Rɔ̂m

Mvù Pɔ̂l mé bɔ̀ Yeésò bɔ̀

ké Rɔ̂m

Bèh bieê

¹Né mè Pɔ̂l, nùà seê Yeésò *Kristò; mè né cu nuaá mé Càŋ lé balé weéh naâ ye te mè ŋa mbɔ̀ŋ tebê nyî, à jege haá mè Njàgà Bagaà seèn beè, ye mè a, ndé sè yɔ̀ŋ seè ndɔ.

²Càŋ lɔ naâ ndéb ter kwa kwaá, à tueé keéh sònò bɔ̀ sòn-seèn bɔ̀ ye nyí nde né Njàgà Bagaà sâ cie sɔm keéh; bɔ́ lé naâ te mvù nyagá kwaá ndɔ. ³Né Njàgà Bagaà felè Ŋuna seèn, Fehtoò beèh Yeésò Kristò. À né *ndùté ndùtù Davîd kèb dé nùàr. ⁴Kèb dé Cúcuî, à né Ŋunà Càŋ. Càŋ lé bú sie kwaá naâ kɔɔ́; à lé naâ bú te cio komo sɔm te feh keéh mé terreb mene ye, né Ŋuna nyî. ⁵Mè fùgò beè Càŋ hên kuú né mé yilí seèn; mè mbɔ̀ŋ tebê seèn ŋa né mé njéh ndɔ. Càŋ ye mè a: ndé ju seèn ké lètenè bɔ̀ nùàr mé gèh hihiné tueé bele, te bɔ́ kwaá njií lom temé cén yoòr seèn, bɔ́ ŋgweé sòn seèn, yilí seèn ŋgulí mé njéh. ⁶À jue né mé bí bɔ̀ Rɔ̂m bɔ̀ mene, Càŋ lé naâ bí yilá, te bí ŋa bɔ̀ nùàr Yeésò Kristò mân.

⁷Mè hên nyagá njií né mé bí bɔ̀ Rɔ̂m bɔ̀, bí bɔ̀ɔ́ mé temé Càŋ né yoòr biì dɔɔ́ŋ, à lé naâ bí yilá, te bí den bɔ̀ nùàr seèn. Càŋ Tele beèh bɔ̂ Fehtoò beèh Yeésò Kristò a, kúlú bí, bɔ́ haá bí dɔlê.

Pɔ̂l gwaán né ké Rɔ̂m ndeê

⁸Mè jɔ̀gɔ̀ felè biì dɔɔ́ŋ vra lɔgɔ́ née Càŋ ye; mè né bú jomo Yeésò Kristò vra keéh. Lòù sam, bí né temé yoòr Yeésò *Nùà Cɔ̀ŋ kwaá njií, ŋgɔ́g biì né wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ ŋgulí ndeé. ⁹Bú Càŋ mé feh seèn né gi kɔɔ́, ye mè tueé né gècên, bú mé mè né seé seèn mé temé mò mene bɔɔ́, mè né Njàgà Bagaà felè Ŋuna seèn se doô: à né kɔɔ́ ye mè né yeé nyí felè biì cu dɔɔ́ŋ dua den. ¹⁰Mè né bú dua, ye bú a, mé húɔ́m-temé seèn, à há mè lɔ́ŋ mé be seèn, te mè ndeè ké yoòr biì ma. ¹¹Wanɔɔ́ŋ mè né mé tuaá biì kela, mè ndeè né bí gà seé Cúcuí Càŋ feh, te bí kwa nyegé terreb mé njéh. ¹²Mè tétég gwaán né ké lètenè biì deèn, te yo taré mè, taré bí, te yo taré gi béh bí felè temé cên mé béh né yoòr Càŋ kwaá njií hên dɔɔ́ŋ.

¹³1:13 Seé b. 19:21Belà, mè ye te bí kɔ ye, cu dɔɔ́ŋ mè né gò ké yoòr biì gwaán sɔɔ́, mè lɔ́ŋ kwà ŋgwéh lòù. Mè ye te seé mò wa tàb ké lètenè biì, faá né lètenè bɔ̀ nùàr lè tàbè déì waá ndeé nɔ. ¹⁴Kɔ mè né ménâ bèh dɔɔ́ŋ bɔɔ́ ndeé; seé mò né cí. Né mene lètenè bɔ̀ɔ́ mé cer yeé lɔ, mé ya dueè mene; lètenè bɔ̀ kɔ́gɔ̀n bɔ̀ mé bɔ̀ cùr mene, kɔ mè né ménâ bɔɔ́. ¹⁵Mè gwaán né mé Njàgà Bagaà ké Rɔ̂m lètenè biì se waâ dé cî.

Terreb Njàgà Bagaà

¹⁶1:16 Mk. 8:38Mè tueé bí, Njàgà Bagaà né mè yoòr sagár: à né mé terreb Càŋ yoòr, te à yili sɔm bɔ̀ɔ́ mé né temé yoòr Yeésò *Kristò kwaá njií; duɔɔ̂m né mé bɔ̀ Jûf, nde mé bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam. ¹⁷1:17 Hab. 2:4Mɔ né mân, sâ Njàgà Bagaà né seé Càŋ cie feh kwaá; à feh kwaá né nùàr gèh dé mé Càŋ nde né bú nùà dilî teèn yilá keéh. Gèh dé sâ né lom temé yoòr Yeésò Kristò kwaá njiî, ceér déì toò sam cuú. Né te mvù Càŋe ménâ nyagá den ndɔ, ye: «Nuaá mé ŋa né nùà dilî beè Càŋ mé temé cén yoòr seèn kwaá njiî dɔɔ́ŋ, kwa nde né yɔ̀ŋ kɔɔ́.»

Nùàr mé ju yoòr

¹⁸Bí kɔ́ɔ ye, Càŋ ké te vulúu baá bèsɔ́nè feh kwaá, ye nyí né mé yúlá-temé felè veên hihiné mé bɔ̀ nùàr né bɔɔ́ doô; bɔ́ né bɔ̀ seé vevenê bɔɔ̀n hèllè bɔɔ́, bɔ́ né gècên nyî mé njéh doó dobó baré njií, bɔ́ nyí vèh cú. ¹⁹Kèkènè seé Càŋ mé bɔ́ sé naâ Càŋ mé njéh ŋené kɔɔ́, Càŋ né mene bɔ́ bèsɔ́nè mé feh seèn feh keéh, mé njéh mene bɔ́ ŋéné kɔ́ ŋgwéh. ²⁰Á sâ, bèh lɔ mé Càŋ lɔ sií naâ wɔ́ŋ, bɔ́ mene bú mé njolo ŋéné ŋgwéh, kèkènè seé seèn né yeé cie ŋené ŋagá, ye né Càŋ terrèb, Càŋ ndeèr ma. Mɔ bɔ́ mân gwàn ŋgwéh, sâ bɔ́ mé sòn toò seèn sam ndɔ. ²¹1:21 Ef. 4:17-18Bɔ́ né mene Càŋ ŋené kɔɔ́, bɔ́ bú sén ŋgwéh, bɔ́ bú vrà ŋgwéh faá bɔ́ sé naâ bú vra ye à né Càŋ. Yeé baá môn, bɔ́ duɔɔ́m baá-re lòù munó ndegé seêr, bɔ́ né te cibi ndugó faáŋ ndeé. ²²Wa bɔ́ né bɔ̀ kɔ́-njèh bɔ̀ sé wa, sâ kùlù mé bɔ́ lɔ jueè ceré né bɔ́. ²³1:23 Deut. 4:16-18Bɔ́ lɔɔ̀ né gùm Càŋ Ndeèr Nùà *sùsùm duaà, bɔ́ nde cècàŋ bɔɔ́ kwaá, bɔ́ dua seér cí; bɔ̀ déì fela né nùàr, mé né ká lè wɔ́ŋe wàn mbaá; bɔ̀ déì fela né non, bɔ̀ déì fela nyam, bɔ̀ déì sàb; dɔɔ́ŋ bɔ́ né gi bɔ́ dua ndualé gɔ.

²⁴Yeé baá mân, Càŋ sɔm be seèn yoòr bɔɔ̀n ndɔ, te bɔ́ teré yila kɔ te núlu, faá bɔ́ né gwaán sâ nɔ, te bɔ̀ dé kàn mé dé kân loró den mé fegùlì yoòr ndɔ. ²⁵Bɔ́ bɔɔ̀n naâ gècên Càŋ kwaá lɔɔ́, bɔ́ gwaán seér nyeén. Càŋ mé lɔ sií naâ njèh dɔɔ́ŋ, bɔ́ né bú kwaá lɔɔ́, bɔ́ né njií mé à lɔ sií naâ lòù dua seér. Ŋgweéh bɔ́ sé la dua seér né bú wa? È môn.

²⁶Càŋ yeé ŋene aá ménâ, à sɔm be yoòr bɔɔ̀n ndɔ, te bɔ́ loró kwaá nyegé bɔ̀ njèh fegùlì sâ mé njéh yoòr bagasé. Bɔ̀ véh bɔɔ̀n nde né mé feh bɔɔ̀n kweéh seér: bɔ́ bɔ̀ siíb kɔɔ́ cèr ndé cú, bɔ̀ véh cer seér nde aá bɔ̀ mbaábɔn kɔɔ́. ²⁷Bɔ̀ siíb gwàn ndé cú bɔ̀ véh ceèr ndɔ, tuaá sie seér nde aá bɔ́ mé bɔ̀ siíb mbaábɔn ceèr. Bɔ̀ nùàr mân bɔɔ́ sabé gɔ né te bɔ̀ dé kàn mé dé kân loró le gi léláŋ fegùlì, bɔ́ tulu su dùkàŋ yoòr mé be bɔɔ̀n; né sòn veên mé bɔ́ né bɔɔ́ gɔ sâ.

²⁸Bɔ́ yeé berɔ́ŋ baá Càŋ ménâ, Càŋ sɔm be yoòr bɔɔ̀n ndɔ, à kwaá lɔ bɔ́ mé lo mapelîm bɔɔ̀n sâ, te bɔ́ bɔɔ́ seér njií mé bɔ́ sé lé bɔ́ ná ŋgwêh. ²⁹Yeé baá ménâ, bɔ́ gela den baá-re mé gèh veên hihiné lè dedeí ndɔ: dene gogobô o, temé te njèh nùàre kwaá njiî o, jéré-temé o, huer o, wúlá-feh o, jɔ́gɔ́ o, tánágá o, jélá-temé o, dɔɔ́ŋ né seé bɔɔ̀n. Bɔ́ né sòn tuagá sar gɔ, ³⁰bɔ́ né bɔ̀ njèh vevenê lètenè bɔɔ̀n yoòr tueé su kuú, bɔ́ né Càŋ bunó, bɔ́ né bɔ̀ mbaábɔn selé, bɔ́ né feh ham, bɔ́ né punó, bɔ́ né bɔ̀ veên dé fefeê munó fɔɔ́n gɔ, bɔ́ sòn bɔ̀ tele mé bɔ̀ meí ŋgwé cú ndɔ. ³¹Bɔ́ baá gi mé ndòn kukuû mân, bɔ́ faá bɔ́ tueé kwaá yeé nɔ bɔ́ wá cú, bɔ́ baá gi bɔ̀ maŋgwan, bɔ́ jere bɔ̀ mbaábɔn kɔ́ cú. ³²Bɔ́ né gi ndéb Càŋ kɔɔ́ nyegé, ye bɔ̀ɔ́ mé né gi gèh bɔ̀ njií hên bɔɔ́ wa, sàgà bɔɔ̀n né yeé cio ma. Bɔ́ né mene mân kɔɔ́, mé njéh mene bɔ́ né cu bɔɔ́ ŋeí. Nuaá mé né lòù bɔɔ́ sabé seér dɔɔ́ŋ, bɔ́ vela seér cu bú be lòù.

Bèh ju tenâ

¹2:1 Mat. 7:1; Lûk 6:37Mɔ né mân, sâ wò nuaá mé né ju felè bɔ̀ mbeî tená gɔ doô, wò né mene neì, wò né beè ndɔ. Wò yeè ju felè bɔ̀ mbeî tena né kɔɔ́. Wò yeé tena gi aá, wò né cu ménâ bɔɔ́ taré, sâ ju wò sìè ndé ŋgwéh wa? ²Béh né kɔɔ́ ye, bɔ̀ɔ́ mé né veên faá bèh ménâ bɔɔ́, Càŋ ju felè bɔɔ̀n tena lom yeé jéjég. ³Sâ, wò nuaá mé né ju felè bɔ̀ déì tená sâ, wò né munó ye nyí nde né ju beè Càŋ mvelé wa? Ŋgweéh seé yeè né taré cí mà. ⁴Mè tueé wò, wò né sèŋ mé bɔ́-bagaà Càŋ seb, wò né húɔ́m-temé seèn seb ndɔ. Wò kɔ́ ŋgwéh ye Càŋ nyí bagaà ménâ bɔɔ́ den né, te cieé déì nyí kweéh seér dene nyî wa?

⁵Kɔ̀cɔ̀, taŋgwan temê mé kwéh sér bèh. Wò meì bɔ̀ gèr felè yeè mé be yeè nyegé kwaá baá kèn. Loù mé ŋá-temé Càŋ nde né bèsɔ́nè yuo kelá, à nde né ju jéjêg tená, ju nde né wò sie. ⁶2:6 Ps. 62:12; Prov. 24:12À sàgà nùà kàn mé nùà kân loù sâ gwɔm nde né mé seé seèn. ⁷Bɔ̀ɔ́ mé né be mé seé bagaà kwaá njií, ye bɔ́ né ŋgùlù Càŋ kela, wa bɔ́ gwaán né nùàr beè Càŋ ŋaâ, te bɔ́ kwa yɔ̀ŋ tètàgà doô, yɔ̀ŋ tètàgà loù sâ kwa nde né bɔ́. ⁸Dé bɔ̀ taáb bɔ̀ seèn, à yúlá-temé seèn tieé su njií nde né yoòr bɔɔ̀n. Né bɔ̀ dúágá-tie bɔ̀ mé né ceér gècên kwaá lɔɔ́, bɔ́ sabé bele seér bɔ̀ njèh vevenê doô. ⁹Mé bɔ̀ vevenê bɔ̀ dɔɔ́ŋ, bɔ́ meì bɔ̀ gèr loù sâ ŋene nde né fî. Duɔɔ́m nde né yoòr bɔ̀ *Jûf, jomo sâ yoòr bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam. ¹⁰Dé bɔ̀ bebagaà bɔ̀, Càŋ nde né bɔ́ faá nùàr nɔ weh kwaá, à yií njií bɔ́ te ŋgùlù seène, à haá bɔ́ dɔlê. Duɔɔ́m nde né yoòr bɔ̀ Jûf, jomo sâ bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam ndɔ. ¹¹2:11 Deut. 10:17Lòù sam, Càŋ dé seèn nùàr lòù gèì bèh.

¹²Bɔ̀ɔ́ mé lé naá giì veên bɔɔ́, mé *sóú Músì kɔ́ ŋgwéh dɔɔ́ŋ, bɔ́ ju bɔɔ̀n mé sóú Músì téná ndé ŋgwéh; dé bɔɔ̀n veên bɔɔ̀n sie nde né bɔ́ kɔɔ́. Bɔ̀ɔ́ mé lé naâ veên mé sóú Músì lè bɔɔ́ dɔɔ́ŋ, bɔ́ ju bɔɔ̀n tena nde né mé sóú Músì ndɔ. ¹³Lòù sam, mɔ nùàr nde né nùà dilî beè Càŋ ŋaá, kɔ à sóú jolo komo mé gùm mene, dèn ŋgwéh mé sóú mbaá ŋgweé faáŋ njiî. ¹⁴Mɔ bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam né sóú mbaá jolo weh, bɔ́ kɔ́ ŋgwéh ye né sóú Músì, sâ bɔ́ né gi feh keéh ye sóú sâ né bɔ́ lè húɔ́me. ¹⁵Sâ bɔ́ teèn ménâ feh keéh né ye, njií mé sóú né taga doô né lè bɔɔ̀n nyagá den ndɔ ma. Ndòn bɔɔ̀n tueé den baá-re bɔ́ ménâ ndɔ; cu déì né bɔ́ lòù ki seér, cu déì à den seèn nɔɔ́ŋ.

¹⁶Bí kɔ́ɔ ye, loù mé Càŋ kwaá lɔ nde né ju beè Yeésò *Kristò teèn, bɔ̀ njií hên dɔɔ́ŋ nde giì né cie ŋené yuo kelâ, ŋené yuo kela nde né faá Njàgà Bagaà sònò mò hên tueé den nê nɔ. Loù sâ Càŋ ju tena nde né mé felè bɔ̀ njií mé né lè nùàr leér den mene.

Bɔ̀ *Jûf bɔ́ bɔ̀ *sóú Músì

¹⁷Wò nùà Jûf dé yeè, yilí yeè né Jûf, wò né gi sóú kɔɔ́, wò yieé né mé njéh, wò ŋueé mé njéh, yo yeè né gi mé yilí Càŋ sagár. ¹⁸Njií mé Càŋ gwaán nê dɔɔ́ŋ, wò né gi kɔɔ́, sóú né gi wò feh, te wò ŋene kɔ njèh bebagaà. ¹⁹Wò ye, wò né bɔ̀ tácugó ceér feh, wa wò né ŋagâ toò bɔ̀ cibi bɔ̀ ndɔ; ²⁰wò ye nyí bɔɔ́ dilí né bɔ̀ cùr ceér kɔɔ́, wa nyí né bɔ̀ huaán tetɔɔ̂r njèh feh, te bɔ́ ŋene kɔ ceér Càŋ. Ŋgweéh wò ye mé sóú sâ nyí kɔgɔ́n gi aá, nyí baá gi mé gècên teèn wa?

²¹Sâ kè cú-re! Wò nuaá mé né bɔ̀ déì feh hèllè, kei mé bɔɔ́ wò yeè gùm yeè nùà njèh teèn fèh kéh ŋgwéh wa? Wò ye bɔ̀ nùàr a: té yíb ŋúɔ́b; wò dé yeè ŋuɔb né dé keì wa? ²²Wò ye bɔ̀ nùàr a: té yàgà ndé; wò dé yeè yàgà nde né dé keì wa? Wò ye bɔ̀ nùàr a: cècàŋ duaà né lom ve. Bɔɔ́ né naàn mé wò né lè mɔ̀ bɔɔ̀n yilá ndeé, wò né njèh teèn kema wa? ²³Wò né sagár nyegé ye nyí né mé sóú Càŋ lè, wò kɔ́ ŋgwéh ye, nyí né bú lòù kwaá seér wa? Wò sé yeé baá méménâ bɔɔ́, ŋgweéh sâ wò bɔɔ́ gulí né Càŋ nùà njèh wa? ²⁴2:24 Es. 52:5Né te mvù Càŋe môn nyagá den ndɔ, ye:

«Bɔ̀ nùàr yilí Càŋ hên dɔɔ́ŋ bɔɔ́ beéh keéh né

mé yìè biì bɔ̀ Jûf.»

²⁵Bí ŋgwé mè tueé bí felè *ŋgór ŋɔɔ̂b. Mɔ bí né sóú jolo komo, sâ ŋgór ŋɔɔ̂b né njèh gàm. Mɔ bí né sóú kwaá, sâ mɔ bí ŋɔb mene ŋgór, bí née den ka faá kurú nɔ. ²⁶Cu sâ ndɔ, mɔ kurú déì né dé seèn sóú jolo kɔɔ́, sâ Càŋ bú faá nuaá mé ŋɔb aá ŋgór nɔ yílá ndé ŋgwéh wa? ²⁷Mè tueé bí, nuaá mé né sóú jolo kɔɔ́, bɔ́ mene bú ŋgór ŋɔ́b ŋgwéh, nde né wò mé ju sie, wò nuaá mé sóú jòlò kòmò ŋgwéh hèllè. Wò né mene mé sóú yeè sâ beè, bɔ́ ŋɔb mene wò ŋgór, ju nde né wò sie den.

²⁸Mè tueé wò, nùà Jûf dé gècên, bɔ́ bú te léláŋ mvum njolò ŋéné lòm ŋgwéh. *Ŋgór ŋɔɔ̂b gí cégé ŋgwéh mé ŋgàŋ yoòr mbaá ŋɔɔ́b kuû ndɔ. ²⁹2:29 Deut. 30:6Nùà Jûf dé gècên né seér nuaá mé né Jûf yí lè, à dé seèn ŋgór ŋɔb seér né temé seèn. Gèh ŋgór dé sâ Cúcuí Càŋ ŋɔb né bú kɔɔ́, dèn ŋgwéh sóú mé bɔ́ nyagá né lòù. Nùà Jûf dé gècên sâ, Càŋ seén nde né bú kɔɔ́ ndɔ, dèn ŋgwéh nùàr.

¹Á sâ, mè né mene *Jûf, né cu gam wa? Ŋgór ŋɔɔ̂b né cu njeré déì gam ndɔ wa? ²Gàm né lom ŋgún mbaá. Lòù sam, Càŋ lé ŋgòr seèn haá kwaá naâ beè bɔ̀ Jûf. ³Á, mɔ lètenè bɔɔ̀n bɔ̀ déì teèn dìlì ŋgwéh nɔ, sâ béh tueé nde né naàn? Sâ Càŋ dé seèn dilísé dèn ndé cú wa? ⁴3:4 Ps. 51:4Ndɔ́g, dé sâ seèn môn bɔ́ ndé ŋgwéh! Dé Càŋ, à njebá taré lom nde né te gècên seèn-e tég, gwaán bɔ̀ nùàr a dèn gí léláŋ bɔ̀ nyeén bɔ̀. Né faá bɔ́ nyagá kwaá né te mvù Càŋe nɔ, ye: «Gwàn dé mé wò den nùà njêŋ faá wò tueé nê nɔ; mɔ bɔ̀ nùàr ye te ju sie wò, te wò yɔgɔ́ bɔ́.»

⁵Mɔ veên mé béh né bɔɔ́ hên feh seér cu né kɔɔ́, ye bɔ̀ nùàr a: Càŋ né dé seèn Nùà gècên, sâ béh sònò tueé cu nde né kei wa? Mɔ béh né veên bɔɔ́, Càŋ béh gèr feh keéh né mé njéh, sâ bí ye Càŋ teèn bɔ́ yí ŋgwéh wa? Bɔ̀ nùàr né ye mân bie seér; mè jue né cí. ⁶Mè tueé bí, Càŋ bɔɔ́ yií né teèn. Mɔ sam, à sé la ju felè wɔ̂ŋ tena né naàn wa?

⁷Mɔ nyeén beèh hèllè feh den né ka gècên Càŋ kɔɔ́, te gam bɔ̀ nùàr, bɔ́ seén nyegé Càŋ mé njéh, sâ Càŋ seèn béh mé ju sie cu nde né dé keì? ⁸Á sâ, kei mé yiín cu nde né béh veên bɔɔ̂ kɔɔ́ ndɔ wa? Sâ béh júée ye: béh bɔ́ lòm veên bɔɔ̀, nde né dé bagaà sâ ŋaá seér. Bɔ̀ déì né mè yoòr tueé kwaá, ye mè né yeé môn tueé sé wa. Kwá nɔɔ́ŋ, Càŋ nde né bɔ́ gèr feh keéh, à bɔ́ feh keéh nde né faá seé bɔɔ̀n tueé nê nɔ.

Neì né sɔm nùà dilî kɔɔ́?

⁹Mɔ né mân, béh bɔ̀ *Jûf, béh né cu bɔ̀ nuaré déì yɔgɔ́ wa? Ndɔ́g! Mè la naá giì tueé ŋagá ye: né mene Jûf, mene Jûf sam, dɔɔ́ŋ bɔ́ né gi kwer veên ma. ¹⁰3:10-12 Ps. 14:1-3; 53:1-3Né te mvù Càŋe môn nyagá den ndɔ, ye:

«Nuaá mé né sɔm nùà dilî, ndɔ́g teèn sam.

¹¹Nuaá mé né ŋgweé kɔɔ́, teèn sam.

Nuaá mé né Càŋ fɔɔ́n, teèn sam ndɔ.

¹²Bɔ́ sabé nde gi aá bèh dàbe, bɔ́ toò leér le gi aá kèn.

Ndɔ́g nuaá mé né seé bagaà bɔɔ́, né mene cén tà cén, teèn yùò kélá ŋgwêh.

¹³3:13 Ps. 5:9; 140:3Bɔ́ né gi mé tɔgɔ lɔŋ faá sà lɔɔ̀ŋ nɔ;

bɔ́ né mé leba fèfà;

ŋgòr né lom bɔ́ sònò faá ndìèm sàb nɔ faám yuo ndɔ.

¹⁴3:14 Ps. 10:7Sòn den né bɔ́ beè faá nó nɔ,

né lom léláŋ njèh duagâ.

¹⁵3:15-17 Es. 59:7-8Tètèì sam, bɔ́ baá feh wulá.

¹⁶Bèh mé bɔ́ né kelá dɔɔ́ŋ,

bɔ́ né dùkàŋ bɔ̂ gèr teèn we su lɔɔ́.

¹⁷Bɔ́ ceér dɔlê ŋéné kɔ́ ŋgwéh.

¹⁸3:18 Ps. 36:1Bɔ́ Càŋ vèh bèh ndɔ.»

¹⁹Béh né kɔɔ́ ye njií mé mvù sóù né tueé dɔɔ́ŋ, à tueé njií né mé bɔ̀ɔ́ mé né ka sóù. Mɔ né ménâ, sâ nuaá mé nde né Càŋ tueé ye bú a, nyí ceér kɔ́ ŋgwéh teèn sam; te dàm bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ die gi ju beè seèn ndɔ. ²⁰3:20 Ps. 143:2; Gal. 2:16Nùàr a, jòlò kɔ́ mene sóú gèh dé heè, Càŋ bú nùà dilî ké toò seèn mé njéh yílá ndé ŋgwéh. Sóú feh lom né dé seèn dé feèh, ye nùàr a: wò né mé veên yoòr ma.

Naàn mé Càŋ nde né nùàr yili sɔm

²¹Kènê ceér dé feê ŋené yuo kelà baá cie kèn; né ceér mé béh ŋa gi nde né bɔ̀ didilî bɔ̀ beè Càŋ mé njéh. Ceér bú sâ dé seèn jomo sóù kélá sér ŋgwéh. Mvù sóù bɔ́ bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ lé naâ toò mân tueé taré ndɔ, ye: ²²3:22 Gal. 2:16Càŋ bɔ̀ nùàr ké toò seèn bɔ̀ didilí bɔ̀ yilá lom né mé temé yoòr Yeésò *Kristò kwaá njiî. Bɔ̀ɔ́ mé né temé yoòr seèn kwaá njií dɔɔ́ŋ, à né gi bɔ́ yilá, à dé seèn mé gwèn sam, nùàr dɔɔ́ŋ né gi beè seèn kèì cén. ²³Nùàr dɔɔ́ŋ naá giì veên bɔɔ́. Yeé baá ménâ, bɔ́ kwarè Càŋ *sùsùm dèn cú. ²⁴Càŋ yeé ŋene cu aá môn, à yili sɔm bɔ́ mé Yeésò Kristò, à sie seér bɔ́ bɔ̀ didilî bɔ̀ mé húɔ́m-temé seèn, dé lòù ndɔ.

²⁵Càŋ lé sɔm kwaá naâ Yeésò faá njèh *sèmè nɔ, te à kuú sòn beèh, te à yaga sɔm béh veên yoòr mé húɔ́m seèn. Càŋ ceér bú hên feh keéh né mé bɔ̀ɔ́ mé né temé yoòr Yeésò Kristò kwaá njií, te bɔ̀ nùàr ŋene kɔ, ye nyí né Càŋ mé né dilísé. Bɔ̀ɔ́ mé lé naâ veên léí toò bɔɔ́, à lé bɔ́ gèr mé njéh fèh kéh ná ŋgwêh, ²⁶à lé yolo seér naâ dé yolô. Dé kènê à feh keéh né bèsɔ́nè ye: nyí né Càŋ mé né dilísé ma, te bɔ́ ŋene kɔ ye bɔ̀ɔ́ mé né temé yoòr Yeésò kwaá njií dɔɔ́ŋ, nyí né bɔ́ bɔ̀ didilí bɔ̀ sie seér ndɔ ma.

²⁷Sâ kènê bɔ̀ nùàr né cu mé ceér púnò déì toò teèn wa? Dé sâ ndɔ́g! Càŋ béh bɔ̀ didilí bɔ̀ yilá né felè temé cén mé béh né yoòr Yeésò kwaá njií doô; dèn ŋgwéh mé sóú beleè. ²⁸Béh kɔ né ye Càŋ nùàr nùà dilî ké toò seèn yilá lom né mé temé seèn yoòr Yeésò kwaá njiî, dèn ŋgwéh mé sóú bele komoò; ²⁹wanɔɔ́ŋ sâ Càŋ sé la gi lom né dé bɔ̀ Jûf, à sé la dé bɔ̀ nuaré déì ná cû. Mè tueé bí, Càŋ né Càŋ, à né dé bɔ̀ nùàr dɔɔ̂ŋ, ³⁰3:30 Deut. 6:4; Gal. 3:20Càŋ Dueè né lom cén, sâ gi aá. Mɔ bɔ̀ Jûf né temé yoòr Yeésò kwaá njií, sâ à nde né bɔ́ bɔ̀ didilí bɔ̀ ké toò seèn yilá. Nde cu né mé bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam ménâ ndɔ; mɔ bɔ́ né gi temé kwaá njií taré, à nde né bɔ́ bɔ̀ didilî bɔ̀ ké toò seèn yilá ndɔ. ³¹Á sâ, sóú nɔ? Mɔ béh baá temé yoòr Yeésò kwaá njií, sâ béh ye, sóú njeré déì gàm cú wa? Môn sam; béh né kɔɔ́ ye, sóú né mé bèh seê dé seèn teèn.

Faá Abrahâm nɔ

¹Béh felè Abrahâm tele beèh léí jɔ̀gɔ̀ tueé nde né naàn wa? À lé beè Càŋ kwaá naâ kei wa? ²Mɔ Abrahâm sé beè Càŋ nùà dilî ŋaà naâ mé seé seèn, à sé naâ mé lɔ́ŋ toò Càŋ punô teèn. Á, lé seèn môn ná ŋgwêh, sâ à mé lɔ́ŋ toò Càŋ punô sam gùm dɔɔ́ŋ. ³4:3 Gen. 15:6; Gal. 3:6Te mvù Càŋe né bèsɔ́nè nyagá den ye: «Abrahâm lé naâ temé cén yoòr Càŋ kwaá njií; Càŋ lé bú nùà dilî yilá naâ mé njéh.»

⁴Béh né kɔɔ́ ye nùà seê nde né sàgà seé seèn kwa; dé sâ dé lòù sam, né ka sàgà seê. ⁵Dé nuaá mé né ndèm mé Càŋ kwaá njií, ye Càŋ né ju felè bɔ̀ vevenê bɔ̀ mé jere mene tená, à seé bɔ́ ná ŋgwêh dɔɔ́ŋ, Càŋ nde né temé mé à né yoòr seèn kwaá njií doô ŋené, à bú nùà dilî yilá nde né mé njéh. ⁶*Davîd lé tueé naâ felè gèh nùà bú sâ, ye:

⁷4:7-8 Ps. 32:1-2«Samésé né bɔ̀ɔ́ mé Càŋ kulu sɔm gi aá

bɔ́ veên yoòr kèn!

Bɔ́ lé naá menè *sóú kwaá,

à lé naâ dèh doó kulú njií.

⁸Samésé né nuaá mé Nùà Dueè veên seèn lè

sìè kwá ŋgwéh ndɔ!»

⁹Á sâ, gèh samésê bú hên gi lom né dé bɔ̀ɔ́ mé naâ *ŋgór ŋɔɔ́b wa? À dé bɔ̀ kurû sam wa? Mè tueé bí, né mé bɔ̀ kurú mene. Béh la naâ jɔ̀gɔ̀ tueé ye, Càŋ lɔ Abrahâm nùà dilî yilá naâ mé temé yoòr seèn kwaá njiî. ¹⁰Á sâ, lɔ naâ heèh wa? Lɔ naâ sâ bɔ́ ŋɔb gi aá Abrahâm ŋgór wa, sâ bɔ́ née bú ŋɔ́b ŋgwéeh ye wa? Mè tueé bí, lɔ naâ sâ bɔ́ née bú ŋgór ŋɔ́b ŋgwéeh ye, te jomo sâ bɔ́ nde ye bú ŋɔɔ́b den. ¹¹4:11 Gen. 17:10Bɔ́ lɔ ndeè Abrahâm ŋgór ŋɔɔ́b, sâ baá gi ká jomo mbaá, te feh keéh lòù, ye Càŋ lɔ bú nùà dilî yilá naâ mé temé seèn yoòr seèn kwaá njiî, sâ bɔ́ née bú ŋgór ŋɔ́b ŋgwéeh ye ma. Yeé baá ménâ, Abrahâm ŋa tele bɔ̀ɔ́ mé né gi temé yoòr Càŋ kwaá njií ndɔ, bɔ́ mene bɔ́ ŋgór ŋɔ́b ŋgwéh; Càŋ ye bɔ́ né gi bɔ̀ didilî bɔ̀ beè nyî ma. ¹²Abrahâm né cu tele bɔ̀ɔ́ mé ŋɔb gi aá ŋgór kèn ménâ ndɔ. Njèh cén, kɔ bɔ́ né temé cén yoòr Càŋ faá Abrahâm nɔ kwaá njií. Lòù sam, tele beèh Abrahâm lé naâ temé yoòr Càŋ kwaá njií, te bɔ́ nde ye bú ŋgór ŋɔɔ́b.

Bɔ́ ndéb Càŋ kwa né mé temé kwaá njiî

¹³4:13 Gen. 17:4-6; 22:17-18; Gal. 3:29Càŋ lɔ kwa kwaá naâ Abrahâm bɔ́ bɔ̀ ndùté ndùtù seèn ndéb tieè, ye bɔ́ a: ŋgúlú bɔɔ̀n nde né wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ ma. Càŋ lɔ ndéb sâ kwá ná ŋgwêh ye Abrahâm né *sóú bele komo. À lé ndéb kwa njií seér naâ felè temé mé Abrahâm lé kwaá njií naâ yoòr seèn, à ŋa nùà dilî mé njéh doô. ¹⁴4:14 Gal. 3:18Mɔ ŋgúlú sé kwa cegé né bɔ̀ɔ́ mé né sóú jolo kɔɔ́, ŋgweéh sâ temé mé béh né yoòr Càŋ kwaá njií hên sé né dé lòù, ndéb Càŋ sé né njèh mbaâ ndɔ mà. ¹⁵Bí kɔ́ɔ ye, sóú bɔɔ́ yeé kɔɔ́, te temé ŋaá Càŋ lè, ye bɔ̀ nùàr jéjég faá sóú tueé nê nɔ, bèlè bèh. Á sâ, mɔ sóú teèn sam, bɔ́ nde né sóú kwaá wa?

¹⁶4:16 Gal. 3:7Càŋ lé ndéb kwa kwaá naâ felè temé yoòr seèn kwaá njiî, te ŋgúlú sâ ŋa njií mé nyí haá né dé lòù, te den njèh gàm dé bɔ̀ ndùté ndùtù Abrahâm dɔɔ́ŋ; dèn cégé ŋgwéh dé bɔ̀ɔ́ mé né sóú bele kɔɔ̂, te ŋa dé bɔ̀ɔ́ mé kwaá njií né temé yoòr Càŋ faá Abrahâm nɔ. Lòù sam, Abrahâm né tele beèh, béh dɔɔ́ŋ, ¹⁷4:17 Gen. 17:5faá né te mvù Càŋe nyagá den nɔ, ye:

«Mè sie kwaá baá wò tele cìlì nùàr ŋgûn.»

À né tele beèh ké toò Càŋ, Nuaá mé à lé kwaá njií naâ temé yoòr seèn doô; né Càŋ mé komo sɔm yeé bɔ̀ komó te cio kɔɔ́. Bɔ̀ njií mé lé teèn ná ŋgwêh dɔɔ́ŋ à lé si giì naâ bɔ́ kɔɔ́ ndɔ. ¹⁸4:18 Gen. 15:5Mɔ lɔ den mene beè Abrahâm faá à ndéb Càŋ kwà ndé cú, mé njéh mene à lé naá loôm temé cén yoòr Càŋ kwaá njií. Yeé baá mân, à ŋa baá-re tele cìlì nùàr ŋgûn faá Càŋ lé tueé naâ nɔ; sâ Càŋ lé ye bú a:

«Bɔ̀ŋ bɔ̀ ndùté ndùtù yeè maga nde né mân.»

¹⁹4:19 Gen. 17:17Abrahâm lé baá gi mene nyèmà yuií, à né mene ŋené kɔɔ́ ye yo nyî baá gi faá komó nɔ, à né mene kɔɔ́ ye Sará né ŋgiín, mé njéh mene à lé yúá ná ŋgwêh, ²⁰à lé temé yoòr Càŋ sɔ̀m nyì ná ŋgwêh gùm dɔɔ́ŋ, à ndéb mé Càŋ lé kwa kwaá naâ bú tieè doô sàn ŋgwéh ndɔ; à kwaá njií ŋeí seér cu temé yoòr Càŋ dé kwaâ, à né bú teèn seén yií. ²¹À lé naá giì kɔɔ́ nyegé, ye Càŋ né lom mé terreb teèn, à nde né faá à lé tueé naâ nɔ bɔɔ́ komo. ²²Càŋ lé bú nùà dilî beè seèn yilá kuú naâ dé cî.

²³Njií mé bɔ́ nyagá kwaá né ye: Càŋ yilá baá bú nùà dilî beè seèn hên, bɔ́ dé seèn nyàgà lòm ŋgwéh. ²⁴Bɔ́ nyagá kuú né dé beèh, te béh kɔ ye, Càŋ nde né béh bɔ̀ didilî bɔ̀ yilá ndɔ. Kɔ béh né temé yoòr seèn kwaá njií, ye à lé naâ Fehtoò beèh Yeésò lè cio komo sɔm, sâ ye. ²⁵4:25 Es. 53:4-5À lé te cio yila kuú naâ felè veên beèh. À yeé kuú aá, à komo yuo cuù lè cio, ye te béh ŋa gi bɔ̀ didilî bɔ̀ ké toò Càŋ mé nyí ma.

Cɔ̀ŋ péb njua Yeésò

¹Sâ tueé né ye, béh lé bɔ̀ didilî bɔ̀ beè Càŋ ŋaà naâ mé temé beèh yoòr seèn kwaá njiî. Yeé baá ménâ, kènê lètenè beèh, béh bɔ̀ Càŋ, baá lom aá cɔ̀ŋ felè Fehtoò beèh Yeésò *Kristò. ²Yeésò mé béh né temé yoòr seèn kwaá njií hên feh keéh né béh ceér kɔɔ́, te béh nde ye te fùgò Càŋ den yilá. Kènê béh njebá taré lom né teèn mé vɔ́gɔ́-temé mene tég, ndèm beèh dɔɔ́ŋ né gi sâ, ye béh nde né ŋgúlú Càŋ yieé. ³Dé koô baá cu ye-re dé hên: sâ temé béh sagár gi cu né mé dàm gèr mene ndɔ. Lòù sam, béh né kɔɔ́ ye gèr ŋenê né yeé béh njèh yolô maán feh. ⁴Dé yolô, ŋar né dé jolô; dé jolô ŋar dé seèn ndèm. ⁵Ndèm sâ béh mbaá pɔ́ lɔ́ bèh. Lòù sam, Càŋ lè beèh kulu yií kwaá gi né dàm bɔ̀ gwaân seèn dɔɔ́ŋ; à béh kulu né mé seé Cúcuí Ŋagâ seèn yoòr beèh.

⁶Né môn, cu sâ béh lé mé terreb yoòr ná ŋgwêh, Kristò lé kuú naâ sòn bɔ̀ jéré-temé bɔ̀ kɔɔ́, à lé kuú naâ te cu mé Càŋ lé nyegé kwaá naâ sâ ndɔ. ⁷Sâ, sé né mene nùà dilî dé heè, nuaré déì sé cio seèn ŋá wèh ná ŋgwêh. Kɔ ŋgweéh nuaré déì nde né-re dé seèn temé sie, à ŋa weh cio nùà bagaà déì wa? ⁸Mè tueé bí, hên baá bèh mé Càŋ feh keéh né gèh dé mé à né lom béh gwaán teèn: béh né mene léláŋ veên, Kristò né lom cio beèh ménâ ŋaá weh.

⁹Béh bɔ̀ didilí bɔ̀ ké toò Càŋ ŋa né mé húɔ́m seèn. Yeé baá mân, béh kɔ nyegé baá ndɔ, ye béh nde né mé bú yili yuo, te ju béh beè Càŋ sìè cú. ¹⁰Wanɔɔ́ŋ béh lé naá giì bɔ̀ bùnò Càŋ bɔ̀. Mé njéh mene, à béh weh nyɔgɔ́ njií cu aá yoòr seèn mé cio Ŋuna seèn. Sé tagá kènê mé béh bɔ̀ bùnò bɔ̀ seèn sam cuú wa? Ŋuna seèn mé baá cu làŋ béh yìlì sɔ̀m ndé ŋgwéh wa? ¹¹Te dé koô déì cu ye-re ndɔ: vɔ́gɔ́-temé dé koô sagár njií né béh mé Càŋ nùà njèh. Sâ né gi felè Fehtoò beèh Yeésò Kristò, bú nuaá mé lé nyɔgɔ́ bilí naâ béh bɔ̀ Càŋ.

Ádàm mé Yeésò *Kristò

¹²5:12 Gen. 3:6Veên lé ndeè naâ ká te wɔ́ŋe yilá dɔɔ́ŋ, yìè lé naâ mé nùà cén, Ádàm; yeé baá môn, veên sâ ŋar cio ndɔ. Cio yila baá-re bɔ̀ nùàr dɔɔ́ŋ sie keêh. Lòù sam, bɔ́ dɔɔ́ŋ lé naá giì veên bɔɔ́. ¹³Né môn; mé Càŋ lɔ nde Músì *sóú beè haá kwaá, sâ veên lé baá giì ká te wɔ́ŋe kaá den. Njèh cén, sóú lé teèn ná ŋgwêh. Bɔ́ né mene veên bɔɔ́, sóú mé Càŋ nde né bɔ́ mé njéh sie lé teèn ná ŋgwêh. ¹⁴Mé njéh mene, cio lé naâ felè bɔ̀ nùàr ŋgumó. Yuoô lè nàm Ádàm, nde ba mé nàm Músì, cio lé naâ bɔ̀ nùàr seé weh. Bɔ̀ɔ́ mé lɔ mene sòn Càŋ faá Ádàm nɔ ŋgén ná ŋgwêh dɔɔ́ŋ, cio lɔ naá giì bɔ́ teèn kumó keéh.

Ádàm lé sâ deén naâ faá nuaá mé ndeè né waâ nɔ. ¹⁵Njèh cén, seé bɔɔ̀n lé kèì cén ná ŋgwêh. Béh fùgò Càŋ mé veên Ádàm mè ndé ŋgwéh. Nùàr ŋgún lé naá giì mé yìè veên nùà cén hèllè kuú. Dé fùgò Càŋ môn sam, à gam seér né béh dé seèn lòù. Nùà ŋgún kuú gi né mé fùgò felè nùà cên ndɔ. Nùà cên sâ né lom Yeésò Kristò. ¹⁶Sàgà mé Càŋ haá yeé dé lòù né dé seèn hiín, dèn ŋgwéh faá sàgà veên nùà cén-tà-cén hèllè nɔ. Veên mé nùà cén sâ lé naâ bɔɔ́ doô sɔm aá sàgà kèn: nùàr kókoó mbaá yila gi aá ju beè Càŋ mé njéh. Sàgà dé fùgò Càŋ môn sam; bɔ̀ nùàr lé né mene dàm bɔ̀ veên toò Càŋ ménâ bɔɔ́ seér, mé njéh mene Càŋ né bɔ́ teèn dé lòù huaár sɔm seér. ¹⁷Mé gècên mene, cio lé naâ bɔ̀ nùàr felè ŋgumó. Mé yìè veên nùà cén hèllè, dàm bɔ̀ nùàr lé naá giì be te cio yií keéh. Mé Yeésò Kristò cén mé huún seèn né ménâ ndɔ: dàm beèh mé né fùgò beè Càŋ kuú, mé Càŋ né béh bɔ̀ didilí bɔ̀ beè seèn yilá dɔɔ́ŋ, béh nde gi né yɔ̀ŋ tètàgà felè Yeésò Kristò kwa, te béh ŋa gi bɔ̀ huaán.

¹⁸Gèh dé mé veên nùà cên Ádàm hèllè né nùàr dɔɔ́ŋ te ju tulu yií hên, seé gècên mé Yeésò Kristò mé huún seèn lé naâ toò Càŋ bɔɔ́ dilí dɔɔ́ŋ, nde né bɔ̀ nùàr ŋgún ju yoòr ménâ huaár sɔm gií, te bɔ́ kwa yɔ̀ŋ. ¹⁹Gèh dé mé bɔ̀ nùàr dɔɔ́ŋ ŋa gi né bɔ̀ vevenê bɔ̀ felè nùà dúágá-tieè cén doô, nùàr ŋgún ŋa gi nde né bɔ̀ didilí bɔ̀ ké toò Càŋ felè nùà ŋgwé-tieè cén ménâ ndɔ.

²⁰Dé sóù, à kar yilà né dé te veên bɔ̀ nùàr maga seér dé magaà. Njèh cén, bí kɔ́ɔ ye, bèh mé veên né teèn silí, sâ húɔ́m-temé Càŋ teèn maga kela seér cu kɔɔ́ ndɔ. ²¹Mè tueé bí: gèh dé mé veên lé naâ felè bɔ̀ nùàr cer, tulu yií bɔ́ lè cio doô, fùgò Càŋ cer né felè beèh ménâ, te béh den bɔ̀ didilí bɔ̀ beè Càŋ, béh kwa yɔ̀ŋ tètàgà beè seèn. Dé sâ né mé njua Fehtoò beèh Yeésò Kristò.

Beè veên béh né komó, mé Yeésò béh né làŋ

¹Á hên, béh ye naàn wa? Sâ béh bɔ́ ndé dèn ká mé veên bɔɔ̀, huɔm kela né cí, te béh kuú ye mé fùgò Càŋ wa? ²Dé sâ tí ndɔ̂g! Beè veên béh teèn sam, béh baá nɔɔ́ŋ faá komó nɔ; béh lɔ nyimé naâ heèh, te béh yila cu veên wa? ³Bí kɔ́ ŋgwéh ye, béh bɔ̀ɔ́ mé lé naá giì nòmò Càŋ te yilí Yeésò kou, béh lé sâ kou bilí naâ mé cio seèn mene wa? ⁴6:4 Kɔl. 2:12Te nòmò Càŋ sâ, béh bɔ́ lé kuú bilí naâ teèn dɔɔ́ŋ, bɔ́ lé bú furú bilí naâ mé béh mene ndɔ, te Tele beèh Càŋ komo sɔm cuù béh te cio, faá à lé komo sɔɔ́m naâ *Kristò mé terreb seèn nɔ, te kènê béh kwa seér yɔ̀ŋ dé feê, béh teèn njebá lom aá tég. ⁵Lòù sam, béh bɔ́ lé kuú bilí naâ kɔɔ́. Mɔ né mân, sâ Càŋ nde né béh te cio faá bú nɔ komo sɔm ndɔ.

⁶Béh kɔ́ nyégé dé hên kɔɔ̀, ye: mé bɔ́ lé ndeè bú ké te toû fagá, sâ bɔ́ lé faga bilí naâ mé béh mene; mè jue né gùm beèh dé cuûm, te gùm beèh dé veên sâ vuaán yuo dé seèn, béh kwer veên dèn cú. ⁷Lòù sam, mɔ nùàr kuú baá, sâ veên felè seèn ŋgúmó ndé cú.

⁸Mɔ béh bɔ̀ Kristò lé naâ kɔɔ́ kuú bilí, sâ béh né kɔɔ́ ye, béh bɔ́ nde cu né làŋ yili den. ⁹Béh né gi kɔɔ́ ye, bèh lɔ mé Kristò lɔ komo yuoó naâ te cio, à ndeè cio déì kú ŋgwé ndé cú; cio mé terreb felè seèn sam cuú ndɔ. ¹⁰À lé mbei cén sâ kuú naâ sòn veên bɔ̀ nùàr, te veên terreb kwà cú. Yeé baá ménâ, à mé yɔ̀ŋ den lom aá dé Càŋ. ¹¹Bí né faá bèh ménâ ndɔ: bí kɔ́ɔ ye, beè veên, bí baá nɔɔ́ŋ faá komó nɔ; bí baá seér bɔ̀ lèlàŋ bɔ̀ yoòr Yeésò Kristò, te bí den lom dé Càŋ.

¹²Mɔ né mân, sâ veên a, té felè biì ŋgúmó cú, wanɔɔ́ŋ sâ yo biì dé wàn hên nde né bí te veéne tuan yií. ¹³Gà déì yoòr biì a, té veên kèmà, wanɔɔ́ŋ sâ nde né njèh seê seèn ŋaá. Mɔ ye te huɔm, bí kwá lɔ́ gùm biì beè Càŋ; ŋgweéh à lé naâ bí te cio komo sɔm mà. Bí bɔ́ bílí seé seèn mé gùm biì mene dɔɔ́ŋ ndɔ; te bí den gi bɔ̀ njèh seê dé didilî beè seèn. ¹⁴Bí té gwàn mé veên cer felè biì kɔɔ́. Bí ka sóù sam cuú, bí baá dé biì beè Càŋ, bí ka seèn kuú seér né fùgò.

Kwer lè gècéne

¹⁵Sâ baá cu-re kei wa? Kènê, mɔ béh ka sóù sam cuú, béh baá beè Càŋ fùgò kuú seér, sâ béh bɔ́ bá veên mbaá wa? Dé sâ tí ndɔ̂g! ¹⁶Bí né gi kɔɔ́ nyegé ye, mɔ bí né ka nuaré déì seé seèn bɔɔ́, bí né sòn seèn ŋgweé, sâ bí né bɔ̀ kwer nùà sâ. Né fà: cén né dé kwer veên ŋaâ te bí yila te cio; déì né dé tie ŋgweê, te bí ŋa bɔ̀ didilí bɔ̀ toò Càŋ. ¹⁷Ŋgweéh né mân wa: léí toò bí lé naá giì kwer veên; kènê bí lè baá seér mé ndéb Càŋ, faá bɔ́ lé naâ bí feh nɔ. Béh né Càŋ mé njéh vra dé gècên. ¹⁸Bí te yuií veên huar yuo aá kèn, bí kènê baá seér te ceér gècéne.

¹⁹Mè bí mé kwer ká lè wɔ́ŋe me njií né, te bí ŋgweé komo, wanɔɔ́ŋ bí né bɔ̀ yuyuaâ bɔ̀ kela. Léí toò bí lé naá giì seé vevenê bɔɔ́, bí né lom te núlu teré ndeé. Kènê bí té ménâ gwàn cú, bí bɔ́ sér á seé didilî te bí ŋa bɔ̀ ŋeŋagâ bɔ̀ mé gùm mene.

²⁰Léí mé bí lé naâ kwer veên sâ, gècên lé mé terreb felè biì ná ŋgwêh, bí lé naá seêr mé feh biì. ²¹Bí lé naâ njeré déì te seé fúárè hèllè kwa wa? Ŋgweéh kènê bí baá mé njéh lòù gulí seér wa? Bí kɔ́ ŋgwéh ye, né lom seé cioò wa? ²²Càŋ mé ŋgeér sam. Yeé baá kènê, à huar sɔm bí yuií veên sâ yoòr, te bí seé bɔɔ́ seér dé seèn. Gam kela né cí, te bí den ŋagásé, bí kwa yɔ̀ŋ tètàgà beè seèn ndɔ. ²³Bí kɔ́ɔ ye, sàgà veên né cio; njií mé Càŋ haá né mé húɔ́m-temé seèn né yɔ̀ŋ tètàgà, dé lòù ndɔ. À béh mân haá kuú né felè Fehtoò beèh Yeésò Kristò.

Kàn felè ma gwà

¹Bɔ̀ nùàr mò, bí né gi *sóú kɔɔ́. Sâ njií mé mè nde né bí tueé hên, bí nde gi né kɔɔ́ ye sóú né lom mé terreb felè nùàr, cu mé nùà sâ né làŋ. ²Né faá dene gwà ndɔ nɔ: ma vêh gwɔ̀m jolo lom né cu mé si née mé njolo ye. Mɔ si kuú baá, sâ à baá mé feh lɔŋ, sóú gwɔ̀m bɔɔ̀n doô gi aá ndɔ. ³Mɔ ma sâ nde jɔgɔ ser siíb déì mé si née ká jomo mé njolo, sâ ma sâ cum aá gwɔ̀m. Á, mɔ si kuú né lòù, sâ à baá mé feh lɔŋ; mɔ à jɔgɔ cu mene siíb déì, sâ à gwɔ̀m cùm ŋgwéh.

⁴Né felè biì faá bèh ménâ ndɔ, bɔ̀ nùàr mò. Bí né kènê toò sóù faá komó nɔ, sóú mé terreb felè biì sam cuú. Yeésò *Kristò lé naâ bí yoòr seèn nùà njèh nyɔgɔ́ njií. Bí kènê baá gi beè seèn, bú nuaá mé lé naâ te cio komo yuo. À lé sâ ye te béh bí wa gi tàb ké toò Càŋ dɔɔ́ŋ ndɔ. ⁵Léí toò, cu mé béh lé belé naâ ceér dé beèh nùà njèh, tuaá lé seé lè beèh bɔɔ́ loóm naâ kɔɔ́; né-re béh ŋaáŋ, né tàb waá, né béh te cio kulu su yií. Sâ sóú soób né béh kɔɔ́. ⁶Dé kènê môn sam cuú; sóú mé lé naâ béh sie lɔɔ́ sâ, béh ka seèn mvelé yuo aá kèn, béh baá gi komó toò seèn. Kènê béh bɔɔ́ seér nde aá seé dé feê mé Cúcuí Ŋagâ feh né béh kɔɔ́, te béh den lom bɔ̀ seé bɔ̀ Càŋ. Sóú dé lɔ toò mé bɔ́ lé nyagá naâ mé be hèllè, béh ka seèn sam cuú.

*Sóú mé seé seèn

⁷7:7 Ex. 20:17; Deut. 5:21Á sâ, kènê béh tueé nde aá naàn wa? Sóú né njèh veên wa? Tí ndɔ̂g! Mé njéh mene, sóú feh keéh né mè veên mò kɔɔ́. Mɔ sóú sé túé ná ŋgwêh ye: té temé te njèh nùàr kwá njí, mè sé ŋéné kɔ́ ná ŋgwêh ye, temé te njèh nùàr kwaá njiî né jolo. ⁸Sóú yeé baá mân tueé, veên kwa keéh baá-re ceér teèn ndɔ: à ŋgela lom né te bèh joloò doô tég, te à kulu su keéh mè tuaá hihiné yoòr teèn. Sâ tueé né ye, mɔ sóú sé teèn ná ŋgwêh, veên sé né komó mbaá ndɔ. ⁹Léí toò mè lé sóú kɔ́ ná ŋgwêh, mè lé naá beéh njií mò làŋ. Sóú yeé waà baá, veên ŋené yuo kelà cie ndɔ, à ŋgumo yila mè yoòr. ¹⁰Yeé baá ménâ, mè cúg ndɔ. Sóú mé sé la naâ mè lòù yili sɔm hèllè mè yìlì sɔ̀m cú, derré yií seér aá mè lè cio. ¹¹7:11 Gen. 3:13Lòù sam, veên kwa baá ceér, à né lom te sóu tétég ŋgelá yilá, à né mè bele, à mè wula seér né mé sóú. ¹²Mɔ né mân, sâ sóú mé feh seèn né ŋagásé, sâ bèh joloò né ŋagá dilí huɔɔ́m ndɔ.

¹³Á sâ, dé bagaà jɔ̀gɔ̀ baá cu aá yìè cioò mò kɔɔ́ wa, né kei? Dé sâ, tí ndɔ̂g! Veên né lom ka yìè cioò mò kɔɔ́. À ŋené ŋagá lom aá yoòr mò mé terreb veên seèn doô mene; à mè wula sɔm cu né mé njèh bagaà jɔ̀gɔ̀ hèllè, te bɔ̀ nùàr ŋene kɔ teèn, ye veên né núlú. Mɔ né mân, sâ njua sóù ndɔ.

Veên baá nùàr doró

¹⁴Béh né gi kɔɔ́ ye sóú lé yuoó naâ beè Càŋ, à né ŋagásé tâŋ. Dé mò, môn sam, mè né lom nùàr mbaá, mè né kwer veên ndɔ. ¹⁵7:15 Gal. 5:17Mè né njeré déì bɔɔ́, mè be seê mò ŋgwé kòmò bèh: mè njèh bagaà faá mè né gwaán nɔ, bɔ́ kòmò ŋgwéh, mè bɔɔ́ seér cu né njií mé temé mò né yeé bar. ¹⁶Njií mé temé mò né yeé bar hèllè, mɔ mè baá cí bɔɔ́, mè né teèn ŋené kɔɔ́ ye sóú né njèh bagaà bɔ̀n. ¹⁷Mɔ né mân, sâ mè seé veên doô mé be mò bɔ́ ŋgwéh, né veên mé né yoòr mò bɔɔ́ den né mè ménâ kɔɔ́. ¹⁸Lòù sam, mè né ŋené kɔɔ́, ye mè mé bagaà yoòr sam; mè jue né yo mò dé mé húɔ́m né teèn hên. Wanɔɔ́ŋ mè né gi mene seé bagaà gwaán, mè bɔ́ kòmò ŋgwéh nɔ. ¹⁹Mè njèh bagaà faá mè né gwaán nɔ, bɔ́ kòmò ŋgwéh. Veên mé mè né bar hèllè, mè né seér cí bɔɔ́. ²⁰Mɔ mè bɔɔ́ seér né veên mé mè kɔɔ́ gwàn ŋgwéh ménâ, sâ mè sam, né veên mé né yoòr mò hèllè bɔɔ́ den né mè ménâ kɔɔ́.

²¹Á sâ môn ndɔ, kènê mè ŋene kɔ baá kèkènè bú sâ kèn. Né faá bèh mân: mɔ mè nde aá bagaà bɔɔ́, mè bɔɔ́ komo seér veên. ²²Temé mò né lom mé sóú Càŋ sagár dé gècên. ²³Mé njéh mene, sóú dé hiîn née cu ka seé ká yoòr mò bɔɔ́ ye. À né sóú dé Càŋ seé ká lè mò weh den. À né-re ménâ bɔɔ́, à né mè te veéne sie kwaá den. ²⁴Mè jamé aá kèn! Yo hên né mè te cio tulu njií. Te neì mè teèn tulu sɔm nde né kɔɔ́? ²⁵Môn, Càŋ mé ŋgeér sam ndɔ, mè nde né mé Fehtoò beèh Yeésò *Kristò yili yuo.

Yeé baá mé sóú veên hèllè ménâ bɔɔ́, ŋgàŋ yoòr mò gwaán lom baá-re dé seèn mé njéh bɔɔ́ ndeê ndɔ. Né mene môn, temé mò gwaán seér né sóú dé Càŋ.

Yɔ̀ŋ dé feê mé Cúcuí Ŋagâ

¹Sâ mɔ né mân, sâ kènê, bɔ̀ɔ́ mé nyɔgɔ́ den né yoòr Yeésò *Kristò, dé bɔɔ̀n mé ju felè sam cuú. ²Lòù sam, Cúcuí Càŋ mé né yɔ̀ŋ tètàgà haá, né mè nùà Yeésò Kristò beè yaám sie, à huar sɔm aá mè yuií veên mé yuií cioò yoòr kèn. ³Càŋ hên bɔɔ́ né njií mé sé bɔɔ́ mene naàn, *sóú Músì sé lé bɔ́ kòmò ná ŋgwêh. Lòù sam, nùàr léláŋ seèn sóú jòlò kòmò bèh. Né dé cî mé Càŋ lé tema njií naâ Ŋuna seèn nùà njèh ká lè wɔ́ŋe mé yo dé nùàr yoòr faá nùà veên nɔ, te à kuú weh cio beèh, ju tené. ⁴Càŋ lé ménâ bɔɔ́ naâ, ye te béh den lom dilísé, faá sóú nyî tueé nê nɔ. Mɔ né mân, sâ béh mé terreb dé ŋgàŋ yoòr dèn cú, béh yoòr baá seér mé terreb dé Cúcuí Ŋagâ. ⁵Lòù sam, bɔ̀ɔ́ mé den né dene dé ŋgàŋ yoòr, taáŋ lom né njií mé ŋgàŋ yoòr gwaán nê. Bɔ̀ɔ́ mé den né dene dé Cúcuí Ŋagâ dé bɔɔ̀n taáŋ né njií mé Cúcuí Ŋagâ gwaán nê ndɔ. ⁶Nuaá mé né dé ŋgàŋ yoòr taáŋ, bele né ceér cioò; dé mé taáŋ né dé Cúcuí Ŋagâ, bele né dé seèn ceér dé yɔ̀ŋ, à né pɔ́ŋ. ⁷Bɔ̀ɔ́ mé taáŋ lom né dé bɔɔ̀n bɔ̀ njèh dé ŋgàŋ yoòr sâ dɔɔ́ŋ né gi bɔ̀ bùnò Càŋ bɔ̀; bɔ́ sóú Càŋ bèlè ŋgwéh. Dé sâ bɔɔ́ mene seèn naàn, bɔ́ bɔɔ̀n môn bèlè kòmò ndé ŋgwéh ndɔ. ⁸Bɔ̀ɔ́ mé den né dene dé ŋgàŋ yoòr sâ dɔɔ́ŋ, ceér mé bɔ́ nde né Càŋ yoòr yilá nyi teèn sam.

⁹Dé biì môn sam, bí te ceér dé ŋgàŋ yoòr biì sam; bí dé biì bele né ceér Cúcuí Càŋ. Ŋgweéh à baá gi bí yoòr mà. Nuaá mé Cúcuí Kristò bú yoòr sam, nùà Kristò sam ndɔ. ¹⁰Mɔ Kristò né yoòr biì teèn bɔ̀n, yo biì la né gi mene komó mé yìè veên, bí kɔ́ɔ ye, Cúcuí né dé seèn yoòr biì làŋ njua mé Càŋ lé naá giì bí bɔ̀ didilí bɔ̀ toò seèn sie kwaá. ¹¹8:11 1 Kɔr. 3:16Mɔ Cúcuí Càŋ né yoòr biì teèn, bú Càŋ mé lé naâ Yeésò te cio komo sɔm, nde né bɔ̀ komó biì te cio ménâ komo sɔm gií ndɔ; à ménâ dɔɔ́ŋ bɔɔ́ gi né mé Cúcuí seèn mé né yoòr biì doô.

¹²Mɔ né mân, sâ bɔ̀ nùàr mò, béh bí né mé hùà yoòr. Gèh hùà dé sâ né ye: kɔ béh gɔ faá Cúcuí Ŋagâ tueé nê nɔ, dèn ŋgwéh faá ŋgàŋ yoòr beèh tueé né kɔɔ́. ¹³Mɔ bí né faá ŋgàŋ yoòr biì gwaán nê nɔ bɔɔ́, sâ bí nde né te cio yilá kuú ndɔ. Á, mɔ bí gùm biì dɔɔ́ŋ kwaá lɔ né beè Cúcuí Ŋagâ, te à nyimé sɔm bí veên yoòr, sâ bí nde né làŋ yili den. ¹⁴Bɔ̀ɔ́ mé Cúcuí Càŋ feh né bɔ́ ceér kɔɔ́ dɔɔ́ŋ né gi bɔ̀ ŋunà Càŋ. ¹⁵8:15-17 Gal. 4:5-78:15 Mk. 14:36; Gal. 4:6Lòù sam, Cúcuí mé né yoòr biì doô bí kwer sìè kwá cú, à bí veéh lè yí ndé cú ndɔ; à dé seèn né Cúcuí mé bɔɔ́ né te bí ŋa seér bɔ̀ ŋunà Càŋ dé ŋaâ, à béh terreb haá né kɔɔ́, te béh nde ye Càŋ fela, ye bú a: «Tele mò eè!» ¹⁶Cúcuí Càŋ mé feh seèn né lè beèh tueé den, ye béh né gi bɔ̀ ŋunà Càŋ. ¹⁷Béh baá gi bɔ̀ ŋunà Càŋ sâ bɔ̀n. Mɔ né mân, béh nde né ŋgúlú Càŋ yieé. Béh bɔ̀ Kristò ŋgúlú sâ yieé nde né kɔɔ́. Lòù sam, béh bɔ́ gèr ŋene né dɔɔ́ŋ; mɔ né mân, sâ béh bɔ́ te ŋgùlù seèn yila gi nde né dɔɔ́ŋ ndɔ.

Ŋgùlù Càŋ mé né béh kela

¹⁸Mè né bagasé kɔɔ́ nyegé ye, béh nde né tàŋɔ̀r ŋgùlù Càŋ loù sâ mé njolo ŋené ŋagá, sâ béh né mene gèr cafanê ŋené dɔɔ́ŋ, béh mé njéh táŋ ndé ŋgwéh, béh njolo ke lom né mé ŋgùlù Càŋ. ¹⁹Cieé mé Càŋ nde né bɔ̀ ŋuna seèn cie teèn ŋené sɔm keéh sâ, *wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ né lom cieé bú sâ gaán. ²⁰8:20 Gen. 3:17-19Wɔ́ŋ hèllè lɔ baá wèllè kela ndɔ. Mé njéh mene, à lɔ kɔɔ́ gwàn ná ŋgwêh, né seé Càŋ. À lɔ kwaá lɔɔ̀ naâ bú teèn lòù. Mé njéh mene, ndèm né lom cu dɔɔ́ŋ kwaá den ye: ²¹cieé déì wɔ́ŋ gùm dɔɔ́ŋ nde né ka cioò te yuií kwer-e huaár yuo, à kwa terreb dé koô beè Càŋ faá bɔ̀ ŋunà Càŋ nɔ.

²²Béh né kɔɔ́ ye, wa hên, wɔ́ŋ gùm dɔɔ́ŋ née den ka gèr ŋené ye, à né lom faá ma nyeèr nɔ cuané den. ²³8:23 2 Kɔr. 5:2-4Mè tueé bí ndɔ, wɔ́ŋ mé huún gí lòm ŋgwéh; né mé béh mene. Càŋ lé béh Cúcuí Ŋagâ haá lɔgɔ́ naâ faá jèrè8:23 Waà né feh; dé jomò baá ndeê. nɔ; béh né kukuŋ lè beèh cuané kela den, ye te Càŋ kweéh seér lom béh gùm dɔɔ́ŋ, béh ŋa gi bɔ̀ ŋuna seèn, à horó sɔm béh gèr yoòr dé kèì cên ndɔ. ²⁴Béh né gi kɔɔ́ ye béh yili yuo gi aá kèn; mé njéh mene, née te ndèm ye. Njií mé nùàr né ndèm teèn kwaá njií dɔɔ́ŋ, mɔ à baá gi mé njolo ŋené, à ndèm sâ mbaá kwá dèn ndé cú. Á sâ, nuaá mé naá giì njeré déì ŋené, nde cu né ndèm kwaá den wa? ²⁵Béh dé beèh ndèm kwaá njií né te njií mé béh née mé njolo ŋéné ŋgwéeh ye. Mɔ béh baá ménâ kwaá njií ndɔ, sâ béh seŋ kela den né lòù.

²⁶Yeé baá ménâ, Cúcuí Ŋagâ waà, à né béh gam; wanɔɔ́ŋ béh né bɔ̀ yuyuaâ bɔ̀ kela, béh Càŋ teèn dùà yí bèh. Né Cúcuí Ŋagâ mé feh seèn dua den né Càŋ sòn beèh kɔɔ́, à Càŋ bɔŋ lom né dé tueé komoò sam. ²⁷Càŋ dé seèn né gi temé ŋené; njií mé Cúcuí Ŋagâ né bú dua sâ, à né ŋgweé kɔɔ́. Lòù sam, Cúcuí Ŋagâ Càŋ felè bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dua lom né faá Càŋ gwaán nê nɔ.

²⁸Béh né gi kɔɔ́ ye, bɔ̀ɔ́ mé né Càŋ gwaán dɔɔ́ŋ, à njèh dɔɔ́ŋ bɔɔ́ gi né te gam seér bɔ́ lòù. Né bɔ̀ɔ́ mé à lé yilá kwaá naâ beè seèn, faá à lɔ nyegé kwaá naâ nɔ. ²⁹À lɔ naá giì bɔ́ jɔ̀gɔ̀ balé kwaá, lɔ naâ mé kàgà-ndòn seèn ndɔ, ye te bɔ́ we Huaán nyî, te Huaán nyî den bei dàm bɔ̀ dìm seèn dɔɔ́ŋ ma. ³⁰Bɔ̀ɔ́ mé Càŋ lé naâ ndòn felè bɔɔ̀n kagá sâ, à bɔ́ yilá bilí gi aá kèn; à bɔ́ bɔ̀ didilí bɔ̀ ké toò seèn sie seér gi aá kèn ndɔ. Bɔ̀ sâ bɔ̀ baá gi dé bɔɔ̀n ké toò Càŋ tàbè dobo.

Tàŋɔ̀r gwaân Càŋ

³¹Sâ béh nde né mân tueé yɔgɔ́ keéh cuú wa? Mɔ Càŋ né jomo beèh, neì bunó cu nde né béh kɔɔ́ wa? ³²Mɔ Càŋ Ŋuna seèn lòù gágá ŋgwéh, à né seér bú felè beèh lòù semé, sé tagá bɔ̀ njèh dé jomò wa? Mè tueé bí, à nde né béh njèh dɔɔ́ŋ mé Ŋuna seèn mene haá bilí. ³³Á sâ, bɔ̀ɔ́ mé Càŋ lé naâ balé sɔm sâ, neì bɔ́ toò juù sií komo nde né kɔɔ́ wa? Ndɔ́g nuaré déì mé terreb teèn sam. Càŋ nùà njèh tueé naâ kɔɔ́, ye bɔ́ né beè nyî dilísé ma. ³⁴Á sâ, neì bɔ́ mé ju si nde né kɔɔ́? Ndɔ́g, nuaré déì mé terreb teèn sam. Yeésò Kristò lé naâ kuú, à lé naâ te cio komo yuo, kènê à baá ké te be gaâ Càŋe; à né Càŋ felè beèh dua den. ³⁵Á sâ, nuaré déì nde né béh bɔ̀ Kristò geé sɔm, te Kristò béh gwàn cú wa? Nde né gèr feh hihiné wa? Nde né bùnò wa? Nde né cùè mé saám wa? Nde né dùkàŋ mé cio wa? ³⁶8:36 Ps. 44:22Mè tueé bí, né te mvù Càŋe nyagá den, ye:

«Béh cio cieé dɔɔ́ŋ hên liím sɔɔ́ né felè yeè.

Béh den né beè bɔ̀ nùàr

faá mbieè mé bɔ́ nde né ŋɔɔ́b nɔ.»

³⁷Mé njéh mene, béh né gi bɔ̀ gèr sâ dɔɔ́ŋ mé terreb Yeésò Kristò yɔgɔ́, njua mé temé seèn né yoòr beèh. ³⁸Sâ mè né lom kɔɔ́ nyegé, ye njeré déì Yeésò yín kòmò ndé ŋgwéh ye bú a: té béh gwàn. Né mene cio, né mene yɔ̀ŋ, né mene bɔ̀ cìlì Càŋ, né mene bɔ̀ njèh tetarê ké te vulúu, bɔ́ bú yín kòmò ndé ŋgwéh. Né mene kènê, né mene loró déì, ³⁹né mene bɔ̀ terreb dé ké teèr, né mene bɔ̀ terreb dé ká doô, bɔ́ bú yín kòmò ndé ŋgwéh. Né mene lètenè bɔ̀ njií mé Càŋ si giì naâ dɔɔ́ŋ, njeré déì béh bɔ̀ Càŋ gè kòmò ndé cú, ye bú a, té béh gwàn. Càŋ béh gwaân seèn yoòr Fehtoò beèh Yeésò Kristò feh keéh gi aá kèn.

Càŋ bɔ́ bɔ̀ huaán *Iserálà

^1-2Mè tueé bí, mè nùà Yeésò *Kristò, mè nyeén túé ŋgwéh: temé mò ká lè yili gi aá kèn, né lom mè yulá faá cí nɔ. Ndòn mò né ménâ tueé, Cúcuí Ŋagâ né mè ménâ tueé ndɔ, ye mè a, nyeén sam. ³Sâ tueé né ye, mɔ ceér sé né teèn, huɔm kela né mé Càŋ sé duagá kɔɔ̀ naâ mè lòù, mè geé kɔ mé ceér Kristò, te gèh bɔ̀ nùàr mò yili yuo seér kɔɔ́. ⁴9:4 Ex. 4:22Bɔ́ né bɔ̀ ndùté ndùtù Iserálà; Càŋ ye, né bɔ̀ ŋuna nyî, wa terreb nyî ŋené yuo kela ndeè né lètenè bɔɔ̀n ma; à lé naâ ŋgɔ̀ŋ hihiné mé bɔ́ kɔ, à sou kwaá bɔ́ *sóú seèn tieè, à feh bɔ́ ceér mé bɔ́ nde né bú teèn dua, à kwa kwaá bɔ́ ndéb tieè ndɔ. ⁵Abrahâm bɔ́ bɔ̀ ŋuna seèn né bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ bɔɔ̀n. Cu mé *Nùà Cɔ̀ŋ lé naâ nùàr mé húɔ́m yoòr ŋaá, bɔ́ lé bú ŋaár naâ lè gèh bɔɔ̀n sâ ndɔ. Felè njèh dɔɔ̂ŋ né cegé bú Càŋ Nùà njèh. Kùsèm bú a, líé dèn ménâ cu dɔɔ́ŋ. Môn.

⁶Mè túé ŋgwéh ndɔ, ye ndéb Càŋ tueé keéh né doó. Môn sam, à tueé yií né teèn; wanɔɔ́ŋ bɔ̀ɔ́ mé né te gèh bɔ̀ Iserálà bɔ̀ dɔɔ́ŋ, kèb cén né cegé bɔ̀ gècên bɔ̀ kɔɔ́. ⁷9:7 Gen. 21:12Sâ tueé né ye, te bɔ̀ŋ bɔ̀ ndùté ndùtù Abrahâm bɔ̀ huaán seèn dé gècên né cegé kèb cén ndɔ. Càŋ lé naá giì tueé ye Abrahâm a: beè nyî bɔ̀ ndùté ndùtù seèn gi cegé nde né te gèh Isâk ma. ⁸Sâ tueé né ye, bɔ̀ ŋunà Càŋ bɔ̀ huaán mé bɔ́ né mbembaá ŋar gɔ doô, sam; bɔ̀ ŋunà seèn gi cegé né bɔ̀ huaán nùà njèh mé ndéb Càŋ né teèn yilá. ⁹9:9 Gen. 18:10Càŋ lé ndéb sâ kwa kwaá naâ ye, mɔ cu wulu baá, nyí ndeè né cuû, te Sará ŋar kwa huaán ma.

¹⁰Cí gí lòm ŋgwéh ndɔ: Rèbékà, veèh Isâk tele beèh dé koô, lé naâ feh ŋar kwa. ^11-129:12 Gen. 25:23Sâ Càŋ nyegé kwaá gi aá felè bɔ̀ huaán fà sâ kèn, ye Rèbékà a: Bei nde né ka dìm den seér ma. Càŋ lɔ nde ménâ nyegé kwaá, sâ bɔ́ fà dɔɔ́ŋ, déì née veên bɔ́ ŋgwéeh ye, sâ bɔ́ lɔ née bɔ́ ŋàr ŋgwéeh ye ndɔ. À lé ménâ bɔɔ́ seér naâ, ye te bɔ̀ nùàr ŋene kɔ teèn, ye nyí njèh dɔɔ́ŋ bɔɔ́ né mé kàgà-ndòn nyî ma. Nyí nùàr balé weh lom né faá nyí gwaán nê nɔ, nyí mé seé seèn táŋ sɔ́ bèh. ¹³9:13 Mal. 1:2-3Den né faá né te mvù Càŋe nyagá den nɔ, ye: «Mè geí weh né Jakɔ̂b, mè si lɔ Esayû.»

¹⁴Á sâ, kènê béh tueé nde né naàn? Sâ Càŋ bɔɔ́ gobó seér cu né lòù wa? Dé sâ tí ndɔ̂g! ¹⁵9:15 Ex. 33:19Bí né kɔɔ́ ye, Càŋ lé tueé naâ mé Músì, ye bú a: Mɔ nyí gwaán né nuaré déì jere kɔɔ̂, nyí nde né bú jere kɔɔ́ ma. Mɔ nyí nde né nuaré déì bagaà bɔɔ́, nyí nde né bú bɔɔ́ ndɔ. ¹⁶Mɔ né mân, dé sâ beè nuaré déì sam, dé lòù legeè sam ndɔ; né lom beè Càŋ kɔ́-jerè nùàr njèh. ¹⁷9:17 Ex. 9:16Né cu te mvù Càŋe nyagá den faá Càŋ lé tueé njií naâ mé mgbè Ejíptò nɔ, ye bú a: Nyí wò mgbè sie kwaá né ye te be terrèb nyî ŋené yuo kelà yoòr yeè, te yilí nyî ŋgulí nde wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ.

¹⁸Sâ tueé né ye, mɔ Càŋ né gwaán, à kɔ nùàr jere; mɔ à né gwaán, à ŋgwan sɔm bú temé lè ndɔ.

Nùà mé-sɔɔ̀

¹⁹Merré déì nuaré déì nde né bieé ye mè a: mɔ né mân, sâ Càŋ mé bɔ̀ nùàr bie le cu né dé keì wa? Mɔ Càŋ baá njèh mé temé seèn bɔɔ́, neì taré komo nde né kɔɔ́ wa? ²⁰9:20 Es. 29:16; 45:9Mɔ né mân ndɔ, sâ nùàr mò, wò né neì, mé né Càŋ ndugó wa? Sɔɔ̀ né yeé mé nùà mé-sɔɔ̀ bieé njií ye bú a: wò nyí mân me kwaá naâ dé keì wa? ²¹Bí kɔ́ɔ ye, mɔ nùà mé-sɔɔ̀ tie gi aá màr kèn, à nde né màr sâ faá à gwaán nê nɔ kɔb geé, à mé déì me sɔɔ̀ dé nyàgàm, à mé kèb déì me lom sɔɔ̀.

²²Mɔ né mân, sâ nuaré déì nde né sòn mé Càŋ komo nyi wa? À gwaán né bɔ̀ nùàr yúlá-temé seèn feh keéh, à feh keéh bɔ́ be terrèb seèn ndɔ. Mé njéh mene, bɔ̀ɔ́ mé à sé naâ bɔ́ mé yúlá-temé sâ wulá sɔm gií, à bɔ́ yolo seér cu né lòù. ²³À lé sâ gwaán naâ, ye te be terrèb nyî ŋené yuo kelà cie lètenè bɔ̀ɔ́ mé nyí lé naá giì jɔ̀gɔ̀ nyegé kwaá, ye nyí nde né bɔ́ jere kɔɔ́, te bɔ́ yila te ŋgùlù nyî. ²⁴Né béh. À lé naâ béh bɔ̀ dé seèn yilá kwaá. Lètenè bɔ̀ *Jûf gí lòm ŋgwéh, né cu mé bɔ̀ déì lètenè gèh bɔ̀ nùàr hihiné mene. ²⁵9:25 Os. 2:23À te mvù Hosê tueé ŋagá né môn ndɔ, ye:

«Bɔ̀ɔ́ mé lé bɔ̀ nùàr nyî ná ŋgwêh,

nyí bɔ̀ nùàr nyî yilá nde né bɔ́;

lò nùàr mé nyí lé naâ bunó,

nyí bɔ̀ yíé-temé bɔ̀ nyî yilá nde né bɔ́ ndɔ.

²⁶9:26 Os. 1:10Bèh mé nyí lé ye bɔ́ nùàr nyî sam dɔɔ́ŋ,

nyí yilá nde né bɔ́ bɔ̀ ŋuna nyî kɔ́ bèh sâ,

jue nyí Càŋ làŋ.»

²⁷9:27-28 Es. 10:22-23Kèb déì, Esáyà lé naâ ké ter felè bɔ̀ *Iserálà bɔ̀ môn lɔgɔ́ njií ndɔ, ye:

«Gwaán dàm bɔ̀ Iserálà bɔ̀ a:

màgà yɔ́gɔ́ mbésebé nòmò koô,

ŋgɔ́b yili yuo lom nde né lètenè bɔɔ̀n kɔɔ́.

²⁸Lòù sam, Nùà Dueè gwaán lom aá ju dé kèì cên

felè wɔ̂ŋ tenâ.»

²⁹9:29 Es. 1:9Esáyà lé naá cuù déì ménâ tueé kwaá ndɔ, ye:

«Mɔ Càŋ terrèb sé ndùté ndùtù kèb déì mé be

téná lɔ́ ná ŋgwêh,

mè tueé bí, béh sé naá giì faá *Sɔ́dɔ̀m nɔ tɔb yuo,

béh bɔ̀ *Gɔmɔ̂r sé baá kèì cén ndɔ.»

*Iserálà mé Njàgà Bagaà

³⁰Sâ ye naàn wee? Sâ ye, bɔ̀ɔ́ mé *Jûf sam, mé lé ceér fɔ́n ná ŋgwêh te bɔ́ ŋa bɔ̀ didilí bɔ̀ beè Càŋ dɔɔ́ŋ, Càŋ bɔ̀ didilí bɔ̀ ké toò seèn yilá seér cu aá bɔ́. À bɔ́ ménâ yilá né felè temé mé bɔ́ né yoòr seèn kwaá njií doô. ³¹Dé dàm bɔ̀ Iserálà bɔ̀ môn sam. Bɔ́ dé bɔɔ̀n bele né *sóú te bɔ́ ŋa bɔ̀ didilí bɔ̀ beè Càŋ mé njéh, bɔ́ née dé bɔɔ̀n bèh sâ wá ŋgwéeh ye. ³²Bɔ́ teèn wá ŋgwéh dé keì wa? Mè tueé bí, bɔ́ temé mé Càŋ kwá njí ŋgwéh, ye te bɔ́ ŋa bɔ̀ didilí bɔ̀ toò seèn mé njéh, bɔ́ ndèm kwaá seér né mé seé bɔɔ̀n, ye bɔ́ bɔ̀ didilí bɔ̀ toò Càŋ ŋa nde né mé njéh. Yeé baá ménâ, bɔ́ ceén baá-re te taá cén-gulè ndɔ. ³³9:33 Es. 28:16Te mvù Càŋe né môn nyagá den ndɔ, ye:

«Mè komo kwaá tena baá taá cén-gulè ké Siyɔ̂ŋ,9:33 Siyɔ̂ŋ né yilí Jerúsalem déì (1 Chr. 11:4-5).

né kweéh dìèb.

Nuaá mé né temé yoòr seèn kwaá njií dɔɔ́ŋ,

à bú dé seèn pɔ́ lɔ́ ndé ŋgwéh.»

¹Bɔ̀ nùàr mò, mè né lom Càŋ felè bɔ̀ *Jûf dua, ye te bɔ́ yili yuo. Né lom mè yoòr yilá dé gècên. ²Mè ŋene bɔ́ né lom te seé Càŋe faá cí nɔ bɔgɔ́. Njèh cén, bɔ́ seér ŋgwé kòmò ŋgwéh; ³wanɔɔ́ŋ ceér mé Càŋ yilá né bɔ̀ nùàr bɔ̀ didilí bɔ̀ mé njéh, bɔ́ bɔɔ̀n ŋgwé kɔ́ ŋgwéh nɔ. Bɔ́ yeé ŋgwé kɔ́ cú ménâ, bɔ́ yila baá-re ceér mé feh bɔɔ̀n fɔɔ́n gɔɔ̀, ye te bɔ́ den beè Càŋ dilísé mé njéh. Yeé baá ménâ, ceér mé Càŋ sé né bɔ́ bɔ̀ didilí bɔ̀ mé njéh yilá, bɔ́ teèn ŋgwan seér cu baá-re lòù ndɔ. ⁴Á sâ, *Kristò lé *sóú Músì te bèh denè seèn ŋgoró kwaá gi aá kèn ndɔ, ye te bɔ̀ɔ́ mé kwaá njií seér né temé yoòr nyî dɔɔ́ŋ, ŋa seér bɔ̀ didilí bɔ̀ beè Càŋ kɔɔ́.

Càŋ dé bɔ̀ nùàr dɔɔ̂ŋ

⁵10:5 Lév. 18:5Ceér sóú joloò mé nùàr sé naâ nùà dilî beè Càŋ mé njéh ŋaá, Músì nùà njèh lé naá giì ter nyagá kwaá, ye: Nuaá mé né sóú mé gùm mene jolo komo dɔɔ́ŋ, yɔ̀ŋ kwa nde né kɔɔ́ ma. ⁶10:6-8 Deut. 30:12-14Sâ, ceér dé temé kwaá njiî, te nùàr ŋa nùà dilî beè Càŋ mé njéh né seér hiín ndɔ, à dé seèn ye: «Té mé feh yeè túé ye: Neì ŋaá nde né ké te vulúu kɔɔ́ wa?» Sâ tueé né ye: Neì ŋaá nde né ké te vulúu kɔɔ́, te à yila njiî Kristò ká doó wa? ⁷Té túé ndɔ, ye: «Neì suaga nde né ké dòù ka tàbè kɔɔ́ wa?» Sâ tueé né ye: Neì suaga nde né ké dòù kɔɔ́, te yilá wellê bú ndɔ wa? Té ménâ túé ndɔ́g. ⁸Càŋ né seér tueé ye, ŋgòr nyî né kwarè yeè sâ, né sònò yeè, né te temé yeè ndɔ. Ŋgòr sâ né felè temé kwaá njiî. Béh bɔ̀ nùàr hên tueé yeé cí.

⁹Mɔ wò né toò bɔ̀ nùàr mé sòn yeè tueé, ye Yeésò né Nùà Dueè kɔɔ́, wò kwaá njií temé teèn ye Càŋ lé naâ bú te cio komo sɔm ndɔ, sâ wò yili yuo aá kèn. ¹⁰Mɔ béh baá temé yoòr Yeésò ménâ kwaá njií, Càŋ nde né béh bɔ̀ didilí bɔ̀ beè seèn yilá. Mɔ béh né mé sòn beèh gwaán, ye Yeésò né Nùà Dueè kɔɔ́, sâ Càŋ nde né béh yili sɔm. ¹¹10:11 Es. 28:16Ŋgòr Càŋ né môn tueé ndɔ, ye: «Nuaá mé né temé yoòr seèn kwaá njií dɔɔ́ŋ lòù pɔ́ lè ndé ŋgwéh.»

¹²Mɔ né mân, sâ lètenè bɔ̀ Jûf mé bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam, gwèn teèn sam cuú; bɔ́ baá lom dɔɔ́ŋ mé Nùà Dueè cên. Bɔ̀ɔ́ mé né bú yueé fɔɔ́n dɔɔ́ŋ, à né gi bɔ́ bagaà bɔɔ́ laré. ¹³10:13 Joël 2:32Né te mvù Càŋe môn nyagá den, ye: «Nuaá mé nde né Nùà Dueè yueé fɔɔ́n dɔɔ́ŋ nde né yili yuo.»

¹⁴Á, bɔ̀ nùàr bú yueé yilá keéh nde né he, mɔ bɔ́ temé yoòr seèn kwá njí ŋgwéh wa? Bɔ́ temé yoòr seèn kwaá njií keéh nde né naàn, mɔ bɔ́ née ŋgúŋgwéeh ye wa? Bɔ́ ŋgweé keéh nde né he, mɔ nuaré déì seèn ndé ŋgwéh bɔ́ tueé wa? ¹⁵10:15 Es. 52:7Á, neì tueé nde né bɔ́ kɔɔ́, mɔ bɔ́ nuaré déì ké teèn témá njí ŋgwéh wa? Né cu te mvù Càŋe nyagá den ye: «Bɔ́ baá mé gò Njàgà Bagaà! Keé bèh huɔm nê!» ¹⁶10:16 Es. 53:1Mé njéh mene, bɔ̀ nùàr Njàgà Bagaà sâ dɔɔ́ŋ gwàn làrè ŋgwéh. Esáyà *sòn-Càŋ lɔ naâ mân tueé ndɔ, ye: «Nùà Dueè, neì seèn kwaá njií né-re temé te ŋgòr beèh kɔɔ́?» ¹⁷Mɔ né mân, bí kɔ́ɔ ye, kɔ bɔ́ ŋgweé lɔgɔ́ ŋgòr, te bɔ́ gwaán ye. Mè ŋgòr sâ jue né kùr Kristò.

¹⁸10:18 Ps. 19:4Njií ye mè a, bíé bí lòù: Hên bɔ́ née ka ŋgòr sâ ŋgúŋgwéeh á? Hêceè, bɔ́ ŋgweé gi aá kèn! Te mvù Càŋe né bèsɔ́nè nyagá den, ye:

«Hueh bɔ̀ tebê bɔ̀ ŋgulí sie aá *wɔ́ŋ beè;

bɔ̀ ŋgòr bɔɔ̀n ŋgulí nde gi aá

bèh mé tàbè bɔ̂ vulú né teèn kwaré dɔɔ́ŋ.»

¹⁹10:19 Deut. 32:21Mɔ né ménâ, kwá mè jɔ̀gɔ̀ bie cu déì ye: Hên bɔ̀ Iserálà bɔ̀ lé kaà ŋgwé kɔ́ ná ŋgwêh á? Mè tueé bí, Músì lɔ naá giì bɔ́ tueé, ye:

«Càŋ ye: nyí bɔɔ́ nde né mé be,

te bí bar seér bɔ̀ kurú lòù.

Nyí nde né bí soób,

te temé ŋaâ bí mé bɔ̀ kùlù bɔ̀ ŋaà.»

²⁰10:20 Es. 65:1Esáyà salé sɔm cuù dé seèn ndɔ, ye:

«Càŋ ye: Bɔ̀ɔ́ mé lɔ ceér nyî fɔ́n ná ŋgwêh dɔɔ́ŋ

ŋene seér cu né nyí kɔɔ́.

Nyí ŋené yuo kela seér cuù né

toò bɔ̀ɔ́ mé nyí bíé bèh.»

²¹10:21 Es. 65:2Dé bɔ̀ Iserálà bɔ̀, Càŋ den cuù ye:

«Cieé dɔɔ́ŋ nyí né bɔ́ mé be ci yilá kuú,

kàmbér la né bɔ̀ dúágá-tie bɔ̀, mé bɔ̀ taâb bɔ̀ nyî.»

Càŋ njolo mé *Iserálà cì ŋgwéh

¹11:1 Fil. 3:5Kwá mè jɔ̀gɔ̀ bie ke ndɔ ye: sâ Càŋ sɔm si njií aá bɔ̀ nùàr seèn Iserálà doó wa? Dé sâ, tí ndɔ̂g! Mè mé feh mò, mè né nùà Iserálà sâ, mè né te gèh Benjamên, ndùté ndùtù Abrahâm. ²Càŋ bɔ̀ nùàr seèn sɔ̀m sì ŋgwéh, à lé ké bèh duɔɔ̂m ŋene kɔ lɔgɔ́ naâ bɔ́, bɔ́ né bɔ̀ dé seèn. Ŋgweéh njií mé bɔ́ nyagá kwaá né felè *Elî te mvù Càŋe doô, bí né gi kɔɔ́ wa? À lé naâ ju bɔ̀ Iserálà bɔ̀ toò Càŋ nde, ye Càŋ a: ³11:3 1 Rois 19:10, 14«Nùà Dueè, bɔ́ wula sɔm gi aá bɔ̀ sòn yeè, bɔ́ tulú komó sɔm gi aá bɔ̀ kɔ *sèmè yeè kèn, mè tene le aá mé huún; bɔ́ né cu ceér fɔɔ́n, te bɔ́ wula cu mè ndɔ.»

⁴11:4 1 Rois 19:18À yeé tueé gi aá mân, Càŋ lé ye bú a naàn wa? Ŋgweéh Càŋ lé ye bú a: «Wò mé huún sam mà.» Ye bú a, bɔ̀ nùàr nyî kám téhbeh né teèn, bɔ́ toò Bahâl cècàŋ mbaâ cémmé bèh ma. ⁵Mè tueé bí, kènê né cu faá bèh ménâ; bɔ̀ŋ dé Càŋ lètenè bɔ̀ Iserálà bɔ̀ née le ye; Càŋ lé bɔ̀ sâ bɔ̀ balé kwaá naâ mé húɔ́m-temé seèn; ⁶lé naâ dé lòù, dèn ŋgwéh mé seé bɔɔ̀n. Mɔ sé né mé seé bɔɔ̀n, sâ húɔ́m-temé Càŋ doô sé húɔ́m-temé dé gècên ŋá ná cû.

⁷Sâ ye naàn wee? Sâ ye, njií mé bɔ̀ huaán Iserálà lé naâ fɔɔ́n sâ, bɔ́ lé kwà ná ŋgwêh, ye bɔ̀ɔ́ mé Càŋ lé balé sɔɔ́m naâ lètenè bɔɔ̀n sâ lé kwa cegé naâ kɔɔ́; bɔ̀ déì dé bɔɔ̀n lé taré seér naâ feh lòù. ⁸11:8 Deut. 29:4; Es. 29:10Né te mvù Càŋe môn nyagá den ndɔ, ye: «Càŋ lé naâ bɔ́ temé lè bɔɔ́ kuú sɔm, te wa mene hên, bɔ́ mé njolo ŋéné cú, bɔ́ mé tie ŋgwé cú ndɔ.» ⁹11:9-10 Ps. 69:22-23*Davîd né cu felè bɔɔ̀n ménâ tueé ye:

«Bɔ̀ kùrmò bɔɔ̀n a, bíé cú bɔ́ kɔɔ́;

bú a, sìè bɔ́ tuagà,

te bɔ́ ŋene gèr beè Càŋ mé njéh fî.

¹⁰Njolo bɔɔ̀n a, yílí sér lòù,

te bɔ́ njèh ŋéné cú.

Càŋ a, sìè gú kwá dèn bɔ́ ŋgɔ̀gɔ̀ beè môn;

bú a, té be dù.»

¹¹Kwá mè jɔ̀gɔ̀ bie cuù bieè ndɔ, ye: Bɔ̀ *Jûf yeé ceén aá môn, bɔ́ lé naâ toò die nyoló kelá ndeé á? Môn sam ndɔ! Bɔ́ yeé ceén aá ménâ, Càŋ nde seér bɔ̀ hiîn bɔ̀ yili sɔm, te furú seér bɔ̀ Jûf mé bɔ̀ sâ bɔ̀ lòù. ¹²Mɔ hên bɔ̀ Jûf lé ceén naâ, te Càŋ bɔɔ́ seér bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ bagaà mé njéh, bɔ́ yeé die, Càŋ dàm nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ kulu gi mé njéh, sâ mɔ dàm bɔ̀ Jûf cu cu giì te ceér Càŋe, dé sâ den weéh nde né naàn wa? Mè tueé bí, Càŋ nde né dàm gèh nùàr kulú samé gií mé njéh.

Pɔ̂l tueé njií né mé bɔ̀ɔ́ mé *Jûf sam

¹³Bí bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam, mè kènê tueé njií né mé bí, ye bí a: mè né mbɔ̀ŋ tebê Càŋ; à mè dé mò tema njií né ké lètenè bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam. Yeé baá ménâ, mè sie nyegé seé mò mé vɔ́gɔ́-temé mene ndɔ! ¹⁴Mè né ndèm kwaá ye mè nde né bɔ̀ɔ́ mé béh bɔ́ né mé gèh cên jilí; mɔ huer baá bɔ́ mé bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam ŋgwa, te Càŋ yili sɔm bɔ̀ déì lètenè bɔɔ̀n; ¹⁵wanɔɔ́ŋ Càŋ yeé sɔm si njií aá bɔ̀ Jûf gè jomo, bɔ̂ *wɔ́ŋ nde ye huɔɔ́m doô nɔ. Á sâ, mɔ Càŋ ndeè weh gi cu aá bɔ́, dé sâ ndeè den weéh nde né naàn wa? Mè tueé bí, sâ baá cu ye-re dé mé bɔ̀ komó teèn kwa bilí cu nde né mé yɔ̀ŋ mene.

¹⁶Mɔ jèrè11:16 Waà né feh; dé jomò baá ndeê. baá gi beè Càŋ, sâ bí kɔ́ɔ ye, kukuŋ né dé seèn ndɔ. Mɔ jɔgɔb toû né gi beè Càŋ, sâ mé béh mene dɔɔ́ŋ né gi beè seèn ndɔ. ¹⁷Bɔ̀ huaán *Iserálà den né faá toú mé fei yeé kómó, mé bɔ́ dobo kwaá né ká lɔ nɔ. Bɔ̀ɔ́ mé *Jûf sam dé bɔɔ̀n né faá toú kómô dé ké ya dueè. Bɔ́ yeé dobo gi aá dé lɔɔ̂ kèn, bɔ́ ŋɔb sɔm béh déì teèn, bɔ́ ŋɔb wellê dé ké ya dueè, bɔ́ nyɔgɔ́ yií keéh te bèh sâ. Né kèì cén mé wò ndɔ. Wò mene nùà Jûf sam, wò njua dɔm keéh né felè nùà mé né Jûf. Jɔgɔb yeé baá toú hèllè koó, à koó bilí baá-re mé wò mene. ¹⁸Mɔ né mân, sâ wò té béh toû mé bɔ́ lé naâ ŋɔɔ́b sɔm doô sèb ndɔ. Té mbaá púnó kú, wò jɔgɔb kɔɔ́ kwá ŋgwéh, jɔgɔb kwaá seér né wò kɔɔ́.

¹⁹Merré déì wò nde né tueé ye: bɔ́ lé naâ béh déì ŋɔɔ́b sɔm, bɔ́ nyɔgɔ́ keéh nyí. ²⁰Né gi môn dág; njèh cén, bɔ́ lé seér temé mé Càŋ kwá njí ná ŋgwêh, Càŋ lé bɔ́ werré sɔɔ́m naâ dé cî. Wò yeé baá dé yeè temé yoòr Càŋ kwaá njií, bɔ́ wò te bèh denè bɔɔ̀ne nyɔgɔ́ yií keéh né dé cî. Mɔ né mân, sâ té feh mbaá hàm kú! Léb sér lòù. ²¹Wanɔɔ́ŋ bɔ̀ Jûf mé né bɔ̀ béh toû dé jéjêg kɔɔ́, mɔ wò ke, Càŋ bɔ́ kwá lɔ́ ŋgwéh. Sâ júée, mɔ né nyí, à tàŋ sɔ́ ndé ŋgwéh gùm dɔɔ́ŋ.

²²Mè tueé wò, yíé kwàgà mé húɔ́m-temé Càŋ, wò yieé cu kwàgà mé jélá-temé seèn ndɔ: mɔ ŋaá baá bú felè bɔ̀ɔ́ mé né tie te ceér seène duagá, à né yeé bɔ́ seé faá cí nɔ weh. Dé yeè môn sam; à né seér felè yeè nùà húɔ́m-temê. Njèh cén, kɔ wò né beè seèn pɔ́ŋ ndɔ, sâ ye; wanɔɔ́ŋ à wò ŋɔb sɔm cu aá kèn. ²³Mɔ bɔ̀ Jûf mé lé naâ temé duagá doô kweéh seér cu temé, sâ Càŋ nde né bɔ́ te ndilî nyɔgɔ́ njií cuú. Mè tueé wò, à né mé terreb mé à nde né bɔ́ te ndilî nyɔgɔ́ gií cuú. ²⁴Wò dé yeè nùà Jûf sam, wò né seér béh dé ya dueè, bɔ́ lé wò ŋɔb tena weéh naâ lòù, bɔ́ nyɔgɔ́ njií te ndilí dé ká lɔɔ̂. Mɔ né mân, sé tagá bɔ̀ Jûf mé né béh nùà njèh wa? Mè tueé wò, dé bɔɔ̀n dé nyɔgɔ́ sɔɔ̂ sam nde cuú, bɔ́ tɔɔ́ lom nde aá lòù.

Càŋ baá bɔ̀ *Jûf ceér temé kweéh seêr feh

²⁵Bɔ̀ nùàr mò, mè bí hên feh keéh né njií mé lé leér deén naâ lòù, te bí feh biì faá bɔ̀ kɔ́gɔ̀n bɔ̀ nɔ wèh kwá cú. Sâ tueé né ye: bɔ̀ huaán *Iserálà kèb déì mene temé yoòr Càŋ kwá njí ŋgwéh, bɔ́ né mene tie duagá, mé njéh mene, bɔ́ nde né temé kweéh seér. Kɔ bɔ̀ŋ bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam ndeè kweéh seér gi aá temé, te bɔ̀ Jûf kweéh seér ye ndɔ. ²⁶11:26 Es. 59:20Mɔ gi aá, te dàm bɔ̀ Jûf yili yuo ye, faá né te mvù Càŋe nyagá den nɔ, ye:

«Nuaá mé nde né bɔ̀ nùàr yili sɔm,

ndeè yuo nde né ké Siyɔ̂ŋ,11:26 Siyɔ̂ŋ né yilí Jerúsalem déì (1 Chr. 11:4-5).

à fɔ sɔm bɔ̀ ndùté ndùtù Jakɔ̂b veên yoòr.

²⁷11:27 Jér. 31:33-34«Cu mé nyí nde né bɔ́ veên yoòr kulú sɔm,

ŋgɔ̀ŋ nyî nde né cí.»

²⁸Lòù sam, Càŋ lɔ naâ bɔ́ balé weh. Bɔ́ né mene taáŋ, Càŋ bɔ́ gwaán keéh né felè bɔ̀ tele bɔɔ̀n léí jɔ̀gɔ̀. Wanɔɔ́ŋ te Njàgà Bagaà bɔ́ né bɔ̀ bùnò Càŋ bɔ̀ kela. Mɔ né ménâ, te gam seér bí ndɔ. ²⁹Bí kɔ́ɔ ye, mɔ Càŋ balé weh baá nuaré déì, à kulu bú, sâ gi aá kèn, Càŋ sòn kwéh sér ndé cú.

³⁰Léí toò bí bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam dɔɔ́ŋ lé naá giì sòn Càŋ ŋgeén. Kènê bɔ̀ Jûf yeé baá sòn seèn ménâ ŋgeén, à jere kɔ seér cu aá bí. ³¹Né cu mé bɔ́ ménâ ndɔ; bɔ́ yeé ŋgeén aá sòn Càŋ, à bí bagaà hên bɔɔ́ seér né lè sòn bɔɔ̀ne, te bɔ́ ŋene ménâ, bɔ́ kweéh seér temé, à kɔ cu bɔ́ jere môn ndɔ. ³²Sâ tueé né ye, bí bɔ́ dɔɔ́ŋ naá giì sòn Càŋ ŋgeén, te seé biì sie nyegé bí be bagasé, à kɔ ye bí jere.

Kùsèm Càŋ Dueè

³³11:33 Es. 55:8Njua Càŋ né felè beèh yaámsé mân! Kɔ́gɔ̀n seèn dé tueê sam, à né gi njèh dɔɔ́ŋ kɔɔ́ laré! Neì se komo nde né kàgà-ndòn Càŋ kɔɔ́ wa? Njií mé Càŋ nyegé kwaá né ter, neì ŋgweé komo nde né kɔɔ́ ndɔ wa? ³⁴11:34 Es. 40:13Né te mvù Càŋe môn nyagá den ndɔ, ye:

«Neì kɔ né mùnò Nùà Dueè kɔɔ́ wa?

Neì leéb komo nde né bú ndéb kɔɔ́ ndɔ wa?

³⁵11:35 Job 41:11Neì lé Càŋ njèh haá lɔgɔ́ naâ kɔɔ́,

te Càŋ nde ye bú sòn sâ haá cuú wa?»

³⁶11:36 1 Kɔr. 8:6Bí kɔ́ɔ ye, njèh dɔɔ́ŋ naá giì beè Càŋ, à bɔ́ koó gi né kɔɔ́, dɔɔ́ŋ né gi dé seèn. Kùsèm, terreb Càŋ a, sùmù yùò kélà cie dé kèì cên. È môn!

Dene nùà seê Càŋ

¹Mɔ Càŋ né béh jere faá bèh mân kɔɔ́, sâ kúkùr biì bɔ̀ nùàr mò, keí mé bí née mé njolo hên, bí mé Càŋ há njí gí gùm biì dɔɔ́ŋ faá njèh *sèmè toò seèn nɔ. Ceér Càŋ duaà dé bagaà né cí, né bú yoòr huɔɔ́m. ²Bí té gule wɔ̂ŋ bèlè, bí bèlè sér gule dé Càŋ, te à kweéh seér gùm biì, mé lo biì mene, bí ŋgweé komo ye njií mé à né gwaán ndɔ! Sâ tueé né ye, à gwaán né bɔ̀ njèh dé bebagaà mé né ŋagásé tâŋ, mé né lom bú yoòr huɔɔ́m dé gècên.

³Mè baá te fùgò Càŋe, mè bí dɔɔ́ŋ hên tueé keéh né dé cî, ye bí a, té mé feh biì púnó kélá. Sòn sâ, bí ŋéné kɔ́ sér bèh denè biì dé jéjêg. Temé mé nùà kàn né yoòr Càŋ kwaá njií dɔɔ́ŋ, bú a, ŋéné kɔ́ terreb sâ ŋenè. ⁴12:4-5 1 Kɔr. 12:12Bí kɔ́ɔ ye, nùàr né mé gà yoòr hihiné mé seé teèn hihiné ndɔ. ⁵Né cu mé bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ménâ: béh maga mene naàn, béh né lom gùm nùàr cén, béh nyɔgɔ́ bilí né yoòr *Kristò. Sâ béh bɔ̀ mbeí beèh nyɔgɔ́ bilí né dɔɔ́ŋ ndɔ, béh den né faá bɔ̀ gà hihiné nyɔgɔ́ bilí né yoòr nɔ, te bɔ́ me sɔm gùm nùàr cén.

⁶12:6-8 1 Kɔr. 12:4-11Béh né gi mé gà seê hihiné yoòr; Càŋ nùà kàn haá né dé lòù ndɔ. Mɔ lètenè beèh Càŋ nuaré déì haá né sòn seèn tueê, bú a, ŋéné kɔ́ temé mé à né yoòr Càŋ kwaá njií, à yila tueê. ⁷Mɔ Càŋ haá né wò lo dé bɔ̀ déì gaàm, sâ gàm bɔ́ gaàm, né seé yeè. Mɔ dé nuaré déì né njèh feèh, bú a, fèfeèh, né seé seèn. ⁸Nuaá mé Càŋ dé seèn haá né bú lo dé nùàr sɔgɔ̂, bú a, fágá feh, né seé seèn. Mɔ dé yeè né be haâ, sâ há lòm bú mé be fà. Mɔ dé yeé né dé nùàr sie nyegê, sìè nyégé bɔ́ mé temé yeè mene. Mɔ dé yeè né dé bɔ̀ jámè bɔ̀ gaàm, gàm lòm bɔ́ mé vɔ́gɔ́-temé mene.

⁹Bí gwàn lòm nùàr mé temé cén, bí nyénné veên nyennè, bí gwàn sér bagaà. ¹⁰Bí gwàn kú lètenè biì, bí né lètenè biì veéh kuú ndɔ. ¹¹Bí dèn lòm bɔ̀ seé bɔ̀, bí té fùɔ̀b gwàn. Bí bɔ́ lòm seé Nùà Dueè mé terreb mene, ¹²bí né ndèm mé bú kwaá njií, bí né mé bú samé. Bí né gèr yoló, bí né Càŋ cu dɔɔ́ŋ dua ndɔ. ¹³Mɔ njeré déì né nuaré déì lètenè biì saám, bí há bú teèn. Mɔ nuaré déì waà lɔ biì, bí té njolo mé bú cì.

¹⁴12:14 Mat. 5:44; Lûk 6:28Mɔ bɔ́ né bí bunó, bí dùà sér Càŋ felè bɔɔ̀n lòù; bí júée Càŋ a, kúlú sér bɔ̀ bùnò bɔ̀ biì dé kulû ma, à té bɔ́ lòù dúágá. ¹⁵Mɔ bɔ̀ nuaré déì baá samé, bí bɔ́ sàmè gí dɔɔ́ŋ. Nuaá mé né yueé, bí bɔ́ yúé gí dɔɔ́ŋ ndɔ. ¹⁶12:16 Prov. 3:7Bí dèn lòm lètenè biì mé sòn cên, bí té lòù ŋgúgó sér. Nùàr dɔɔ́ŋ a, yú njolo biì yuù; bí té dèn faá bí kɔgɔ́n yɔgɔ́ né bɔ̀ nùàr dɔɔ́ŋ nɔ.

¹⁷Nùàr a, té veên mé veên cú. Bí fɔ́n sér ceér, te bí bɔɔ́ laré nùàr dɔɔ́ŋ bagaà. ¹⁸Mɔ lɔ́ŋ né teèn, bí lègè lòm faá bí né lege nɔ, te bí bɔ̀ nùàr den gi mé sòn cên. ¹⁹12:19 Deut. 32:35Bí té mé njùŋ kɔɔ́ ndé sér, bɔ̀ mbeí mò, bí kwá lɔ́ Càŋ nùà njèh sɔm njùŋ mé feh seèn, faá né te mvù Càŋe nyagá den nɔ, ye: «Mè njùŋ sɔm nde né kɔɔ́. Mɔ nuaré déì né wò veên bɔɔ́, mè bú sòn sâ bɔɔ́ sɔm cu nde né kɔɔ́ ndɔ, jueè mè Càŋ Dueè.» ²⁰12:20 Prov. 25:21-22Né cu te mvù Càŋe beré déì nyagá den, ye: «Mɔ cùè né nùà bùnò yeè sie, há bú yáb teèn; mɔ à né mé nyúá, há bú njèh ŋueê teèn ndɔ; te à ŋene ménâ, fegùlì bɔgɔ́ bú faá we nɔ, à kweéh seér temé.» ²¹Té gwàn mé veên yɔgɔ́ wò, yɔ́gɔ́ sér veên kɔɔ́, bɔ́ yɔ́gɔ́ bú mé bagaà.

Sòn ŋgɔ́mnà ŋgweê

¹Nùàr kàn a, ŋgwé sòn bɔ̀ ŋgɔ́mnà ŋgweè; bɔ́ dɔɔ́ŋ, bɔ́ né gi beè Càŋ, à bɔ́ terreb haá né kɔɔ́, bɔ́ mé feh bɔɔ̀n cèr ŋgwéh. ²Sâ mɔ wò né feh mé bɔ́ taré, sâ wò ŋgen né sòn Càŋ nùà njèh. Lòù sam, à lé naá giì bɔ́ nyegé kwaá. Mɔ né mân, sâ bɔ̀ɔ́ mé né feh toò bɔ̀ ŋgɔ́mnà taré dɔɔ́ŋ né ju yoòr bɔɔ̀n mé be bɔɔ̀n turú su. ³Bí kɔ́ɔ ye, nuaá mé né gècên bɔɔ́, dé seèn ŋgɔ́mnà lòù vèh bèh; nùà veên bú veéh yeé kɔɔ́. Mɔ wò ye te nyí bɔ̀ kokoô bɔ̀ dùlà cú, sâ bɔ́ lòm bɔ̀ njèh bebagaà, te bɔ́ seén wò mé njéh. ⁴Seé mé bɔ́ né bɔɔ́ sâ, Càŋ bɔ́ haá naâ kɔɔ́, te bɔ́ gam wò, wò bɔɔ́ komo bagaà. Á, mɔ wò né yeé veên bɔɔ́, sâ vèh bɔ́ veèh bɔ̀n! Mɔ sam, bɔ́ nde né wò gèr feh keéh, terreb né beè bɔɔ̀n. Bɔ́ né bɔ̀ seé bɔ̀ Càŋ. Mɔ nuaré déì bɔɔ́ veên, bɔ́ nde né bú gèr fî feh keéh. Càŋ ye te bɔ̀ nùàr ŋene kɔ yúlá-temé nyî teèn. ⁵Sâ tueé né ye, mɔ wò né toò bɔ̀ ŋgɔ́mnà leéb, né njèh bagaà dé gècên. Dé yúlá-temé Càŋ gí lòm ŋgwéh ndɔ; né cu te ndòn bí lè sé cú.

⁶13:6-7 Mat. 22:21; Mk. 12:17; Lûk 20:25Bí làmpɔ̂ŋ gwɔm yeé dé cî. Bɔ̀ seé bɔ̀ mé né làmpɔ̂ŋ weh sâ, né gi bɔ̀ seé bɔ̀ Càŋ ndɔ, à ye te bɔ́ bɔɔ́ dilí nyegé lòù. ⁷Njií mé nùà kàn né bí bieé dɔɔ́ŋ, bí gwɔ̀m gí bɔ́ faá bí sé naá kaà gwɔm nɔ; bí gwɔ̀m njí làmpɔ̂ŋ mé bɔ̀ làmpɔ̂ŋ bɔ̀, dé kɔ́stɔ̀ŋ mé bɔ̀ kɔ́stɔ̀ŋ ndɔ. Nuaá mé bí sé naâ bú veéh dɔɔ́ŋ, bí vèh bú veèh; bí *sumú nuaá mé bí sé naâ bú sumú ndɔ.

Bɔ̀ mbaábi gwaân

⁸Bí té mé hùà nùàr yoòr ŋgágá dèn; yoòr biì a, ŋgágá dèn sér hùà lètenè biì gwaán kuû. Nuaá mé né mbeí mé temé cén gwaán dɔɔ́ŋ, bɔɔ́ komo né dé seèn njií mé *sóú Càŋ tueé nê. ⁹13:9 Ex. 20:13-15, 17; Deut. 5:17-19, 21; Lév. 19:18Mè tueé bí, bèh joloò Càŋ mé né tueé ye: té yàgà ndé, té feh wúlá, té yíb ŋúɔ́b, té temé te njèh nùàre kwá njí, mé bɔ̀ sóú dé jomò mene dɔɔ́ŋ, yila gi né te meí bɔɔ̀n cén hên, à tueé lom né dé seèn ye: gwàn mbeí yeè faá wò gwaán né ŋgàŋ yoòr yeè nɔ. ¹⁰Mɔ nùàr né mé gwaân lè, à veên mé mbeí bɔ́ njí ndé ŋgwéh. Mɔ wò né bɔ̀ mbaábi mé temé yeè mene gwaán, sâ wò bele lom né dé yeè sóú gùm dɔɔ́ŋ.

Dene kɔ̂r

¹¹Bí né kɔɔ́ ye, baá cu. Mɔ né mân, bí nyìmè dèn làŋ, hên baá giì cu mé Càŋ nde né béh teèn yili sɔm. Dè wá ndé cú faá dé léí toò mé béh lé temé kwaá lɔgɔ́ naâ yoòr Yeésò *Kristò nɔ. ¹²Cibí geé baá kèn, cieé baá gè jomo kɔ ŋagá ndɔ. Béh kwá lɔ́ seé cíbítenè ménâ, béh yí wèh sér bɔ̀ njèh taâb mé béh nde né taáb mé njéh suútenè lieé. ¹³Béh gɔ̀ dìlì lòm faá bɔ̀ɔ́ mé gɔ né bèh ŋagâ nɔ. Béh té *wɔ́ŋ sèlà, béh té mbè sèlà, béh té sár gwá, béh té ndíéŋ, béh té tɔgɔ ndè, béh té huer ŋgwà ndɔ. ¹⁴Bí yoòr sù sér á yɔ̀ŋ dé feê mé Fehtoò beèh Yeésò Kristò. Njií mé ŋgàŋ yoòr biì né gwaán dɔɔ́ŋ, bí té teèn téré yílá cú.

Nùàr té mbeí bɔ̀

¹14:1-6 Kɔl. 2:16Mɔ nuaré déì né te ceér Càŋe yuaá, bí tá bú taà, bí té bú lòù bɔ̀ sér. ²Sâ tueé né ye: mɔ nuaré déì né mé terreb njèh dɔɔ́ŋ yieé larê teèn, mbeí né dé seèn te ceér Càŋe yuaá, à dé seèn yieé lom né yùè, ³sâ nuaá mé yieé laré né dɔɔ́ŋ a, té mbeí mé yieé geí né lòù doô sèb. Dé mé yieé geí né lòù a, té dé mé yieé njií né mbaá doô ndúgó ndɔ; à né beè Càŋ. ⁴Wò né neì, mé né ju felè nùà seê nùàr tená gɔ wa? À bɔɔ́ mene bagaà, né mene veên, dɔɔ́ŋ né lom ju tele seê seèn. Mè tueé wò, nùà hèllè nde né bagaà bɔɔ́ komo; Nùà Dueè né mé terreb teèn, à nde né bú taá.

⁵Bɔ̀ nuaré déì ye: bɔ̀ cieé déì né bɔ̀ mbeí yɔgɔ́. Sâ bɔ̀ déì né dé bɔɔ̀n tueé ye: cieé dɔɔ́ŋ né gi kèì cén. Mɔ né mân, sâ nùà kàn a, njébá nyégé te mùnò seèn bagasé. ⁶Nuaá mé ye cieé déì né bɔ̀ mbeí yɔgɔ́ doô, cieé sâ jolo né ye te seén Nùà Dueè. Nuaá mé né njèh dɔɔ́ŋ yieé laré doô, mé njéh seén taré né Nùà Dueè ndɔ. Mɔ à nde aá yieé, à né yeé Càŋ vra, faá dé mé yieé geí né lòù vra yeé Càŋ, à né Càŋ seén ndɔ nɔ.

⁷Á sâ, nuaré déì den lom né dene dé seèn nùà njèh wa? À cio kuú lom né dé seèn nùà njèh ndɔ wa? ⁸Mè tueé bí, mɔ béh né yɔŋ, béh yɔŋ né dé Nùà Dueè; mɔ béh né kuú, béh kuú né dé Nùà Dueè ndɔ. Mɔ né mân, sâ béh yili mene lòù, béh kuú mene, dɔɔ́ŋ béh né gi beè Nùà Dueè. ⁹Kristò lé kuú naâ dé cî, à komo yuo cu lè cio, ye te nyí den Nùà Dueè bɔ̀ komô mé bɔ̀ lèlàŋ bɔ̀.

¹⁰14:10 2 Kɔr. 5:10Sâ, mɔ né mân, wò mbeí yeè jue né dé keì wa? Á, wò ndɔ nɔ, wò nùàr seb né dé keì ndɔ wa? Ŋgweéh béh nde gi né ké toò Càŋ waá, à tena ju felè beèh dɔɔ́ŋ mà. ¹¹14:11 Es. 45:23Né gi te mvù Càŋe nyagá den, ye:

«Càŋ Dueè ye: Kwá nɔɔ́ŋ, mɔ Càŋ gècên né lom nyí,

nùàr dɔɔ́ŋ nde gi né toò nyî cemmé.

Nùà kàn nde né loù sâ ké ter mé sòn seèn lɔgɔ́ njií,

ye nyí Càŋ né lom Nùà terrèb kɔɔ́.»

¹²Á sâ, nùà kàn a, njébá tég, à nde né sòn seèn mé be seèn toò Càŋ tueé.

Nùàr jueê

¹³Mɔ né mân, sâ béh gè mé nùàr jueê lètenè beèh geè, béh gwàn sér bɔ̀ mbeí beèh lòù. Njií mé nde né mbeí beèh te veên luú njií, béh té gwàn. ¹⁴Bêh Yeésò Fehtoò beèh nyɔgɔ́ bilí baá kèn. Kènê mè baá gi kɔɔ́, ye yáb nùàr kɔɔ́ bɔ́ yílí bèh. Á, mɔ nuaré déì né munó ye, nyí nde né mé njéh fulá kuú, sâ né ka beè seèn fulásé ménâ ndɔ. ¹⁵Mɔ wò né mbeí yeè temé mé yáb déì yieé yulá, sâ kɔ́ɔ ye nyí bú lòù gwàn sér ŋgwéh. Té bú teèn bɔ́ lèr kéh, né lom yáb mbaá; *Kristò lé naá giì felè mbeí yeè sâ kuú! ¹⁶Bí té gwàn dé njií mé né beè biì huɔɔ́m, ŋa seér njèh júêb beè bɔ̀ déì. ¹⁷*Lò Càŋ dé seèn mé yáb bɔ̂ mbè dɔ̀gɔ̀ dèn ŋgwéh; né seér mé dene didilî bɔ̂ pɔ́ŋ mé vɔ́gɔ́-temé, faá Cúcuí Ŋagâ haá nê nɔ. ¹⁸Nuaá mé né seé Kristò gèh dé hên bɔɔ́ dɔɔ́ŋ, né lom nùà bagaà beè Càŋ mé njolò bɔ̀ nùàr mene.

¹⁹Mɔ né mân ndɔ, sâ béh fɔ́n nyégé ceér mé cɔ̀ŋ nde né teèn yuo, te béh bɔ̀ mbeí beèh ta kuú te ceér Càŋe. ²⁰Nùàr a, té seé Càŋ mé yáb túlú ŋèrrè sɔ̀m. Dé yáb dɔɔ́ŋ yieé larê né gi môn dág. Njèh cén, njií mé nde né mbeí te veéne luú njií, húɔ́m ŋgwéh mé nùàr yieé njií sâ. ²¹Huɔm kela né mé nùàr núɔ́gɔ́ yíé ŋgwéh, à mbè ŋúé ŋgwéh. Bú a, bèrɔ̀ŋ gí bɔ̀ njií mé nde né mbeí te veéne luú njií dɔɔ́ŋ ndɔ.

²²Sâ njií mé wò naâ lè yeè ŋgweé nyegé doô, kwá lɔ́ lè yeè bî Càŋ fà. Mè tueé bí, nuaá mé né kɔɔ́ ye nyí bɔɔ́ yií né teèn, samésé nde né bú. ²³Nuaá mé né njeré déì lòù yieé kiné, baá te ju beè Càŋ ndɔ. Lòù sam, ndòn seèn né mene bú tueé, à teèn jéjég njébá dìlì ŋgwéh. Mè tueé bí, mɔ nuaré déì né njií sâ kɔɔ́, mé njéh mene à né ka teèn ŋeí den, sâ né veên.

Gule Yeésò *Kristò beleè

¹Béh bɔ̀ɔ́ mé baá gi te ceér Càŋ tarésé dɔɔ́ŋ, mɔ béh ye te huɔm, béh gàm sér bɔ̀ yuyuaâ bɔ̀ lòù. Béh té faá béh né gwaán nɔ bɔ́. ²Nùà kàn a, bɔ́ sér njií mé nde né mbeí yoòr huɔɔ́m, te gam mbeí, mbeí bele ceér Càŋ mé temé seèn mene. ³15:3 Ps. 69:9Te den faá Yeésò Kristò lé bɔɔ́ naâ nɔ; à lé dé seèn dé mé à gwaán né kɔɔ́ bɔ́ ná ŋgwêh. À lé bɔɔ́ seér naâ faá né felè seèn te mvù Càŋe nyagá den nɔ, ye: «Séb mé bɔ́ lé selé naâ wò doô, sue le seér aá felè mò.» ⁴Bɔ̀ njií mé né gi te mvù Càŋe nyagá den dɔɔ́ŋ, bɔ́ lé nyagá kwaá naâ léí toò, ye te béh ndeè maán weh njèh teèn, yo taré béh tarè, béh kwaá sèŋ. Sâ dɔɔ́ŋ ye te béh ndèm kwaá njií gi mé Càŋ.

⁵Bú Càŋ nuaá mé sèŋ bɔ̂ táré-yo yuo giì né beè seèn doô, bú a, há bí terreb, te bí bele gule Yeésò Kristò, bí den lètenè biì mé sòn cên, ⁶te bí seén gi Càŋ Tele Fehtoò beèh Yeésò Kristò mé sòn cên dɔɔ́ŋ ndɔ.

Njàgà Bagaà dé bɔ̀ nùàr dɔɔ̂ŋ

⁷Mɔ né mân, sâ bí bɔ̀ mbeí biì kè nyégé kú yo biì lètenè biì faá Yeésò Kristò lé ke nyegé naâ bí nɔ, te bɔ̀ nùàr ŋene ménâ, bɔ́ seén Càŋ mé njéh. ⁸Mè tueé bí, Yeésò Kristò lé nùà seê bɔ̀ Jûf ŋa kuú naâ, ye te yuo faá Càŋ lé tueé kwaá naâ mé bɔ̀ tele beèh léí jɔ̀gɔ̀ nɔ, te nyí feh keéh béh teèn, ye béh a, Càŋ nyeén túé bèh ma. ⁹15:9 2 Sam. 22:50; Ps. 18:49À lé déì nde cuù naâ, ye te bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam ŋene kɔ́-jere Càŋ felè bɔɔ̀n, bɔ́ seén bú mé njéh. Né te mvù Càŋe ménâ nyagá den, ye:

«Mè wò lètenè bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam hên

seén gɔ nde né dé cî;

mè nde né yilí yeè mé bené seén.»

¹⁰15:10 Deut. 32:43Te mvù Càŋe né cu nyagá den ndɔ, ye:

«Bí bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam dɔɔ́ŋ sàmè gí ménâ ndɔ,

bí yílá ndé gí te mbàgà Càŋe.»

¹¹15:11 Ps. 117:1Né cu beré déì tueé ye:

«Bí bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam dɔɔ́ŋ, bí sén làrè Càŋ Dueè seèn.

Dàm nùàr a, sén làrè bú lò nùàr dɔɔ́ŋ!»

¹²15:12 Es. 11:10Esáyà *sòn-Càŋ tueé né môn ndɔ, ye:

«Ndùté ndùtù Jésè15:12 Jésè né yilí tele mgbè Davîd. baá ndeê,

à Nùà Dueè felè lò nùàr dɔɔ́ŋ den nde né kɔɔ́,

bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam ndèm kwaá njií gi nde né yoòr seèn.»

¹³Càŋ mé haá yeé ndèm a, há bí dàm vɔ́gɔ́-temé mé dɔlê, njua mé bí né temé yoòr seèn kwaá njií, te bí kwaá ŋeí cu ndèm mé terreb Cúcuí Ŋagâ lòù.

Pɔ̂l né mé terreb beè Càŋ

¹⁴Bɔ̀ nùàr mò, mè né bagasé kɔɔ́ nyegé, ye bí né gi bɔ̀ húɔ́m-temé bɔ̀, bí né ceér gècên ŋené kɔɔ́, bí né gi mé terreb ndéb lètenè biì leéb kuû teèn. ¹⁵Mé njéh mene, te bɔ̀ beré déì lè mvù hên mè la naâ bí lòù nyagá turú, te bí nyèn cú. Lòù sam, mè né mé fùgò beè Càŋ kuú, ¹⁶à lé ye mè a, mè né nùà seê Yeésò Kristò ké lètenè bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam ma. À lé naâ mè Njàgà Bagaà seèn beè jege haá, ye mè a, ndé ké lètenè bɔɔ̀n tueé den, te bɔ́ ŋa gi njèh *sèmè mé né nyí yoòr huɔɔ́m, te Cúcuí Ŋagâ haá bɔ́ terreb, bɔ́ den lom beè nyî jolosé ma.

¹⁷Yeé baá mân, njií ye mè a, sàgàr kú lòm mé seé Càŋ dé sagâr ndɔ. Sâ dɔɔ́ŋ né gi mé njua Yeésò Kristò. ¹⁸Mɔ mè nde né sòn komo, sâ kɔ mè jue cegé né seé mé Kristò né beè mò bɔɔ́ keéh hên: mè né bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam ceér Càŋ feh, te bɔ́ ŋgweé sòn seèn. Kristò né ŋgòr sònò mò tueé keéh, à né seé beè mò bɔɔ́ keéh: ¹⁹bɔ̀ fém, mé bɔ̀ cìè hihiné mé terreb Cúcuí Ŋagâ mene né gi teèn ŋené yuo kelá.

Mè lé terreb kwaá naâ faá bèh sâ, te mè nde ye mé Njàgà Bagaà felè Kristò bèh dɔɔ́ŋ tueé ndeé. Mè lé tueé duɔɔ́m naâ ké Jerúsalem, nde wa mé lò Ilírî. ²⁰Mè Njàgà Bagaà sâ tueé lom yeé bèh mé yilí Yeésò Kristò née teèn ŋgúlí wá ŋgwéeh ye, mè ye te mè gwà déì felè maàŋ nuaré déì mé yí cú. ²¹15:21 Es. 52:15Te den faá né te mvù Càŋe nyagá den ndɔ nɔ, ye:

«Bɔ̀ɔ́ mé bɔ́ née bɔ́ njeré déì túé ŋgwéeh ye

nde né bú ŋené;

bɔ̀ɔ́ mé née ju seèn ŋgúŋgwéeh ye

nde né ŋgweé gií ndɔ.»

Gò Pɔ̂l ké Rɔ̂m

²²15:22 Rɔ̂m 1:13Sâ né njií mé lé naâ mè cu dɔɔ́ŋ yiín; mè gwaán né mene ké yoòr biì ndeê, mè wá kòmò ŋgwéh. ²³Kènê mè seé te tàbè hên bɔɔ́ gi aá kèn; mè nde né bí yɔŋ ke. Baá nyèmà kɔ́beè mè né gò sâ kaga den. ²⁴Kɔ mè baá mé gò Espânye, mè kela ye ké yoòr biì ndɔ. Mè gwaán né bí ŋenê, te béh bí cer weh ndɔ, mè kwa gàm beè biì, mè kela nde ye ké Espânye sâ.

²⁵15:25-26 1 Kɔr. 16:1-4Njèh cén, mè jɔ̀gɔ̀ nde née ké Jerúsalem ye, te mè haá njií bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké sâ gàm. ²⁶Lòù sam, bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Masedínà mé Akayî bilí gi aá kàgàlɔ̀ŋ kèn; né lom bɔ́ yoòr huɔɔ́m dé gècên, bɔ́ ye, há njí mé bɔ̀ saám bɔ̀ ké Jerúsalem lètenè bɔ̀ Yeésò bɔ̀. ²⁷15:27 1 Kɔr. 9:11Lé naâ mé kàgà-ndòn bɔɔ̀n ndɔ; sé né ka môn bɔ̀n. Ŋgweéh bɔ̀ Jûf mé né ceér Yeésò ké Jerúsalem bele dɔɔ́ŋ lé naá giì Njàgà Bagaà mé bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam se wa? Sâ kènê kɔ bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam yií be teèn, te gam bɔ̀ Jûf mé bɔ̀ njèh dé ŋgàŋ yoòr ndɔ. ²⁸Mɔ seé hèllè ndeè gi baá, mè haá lɔ aá bɔ́ kàgàlɔ̀ŋ sâ, mè wa ye ké yoòr biì, te mè nde ye Espânye kelá ndeé. ²⁹Mè né kɔɔ́ ye: mɔ mè ndeè waà baá ké yoòr biì, Yeésò Kristò nde né béh bí kulú nyegé.

³⁰Bɔ̀ nùàr mò, mé yilí Fehtoò beèh Yeésò Kristò bɔ̂ Cúcuí Ŋagâ mé né gwaân lètenè beèh kaá kwaá, mè né bí bɔŋ, ye bí dùà gàm mè Càŋ teèn, bí dua lom bú felà mò tég, ³¹te mè beè bɔ̀ dúágá-tie bɔ̀ ké Judê yílá cú, te mè wa nyegé mé gàm bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Jerúsalem bagasé, bɔ́ weh nyegé mé vɔ́gɔ́-temé mene ndɔ. ³²Mɔ bí né ménâ dua, mè ndeè né ké yoòr biì mé vɔ́gɔ́-temé mene waâ. Mɔ Càŋ né gwaán, sâ mè nde né ké lètenè biì du weh ndɔ. ³³Á sâ, Càŋ mé haá yeé nùàr dɔlê a, kúrú nyégé bí dɔɔ́ŋ. È môn.

Bèh nùàr hihiné bie keêh

¹Bí kè nyégé tie beèh Fébè baga, à né nùà seé Càŋ te bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Káŋkrè. ²Mɔ à waà, bí wèh lòm bú mé yilí Fehtoò beèh lè; seé bɔ̀ Càŋ bɔ̀ né ménâ. Njií mé né bú yɔgɔ́ dɔɔ́ŋ, bí gàm bú gaàm. À né lom nùà gàm nùàr dé gècên, à lé naâ mè gam.

³16:3 Seé b. 18:2Bí bíé kéh Prisîl bɔ̂ Akilâ baga; né bɔ̀ mbeí seê mò te seé Yeésò *Kristò. ⁴Bɔ́ lé naâ cio felè mò liím, te bɔ́ yili sɔm ye mè. Mè né lom bɔ́ vra dé gècên; bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ mé Jûf sam dɔɔ́ŋ né taré bɔ́ môn vra ndɔ. ⁵Bí bíé kéh mè bɔ̀ɔ́ mé bilí dua yeé Càŋ ké gwò bɔɔ̀n ndɔ. Bí bie keéh mbeí mò Efanête. Ké te tàbè Asíà dɔɔ́ŋ, nuaá mé lé kwaá njií lɔgɔ́ naâ temé yoòr Kristò lé naâ bú. ⁶Bí bíé kéh mè Marî, à né lom seé felè biì mé terreb mene bɔɔ́. ⁷Bí bíé Androníkù bɔ̂ Juniâ, né bɔ̀ nùàr mò, béh bɔ́ lé ké gwà cibì naâ kɔɔ́. Ké lètenè bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê dɔɔ́ŋ, bɔ̀ nùàr né lom bɔ́ vra dé gècên. Bɔ́ lé bɔ̀ mbɔ̀ŋ Yeésò ŋa lɔgɔ́ naâ kɔɔ́ mé mè.

⁸Bí bíé kéh mè Àmpliátù, né mbeí mò te yilí Fehtoò beèh. ⁹Bí bie keéh mè Hùrbên, né mbeí seê beèh te seé Kristò. Bí bie keéh mbeí mò Setákì ndɔ. ¹⁰Bí bíé kéh mè Àpelê baga; à lé naâ feh keéh ye né mene te gèr-e, nyí né temé yoòr Kristò kwaá njií. Bí bie keéh mè mbàgà Aristobûl ndɔ. ¹¹Bí bíé kéh mè nùàr mò Herodiɔ̂ŋ baga. Bɔ̀ɔ́ mé né temé yoòr Fehtoò beèh te mbàgà Nársì kwaá njií dɔɔ́ŋ, bí bíé kéh mè bɔ́ teèn. ¹²Bí bie keéh Trifénà bɔ̂ Tripósà mé né seé Fehtoò beèh temá. Bí bie keéh mbeí beèh Pèrsídà, nuaá mé né seé seèn faá cí nɔ bɔɔ́. ¹³16:13 Mk. 15:21Bí bíé kéh mè Rúfùs; à né lom te ceér Càŋ mé gècên mene njebá taré. Bí bie keéh meí seèn mé né meí mò ndɔ. ¹⁴Bí bíé kéh bɔ̀ Asenkretà bɔ̂ Felegɔ̂ŋ mé Hermê baga; bí bie keéh Pàtróbà bɔ̂ Harmâ mé bɔ̀ mbeí bɔɔ̀n ké yoòr bɔɔ̀n baga ndɔ. ¹⁵Bí bíé kéh mè Filológà bɔ̂ Júlì mé Néré bɔ̂ tie seèn baga. Bí bie keéh Holimpâ mé bɔ̀ Càŋ bɔ̀ ké sâ dɔɔ́ŋ. ¹⁶Bí bíé kú lètenè biì mé temé cén. Bɔ̀ŋ bɔ̀ Kristò bɔ̀ dɔɔ́ŋ ye: bíé kéh bí baga dɔɔ́ŋ ndɔ.

Ndéb dé cèrè jomò

¹⁷Bɔ̀ nùàr mò, kúkùr biì, bí kè kɔ́gɔ́n nyégé bagasé, wanɔɔ́ŋ njií mé béh lé feéh naâ bí dɔɔ́ŋ, bɔ̀ nuaré déì né lom teèn feré ndugó gɔ, ye te bɔ́ yií kèrrè lètenè biì, bí sab ceér, bí temé te ŋgòr beèh kwá njí cú. Mɔ né mân, bí gè lòm mé ceér bɔɔ̀n nɔɔ́ŋ. ¹⁸Gèh bɔ̀ sâ bɔ̀ seé Fehtoò beèh Kristò bɔ́ ŋgwéh, bɔ́ lege seér né dé ŋgàŋ lèì bɔɔ̀n! Seé bɔɔ̀n né lom ŋgòr bebagaà sònò tueé nagâ; bɔ́ né-re ménâ bɔɔ́, bɔ́ né bɔ̀ɔ́ mé bèh njèh kɔ́ ŋgwéh dɔɔ́ŋ bele gɔ.

¹⁹Dé biì môn sam, bɔ̀ nùàr né gi kɔɔ́ ye, bí né dé biì sòn Nùà Dueè ŋgweé. Môn, mè né lom mé vɔ́gɔ́-temé felè biì dé gècên. Njèh cén, mè né gwaán ye bí den lom bɔ̀ kɔ́gɔ̀n bɔ̀ mé né baga bɔɔ́, te bí nyenné komo veên. ²⁰Mè tueé bí, Càŋ mé haá yeé dɔlê, nde né toò hên *Sátàn gulè biì njalé kwaá. Húɔ́m-temé Fehtoò beèh Yeésò a, ká sìè bí beè!

²¹16:21 Seé b. 16:1Mbeí seê mò Timotê ye bíé kéh bí; bɔ́ bɔ̀ nùàr mò Lùsiûs bɔ̂ Jásɔ̀ŋ mé Sosipátà ye bíé bí ndɔ.

²²Né mè Tèrtíù, mè mvù hên nyagá né kɔɔ́, mè né bí lè yilí Fehtoò beèh bieé.

²³16:23 Seé b. 19:29; 1 Kɔr. 1:14; 2 Tim. 4:20Gayûs ye bíé bí; mè cer né ká lɔ seèn. Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dɔɔ́ŋ bilí yila yeé ká lɔ seèn ndɔ. Herástà mé fer kàgàlɔ̀ŋ bɔ̀ lɔɔ́ bɔ̀ dɔɔ́ŋ né beè seèn ye bíé bí. Dìm beèh Kwártù ye bíé bí ndɔ.

[ ²⁴Húɔ́m-temé Fehtoò beèh Yeésò Kristò a, ká sìè gí bí beè dɔɔ́ŋ. È môn!]

Càŋ seén cerê

²⁵Béh sén Càŋ seèn! Terreb né beè seèn, à nde né bí te ceér seèn bɔɔ́ taré. Njàgà Bagaà seèn felè Yeésò Kristò mé mè né yeé se hên né ménâ tueé ndɔ. Càŋ béh ménâ feh keéh né kɔɔ́. À lɔ Njàgà Bagaà sâ munó nab kwaá naâ ter. Lɔ naâ sâ wɔ́ŋ née teèn sam ye. ²⁶Kènê, cu yeé wulu baá, à ŋené sɔm keéh ye bú bèsɔ́nè mé mvù bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀, te dàm bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam dɔɔ́ŋ ŋgweé laré, faá Càŋ ndeèr lé tueé naâ nɔ, te bɔ́ kwaá njií temé teèn, bɔ́ ŋgweé tie.

²⁷Béh sén Càŋ seèn. Kɔ́gɔ̀n dɔɔ́ŋ ceré le né mé bú. Terreb seèn a, *sùmù yùò kélà cie dé kèì cên mé Yeésò Kristò. È môn.