu aneera, ‘Ittu yo khalhayi phi nlhoka chinene.’ ”

6

Mwaha wo Nihuku no Wiittuwa

(Mat 12:1-8; Mako 2:23-28)

1Yesu aari etakachaka mmamatani Nihuku no Wiittuwa. Owiittucha awe nkayonthacha machashi o meelhe, nkayaatikitta ni ukhuura imbeyu chaya. 2Amafarisayo akina nkayaakoha, “Nlhatu waani upanga ittu ichiichihiye ni Malhehero wiira ihipangiye Nihuku no Wiittuwa?” 3Yesu nkaakhulha, “Ana khannashoma yaapannge aya Adaudi ni ashikhunanaya vaawolhiye aya ithalha? 4Ahokelha Inupa ya Nlhuku, nkayaalha mikatte chaakumihiye isadaka wa Nlhuku, nkayaalhia, ni waakawelha ashikhunanaya. Mikatte chaachiichihiye ulhiya ni attu akina yaakhihale opochera ishaani vekha aya.” 5Yesu nkaamalhiha eeraka, “Mwaana a Ntu phi Mwanene Nihuku no Wiittuwa.”

Ntu o moono wo ririyacha

(Mat 12:9-14; Mako 3:16)

6Nihuku no Wiittuwa nikina, Yesu ahorwaa wi inupa yo unlhapelha Nlhuku ni wettuchiha attu. Ahokhalha mwommo ntu o moono wo uririyacha. 7Owiittuchiha Malhehero akina ni Amafarisayo nkayaavia nlhatu wo mwootheria wiira hotteka, paahi etu nkayammweha paranda yoone yakhalhaka nonlhamiha ntu uyo Nihuku no Wiittuwa. 8Nansho Yesu ahochuwelha ichuku chaya nkaamwirelha ntu ulhe, “Munkweke mmweeke. Mweemelhe uholho unouno.” Nkeemelha nkaawa uholho. 9Paahi Yesu nkeerelha, “Kinoukohani mwaatti, Ikekhia ihu inaacha Nihuku no Wiittuwa inonilhehera nipangekeni lhelho? Upanga ittu yo urera ama yo uhilhoka? Woopolha ukumi wa ntu ama wiiva?” 10Nkaaweha attu onkhaye yaari vavawo, nkaamwirelha ntu o moono wo uririyacha ulhe, “Wookolheke moono awo uyo.” Nkookolha, nkawaalhama nkawaakhalha nkumi tho.

11Nansho attu yanvenga Yesu nkayaathunalhacha, nkayaakhalha ashineneru yaaviaka nlhatu wo umwiiriha Yesu.

Yesu nowaathanlha akarumiya khumi ni elhi

(Mat 10:1-4; Mako 3:13-19)

12Yesu nkaarwa umwaakoni ulhepelhani, nkaashelhelhiha wowo anlhapelhaka Nlhuku. 13Waashelhe waya, nkeehanacha owiittucha awe ni waathanlha khumi ni elhi, ehanne awe akarumiya, 14Nasimoni aavanhe awe nchina Napeturo ni ahima aya Naandorea ni Nayakhobo ni Nayohana ni Nafilipo ni Nabatolomayo 15Namatayo ni Natomaso ni Nayakhobo ashaana a Alufayo ni Nasimoni eehaniya nnenchi 16Nayuda mwaamwanaa Nayakhobo ni Yuda Isikariote, anthuminhe Yesu.

Yesu nowiittuchiha ni waalhamiha attu

(Mat 4:23-25)

17Vaakhuruwilhe awe umwaakoni ni akarumiya awe, nkeemelha ni waaphwanya owiittuchiha awe enchi anathothokanne vamoka. Yayo yaari attu yaakhumme ilhapo cho Uyudea ni Uyerusalemu ni iwani cho umbwaani cho Utiro ni Usidoni, 18aawachilhe umwiiwelhelhani ni uwa uulhamihiyani mareta aya. Attu yaahuvihiya ni mashoka o unanara ni ayo ahowaacha uulhamihiyani. 19Attu onkhaye yaari athananaka inakhalhaka uvara mwiinjiro wawe, ukhalhawaya machiri aari ankhumaka ni waalhamiha attu onkhaye.

Mpuha ni ihuzuni

(Mat 5:1-12)

20Yesu nkaaweha owiittucha awe nkeera,

“Nhoreeriya mwaatti nnohuvelha unchuwelha Nlhuku va,

umwene wa Nlhuku phi wawinyu!

21Nhoreeriya mwaatti nnowolhiya ithalha va,

ukhalhawaya nnoowa mwaawonihiya!

Nhoreeriya mwaatti nnonlha vano,

ukhalhawaya nnoowa mwaathiaa ni uteelhiya!”

22“Nhoreeriya mwaatti vanopangelhiya inyu ichimwa ni attu, okhotakani, oruwanakani ni uheulhacha nchina ninyu wiira nhopanga ittu yo uhilhoka wo nlhatu wo Mwaana a Ntu! 23Nteelhiyeke vanohalha aya ukhumelhelha yayo, ntapelhelheke wo ushangarara, ukhalhawaya wo ikekhiaye nhoshungeriya nttuvo nulhupalhe wiirimu. Kwaani ata manyaapwiiya aya aapannge chiicho, waapangelha anamilhohi a Nlhuku.

24Nansho nhothapana mwaatti attu o nhakhu va,

ukhalhawaya nhomalha upuha!

25Nhothapana mwaatti nnorupalha vano va,

ukhalhawaya nnoowa mwaawolhiya ithalha!

Nhothapana mwaatti nnothiaa vano va,

ukhalhawaya nnoowa mwonlha ni uthuthelha!”

26“Nhothapana mwaatti vanototopelhiya inyu ni attu, ukhalhawaya manyaapwiiya aya ahaapangelha chiicho anamilhohi o woothacha.”

Waattuna amalhaponi

(Mat 5:38-48; 7:12a)

27“Nansho kinouhimeriani mwaatti nnokiiwa va, mwaattuneke attu anoupangelhani ichimwa, 28mwaalhapelhelheke ibarakha anoulhavani, mwaalhapelhelheke attu anoupangelhani ichimwa. 29Ntu owaatakani nrama ninyu nimoka, munhiyereke owatekeni nikina no nayelhi nno, ntu othurulhakani nikoti ninyu, munhiyereke ni mwiinjiro winyu. 30Ntu noovekelhani mummaheke, ntu akushaka nhakhu inyu nhintware wiira ohokolhoshereni. 31Chineera inyu wo uthanana wiira mpangelhiye ni attu, mwaapangelheke ni ayo chiicho.”

32“Mwaattunaka attu anouttunani vekha aya, nnohalha chani upochera nnema? Ata attu o uwonya anaattuna attu anaattuna aya! 33Mwapangaka moombone wa attu anoupangelhani moombone, chani nnohalha upatta chani ibarakha? Ata attu o uwonya aneera chiicho wa attu anaapangelha moombone! 34Vavawo mwaashimihaka attu nnokhulhuvelha wiira anouhokolhosherani, nnohalha upatta chani ibarakha? Ata attu o uwonya anaashimiha attu anaahokolhoshera! 35Mena! Mwaattuneke amalhaponi inyu ni waapangelha moombone, mwaashimiheke nhikhulhuvelhaka uhokolhosheriya. Vavawo nnoowa mwaapatta nttuvo mwinchi, ni ukhalha ashaana a Nlhuku Mulhupalhe Chinene. Ukhalhawaya ri o uwiiha mpuha wa attu ahichuwenlhe ushukuru ni o unanara mirima. 36Nkhalheke attu o kiriri thoko Athumwaninyu chiri aya o ikiriri.”

Waahukumulha attu akina

(Mat 7:1-6)

37“Nhaahukumulhe attu akina, Nlhuku khanowa ohukumulhani, nhaakuphulhache attu akina, ni inyu nhiwe mwaakuphulhachiya, mwaahiyerereke attu akina, Nlhuku ohiyererekeni ni inyu. 38Mwaavaheke attu akina, Nlhuku nouvahani ni inyu. Chiicho etu nnoowa mwaapochera wo winchiva chinene, nikaviho mmathathani mwinyu. Maphimelho inyu wa attu, phi maphimelho nnohalha inyu uphimelhiya ni Nlhuku.”

39Yesu nkaahimeria nna nlhikaaniho nna, “Ntu ohoona khanooria unholhelha ntu ohoona nanawe, eeraka chiicho, onkhaye elhi ayo anootumbuchira munlhikitini. 40Khaawo owiittucha naapwaha owiittuchiha awe, nansho owiittucha amalhaka wiittucha phi nolhikaana awe ni owittuchiha awe.”

41“Nlhatuni etu no woona ikokholha nnithoni mwa nhima inyu uno nhoonaka nipattu niri nnithoni mwinyu mwaanene? 42Nnohalha wiira chani wa nhima inyu, ‘Nhima aka nkankani kuuthamihe ikokholha nnithoni mwao,’ nansho nhithamihaka nipattu niri nnithoni mwinyu mwaanene? Mwa anafiki inyu! Nthamiheke thoko nipattu nnithoni mwinyu, vavawo phi nohalha inyu wooria uthamiha ikokholha nnithoni mwa munninyu.”

Mwiri ni maphepu aya

(Mat 7:16-20; Mako 12:33-35)

43“Mwiri wo ukonda khunemma pufia, mena mwiri wo uhikonda khunemma maphepu oombone. 44Mwiri uriwoothe unchuwania wo maphepu unemma aya, khavanooria urukulha ittini munrokani ama urukulha izabibu va mwiri wo miiwa. 45Ntu o nrima woombone nopanga mitheko choombone chiri munrimani mwawe, ntu o uhilhoka nopanga chittu cho unanara chiri munrimani mwawe. Malhaku anoolhumacha chittu chichanre munrimani.”

Atheki elhi

(Mat 7:24-27)

46“Nlhatuni no ukiihana mii, ‘Thithi, Thithi,’ uno nhipangaka thoko chineera aka wo ulheherani? 47Ntu nokiweelha ni wiiwelhelha malhove aka ni uvarechesha Kinouhimeriani chiri awe. 48Nokhalha thoko ntu, notheka inupa awe, athipaka chinene ni utheka nsingi vamwalhani. Mwoolhoko nkawaapaphulha maashi ni ukhita inupa iyo nansho kayaatikhinyelhe, ukhalhawaya yaaholhipihiya vaathekiya aya. 49Nansho ntu riyoothe neewa malhove aka wo uhivarechesha, nokhalha thoko ntu notheka inupa awe wo uhithipa nsingi vathi, maashi atikhinyeke inupa iyo, yahowulhuwa phiyaru wo nkhito urrrr!”

7

Yesu nonlhamiha karumiya a nholhelhi o manyaasikari o Urumi

(Mat 8:5-13)

1Yesu amalhiheke waahimeria attu yayo malhove onkhaye ayo, nkaarwa iwani yo Ukapenaumu. 2Nholhelhi o manyaasikari o Urumi ahaana namitheko anttuna aya chinene, yoyo aari nreta chinene amwaatameriaka nookhwa.3Nholhelhi uyo veewilhe aya mwaha wa Yesu, nkaaruma ashulhupalhe Ayahudi amwiirelhe awe anlhamiha namitheko awe uyo. 4Nkayaarwaa wa Yesu ni ummenda, ampepechaka wiira, “Yolha ntu ulha hophwanelhiya wiira mwankavihe. 5Noottuna ilhapo ihu, tho honikaviha utheka inupa yo unlhapelha Nlhuku.”

6Paahi etu Yesu nkaattukana. Vaari awe naatamenrie vawani, nholhelhi uyo nkaaruma attu anhimerie Yesu wiira, “Thithi, mii akiphwanelhiye wiira inyu nkelhe unupani waka, 7phi nlhatu etu akoonrie uwa kimwanene uwiihanani. Mulhumacheke nlhove tu, namitheko aka noolhama. 8Mii kimwanene, ki ntu o ipilhi wa attu akina, kihanaa ikuru yo wemelhelha manyaasikari. Kamwiirelhaka mmoka, ‘Nrweeke!’ Khurwaaka, nkina kamwiirelhaka, ‘Nkaawa va!’ Khuwaaka, kaarumaka anamitheko aka, ‘Mpangeke ilha!’ Khupangaka.”

9Yesu nkaashanga veewilhe awe nna nlhove nna, nkaarukunuwa ni weerelha attu anttwara ayo, “Kinohimia wiira, akinapacha woona nrima thoko ulha, ata mwiilhaponi mu Israeli mwonkhaye!”

10Anamitheko nkayaahokolhiacha waarumiye aya ni umphwanya karumiya nreta ulhe nalhamme.

Yesu nonhihimusha mwaana a anankhwelhi

11Kaanyuma vakani, Yesu nkaarwa iwani yeehaniya Unaini, aattukanaka vamoka owiittucha awe ni mphingo mulhupalhe wa attu. 12Vaaphiya awe wowo, nkaakumaana attu aarwaa unvithani ntu. Ntu aakhwilhe uyo aari mwammirawo o yekha wa anumwane, yaari anankhwelhi, avelhelhiyaka ni nlhoko mulhupalhe wa attu. 13Athithi vonne aya anankhwelhi ayo, nrima waya nkawaakelhiya ihuzuni yo woonelha ikiriri anankhwelhi ayo, nkeerelha, “Nhunlhe.” 14Nkaachushera, nkaapaapelha ikori yaatheshelhiye ntembo uyo, attu aawelhe ayo nkayeemelhacha. Yesu nkeera, “Mmirawo! Kinowiirelha wiira, wunkweke!” 15Mmirawo aakhwilhe uyo nkaakhalha ni uchokholha wulhumacha, Yesu nkanhokolhosha wa anumwane. 16Attu onkhaye nkayoovacha chinene, nkayanthimicha Nlhuku, yiiraka, “Namilhohi a Nlhuku mulhupalhe honikhumelhelha! Nlhuku howa uwoopolhani attu awe!” 17Yoyo mwaha waapannge awe Yesu uyo, nkawaawanelha ilhapo yo Uyudea yonkhaye ni ilhapo chaatamana aya.

Akarumiya ukhuma u Nayohana Obatiiza

(Mat 11:2-19)

18Owiittucha a Nayohana nkayaahimeria Nayohana yoyo mwaha wonkhaye uyo. 19Nayohana etu, nkaaruma owiittucha ya elhi arwee yaakohe Athithi wiira, “Chani inyuva phi alhe aahimiye ni Nayohana wiira, phi nowa ama naaweherereke akina?” 20Paahi vaaphilhe aya wa Yesu, nkayeera, “Nayohana Obatiiza ahoniruma nuukoheni wiira inyuva phi alhe aaromonlhe aya wiira haawo nowa ama nimmweherereke ntu nkina?”

21Yeyo ikatema iyo Yesu aari aavahaka attu enchi nnema wo ulhamihiya mareta aya, ikwerere ni mashoka o unanara ni waattukulha miitho attu ohoona. 22Nkaakhulha akarumiya a Nayohana wiira, “Nhokolhieke mwaahimerieke Nayohana chittu chonne inyu, attu ohoona anowoona, attu oheeta anoweeta, attu o makutulha anoolhamihiya, attu ohiiwa anowiiwa, attu akhwilhe anoohihimushiya ni attu anokwana anoohimeriya Malhove Orera. 23Ahoreeriya attu ahiri ni nipampa ni mii!”

24Owiittucha yaarumiye ni Nayohana vaathamanche aya, Yesu ahochokholha waahimeria attu mwaha unaacha Nayohana, “Vaarwelhe inyu u Nayohana uthakoni ulhe, mwaanyihera wiira nnokowoonani? Nthalhe utikhinyiyaka ni iphioo? 25Mwaanyihera anoonieke chani? Thoko ntu warenlhe ikuwo chorera? Attu anowara chittu cho nthimicho ni ukhalha apuhaka yayo anokhalhacha uttato! 26Nkihimerieke etu, mwaakenlhe woonani? Woona anamilhohi a Nlhuku? Eiyo, nansho nkamwoona chaathempe anamilhohi a Nlhuku. 27Ukhalhawaya Nayohana phi alhe ahimiye ni Malhove Matakatifu wiira, ‘Nlhuku heera, Kinonruma karumiya aka oholhelheni akooroshe iphiro inyu.’ ” 28Yesu nkeera tho, “Nayohana phi olhupalhe waapwaha attu onkhaye apanche ukhalha velhaponi va. Nansho ntu ri mwankani nhina Imwene ya Nlhuku phi mulhupalhe waapwaha Nayohana Obatiiza.”

29Attu onkhaye nkayaamwiwa, attu aalhiviha ikhodi nkayaarumelhelhacha ni utotopelha mitheko choombone cha Nlhuku, akhalhaka phi attu yaapochenre ubatiizo u Nayohana. 30Nansho Amafarisayo ni owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa ahokhotacha unrumelhelha Nlhuku, ni ukhota ubatiiziya ni Nayohana.

31Yesu nkeera tho, “Vano etu, kinohalha ulhikaaniha ni ittu yaani ilha iyari ilha? Attu aya ari thoko chani? 32Ari thoko ashimirawo aakhalhanche mmapuwani nnopangiya maronda ni wiichiirelha ashineneru, ‘Nahowopelhani ikoma nansho khamwenne! Naheepa ichipo cho nunlhiho nansho khamwonlhilhe!’ 33Nayohana Obatiiza yahowa, ahottuka, khaawunrie idivai, mwaatti nkamweera, ‘Mmwooneke, ri ni nshoka no unanara!’ 34Mwaana a Ntu nkaawa, nkaalhia ni uwuria, ni mwaattiva nkamweera, ‘Nkamwooneni yolha ntu ulha! Ntu o menyekha ni uhapalhiya, mpwana aya attu anolhiviha ikhodi ni attu o uwonya!’ 35Irusho cha Nlhuku, inakhalhaka chiicho, chinohimiecheshiya wiira cho ikekhia ni attu anrumelhelha.”

Yesu vawani va Nasimoni Afarisayo

36Afarisayo yahonlhalhia Yesu wiira alhie yolhia vamoka ni ayo, nkarwaa uwannyaya nkaakhalha ulhia yolhia. 37Yeyo iwani iyo ahokhalha opani amoka aapangacha chittu cho uhilhokalhoka. Nkayeewa wiira Yesu aari alhiaka yolhia wa Afarisayo, nkayaakusha ichupa yo malhuku o alabasta yaachanre makhura o unukhelha 38nkayeemelha amwaatameriaka Yesu uno onlhaka, nkayaammorihelha miithori chaya, vamietoni. Nkayaapoholha ni ikharari mmuruni, nkayaanukhanukha, nkayanhikahika makhura o unukhelha ayo. 39Afarisayo ayo vonne aya, nkayeera munrimani mwaya, “Ulha ntu ulha akaari namilhohi, anochuwelha chiri aya alha opani anommarakacha alha, aanachuwelha chiri aya ntu o uwonya!” 40Yesu nkoolhumacha eeraka, “Nasimoni, kihanaa nlhove no uhimeriani.” Afarisayo nkayaakhulha, “Aye, Owiittuchiha, nkihimerieke.”

41Yesu nkeera, “Ahaawo attu elhi yaashimme nchurukhu wa ntu. Mmoka aashimme nchurukhu idinari imia nthanu ni nkina aashimme nhakhu idinari makhumi nthanu. 42Attu ayo voochenlhe aya ulhiva, aheehanacha ni waahiyerera milhatu chaya onkhaye. Paahi etu, wa yayo attu elhi ayo, phuuyi nohalha waattuna chinene attu aashiminhe nchurukhu alhe?”

43Nasimoni nkayaakhulha, “Mii kinoona wiira, ntu aahiyereriye nchurukhu mwinchi ulhe, phi nohalha unttuna chinene yoyo ntu uyo.” Yesu nkeera, “Vavawo nhohukumulha rata.”

44Nkaarukunuwelha opani alhe nkeerelha Nasimoni, “Nnoowona alha opani alha? Vaawilhe aka unupani winyu, khamwaakivanhe maashi o ukhucha mieto chaka, nansho alha opani alha ahokikhuchiha inyaa ni miithori aya nkayaapoholha ni ikharari chaya. 45Khankipochenre rata ni ukibuusu, nansho alha ikatema yonkhaye ari vaa vamoka ni mii. 46Khankivanhe makhura o wiihika mmuruni, nansho alha ahokootiha makhura o unukhelha mmietoni. 47Kinouhimeriani wiira, uttuna woninhe aya uhaapanga ahiyereriye uwonya waya wonkhaye. Nansho nohiyereriya makani, yoyo nottuna vakani.” 48Yesu nkeerelha opani alhe, “Nhohiyereriya uwonya winyu.”

49Attu akina yaakhalhanche vayolhiani vawo, nkayoolhumacha ashineneru, “Phi ntu ani yolha, naahiyerera attu o uwonya ulha?”

50Nansho Yesu nkeerelha opani alhe, “Nrima inyu uhowoopolhani, nrweeke wo mpuha.”

8

Manyopani anttukana Yesu

1Athameke vavawo, Yesu ahorwaa nkwaha wo mmawani ni ittoko ahimiachaka Malhove Orera o Imwene ya Nlhuku. Akarumiya awe khumi ni elhi yaari anttukanaka. 2Tho, akina yaari manyopani oomolhelhiye mashoka o unanara ni Yesu ni ulhamihiya mareta aya. Yayo phi anganya Amariamu eehaniya Magidalena, omolhelhiye mashoka saba, 3Nayoana mahanu a Nakuuza attu aapanga ntheko upuwani u Naherode, Asusaana ni manyopani enchi akina aakumiha nhakhu waya unkavihera Yesu ni owiittucha awe.

Nlhikaaniho no namwaalha imbeyu

(Mat 13:1-9; Mako 4:1-9)

4Milhoko cha attu nkachaarwa wa Yesu chikhumaka iwani imoka baada ye ikina. Vaari aya anachanre, Yesu nkaahimeria nna nlhikaaniho nna,

5“Ahokhalha ntu mmoka aarweelhe uwaalhani imbeyu cho meelhe. Vaalha awe aari amichaka, nkachaakhalha chaamonre vaphironi, nkachaanyikalhachiya na attu, ni ashinuni o wiirimu nkayaalhiacha. 6Chikina chaamorenlhe vamwalhani, vaamenlhe aya nkachaanyalha, ukhalhawaya ittaya khayaari ni maashi. 7Imbeyu chikhwawe chaamorenlhe vaari ittaya yoombone, chahomelha ni utiyelhelhiya ni miiwa. 8Chikina chaamorenlhe vachaayirani chinene, minyepu nkachonnuwa ni uyara meelhe, kila nchashi imbeyu imia imoka.”

Yesu nkaamalhiha eeraka, “Ri ni maaru eeweke!”

Ulhamulhiya malhikaaniho

(Mat 13:10-17; Mako 4:10-12)

9Owiittucha awe nkayankoha Yesu maana o yayo malhikaaniho ayo, 10ni uyo nkaakhulha, “Irusho cho uchuwelha chittu cho Imwene ya Nlhuku nvahiye mwaattiva, nansho attu akina yayo anohalha uchuwelha wo malhikaaniho, vano anooweha nansho khanoona, anowiiwa nansho khanowa aachuwelha.

Nlhikaaniho no ntu o waalha imbeyu

(Mat 13:18-23; Mako 4:13-20)

11“Maana o nlhikaaniho nno phi wiira, imbeyu phi nlhove na Nlhuku. 12Imbeyu chaamonre vaphironi chinooniha attu aneewa, nansho Nakare noowa ni ukusha nttenga uyo mmamirimani mwaya wo waachiichiha wiira ahirumelhelhe ni woopolhiya. 13Imbeyu chaamonre vamwalhani chinooniha attu aneewa nttenga ni upochera ateelhiyaka munrimani. Nansho khachinkhalha ni mithithaari nhina mwaya, anorumelhelha wo ikatema ikani, ni ulhikachiya wawaakaru anowulhuwa. 14Imbeyu chaamonre vamiiwani chinokhalha phi attu onkhaye aneewa, nansho nipampa ni nikakata ninowaakelha ni waatiyelhelha wiira ahiyare. 15Imbeyu chaamorenlhe vachaayirani chinooniha attu aneewa nttenga ni upochera wo nrima worera, ni ayo khuvilhelhaka mpaka vanoyara aya maphepu oombone.

Ikhandiri ni ittutu

(Mako 4:21-25)

16“Attu khanoparihelha ikhandiri ni ukhuneelha ittutu ama weesha nkhwikwichiri. Nansho anothomia vachulhu ikiango, wiira attu yoone nthuko aya uyo amwalheelhiye.

17“Ittu iriyoothe ivithiye inowa yaawiihiya voonene, ni ittu iriyoothe ikhuneelhiye inowa yaapatakulhiya ni uwiihiya voonene.

18“Nhiittialhe, mmweheke rata chittu chineewa inyu chiyo, ukhalhawaya attu ari ni ittu anowunchereriya, nansho attu ahirina ittu, ata ikani anaanyihera aya wiira ahanaa iyo inookushiya.”

Anumwanawe ni ashihima awe Yesu

(Mat 12:46-50; Mako 3:31-35)

19Vavawo anumwanawe Yesu vamoka ni ashihima awe nkayaawa, nansho ahoochelha umwaatameria wo nlhatu no uchara attu. 20Ntu mmoka nkaamwirelha Yesu, “Anumwaninyu ni ashihima inyu arii vathe vawo anothanana uwoonani.”

21Yesu nkeera, “Anumwanaka ni ashilhoko aka ari phi attu onkhaye aneewelhelha malhove a Nlhuku ni uvarechesha.”

Yesu noomaalhiha iphioo munttiyani

(Mat 8:23-27; Mako 4:35-41)

22Nihuku nimoka Yesu ahowelha nkalhavani owiittucha awe nkayanttwara, nkeerelha, “Nngwee nilhapuwe nttiya nirwee ukhopelhelhe.” Paahi etu nkwaha nkawaachokholha. 23Mphironi, Yesu ahowolhiya ikhove nkaarupa. Vahipinche, iphioo yo machiri nkayaawuka munttiyani, ikalhava nkayaachokholha uchara maashi, ni attu onkhaye yaari ntatakoni. 24Owiittucha nkayanrwelha ummushani, yeeraka, “Owiittuchiha, Owiittuchiha! Niri ntatakoni!”

Yesu nkonkwa ni umaalhiha iphioo ni iyo nkayaamaalha, nttiya nkanaakhalha shiriri. 25Nkaakoha owiittucha, “Uri vayi nrima inyu?”

Nansho yaari anoomiye uwanoni yoovachaka, yeerelhanaka ashineneru, “Phi ntu ani yolha? Nochachera iphioo ni mawimbi wiira chimaalhe, ni chiyo chinomwiiwelhelha!”

Yesu nowoomolha mashoka o unanara

(Mat 8:28-34; Mako 5:1-20)

26Yesu ni owiittucha awe nkayaaphiya iwani yo Ugerasi, inowehana ni nttiya no Ugalilaya. 27Vaakhuruwa awe umbwaani, nkankumaana ntu mmoka o mashoka o unanara. Wo iyaakha chinchi, yoyo ntu uyo aari eetaka wo uhiwara ikuwo hikhalhaka uwani, alhokelhaka umahiyeni. 28Vaamwonne awe Yesu, nkaakhuwelha, eewulhushaka vamietoni vawe, ni ukhuwelhacha, “Yesu, Mwaana a Nlhuku Mulhupalhe Chinene! Unothanani uwannyaka? Kinoulhepelha wiira, uhikoomolhe!” 29olhumacha chiicho ukhalhawaya Yesu ahoolhumacha nlhove no ulhehera uthama nshoka nno. Ni nenno nshoka nno naari nimmaraka ikatema chinchi, ata vaattukiya awe mittondoro wiira heetakache aari akwatulhachaka, attawihiyaka ni nshoka no unanara nno wiithuphini.

30Yesu nkankoha, “Nchina ninyu apani?”

Nkaakhulha, “Nchina naka ‘Nlhoko,’ ” ukhalhawaya mashoka enchi aari anankenlhe. 31Mashoka nkayanlhepelha Yesu wiira, hilhehere wiira oomolhelhiye unaminepa unohalha aya utwarushiya.

32Vavawo vakittu vawo vaari vahuwiyaka ikulhuwe, chilhiachaka umwakoni. Paahi mashoka nkayanlhepelha Yesu wiira aahiye akelhe nkulhuweni, ni uyo nkaahiyerera. 33Mashoka nkayankhuma ntu ulhe ni ukhelha nkulhuweni. Mphingo wonkhaye wo ikulhuwe nkawaattawelha vathi uhito ni ukelha chititimiraka mmaashini.

34Attu yaahuwacha ikulhuwe ayo nkayaattawacha, vonne aya ittu ikhumelhenlhe, ni urwaa uwanelhihani mwaha uyo mmawani ni mmamatani mwonkhaye. 35Attu nkayaawa yoone chikhumelhenlhe. Vaaphilhe aya wa Yesu, nkayamphwanya ntu aakumihiye mashoka nakhanlhe vamietoni va Yesu, nawanre ikuwo ni irusho chinankhanlhe rata mmuruni, attu onkhaye nkayoovacha. 36Alhe yonne, nkayaahimiachera akhunanaya chinre awe wo ulhamihiya mashoka wa ntu ulhe. 37Attu o iwani yo Ugerasi ayo nkayoovacha chinene. Nkayanlhepelha Yesu wiira athame. Paahi etu nkaawelha ikalhava nkaathama. 38Ntu aalhamihiye mashoka ulhe ahonlhepelha Yesu wiira, “Ni mii nkittukane.”

Nansho Yesu nkankhotelha, amwiirelhaka, 39“Nhokolhieke uwani mwahimieke chipangelhiye inyu ni Nlhuku.”

Ntu uyo nkaavira mmawani ahimiachaka chinre awe wo upangelhiya ni Yesu.

Abiti Yairo ni nthiyana mmoka anoolhamihiya

(Mat 9:18-26; Mako 5:21-43)

40Yesu vaahokolhelhe awe ukhopelhelhe nttiya, attu yahompochera, ukhalhawaya yaari ammwehereraka. 41Paahi ntu eehaniya Yairo nkaawa, aari nholhelhi neemelhelha inupa yo unlhapelha Nlhuku. Nkeewulhusha makukhu ammekelhaka Yesu wiira arwee uwannyawe, 42ukhalhawaya mwaamwanaya o vekhawe, mwamwalhi o malhipa o iyaakha khumi ni pilhi aari nnookhwani.

Yesu vaari awe arwaaka, attu yaari anthothokelhaka uno ni uno. 43Mmoka aya aari opani amoka aawereiya ireta yo ukhuma iphome, nchorochoro wo iyaakha khumi ni pilhi, amalhihaka nhakhu aya uvira mmireteni, nansho ahilhamaka. 44Nkayanttwara Yesu utulhi, nkayaavara ikuwo awe, iphome nkayaamaalha vavawo vavawo. 45Yesu nkaakoha, “Apani akivanre?”

Kila ntu nkaakhota, ni Napeturo nkayeera, “Owiittuchiha, attu ahourukureriani uno ni uno!”

46Nansho Yesu nkeera, “Hawo ntu kivanre, kihochuwelha ukhalhawaya machiri ahokikhuma.” 47Opani alhe vonne aya wiira khanooria wiivitha, nkayeewiha uno athukhumelhaka ni wiiwulhusha vamietoni va Yesu. Nkayeehimiacha vaattuni vawo, ahimiachaka nlhatu waani wo uvara mwiinjiro ni chinre aya wo ulhama ikwerere aya. 48Yesu nkeera, “Mwaamwanaka, nrima ao uhoolhamiha. Urweeke wo mpuha.”

49Yesu voolhumacha awe chiicho, karumiya aya o weemelhelha inupa yo unlhapelha Nlhuku nkaawa, nkeerelha, “Mwamwalhi inyu hokhwa, nhaahuvihe tho Owiittuchiha ayo.”

50Nansho Yesu nkeewa, nkeerelha Nayairo, “Nhoove, mpisheke nrima, noolhama.”

51Vaaphilhe aya vanupani, nkaachiichiha ntu unkelhana mpaani ahikhalhe Napeturo ni Nayohana ni Nayakhobo ni manyanaangoro o mwalhi uyo. 52Kila ntu vavawo aari onlhaka umunlhelha mwalhi uyo. Yesu nkeera, “Umaalhiye uhuunlhiye. Mwalhi ulha kanakhwa, howiraka urupa!”

53Attu onkhaye nkayanthiacha, ukhalhawaya yaari achuwelhaka wiira hokhwa. 54Nansho Yesu nkammara moono nkeera, “Mwalhi, wunkweke!” 55Nrima awe nkawanhokolhelha, nkonkwa, Yesu nkaalhehera wiira avahiye yolhia. 56Manyanaangoro awe yaari anashannge, nansho Yesu nkaalhehera wiira ahinhimerie ntu riyoothe mwaha ukhumelhenlhe.

9

Yesu nowaaruma owiittucha khumi ni elhi

(Mat 10:5-15; Mako 6:7-13)

1Yesu nkeehana owiittucha khumi ni elhi alhe, nkaavaha machiri ni ikuru yo woomolha mashoka o unanara ni waalhamiha areta. 2Paahi nkaaruma yayo khumi ni elhi ayo avire ahimiachaka Imwene ya Nlhuku, ni waalhamiha areta onkhaye. 3Nkeerelhacha, “Nhikushe ittu iriyoothe munkwahani, nhiwie ikopo mena nrupa mena mashurupu mena nchurukhu, ni mena mmoka inyu hikushe mwiinjiro wo nayelhi. 4Inupa iriyoothe inohalha inyu upocheriya iyo, mwakhalheke vavawo mpaka vanohalha inyu uthama vawo. 5Vahinopocheriya uhimiechesha winyu, mwathameke yeyo iwani iyo ni ukukutta ntukurukhu nnyaani wo waamuka.”

6Owiittucha nkayaathamacha nkayaarwa mmawani, ahimiachaka Malhove Orera o Imwene ya Nlhuku ni waalhamiha attu awereiya.

Nipampa ni Naherode

(Mat 14:1-12; Mako 6:14-29)

7Naherode Amwene o Ugalilaya veewilhe aya chittu chaapangiaa, nkayoova, ukhalhawaya attu akina yeera wiira Nayohana Obatiiza ahohihimmwa. 8Attu akina eera wiira Naeliya ahoonia, akina yiiraka anamilhohi o khalhayi ahohihimmwa. 9Naherode nkayeera, “Nayohana kihaahitha, nansho ulha ntu kinomwiiwaaka ulha phi mpani?” Nkayaathanana umwoona Yesu.

Yesu nowaalhiha attu maelufu nthanu

(Mat 14:13-21; Mako 6:30-44; Yoha 6:1-14)

10Akarumiya yahokolhieke, nkayanhimeria Yesu kila ittu yaapannge aya. Nkaakushacha nkayaarwa iwani yo Ubethsaida. 11Attu vanchuwenlhe aya, nkayanttwara. Nkaapochera, nkoolhumacha mwaha wo Malhove Orera o Imwene ya Nlhuku, ni waalhamiha mareta yaarina aya.

12Nchuwa veelha aya, akarumiya khumi ni elhi nkayanrweelha ni unhimeria wiira, “Mwaahiyeke attu ayo ahokolhiacheke uwannyaya ni uvira yaaviaka yolhia mmawani ni mmamatani, yaavie yolhia ni mapuro o urupa, ukhalhawaya vari ihu va vauthakoni.”

13Nansho Yesu nkeera, “Mwaavaheke yolhia mwaattiva.”

Nkayaakhulha, “Ittu nirina ihu iri mikatte nthanu ni ihopa pilhi. Chani nirweeke nathumeke yolhia yo waavaha attu onkhaye alha?” 14Attu yaari vavawo aari alhopwana maelufu nthanu.

Yesu nkeerelha owiittucha awe, “Mwaakhalhiheke attu vathi milhoko cha attu makhumi nthanu kila nimoka.”

15Owiittucha yamalheke waakhalhiha attu mmapuroni, 16Yesu nkaakusha mikatte nthanu ni ihopa pilhi, nkaaweha wiirimu, nkalhapelhelha ibarakha, nkaamianihacha, nkaavaha owiittucha yaakawelhe attu. 17Attu onkhaye nkayaalhia, nkayaawonacha, ni owiittucha nkayaarokottacha mahalhahalha aahanlhe, nkayaachariha ni ukusha makaya khumi ni melhi.

Napeturo anonhimiechesha Yesu

(Mat 16:13-19; Mako 8:27-29)

18Nihuku nimoka Yesu aari alhapelhaka vekha awe, owiittucha nkayaawacha, nkaakohacha, “Ana attu aneera mii phi mpani?”

19Nkayaakhulhacha yiiraka, “Akina aneera, Nayohana Obatiiza, akina aneera Naeliya, ni akina aneera inyuva mmoka a anamilhohi o khalhayi hihimmwe.”

20Nkaakoha, “Ni inyu mwaatti chani, nneera mii phi mpani?”

Napeturo nkayaakhulha, “Inyuva phi Kuristo Moopolhi thanlhiye ni Nlhuku.”

Yesu nonhimiacha nookhwa awe

(Mat 16:20-28; Mako 8:30-9:1)

21Paahi Yesu nkaachiichiha wiira ahinhimiachere ntu riyoothe yoyo mwaha uyo. 22Nkaahimeria tho, “Mwaana a Ntu nowa utwarushiya ni ukhotiya ni ashulhupalhe ni opochera ishaani olhupalhe ni owiittuchiha Malhehero. Noowa eeviya nansho nihuku no neraru nowa uhihimmwa.”

23Nkeerelha attu onkhaye, “Ntu riyoothe nothanana ukittwara eeruneke mwanene, akusheke nsalaaba awe kila nihuku akittwareke, 24Ukhalhawaya ntu riyoothe nothanana woopolha ukumi awe, noopoteriha, nansho ntu riyoothe noriha ukumi awe wo nlhatu waka nowa woopolha. 25Ntu nohalha upattani wo upatta mpuha wonkhaye wo velhaponi va, nansho apoterihaka ukumi awe mwanene? Mena khiiwo! 26Ntu oonaka ishoni wo nlhatu naka ni meettuchiho aka, Mwaana a Ntu ni uyo nowa umwoonelha ishoni vanohalha awe uwa wo nthimicho wa Athithi ni minepa chitakatifu. 27Kinoohimeriani ikekhia wiira, ahawo akina vaa ahinowa aakhwa ahinaya woona Imwene ya Nlhuku.”

Yesu noorukunuwa ikhove

(Mat 17:1-8; Mako 9:2-8)

28Yavireke ijuma imoka toka voolhumanche awe yayo malhove ayo, Yesu nkaakusha Napeturo ni Nayohana ni Nayakhobo nkayaarwaa umwaakoni ulhapelhani. 29Vaari aya alhapelhachaka, ikhove awe nkayaarukunuwa, ni ikuwo chawe nkachaateelha chinene. 30Nkoonia attu elhi amwaarerihanaka Yesu, ni ayo yaari ashinna Musa ni Naeliya, 31aakhumelhenlhe wo nthimicho, nkaamwaarerihana mwaha wo umalhiha ntheko wa Nlhuku nnookhwani ukhumelhelha Uyerusalemu. 32Napeturo ni akhunanaya yaari anarumpe, yeyo ikatema nkayonkwa ni woona nthimicho wa Yesu ni attu elhi emenlhe vamoka ni uyo. 33Attu elhi ayo vaathama aya wa Yesu, Napeturo nkeera, “Owiittuchiha, ihorera hii ukhalha vaa! Ninootheka etu mahema mararu, nimoka nawinyu nikina na ashinna Musa ni nikina ni Naeliya.” We ikekhiaye khayaari achuwelhaka inoolhumacha aya.

34Napeturo voolhumacha aya, nihute nkanaakhuruwa ni waakhuneelha, vaawa aya owiittucha alhe yaari yoovaka chinene. 35Nlhove nkaneewiya ukhuma wiirimu neeraka, “Ulha phi Mwaamwanaka, kinonttuna aka, mmwiiwelhelheke yoyo!”

36Nlhove vaamaanlhe aya, Yesu aari vekha awe. Owiittucha nkayaamaalha wo unhihimeria ntu riyoothe yoyo mwaha uyo.

Yesu nowoomolha mashoka o unanara ammanre mwammirawo

(Mat 17:14-18; Mako 9:14-27)

37Waashelhe waya Yesu ni owiittucha araru ahokhuruwa umwaakoni, ni nlhoko mwinchi wa attu nkawankumaana Yesu. 38Vavawo, ntu mmoka nkaakhuwelha, “Owiittuchiha! Kinoulhepelhani chonte mummwehe mwanaka, mwanaka o yekha awe! 39Nshoka ninonkelhakelha, khummulhushaka venchi, khukumaka niphoru mmwano, khunhuvihachaka chinene wo uhinhiya! 40Kahaalhepelha owiittucha inyu wiira oomolhe nshoka nno, nansho khayonrie.”

41Yesu nkaakhulha, “Mwaatti iyari ihiri ni nrima, iwonnye va! Kinohalha ulhokelha ni uvilhelhani mpaka iyaakhani?” Nkeerelha athumwanawe mwaana ayo, “Mummwiiheke mwaamwaninyu uyo vaa.”

42Mwaana vaawihiya awe, nshoka no unanara nkanammulhusha vathi ni unhelha ichilhichilhi. Yesu nkaachachera nshoka nno, mwaana nkaalhama, nkanhokolhosha wa athumwanawe. 43Attu onkhaye nkayoomiya uwanoni woona ikuru chulhupalhe cha Nlhuku.

Yesu nonhimiacha tho nookhwa awe.

(Mat 17:22-23; Mako 9:30-32)

Attu yaari ashangaka chittu chonkhaye chaapangiye ni Yesu, venre awe wo owiittucha awe, 44“Mwiiwelhelheke alha kinohalha aka uhimeriani! Mwaana a Ntu nokelha uhelhiya mmathathani mwa attu.” 45Nansho owiittucha khayaachuwenlhe yaahimia awe, ukhalhawaya yaari inavithiye uwannyaya. Nkayoova unkoha maana aya.

Mpani ri mulhupalhe aya?

(Mat 18:1-4; Mako 9:33-37)

46Nkawaachokholha ukohaniya owiittucha ashineneru wiira phi mpani ri mulhupalhe aya. 47Yesu nkaachuwelha choopuwelha aya munrimani, paahi etu nkankusha mwanhima, nkaamweemesha vaari aya, 48nkeera, “Ntu riyoothe nompochera mwanhima thoko ulha wo nchina naka nokipochera mii, ni ntu nokipochera mii, naapochera akirumilhe. Ukhalhawaya ri mwankani waapwaha onkhaye munlhokoni mwinyu, yoyo phi mulhupalhe inyu.”

Hinoovengani yoyo ri vamoka ni inyu

(Mako 9:38-40)

49Nayohana nkayoolhumacha, “Owiittuchiha, nahomwoona ntu oomolhaka mashoka wo nchina ninyu, nkananchiichiha, ukhalhawaya khari nyu ninonttukana ihu vamoka.”

50Yesu nkeerelha, “Nhichiichihe, ukhalhawaya ntu riyoothe hinoovengani yoyo ri vamoka ni inyu.”

Iwani ya Asamariya inonkhota Yesu

51Ikatema vaatamenrie aya ukushiya Yesu wiirimu, nkoona mbaya arwee Uyerusalemu. 52Nkaaruma akarumiya anholhelhe, arwee Usamariya akooroshe vakittu vanohalha awe uphiyelha. 53Nansho anenchi o Usamariya ahokhota umpochera ukhalhawaya aari alhukamaka Uyerusalemu. 54Paahi etu owiittucha Nayakhobo ni Nayohana vonne aya chiicho, nkayeera, “Thithi, chani niihaniheke mooro wo wiirimu naamalhihe yalha?”

55Yesu nkaarukunuwa ni waachachera. 56Paahi Yesu nkaathama mwanene vamoka ni owiittucha awe nkayaarwaa iwani ikina.

Aphwanelhiye ukhalha owiittucha

(Mat 8:19-22)

57Vaari aya munkwahani, ntu mmoka nkaamwirelha Yesu, “Kinouttwarani uriwoothe unohalha inyu urwaa.”

58Yesu nkaamwaakhulha, “Anancheto ahana milhiwi ni ashinuni o uchulhu urimu ahanaa iphuuru chaya nansho Mwaana a Ntu kharina nipuro no waathalhelha muru awe.”

59Nkaamwirelha ntu nkhwawe, “Nkittware.”

Nansho ntu ulhe nkeera, “Thithi, nkihiye thoko kirwee kaavithe athumwanaka.”

60Yesu nkaakhulha, nkeerelha, “Mwaahiyeke attu akhwilhe yaavitheke attu aya khwilhe. Inyu nrweeke mwahimiacheke Imwene ya Nlhuku.”

61Ntu nkina nkeera, “Thithi kinouttwarani, nansho nkihiye thoko kalhehe uwani.”

62Yesu nkeera, “Ntu riyoothe nolhima uno awehaka utulhi, yoyo khanooria ittu nhina Imwene ya Nlhuku.”

10

Yesu nowaaruma akarumiya makhumi saba ni elhi

1Yamalheke yayo, Athithi nkayaathanlha akina makhumi saba ni elhi, nkaaruma elhielhi arwee aholhelhe kila iwani ni kila vakittu vaathanana awe urwaa. 2Nkeerelhacha, “Nlhaalha uri mwinchi, nansho anamitheko o ukhungura ari vakani. Nlhepelheke etu anene nlhaalha yaawihe anamitheko oowa ukhungurani cholhia chaya. 3Nrweeke etu! Kinourumani mwaattiva thoko ikhondoro umiichini. 4Nhikushe nchako wo nchurukhu mena nrupa mena iratu, nhinkohache ntu riyoothe mphironi. 5Vanophiya inyu vawani, nchokholheke wo wiira, ‘Mpuha ukhalhe ni inyu,’ 6Akhalhaka haawo ntu noopocherani mwommo, nhiyeke mpuha inyu vavawo, aahikhalheke, nhokolhosheke mpuha inyu. 7Mwakhalheke vavawo, mwalhieke ni uwuria ittu iriyoothe nnohalha inyu uvahiya, ukhalhawaya namitheko hophwanelhiya malhivo. Nhikelhe mwaakukuriacha uno ni uno. 8Mwaphiyaka vawani mpocheriyaka, nlhieke yolhia nterekhelhiye inyu iyo, 9mwaalhamiheke areta ni waahimeria attu o wowo wiira, ‘Imwene ya Nlhuku ihaatameria.’ 10Nansho mwaphiyaka vawani vahinopocheriya inyu, nthameke, ni vanovira inyu mmaphironi mwaya mweereke, 11‘Ata ntukurukhu no vawani winyu ninivanre nnyani nno, ninookukutta vano wooniha wiira nihouhiyerani mwaashinene! Nansho nchuwelheke wiira, Imwene ya Nlhuku ihaatameria.’ 12Kinouhimeriani ikekhiaye wiira, Nihuku no uhukumulhiya attu nno, inowa ukhalha ittu yo waalhuwa chinene wo iwani yo Usodoma uvilhelha ntwarusho upwaha yeyo iwani iyo!”

Uthapana iwani chihinorumelhelha

(Mat 11:20-24)

13“Nhothapana inyu iwani yo Ukorazini! Nhothapana iwani yo Ubethsaida! Ukhalhawaya cho ushangiha chipangiye uwaninyu chikaapangiye Utiro ni Usidoni, attu yammwara majuniya ni wuupuruwa vaatuurani wooniha wiira ahokhoroma uhiya uwonya waya! 14Nansho nihuku no ihukumu nno, inowa ukhalha ittu yo waalhuwa wo iwani cho Utiro ni Usidoni wooria uvilhelha ntwarusho naya upwahani mwaattiva. 15Ni inyu Nakapenaumu! Chani nnothanana wiiwelhiha mwaanene wiirimu? Nnoowa mwaawulhusheriya unaminepa!”

16Yesu nkeerelha owiittucha awe, “Ntu riyoothe nowiiwelhelhani, hokiiwelhelha mii, ntu riyoothe nookhottani nokikhota mii, ni ntu nokikhota mii naakhota akirumme.”

Uhokolhia makhumi saba ni elhi

17Makhumi saba ni elhi aarumiye alhe nkayaahokolhia, yaari anateelhiye chinene yeeraka, “Thithi, ata mashoka ahoniiwa vaaromonlhe ihu nchina ninyu!”

18Yesu nkaakhulha, “Kahomwoona Nakare awulhuwaka thoko uverunya ukhuma wiirimu. 19Mwiiweke etu! Kihohuvahani ikuru, yo unyikalha inwaa ni makharang’andha ni ikuru yo unnyikalha mmalhaponi inyu ulhe, ihikhalhaka ittu cho uhilhoka. 20Nansho nhiteelhiye ukhalhawaya nshoka nihowiiwani, nansho nteelhiyeke ukhalhawaya machina inyu aholhepiya wiirimu.”

Yesu nooteelhiya nrima

(Mat 11:25-27; 13:16-17)

21Yeyo ikatema iyo, Yesu ahoteelhiya wo ikuru yo Iphumu ya Nlhuku nkeera, “Thithi, Athithi o wiirimu ni o velhaponi! Kinoushukuruni ukhalhawaya nhaavitha attu o irusho ulha mwaha ulha, nkamwaapatakulhelha akani. Aye, Thithi, phinre aya wo uchivelhani.”

22Nkeera tho, “Athithi ahokivaha chittu chonkhaye. Khaawo nchuwenlhe Mwaana ahikhalhe Athithi ni khaawo aachuwenlhe Athithi ihikhalhe Mwaana ni attu athanlhiye ni Mwaana wiira aapatakulhelhe.”

23Yesu nkaarukunuwelha owiittucha awe nkaahimeria wo nivitho, “Nhoreeriya mwaatti ukhalhawaya miitho inyu ahoona chi chittu chinoona inyu chi! 24Kinouhimeriani wiira, anamilhohi a Nlhuku ni mamwene enchi yahothanana alha anoona inyu alha, ahoone ni wiiwa, nansho khayoonne, ahottuna wiiwa thoko mwaattiva nansho khayeewilhe.”

Nlhikaaniho no Nsamariya orera nrima

25Owiittuchiha Malhehero rata nkayaawa ni unkoha Yesu wo unlhikacha. “Owittuchiha, kipangekeni kipatte ukumi wo uhimalha?”

26Yesu nkaakhulha, “Malhehero alhepiye chani? Nnoshomani?”

27Yoyo ntu uyo nkaakhulha, “Munttuneke Nlhuku inyu wo nrima inyu wonkhaye ni nnepa inyu wonkhaye ni machiri inyu onkhaye ni irusho chinyu chonkhaye ni waattuna amwaatamana inyu thoko chineettuna inyu mwaanene.”

28Yesu nkeerelha, “Nhaakhulha rata. Mpangeke etu ni ukhalha thoko chiicho.”

29Nansho ochuwelha Malhehero rata ayo nkayaathanana wiichooniha wiira aari ntu o nrima woombone, paahi ahonkoha Yesu, “Amwaatamana aka phi apani?”

30Yesu nkaakhulha, “Ntu mmoka aari alhukamaka Uyeriko akhumaka Uyerusalemu. Nkaavariya ni attu o uvara makhuche, nkayanrulha ikuwo, nkayanthurulha nhakhu awe nkayaamwata chinene, nkaahiya nakomweelhe. 31Opochera ishaani amoka nkayaavira vavawo, nansho vaamwonne aya khayanlhohilhe, nkayaavira uchereshere. 32Chiichammo, Nlawi mmoka nkaaphiya vavawo, nkaamwona nkaavira uchereshere. 33Nansho Nsamariya mmoka eeta munkwahani ahophiya vavawo, vaamwonne awe ahomwonelha ikiriri. 34Nkaamwaatameria, nkanhapiha makhwata, nkanhika makhura ni idivai ni unttukelha. Amalheke nkammwelhiha vachulhu iphuta awe, nkanrweha inupa ya alheto ammwerehe. 35Washeeke, nkaakumiha nchurukhu wo malhivo o mahuku melhi ummaha mwanene inupa ni umwiirelha, ‘Mummwereheke ntu ulha, ni ittu inohalha wunchereria kinoowa kaalhiva vanohalha aka uhokolhia.’ ” 36Paahi Yesu nkaakoha, “Wo irusho chinyu inyuva, wo yayo attu araru ayo, phi mpani aari namwaatamana e ikekhiaye a ntu aatakachiye ni attu o uvara makhuche ulhe?”

37Ochuwelha Malhehero rata alhe nkayaakhulha, “Aari ntu amwonenlhe ikiriri ulhe.”

Yesu nkeera, “Ni inyu etu nrweeke, mwapangeke thoko chiicho.”

Yesu uwani u Namatha ni Amariamu

38Yesu ni owiittucha awe vaari aya munkwahani, yahophiya iwani yaapocherie awe uwani wa opani amoka eehaniya Namatha. 39Yayo yaari ni arokoraya eehaniya Amariamu, aakhanlhe vathi vamietoni va Athithi ni wiiwelhelha meettuchiho aya. 40Namatha nkayaathunalha woona wiira aapanga vekha aya ntheko wo waaterekhelha alheto, nkayaarwaa ni wiira, “Thithi, woonaka khannoona wiira arokoraka ayo ahokihiyera ntheko vekha aka? Mweerelheke aweeke aakikaviha!”

41Athithi nkayaakhulha, “Namatha, Namatha! Nnothemwani. 42Ittu imoka tu phi renre. Amariamu ahothanlha ittu yoombone ihinooria uthurulhiya ni ntu riyoothe.”

11

Yesu nowiittuchiha ulhepelha

(Mat 6:9-13; 7:7-11)

1Nihuku nimoka Yesu aari alhapelhaka vo vekha awe. Amalhiheke, owiittucha awe mmoka nkaamwirelha, “Thithi, nniittuchiheke ni hii ulhepelha, thoko chinre aya Nayohana wo weettuchiha owiittucha aya.”

2Yesu nkeerelha, “Vanolhapelha inyu mwiireke,

‘Athithi nri wiirimu,

Nchina ninyu nithimichiye,

imwene inyu iwe.

3Nnivaheke yolhia ihu kila nihuku.

4Nnihiyerereke uwonya wihu,

thoko nineera ihu wo waahiyerera anittekenlhe.

Nnoopolhe muulhikachiyani.’ ”

5Yesu nkeerelhacha tho owiittucha awe, “Ikhalhe wiira mmoka inyu norwaa wa ampwana awe uhiyu variyari ni uhimia wiira, ‘Mpwana, nkaashimihe mikatte miraru, 6alheto ahokiphwanya ampwana aka ari munkwahani, ni mii akirina ittu yo waavaha!’ 7Ni ayo anari mpaani nkayaakhulha, ‘Nthame uwo nhikihuvihe mii! Kihottia nlhako, mii ni achishaana aka nihokelha mpaani urupani. Paahi akinonkwa kiwe kouvahani ittu iriyoothe.’ 8Inohalha wiiria chani etu? Kinouhimeriani ikekhia wiira khanoonkwa uwaavahani nkatte wo nlhatu no umpwana waarina aya, mena, nansho wo nlhatu no waanyakulha ni uthepa uvekelha, phi chiichammo chinohalha aya wunkwa ni waavaha ittu inovekelha aya.

9“Paahi etu, Nvekelheke nnoovahiya, mwaavieke nnoopatta, nhodisheke vankhorani nnoohulhelhiya. 10Ukhalhawaya ntu riyoothe novekelha noovahiya, ni ntu naavia noopatta, ni ntu nohodisha vankhorani noohulhelhiya. 11Chani mwaana vanovekelha awe ihopa wa anaangoro awe, novahiya inwaa kuhiwe ihopa? 12Ama novahiya nikharang’andha vanovekelha awe nnyoche? 13Inakhalhaka nri attu o unanara mirima nansho nhochuwelha chittu choombone cho waavaha achishaana inyu. Chani etu, athumwaninyu o wiirimu khanouvahani chittu choombone wo upwaha, anowaavaha Iphumu ya Nlhuku attu anaavekelha!”

Yesu ni Belzebuli

(Mat 12:22-30; Mako 3:20-27)

14Nihuku nimoka Yesu aari omolhaka nshoka no unanara nantunke ntu huulhumache. Paahi etu vankhumme aya, ntu ulhe ahooria wulhumacha tho, mpaka nlhoko wa attu nkawoomiya uwanoni. 15Nansho attu akina nkayeera, “Noomolha mashoka wo ikuru yo Belzebuli, nholhelhi o mashoka o unanara, phi nommaha ikuru yo woomolha.”

16Attu akina yaari athananaka unria Yesu, paahi nkayamwiirelha wiira apange cho ushangiha cho wiirimu oonihe wiira Nlhuku ri vamoka ni uyo. 17Nansho Yesu ahochuwelha choopuwelha aya, nkeera, “Imwene iriyoothe imianelhe yaatakanaka ineeneru yeyo khinolhokelha chinene, chiicho iwani imianelhe yaatakanaka ineneru inowulhuwa. 18Paahi yakhalhaka etu imwene yo Nakare iheemianiha yaatakanaka ineeneru, inohalha ulhokelha chani? Mwaatti nneera wiira eti kinoomolha mashoka wo uvahiya ikuru ni Belzebuli. 19Yakhalhaka kinoomolha mashoka wo ikuru yo Belzebuli, owiittucha inyu etu anoomolha wo ikuru ya apani? Wo yoyo nlhatu uyo etu ashaana inyu mwaashinene phi nowa uhukumulhani mwaatti. 20Nansho yakhalhaka kinoomolha mashoka wo ikuru ya Nlhuku, nchuwelheke wiira Imwene ya Nlhuku ihomalha uphiya uwaninyu.

21“Ntu o machiri vanolhitelhelha awe inupa awe ni ikerero, inupa ni nhakhu awe chinoolhama. 22Nansho awaaka ntu o machiri chinene o mpwaha ni umwaata ni ummulhusha, yoyo nookusha ikerero chaakhulhuvelha awe chiyo ni umwaakha nhakhu.

23“Ntu riyoothe hiri vamoka ni mii, yoyo nookivinga, hinokhungura vamoka ni mii yoyo phi noomwarusha.

Uhokolhia nshoka no unanara

(Mat 12:43-45)

24“Nshoka no unanara vanoomolhiya aya mwiiruttuni mwa ntu, nivovira neetakachaka uhiri maashi naaviaka nipuro no wiittuwa. Naahooneke, vavawo phi neera aya, ‘Kinoohokolhia unupani waka.’ 25Paahi noohokolhia ni uphwanya inupa mwaari inakwechiye ni urerihiya. 26Paahi tho, phi norwaa aya ni waakusha mashoka makina saba o uhilhoka umphwaha uyo, ni uwa uukhalhani vamoka ni uyo. Vanomalha aya, ntu uyo nokhalha muuhuvani chinene upwaha khalhayi.”

Mpuha we ikekhiaye

27Yesu voolhumacha awe, opani amoka nkayeera, “Ahopuha athiyana uyanreni ni uwaamwiihani!”

28Nansho Yesu nkaakhulha, “Nansho areeriye chinene, phi ayo aneewa nlhove na Nlhuku ni uvarechesha!”

Uvekelhiya cho ushangiha

(Mat 12:38-42)

29Nlhoko wa attu voonchereria aya, Yesu nkeera tho, “Ilha iyari ilha iri yo uhilhoka ilha! Inovekelha woona cho ushangiha, nansho khinoonihiya yo ushangiha iriyoothe ihikhalhe i Nayona. 30Chiichammo etu Nayona chenre aya wo waashangiha attu o Uninavi, phi chiichammo Mwaana a Ntu chinohalha awe waashangiha attu o ilha iyari ilha. 31Nihuku no uhukumulhiya attu nno, Ahano o Usheeba anowa weemelha ni waahukumulha attu e ilha iyari ilha, ukhalhawaya ahovira toka utayi awe eewelhelha irusho chi Naselemani, ni mii kinohimia wiira vaa haawo Yesu, ntu mulhupalhe naapwaha Naselemani. 32Nihuku no uhukumulhiya attu, attu o Uninavi anowa weemelha waahukumulha attu o ilha iyari ilha wiira ahowonya. Ukhalhawaya attu o Uninavi ahokhoroma veewilhe aya meettuchiho a Nayona, nansho vaa hawo mulhupalhe naapwaha Nayona!

Nthuko wo iruttu

(Mat 5:15; 6:22-23)

33“Khaawo ntu noparihelha ikhandiri awe ni ukhuneelha ittutu, nansho nothomia vachulhu ikiango wiira yaamwalhelhe attu anokelha mpaani. 34Miitho inyu phi nthuko wo iruttu. Miitho inyu akhalhaka makumi, iruttu yonkhaye inokhalha voonene, nansho miitho awereiyaka iruttu yonkhaye inokhalha yo unanara, inokhalha mwiipiphini. 35Mwiiraniheke etu, nthuko uri nhina mwinyu uhikhalhe ipiphi. 36Paahi etu, iruttu inyu yonkhaye yakhalhaka voonene, wo uhikhalha mwiipiphini, iruttu inokhalha voonene thoko vanomwalhelhiya aya ni nthuko.”

Yesu nowaakuphulhacha Amafarisayo ni owiittuchiha Malhehero

(Mat 23:1-36; Mako 12:38-40)

37Yesu amalhihekeru wulhumacha, Afarisayo amoka ahomwiirelha arwee alhie yolhia uwannyawe. Nkaarwa ulhiani yolhia, nkaakhalha ulhia. 38Afarisayo ayo nkayaashanga woona wiira Yesu aari alhiaka wo uhinyawa mathatha rata. 39Paahi Athithi nkayeera, “Mwaatti Amafarisayo va, nnohapiha ikahi ni iphache wo vatheru, nansho nhina ncharaka chittu cho nanrokotolhe chihinlhoka. 40Nhophupuwalha inyu ayi! Nlhuku phi kooronshe vathe ni nhina chiicho. 41Nansho mwaavaheke attu ahirina chittu chiri nhina, ni chikina chonkhaye chiyo chinookhalha chorera uwaninyu.

42“Nhothapana inyu Mwaamafarisayo va! Ukhalhawaya nnaahukumulha ni waalhiviha attu isadaka yo nifungu no khumi ata yo mathaakhuru o uhelhiya mmathapani, nchicha ni mathaakhuru makina, nansho nhilhohaka mwaha wo uvarechesha ikekhiaye ni uttuna wa Nlhuku. Yayo yaaphwanelhiye wooniya wiira nhovarechesha rata nhilhiyalhaka makina ayo.

43“Nhothapana inyu Mwaamafarisayo va! Mwaatti nnottuna ukhalha miholho mapuro o nthimicho wi inupa yo unlhapelha Nlhuku ni ukohachiya wo nthimicho vanopangiya maronda. 44Nhothapana inyu! Mwaatti nri thoko mahiye o uhichuwania, attu aneeta aya vachulhu waya ahichuwelhaka.”

45Owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa amoka nkayaamwiirelha, “Owiittuchiha, venre inyu chiicho, nhoniruwana!”

46Yesu nkaakhulha, “Nhothapana ni inyu Owiittuchiha Malhehero a ashinna Musa va! Nnaaria attu misigo cho ulhemelha, nansho mwaanene nhookolhaka nikokho nhaakavihaka ukusha chechiyo misigo chiyo. 47Nhothapana inyu! Ukhalhawaya nnoovaka mahiye a anamilhohi a Nlhuku eevakachiye ni manyaapwiinyu. 48Paahi etu nnohimiechesha ni uvarechesha mitheko cho manyaapwiiya inyu, ukhalhawaya yayo phi evilhe anamilhohi ni inyu vano nnoovaka mahiye aya. 49Wo nenno nlhove nno etu, irusho cha Nlhuku chineera, ‘Kinowaarweehelha anamilhohi ni akarumiya, anokoweeva akina ni waatwarushacha akina.’ 50Paahi etu attu o ilha iyari ilha anowa utwarushachiya wo weeva anamilhohi a Nlhuku onkhaye toka voopiye aya ilhapo, 51toka wiiviya wa Nahabilu mpaka wiiviya u Nazakariya, yeeviye variyari madhubahu ni Inupa Itakatifu. Eiyo, kinouhimeriani wiira, attu a ilha iyari ilha anowa utwarushiya wo mitheko chaya!

52“Nhothapana inyu owiittuchiha Malhehero! Ukhalhawaya nhokusha mittukulho cho nlhako wo inupa yo irusho, mwaanene nhikelhaka, mwaachiichihaka attu anlhikacha ukelha wowo!”

53Vaathama awe, Amafarisayo alhe ni owiittuchiha Malhehero nkayaachokholha unchopeyacha chinene wo unkohakoha chookohiya chinchi, 54alhikachaka unria wiira ammare wo malhove awe.

12

Waamukiya attu aneepanga unchuwelha Nlhuku

(Mat 10:26-27)

1Attu maelufu menchi vaathukhumana aya vamoka, anyikalhanachaka ashineneru, Yesu nkeerelhacha owiittucha awe thoko, “Mwiichinanelheke ni ihengedure ya Amafarisayo, yaani unafiki waya. 2Kila ittu ivithiye inowa uhumbukulhiya ni kila ittu ivithiye inowa yaapatakulhiya. 3Paahi etu, kila ittu yuulhumachilhe inyu mwiipiphini, inowa yeewania voonene, ni ittu yaapilhe inyu nlhako unatteiye, inowa yaahimiachiya vanchaarani.

Mpani nooviya

(Mat 10:28-31)

4“Kinouhimeriani, manyampwana aka, nhoove attu aneeva iruttu nansho ahooriaka ittu ikina iriyoothe. 5Kinowoonihani vano etu, mpani o umwoova. Mmwooveke Nlhuku, nooria wiiva, amalhaka wiiva, hanaa ikuru yo unrihelha ntu umooroni Ujehannamu. Nkirumelhelheke mii, yoyo phi vekha awe o wooviya!

6“Chani, athooche athanu khanthumihiya wo isenti pilhi? Nansho Nlhuku khanonlhiyalha ata mmoka. 7Wo ikekhiaye, ata ikharari chinyu cho mmuruni chihaalhakelhiya chonkhaye. Nhoove etu, mwaatti nri o ukhulhuvelhiya chinene waapwaha athooche enchi va!

Unrumelhelha ni unruna Yesu

(Mat 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8“Kinouhimeriani ikekhiaye wiira, kila ntu norumelhelha vaattuni wiira phi awaka, Mwaana a Ntu ni uyo noowa aarumelhelha wo minepa cha Nlhuku wiira phi awawe. 9Nansho attu onkhaye anokikhotta vaattuni, Mwaana a Ntu nowa ni uyo nowa unkhota wo minepa cha Nlhuku.

10“Ntu riyoothe noolhumacha nlhove no unvinga Mwaana a Ntu nowa uhiyereriya, nansho attu anohalha wulhumacha malhove o nlhava Iphumu ya Nlhuku, khanowa aahiyereriya.

11“Vanohalha aya uweemeshani mu inupa yo unlhapelha Nlhuku ama wa aholhelhi ama wo attu o ikuru yo utawara, nhikelhiye nipampa wiira nnohalha wulhumachani wiira mwaakhulhe. 12Iphumu ya Nlhuku nowa owiittuchihani yeyo ikatema iyo nlhove naani no wulhumacha.”

Nlhikaaniho na ntu o nhakhu o uphupuwalha

13Ntu mmoka o nhakhu mwaattuni mmo nkaamwirelha Yesu, “Owiittuchiha, mmwiirelheke nhima aka wiira nikawane nhakhu nihiyeriye ihu na athumwanihu.”

14Yesu nkaamwaakhulha, “Mpwana, mpani kivanhe mii ntheko wo uhukumulhani ama ukawaniha nhakhu inyu mwaatti elhi va?” 15Nkaathepa waahimeria attu onkhaye eeraka, “Mwiichinanelheke ni iphiro chonkhaye cho nlhulha, ukhalhawaya ukumi wa ntu khumpangiaa ni chittu chirinawe ama wo nhakhu urinawe.”

16Paahi Yesu nkaahimeria nlhikaaniho nna, “Ahaawo ntu mmoka o nhakhu wo imata yaaruweria awe chinene. 17Nkaakhalha oopuwelhaka mwaneneru, ‘Akirina nikhupi no uthokoreria cholhia chaka. Kiireke chani etu?’ 18Nkeecheerelha, ‘Kinoophomolha ichikuti chaka ni utheka nikhupi nulhupalhe chinene, ninohalha aka uthokoreria cholhia ni chittu chaka chonkhaye. 19Vavawo phi nohalha aka wiira, Nhoreeriya! Nhanaa vano akhiba yo chittu chonkhaye chaathemwelha inyu iyaakha chinchi chinene. Mwiittuweke etu vano, nlhieke, mmwurieke ni ulhia mpuha ene!’ 20Nansho Nlhuku nkaamwirelha, ‘Nhophupuwalha inyu! Ulha uhiyu wo lhelho ulha, ukumi inyu phi noweiya aya, ni nhakhu wonkhaye nshungilhe inyu unohalha ukhalha wa apani?’ ”

21Yesu nkaamalhiha eeraka, “Phiri aya chiicho wa ntu neecheshera nhakhu awe mwanene, uhikhalhaka nhakhu unomphwanelha Nlhuku.”

Munrumelhelheke Nlhuku

(Mat 6:25-34)

22Yesu nkeerelha owiittucha awe, “Mwaatti kinouhimeriani wiira, nhikelhiye nipampa no mwaha wo yolhia wiira nlhame ama ikuwo cho uwara mwiiruttuni mwinyu. 23Ukumi phi renre upwaha yolhia ni iruttu upwaha ikuwo. 24Mwooneke anakhuku, khanaalha imbeyu ama ukhungura vanlhaalhani, kharina ichikuti mena nikhupi, Nlhuku phi naalhiha! Ni inyu mwaatti nri o ukhulhuvelhiya waapwaha ashinuni! 25Mpani munlhokoni mwinyu wo ukhalha ni nipampa, nowooria wuncherera ukumi awe vakani? 26Paahi etu, yakhalhaka wiira khannooria ata vakani upanga ittu thoko yeyo, nipampa ne ishiyani etu? 27Mwooneke ituva chineera aya wookonda, khachirina ntheko mena khachinotiva. Nansho kinouhimeriani wiira ata Amwene Naselemani anene ayo, ni mpuha waya wonkhaye khayaawanre ikuwo yo nthimicho thoko imoka aya ituva chi. 28Yakhalhaka etu Nlhuku phi nokondiha chiicho mathaakhuru o mmatani ari lhelho ahaawo, meelho ahorihiya vamooroni, chani khanoria uwarihani mwaatti wo upwaha? Mwaatti chani woonaka mirima chinyu chiri chikani!

29“Paahi etu nhikelhiye nipampa, nhuvihiyaka ni chittu cho ulhia ni uwuria. 30Ukhalhawaya chechiyo chittu chonkhaye chiyo chinohuvelhiya velhaponi va ni attu ahinchuwenlhe Nlhuku. Athumwaninyu o wiirimu ahochuwelha chittu chonkhaye nnothanana inyu chiyo. 31Nansho mwaatti nchenjeukelheke thoko Imwene ya Nlhuku, ni inyu nnoowa mwaavahiya ni wuncherereriya.”

Nhakhu wiirimu

(Mat 6:19-21)

32“Nhoove, inyu mwaatti nri nlhoko mwankani wa owiittucha aka, Athumwaninyu o wiirimu ahochivelhiya uuvahani mwaatti Imwene. 33Nthumiheke nhakhu inyu ni waavaha nchurukhu uyo amashikini. Nkoorosheke mirupa chihinthaalha, ni wiishungera nhakhu wiirimu uhinowukuwa aya. Wowo, attu o wiiya khaneeiya mena nrenje khunolhia. 34Vanohalha ukhalha nhakhu inyu, nrima inyu unohalha ukhalha vavawo.

Akarumiya o ukhulhuvelhiya

35“Nhiittialhe, nkhaalheke rata, ni ikhandiri chinyu chikhalheke tayari, 36thoko anamitheko anaaweherera anene ntheko ahokolhie ukhuma u arusini, awe aahulhelha vanohalha aya wiihana vankhorani. 37Ahoreeriya yayo anamitheko ayo, anohalha uphwanyiya ni anene ntheko ashelhelhihaka! Kinouhimeriani wo ikekhiaye wiira, anowa urulha nikoti naya, ni waakhalhiha wiira aaterekhelhache. 38Areeriye chani yayo anamitheko ayo anohalha uphwanyiya ashelhelhihaka inakhalhaka uhiyu veriyari ama mapikoosha! 39Nchuwelheke wiira, anene inupa akaachuwenlhe ikatema o wiiya vanowa aya, khaarupa, anshelhelhiha alhitelhelhaka inupa aya ihiphomolhiye. 40Ni inyu mwaatti chiicho, nhittialhe, ukhalhawaya Mwaana a Ntu nowaa ikatema ihinaanyihera inyu.”

Akarumiya o ukhulhuvelhiya ni o uhikhulhuvelhiya

(Mat 24:45-51)

41Napeturo nkayeera, “Thithi, nna nlhikaaniho nna nawihu vekha ama ni attu akina chiicho?”

42Athithi nkayaakhulha, “Paahi etu, phi karumiya ani nokhulhuvelhiya o irusho? Phi yoyo novahiya ipilhi, weemelhelha ni waalhiha anamitheko nanawe waayakaru. 43Horeeriya yoyo karumiya uyo vanophwanyiya awe ni anene ntheko apangaka chiicho vanohokolhia aya uwani! 44Ikekhiaye nowa ummaha ntheko mulhupalhe wo weemelhelha nhakhu aya wonkhaye. 45Nansho, karumiya uyo echiirelhaka munrimani mwaneneru wiira anene ntheko khanohokolhia chitema, nkaachokholha waatakacha anamitheko akhunanawe, ashilhopwana ni ashithiyana alhiaka ni uhapalhiya, 46anene ntheko phi nohokolhia aya chitema nihuku nihinaanyihera awe ni ikatema ihichuwenlhe awe. Anene ntheko anowa untwarusha ni unkakhelha wa attu ahinonrumelhelha Nlhuku.

47“Karumiya nochuwelha mathananelho a anene ntheko, nansho hiicheshaka rata, nowaatiya chinene. 48Nansho karumiya nopanga wo uhichuwelha nowa utwarushiya vakani. Vahiye chinchi nowa ukohiya chinchi, vahiye chinchi chinene nowa ukohiya chinchi chinene.

Yesu nowamwalhaaniha attu

(Mat 10:34-36)

49“Kiwilhe uparihelha mooro velhaponi, ukaari unapharenlhee! 50Kihanaa ubatiizo wo utwarushiya ukiphwanenlhe, kinthemwa chani wiira utimire! 51Nnaanyihera kiwanne mpuha velhaponi va? Mena, akiwanne mpuha, kiwanne umwalhaana. 52Uchokholha vano nna, iwani ya attu athanu inomwalhaana, attu araru wa attu elhi ni elhi wa araru. 53Manyanaangoro ashilhopwana avenganaka ni achishaana aya ashilhopwana, ni ashaana ashilhopwana aavengaka ashithumwanaya, manyanaangoro athiyana aavengaka ashaana aya ashithiyana, ni ashaana ashithiyana aavengaka manyanaangoro, ahokohi aavengaka ashihokohi aya.”

Uchuwelha ikatema

(Mat 16:2-3)

54Yesu nkaahimeria tho attu, “Vanoona inyu nihute nikhumaka uneelha nchuwa, mwaatti nneera, ipulha inoorupa lhelho, ni iyo khurupaka. 55Vanoona inyu iphioo iwukaka uchawa, nneera, ntukutta ninoopaha lhelho, khuupahakani. 56Mwa anafiki inyu! Nhochuwelha uweha vathi ni wiirimu ni uhukumulha ittu yaani inohalha ukhumelhelha, nnoochelha chani etu uchuwelha maana o ikatema chi?

Mmwiiwananeke mmalhaponi inyu

(Mat 5:25-26)

57“Chani woonaka khannooria wiihukumulha ittu yorera yo upanga? 58Ukhalhawaya ntu munttekenlhe inyu orwehakani umilhatuni, iri mbaya umwiiwanana nnari mphironi nhinaphiya, huurweeheni wa aholhelhi anohukumulha milhatu, ni inyu nkamwaattukiya wa attu anaatuka attu, nhelhiyaka njeerani. 59Ikekhiaye khannowa mwaakhuma wowo mpaka nhomalha ulhiva isenti yo umalhihera nlhatu winyu.”

13

Nhiyeke uwonya

1Yeyo ikatema iyo, nkayaawa attu akina ni umwiirelha Yesu mwaha wa attu o Ugalilaya yeevakachiye ni Napilato ni iphome aya nkayaathakanihiya ni isadaka yaakumihiya wa Nlhuku. 2Yesu nkaakhulha, “Chani nnaanyihera wiira yayo attu ayo aari o uwonya waapwaha Agalilaya akina, wo wowo uttwaruwa uwo? 3Mena! Ni mii kinouhimeriani wiira, mwaahikhoromeke ni uhiya uwonya winyu, nnookhwacha onkhaye thoko chinre aya. 4Ama attu khumi ni nane yaawulhuwelhiye ishanja Usiloamu ulhe nkayaakhwa, yaari attu o uwonya waapwaha attu yaakhalha Uyerusalemu? 5Mena! Kinouhimeriani wiira, mwaahikhoromeke ni uhiya uwonya winyu, ni inyu nnookhwa chiicho.”

Nlhikaaniho no ntiini wo uhimma

6Paahi Yesu nkaahimeria nna nlhikaaniho nna, “Ahaawo ntu mmoka aalhilhe mwiri wo ntini umatani waanlhe awe izabibu. Nkaawa uuwehani kila iyaakha oone wiira uhemma athomolhe, nansho wo uhiphwanya ittu. 7Nkaamwiirelha ntu aashunga imata uyo, ‘Nkoonani! Iyaakha taaru chonkhaye chi kihowa va wo uhiphwanya ittu ata mena. Vano etu nkakheke mwiri uyo! Weeshiyani uthepa ulhia ittaya wo uhikhalha maana?’ 8Nansho ntu aalhita imata uyo nkaakhulha, ‘Nkahiyani pwiiya, ukhalhe iyaakha imoka ilha, kinookhureria ni uhelha ichaayira. 9Mwaahiino wemmaka aye, waahimmeke, vavawo etu mmweeke mwaakakha.’ ”

Yesu nonlhamiha nthiyana Nihuku no Wiittuwa

10Nihuku no Wiittuwa nimoka Yesu aari eettuchihaka wi inupa yo unlhapelha Nlhuku. 11Vavawo ahokhalha nthiyana mmoka awereiya mashoka o unanara iyaakha choomalhaka khumi ni nane, iruttu aya yaari inaremanre ahookokwaka. 12Yesu vonne awe, nkaamwiihana ni umwiirelha, “Amma, nholhamihiya ikwerere inyu.” 13Nkamweeshera moono awe, ni yeyo ikatema, iruttu awe nkayookwaa tho, nkayanthimicha Nlhuku.

14Nansho olhupalhe emelhelha inupa yo unlhapelha Nlhuku nkayaarushiya chinene woona wiira Yesu honlhamiha ntu Nihuku no Wiittuwa. Paahi etu, nkeerelha attu, “Arii mahuku sita o upanga ntheko, mmweeke yayo mahuku ayo mmwe mwaalhamihiya, nansho kuhiwe Nihuku no Wiittuwa!”

15Athithi nkayaakhulha, “Mwa anafiki inyu! Mpani mmoka inyu hinonthaphulha mwannama awe ama iphuta awe nhiilhini wiira awurihe maashi Nihuku no Wiittuwa? 16Vano etu vaa hawo Mwaana a Aburahimu aremarihiye ni Nakare iyaakha khumi ni nane. Chani khireenre wiira ahulhelhiye Nihuku no Wiittuwa?” 17Nlhove naakhunlhe awe, nkanaahelha ishoni amalhaponi awe, nansho attu akina onkhaye yaari anateelhiye wo woona chittu cho nthimicho chaapangelhe.

Nlhikaaniho no imbeyu yo iharadali

(Mat 13:31-32; Mako 4:30-32)

18Yesu nkaakoha, “Imwene ya Nlhuku inolhikaana ni? Kilhikaaniheke ni ishiyani? 19Inolhikaana thoko choo. Ntu aawelhe imbeyu ikaani chinene yo iharadali nkaalha umatani wawe. Nnyepu nkawonnuwa ukhalha mwiri mulhupalhe, ashinuni o uchulhu wiirimu nkayaathekacha iphuuru chaya mmarittani mwaya mmo.”

Nlhikaaniho no ihengedure

(Mat 13:33)

20Yesu nkaakoha tho, “Kilhikaanihekeni ni Imwene ya Nlhuku? 21Thoko, opani amoka aawelhe ihengedure nkoothuwaniha iphepa madebe melhi ni ntikha nkayaarurummwa.”

Nlhako wo yevayeva

(Mat 7:13-14, 21-23)

22Yesu nkaarwa miholho nkwaha awe wo Uyerusalemu aviraka mmawani ni nttokoni mwonkhaye, eettuchihaka attu. 23Ntu mmoka nkankoha eeraka, “Thithi, chani attu vakani phi nohalha ulhama?”

Yesu nkaakhulha, 24“Mwiikayeke uvira nlhako wo uyevayeva, ukhalhawaya attu enchi anoolhikacha uvira nansho ahooriaka. 25Anoowa mahuku anene inupa vanohalha aya uttia nkhora, ni inyu mwaatti mweemelhaka vathe mwiihanaka mwiiraka, ‘Pwiiya, nnihulhelhe.’ Nansho yayo anowa uwaakhulhani, ‘Akuuchuwenlheni mwaattiva!’ 26Ni inyu nnoowa mwaakhulha, ‘Hii phi alhe naalhia ni uwuria vamoka ni inyu, nkamweenittuchiha uwanihu!’ 27Ayo anowa wiira vavawo tho, ‘Kinre wiira akuuchuwenlheni mwaatti. Nthamache va, inyu mwaatti o uwonya va!’ 28Phi nohalha aya ukhalha nunlhiho ni ukhura miino, vanohalha inyu woona Aburahimu ni Naisaka ni Nayakhobo ni anamilhohi onkhaye nhina Imwene ya Nlhuku, nansho mwaatti nkamwaakhotiya! 29Attu anoowa ukhuma unosha nchuwa ni akina uneelha nchuwa, uchulhu ni uchawa ni ukhalha ukaraamuni Imwene ya Nlhuku. 30Eiyo, wo ikekhiaye ahanlhe utulhi anowa ukhalha o uholhelha, ni ayo aholhenlhe vano ayo anowa ukhalha o umalhihera.”

Uttuna wa Yesu iwani yo Uyerusalemu

(Mat 23:37-39)

31Yeyo ikatema iyo, Amafarisayo akina nkayaawa wa Yesu ni umwiirelha, “Nthame vaa nrwee vakittu vakina, ukhalhawaya Naherode anothanana uwiivani.”

32Yesu nkaamwaakhulha eeraka, “Nrweeke mwaahimerieke anancheto ayo, ‘Kinoomolha mashoka o unanara ni waalhamiha areta lhelho ni meelho, nihuku no neraru kinomalhiha ntheko aka.’ 33Inakhalhaka chiicho, lhelho, meelho ni nroto kiri munkwahani mwaka, khavanlhoka namilhohi wiiviya uriwoothe ihikhalhe Uyerusalemu.

34“Uyerusalemu, Uyerusalemu! Nneeva anamilhohi, nnaata malhuku akarumiya arumiye ni Nlhuku! Vachani kilhikanche aka waathothokaniha achishaana inyu, thoko nankutu chineera awe wo wooramelha achishaana awe mmapuphani mwawe, nansho khamwaattunne. 35Haya etu, iwani inyu inoophomolhiya. Kinouhimeriani wiira, khannokoona mpaka vanohalha inyu wiira, ‘Atotopelhiye uyo nowa wo nchina na Athithi uyo.’ ”

14

Yesu nonlhamiha nreta

1Nihuku no Wiittuwa nimoka, Yesu ahorwaa ulhia yolhia uwani wa Afarisayo aholhelhi, ni attu aari vavawo yaari ammwehawehaka. 2Ntu mmoka eepilhe mieto ni miono nkaawa wa Yesu, 3Yesu nkaakoha owiittuchiha malhehero ni Amafarisayo, “Chani, Malhehero ihu anonivaha ikuru yo upanga cho urera unlhamiha nreta Nihuku no Wiittuwa ama uhipanga?”

4Nansho khayaakhunlhe nlhove. Yesu nkankusha ntu uyo, nkanlhamiha, ni unhiya ahokolhie uwani. 5Paahi nkeerelha attu ayo, “Mpani munlhokoni mwinyu mwaamwanawe ama iphuta awe yatumbuchiraka munlhikitini, hinorwaa ni unkumiha inakhalhaka niri Nihuku no Wiittuwa?” 6Attu ayo khayoonrie umwaakhulha ittu.

Nrima woombone ni wiitimarikha

7Yesu nkoona attu akina alhalheiye cheera aya wo uthanlha ihiche choombone, nkeerelha nna nlhikaaniho nna, 8“Ntu olhalhiakani u arusini, nhikhalhe mapuro o nthimicho, hiwe nlheto nothimichiya uupwahani inyuva. 9Vavawo ntu olhalhelheni mwaattiva onkhaye, nowa uwiirelhani, ‘Nthameke mwaaviriheke alha.’ Phi vavawo vanowa inyu wuulhihiya muru vaattuni ni urwaa uukhalhani utulhi. 10Nansho, mwalhalheiyaka nrweeke, mwaphiyaka mwakhalheke utulhi, anenchi inyu ayo owihanekeni, eereke, ‘Mpwana uweeke waakhalha uholho unouno.’ Vavawo nnowa mwaapatta nthimicho vaattuni va alheto onkhaye vawo. 11Ukhalhawaya ntu riyoothe neewelhiha, nookurushiya, ni ntu neekurusha noowelhihiya.”

12Paahi Yesu nkeerelha anenchi awe ayo, “Mwaaterekhelhaka attu yolhia, uthana ama uhiyu, nhaalhalhie ashilhoko inyu ama manyampwana inyu ama attu o nhakhu, ukhalhawaya ni ayo anowa uulhalhiani, nkayolhivani. 13Vanoterekha inyu yolhia ya ikaramu, mweehanacheke ashikini, attu o uremara, attu o makutulha ni attu ohoona, 14vavawo nnooreeriya, ukhalhawaya yayo kharina ittu yo ulhivani. Nlhuku phi nohalha uulhivani nihuku na attu orera nrima vanowa aya uhihimushiya nnookhwani.”

Nlhikaaniho no ikaramu yulhupalhe

(Mat 22:1-10)

15Ntu mmoka aari nakhanlhe vavawo veewilhe awe, nkaamwirelha Yesu, “Ahoreeriya yayo attu anohalha ukhalha ukaraamuni alhiaka wi Imwene ya Nlhuku ayo!”

16Yesu nkaakhulha, “Ntu mmoka ahoterekha ikaramu yulhupalhe yeehanne awe attu enchi. 17Vaayilhe aya, nkaamwiirelha karumiya awe arwee ehanache alheto, ‘Mmweeke vano mwaatti, ikaramu ihaaya!’ 18Nansho onkhaye khayaawilhe, kila mmoka ahimiaka nlhatu ni urwaa unthekoni wawe, o upacha alhepelhaka eeraka, ‘Nkakihiyeni kirwee kawehe imata kithumme aka, nkihiye etu kirwee wowo.’ 19Nkhwawe uyo aholhepelha ni wiira, ‘Kihothuma ing’ope khumi cho ulhima elhi elhi ni vaa kiri munkwahani ulhikachani, nkakihiyeni kirwee wowo.’ 20Nkina nkeera, ‘Kithenlhe naanano, paahi etu akinowa.’” 21“Karumiya nkaahokolhia ni waahimeria anrumme. Anene ntheko nkayaarushiya chinene nkaamwirelha karumiya uyo, ‘Waakuvieke urweeke mmaphironi ni mmawani, mweehaneke amashikini ni attu oremara ni attu ohoona ni attu oheeta.’ 22Karumiya nkaahokolhia nkeera, ‘Thithi, malhehero inyu ahopangia, nansho attu khari enchi khanachara.’ 23Anene nkayamwiirelha karumiya tho, ‘Urweeke etu vano mmaphironi ni nchereshere mmo, waakhupeke attu awaacheke awe aachariha inupa. 24Kinouhimeriani wiira, khaawo ata ntu mmoka kinlhalhelhe aka nohalha ulhawiha yolhia iterekhiye ukaraamuni waka va!’ ”

Iphiro yo ukhalha owiittucha

(Mat 10:37-38)

25Vavawo milhoko minchi cha attu chaari chinttwaraka Yesu, nkaarukunuwa ni weerelha, 26“Ntu riyoothe nowa uwannyaka, ahikittuneke mii ni waavenga athumwanawe ama anumwanawe ni ahanu awe ni achishaana awe ni ashihima awe ni ashirokorawe ata ni ukumi awe mwanene, khanooria ukhalha owiittucha aka. 27Ntu hinokusha nsalaaba awe ni ukittwara khanooria ukhalha owiittucha aka.

28“Ntu mmoka inyu athananaka utheka ishanja, nochokholha ukhalha thoko vathi aalhakelhe nhakhu unthananiya, oone wiira nowooria yoyo ntheko uyo. 29Aahikhalhaneke, khanooria upanga ata ntheko wo utheka nsingi, ni attu onkhaye anowa unthiaa, 30yiiraka, ‘Yolha ntu ulha ahochokholha rata, nansho hoochelha umalhiha!’

31“Ama mwene ani nothanana waatakana ikhoto ni mwene nkina hinokhalha nipuro ni wuupuwelha thoko. Noopuwelha wiira, chani manyaasikari elufu khumi arina awe anowooria waatakana ikhoto ni amwene akina? 32Oonaka wiira khanooria, phi naaruma awe attu o urweeha nttenga wo mpuha wo wiiwanana ni yoyo mwene uyo ahinakumaana. 33Chiichammo etu, khaawo ata mmoka inyu nokhalha owiittucha aka aahihiyereke kila ittu rina awe.

Maakha othuwa

(Mat 5:13; Mako 9:50)

34“Maakha ari o uchiva, nansho athuwaka, anohalha uchivihani? 35Khanlhoka tho nttayani mena ukhalha ichaayira, anokhalha o rihiya. Ri ni maaru eeweke!”

15

Ikhondoro yoopotera

1Nihuku nimoka attu o ulhiviha ikhodi ni attu o uwonya enchi yahowa umwiiwelhelhani Yesu, 2Amafarisayo ni owiittuchiha Malhehero nkayaachokholha utukutuwacha, “Mmwooneke yolha ntu ulha! Naapochera attu o uwonya ni waalhiana yolhia!” 3Paahi Yesu nkaahimeria nna nlhikaanihero nna,

4“Ntu ri ni ikhondoro imia imoka, oonaka imoka ihopotera, neera chani? Noohiya chikina makhumi tisa ni tisa chiyo wiithuphini, ni urwaa uuthothani imoka ipotenre iyo mpaka oone. 5Oonakaru, khuchishaka vanikhathani 6ni uhokolhia attapelhelhaka. Khweehanaka manyampwana awe ni amwatamana eeraka, ‘Nittapelhelheke etu mwaatti, ikhondoro yaapotenre ihoonia!’ 7Chiicho kinouhimeriani wiira, phi nohalha aya uttapelhelhiya wiirimu ntu mmoka o uwonya vanokhoroma awe ni uhiya uwonya, waapwaha akina makhumi tisa ni tisa ahinovarechesha ikekhia.

Nikhobilhi nipotenre

8“Ama nnoona chani, opani amoka ari ni makhobilhi khumi, naapoteraka nimoka anohalha wiira chani? Anooparihelha ikhandiri ni ukwecha inupa aaviaka rata mpaka oone. 9Vanoona aya, phi neehana aya manyampwana aya ni amwaatamana vamoka, eeraka, ‘Mwaatti, nkanngwe nittapelhelhe nikhobilhi naakipotenre nihoonia!’ 10Chiichammo etu, kinouhimeriani wiira, minepa cha Nlhuku phi neera aya wo uttapelhelha ntu mmoka o uwonya vanokhoroma awe.”

Mwaana aapotenre

11Yesu nkaathepa waahimeria eeraka, “Ahaawo ntu aari ni ashaana elhi. 12Mwankani uyo nkeerelha athumwane, ‘Athumwanaka, nkivahe nhakhu unkiphwanelha.’ Nkaakawelhachiya elhi ayo. 13Avireke mahuku vakani, nkaathumiha nhakhu awe ni urwaa nkwaha wo utayi ni ihera chonkhaye chaarina awe. Wowo nkaakhalha ni ulhia chonkhaye pufia. 14Vaamalhinhe awe kila ittu, nkawaakhumelhelha ikuruna, nkaachokholha uthemwathemwa. 15Nkaarwa upangani ntheko wa ntu mmoka nnenchi o yeyo ilhapo iyo, anrweehilhe umatani wawe alhihe ikulhuwe. 16Nkaathanana ata ukhura makova aalhiya ni ikulhuwe, ukhalhawaya khaawo ntu anlhoha. 17Voopuwenlhe awe, nkeera, ‘Wa athumwanaka, anamitheko enchi anoolhia ni urupalha, ni mii uno kikhwaaka ithalha! 18Kinoohokolhia etu uwani wa athumwanaka keerelhe, Athumwanaka, kihowonya irimu ni uwaninyu. 19Akinophwanelhiya wiihaniya mwaamwaninyu, nkipangeke thoko mmoka a anamitheko inyu.’ 20Paahi etu nkaachokholha nkwaha wo uhokolhia uwani.”

“Nari utayi, athumwanawe nkaamwona, nrima nkawaakelha ikiriri, nkayaattimakacha, nkayampochera ni unkumbatira mwaamwanaya. 21Mwaamwanaya nkeera, ‘Athumwanaka, kihowonya wa Nlhuku wiirimu ni uwaninyu. Akiphwanelhiyaka tho wiihaniya mwaamwaninyu.’ 22Nansho athumwanawe nkeehana akarumiya aya, eeraka, ‘Mwaakuvieke, nkawaani! Mmwiiheke ikuwo choombone chiyo, mmwe mwammwariha. Mummwariheke ni pete nnikokhoni ni iratu mmietoni mwawe. 23Mwamalhaka nrweeke mwanhitheke mwang’ope o uneneva uyo, nittapelhelhe! 24Ukhalhawaya mwaamwanaka ulha ahokhwa nansho vano ri nkumi, ahopotera, nansho vano hoonia.’ Nkayaachokholha uttapelhelha.”

25“Yeyo ikatema iyo, mwaana mulhupalhe uyo aari umatani. Vaahokolhia aya, aatameriaka vawani, nkayeewa ikoma choopiyaka attu eenaka. 26Paahi etu nkaamwiihana karumiya mmoka ni unkoha, ‘Ana urini?’ 27Karumiya nkaakhulha eeraka, ‘Nhima inyu hohokolhia uwani, ni athumwaninyu ahonhithelha mwang’ope o uneneva ulhe, ukhalhawaya ahompatta nari nkumi.’ 28Mmirawo mulhupalhe uyo nkaathunalha chinene nkaakhota ukelha mpaani, athumwane nkayaawa ni umpepecha wiira akelhe mpaani. 29Nansho uyo nkaakhulha, ‘Nkoonani thithi, iyaakha chonkhaye chi kinovara ntheko uukavihani thoko ipotta, mena akinawonya malheheriyo inyu. Nkivanheni? Khannakivaha ata mwaapuri wiira kiipuhihe ni manyampwana aka! 30Nansho ulha mwamwaninyu ulha, holhia pufia nhakhu wonkhaye ni ashithiyana o ulhavalhava, ni vano vahokolhelhe awe, nhonhithelha mwang’ope o uneneva!

31“Athumwanawe nkayaakhulha, ‘Mwaamwanaka, uri ulhokelhaka ni mii, ni kila ittu iri yawawo. 32Nansho ninttapelhelha ukhalhawaya nhima inyu ahokhwa, nansho vano ri nkumi, ahopotera nansho vano hoonia.’”

16

Akarani o woothacha

1Yesu nkeerelha owiittucha awe, “Ahaawo ntu o nhakhu aari ni akarani o ipilhi yo weemelhelha nhakhu awe. Nkaahimeriya wiira akarani ayo aari alhiaka pufia nhakhu awe uyo. 2Paahi nkeehana ni weerelha, ‘Urini anaa, malhove kineewa aka alha? Nkaalhakelheke etu nhakhu aka, ukhalhawaya khanrina tho ipilhi yo ukhalha akarani aka.’ 3Akarani nkayeechiirelha aneneru, ‘Anene ntheko alha ankelha ukithurulha ipilhi aka. Kiireke chani vano etu? Akooriaka ulhima, koonaka ishoni unlhepelha ntu. 4Aye, kihochuwelha cho wiira! Vanohalha aka uhiihiya ipilhi aka munthekoni vawo, kinowa kaapatta manyampwana o kipochera mii mmanupani mwaya.’

5“Paahi nkeehana attu onkhaye aashimihiye nchurukhu ni anene ntheko. Nkaakoha o upacha, ‘Ana mwaashimme nchurukhu nchani?’ 6Nkaakhulha, ‘Mapipa imia o makhura o uto, maalhakelhiyo ayo alha vaa.’ Akarani nkayeera, ‘Nkhalheke nlhepeke wiira yaari makhumi nthanu.’ 7Nkankoha nkina, ‘Haya ni inyu mwaashimme nchani?’ Nkaakhulha, ‘Kaashimme mirupa imia imoka cho ngaano. Maalhakelhiyo ayo phi alha vaa.’ Nkeerelhiya ni uyo, ‘Nlhepeke wiira yaari mirupa makhumi nane.’

8“Paahi etu, anene ntheko ayo nkayaapuhiha yayo akarani o ipilhi o uhilhoka ayo wo irusho chaarina aya. Ukhalhawaya attu o velhaponi ari o upenya waapwaha attu o nthuko.”

9Yesu nkoolhumacha tho, “Ni mii kinowiirelhani wiira, mpangeke umpwana ni nhakhu wo mwiilhaponi, vanohalha aya umalha vawo, mmwe mwaapocheriya mu nihema no mahuku o uhimalha.” Vavawo nkeerelha, “Mwaatti nneepanga orera nrima mwaattuni, nansho Nlhuku achuwelhaka mirima chinyu. Ukhalhawaya ittu inoonia uteelha waattuni, Nlhuku noona wiira phiri yo uhilhoka. 10Ntu riyoothe nokhulhuvelhiya wo makani nowa ukhulhuvelhiya wo chittu chuulhupalhe, ntu hinokhulhuvelhiya wo makani, khanowa aakhulhuvelhiya wo chittu chulhupalhe. 11Mwaahirumelhelhiyeke wo chittu cho mwiilhaponi, nnohalha ukhulhuvelhiya chani etu wo nhakhu we ikekhiaye? 12Vavawo mwaahiphwanelheke munhakhuni mwa ntu nkina, mpani etu nohalha uuvahani ittu?”

13“Khaawo namitheko nooria waatumikelha ashinene ntheko elhi, apangaka chiicho, nowa unvenga mmoka ni unttuna akina ama nookhulhuvelhiya wa ntu mmoka ni uhikhulhuvelhiya wa ntu nkina. Khannoria ukaviha ntheko wa Nlhuku ni nhakhu vamoka.”

Malhikaaniho makina a Yesu

(Mat 11:12-13; 5:31-32; Mako 10:11-12)

14Amafarisayo veewilhe aya chaahimiya ni Yesu, nkaayaathunalhacha wo nlhatu no uttuna nchurukhu chinene. 15Yesu nkeerelhacha, “Mwaatti phi inyu nneepanga attu o nrima woombone mwaattuni, nansho Nlhuku achuwelhaka uwonya winyu. Ukhalhawaya chittu chinoonia wiira phi chorera mwaattuni chechiyo phi cho uhilhoka wa Nlhuku.

16“Malhehero a ashinna Musa ni malhove alhepiye ni anamilhohi chaari chihimiyaka mpaka ikatema i Nayohana Obatiiza, ukhuma vavawo, Malhove Orera o Imwene ya Nlhuku phi nohimiachiya, ni kila ntu akelhaka wo machiri. 17Nansho vari vowaalhuwa irimu ni ilhapo uvira, upwaha inakhalhaka nlhove nimoka nilhepiye no Malhehero ufutiya.

18“Ntu riyoothe naavaha mahanu awe italaka ni waathelha athiyana akina, holhavalhava, ni ntu naathelha opani ayo, ni uyo holhuva.

Ntu o nhakhu ni Nalazaro

19“Ahaawo ntu mmoka o nhakhu aawara ikuwo cho nchurukhu mwinchi cho thereria ni ukhalha mumpuhani mahuku onkhaye. 20Nkaakhalha tho ntu nshikini eehaniya Lazaro, aachanre makhwata iruttu yonkhaye, aawiihiya kila nihuku vankhorani va ntu o nhakhu ulhe, 21amirelhaka ishenye cholhia chaamoramora vamezani va ntu o nhakhu ulhe. Ni ashipwa aari awaaka alhathaka makhwata awe.

22“Nshikini ulhe, nkaakhwa, nkaakushiya ni minepa wiirimu ukhalhihiyani vamoka ni Aburahimu. Ntu o nhakhu ni uyo nkaakhwa, nkaavithiya. 23Unaminepa nkaakhalha muuttwaruwani chinene, nkaapathusha miitho nkoona Aburahimu anakhanlhe utayi vamoka ni Nalazaro. 24Paahi etu nkayeehana, ‘Apwiiya Aburahimu! Nkoonelhe ikiriri, mwaarume Nalazaro inakhalhaka apaphe vachulhu nikokho naya mmaashini, awe aatipiha nlhimi naka nna, ukhalhawaya mooro uri mu ukipahani chinene!’

25“Nansho Aburahimu nkayaakhulha, ‘Muupuwelheke anaka, wiira vaari inyu akumi valhe mwaari mpuhaka chinene, Nalazaro ahuvaka. Nansho vano uno ari mumpuhani, ni inyu nhuvaka. 26Inakhalhaka chiicho, variyari ihu hii ni inyu mwaatti, vari nlhikiti nulhupalhe, khavanooria ntu uwa uno ni attu o uno uwa wowo.’ 27Ntu aari o nhakhu ulhe nkeera, ‘Kinolhepelha etu pwiiya wiira, mwaarume Nalazaro ayo arwee uwannyaka wa athumwanaka, 28ukhalhawaya ahohalha ashihima aka athanu, arwee aamukache, ni ayo ahiwe aaphiyelha nna nipuro no ntwarusho nna.’

29“Aburahimu nkayeera, ‘Ashihima inyu ahana malhove alhepiye a ashinna Musa ni anamilhohi akina o waamuka, eewelhelheke yayo.’ 30Ntu o nhakhu ulhe nkaakhulha, ‘Yeyo vekha aya khinthosha, pwiiya Aburahimu! Nansho ntu akaahihimmwe ni urwaa wowo, vavawo anokhoroma ahiyaka uwonya waya.’ 31Nansho Aburahimu nkayeera, ‘Yaahiiweke malhove a ashinna Musa ni anamilhohi, khanowa aarumelhelha attu ariyoothe anakhalhaka ahihimmwe nnookhwani.’ ”

17

Uwonya

(Mat 18:6-7, 21-22; Mako 9:42)

1Yesu nkaahimiachera owiittucha awe wiira, “Chittu chinaahelha attu mu uwonyani lazima chikhumelhelhe, nansho hothapana ntu naawonyiha attu akina! 2Ikaari mbaya yoyo ntu uyo akaattukelhelhiye nshilho nshikoni ni urihelhiya ubaharini kuliko ummwonyiha mmoka aya alha ashinkani alha. 3Paahi etu mwiichinanelheke!

“Nhima inyu awonyaka, munchachereke, akhoromaka munlhevelhelheke. 4Ottekelhakani imara saba wo nihuku nimoka, ni kila ikatema awaaka ni wiira, ‘kihokhoroma,’ munlhevelhelheke.”

Ukhalha ni nrima

5Akarumiya nkayeerelha Athithi, “Nnuncherereke nrima.”

6Athithi nkayaakhulha, “Mwakaari ni nrima wo upisha inakhalhaka mwankani thoko imbeyu yo iharadali, mwaneerelha ulha mwiri wo nkhuyu ulha, ‘Mwiikhulhe mwaanene mweephateelhe ubaharini!’ ni uyo waanowiiwani.

Ntheko wa akarumiya

7“Niire wiira mmoka inyu hanaa karumiya nonlhimelha ama noshunga ikhondoro chawe. Chani vanohokolhia awe umatani, noomwiirelha, waakuvieke, ukhalheke, ulhieke yolhia? 8Mena! Nomwiirelha, ‘Ukiterekhelhe yolhia mii thoko, mwiichesheke rata ni ukitumikelha mii vanolhia aka ni uwuria vawo, wamalhaka uterekheke yawao.’ 9Chani aterekhaka nonttuna yoyo karumiya uyo wo ntheko ulheheriye awe? 10Ni inyu mwaatti chiicho, mwapangaka ntheko ulheheriye inyu, mwiireke, ‘Hii niri akarumiya o uhikhulhuvelhiya, nihopanga tu thoko chilheeheriye ihu.’ ”

Yesu nowaalhamiha attu khumi

11Yesu vaarwaa awe Uyerusalemu, ahovira mmwiinanoni mwo Usamariya ni Ugalilaya. 12Vaaphiya awe iwani imoka, nkaakumaana attu khumi o makutulha eemenlhe utayi 13akhuwelhachaka, “Yesu! Thithi! Nnoonelhe ikiriri!”

14Yesu vonne awe nkeera, “Nrweeke mweechooniheke wa opochera ishaani.”

Vaari aya mphironi arwaachaka, nkayaalhamacha. 15Mmoka vonne awe wiira holhama, nkaahokolhia, anthimichaka Nlhuku wo nlhove nulhupalhe. 16Nkeewulhusha vathi oopuruwaka vamietoni va Yesu ni unshukuru. Yoyo ntu uyo aari Nsamariya. 17Yesu nkeera, “Yaari attu khumi alhamihiye, akina tisa ayo ari vayi etu? 18Chani woonaka ulha nlheto ulha vekha awe phi wilhe unthimichani Nlhuku?” 19Paahi Yesu nkaamwirelha ntu uyo, “Munkweke nrweeke, nrima inyu uhoolhamihani.”

Uwa Imwene

(Mat 24:23-28, 37-41)

20Amafarisayo akina nkayankoha Yesu Imwene ya Nlhuku inohalha uwa iyaakhani. Aakhunlhe eeraka, “Imwene ya Nlhuku khinowa thoko chinaanyihera inyu. 21Khaawo ntu nohalha wiira, ‘Alha va!’ Ama wiira, ‘Irii valhe!’, ukhalhawaya Imwene ya Nlhuku iri nhina mwinyu.”

22Paahi nkaahimeria owiittucha awe, “Ikatema inoowa vanohalha inyu wunlhelha woona ikatema yo Mwaana a Ntu, nansho nhoonaka. 23Ahawo anohalha uwa uwiirelhani, ‘Nkoonani, rii valhe!’ Ama ‘Nkoonani rii vaa!’ Nansho mwaatti nhirwee ummwehani. 24Ukhalhawaya thoko chineera aya wo uverunya uno ni uno wiirimu, phi chiichammo Mwaana a Ntu chinohalha awe wiira nenno nihuku nno. 25nansho ahinaya yayo mahuku ayo, hophwanelhiya uhuva chinene ni ukhotiya ni attu o ilha iyari ilha. 26Thoko chaari aya ikatema ya Anuhu, phi nohalha aya ukhalha nihuku no Mwaana a Ntu. 27Attu yaari alhiaka ni uwuria, athelhaka ni uthelhiya, mpaka nihuku Anuhu vaawelha aya isafina. Igarika nkayaawa nkayeevakacha attu onkhaye. 28Inottuna ukhalha thoko mahuku a Nalutu. Attu yaari alhiaka awuriaka, athumihaka ni uthuma aalhaka imbeyu ni utheka manupa. 29Nihuku Nalutu vaathama aya Usodoma, malhuku o mooro nkaarupa thoko ipulha ukhuma wiirimu ni weevakacha attu onkhaye. 30Phi nohalha aya ukhalha nihuku Mwaana a Ntu vanohalha awe upatakulhiya.”

31“Nenno nihuku nno, ntu riyoothe nohalha uphwanyiya vanchaarani hikhuruwe vathi uwa ukusha nhakhu awe, chiicho ntu riyoothe nohalha uphwanyiya utimani hihokolhie uwani. 32Moopuwelheke ahanu a Nalutu! 33Ntu nothanana woopolha ukumi awe noopoteriha, ntu nokumiha ukumi awe nowa woopolha. 34Yoyo uhiyu uyo, Kinouhimeriani wiira, attu elhi anowa urupa vamoka, mmoka nowa ukushiya, nkina ahiiyaka utulhi. 35Manyopani elhi anowa ushilha meelhe vamoka, amoka anowa ukushiya akina ahiiyaka utulhi. 36Attu elhi anowa ulhima mmatani vamoka, amoka anowa ukushiya akina ahiiyaka.”

37Owiittucha nkayankoha Yesu, “Thithi, vayi wowo?”

Yesu nkaakhulha, “Vakittu variwoothe vari ntembo, phi vakittu vanothukumanacha marepo.”

18

Nlhikaaniho ni anankhwelhi ni Ohukumulha

1Paahi, Yesu nkaahimiachera nlhikaaniho no weettuchiha wiira ikatema yonkhaye anthananiya akhalhe anlhapelhaka Nlhuku wo uhocha ntu. 2Nkeera, “Iwani i naneshe ahaawo Ohukumulha mmoka ahanthimicha Nlhuku mena waalhoha attu. 3Ni wowo akhalhaka anankhwelhi aawa kila ikatema uwaalhepelhani aakavihe apatte yaahuvelha aya, eeraka, ‘Nkikavihe kipatte ikekhia inohuvelha aka ukhuma wa mmalhaponi aka!’ 4Wo mahuku menchi Ohukumulha ayo yaari akhotaka, nansho wo umalhihera nkeera aneneru munrimani mwaya, ‘Inakhalhaka akimoovaka Nlhuku ama waalhoha attu, 5nansho wo nlhatu wo uhuvihiya chinene ni anankhwelhi alha, kinowenkelha ikekhia aya. Kaahiireke chiicho anoothepa ukinyoonyiha, ni ukoocheeha!’ ”

6Athithi nkayaathepa wulhumacha, “Paahi mwiiweke etu, chenre aya wo wulhumacha yayo o uhukumulha o uhilhoka ayo. 7Chani etu, Nlhuku khanowa aalhakelhaka ikekhia attu athanlhiye, anomunlhelha kila nihuku uthana ni uhiyu? Chani noocherewa waavaha inonlhelha aya? 8Kinouhimeriani wiira, nowaavaha ikekhia wo uhicherewa. Nansho chani, Mwaana a Ntu nowa aaphwanya attu o nrima vanohalha awe uwa?”

Nlhikaaniho na Amafarisayo ni attu o ulhiviha ikhodi

9Yesu nkaahimiacha tho nna nlhikaaniho nna wa attu eecherumelhelha woona urera nrima ni waaveehacha attu akina. 10“Ahaawo attu elhi aarweelhe u Inupa ya Nlhuku uulhapelhani, amoka yaari Afarisayo, ni akina yaari olhiviha ikhodi.

11“Afarisayo nkeemelha vachereshere vo vekha aya, nkaalhapelha munrimani, ‘Kinoushukuru Nlhuku, ukhalhawaya akirii thoko akina o uhilhoka, akihiwe ntu omenyekha mena owiiya mena ntu o ishembwere thoko attu akina chiri aya. Kinooshukuru tho akirii thoko ntu olhiviha ikhodi emenlhe ulha va. 12Kinoottuka mahuku melhi kila ijuma, kikumihaka ikikhumi yo nhakhu kinopatta aka.’

13“Nansho olhiviha ikhodi ayo, eemenlhe utayi oochelhaka upathusha miitho wiirimu, nansho echaataka vakhakaachani onlhaka ahiyereriye, eeraka, ‘Nlhuku nkoonelhe ikiriri mii ntu o uwonya va!’ ” 14Kinouhimeriani wiira, “Ntu olhiviha ikhodi ulhe aahokolheelhe uwani naalhakelhiye ikekhia. Nansho kuhiwe wa Afarisayo ayo, ukhalhawaya kila neewelhiha nookurushiya, ni kila neekurusha noowelhihiya.”

Yesu noweeshera miono ashaana ashinkani

(Mat 19:13-15; Mako 10:13-16)

15Attu nkayammwiihera Yesu ashaana ashinkani awe eesheracha miono chawe. Owiittucha vonne aya nkaachiichihacha ni waachacheracha. 16Nansho Yesu nkeehanacha eeraka, “Mwaahiye ashaana ashinkani ayo we uwannyaka, mena nhaachiichihe, ukhalhawaya Imwene ya Nlhuku phi yawaya attu thoko alha. 17Muupuwelheke wo ikekhiaye wiira, ntu riyoothe hinopochera Imwene ya Nlhuku thoko mwaana mwankani khanowa aakhelha mwiimweneni.”

Ntu o nhakhu

(Mat 19:16-30; Mako 10:17-31)

18Nholhelhi mmoka a Ayahudi nkankoha Yesu, “Owiittuchiha orera nrima, kipangeke ittu yaani kipatte ukumi wo uhimalha?”

19Yesu ni uyo nkaakoha, “Chani woonaka nnokiihana orera nrima? Khaawo ri orera nrima ahikhalhe Nlhuku vekha awe. 20Nhochuwelha malheheriyo, ‘Nhilhavelhave, nhiive, nhiiye, nhimwootherie ntu, mwaathimicheke athumwaninyu ni anumwaninyu.’ ”

21Nholhelhi uyo nkeera, “Mii kihovara yayo meettuchiho ayo toka kinari mwanhima.”

22Yesu veewilhe awe, nkaamwirelha, “Nhohalhiha nimoka nnothananiya inyu upanga. Nthumiheke chittu chinyu chonkhaye ni nchurukhu uyo mwaavaheke amashikini, ni inyu nnowiishungera nhakhu wiirimu, mwamalhaka vavawo nkittwareke.” 23Nansho ntu ulhe veewilhe awe chiicho, nkaakelhiya ichuku chinene, ukhalhawaya aari ntu o nhakhu chinene.

24Yesu nkoona ichuku chawe nkaamwirelha, “Vari voorikarika chinene attu o nhakhu ukelha wi Imwene ya Nlhuku! 25Eiyo, khavanorikarika wa ingamiya uperetta va niitho no ntotto, kuliko wa ntu o nhakhu ukelha wi Imwene ya Nlhuku.”

26Attu yeewa nkayeera, “Mpani etu, nohalha ulhama?”

27Yesu nkaakhulha, “Chihinooria wa nttuni, chinowooria wa Nlhuku.”

28Paahi Napeturo nkayeera, “Mwooneke etu, hii nihohiya kila ittu ni uuttwarani inyuva.”

29Yesu nkeerelha attu onkhaye, “Eiyo, ikekhia kinouhimeriani, ntu riyoothe hilhe inupa awe ama amwaarawe ama ashihima awe ama manyanaangoro awe ama ashaana awe wo uttwara Imwene ya Nlhuku 30nowa upochera menchi wo upwaha ilha ikatema ilha ni ukumi wo uhimalha ikatema inowa.”

Yesu nonhimiacha nookhwa awe voneraru

(Mat 20:17-19; Mako 10:32-34)

31Yesu nkaakusha owiittucha khumi ni elhi vathetho nkeerelha, “Mwiiwelhelheke! Vano ninorwaa Uyerusalemu, wowo kila ittu ilhepiye ni anamilhohi imwaachaka Mwaana a Ntu inokootimira. 32Nokoohelhiya mmathathani mwa attu ahiri Ayahudi anohalha umpangelhacha ncheche ni unruwana ni unshuwelha ishenye. 33Anokoomwaata ni umwiiva, nansho nihuku no neraru noohihimmwa.”

34Nansho owiittucha khayaari achuwelhaka yoyo mwaha uyo, maana aya aari anavithiye, ahichuwelhaka ittu yaahimia awe Yesu.

Yesu nonlhamiha ntu ohoona

(Mat 20:29-34; Mako 10:46-52)

35Yesu vaatameria awe Uyeriko, nkamphwanya ntu mmoka ohoona aakhanlhe vachereshere iphiro, avekelhaka. 36Veewa awe attu enchi aviraka nkaakoha, “Anaa urini?” 37Nkaakhulhiya wiira, “Yesu o Unazareti phi novira.”

38Nkaakhuwelha eeraka, “Yesu! Mwaana a Adaudi ukoonelhe ikiriri!”

39Attu yaaholhenlhe ayo nkayanchachera wiira amaalhe. Nansho uyo nkaathepa ukhuwelha, “Mwaana a Adaudi, ukoonelhe ikiriri!”

40Yesu nkeemelha ni ulhehera wiira ehaniye. Vaawiihiye awe, Yesu nkankoha, 41“Unothanana kuupangelheke ittu yaani?”

Nkaakhulha, “Thithi, kinolhepelha woona.”

42Yesu nkaamwirelha, “Uvahiyeke woona etu! Nrima awo uhoolhamiha.” 43Yeyo ikatema, ohoona ulhe nkoona, nkanttwara Yesu uno anthimichaka Nlhuku. Attu onkhaye vonne aya, nkayanthimicha Nlhuku.

19

Yesu ni Nazakayo

1Yesu nkaaphiya Uyeriko, nkeetakacha mmaphironi. 2Wowo ahaawo ntu olhiviha ikhodi mulhupalhe eehaniya Zakayo. Yoyo aari ntu o nhakhu. 3Aari athananaka umwoona Yesu chiri awe, nansho aari akani o khuvia oocheelhaka umwoona Yesu rata wo nlhatu no uchara attu. 4Paahi etu nkaattimakacha uholho, nkaawelha munkhuyuni amwoone Yesu rata vanohalha awe uvira. 5Yesu vaaphilhe awe vavawo, nkaaweha nchulhu ni uwerelha Nazakayo, “Nazakayo, nkhuruweke mwaakuvieke, lhelho mii ki nlheto uwaninyu.”

6Nazakayo nkayaakhuruwa ni umpochera Yesu athaatheelhaka. 7Attu onkhaye oona nkayaachukulhacha, “Yolha ntu ulha nokelha uukhalhani wa ntu o uwonya!”

8Nazakayo nkayeemelha ni wiihimia wa Athithi, “Mwiiweke Thithi! Kinookumiha inusu yo nhakhu aka waavaha amashikini, ni yakhalhaka hawo ntu kanthurunlhe aka ittu, kinonhokolhoshera vacheshe.”

9Yesu nkeera, “Lelho, inupa inyu ihoopolhiya, ukhalhawaya ulha ri uwaninyu ulha ri o iyari ya Aburahimu. 10Mwaana a Ntu wiilhe waathotha ni woopolha attu apotenre.”

Nlhikaaniho ni akarumiya khumi

(Mat 25:14-30)

11Attu vaamwiwelhelha aya, Yesu nkaathepa nkaahimeria wo malhikaaniho. Vavawo aari aatameriaka uphiya Uyerusalemu, ni attu yaanyiheraka vano wiira Imwene ya Nlhuku waanonia chitema. 12Paahi etu nkeera, “Ahaawo ntu o iyari ye Imwene aarweelhe nkwaha wo utayi apochere umwene, vanomalha awe ahokolhie. 13Vaari awe hinaya uthama, nkeehanacha akarumiya awe khumi ni waavaha kila mmoka nchurukhu wo ulhikaana ni umwiirelha, ‘Mpangelheke maronda mpaka vanohokolhia aka.’ 14Nansho attu o uwannyawe yaari anvengaka, nkayaaruma akarumiya arwee aahimerie attu ammara nchina wiira, ‘Khaninaattuna ahivariye umwene.’

15“Ntu uyo nkaavariya umwene nkaahokolhia uwani. Vaahokolhelhe awe, nkaalhehera eeraka wiira akarumiya aavanhe awe nchurukhu ayo ehaniye awe aalhakelha ifaida apantte aya. 16O upacha nkaawa eeraka, ‘Pwiiya, kihopatta nchurukhu nkina mikwaha khumi wo nchurukhu mmoka mwaakivanhe inyu ulhe.’ 17Nkaakhulhiya, ‘Aye, anamitheko oombone inyu! Nhokhulhuvelhiya wo makani, kinouvahani vano ikuru yulhupalhe yo weemelhelha iwani khumi.’ 18Karumiya o nayelhi nkaawa eeraka, ‘Pwiiya, kihopatta ifaida mikwaha nthanu vachulhu nchurukhu waakivanhe inyu.’ 19Yoyo nkaakhulhiya eerelhiyaka, ‘Nnoweemelhelha iwani nthanu.’

20“Karumiya nkina nkaawa nkeera, ‘Pwiiya, nchurukhu wo idhahabu inyu ulha va, kahovitha vanlhutoni. 21Kaari kuwoovakani, ukhalhawaya inyu attu o urikarika. Nnokusha ittu ihiri yawinyu ni ukhungura vahaanlhe inyu.’ 22Yoyo aakhulhiye wiira, ‘Karumiya o uhilhoka uwe! Kinouhukumulhani wo nulhumo ninyu! Wahochuwelha wiira mii kiri ntu orikarika, kinokusha ittu ihiri yawaka ni ukhungura vahaanlhe aka. 23Aye, woonaka khawarweehilhe unoshungiya nchurukhu? Wowo kaanopatta ifaida yo wuncherera vanohalha aka urwa uhokolhoshani.’

24“Paahi etu, nkeerelha attu yeemenlhe vavawo ayo, ‘Munthurulheke nchurukhu uyo, nkusheke nrweeke mwammaheke karumiya pantte ifaida mikwaha khumi uyo.’ 25Nansho attu ayo nkayeera, ‘Pwiiya woonaka hopatta ifaida mikwaha khumi upwaha nchurukhu waanvanhe inyu!’ 26Nkayaakhulha, ‘Kinouhimeriani wiira attu arina ittu, anowunchereriya, nansho attu ahirina ittu, ata ikani irina aya iyo inookushiya 27Ni vano kineera, attu anokivenga wiira kihivariye umwene ayo, mwaawiiheke vaa, eevakachiye vava koonaka kimwanene!’ ”

Upocheriya wo nkhito Uyerusalemu

(Mat 21:1-11; Mako 11:1-11; Yoha 12:12-19)

28Yesu amalhiheke wulhumacha, nkaaholhelha urwaa Uyerusalemu. 29Vaaphiya awe Ubetifage ni Ubethaniya uri Mwaako wo Mizeituni, ahaaruma owiittucha awe elhi anholhelhe 30aalheheraka eeraka, “Nrweeke iwani iri uholho iyo, vanophiya inyu, nnokomphwanya mwaaphuta nattukelhelhiye hinaya weetihiya ni ntu. Mwanthaphulheke mwammwiiheke vaa.31Ntu riyoothe okohakani woonaka nnonthaphulha, mwamwiirelheke wiira, Athithi anonthanana.”

32Nkayaarwaacha ni uphwanya kila ittu thoko chaahimeriye aya ni Yesu. 33Vanthaphulha aya mwaaphuta uyo, ashinene nkayaakoha, “Chani woonaka mwaatti nnonthaphulha mwaaphuta uyo?”

34Nkayaakhulha, “Athithi phi nonthanana.” 35Nkayankusha mwaaphuta unrwehelha Yesu. Nkayaathalhacha ikuwo vanthanani ni ummwelhiha Yesu akhalhe vachulhu vawe. 36Vaamweetiha awe, attu nkayaathalhacha ikuwo chaya mphironi nkaavira vachulhu ikuwo vawo.

37Vaatameria awe Uyerusalemu, iphiro yaakelha uri Mwaako wo Mizeituni, nlhoko mwinchi wa owiittucha awe nkawaachokholha untotopelha Nlhuku akhuwelhaka voona aya cho ushangiha chonkhaye choona aya, 38Yaari akhuwelhaka, “Nlhuku ammahe ibarakha mwene nowa wo nchina no Athithi uyo! Mpuha ukhalhe wiirimu ni nthimicho wa Nlhuku wiirimu!”

39Amafarisayo akina munlhokoni mmo nkayaamwiirelha Yesu, “Owiittuchiha, mwaamaalhiheke owiittucha inyu ayo!”

40Yesu nkaakhulha, “Kinouhimeriani wiira, kaamaalhihaka, malhuku anoweemelha ni ukhuwelha.”

Yesu nowunlhelha iwani yo Yerusalemu

41Nkaatameria iwani, ni vawo vonne awe, nkaamoriha miithori o nlhelhaka attu o Uyerusalemu, 42eeraka, “Mwakaachuwenlhe lhelho chittu chimmwiiha mpuha! Nansho chihovithiya uwaninyu. 43Ukhalhawaya mahuku anoowa amalhaponi inyu vanohalha aya urukurerihani ntuto, othothokelhakani kila mpatta. 44Anowa uunyikalhachani inyuva vamoka ni attu inyu nlhuwanini mwinyu, ahihalhihaka ata nlhuku nimoka vachulhu nlhuku nikina, wo nlhatu noohichuwelha nihuku Nlhuku naawilhe awe uwoopolhani.”

Yesu nookelha Inupa ya Nlhuku

(Mat 21:12-17; Mako 11:15-19; Yoha 2:13-22)

45Yesu nkaarwa ni Inupa ya Nlhuku nkaachokholha woomolha vathe attu yaapanga maronda, 46eerelhaka, “Iholhepiya, Nlhuku heera, ‘Inupa aka inohalha ukhalha inupa yo lhapelha attu.’ Nansho mwaattiva nhorukunusha ukhalha nikhuku no attu o uvara makhuche!”

47Kila nihuku Yesu nkeettuchiha attu upuwani u Inupa ya Nlhuku. Opochera ishaani olhupalhe ni owiittuchiha Malhehero, ni aholhelhi a attu yaari athananaka umwiiva, 48nansho khayaari ni iphiro yo wiira ukhalhawaya attu onkhaye aari amwiiwelhelhaka, ahittunaka ukufia ata nlhove nimoka.

20

Ukohereriya ikuru ya Yesu

(Mat 21:23-27; Mako 11:27-33)

1Nihuku nimoka Yesu veettuchiha awe u Inupa ya Nlhuku, ahimiachaka Malhove Orera, opochera ishaani olhupalhe ni owiittuchiha Malhehero, vamoka ni ashulhupalhe wahowiya, 2nkayaamwiirelha, “Nnihimerie! Nnopanga chi chittu chi wo ikuru ya apani?”

3Yesu nkaakhulha, “Nkani ni mii kuukoheni nlhove. Nkakihimerieni etu, 4ikuru i Nayohana yo waabatiiza attu yaakhumme wa Nlhuku wiirimu ama wa attu?”

5Nkayaachokholha ukohanacha ashineneru, “Nimwaakhulheke chani? Neeraka, ‘Wa Nlhuku wiirimu’ no wiira, ‘Chani woonaka khamwaarumelhenlhe Nayohana ayo?’ 6Neerakaru, ‘Yaakhumme wa attu,’ alha attu onkhaye alha anoonata malhuku, ukhalhawaya attu onkhaye yanrumelhelha wiira Nayohana aari anamilhohi a Nlhuku.” 7Paahi etu nkayaakhulha wiira, “Hii khanichuwenlhe waakhumme aya.”

8Yesu nkeerelha, “Ata mii akinouhimeriani kimpanga chii wo ikuru yo ukhuma vayi.”

Nlhikaaniho no imata yo zabibu ni anamalhima

(Mat 21:33-46; Mako 12:1-12)

9Paahi Yesu nkaahimeria attu nna nlhikaaniho nna, “Ahaawo ntu mmoka aalhimme imata yo zabibu, nkaashimiha wa anamalhima, nkaarwa nkwaha wo utayi. 10Nlhaalha waayeke, nkanruma karumiya arwee apochere mahalha o izabibu. Nansho anamalhima alhe nkayaamwata karumiya uyo, nkayanhokolhosha mathatharu. 11Nkayanruma karumiya nkina, nansho anamalhima ayo nkayanruwanakacha, nkaahokolhia mathatharu. 12Nkanruma tho karumiya o neraru, anamalhima ayo nkayanrakalhiha ni uyo, ni umwoomolha umatani. 13Yamalhekeru anene imata yo zabibu nkayeera, ‘Vano kiireke chani? Kinonruma mwaamwanaka kinonttuna aka, ulha anokonlhoha!’ 14Nansho anamalhima vaamwonne aya, nkayeeracha ashineneru, ‘Ulha phi mwaamwanaya nohalha uhiyeriya nhakhu. Nngwee nimwiive, nhakhu awe uyo ukhalheke wawihu!’ 15Paahi etu nkayankakhelha uchereshere imata yo zabibu nkayaamwiiva.” Yesu nkaakoha, “Vano anene imata ayo, anohalha weeriha chani anamalhima alhe? 16Anene imata ayo anowa weeva yayo anamalhima ayo, ni uwaashimiha attu akina imata aya iyo.”

Attu veewilhe aya, nkayeera, “Mena ahiniphwanye hii yayo!”

17Yesu nkaaweha nkaakoha, “Haya etu alha Malhove Matakatifu alha anohimiani?

‘Nlhuku nikhotiye ni atheki wiira khaninlhoka

nihokhalha vano nlhuku no nsingi no vakhoonani.’

18Ntu riyoothe nohalha ukwakwathuwa nenno nlhuku nno nowunthakiacha, ni nno nammulhuwelhaka ntu, ninonhararia.”

Mwaha wo ulhiva ikhodi

(Mat 22:15-22; Mako 12:13-17)

19Owiittuchiha Malhehero ni opochera ishaani olhupalhe nkayaalhikacha ummara Yesu vavawo, ukhalhawaya ahochuwelha wiira aahimiacha nenno nlhikaaniho nno aachaka, nansho nkayoova attu. 20Paahi nkayaavia ikatema yoombone. Nkayaahonga attu o wiipangapanga arwee yankohache chookohiya choonria. Vavawo apatte iphiro yo ummara ni unrweeha wa attu o ikuru yo utawara o Urumi. 21Yayo attu yaarumiye ayo, nkayaamwiirelha, “Owiittuchiha, nihochuwelha wiira, nri o wiiraniha. Nihochuwelha wiira, khannomova ntu, nnohimiacha ikeekhene yo iphiro ya Nlhuku. 22Nnihimerieke etu, iri yo urera ama yo unanara hii waalhiva ikhodi Nakaisari?”

23Nansho Yesu ahochuwelha nriankho aya uyo, nkeerelha, 24“Nkakooniheni nikhobilhi no nchurukhu. Ilha ikhove ni nchina nna cha apani?”

Nkayaakhulha, “Chi Nakaisari.”

25Paahi Yesu nkeera, “Morera, paahi etu, mwaalhiveke Nakaisari iri ya Nakaisari, ni unlhiva Nlhuku iri ya Nlhuku.”

26Nkayoochelha ummara wo nlhove niriyoothe vaattuni vawo, paahi nkayaamaalha athikhinaka chenre awe wo waakhulha.

Mwaha wo uhihimmwa

(Mat 22:23-33; Mako 12:18-27)

27Amasadukayo akina, attu yaakhota wiira attu akhwilhe kanhihimwa, nkayaawa wa Yesu unkohani, nkayeera, 28“Owiittuchiha, ashinna Musa ahonilhehera wiira, ‘Nlhopwana akhwaakaru ni waahiya mahanu awe ahinayara, ahima awe akelheke manupa annyarelheke ashaana ntu khwilhe uyo. 29Ahaawo ashilhoko saba o irukulhu imoka, olhupalhe ayo ahothelha nkaakhwa wo uhaahiya ashaana. 30O nayelhi nkaakhelha manupa, 31o neraru chiicho. Nkayeeriya chiichammo wa attu saba onkhaye nkayaakhwacha wo haahiya ashaana. 32Wo umalhihera opani ayo nkayaakhwa. 33vano etu, nihuku no uhihimushiya attu akhwilhe nno, apani anohalha ukhalha phi owannyaya athiyana alhe? Ukhalhawaya onkhaye saba ahaathelha.’ ”

34Yesu nkaakhulha, “Attu o ilha ilhapo ilha anoothelha ni uthelhiya, 35nansho attu Nlhuku nohalha awe waahihimusha ikatema yo uhihimushiya attu, khanowa aathelha mena uthelhiya. 36Anowa ukhalha thoko minepa mena khanowa aakhwa. Anowa ukhalha ashaana a Nlhuku ahihimushiye nnookhwani. 37Nansho ashinna Musa ahomalha uhimiecheshani wiira attu akhwilhe anoohihimushiya nnookhwani. Vari nlhako unohimiacha mwaha wo ithuphi yaapharelha, inohimia wiira, Athithi phi, ‘Nlhuku a Aburahimu ni Nlhuku a Naisaka ni Nlhuku a Nayakhobo.’ 38Paahi etu ri Nlhuku a attu akumi, kahiwe a attu akhwilhe, ukhalhawaya uwannyawe khaawo nookhwa.”

39Owiittuchiha akina nkayeera, “Owiittuchiha, vavawo nhaakhulha rata!” 40olhumanche chiicho ukhalhawaya khayaarina chookohiya chikina tho.

Ukohereriya mwaha wa Kuristo Moopolhi

(Mat 22:41-46; Mako 12:35-37)

41Yesu nkaakoha, “Inooria chani wiira Kuristo thanlhiye ni Nlhuku, mwaana a Adaudi? 42Adaudi anene nhina ichipo cho Izaburi aneera,

‘Athithi aheerelha Athithi,

Nkhalheke wiimonono waka

43mpaka vanohalha aka waathalha amalhaponi inyu wuuthi inyaa chinyu wiira mwaakalhelhe.’

44Yakhalhaka Adaudi ehanne yayo, ‘Athithi’, vano etu, ineeria chani Moopolhi ukhalha mwaana a Adaudi?”

Yesu nowaamuka Owiittuchiha Malhehero

(Mat 23:1-36; Mako 12:38-40)

45Attu onkhaye vaari aya amwiiwelhelhaka, Yesu nkeerelha owiittucha awe, 46“Mwiichinanelheke ni owiittuchiha Malhehero, anottuna weetakacha anawanre ikuwo cho utalhiva ni uchivelhiya ukohachiya wo nthimicho vakittu vanopangachiya maronda, athanlhaka mapuro o nthimicho mmanupani mwo unlhapelha Nlhuku ni mmanupani munoterekhiya ikaramu, 47anaathurulhacha anankhwelhi ni wiipanga attu o ulhapelha wo ulhapelha ikatema yinchi! Yayo anowa uhukumulhiya ntwarusho wo uweria chinene!”

21

Isadaka ya anankhwelhi

(Mako 12:41-44)

1Yesu nkaaweha rata, nkoona attu o nhakhu cheera aya wo ukumiha isadaka chaya mphacheni Inupa ya Nlhuku, 2nkoona tho, opani ashikini amoka amorihaka isenti pilhi. 3Nkeera, “Kinouhimeriani wo ikekhiaye wiira alha opani ashikini alha ahokumiha waapwaha attu onkhaye akuminhe muu. 4Ukhalhawaya attu o nhakhu ayo akuminhe isadaka inokhuma mu ifaida yo munhakhuni mwaya, nansho opani alha, ni ushikini urina aya, akuminhe ittu yaakhulhuvelha aya.”

Yesu noohimiacha uphomolhiya wa Inupa ya Nlhuku

(Mat 24:1-2; Mako 13:1-2)

5Owiittucha akina aari aarerihaka wi Inupa ya Nlhuku mwaha wo urera malhuku athekelhiye inupa ayo, vamoka ni isadaka chikumihiye wa Nlhuku. Yesu nkeera, 6“Alha malhuku athekelhiye ishiri onkhaye nnona inyu alha, anoowa mahuku vanohalha aya uhihalha vaa ata nlhuku nimoka vachulhu nikina, kila ittu inoophomolhiya.”

Uhuva ni uvelhavelha

(Mat 24:3-14; Mako 13:3-13)

7Nkayankoha, “Owiittuchiha, yayo malhove ayo anowa ukhumelhelha iyaakhani? Ni ithikineha yaani inowa unichuwelhiha wiira ikatema ihaaya?”

8Yesu nkaakhulha, “Nhiitialhe, nhiwe mwaathepiya. Attu enchi, anowa wiipanga phi mii, eeraka, ‘Miyaano phi Kuristo Moopolhi thanlhiye ni Nlhuku!’ Nkina eeraka, ‘Ikatema ihaaya!’ Nansho mwaattiva nhaatware. 9Nhiwe mwoova vanohalha inyu wiiwa mwaha wo ikhoto ni uthemwathemwa, yayo ahothananiya uwa, nansho kuhiwe phi umalha wo chittu.”

10Nkaahimeria tho, “Makosho anowa waatakana nimoka ni nikina, imwene chinowa chaatakana chineneru. 11Ilhapo inowa utikhinyia chinene ni ikuruna ni mareta. Unowa ukhumelhelha mwaha wo woopiha attu ni ithikineha chulhupalhe chikhumaka wiirimu. 12Nansho yayo ahinaya, nnoowa mwaavariya, nkamwaatwarushiya ni urweehiya mu inupa cho unlhapelha Nlhuku ni ujeerani, nnowa urweehiya wo mamwene ni attu o utawara wo nlhatu no nchina naka. 13Yeyo phi ikatema inyu yo uhimiechesha Malhove Orera uwannyaya. 14Mirima chinyu chihiwe chaathemwa, mena woova wiira nnohalha wiira chani wo wiivaraanga, 15ukhalhawaya kinoowa koovahani malhove ni irusho chihinooria uvaanyihiya ni amalhaponi inyu. 16Nnoowa mwaapangelhiya ichimwa ni manyanaangoro inyu ni ashilhoko inyu ni manyampwana inyu, ni akina munlhokoni mwinyu eeviyaka. 17Kila ntu nowa uvengani wo nlhatu wo nchina naka. 18nansho khiiwo ata ikharari imoka mmuruni mwinyu inohalha upotera. 19Wo uvilhelha winyu, nnowiichoopolha ukumi inyu.”

Yesu nohimiacha upohomolhiya iwani yo Uyerusalemu

(Mat 24:15-21; Mako 13:14-19)

20“Vanohalha inyu woona iwani yo Uyerusalemu inarukureriye ni amalhaponi, vavawo mmweeke mwaachuwelha wiira uhaaya wo uphomolhiya waya. 21Vavawo etu attu arii Uyudea attawelheke umiakoni, attu arii vawani athamacheke, ni ayo ahiri vawani ayo ahihokolhie uwani. 22Ukhalhawaya yayo mahuku ayo phi ‘Mahuku o ntwarusho’, Malhove Matakatifu atimirihiye. 23Ahothapana manyopani ari veruttuni ni ayo anaamwiha ashaana ashinkani yayo mahuku ayo! Ukhaalhawaya milhatu cho uhuva ni ntwarusho chinowa chaakhumelhelha velhaponi va, ni urushiya wa Nlhuku waawulhuwelhaka alha attu alha. 24Attu akina anowa wiiviya wo uphanga, ni attu akina anowa ukushiya mateeka velhaponi vonkhaye, ni iwani yo Uyerusalemu inoowa yaanyikalhachiya ni attu ahiri Ayahudi, mpaka ikatema vanohalha aya utimira.”

Uwa wo Mwaana a Ntu

(Mat 24:29-31; Mako 13:24-27)

25“Chinowa woonia ithikineha chinchi wo nchuwa ni mweeri ni ittotwa. Velhaponi, ilhapo chonkhaye chinowa uhuva, wo nipampa no woova nkhito wo iphioo cho mbaharini. 26Attu anowa ukomwaa wo nlhatu no woova, awehereraka mwaha unohalha ukhumelhelha velhaponi, ukhalhawaya machiri o wiirimu anowa utikhinyiya. 27Vavawo etu, mwaana a Ntu phi nowa awe, awaaka mmahuteni wo machiri ni nthimicho mwinchi. 28Yayo vanohalha aya uchokholha, mweemelheke rata ni utheesha miuru chinyu wiirimu, ukhalhawaya Moopolhi inyu ri vakhiviru.”

Wiittucha wo mwiri wo nkhuyu

(Mat 24:32-35; Mako 13:28-31)

29Yesu nkaahimeria nlhikaaniho, “Nkoopuwelhani mwiri wo nkhuyu ni miri chikina chinchi. 30Vanoona inyu miri chiphuwaka, phi nochuwelha inyu wiira mmalha iyaakha vano. 31Chiichammo etu vanohalha inyu woona alha onkhaye alha apangiaka, nnowa mwaachuwelha wiira, Imwene ya Nlhuku ihaatameria.”

32“Wo ikekhiaye muupuwelheke wiira, ilha iyari ilha khinovira yayo ahinaya ukhumelhelha. 33Irimu ni ilhapo chinoovira, nansho malhove aka khanovira mena.”

Nshelhelhiheke

34“Nkhalheke miitho! Mirima chinyu chihiwe chaalhemelhiya ni nikakata no chittu cho velhaponi ni uhapalhiya ni nipampa no iphiro cho mwiilhaponi. Mweettialhaka nenno nihuku nno ninowa 35noovarakani thoko nriankho. Ukhalhawaya ninoowa naaphwanya attu onkhaye velhaponi va. 36Nhiittialhe etu, nlhapelheke wo uhoochaa, mmwe mwaapatta machiri o uvira rata vanohalha aya uwa yayo malhove ayo, ni weemelha rata uholho wa Mwaana a Ntu.”

37Yesu nkaalhokelha yayo mahuku ayo eettuchihaka attu Inupa ya Nlhuku, ni nchuwa veelha aya, aarwaa ulhokelhani uhiyu waari Mwaako wo Mizeituni. 38Vaasha aya kila nihuku attu aari apeheriaka Inupa ya Nlhuku uumwiiwelhelhani.

22

Miruku cho umwiivelha Yesu

(Mat 26:1-5; Mako 14:1-2; Yoha 11:45-53)

1Nihuku no isikuukuu yo mikatte cho uhihelhiya ihengedure yo Pasaka naari ninaatamenrie. 2Opochera ishaani olhupalhe ni owiittuchiha Malhehero yaari yoovaka attu, paahi nkayaavia nipesha no unhelha Yesu mmachirini eeviye wo uhichuwania ni attu.

Nayuda anorumelhelha unthumiha Yesu

(Mat 26:14-16; Mako 14:10-11)

3Nakare nkaakelha Nayuda ehaniya Isikariote, mmoka aya owiittucha khumi ni elhi a Yesu. 4Paahi etu Nayuda nkayaarwaa uupangani miruku ni opochera ishaani olhupalhe ni aholhelhi yeemelhelha Inupa ya Nlhuku chinohalha aya unthumiha Yesu uwannyaya. 5Nkayaateelhiya nkayeewanana ummaha nchurukhu. 6Nayuda nkayaarumelhelha, nkayaakhalha yaaviaka nipesha noombone no unrweeha Yesu attu ahichuwelhaka.

Yesu nowiichesha tayari unlhia Pasaka

(Mat 26:17-25; Mako 14:12-21; Yoha 13:21-30)

7Nihuku nkanaaphiya no mikatte cho uhihelhiya ihengedure mwaakhondoro o Pasaka vaakumihiya awe isadaka. 8Yesu nkaaruma Napeturo ni Nayohana eeraka, “Nrweeke mwaterekheke ikaramu yo Pasaka niwe naalhia.”

9Owiittucha ayo nkayankoha, “Nnothanana nirweeke naterekhelheke uuyi?”

10Yesu nkaakhulha, “Vanophiya inyu vawani, nnokomwoona ntu welhe mwaapu wo maashi. Mwanttwareke mpaka inupa inohalha awe ukelha, 11mwamwiirelheke, ‘Owiittuchiha aneera, iri vayi ichuumba inohalha aka unlhelhia pasaka vamoka ni owiittucha aka?’ 12Nokowonihani ichuumba yulhupalhe iri inupa yo nchulhu, imanlhe urerihiya.”

13Nkayarwaacha ni uphwanya kila ittu inari thoko chaahimmie awe Yesu, nkayaaterekhacha cholhia cho Pasaka.

Yolhia ya Athithi

(Mat 26:26-30; Mako 14:22-26; 1Ako 11:23-25)

14Ikatema yaayeke, Yesu nkaakhalha ulhia yolhia vamoka ni akarumiya awe. 15Nkeerelhacha, “Kaholhakelha chinene unlhia Pasaka ulha vamoka ni inyu mwaatti kihinaya uhuvihiya! 16Kinouhimeriani wiira, Akinowa kanlhia tho mpaka nihuku vanohalha aya utimira wi Imweneni wa Nlhuku.”

17Nkaawiaa ikikombe yo idivai, nkanshukuru Nlhuku, nkaavahacha eeraka, “Mmwieke nkawanacheke. 18Ukhalhawaya kinohimia wiira, ukhuma nna akinowuria tho idivai yo zabibu mpaka Imwene ya Nlhuku vanohalha aya uwa.”

19Nkaakusha nkatte, nkanshukuru Nlhuku, nkaamianiha, nkaavahacha, eeraka, “Ilha phi iruttu aka, nnovahiya inyu. Mpangeke chiicho wo ukuupuwelha.” 20Thoko chiichammo, nkaavahacha ikikombe vaamalhinhe aya ulhia, eeraka, “Ilha ikikombe ilha phi Malhehano o Naanano anohimiecheshiya ni iphome aka, inorihiaa wo nlhatu ninyu.”

21“Nansho, mwooneke! Ntu nokithumiha rii vava, nolhia vamoka ni mii! 22Mwaana a Ntu nookhwa thoko Nlhuku chenre awe wo uhimia, nansho hothapana yoyo ntu nohalha unthumiha uyo!”

23Paahi nkayaachokholha ukohanacha ashineneru, phi mpani yoyo nohalha wiira chommo.

Mwaha wo ukohana mpani rii mulhupalhe

24Nkawaakhumelhelha uvaanyihana munlhokoni mwa owiittucha wiira mpani rii mulhupalhe aya. 25Yesu nkeerelha, “Amwene o velhaponi va anaatawara attu ahiri Ayahudi wo ikuru, ehaniyaka ‘Manyampwana a attu’. 26Nansho ihikhalhe chiicho uwaninyu mwaatti, ntu ri mulhupalhe munlhokoni mwinyu nophwanelhiya ukhalha mwankani waapwaha onkhaye munlhokoni mwinyu, ni nholhelhi akhalheke thoko namitheko. 27Attu anaanyihera mulhupalhe phi mpani? Phi nokhalha uweherera aterekhelhiye ama naaterekhelha akina? Phi yoyo nokhalha ni uterekhelhiya. Nansho mii kiri va ukhalha namitheko inyu.”

28“Nholhokelha ni mii ikatema yonkhaye yo ulhikachiya waka, 29ni chiyo thoko chinre aya Athithi wo ukivaha mii Imwene, ni mii kinouvahani mwaatti Imwene iyo. 30Nnowa mwaalhia ni uwuria vamoka ni mii wi Imwene aka, ni inyu nnowa ukhalhelha ihiche ye Imwene mwaahukumulhaka makosho khumi ni melhi o Uisraeli.”

Yesu noolhohera ukhotiya ni Napeturo

(Mat 26:31-35; Mako 14:27-31; Yoha 13:36-38)

31“Nasimoni, Nasimoni! Nkeewani! Nakare naavia nipesha no ulhikachani onkhaye, no uveera imbeyu ni iphepuwa, thoko namalhima chinoveera awe mmuka. 32Nansho mii kihoulhapelhelhani, Nasimoni, wiira nrima winyu uhiwukuwe. Ni inyu vanohalha inyu ukihokolheelha, mmwe mwaahelha nrima ashilhoko inyu.”

33Napeturo nkayeera, “Thithi, Kiri tayari uttukiya ata ukhwa vamoka ni inyu!”

34Yesu nkeera, “Napeturo kinouhimeriani wiira, nthupi uhinaya wiipa mapikoosha, nnowa mwaakiruna vararu wiira khankichuwenlhe mii.”

Nchako, Nrupa ni Uphanga

35Yesu nkaakoha owiittucha awe, “Ikatema korumme akani wo hikusha nrupa wo nchurukhu mena nchako mena iraatu, chani mwahohuvelha ittu iriyoothe?”

Nkayaakhulhacha, “Ata mena.”

36Yesu nkeera, “Nansho vano, ntu ri ni nrupa ama nchako wo nchurukhu akusheke, ni ntu hiri ni uphanga, athumiheke nikoti nawe athumeke. 37Paahi kinouhimeriani wiira, Malhove Matakatifu aneera, ‘Aheeshiya nlhoko mmoka ni attu o uwonya,’ anootimira, ukhalhawaya nlhove ninokaacha mii ninootimirihiya.”

38Owiittucha nkayeeracha, “Thithi, mmweheke! Vaa ahawo maphanga melhi!”

Nkaakhulha, “Haya etu.”

Yesu noolhapelha u Mwaako wo Mizeituni

(Mat 26:36-46; Mako 14:32-42)

39Yesu nkaathama ni urwaa waari Mwaako wo Mizeituni, aattukanaka owiittucha awe thoko cheera awe. 40Vaaphilhe awe wowo, nkeerelhacha, “Nlhapelheke, nhiwe mwaawulhuwa muulhikachiyani.”

41Nkaahiyacha, nkaarwa vatayi vakani wo ntu uwonya nlhuku, nkaakhoroma ulhapelha. 42“Thithi, mwattunaka nthamiheke ilha ikikombe ilha. Nansho kuhiwe thoko chinothanana aka nansho mattunelho inyu, atimirihiye.” 43Nnepa wo wiirimu nkawaawa unhelha nrima. 44Ahuvaka chinene munrimani, nkaalhepelha wo machiri chinene, ntukutta thoko iphome nkanankhuma nkanaamora vathi.

45Amalhiheke ulhapelha, nkaahokolhelha owiittucha awe, nkaaphwanyacha anarumpe, ukhalhawaya yaari anakelhiye ihuzuni. 46Nkeerelhacha, “Chani woonaka nnorupa? Mweemelheke nlhapelheke wiira nhiwulhuwe muulhikachiyani.”

Yesu noovariya

(Mat 26:47-56; Mako 14:43-50; Yoha 18:3-11)

47Yesu aari bado olhumachaka, mphingo wa attu vaawilhe aya, aholhelhiyaka ni Nayuda, mmoka aya owiittucha khumi ni elhi. Nkaawa ni uthanana unkumbatira Yesu. 48Nansho Yesu nkeera, “Nayuda, nnothanana unthumiha Mwaana a Ntu wo unkumbatira?”

49Owiittucha awe yooneke, nkayeeracha, “Thithi, chani nikumiheke mialho?” 50Mmoka aya nkanthikilha karumiya a Opochera ishaani olhupalhe ni unkwatulha nnyaru no wiimonono.

51Nansho Yesu nkeera, “Nhiyeke, ilha ihothosha!” Nkankwakwanya nnyaru naakhapiye nno, nkaalhamiha.

52Paahi etu, Yesu nkeerelhacha opochera ishaani olhupalhe ni aholhelhi ni attu emelhelha Inupa ya Nlhuku ni ashulhupalhe yaawiilhe ummara ayo, “Chani woonaka mmweelhe mialho chulhupalhe ni indonga uwa uukivarani thoko nnowa ummara ntu o uvara makhuche? 53Kaari ni inyu mwaatti kila nihuku keettuchihaka Inupa ya Nlhuku, nansho khamwakivanre. Nansho vano phi ikatema inyu yo upanga, phi ikatema yo ikuru yo mwiipiphini.”

Napeturo anonruna Yesu

(Mat 26:57-58, 69-75; Mako 14:53-54, 66-72; Yoha 18:12-18, 25-27)

54Nkayammara Yesu ni unrweeha upuwani wa Opochera ishaani olhupalhe, Napeturo attwaraka utayiutayi. 55Mooro waari unaparihelhiye variyari ipuwa, Napeturo nkayaakhalha wootta vamoka ni attu akina. 56Karumiya mmoka nthiyana vonne aya anakhanlhe oottaka mooro, nkaaweha ni uhimia wiira, “Ulha ntu ulha chiicho aari vamoka ni Yesu!”

57Nansho Napeturo nkayaaruna, “Uwe nthiyana, akinchuwenlhe mii yoyo ntu uyo!”

58Katashi tho, ntu nkina nkoona Napeturo nkeera, “Inyu mwaari mmoka aya!”

Nansho Napeturo nkaakhulha, “Uwe, mii akihiwe!”

59Yavireke isaa imoka, ntu nkina nkaamindelha, “Wo ikekhiaye, khiiwo yo ukhota, wiira ulha aari vamoka ni Yesu, ukhalhawaya ni uyo nokhuma Ugalilaya!”

60Nansho Napeturo nkayaakhulha, “Uwena, akichuwenlhe unhimia awo!”

Vavawo vavawo, anari olhumachaka, nthupi nkaweepa. 61Athithi nkayaarukunuwa ni waaweha Napeturo wiitho. Napeturo nkayoopuwelha cheerelhiye aya ni Athithi, “Nthupi uhinaya wiipa mapikoosha, nnoowa mwaakiruna mikwaha miraru wiira khankichuwenlhe.” 62Napeturo nkayaakhuma vathe, nkayonlha chinene.

Yesu noheulhachiya ni waatiya

(Mat 26:67-68; Mako 14:65)

63Attu anlhitelhelha Yesu ayo, nkayaamwata ni unheulhacha. 64Nkayanttuka ikuwo wiitho ni unkoha, “Nlhamulheke mpani owatilheni!” 65Nkayanruwanakacha chinene.

Yesu upuwani

(Mat 26:59-66; Mako 14:55-64; Yoha 18:19-24)

66Washeeke, ashulhupalhe ni opochera ishaani olhupalhe ni owiittuchiha Malhehero a ashinna nkayaakumaana uwaamulhani, Yesu nkaawihiya upuwani. 67Nkayeeracha, “Unihimerieke, Uweva phi Kuristo Moopolhi?”

Yesu nkaakhulha, “Mii kahimiaka, mwaatti khannokirumelhelha, 68ni vavawo kookohakani, khannokaakhulha. 69Nansho uchokholhelha nna Mwaana a Ntu nowa ukhalha wiimonono wa Athithi Nlhuku o machiri.”

70Attu onkhaye nkayeera, “Paahi niireke etu, uwe phi Mwaana a Nlhuku?”

Yesu nkaakhulha, “Inyu mwaatti nhohimia, wiira phi mii.” 71Ni ayo nkayeeracha, “Chani uhawo uhimiechesha ukina tho! Ukhalhawaya hohimiacha wo malhaku awe mwanene ni inyu nheewacha!”

23

Yesu noorweehiya u Napilato

(Mat 27:1-2, 11-14; Mako 15:1-5; Yoha 18:28-38)

1Nlhoko wonkhaye nkaweemelha ni unrweha Yesu mpaka u Napilato 2waamwemenshe aya ni uchokholha uhimiacha milhatu, “Nahomwona ulha ntu ulha aapoterihaka attu o velhaponi, eerelhaka wiira ahilhive ikhodi wa Nakaisari ni wiichihana mwanene wiira, Kuristo Moopolhi thanlhiye ni Nlhuku mwene a Ayahudi.”

3Napilato nkayankoha Yesu, “Inyuva phi amwene a Ayahudi?”

Yesu nkaakhulha, “Thoko chinre inyu wo wulhumacha.”

4Napilato nkayeerelha opochera ishaani olhupalhe ni attu wiira, “Akoonaka nlhatu uriwoothe wa ulha ntu ulha.”

5Nansho attu nkayaathepa ukuruvalhelha wo machiri chinene, “Nowaachopeacha ni weettuchiha attu apange injoove ilhapo yonkhaye yo Uyudea. Aachokhonlhe Ugalilaya vano rii vaa.”

Yesu noorweehiya u Naherode

6Napilato veewilhe aya, nkayaakoha, “Kwani yolha ntu ulha nokhuma Ugalilaya?” 7Vaachuwenlhe aya wiira aari ntu o ilhapo yo ikuru i Naherode, nkayanhokolhosha u Naherode uwo, aari yeyo ikatema iyo Uyerusalemu. 8Naherode nkayaateelhiya nrima umwoona Yesu, ukhalhawaya yaari amwiiwaka athananaka umwoona toka khalhayi. Akhulhuvelhaka umwoona Yesu apangaka cho ushangiha. 9Paahi etu Naherode nkayankoha Yesu chookohiya chinchi, nansho Yesu khaakhunlhe. 10Opochera ishaani olhupalhe ni owiittuchiha Malhehero yaari miholho ahimiachaka milhatu chinchi choomwootheria Yesu. 11Naherode ni manyaaasikari aya nkayampangelha Yesu ncheche, nkayammwariha n’golole we imwene nkayanhokolhosha u Napilato. 12Toka nenno nihuku nno, Napilato ni Naherode nkayaalhutanaacha umpwana, ukhalhawaya khalhayi vawo kila mmoka khaari ewananaka ni nkhunanawe.

Yesu noohukumulhiya wiiviya

(Mat 27:15-26; Mako 15:6-15; Yoha 18:39-19:16)

13Napilato nkayeehanacha opochera ishaani olhupalhe ni aholhelhi ni attu vamoka, 14nkayeera, “Nhommwiiha yolha ntu ulha uwannyaka mwiiraka wiira aari aapoterihaka attu. Vano etu, kihonkohacha mwaatti mwiiwaka, ni mii akoonne nlhatu uriwoothe uhimianche inyu. 15Akihiwe mii vekha mena Naherode oonne nlhatu, phi nhokolhonshe aya uwanihu. Khuuwo nlhatu wo hii umwiiva. 16Paahi mii kinomwaata ikopo ni unhiyerera.”

17Kila nihuku no Pasaka, Napilato aari ni malhemalhelho o unhiyerera ntu mmoka ttukiye aathananiya ni attu.

18Nlhoko wonkhaye nkawaakhuwelha, “Eeviye! Munhiyerereke Baraba!” 19Baraba uyo aattukiye wo nlhatu no injoove yaapangeelhe vawani ni nlhatu no weeva attu.

20Napilato aari athananaka unhiyerera Yesu, paahi nkayoolhumana attu tho. 21Nansho attu yaari akhuwelhachaka, “Munkhomelhelhe vansalaabani! Munkhomelhelhe vansalaabani!”

22Napilato nkayeera tho vo neraru, “Nansho ttenkeni? Khuuwo nlhatu kinoona aka wo umwiiva! Kinoomwata ikopo ni unthaphulha.”

23Nansho attu nkayaathepa ukhuwelhacha avekelhaka wiira Yesu akhomelhelhiye, ni nlhove naya nkanaarumelhelhiya. 24Paahi etu Napilato nkayanhukumulha Yesu thoko chaalhepelha aya attu. 25Nkayanthaphulha Baraba, ntu aattukiye wo nlhatu no injoove ni niiviho, nkayaavaha Yesu wiira ampangeke ittu yaathanana aya, thoko chaavekelha aya.

Yesu nookhomelhelhiya

(Mat 27:32-44; Mako 15:21-32; Yoha 19:17-27)

26Manyaasikaari nkayanvelhelha Yesu, vaarwaa aya nkayankumaana ntu o Ukirene nchina nawe Simoni aawa akhumaka umatani. Nkayanchuchumiha, nkayanriaa nsalaaba, akushe anttwaraka Yesu utulhi.

27Nlhoko mulhupalhe wa attu nkawanttwara, akina aya yaari manyopani onlhacha umunlhelha. 28Yesu nkaarukunuwelha, nkeerelha, “Manyopani o Uyerusalemu! Nhikunlhelhe mii, nansho mwichunlhelheke mwaashinene ni achishaana inyu. 29Ukhalhawaya mahuku anowa attu vanowa aya wiira, ‘Ahoreeriya manyaathiyana ahiyanre, ahaayanre ashaana mena ulhelha!’ 30Yeyo ikatema iyo, attu phi nowa aya wiirelha miako, ‘Nniwulhuwelheke! Nnivitheke!’ 31Vavawo attu aneera chiicho wo mwiri nkithi, mwiri wo wuuma inohalha wiiria chani?”

32Attu akina elhi, onkhaye o uwonya, yaari ni ayo arweehiyaka wiiviya vamoka ni Yesu. 33Vaaphilhe aya vakittu vaneehaniya “Nikhurukucha no muru,” nkayankhomelhelha Yesu vavawo, ni attu elhi o uwonya, mmoka wiimonono ni nkina wiimushi. 34Yesu nkeera, “Thithi mwaalhevelheke! Ukhalhawaya khachuwenlhe impanga aya.”

Nkayaakawanacha ikuwo chawe wo woopelha ikhura. 35Attu nkayeemelhacha aawehaka Aholhelhi a Ayahudi vampangelha aya ncheche, “Ahoopolha attu akina, haya etu echopolheke mwanene yakhalhaka uyo phi Kuristo Moopolhi thanlhiye ni Nlhuku!”

36Manyaasikaari ni ayo nkayampangelha ncheche chiicho, nkayaawa nkayammaha isiki, 37yiiraka, “Wiichopolheke umwanene wakhalhaka uwe phi mwene a Ayahudi!”

38Vachulhu nsalaaba nkayaakhomelhelha nipattu naalhempe aya malhove eera, “Ulha phi mwene a Ayahudi.”

39Mmoka a attu yaakhomelhelhiye vamoka ni Yesu nkaachokholha unruwana Yesu, “Uwe kuhiwe phi Kuristo Moopolhi? Wiichoopolheke umwanene, unoopolheke ni hii!”

40Nkina uyo nansho, nkanchachera nkhunanawe eeraka, “Uwe khunomoova Nlhuku? Ihukumu ipantte awo iyo phi pantte awe. 41Hii, ikekhiaye ihu iyo, phi niphwanenlhe, ukhalhawaya nihopochera malhivo o mitheko chihu, nansho uyo khawonnye ittu.” 42Nkaamwiirelha Yesu, “Yesu wakuupuwelheke mii, vanohalha awo uwa unari Amwene vawo!”

43Yesu nkaamwirelha, “Kinoolhelha wo ikekhiaye wiira lhelho nna, unowa waakhalha ni mii Uphiooni.”

Ukhwa wa Yesu

(Mat 27:45-56; Mako 15:33-41; Yoha 19:28-30)

44Yaari saa sita uthana nchuwa vaatiphiilhe aya, ipiphi nkayaawanelha ilhapo yonkhaye mpaka vaari aya saa tisa, 45Nipaziya nulhupalhe naattukelhelhiye variyari u Inupa ya Nlhuku nkanaahuwa velhi. 46Yesu nkaakhuwelha, “Thithi! Kinoweesha nnepa aka mmathathani mwinyu!” Voolhumanche awe chiicho, nkaarihiaa.

47Nholhelhi a manyaasikari o Rumi nkoona cheeria, nkanthimicha Nlhuku, eeraka, “We ikekhiaye ulha aari ntu orera nrima!”

48Attu aathukumanne vavawo uweha chaapangiaa ahoona chikhumelhenlhe, nkayaathuruwa mmawani, echatakachaka ikhakacha wo wooniha ihuzuni. 49Attu onkhaye anchuwenlhe Yesu, ikhalhaka vamoka ni manyopani antwanre ukhuma Ugalilaya, yaari aneemenlhe utayi awehaka.

Uvithiya wa Yesu

(Mat 27:57-61; Mako 15:42-47; Yoha 19:38-42)

50Ahokhalha attu amoka o rera nrima anenchi o Uarimathaya iwani yo Uyudea nchina naya Nayusufu. 51Yayo aari ntu o Uarimathaya, aapanga thoko Nlhuku chaathanana awe attuniyaka ni attu, awehereraka uwa wo Imwene ya Nlhuku. Inakhalhaka aari ntu o Ipuwa yulhupalhe ya Ayahudi, khaari arumelhelhaka ittu ipangiye. 52Yayo yahorwaa u Napilato nkayaavekelha avahiye iruttu ya Yesu. 53Nkayaakurusha iruttu iyo vathi, nkaavilhikelha ikuwo yo hariri, nkayaavitha nnihiyeni mwaahemiye vamwalhani, nihiye naari bado uvithiya ntu. 54Nenno naari nihuku no Ijumaa, Nihuku no Wiittuwa niwaaka meelho aya.

55Manyopani yantwanre Yesu ukhuma Ugalilaya nkayarwaa ni Nayusufu uwinnuwelhani nihiye nivithiye awe Yesu. Nkayoona vavithiye aya iruttu awe. 56Nkayaahokolhiacha uwani nkayaakooroshacha makhura o unukhelha o uwa uuhikani iruttu ya Yesu.

Nihuku no Wiittuwa nkayeettuwa thoko Malhehero chaalhehera aya.

24

Uhihimmwa wa Yesu

(Mat 28:1-10; Mako 16:1-8; Yoha 20:1-10)

1Mapikoosha o nihuku no Jumaapili manyopani yahorwaa unihiyeni, anakushilhe makhura o unukhelha aakoronshe aya. 2Nkayaaphwanya nlhuku ninapirikishiye ni uthama vanlhakoni vawo,3paahi etu nkayaakelhacha nhina, nansho khayaaphwannye iruttu ya Athithi Yesu. 4Nkayeemelha ashangachaka yoyo mwaha uyo, wo uhikhulhuvelha, nkayaakhumelhelha attu elhi aawanre ikuwo chootelha chinene, eemelhaka waatameria. 5Manyopani ayo yoovaka nkayaakhoromacha vathi, attu ayo veera aya, “Yeeshiyani umwaavia ntu nkumi mwa attu akhwilhe? 6Khaawo vaa, hohihimwa. Muupuwelheke chenre awe wo uhimia vaari inyu Ugalilaya, 7‘Mwaana a Ntu hophwanelhiya uhelhiya mmathathani mwa attu o uwonya, akhomelhelhiye, ni nihuku no neraru ahihimmwe.’ ”

8Manyopani nkayoopuwelha malhove awe, 9nkayaakhuma nnihiyeni, nkayaahimiacha mwaha wonkhaye waahimiachera owiittucha khumi ni mmoka ahanlhe alhe. 10Manyopani ayo yaari Amariamu Magidalena ni Nayoana ni Amariamu anumwanaya Nayakhobo, yayo ni manyopani akina phi ahimianche wa akarumiya. 11Nansho akarumiya nkayoona yayo malhove ayo thoko ncheche, khayaarumelhenlhe. 12Nansho Napeturo nkayaarwaa unihiyeni attimakachaka, nkayooroma, vaathurumenlhe aya nkayoona ikuworu. Paahi nkayaahokolhia uwani ashangaka mwaha ukhumelhenlhe.

Nkwaha wo Uemau

(Mako 16:12-13)

13Nenno nihuku, owiittucha elhi a Yesu yaari akelhaka iwani yeehaniya Uemau, imaili saba ukhuma Uyerusalemu, 14arerihaka ashineneru mwaha wonkhaye upangeelhe. 15Vaari aya eetaka arerihaka, Yesu mwanene nkaawa aatameriaka ni weeta vamoka ni ayo, 16nkayaamwona, nansho ahinchuwelhaka. 17Yesu nkeerelhacha, “Nnoopa mwaha waani mwaashineneru uno mweetaka?”

Nkayeemelhacha, wiitho anachanre ihuzuni. 18Mmoka aya eehaniya Nakileopa nkankoha, “Kwani inyuva alheto va Yerusalemu va, vekha nhinochuwelha chittu chipangelhe alha mahuku vakani avinre alha?”

19Yesu nkaakoha, “Mwaha waani?”

Nkayaamwaakhulha, “Mwaha umphwannye Yesu o Unazareti. Yoyo ntu uyo aari namilhohi a Nlhuku aari ni ikuru wa Nlhuku ni wa attu yo upanga chittu ni wiittuchiha. 20Opochera ishaani olhupalhe ni aholhelhi ihu yahonkumiha wiira ahukumulhiye, nkaakhomelhelhiya. 21Nansho hii nahonkhulhuvelha wiira phi nowa woopolha attu o Israeli! Upwaha vavawo, lhelho nihuku no neraru toka vaapangeelhe aya. 22Tho manyopani akina munlhokoni mwihu ahonithuthusha, yahorwaa unihiyeni lhelho wichishuru, 23nansho khayoonne iruttu iyo. Nkayaahokolhia eeraka wiira ahoona minepa chaahimmie wiira hohihimmwa. 24Attu akina nkayaarwaa unihiyeni ni uphwanya thoko chaahimiye ni manyopani alhe, nansho khayamwonne.”

25Vavawo etu Yesu nkeerelha, “Woonaka nhophupuwalha mwaatti ayi, wo mirima chimpicha urumelhelha malhove aahimiye ni anamilhohi a Nlhuku! 26Chani, khawalhonke Kuristo Moopolhi thanlhiye ni Nlhuku uhuvihachiya, wiira akelhe rata munthimichoni mwawe?” 27Nkaapatakulhelha chittu chonkhaye chaamwacha nhina Malhove Matakatifu uchokholha wa ashinna Musa mpaka wa anamilhohi onkhaye.

28Vaatameria aya iwani yaalhukama aya, Yesu nkeepanga thoko noopwaha vavawo, 29nansho yayo manyaattu ayo nkayampepecha, eeraka, “Nkhalheke ni hii, uheelha.” Paahi etu nkaarwa uwannyaya. 30Nkaakhalha ulhia yolhia vamoka, nkaakusha nkatte, nkaalhapelhelha ibarakha, nkaamia, nkaavahacha. 31Miitho aya nkayaapatakulhiya nkayanchuwelha, nansho nkaapotera vamiithoni waya. 32Nkayeera ashineneru, “Chani mirima chihu khachaari chipharelhaka mooro volhumachawe unilhamulhelha Malhove Matakatifu mphironi mmwe?”

33Yeyo ikatema nkayaathama nkayaahokolhia Uyerusalemu, nkayaaphwanyacha owiittucha khumi ni mmoka anathukumanne vamoka, 34eerachaka wiira, “Wo ikekhiaye, Athithi ahohihimmwa! Ahaakhumelhelha Nasimoni!”

35Owiittucha elhi nkayaahimiacha mwaha waakhumelhenlhe mphironi, ni chenre aya wo waachuwelha Athithi vaamianinhe aya nkatte wa Owiittucha aya.

Yesu nowaakhumelhelha Owiittucha awe

(Mat 28:16-20; Mako 16:14-18; Yoha 20:19-23; Mitk 1:6-8)

36Akarumiya elhi ayo vaari aya ahimiachaka yoyo mwaha uyo, wo uhiweherera, Athithi anene nkayeemelha variyari aya eeraka, “Mpuha ukhalhe ni inyu.”

37Nkayaathuthuwacha, yaanyiheraka wiira ahoona nshoka. 38Nansho nkeerelhacha, “Nnoovani? Nnowelhiyani nipampa mu nrimani? 39Mmweheke mathatha ni mieto chaka, nkiweheke ni mii kimwanene. Nkikwakwanyeke, nnowoona wiira akiri nshoka, ukhalhawaya nshoka khanirina iruttu yo ithayi mena makhuva, thoko nnokoona inyu chi.”

40Nkeera chiicho oonihachaka mathatha awe ni mieto chawe. 41Akarumiya vaari aya ahirumelhelhaka ittu yoona aya, uno athepaka wuumiya uwanoni wo uteelhiya, Yesu ahaakohacha, “Nhanaa ittu yo ulhia va?” 42Nkayammaha ihopa yo waaneelhiya, 43nkaakusha nkaalhia amwoonaka.

44Paahi nkaahimeriacha wiira, “Chilha phi chittu chaahimilhe aka ikatema vaari aka ni inyu. Ikhalhe wiira, kila ittu ilhepiye ikaachaka nhina Malhehero a ashinna Musa, chilhepiye ni anamilhohi ni Izaburi chihotimira.”

45Nkaapatakulha irusho chaya wiira achuwelhe Malhove Matakatifu 46nkeerelhacha, “Phinre aya wo ulhepiya, Kuristo Moopolhi nowa uhuvihiya ni uhihimmwa nnookhwani aviraka nihuku no neraru, 47ni wo nchina nawe nttenga wo uhiyereriya uwonya unohimiachiya mwiilhaponi mwonkhaye, ichokholhaka Uyerusalemu. 48Inyu phi o uhimiechesha chittu chonkhaye chi. 49Ni mii kinommwiiha alhehiye ni Athithi uwaninyu. Nansho nnothananiya uweherera nnari iwani yuulhupalhe mpaka machiri o wiirimu vanohalha aya uwa.”

Yesu nookushiya wiirimu

(Mako 16:19-20; Mitk 1:9-11)

50Paahi nkaaholhelha uthama vawani mpaka Ubethaniya, vaathenshe awe miono nkaavaha ibarakha. 51Vaari awe aavahaka ibarakha, ahaahiya, nkaakushiya wiirimu. 52Nkayanthimicha ni uhokolhia Uyerusalemu, wo mpuha mwinchi, 53nkayaalhokelhacha ikatema yonkhaye akhalhaka Inupa ya Nlhuku antotopelhaka Nlhuku.