Yaakub

1

1 Gena ‘ya Yaakub kɛɛngɔn Jwaŋa Tolan ɔci kɛɛngɔn Ciɛggɔn ikin Yaccu Kiṭɔ. Hay! Ɛkkɛ Ma Kiṭɔ Ma Yahuud maka cyɛnŋin jitin baan konɛ warda nɛ, ‘ya ñiep ɛkkɛ waakida. 2 Hay! Ɛkkɛ modg ɔɔn, kan taabn gɛɛg bala ɛkkɛtiyɛ, dala ɛkkɛ yomgɔ ñɔya ne tolan. 3 Dala ɛkkɛ yomgɔ ñɔya acaan taabn bɛya ɛkkɛti wannayɛ, gena Jwaŋa Yaayan poci ɛkkɛ a poccin, acaan ɛkɛ buagɔn jyenna jyettɛ ɛkkɛ Juaŋti neeniyɛ, dala baadi. Yeti taabn neeniyɛ, etti yɔɔdda ɛkkɛ yɔɔdɛ ne tɛyany. 4 Dala ɛkkɛ yɔɔddɛ ne tɛyan oŋkanda ɔɔn aŋka ɛkkɛ ‘uottɛ ñamu te jyek Juaŋ ɔci coodi ɛkkɛ yɔmdi ne pwadan te jyek Juaŋo. 5 Kan men gɛɛl ɛkkɛti buagɔn ñing tɛɛn te gengayɛ, dala ɛkɛ tootti Juaŋti ɔci ɛkɛ ‘wondɛ ɛkɛ. Acaan Juaŋyɛ, ɛkɛ a mena ‘woñi ma te waak waakɛnda ne pwadan, ɔci ne ɛkɛ ma ‘wondɛ a ɔɔnyɛ, ɛkɛ ‘woñi ma te yoma ne cyɛɛlɔ ɔci te yoma pwadan. 6 Ɔci ne ɛkɛ tootti Juaŋtiyɛ, dala ɛkɛ jyeddi yomɛti a Juaŋ ɛkɛ ‘wondɛ. Naa ɛkɛ tieki yomɛti bɛɛ. Kan mena tieki yomɛti jyeni ɛkɛ niin te nona ne cyɛɛlɔ bɛɛyɛ, ɛkɛ bala ba pɔɔgi pieg galŋji ne eedi jwami amaam budany. 7 Ɔci ɛkɛ bala ba mena yomgɛ a yyɛɛwɔy, mena ooki jyek ɛkɛ waakɛn oŋkanday. Ɔci a ɔŋŋiyɛ, naa ɛkɛ poŋdi gɔɔdi agi ɛkɛ ‘wondɛ Juaŋ genga bɛɛ. 9 Gɔṭṭɛ, Men Yaccu mena anan iñɔ wɛnniyɛ, dala ɛkɛ yomɛ ñɔya acaan ne ɛkɛ aŋŋi men Kiṭɔyɛ, ɛkɛ koomnɛ Juaŋ ñaalɔ aŋi mena pwadan ɛkɛ ñamɛti doki. 10 Mena cyɛgan, kan ɛkɛ warɛ dɔɔdɛ iñɔ Juaŋ ñamɛtiyɛ, dala ɛkɛ yomɛ ñɔya daŋkun, acaan coodi ɛkɛ iñɔ baanji wɛnniyɛ, tolcin bɛɛ, bala ba pɛɛppin luom jitin budan, 11 acaan ne oŋ waŋɛ toldi ɔci myɛldiyɛ, oŋ waŋɛ pɛɛppin amdɛ, ɔci pɛɛppin pwani ɛkkɛn bala moki bɛɛ. Ɔci ba jyek pɛɛppin neeniyɛ, bala ba jyek mena cyɛgan, acaan ne ɛkɛ baali lieṭi waka ɛkɛ buagɔn menyɛ, ɛkɛ tuwa amaam budan ɔɔn. 12 Kan mena balki taabyɛ, dala ɛkɛ yɔɔda ne tɛyan, ɔci kan ɛkɛ jyeni ɛkɛ daldɛ bɛɛyɛ, ɛkɛ ‘wondɛ Juaŋ gena pwadan, gena tɛɛtin. Ɛkɛ ‘wondɛ Juaŋ tɛɛtin neeni ba jyeka naŋŋɛ Juaŋ te ñamu agi maka ani Juaŋyɛ, ɛkkɛn ‘wondɛ ɛkɛ tɛɛtin. 13 Kan men gɛɛl taabbin te genga ɔci buagɔn noŋdi ne yaayan te taab neeniyɛ, naa ɛkɛ gɔkti agi pɔɔta neeni bɛɛnɔ te Jwaŋa Tolanti bɛɛ. Jwaŋa Tolan poci menga bɛɛ, ɔci menga yaakinti Jwaŋa Tolan pɔɔdɛ noŋdi ne yaayan bɛɛ. 14 Kan menga buagɔn noŋdi ne yaayanyɛ, gena yom ɛkɛ yoma buagɔn waak poci ɛkɛ neeni, ɔci yom ɛkɛ neeni ɛkɛ eedɛ ɔntɔ te Juaŋti, ɔci mugdɛ ne tɛyan ba yiicco. A Jwaŋa Tolan ba, a’a. 15 Ɔci kan ɛkɛ tieŋdi ba yoma poci ɛkɛ neeniyɛ, naŋki ɛkɛ neeni a nɔjjo. Ɔci ne nɔji toldiyɛ, ɛkɛ etti lieno. 16 Modg ɔɔn modga ana ‘yay, naa menga ɛkkɛ naŋdɛ ñin bɛɛ. 17 Waka bɛya te Jwaŋa Tolantiyɛ, ɛkkɛn waakɛnda pwadɔ, gena yaayan gɛɛl bala ɛkkɛnti bɛɛ. Ɛkɛ a Wey waka dɛki pɔlijiy. Yeti ɛkɛ warɛ agdɛ ywongati bɛɛ. 18 Juaŋ buagɔn dala pwani ikin bala ñamu te pwani waka cɔnnɛ ɛkɛ waakɛnda. A ɔŋŋiyɛ, ɛkɛ ikin ‘wonnin jwali ɛkɛ jwalla awarɛ aŋka ikin jiɛtkinti ma te jiedda woonɛ te jwali ɛkɛ neeni. 19 Modg ɔɔn, modga ana ‘yay, dala ɛkkɛ tieŋdɛ jyeka neeni ne pwadan. Dala ɛkkɛ tieŋdɛ jyeka guaktan ma ɛkkɛti oŋkanda ne pwadan. Yeti naa gɔ ɛkkɛ lakun gɔkcɛ ne pɛñan bɛɛ. Ɔci naa gɔ ɛkkɛ lakun looñjɛ ne pɛñan bɛɛ. 20 Acaan loñkyɛ, yaakinti etti naŋka pwadan naŋka Juaŋ buagiti neeni bɛɛ. 21 A ɔŋŋiyɛ, dala ɛkkɛ naŋka yeyin ne coŋɔn neeni yiɛptɛ ɔntɔ waakɛnda. Ɔci dala ɛkkɛ jyek Juaŋ aŋka mugdɛ te yoma pwadan, acaan jyek Juaŋ neeni kan ḍuannɛ ɛkkɛ yomgɔtiyɛ, ɛkkɛ yɔɔtɛ ɛkkɛn. 22 Dala ɛkkɛ noŋdɛ ba jyek Juaŋo. Naa ɛkkɛ tyeŋɛ jiek te jyetkɔ budan bɛɛ. Kan ɛkkɛ tyeŋɛ Jiek te jyetkɔ budan ɔci noŋɛ bɛɛyɛ, ɛkkɛ dyetɛ waakɔ amaam budan. 23 Mena tyeŋi Jiek te jyetkɛ budan ɔci noŋdi ba jyeka neeni bɛɛyɛ, naŋki ɛkɛ wanna pwatcin bɛɛ, yaayɛ. Ɛkɛ bala ba mena gɔṭi ñing ɛkɛ te yuar waŋɛ. 24 Ɔci kan ɛkɛ warɛ uuttɛ ɔntɔ te nona yuar waŋɛtiyɛ, ɛkɛ ñingɛ yeya te ñing ɛkɛ doki. 25 Yeti jyek ganuun jyeka ma pɔktan neeni kan menga waŋɛ tiittɛ ɛkkɛnti ne pwadan ɔci ɛkkɛn tiidɛyɔ, ɔci kan ɛkɛ tyeŋi a tyeŋi budan bɛɛ, ɔci ñingɛ yeya te ɛkkɛn bɛɛ, ɔci kan ɛkɛ noŋdi ba jyeka neeniyɛ, ɛkɛ magdɛ Juaŋ te naŋki ɛkɛ. 26 Kan mena poŋi agi ɛkɛ agjɛ men Juaŋ, yeti lɛmi ɛkɛ gɔki ne pwadan bɛɛyɛ, ɛkɛ dyeti war ɛkɛ budan. Ɔci jwalla guaŋŋɛ ɛkɛ agi ɛkɛ agjɛ men Juaŋ neeni aŋi ba jwalla budan doki. 27 Kan men gɛɛl buagɔn aga men Kiṭɔ ne pwadan Wey ikin Juaŋ ñamɛtiyɛ, dala ɛkɛ moki kɛɛgin a ciek te taab ɛkkɛn, ɔci dala ɛkɛ moki moonga ciek te taab ɛkkɛn daŋkun. Ɔci dala ɛkɛ woŋgɛ tiittɛ te naŋka pwadan. Naa ɛkɛ noŋdi naŋka yaayan gɛɛl ba naŋki maka iñɔ baanji wɛnni bɛɛ.

2

1 Modg ɔɔn, dala ɛkkɛ noŋdɛ mati waakɛnda ba bolja ne cyɛɛlɔ, naa ɛkkɛ ma gɛɛg aŋka naŋdɛ ne pwadan, ɔci ɛkkin pookɛn aŋka naŋdɛ yaaldɛ a yaali bɛɛ. Ɛkkɛ jyettɛ Ciɛggɔn ikin Yaccu Kiṭɔ mena pwadan neeniti doki. Ɔci acaan a ɔŋŋiyɛ, naa ɛkkɛ noŋɛ jiek ne yyɛɛwɔ bɛɛ. 2 Gɔṭṭɛ, jwali ‘ya neeni bala a ɔŋŋi te naŋki ɛkkɛ, kan men gɛɛl ɛŋi tiŋkin naŋɛ ma te dahab ɔci bworŋin pwadinyɛ, ɔci kan ɛkɛ bɛya nona ḍwoṭɛ ɛkkɛ wyetkɔ on Juaŋyɛ, ɛkkɛ gɔkɛ gena ɛkɛti ne pwadan agi, “Hay! Dala i bɛɛd coocca nona pwadanti neeni.” Yeti ne mena anan mena ɛŋi bworŋa yaayan, bɛɛdiyɛ, ɛkkɛ gɔkti ɛkɛti agi, “Hay, dala i bɛɛd yɔɔtca wɛnni,” walla agi, “Dala i bɛɛd coocca iñɔ ṭɛɛrji ɔɔn ñomgɔti wɛnni.” 4 Tieŋdɛ hay modg ɔɔn, kan ɛkkɛ noŋɛ a ɔɔnyɛ, ɛkkɛ noŋɛ ba ɛkkɛ yookɛ te ma gɛɛg no. A ɔɔnyɛ, bala ba ɛkkɛ ma kɛɛmmɛ jitin doki te yomg ɛkkɛ pookɔ amaamo. 5 Modg ɔɔn modga ana ‘yay, dala ɛkkɛ tieŋdɛ! Maka anin maka wak ɛkkɛn baawyɛ, ɛkkɛn lɔɔnnɛ Juaŋ bora ɔci aŋi ba maka cyɛgan te jyeni ɛkkɛn ɛkɛti ne pwadan, ɔci ɛkkɛn ‘wondɛ Juaŋ cyɛgji ɛkɛ ba jyeka naŋŋɛ ɛkɛ te ñamu agi maka ani ɛkɛyɛ, ɛkkɛn ‘wondɛ ɛkɛ cyɛgji ɛkɛ. 6 Yeti ɛkkɛ aŋka noŋɛ ne yaayan maka ananti neeni. Ɛkkɛ noŋɛ ba ne ɛkkɛn a waagga bɛɛ. Hay, ŋeejɛ ɛkkɛ ne maka cyɛgan ɛkkɛn a maka ñieyi te ɛkkɛ bɛɛ? Ɔci ɛkkɛn a maka ɛkkɛ eetɛ noŋtɛ godan bɛɛ? 7 Ɔci ɛkkɛn a maka ḍori yenti Yaccu yenta pwadan yenta bala ɛkkɛti neeni bɛɛ? Ɛɛ, gena ɛkkɛn woodgɛn. 8 Kan ɛkkɛ ganuun Ciɛggɔn tiidɛyɔ ne pwadan ba jyeka kiigin ne gɔkki agi, “Dala anna i ani maka pookɛnyɛ, yoomdi i anna i ani war iy,” a ɔɔnyɛ, yɔmjin. 9 Yeti kan ɛkkɛ ma gɛɛg aŋka naŋdɛ ne pwadan, ɔci ɛkkin pookɛn aŋka yaaldɛ a yaaliyɛ, naŋka neeni aŋka a nɔjjo. Ɔci a ɔɔnyɛ, ɛkkɛ aŋŋɛ maka lɛɛwi jyek ganuun doki. 10 Kan men gɛɛl jyek ganuun jitkɛn tiiññɛyɔ waakɛnda, ɔci ɛka ne cyɛɛlɔ aŋka bɛɛnɛjiyɛ, a ɔɔnyɛ, ɛkɛ ganuun pookɛn lɛɛŋŋɛ jitin waakɛnda daŋkun. 11 Acaan Jwaŋa Tolan mena gɔki agi naa ma noŋdɔ tomi bɛɛyɛ, ɛkɛ gɔki moki agi naa ma nokkɔ maka pookcɛn bɛɛ. Ɔci kan men gɛɛl ciya budan te naŋki tomi oŋ yeti kan ɛkɛ nokti mengayɛ, a ɔɔn ɛkɛ aŋi mena bɛɛyi jyek ganuun daŋkun. 12 Dala jyek ɛkkɛ ɔci naŋki ɛkkɛ bala ba naŋki maka godan bɛya ɛkkɛnti ba jyek ganuun ikin pɔŋninti Yaccu ḍɔɔggɔti neeni. 13 Acaan Jwaŋa Tolan yomɛ pɔktɛ ne ɛkɛ jiek oldɛ mena yomɛ ulan neeni wyeñɛti bɛɛ, yeti mena yomɛ pwadan matiyɛ, ɛkɛ aŋka buayi jyek godan Juaŋ neeni bɛɛ. 14 Modg ɔɔn, kan men gɛɛl gɔki agi ɛkɛ jyetci Juaŋti, ɔci kan ɛkɛ noŋi ne pwadan maka pookɛnti bɛɛyɛ, oŋ a ɔɔn yɔmdi a ɔki? Jyenna ɛkɛ jyeti Juaŋti neeni yɔmjin boki? Ɛkɛ yɔɔdɛ Juaŋ a ɔɔn boki? Ɛkɛ yɔɔdɛ Juaŋ te jwali jyeni budan kan naŋka pwadan baaw ɛkɛti bɛɛ. 15 Kan mod ɛkkɛ gɛɛl walla kow ɛkkɛ gɛɛl bɛɛn nona ɛkkɛ Ma Kiṭɔti, ɔci kan bworŋ ɛkɛ yaañi ɔci waka amdɛ ɛkɛ oŋkanda moki bɔɔnjin, 16 ɔci kan i ɛkɛ ‘woñga genga bɛɛyɛ, jyeka guaŋŋi i ɛkɛti agi dala ɛkta ciedɔ ne pwadan, ɔci agi naa ɛkta nogda jwami bɛɛ, ɔci agi naa ɛkta amda koñ bɛɛ neeniyɛ, a jyeka budan. 17 Ɔci ba jyeka neeniyɛ, bala ba jyenna ikin jyettin Juaŋtiy. Kan jyeni bala parɛ ɔci kan naŋka pwadin baawyɛ, jyenna neeni a jyeka budan. 18 Men gɛɛl kaapun kɛkti te jyeka guaŋi ‘ya neeni, ɔci ɛkɛ gɔkti kaapun agi ma gɛɛg a maka balki jyenno, ɔci maka pookɛn daŋkun a maka noŋi naŋka pwadin, kan men gɛɛl bala gɔki a ɔɔnyɛ, ‘ya ṭwokca ɛkɛti a ɔŋŋi daŋkun agi, “Dala i ‘ya myetta poca, men gɛɛl yaakinti jyeddi Yaccuti ɔci naŋka pwadin dɔki baaw ɛkɛti a ɔki? Yeti ‘yayɛ, naŋki ‘ya naŋka pwadin jyenna ‘ya jyetta lɛɛltan bora.” 19 Ne ɛkkɛ jyettɛ gɔkɛ agi Juaŋ baalɔyɛ, a ɔɔn pwatcin. Yeti jwali jyeni ɛkkɛ wanna yɔmdi parɛ te gena? Tieŋdɛ, Jwaŋa Tolan ŋeecɔn jɔkin yeyin daŋkun agi ɛkta baalɔ, ɔci ɛkkɛn buayi waakɛn ḍiedan ne tolan. 20 Hay! Ɛkkɛ ñingɔ tɛɛcin boki? Tieŋdɛ, ɛkkɛ myettin ‘ya te jyenna jyetki may. Kan jyeni bala parɛ ɔci naŋka pwadin baawyɛ, jyenna neeni yɔmjin te genga bɛɛ. 21 Gɔṭṭɛ, poca te jyek Wey ikin Abrahim neeni. Wey ikin Abrahim pwani Juaŋ ñamɛti te naŋka naŋŋi ɛkɛ oŋŋa ɛkɛ Juaŋ ‘wonnɛ kaci ɛkɛ Icaak ba gena ‘yɛrŋɛ ɛkɛ nona ɛrki ma waak bɛɛ? 22 Te naŋki ɛkɛ neeniyɛ, ŋeecin ikin jyeni bala parɛ bɛɛ. Yeti jyeni bala yaakkɛn i naŋki ɛkɛ naŋka pwadan. Ne ɛkɛ noŋni naŋki ɛkɛ neeniyɛ, bala ba jyenna ɛkɛ jyetti Juaŋti neeni bɛɛn bora ne pwadan doki. 23 Te naŋka naŋŋɛ Abrahim neeniyɛ, bala ba jyeka kiigin worgaji bɛɛn bora doki, gena jyeka gɔki agi, “Abrahim jyeti Juaŋti, ɔci te jyenna ɛkɛ jyetti neeniyɛ, ɛkɛ pwani Juaŋ ñamɛti.” Ɔci ma boṭi Abrahim agi mug Jwaŋa Tolan. 24 Te jyeka neeniyɛ, ŋeecin ikin men gɛɛl pwada Juaŋ ñamɛti te jyeni ɛkɛ parɛ bɛɛ. Dala ɛkɛ baltan naŋka pwadin daŋkun i jyenno. 25 Ɔci jyek Rahab ɛŋa toban bala a ɔɔn daŋkun. Wɔɔka gɛɛltiyɛ, maka cuuñɛ ma lɛɛl noon ban Jɛrikɔ bɛɛn on ɛkɛ. Ɔci ɛkkɛn maŋŋɛ ɛkɛ, ɔci ɛkkɛn cuuññɛ ɛkɛ te pɔya parɛ aŋka naa ɛkkɛn mwoktan ma ɔci noktan bɛɛ. Ɔci ɛkɛ pwani Juaŋ ñamɛti te naŋki ɛkɛ neeni. 26 Bala ba kan boŋ tɛɛtin baaw mentiyɛ, mena neeni a tuuta doki. War ɛkɛ niin budan. Ɔci ba jyeka neeniyɛ, bala ba jyeni moki. Kan jyeni bala menti parɛ ɔci naŋka pwadan baawyɛ, jyenna neeni bala ba jyeka budan.

3

1 Naa maka coŋin ɛkkɛti aga maka loṭi ma te jyek Jwaŋa Tolan budan amaam ɔɔn bɛɛ. Acaan ŋeejɛ ɛkkɛ ikin maka loṭin mayɛ, kan ikin domtin jiekyɛ, jiek tɛya ikin wyetkɔti ne pɛñan. 2 Ikin ma baan waakida a maka domi naŋka coŋin. Kan men gɛɛl gɔki jyeka yeyin oŋgati bɛɛyɛ, mena neeni a mena domi naŋki gɛɛl bɛɛ. Ɛkɛ loonin ñamu doki. Kan ɛkɛ yaakinti lɛmi ɛkɛ mugdɛyɔ ne pwadan a ɔɔnyɛ, ɔci ɛkɛ yaakinti daŋkun war ɛkɛ mugdɛyɔ warda. 3 Jyek muŋi lɛmmu neeni bala ba jyek muntan. Kan jiŋgin wiɛntin ikin muntan tukɛti acaan ikin buagin dala muntan noŋdi ba jyek ikinyɛ, jiŋgin yaakinti muntan mugdɛyɔ warda ɔci noŋdi ba jyek ikin. 4 Ɔci jyek lɛmmu moki bala ba jyek murka tolan. Murkan ḍwaŋinyɛ, ɛkkɛn ati ne pɛñan ne jwamma tolan baaliy. Ɔci te gɔmña ṭwokki ma ɛkkɛn waakɛn ḍiɛran neeniyɛ, murkan ḍwaŋin ati ba yom maka nɛɛyi ɛkkɛn neeni. 5 Ɔci lɛmmu mokiyɛ, ɛkɛ ḍiɛr ḍyɛro, yeti ɛkɛ gɔki jyeka ḍwaŋin bala ba mena yyɛcan. Ɔci jyek lɛmmu moki bala ba jyek maaño. Gɔṭṭɛ poca, kan piilñan ṭɔɔlɛ maañ piilñan ḍiɛran tontan ma lwoma tolantiyɛ, lwoma tolan neeni amdɛ ɛkɛ warda. 6 A ɔŋŋiyɛ, ikin waakɔyɛ, balki gena yaayan, gena lɛmmo. Ɔci waak ikin waakɛnda yiegdi te jyek lɛmmu neeni. Te jyek lɛmmu neeni ma buagɔn noŋdi ne yaayan, ɔci jyeka yeyin neeniyɛ, bɛya te bana maaño. 7 Dala ɛkkɛ poŋdɛ daŋkun te jyek waka bala bora luomji a ywobk neeni, ma yaakinti ɛkkɛn mwoktan, waagga da te kɛɛnɛn, ɔci waagga da te kɛɛnɛn, ɔci ɛkkɛn pirtan ma baanji, ɔci ɛkkɛn a ywobk moki bɛɛ. Waka neeniyɛ, gena leyi, ɔci ḍiirg, ɔci kogi, ɔci waka bala pietin waakɛnda. 8 Yeti lɛmmuyɛ, ɛkɛ yaayɛ a yuom ne tolan hay! Menga yaakinti lɛmmɛ agdiyɔ aŋka jyeka yeyin neeni baadi bɛɛ. Ɛkɛ gɔki ne yaayan amaam budan, ɔci jyek ɛkɛ bala ba jan lieno. 9 Gɔṭṭɛ, te lɛmi ikin neeniyɛ, ikin gɔkin ne pwadan te Wey ikin mena Ciɛggɔn neeni. Ɔci te lɛmi ikin moki lɛmma ne cyɛɛlɔ neeniyɛ, ikin ḍorin maka pookɛn waakɛn. Gena maka aŋŋɛ Juaŋ ba bolji ɛkɛy. 10 Jyeka pwadin neeni ɔci jyeka yeyin neeni ɛkkɛn bɛya bora te tuka ne cyɛɛlɔ neeniti. Modg ɔɔn, naa ɛkkɛ noŋɛ naŋka neeni a ɔɔn bɛɛ! A’a, yaayɛ a ɔɔn. 11 Jina piegɛ pwadin ɔci jina piegɛ yeyinyɛ, ɛkkɛn piegɛn bɛya bora te nona ne cyɛɛlɔ boki? A’a. 12 Jan ŋuami yaakinti jieda toon ṭɔlgɛ boki? A’a. Ɔci luutkin yaakinti jieda ŋuami ṭɔlgɛ boki? A’a. Ɔci jina piegɛ bala ba eeñanyɛ, pyega pwadin bɛya bora te ɛkɛti boki? A’a. 13 Kan ma ɛkkɛ gɛɛg ñingɛn tɛy tɛy ɔci kan ɛkkɛn jiek ŋeecɔn ne pwadanyɛ, dala ɛkkɛn noŋdi naŋka pwadin te yoma pwadan, naa ɛkkɛn noŋi ba maka yyɛcin bɛɛ. Te naŋki ɛkkɛn neeniyɛ, ɛkkɛn ŋeettan ma naŋka neeni bala ba naŋki maka ñingɛn tɛyan awarɛ. 14 Yeti kan ɛkkɛ korkɔ cyɛy cyɛy ɔci korkɔ modɔ ne pɛñan a ɔɔnyɛ, ɔci kan ɛkkɛ ṭiewɛ te waak a ɔɔnyɛ, naa ɛkkɛ poŋɛ gɔki agi ñing tɛɛn bala ɛkkɛti bɛɛ. Kan ɛkkɛ poŋɛ gɔkɛ a ɔɔnyɛ, bala ba ɛkkɛ yookɛ te jyeka awarɛ no. 15 Ñing tɛɛn guaŋŋɛ ɛkkɛ neeniyɛ, bɛɛn te ñaalɔ bɛɛ, bɛɛn te iñɔ ṭɛɛrji a ñing tɛɛn ma baan budan. Ɔci ɛkɛ a ñing tɛɛn Juaŋ bɛɛ, gena ñing tɛɛn Jwaŋa Yaayan. 16 Kan ma korkɛn modɔ, ɔci kan ɛkkɛn ṭiewɔ te waakyɛ, jyek ɛkkɛn a jyek laño, ɔci naŋka yeyin bala coŋɔ. 17 Ñing tɛɛna bɛya te ñaalɔyɛ, da parɛ. Maka balki ñing tɛɛn neeniyɛ, poŋi jyeka yeyin bɛɛ. Coodi ɛkkɛn pwad pwado. Ɛkkɛn ṭiewɔ te waak bɛɛ. Ɛkkɛn wyetkɛn yeyɔ bɛɛ. Ɛkkɛn gɔki ne pɛñan mati bɛɛ. Ɛkkɛn tyeŋi jiek ne pwadan. Yomg ɛkkɛn bala mati ne pwadan, ɔci ɛkkɛn noŋi ne pwadan oŋkanda. Jyek ɛkkɛn a cyɛɛlɔ. Ɛkkɛn noŋi ma ñingɛn bɛɛ. 18 Ɛkkɛn a maka yɔŋi jiek maka pookɛnti aŋka ma cootɛ te pwaniy, ɔci te naŋki ɛkkɛn mati neeniyɛ, ma noŋdi naŋka pwadin naŋka Juaŋ buagɛy.

4

1 Jyek lañ ɔci jyek ṭiewin bɛɛn te aŋɛ ɛkkɛti? Jyeka neeni bɛɛn te yomg ɛkkɛti, acaan yomg ɛkkɛ noowɔ jiju te jyek bwakti waako. 2 Ne ɛkkɛ buagɛ waak ɔci waak baaki ɛkkɛtiyɛ, ɛkkɛ nokkɛ ma te bwakti waako. Acaan ne ɛkkɛ korkɔ motki te wak maka pookɛn ɔci ne ɛkkɛ yaakɛti genga eedɛ bɛɛyɛ, ɛkkɛ ṭiewɛ aŋka ɛkkɛ noowɛ wanna. Yeti waak gɛɛg baaw ɛkkɛti acaan ɛkkɛ toonnɛ Juaŋti te ɛkkɛn bɛɛ. 3 Ɔci oŋkanda ne ɛkkɛ toocɛ Jwaŋa Tolanti te waakyɛ, ɛkkɛ ‘wondɛ ɛkɛ bɛɛ, acaan ɛkkɛ buagɛ waka neeni te yomg ɛkkɛ pookɔ budan. 4 Hay ɛkkɛ maka jyetcin ɔntɔ nɛ, ŋeejɛ agi ne mena ani jyeka iñɔ baanji wɛnni naŋki ɛkɛ yaayɛ Juaŋti ne pɛñan bɛɛ? Acaan a ɔŋŋiyɛ, mena ani jyeka iñɔ baanji wɛnniyɛ, ɛkɛ a mug Jwaŋa Tolan bɛɛ. Ɛkɛ a mena yoyi ñin i Juaŋo. 5 Ɛkkɛ poŋɛ gɔkɛ agi jyeka worgaji neeni a jyeka budan ne Jiek gɔkki agi, “Boŋa ikin ‘wonninti Juaŋyɛ, ɛkɛ konɛ motcin ne pɛñan.” 6 Yeti yom pwani ikin ‘wontinti Juaŋ neeni, ɛkɛ aŋka tɛɛcin ne tolan te kon monno. Ɔci acaan a ɔŋŋiyɛ, ɛkɛ noŋi ba jyeka guaŋŋɛ ɛkɛ te ñamu agi, “Kan ma kooŋi waakɛn agi ɛkkɛn aginti maka ḍwaŋinyɛ, Juaŋ kɛkti te ɛkkɛn. Yeti maka poŋi yomgɛnti agi ɛkkɛn aginti maka ḍyɛrinyɛ, Jwaŋa Tolan yomɛ pwada pwani gena ɛkkɛnti.” 7 Acaan a ɔŋŋiyɛ, dala ɛkkɛ noŋdɛ ba jyek Jwaŋa Tolan oŋkanda, ɔci Jwaŋa Yaayan kaaktɛti ɛkkɛ, ɔci ɛkɛ kwaya te ɛkkɛti. 8 Dala ɛkkɛ ortɛti Jwaŋa Tolanti ɔci ɛkɛ daŋkun ortiti ɛkkɛti. Dala ŋeeddɛ ɛkkɛ ɛkkɛ agɛ nɔɔtko, ɔci naŋka naŋdɛ ɛkkɛ yaayanyɛ, dala lɛgdɛ ɛkkɛ jitin. Hay! Ɛkkɛ maka noŋi waakɛn te ma ñingɛn budan nɛ, dala ɛkkɛ nɔji daldɛ te naŋki yomgɔti. 9 Dala ɛkkɛ yomgɔ wiakti awarɛ, ɔci dala ɛkkɛ yomgɔ yiegdi te nɔji ɛkkɛ, ɔci dala ɛkkɛ wiaktɛ! Naa ɛkkɛ lɛɛṭɛ bɛɛ, yeti dala ɛkkɛ wiaktɛ te nɔji ɛkkɛ. Naa ɛkkɛ yomgɔ ñɔyɔ bɛɛ, yeti dala ɛkkɛ yomgɔ yiegdi te nɔji ɛkkɛ! 10 Naa ɛkkɛ noŋdɛ ba maka yomgɛn ḍwaŋin Jwaŋa Tolan ñamɛti bɛɛ. Dala ɛkkɛ noŋdɛ ba maka yomgɛn ḍyɛrin, ɔci a ɔɔnyɛ, ɛkkɛ magdɛ Jwaŋa Tolan. 11 Modg ɔɔn, naa ɛkkɛ woowɛ yɔtin pookɔ bɛɛ. Kan men gɛɛl wooki mod ɛkkɛn men Kiṭɔ, ɔci kan ɛkɛ gɔki agi naŋki ɛkta neeni yaayɔyɛ, a ɔɔnyɛ, bala ba ɛkɛ wooki jyek ganuun, ɔci a ɔɔn bala ba ɛkɛ gɔki agi jyek ɛkɛ aŋka pwadgɔ te jyek ganuun. Kan i noŋja a ɔɔnyɛ, i tiec jyek ganuun waakɛn bɛɛ, yeti i waru naŋŋi a mena jiek oldɛ ma wyetkɛnti. 12 Ciɛggɔn godan gɛɛl bala ne cyɛɛlɔ. Gena Jwaŋa Tolan mena ma ‘wonnɛ jyek ganuun. Ɔci gena ɛkɛ aŋka yaakinti gɔkti mati agi dala men uddɔ walla agi dala ɛkta tuudɔ. Oŋ i gɔk i aŋka a menɛ yeti ne i wooki mod ɛkkɛ a ɔɔn wan hay, muka maam? 13 Gɔṭṭɛ wɛnni poca, ɛkkɛ maka gɔki agi, acca walla ne liidɔ ɔɔn ooddɔn bana parɛti, ɔci ciedɔn aŋan ywoni ne cyɛɛlɔ aŋka ɔɔn cɔtɔn waak aŋka bilk bɛya ɔɔntiy. 14 Naŋka bɛya ɛkkɛ ḍɔɔggɔti ne liidɔ ŋeeddɛ ɛkkɛ? Coodi ɛkkɛ bala a ɔki? Coodi ɛkkɛ bala ba wiew ne baali ne ḍyɛṭ ṭɔɔlɛ ɔci baadi dokiy. 15 Dala ɛkkɛ aŋka gɔktɛ agi, “Kan Juaŋ buagɔn ɔɔn ciedɔn noŋdɔn a ɔɔn ne liidɔyɛ, ɔɔn noŋdɔn a ɔɔn.” 16 Naŋki ɛkkɛ yeti bala ba naŋki maka yyɛcin. Ɛkkɛ gɔkɛ amaam budan bala ba ne ɛkkɛ jiek ŋeejɛ ɛkkɛ doki no. Ɔci yyɛji ɛkkɛ neeniyɛ, pwatcin bɛɛ, yaayɛ. 17 Kan men gɛɛl jyeka pwadin ŋeejɛ oŋ yeti ɛkɛ noŋi ba jyeka neeni bɛɛyɛ, a ɔɔn gena nɔjjo.

5

1 Tieŋdɛ hay! Ɛkkɛ maka ciyi baan konɛti maka waakɛn coŋin, dala ɛkkɛ yomgɔ yiegdi, ɔci dala ɛkkɛ yomgɔ wiakti te taab bala bɛya ɛkkɛti ne baaṭi neeni. 2 Wak ɛkkɛ waka coŋin neeni yiegin doki. Bworŋin ɛkkɛ amɛ ḍillan doki. 3 Ɔci dahab ɛkkɛ ɔci bil pɔdda moki, ɛkkɛn aŋi dalŋaañan doki. Ɔci te oŋ godan ɛkkɛyɛ, jyek dalŋaañan neeni bɛya bora, ɔci jiek tɛya acaan waak ḍuaññɛ ɛkkɛ amaam budan. Ɔci te oŋŋa bɛya wannayɛ, jiek pɛñ pɛñ ɛkkɛti bala ba maaño. 4 Gɔṭṭɛ! Maka ɛṭi pok ɛkkɛyɛ, bilk ɛkkɛn ammɛ ɛkkɛ doki. Ɔci jyek bilka neeni waakɛn coktan bɛɛ, bɛya bora. Jyek maka ɛṭi pok neeniyɛ, tieŋnɛ Ciɛggɔn Tolan doki. 5 Iñɔ baanji wɛnniyɛ, wak ɛkkɛ kɔɔna kɔɔnno, ɔci oŋkanda ɛkkɛ balgɛ lieṭɛ waka ɛkkɛ yomgɔ ñɔɔtɛy, ɛkkɛ waakɔ caaŋŋɛ te waak balgɛ ba moldin oomi ma aŋka noktan te iidy. 6 Ɛkkɛ maka pwadin neeniyɛ, jomnɛyɔ ɛkkɛ nonk godan agi ɛkki yiegɔ. Ɔci ɛkkɛn noŋŋɛ ɛkkɛ. Ɔci ɛkkɛn yaakinti kɛkti genga ɛkkɛti bɛɛ. 7 Yeti hay, modg ɔɔn! Dala ɛkkɛ ciedɛ kɛɛddɛ Ciɛggɔn te yoma ñɔyan ne ɛkɛ bɛɛdi ɔɔn. Gɔṭṭɛ! Maka dwoki waakyɛ, te ñamu ɛkkɛn kɛɛy ñal ḍuoŋ tukɛ, ɔci ne baaṭi ɛkkɛn kɛɛy ywakṭi moki. Ɔci ɛkkɛn ciyi kɛɛy pok te yoma ñɔyan ne pok ḍwaŋti ɔɔn. 8 Ɔci ɛkkɛ, dala ɛkkɛ daŋkun ciedɛ te yoma ñɔyan. Naa ɛkkɛ buayɛ genga bɛɛ. Acaan oŋŋa Ciɛggɔn bɛɛdiyɛ, cɔɔllin doki. 9 Modg ɔɔn, naa ɛkkɛ woowɛ yɔtin pookɔ bɛɛ. Kan mena wooki mena parɛyɛ, jiek bɛya ɛkɛ wyeñɛti. Ciɛggɔn Godan Tolan bala bɛya, bala pɔy tukɛti doki. 10 Dala ikin poŋtin te taab maka a bɔwan Jwaŋa Tolan maka bala gɔki mati te yenti Ciɛggɔnyɛ, taab ɛkkɛn tol tolo, yeti ɛkkɛn yomgɛn ñɔyɔ men ɔɔn. 11 Çeejɛ ɛkkɛ maka a bɔwan Jwaŋa Tolan maka yɔɔd ne tɛyanyɛ, ikin boṭin ɛkkɛn agi ɛkkɛn a maka yomgɛn ñɔyin. Ɛkkɛ tieŋnɛ jyek Ayuub ne ɛkɛ baali yɔɔdi ne tɛyan ne taab baali ɛkɛti ne tolany. Ɛkɛ dalnɛ Juaŋ bɛɛ. Ɛkɛ maŋŋɛ Jwaŋa Tolan. Ɔci a ɔŋŋiyɛ, ŋeejɛ ɛkkɛ Juaŋ yomɛ a pɔkɔn mati, ɔci ɛkɛ ani ikin ne tolan. 12 Modg ɔɔn, jwalla tolan bala, ɔci ɛkɛ gɔki agi, “Naa ɛkkɛ gɔktɛ genga te yenti pɔlla ñaalɔ ɔci te yenti ṭɛra iñɔ ɔci te yenti menga bɛɛ.” Ɔci kan ɛkkɛ jyettɛ te jwali gɛɛlyɛ, dala ɛkkɛ gɔktɛ ne pwadan agi, “Ɛɛ.” Ɔci kan ɛkkɛ yooktɛ te jwali gɛɛlyɛ, dala ɛkkɛ kɛktɛ ne pwadan agi, “A’a.” Ɔci a ɔɔnyɛ, jiek bɛya ɛkkɛ wyetkɔti bɛɛ. 13 Kan men gɛɛl ɛkkɛti balki taabyɛ, dala ɛkɛ cɔkti Juaŋti oŋkanda ɔɔn. Kan men gɛɛl yomɛ ñɔy ñɔyyɛ, dala ɛkɛ ‘ualdi ɔɔlg agi Juaŋ pwadɔ. 14 Ɔci kan men gɛɛl ɛkkɛti warɛ yaayɛyɛ, dala ɛkɛ borti cyekin kaniicati aŋka ɛkkɛn bɛya. Ɔci ɛkkɛn ñɔɔn oltan ɛkɛ wyeñɛti, ɔci ɛkkɛn cɔkti Jwaŋa Tolanti te ɛkɛ. 15 Ɔci te jyenna jyetki Ma Kiṭɔti ne ɛkkɛn cɔkki ɛkɛti a ɔɔnyɛ, Juaŋ yaakinti mena warɛ yaayan neeniy ywaŋdɛ. Ɔci kan ɛkɛ balki nɔjiyɛ, ɛkɛ bɔɔktɛ Juaŋo. 16 Dala ɛkkɛ nɔji ɛkkɛ lɛɛldɛ bora modgɔti pookɔ, ɔci dala ɛkkɛ cɔktɛ Juaŋti te maka pookɛn, ɔci dala ɛkkɛn daŋkun cɔkti Juaŋti te ɛkkɛ aŋka ɛkkɛ waakɔ pwaddi. Acaan kan men gɛɛl pwani Juaŋti doki ɔci kan ɛkɛ cɔkti Juaŋtiyɛ, Juaŋ yaakinti noŋdi naŋki ɛkɛ naŋka tɛyan. 17 Gɔṭṭɛ poca, te jyek cɔŋi neeniyɛ, bala ba jyek Iliiya. Iliiyayɛ, ɛkɛ bala ba ikin daŋkun ɔɔn. Ɔci ɛkɛ bala cɔki Juaŋti ne tolan te jyek ñaal agi naa ñaal bɛɛdɔ bɛɛ. Ɔci ñaal yɔɔni yuong ne ḍoogɔ ɔci ponk ne dɔɔyɔ wilin ne cyɛɛlɔ. 18 Ɔci ɛkɛ cɔkcin Juaŋti moki, ɔci ñaal bɛɛn ne tolan, ɔci waka amtin bɛɛn moki. 19 Modg ɔɔn, kan men gɛɛl ɛkkɛti jyetcin ɔntɔ te jyeka awarɛtiyɛ, ɔci kan ɛkɛ dɔɔnɛti mena parɛ gɛɛlyɛ, 20 mena men dɔɔnɛti neeniyɛ, dala ŋeeddɛ ɛkɛ ne pwadan mena neeni yɔɔññɛ Juaŋo, ɔci ɛkɛ ḍakti moki bɛɛ, ɛkɛ bɔɔŋnɛ Juaŋ te nɔji ɛkɛ nɔjja coŋin neeni doki.