Mvù vuú mé Yeésò Kristò lé naâ Jâŋ njolò ŋené feh

1

Bèh duɔɔ̂m

1Te mvù hên né gi dɔ̀gɔ̀tì njií mé Yeésò *Kristò lé naâ cie ŋené sɔm keéh. Càŋ lé ye bú a, bɔ̀ njií mé nde giì né waâ dɔɔ́ŋ, ndé bɔ̀ seé bɔ̀ seèn njolò ŋené feh kwaá ma. Yeé baá ménâ, Yeésò Kristò tema njií cìlì seèn déì ké yoòr Jâŋ nùà seê seèn ndɔ. 2Jâŋ yeé ŋene gi aá, à se kwaá gi bɔ̀ nùàr njií sâ dɔɔ́ŋ tieè, ye bɔ́ a: Hên né ŋgòr Càŋ, njèh gècên mé Yeésò Kristò tueé naâ mé sòn seèn. 3Bɔ̀ ŋgòr mé né sònò Càŋ yuo hên, nuaá mé né bú ké ter toò bɔ̀ nùàr jaŋé njií dɔɔ́ŋ, Càŋ nde né bú kulú. Bɔ̀ɔ́ mé né ŋgweé, mé né faá tueé nê nɔ bɔɔ́, à kulu nde né bɔ́ ménâ ndɔ. Mè tueé bí, baá dìdì.

Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ bɔ̀ŋ téhbeh

41:4 Ex. 3:14; Vuú 4:5Né mè Jâŋ, mè nyagá njií né mé bɔ̀ Yeésò bɔ̀ bɔ̀ŋ téhbeh te tàbè Asíà dɔɔ́ŋ. Càŋ a, kúlú bí, à haá bí dɔlê. À né léí jɔ̀gɔ̀, à né kènê, ké jomo yɔ́ŋgɔŋ né cu bú ndɔ. Bɔ̀ cúcuí téhbeh mé njebá yeé toò kɔgɔ seèn a, kúlú bí, bɔ́ haá bí dɔlê. 51:5 Es. 55:4; Ps. 89:27Yeésò *Kristò a, kúlú bí, à haá bí dɔlê ndɔ. Sòn-Càŋ jéjêg né bú, à lé te cio komo yuo lɔgɔ́ naâ kɔɔ́. Nùà njèh né bú, felè bɔ̀ mgbè dɔɔ́ŋ né bú ndɔ.

À né béh gwaán. Mé húɔ́m seèn, à lé naâ béh lè veên yili sɔm, 61:6 Ex. 19:6; Vuú 5:10béh ŋa bɔ̀ huaán ké mbàm, te béh den bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè, béh bɔɔ́ seé Tele seèn Càŋ. Kùsèm be terrèb seèn a, *sùmù yùò kélá dèn cie dé nyèmà mé nyèmà. È môn.

71:7 Dan. 7:13; Mat. 24:30; Mk. 13:26; Lûk 21:27; 1 Tes. 4:17; Zach. 12:10; Jâŋ 19:34, 37Bí kè njí ké ter te bègè kíê, ka suaga né bú. Bɔ̀ nùàr nde né bú dɔɔ́ŋ ŋené laré; bɔ̀ɔ́ mé lé naâ bú kwar mé gwaga sieé lɔgɔ́ dɔɔ́ŋ nde gi né bú loù sâ mé njolo ŋené cuú. Dàm bɔ̀ nùàr ká doó dɔɔ́ŋ nde né loù sâ mé yúé jomo seèn saá kuú. Dé sâ nde né môn bɔɔ́. È môn.

81:8 Vuú 22:13; Ex. 3:14Feh né mè; tií né mè ndɔ.» Né Càŋ ndeèr tueé né kɔɔ́. Sâ bí kɔ́ɔ ye, à né léí jɔ̀gɔ̀, à né kènê, ké jomo yɔ́ŋgɔŋ né cu bú ndɔ. Terreb dɔɔ́ŋ né gi beè seèn.

Vuú felè Yeésò *Kristò lé naâ Jâŋ njolò ŋené

9Né mè Jâŋ, bei biì. Béh bí dɔɔ́ŋ né gi yoòr Yeésò. Né mene gèr, né béh bí dɔɔ́ŋ. Ké mbàm né béh bí dɔɔ́ŋ. Béh bí dɔɔ́ŋ yolo bilí né kɔɔ́ ndɔ. Bɔ́ lé mè dé mò sieé naâ, sâ mè né ŋgòr Càŋ tueé, bɔ́ weh njií mè ké Pàtòmósè; ten tàbè sâ tené le né ké lètenè ndèndèŋ nòmò mân. Bɔ́ ye, mè lé ye bɔ̀ nùàr a: Yeésò né lom nùà gècên kɔɔ́ fí.

10Yeé baá mé cieé dé Fehtoò beèh, Cúcuí Ŋagâ waà kema mè ndɔ. Mè yeé ŋgweé, ké jomo mò hueh déì baá teèn ŋgulí mbamé den faá tàŋ1:10 Tɔ̀gɔ̀ dé koô mé hueh faá tàŋ nɔ. nɔ; 11ye: Bɔ̀ njií mé wò né ŋené hên dɔɔ́ŋ, wèh mvù, nyàgà kwá gí teèn, wò tema njií mé bɔ̀ Yeésò bɔ̀ bɔ̀ŋ téhbeh dɔɔ́ŋ ma; bɔ̀ŋ dé ké Efêse, bɔ̀ŋ dé ké Smírnè, bɔ̀ŋ dé ké Pérgàm, bɔ̀ŋ dé ké Tiatîr, bɔ̀ŋ dé ké Sârdè, bɔ̀ŋ dé ké Filadelfî mé bɔ̀ŋ dé ké Laodísè.»

12Mè yeé baá mân ŋgweé, mè bele seér, te mè ke njií nuaá mé né tueé den sâ. Mè ŋene njií tàndáŋ lâm téhbeh; bɔ́ me né mé goó. 131:13 Dan. 7:13; 10:5Njeré déì né ké lètenè bɔɔ̀n faá nùàr nɔ. À né mé cɔ̀gɔ̀ suù dàbsé mân yoòr, à cam tena né ká te kàŋe mé kàndá goô mân ndɔ. 141:14-15 Dan. 7:9; 10:6Yúlí feèh wula njeré lom né bú felè pób faá nyɔgɔ́r nɔ; njolo né lom bú lè bɔ gui faá bɔgɔ́ weè ndɔ. 151:15 Ese. 1:24; 43:2Bɔ̀ gule né lom yɔ̂ŋ, faá tugó sieé né yí tuar nɔ. Hueh ŋgugó lom né bú beè faá vùvù nòmò koô ndɔ. 16Be gaâ seèn weh sie né mbentò téhbeh. À nema kwaá né tàndɔ̀ŋ bòù sònò, kèb fà dɔɔ́ŋ nulásé túéŋ. Kuún seèn beéh tɔgɔ́m lom né dé tɔgɔ̂m faá lou suútenè nɔ.

171:17 Es. 44:6; 48:12; Vuú 2:8; 22:13Mè yeé ŋene aá bú ménâ, mè jɔgɔ die nde doó gulè seèn faá komó nɔ. À kema njií mè be gaâ yoòr, ye mè a: Té vèh! Feh né mè; tií né mè ndɔ. 18Yɔ̀ŋ né beè mò. Mè lé naâ kuú, mè baá cu làŋ dé kèì cên, mè baá mé terreb felè cio mé ndugo bɔ̀ càŋ mene.» 19Jomo sâ ye mè a: Nyàgà-re nyagà mà! Nyàgà gí ká bɔ̀ njií mé wò né ŋené hên: bɔ̀ɔ́ mé né kènê bɔɔ́, mé bɔ̀ɔ́ mé nde cu né toò hên bɔɔ́ dɔɔ́ŋ, nyènyagà.» 20À den cuù ye mè a: Kwá mè se wò kwɔ̀m mbentò téhbeèh mé wò né ká te be gaâ mò ŋené hên; mè se cu wò dé bɔ̀ tàndáŋ lâm goô téhbeh doô ndɔ. Bɔ̀ mbentò téhbeh hên né bɔ̀ cìlì Càŋ felè bɔ̀ Yeésò bɔ̀ bɔ̀ŋ téhbeh; bɔ̀ tàndáŋ lâm téhbeh hên né bɔ̀ Yeésò bɔ̀ bɔ̀ŋ téhbeh ndɔ.»

2

Tebé dé bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Efêse

1Nyàgà njí mé cìlì Càŋ dé bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Efêse, júée bú a: Nuaá mé be gaâ seèn weh sie né mbentò téhbeh tueé né kɔɔ́; à né ké lètenè bɔ̀ tàndáŋ lâm goô téhbeèh yɔŋ den, ye: 2Mè né seé yeè kɔɔ́ ma. Mè né kɔɔ́ ye, wò né gèr mé seé ŋené, wò né yoló ndɔ. Mè né kɔɔ́ ye, bɔ̀ jéré-temé bɔ̀ ceér beè yeè kwà bèh. Bɔ̀ɔ́ mé né bɔ̀ nùàr bele gɔ, wa bɔ́ né mbɔ̀ŋ tebê dɔɔ́ŋ, wò né bɔ́ kweé nyegé, wò sie bɔ́ nyeén. 3Wò né gèr felè mò yoló, temé yeè lè kú ŋgwéh.

4Né gi môn dág. Njèh cén, wò mè faá ké bèh duɔɔ̂m nɔ gwàn nyégé cú. 5Mè tueé wò, ŋéné kɔ́ cú bèh hèllè ŋenè, wò kweéh seér temé, wò bɔɔ́ cu faá léí toò nɔ. Mɔ sam, mè ndeè né yoòr yeè ŋaár waâ, mè ko sɔm tàndáŋ lâm yeè bèh denè seèn. 6Mé njéh mene, wò bɔɔ́ cu née yeè baga ndɔ. Lòù sam, wò né seé bɔ̀ Nikolâ 2:6 Bɔ̀ Nikolâ bɔ̀ lé bɔ̀ nùàr njèh feéh naâ faá Balam nɔ. Ndé te lèmè 14, wò ŋgweé seé seèn teèn. bɔ̀ berɔ́ŋ; mè berɔ́ŋ taré né toò ménâ ndɔ.

72:7 Gen. 2:9; Vuú 22:2; Ese. 28:13; 31:8Ŋgòr mé Cúcuí Ŋagâ né bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ tueé den hên, nuaá mé né tie ŋgweé, bú a, ŋgwé nyégé bú bagasé. Nuaá mé nde né veên taré yɔgɔ́ dɔɔ́ŋ, mè nde né bú ké mbar Càŋ yií keéh, à kaga yieé tàb toú yɔ̀ŋ.»

Tebé dé bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Smírnè

82:8 Es. 44:6; 48:12; Vuú 1:17; 22:13Nyàgà njí mé cìlì Càŋ dé bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Smírnè, júée bú a: Nuaá mé feh né bú, tií né bú, tueé né kɔɔ́; à lé naâ kuú, à baá cu làŋ. Ye: 9Mè né kɔɔ́ ye, wò né dàm gèr ŋené; mè né saám yeè kɔɔ́ ndɔ. Mè tueé wò, mé njéh mene, wò né seér nùà sèsàm. Ŋgòr jéré-temê mé bɔ̀ nùàr né felè yeè tueé dɔɔ́ŋ, mè né gi ŋgweé. Bɔ̀ sâ bɔ̀ ye bɔ́ né *Jûf sé wa, sâ bɔ́ Jûf déì sam ndɔ, né lom bɔ̀ŋ bɔ̀ *Sátàn bɔ̀.

10Mè tueé wò, té gèr mé wò nde cu né ŋené doô vèh nyì. Bɔ́ nde né bɔ̀ nùàr biì déì gwà cibì domó yií, Sátàn nde né bí ceéh, bí nde né mé gèr kwaré; nde né dé cie yulà. Mé njéh mene, ŋgɔ́n lòm cio tég, wò den kɔ́bè sâ, mè nde né wò tàm ŋgɔ̂g sulí; tàm sâ né yɔ̀ŋ.

112:11 Vuú 20:14; 21:8Ŋgòr mé Cúcuí Ŋagâ né bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ tueé den hên, nuaá mé né tie ŋgweé, bú a, ŋgwé nyégé bú bagasé. Nuaá mé nde né veên taré yɔgɔ́ dɔɔ́ŋ, dé seèn núr cioò dé jomò ŋgwé ndé cú.»

Tebé dé bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Pérgàm

12Nyàgà njí mé cìlì Càŋ dé bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Pérgàm, júée bú a: Nuaá mé né tueé hên né mé tàndɔ̀ŋ bòù sònò, kèb fà dɔɔ́ŋ nulásé túéŋ, ye: 13Mè né bèh denè yeè kɔɔ́; wò né ké bèh mé kɔgɔ *Sátàn né teèn. Mé njéh mene, wò temé kwaá njií lom né yoòr mò. Ké te lege Sátàn sâ, bɔ́ lé naá menè Antipas sòn mò jéjêg teèn wulá, wò lé temé yoòr mò sɔ̀m ná ŋgwêh.

142:14 Nomb. 22:5, 7; 31:16; Deut. 23:4; Nomb. 25:1-3Né gi môn dág. Njèh cén, bɔ̀ nuaré déì né ké beè yeè sâ teèn, bɔ́ né ŋgòr Balam ŋgweé. Sâ Balam lɔ naâ Balák ceér veên feh, te à kulu su bɔ̀ huaán *Iserálà te veéne, bɔ́ né *sèmè cècàŋ yieé, bɔ́ né yàgà ndeé ndɔ. 15Wò né cu mé bɔ̀ nuaré déì teèn, bɔ́ né ŋgòr bɔ̀ Nikolâ2:15 Bɔ́ bɔ̀ nùàr feéh naâ faá Balam nɔ. bɔ̀ ŋgweé ndɔ. 16Mɔ né mân, sâ kwéh sér cú dene yeè. Mɔ sam, mè ndeè né ké yoòr yeè ŋaár waâ, mè kɔré wula gi bɔ̀ sâ bɔ̀ mé bòù sònò mò hên. Ŋgágá ndé cú.

172:17 Ex. 16:14-15; 16:33-34; Jâŋ 6:48-50; Es. 62:2; 65:15Ŋgòr mé Cúcuí Ŋagâ né bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ tueé den hên, nuaá mé né tie ŋgweé, bú a, ŋgwé nyégé bú bagasé. Nuaá mé nde né veên taré yɔgɔ́ dɔɔ́ŋ, nde né yáb mé bɔ́ yilá né *mánà” doô yieé; nuaré déì bèh sâ kɔ́ ŋgwéh. Mè haá kwaá nde né bú taá ndòn beè, mé yilí feê déì né teèn nyagá den. Nuaré déì yilí bú sâ ŋéné kɔ́ ndé ŋgwéh; gi lom né bɔ̀ɔ́ mé né mé njéh beè.»

Tebé dé bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Tiatîr

18Nyàgà njí mé cìlì Càŋ dé bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Tiatîr, júée bú a: Ŋgòr hên, Ŋunà Càŋ tueé né kɔɔ́. Nùà sâ, njolo bɔ gui lom né bú lè faá bɔgɔ́ weè nɔ, gule bɔ lom né yɔ̂ŋ, faá tugó sieé den né yí tuar ndɔ. À ye: 19Mè né gi seé yeè kɔɔ́; wò né mé gwaân lè; wò né nùà gècên, wò né seé sie, wò né yoló ndɔ. Mè né kɔɔ́ ye, wò bɔɔ́ kela né seé kènê mé léí toò.

202:20 1 Rois 16:31; 2 Rois 9:22, 30Wò bɔɔ́ gi né ménâ dág. Njèh cén, wò Jasebêl yín bèh dé keì? Ma sâ né yeé bɔ̀ seé bɔ̀ mò bele, wa nyí né *sòn-Càŋ sé wa. À né bɔ́ ceér veên feh, ye bɔ́ a, ndé yàgà mbaá, bɔ́ yíé *sèmè cècàŋ ndɔ. 21Mè né mene bú cieé kulá haá, te à kweéh seér teèn, à kɔ lom né yàgà seèn ndeê. 22Mɔ né mân, mè nde né bɔ́ bɔ̀ yàgà seèn dɔɔ́ŋ gèr feh, à nde né dé seèn lè ndagáa keré le. Mɔ sam, kɔ bɔ́ kweéh seér temé, bɔ́ sɔm be teèn, sâ ye. 232:23 Ps. 7:9; Jér. 17:10; Ps. 62:12Mè nde cu né bɔ̀ ŋuna seèn wulá ceré ndɔ, te bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ŋene kɔ teèn ye, mè né mùnò nùàr mé temé nùàr ŋené gií ma. Nùà kàn kwa nde né sàgà beè mò mé gèh seé seèn.

24Bí bɔ̀ Yeésò bɔ̀ déì ké Tiatîr sâ, dé biì be te ŋgòr sâ cór yí ŋgwéh. Bɔ̀ njií mé bɔ́ yilá né gùgò *Sátàn hèllè, bí temé teèn kwá njí bèh ndɔ. Mè bí dé biì mbaá tágá kú ndé ŋgwéh; 25kɔ né cegé dé hên: bí sìè dèn ká ŋgòr Càŋ tég faá bèh sâ nɔ; te mè ndeè cuù, mè kwa bí teèn. 262:26-27 Ps. 2:8-9Nuaá mé nde né veên taré yɔgɔ́, mé jolo komo nde né njií mé mè gwaán nê dɔɔ́ŋ, nde né terreb beè mò kwa. Mè haá nde né bú terreb felè nùàr dɔɔ̂ŋ, 27à feh nde né bɔ́ ceér mé cùgò lɔ̀ŋ, à nde né bɔ́ faá màr nɔ tieé. À nde né terreb beè mò kwa faá mè lé kwaá naâ terreb beè Tele mò nɔ. 28À gɔ nde né mé cɔ́ beè.

29Ŋgòr mé Cúcuí Ŋagâ né bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ tueé den hên, nuaá mé né tie ŋgweé, bú a, ŋgwé nyégé bú bagasé.»

3

Tebé dé bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Sârdè

1Nyàgà njí mé cìlì Càŋ dé bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Sârdè, júée bú a: Ŋgòr hên yuo né sònò nuaá mé weh sie né cúcuí téhbeh mé mbentò téhbeh beè; ye: Mè né gi seé yeè kɔɔ́. Yilí yeé né toò bɔ̀ nùàr ŋgulí, ye wò né làŋ; kàmbér wò né seér komó. 2Mɔ né mân, nyìmè dèn cú làŋ, wò taré be mé dé jomò ndɔ. Mɔ sam, nde gi né dɔɔ́ŋ kuú yuo. Mè ŋene, seé yeè ké beè Càŋ né gi gogobó mbaá. 33:3 Mat. 24:43-44; Lûk 12:39-40; Vuú 16:15Ŋgweéh wò lé naá giì ŋgòr Càŋ ŋgweé, wò gwaán ndɔ wa? Mùnò cú munò; wò kweéh seér temé, wò bɔɔ́ cí. Mɔ sam, mè kar waà nde né yoòr yeè lòù, nde né faá nùà yîb nɔ, wò cu sâ kɔ́ ndé ŋgwéh.

4Mé njéh mene, bɔ̀ nuaré déì né lètenè biì ké Sârdè sâ teèn, jéré cɔ̀gɔ̀ bɔɔ̀n kèmà bèh. Bɔ̀ sâ bɔ̀ nde né mé cɔ̀gɔ̀ ŋeŋagâ yoòr wulá njerré den; béh bɔ́ nde né bècénè gɔ, bɔ́ wulu né wulù. 53:5 Ex. 32:32-33; Ps. 69:28; Vuú 20:12; Mat. 10:32; Lûk 12:8Nuaá mé nde né veên taré yɔgɔ́ dɔɔ́ŋ nde né mé cɔ̀gɔ̀ wulê ménâ beè mò su kuú. Mè yilí seèn te mvù yɔ̀ŋe fɔ̀ sɔ̀m ndé ŋgwéh. Mè nde né bú toò Tele mò mé bɔ̀ cìlì seèn mene gwaán weh.

6Ŋgòr mé Cúcuí Ŋagâ né bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ tueé den hên, nuaá mé né tie ŋgweé, bú a, ŋgwé nyégé bú bagasé.»

Tebé dé bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Filadelfî

73:7 Es. 22:22; Job 12:14Nyàgà njí mé cìlì Càŋ dé bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Filadelfî, júée bú a: Nùà joloò tueé né ŋgòr hên kɔɔ́, nùà gècên né bú, à né mé kî Mgbè *Davîd beè, à gulu yeé kɔɔ́; mɔ à gulu baá, nùàr cóló cú; à colo yeé kɔɔ́; mɔ à colo baá, nùà gùlù bèh ndɔ. À ye: 8Mè né gi seé yeè kɔɔ́; mè né kɔɔ́ ye, terreb yeè né lom ŋgɔ́b. Mé njéh mene, wò né sòn mò ŋgweé, wò né bɔ̀ nùàr yilí mò saán keéh. Kènê, hin baá toò yeè lɔŋ, mè gulu kwaá né wò, nuaré déì a, jɔ̀gɔ̀ kema ke ye. 93:9 Es. 49:23; 60:14; 43:4Bɔ̀ŋ bɔ̀ *Sátàn bɔ̀, mè nde né bɔ́ seé weh; né lom bɔ̀ nyeén bɔ̀: bɔ́ ye bɔ̀ nùàr a, *Jûf né bɔ́, sâ bɔ́ Jûf sam. Kwá nɔɔ́ŋ, mè nde né bɔ́ seé weh, te bɔ́ nde ka biì cemmé. Bɔ́ nde né teèn kɔɔ́, ye mè né wò gwaán ma. 10Lòù sam, wò né ŋgòr mò sie, wò né yoló ndɔ. Loù mé gèr nde né *wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ jilí laré, mè nde né wò dé yeè cií nyegé. 11Wò ŋgweé gi aá kèn, kébbé nyégé bagasé, wò né teèn tég njebá taré. Mɔ sam, nuaré déì nde né tàm ŋgɔ̂g yeè luaga weh. Mè baá ndeê.

123:12 Vuú 21:2; Es. 62:2; 65:15Nuaá mé nde né veên taré yɔgɔ́ dɔɔ́ŋ, mè nde né bú ké gwò Tele mò faá sòm nɔ sieé kwaá. Sâ baá bèh dene seèn dé kèì cên. Mè nde né bú yilí Càŋ Tele mò yoòr nyagá kwaá, mé yilí lɔɔ́ seèn, Jerusalem dé feê mene. Lɔɔ́ sâ suagà nde né ter beè Càŋ. Mè nde né yilí mò dé feê yoòr seèn nyagá kwaá ndɔ.

13Ŋgòr mé Cúcuí Ŋagâ né bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ tueé den hên, nuaá mé né tie ŋgweé, bú a, ŋgwé nyégé bú bagasé.»

Tebé dé bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Laodísè

143:14 Prov. 8:22Nyàgà njí mé cìlì Càŋ dé bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Laodísè, júée bú a: Nuaá mé né È môn” tueé né kɔɔ́. Sòn-Càŋ jéjêg né bú, nùà gècên né bú ndɔ. Bɔ̀ njií mé Càŋ lɔ naá giì si dɔɔ́ŋ, ndègè né bú. Ye, júée wò a: 15Mè né gi seé yeè kɔɔ́. Wò dɔ́lé ŋgwéh, wò sálé ŋgwéh ndɔ. Wò kàn sam, kán sam. Mɔ wò sé la naâ cén ke sɔm, beè mò huɔm kela né cí. 16Mɔ sam, kɔ́ɔ ye, nyí né ŋabésé, nyí salésé sam, nyí dɔlésé sam, mè nde né nyí tieé sɔm ma. 17Wò ye, nyí né nùà sèsàm, wa njeré déì nyí sám ŋgwéh, nyí mé tuaá njeré déì sam ndɔ. Wò kɔ́ ŋgwéh ye nùà kújere faá nyí nɔ sam wa, ye nyí né luŋturu, nyí né tácugó, saám né nyí sòn doó sege, wò ménâ kɔ́ ŋgwéh wa? 18Mè né wò bɔŋ, ndê goó dé jéjêg ká beè mò ŋge weh, te wò yam mé njéh. Ndê bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ dé wuwulê ká beè mò ŋge weh, te wò cií mèfà hèllè mé njéh, wò huar sɔm fegùlì yoòr beè bɔ̀ nùàr. Wò ndê lèh njolò ká beè mò ŋge weh, te wò deén beh njolò, wò ŋene nyegé njèh bagasé.

193:19 Prov. 3:12; Heb. 12:6Mɔ mè né nùàr gwaán, mè bú pamé seér yeé lòù, mè feh bú gèr te à kekɔɔ̀. Á sâ, mɔ né mân, fágá lòm feh mé temé kweéh seêr tég, wò bele ceér mò. 20Mè né tùtúlù hin gɔɔ́ den; nuaá mé né hueh mò ŋgweé, à gulu keéh mè dɔɔ́ŋ, mè nde né gwò seèn yilá, béh bú yieé bilí mé ŋgàb cên.

21Mè tueé bí, nuaá mé nde né veên taré yɔgɔ́ dɔɔ́ŋ, mè nde né bú bèh denè te kɔgɔ mò haá. Né faá mè nɔ: mè lé veên taré yɔgɔ́ naâ, te mè nde ye bèh denè te kɔgɔ Tele mò kwa.

22Ŋgòr mé Cúcuí Ŋagâ né mé bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ tueé den hên, nuaá mé né tie ŋgweé, bú a, ŋgwé nyégé bú bagasé.»

4

Càŋ keî ké te vulúu

1Jomo sâ vuú déì ŋené cu njolò mò, mè ŋene njií hin né ké te vulúu lɔŋ gulu den. Mè ŋgweé njií cu hueh nùà loù mé lé tueé mbamé deén naâ faá tàŋ doô, baá cu ménâ tueé, ye mè a: Ŋâ ká ter, mè feh kwaá wò bɔ̀ njií mé nde giì né waâ dɔɔ́ŋ njolò.»

24:2-3 Ese. 1:26-28; 10:1Sòn mé bɔ́ jueè, sâ Cúcuí Ŋagâ waà kema mè ndɔ, mè ŋene njií kɔgɔ mgbè déì ké te vulúu, nuaré déì né teèn den den. 3À huɔm ndellé lom né yàgà faá taá ndòn beéh den né te lou nɔ. Kwarè kɔgɔ̀ sâ dɔɔ́ŋ fií kaŋ yɔŋ né nyènyèmà, à né faá taá ndòn nɔ beéh ŋuerré den ndɔ.

4Kwarè kɔgɔ mgbè sâ dɔɔ́ŋ kaŋ yɔŋ cu né bɔ̀ kɔgɔ déì, bɔ́ né ndètoón cùɔ̀b nèà, mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ teèn ndètoón cùɔ̀b nèà ndɔ. Bɔ́ su bele né cɔ̀gɔ̀ wuwulê mân. Bɔ́ né bele mé tàm kàgà fefelè, bɔ́ me né tàm sâ mé goó. 54:5 Ex. 19:16; Vuú 8:5; 11:19; 16:18; Ese. 1:13; Vuú 1:4; Zach. 4:2Mbàn né ké te kɔgɔ sâ be yuoô, nu né ké teèn gwaán tulú, bɔ̀ hueh né ké teèn ŋgulí ndɔ. Ké toò kɔgɔ̀ sâ bɔ́ mɔgɔ kwaá né kɔr teèn téhbeh. Sâ lé naâ bɔ̀ cúcuí Càŋ téhbeh doô. 64:6-7 Ese. 1:22, 5-10; 10:14Ké toò kɔgɔ̀ sâ, njeré déì lé naâ doó faá tàmbàŋ tuùb nɔ laga den. Né faá daregà mé taá ndòn nɔ wulá tɔgɔ́m den.

Bɔ̀ njeré déì nèà né ké kwarè kɔgɔ̀ sâ njebá kaáŋ den; bɔ́ né mé njolo kèb toò mene, kèb jomò mene. Dɔɔ́ŋ bɔ́ né gi lèlàŋ. 7Dé toò jɔ̀gɔ̀ felá né gélɔ̂g, dé jomò felá huaán nàgà, dé tagâr né mé feh ter faá feh nùàr nɔ. Dé nèà, felá né jìè mé né ter lɔɔ́ gɔ. 84:8 Es. 1:18; 10:12; Es. 6:2-3Bɔ́ nèà dɔɔ́ŋ né gi mé bà yoyoòr, dé kàn né mé njéh ténjén, dé kân né mé njéh ténjén. Bɔ́ né mé njolo yo dɔɔ́ŋ ndɔ; kèb lè mé kèb cieè mene né gi njolo. Cíbíteèn mé suútenè mene, bɔ́ sòn dù bèh, bɔ́ né lom bené de sɔɔ́, ye:

Càŋ Dueè Nùà terrèb jolo lom né dé tueê sam.

À né léí jɔ̀gɔ̀, à né kènê,

ké jomo yɔ́ŋgɔŋ né cu bú ndɔ.»

9Bɔ̀ njèh lèlàŋ nèà doô ménâ seén den né Nùà ndeèr mé né ké te kɔgɔ, bɔ́ né bú keí, bɔ́ né bú vra den. 10Mɔ bɔ́ baá ménâ seén, bɔ̀ kokoô bɔ̀ ndètoón cùɔ̀b nèà doô sue cemmé nde gi doó toò Nùà ndeèr mé né te kɔgɔ, bɔ́ né bú keí. Bɔ́ né bɔ̀ tàm kàgà toò kɔgɔ̀ komó su njií, bɔ́ né sònò de, ye:

11Kùsèm, Càŋ beèh, Nùà Dueè,

*sùsùm mé terreb né wò sie huɔɔ́m,

béh seén lom né wò Nùà dueè.

Lòù sam, wò lɔ njèh dɔɔ́ŋ si giì naâ kɔɔ́.

Lé naâ mé kàgà-ndòn yeè, te njèh dɔɔ́ŋ nde ye die.»

5

*Mbieè sèmè mé mvù

15:1 Ese. 2:9-10; Es. 29:11Mè ŋene njií bú ké te kɔgɔ; à né mvù mé be gaâ weh sie. Bɔ́ keéh kwaá né lòù, bɔ́ nyagá né kèb lè mé kèb cieè mene. Bɔ́ lieré kwaá né ŋgèh teèn bèh téhbeh. 2Mè ŋene cu cìlì Càŋ dé koô, à né ké ter lɔgɔ́ njií, ye: Nuaá mé nde né mvù hên keh komo te à ke njií njolo teèn né neì wa?» 3Á sâ, mɔ nuaré déì naâ he! Né mene ké ter, né mene ká doó, mé ké dòù mene, nuaá mé nde né mvù sâ keh komo te à ke njií njolo lè, teèn sam.

4Nuaá mé nde né mvù sâ keh komo, te à ke njií njolo teèn yeé yùò kélá cû ménâ, mè si yúé. 55:5 Gen. 49:9; Es. 11:1, 10Nùà koô déì lètenè bɔ̀ kokoô bɔ̀ doô ye mè a: Té yúé, Gélɔ̂g né teèn, à né te gèh bɔ̀ Júdà; né *ndùté ndùtù mgbè Davîd, à né dé seèn mé terreb, à né njèh dɔɔ́ŋ taré yɔgɔ́, à nde né bɔ̀ ndɔ ŋgèh téhbeh doô kellé sɔm gií, à komo ke lè.»

65:6 Es. 53:7; Zach. 4:10Mè ŋene njií baá-re Mbieè sèmè né ter lètenè kɔgɔ mgbè doô njebá den. Bɔ̀ njèh lèlàŋ nèà né ké teèn njebá kaáŋ den ndɔ. Bɔ́ bɔ̀ kokoô bɔ̀ ndètoón cùɔ̀b nèà doô né kɔɔ́. Mbieè sèmè dé seèn den né faá bɔ́ wula gi aá bú nɔ. À né mé lúlí felè téhbeh, njolo téhbeh ndɔ. Bɔ̀ njolo sâ né bɔ̀ cúcuí Càŋ téhbeh. Càŋ né bɔ́ ká doó bèh dɔɔ́ŋ temá njiî.

7Mbieè sèmè nde ser yí yoòr nùà te kɔgɔ doô, à weh bú mvù mé né te be gaâ doô beè. 85:8 Ps. 141:2À yeé weh gi aá, bɔ̀ njèh lèlàŋ nèà, mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ ndètoón cùɔ̀b nèà doô, sue cemmé nde gi doó toò seèn, dé kàn mé njáŋ beè, dé kân mé njáŋ beè. Bɔ́ né cu mé ŋgàb beè-beè, bɔ́ ŋgàb sâ me né mé goó, san né bele lè dedeí ndɔ. San sâ né sòn Càŋ duaà dé bɔ̀ Yeésò bɔ̀. 95:9 Ps. 33:3; 98:1; Es. 42:10Bɔ́ né bené feê sònò de den, ye:

Wò wulu lom né nùà mvù hên kemaà kɔɔ́.

Nùà mvù hên lè komo keè gi lom né wò.

Lòù sam, bɔ́ lé naâ wò wulá,

wò lé naâ bɔ̀ nùàr lè veên yili sɔm,

lé naâ mé húɔ́m yeè.

Lé naâ nùàr mé gèh hihiné, ju hihiné

mé tàbè hihiné ndɔ.

105:10 Ex. 19:6; Vuú 1:6Wò lé bɔɔ́ naâ kɔɔ́,

te bɔ́ nde ye bɔ̀ huaán ké mbàm ŋaá,

bɔ́ den bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè, bɔ́ bɔɔ́ seé Tele beèh Càŋ.

Bɔ́ cer nde né felè bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ.»

115:11 Dan. 7:10Mè yeé ke, mè ŋene njií bɔ̀ cìlì Càŋ ŋgún ké kwarè kɔgɔ̀. Bɔ́ kaŋ keéh né kɔgɔ bɔ́ bɔ̀ lèlàŋ bɔ̀ nèà, mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ ndètoón cùɔ̀b nèà doô yí lètenè. Bɔ́ né lom kékám kékám, dé kulâ sam. Mè yeé ŋgweé, 12bɔ́ né ké ter tueé njií, ye:

Kùsèm Mbieè Sèmè mé lé naâ kuú.

Nùà Dueè né cegé bú; à né lom nùà ŋgùrmò5:12 Nuaá mé né gi mé njèh dɔɔ́ŋ beè. kɔɔ́.

Kékɔŋ sie lom né bú; Nùà *sùsùm hên nɔ.

Kùsèm, nùàr a, kéí bú keì.»

13Jomo sâ mè ŋgweé njií cu bɔ̀ njií mé Càŋ lé si giì naâ dɔɔ́ŋ baá bené de ndɔ; bɔ̀ dé ké te vulúu o, bɔ̀ dé ká te tàbè o, bɔ̀ dé ké dòù mé bɔ̀ ké dùà bɔ̀ mene dɔɔ́ŋ né gi de, ye:

Kùsèm, béh hên keí yeé nuaá mé né te kɔgɔ

bɔ̂ Mbieè Sèmè.

Bɔ̀ dudueèr bɔ̀, bɔ̀ terrèb bɔ̀,

bɔ̀ sùsùm bɔ̀ dé cu dɔɔ̂ŋ gi lom né bɔ́.»

14Bɔ́ né de, bɔ̀ lèlàŋ bɔ̀ nèà doô né gwaán, ye: Né môn!» Bɔ̀ kokoô bɔ̀ doô né dé bɔɔ̀n doó sue cemmé ndeé, bɔ́ né bú keí.

6

Bɔ̀ ndɔ ŋgèh téhbeh

1Mè yeé ke, Mbieè Sèmè sie kɔ sɔm aá ndɔ ŋgèh déì lètenè bɔ̀ ndɔ ŋgèh téhbeh doô. Mè ŋgweé njií nùà cén déì lètenè bɔ̀ lèlàŋ bɔ̀ nèà doô baá tueé, hueh ŋgugó lom né bú faá nu nɔ, ye: Ndê!» 26:2 Zach. 1:8; 6:3, 6Mè ŋene njií nyam tébágà wulésé mân baá ké teèn njebá den, nuaré déì né teèn ŋaá den, à né mé lìèm beè, bɔ́ sulí kwaá né bú tàm ŋgɔ̂g felè ndɔ. Nùà sâ lé naá giì feh jɔgɔ́; à nde cu né feh déì jɔgɔ́.

3Jomo sâ Mbieè Sèmè sie kɔ sɔm cu ndɔ ŋgèh déì. Mè yeé ŋgweé, nùà cén déì lètenè bɔ̀ lèlàŋ bɔ̀ nèà doô ye: Ndê!» 46:4 Zach. 1:8; 6:2Mè ŋene njií cu nyam tébágà déì bèlèsé mân baá ndeê, à né mé nùàr ŋgètenè. Bɔ́ jege nùà sâ, ye bú a: Ndé dé seèn taáb ká te tabe bèh dɔɔ́ŋ kɔɔ́ si, te bɔ̀ nùàr wula kuú seér mé yo bɔɔ̀n ma. Bɔ́ haá kwaá bú tàndɔ̀ŋ bòù taâb beè ndɔ.

56:5 Zach. 6:2, 6Jomo sâ Mbieè Sèmè sie kɔ sɔm cu ndɔ ŋgèh dé tagâr. Mè yeé ŋgweé, nùà cén déì lètenè bɔ̀ lèlàŋ bɔ̀ nèà doô ye: Ndê!» Mè ŋene njií nyam tébágà déì yilísé mân né ké teèn mé nùàr ŋgètenè njebá den. Nùà sâ né dé seèn mé mòù beè. 6Mè ŋgweé njií cu faá né hueh nùà cén déì ké lètenè bɔ̀ lèlàŋ bɔ̀ nèà doô nɔ, né tueé den ye: Sàgà seê dé gùm cieê nde cegé né kó yolò cén; mɔ né ŋgwàgàm, nde né kó tagár. Té kómó bɔ̂ mbè dé bɔɔ̀n teèn kèmà kéh.»

7Mbieè Sèmè sie kɔ sɔm cu ndɔ ŋgèh dé nèà. Mè ŋgweé njií nùà cén déì lètenè bɔ̀ lèlàŋ bɔ̀ nèà doô ye: Ndê!» 86:8 Ese. 14:21Mè ŋene njií cu nyam tébágà déì filísé mân né mé nùàr ŋgètenè njebá den. Nùà sâ, yilí seèn né Cio; à né mé gùm ndugo bɔ̀ càŋ dɔɔ́ŋ jomo. Bɔ́ jege bɔ̀ sâ bɔ̀, ye bɔ́ a: Bí ndé kɔ̀b gè bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ bèh nèà, bí wula sɔm kɔ̀b cén teèn. Bí wúlá bɔ̀ nuaré déì mé njèh salê; bɔ̀ déì mé cùè, bɔ̀ déì mé beén, te bɔ̀ déì nyam yaà sie wula bɔ́ kɔɔ́.»

9Mbieè Sèmè sie kɔ ser cu ndɔ ŋgèh dé tîn. Mè ŋene njií bɔ̀ càŋ ké ka kɔɔ̀. Né bɔ̀ɔ́ mé lé naá giì kuú, bɔ́ lé bɔ̀ sâ bɔ̀ wula giì naâ lòù, ye bɔ́ lɔ naâ ŋgòr Càŋ tueé fí; wa bɔ́ lɔ njebá taré loóm naâ teèn, ye bɔ̀ nùàr a: ŋgòr gècên né lom cí fí ndɔ. 10Bɔ̀ càŋ mé lé naâ ké ka kɔɔ̀ sâ né ké ter bieé njií den ye: Nùà Dueè, Nùà joloò mé Nùà gècên, wò ndeè ju felè bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ tueé nde né heèh wa? Bɔ̀ɔ́ mé lé naâ béh wulá, wò cio beèh mé bɔ́ bie nde né heèh ndɔ wa?» 11Bɔ́ su kwaá bele baá-re bɔ̀ càŋ sâ cɔ̀gɔ̀ wuwulê mân yoòr, bɔ́ ye bɔ́ a: Bí jɔ̀gɔ̀ kwáa môn ye, bɔ́ née bɔ̀ mbeé seê biì wúlá gí ŋgwéeh ye. Kɔ bɔ́ wula gi aá bɔ́ faá bí nɔ, te wulu ye.»

126:12 Vuú 11:13; 16:18; Es. 13:10; Joël 2:10, 31; 3:15; Mat. 24:29; Mk. 13:24-25; Lûk 21:25Jomo sâ Mbieè Sèmè sie kɔ ser cu ndɔ ŋgèh dé ténjên. Mè yeé ŋgweé, tàbè baá jilí taré; lou baá seér cu yilísé faá cɔ̀gɔ̀ gùlù dé yilî nɔ. Weéh gùm dɔɔ́ŋ bɔ seér cu aá dé seèn faá húɔ́m nɔ. 136:13-14 Es. 34:4Bɔ̀ mbentò né lom ká doó sue suagâ. Né faá fu tarê we su yeé bɔ̀ tàb kekɔɔ̀ŋ nɔ. 146:14 Vuú 16:20Vulú né faá yùè nɔ keéh ndeé, né nyue leér yuo. Bɔ̀ tòr bɔ́ bɔ̀ ten tàbè mé tená le bele yeé lètenè ndèndèŋ nòmò dɔɔ́ŋ vu gi be mé bèh denè bɔɔ̀n.

156:15 Es. 2:19, 21Jomo sâ bɔ̀ nùàr fɔɔ́n doò: bɔ̀ mgbè o, bɔ̀ kokoô bɔ̀ o, bɔ̀ kwaá-taâb o, bɔ̀ sèsàm bɔ̀ o, bɔ̀ terrèb bɔ̀ mé bɔ̀ jomo bɔ̀ dɔɔ́ŋ, né mene kwer, né mene bɔ̀ lòù bɔ̀, dɔɔ́ŋ né gi mbaá dula kem njií. Bɔ̀ déì nde lè gbàŋe faár yilá, bɔ̀ déì nde ké te tòre lètenè kweêh dula ŋaá, te bɔ́ leér den teèn. 166:16 Os. 10:8; Lûk 23:30Bɔ́ ye kweéh mé tòr a: Ŋèmè sù sér béh yoòr kɔɔ́; bí lèr béh leèr, te nuaá mé né ké te kɔgɔ kíê béh ŋéné kéh cú; te yúlá-temé Mbieè Sèmè ká yoòr beèh jèrè wá cû. 176:17 Joël 2:11; Mal. 3:2Né cieé yúlá-temé bɔɔ̀n waà né kɔɔ́, baá bɔ́ fulu ŋaá. Ndɔ́g nuaré déì ter yìlì lè ndé ŋgwéh.»

7

Bɔ̀ huaán *Iserálà kám yuií mé kám yulà nèà cùɔ̀b nèà

17:1 Jér. 49:36; Dan. 7:2; Zach. 6:5Jomo sâ mè ŋene njií bɔ̀ cìlì Càŋ déì nèà, bɔ́ né ké te bɔ̀ gou wɔ́ŋe nèà dɔɔ́ŋ njebá den, bɔ́ né bɔ̀ fu nèà sie yiín lɔɔ́, te bɔ̀ fu hèllè tàbè bɔ̂ nòmò mé toú dé kàn kóbó kèmà cú. 2Sâ bɔ̀ cìlì Càŋ doô lé naá giì mé terreb beè, te bɔ́ bɔɔ́ beéh tàbè mé nòmò mé njéh. Mè ŋene njií cu cìlì Càŋ déì baá kèb bà yuoô, à né mé mágá Càŋ làŋ beè, à né mé bɔ̀ cìlì Càŋ nèà doô lɔgɔ́ njií, ye bɔ́ a: 37:3 Ese. 9:4, 6Bí tée tàbè bɔ̂ nòmò mé bɔ̀ toú bɔ́ béh ye; kɔ béh tuaán laré gi aá bɔ̀ seê bɔ̀ Càŋ mágá toò kuûn, sâ ye.»

4Jomo sâ bɔ́ kulá feh keéh baá-re mè dàm bɔ̀ɔ́ mé baá gi mé mágá Càŋ toò kuûn sâ ndɔ, bɔ́ lé naâ kám yuií mé kám yulà nèà cùɔ̀b nèà; dɔɔ́ŋ lé naá giì bɔ̀ huaán Iserálà. 5Te gèh Júdà, bɔ́ tuaán kám yulà cùɔ̀b fà; te gèh Rúbèn, kám yulà cùɔ̀b fà; gèh Gàd, kám yulà cùɔ̀b fà; 6gèh Asêr, kám yulà cùɔ̀b fà; gèh Naftalî, kám yulà cùɔ̀b fà; gèh Manasê, kám yulà cùɔ̀b fà; 7gèh Simeɔ̂ŋ, kám yulà cùɔ̀b fà; gèh Levî, kám yulà cùɔ̀b fà; gèh Isakâr, kám yulà cùɔ̀b fà; 8gèh Jebulɔ̂ŋ, kám yulà cùɔ̀b fà; gèh Josêf, kám yulà cùɔ̀b fà; mé gèh Benjamên, kám yulà cùɔ̀b fà ndɔ.

Cìlì nùàr

9Jomo sâ mè yeé ke, mè ŋene njií cu cìlì nùàr né mbaá yaám ndeé, dé kulâ sam. Lò nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ lé naá giì teèn, mé bèh hihiné, gèh hihiné, ju hihiné ndɔ. Bɔ́ né ké toò kɔgɔ Càŋ bɔ̂ Mbieè Sèmè njebá den, bɔ́ né mé cɔ̀gɔ̀ wuwulê yoòr, mé ŋgéh-teêr beè beè ndɔ. 10Bɔ́ né ké ter gɔgɔ́ njií, ye: Càŋ Tele beèh ké te kɔgɔ bɔ̂ Mbieè Sèmè béh mân yili sɔm né kɔɔ́.» 11Sâ dàm bɔ̀ cìlì Càŋ baá gi ké kwarè kɔgɔ̀ kaáŋ den ndɔ, bɔ́ né bɔ̀ kokoô bɔ̀ mé bɔ̀ lèlàŋ bɔ̀ nèà lètenè kaáŋ keéh. Bɔ́ né toò kɔgɔ̀ cemmé sulí ndeé, bɔ́ né Càŋ keí, 12bɔ́ ye:

Né bɔ̀n! Nùà *Sùsùm né Tele beèh Càŋ, Nùà dueè.

Terreb mé kékɔŋ né gi beè seèn.

Béh vrà bú vraà, béh vèh dèn bú.

Kùsèm terreb Càŋ a, *sùmù yùò kélà cie dé kèì cên.»

13Jomo sâ nuaré déì deên ké lètenè bɔ̀ kokoô bɔ̀ doô, ye mè a: Bɔ̀ɔ́ mé né cɔ̀gɔ̀ wuwulê su hên né bɔ̀ neì wa, bɔ́ yuoô he ndɔ wa?» 147:14 Dan. 12:1; Mat. 24:21; Mk. 13:19Mè ye bú a: Kɔ kela né wò, dé koô.» À tueé baá-re ye mè a: Né bɔ̀ɔ́ mé lé naâ lè mambin gèr cèrè jomò kelá ma. Wa bɔ̀ sâ bɔ̀ lé naâ cɔ̀gɔ̀ bɔɔ̀n lè húɔ́m Mbieè Sèmè yaga. Bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ bɔɔ̀n baá gi wuwulê. 15Bɔ́ ké toò Càŋ den né dé cî. Bɔ́ né seé seèn ké gwà Càŋ cíbí mé lou mene bɔɔ́ sɔɔ́. 167:16 Es. 49:10Cùè mé nyúá bɔ́ sìè ŋgwé ndé cú; lou mé njeré déì bɔ́ lì ŋgwé ndé cú ndɔ. 177:17 Ps. 23:1; Ese. 34:23; Ps. 23:2; Es. 49:10; 25:8Mbieè Sèmè né ké lètenè kɔgɔ̀, à ke nyegé né bɔ́ kɔɔ́, à nde né bɔ́ lè nduùn nòmò yɔ̀ŋe njií. Càŋ nde né bɔ́ yímé njolò fɔ sɔm ndɔ.»

8

Ndɔ ŋgèh dé téhbeèh

1Te Mbieè Sèmè yeé nde sie kɔ sɔm ndɔ ŋgèh dé téhbeèh doô, njèh dɔɔ́ŋ maáb tené le gi ké ter. Nde nde, wa gùm kwèh yɔ̀ŋ loù njèh dɔɔ́ŋ né nɔɔ́ŋ.

2Jomo sâ mè yeé ke, bɔ̀ cìlì Càŋ téhbeh né ké toò Càŋ njebá den; bɔ́ haá kwaá né bɔ́ tàŋ8:2 Tɔ̀gɔ̀ dé koô mé hueh faá tàŋ nɔ. téhbeh beè.

38:3 Am. 9:1; Ex. 30:1, 3Cìlì Càŋ déì wa cuù, à né mé tàndáŋ beè, tàndáŋ sâ bɔ́ me né mé goó. À nde ké kwarè kɔɔ̀ njebá ndeé. Bɔ́ kela bú san lè tàndâŋ ŋgún, bɔ́ bilí kwaá, ye te à hualé bilí mé dàmè bɔ̀ Yeésò bɔ̀, à né ké felè kɔɔ̀ mé Càŋ ŋgie haá njií. Bɔ́ kɔ sâ me né mé goó; né ké toò kɔgɔ̀ den den. 4Ju weè saàn mé dàmè bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dɔɔ́ŋ né beè cìlì Càŋ yuo, né yoòr Càŋ lulí ndeé. 58:5 Lév. 16:12; Ese. 10:2; Ex. 19:16; Vuú 11:19; 16:18Jomo sâ cìlì Càŋ ŋuaán sɔm we hèllè felè kɔɔ̀, à kwaá njií lè tàndâŋ deí, à tum si njiî ká doó. Mbàn né die, nu né gwaán, bɔ̀ hueh né ŋgulí, tàbè jilí lom mé gècên mene.

Bɔ̀ tàŋ8:6 Tɔ̀gɔ̀ dé koô mé hueh faá tàŋ nɔ.

6Jomo sâ bɔ̀ cìlì Càŋ téhbeh mé tàŋ beè beè doô njebá nyegé mé tàŋ bɔɔ̀n. 78:7 Ex. 9:23-25; Ese. 38:22Cìlì Càŋ dé toò jɔ̀gɔ̀ yi si tàŋ: boó mé we mé húɔ́m mene bomo suagà ká doó, ŋgie sɔm kɔ̀b tàbè cén, kɔ̀b fà le. Kɔ̀b bɔ̀ toû cén ŋgie yuo, kɔ̀b fà le. Bɔ̀ nyure dedɔɔ̂ ŋgie yuo gi ménâ ndɔ.

8Cìlì Càŋ dé jomò yi cu tàŋ dé seèn: kèkènè tàŋɔ̀r tòr déì léláŋ weè mân, komo tum suagà, die yila dùà; kɔ̀b ndèndèŋ nòmò cén ŋa húɔ́m, kɔ̀b fà le. 9Dàm bɔ̀ njií mé yɔŋ yeé dùà dɔɔ́ŋ, kɔ̀b cén kuú gi, kɔ̀b fà le. Kɔ̀b cén bɔ̀ bàtô dùà dɔɔ́ŋ ŋerré yuo, kɔ̀b fà le.

108:10 Es. 14:12Cìlì Càŋ dé tagâr yi cu tàŋ dé seèn: mè ŋene tàtù mbentò déì komo suagà ké ter léláŋ weè faá boó kɔɔ̀r nɔ, die yila dùà nòmò mé bɔ̀ nduùn mene; kɔ̀b cécéné veé yuo. 118:11 Jér. 9:15Yilí mbentò sâ né nó. Nòmò kɔ̀b cén jelá yuo, kɔ̀b fà le. Bɔ̀ nùàr kókoó mbaá ŋueé kuú gi mé njéh; sâ jelá yɔgɔ́ baá.

128:12 Es. 13:10; Ese. 32:7; Joël 2:10, 31; 3:15Cìlì Càŋ dé nèà yi cu tàŋ dé seèn. Lou kɔ̀b cén yili, kɔ̀b fà le. Weéh kɔ̀b cén yili, kɔ̀b fà le. Bɔ̀ mbentò dɔɔ́ŋ, kɔ̀b cén yilí yuo, kɔ̀b fà le. Lou cib sɔɔ́ gùm kɔ̀b cieê cén, kɔ̀b fà le. Weéh cib ŋaga kɔ̀b cibî cén ménâ ndɔ.

13Mè yeé ke cu, jìè baá tɔ́g ké ka vulúu lɔɔ́ yɔŋ, à né ké ter keí njií, ye: Gèr-e! Gèr-e! Bɔ̀ cìlì Càŋ dé tagâr nde aá tàŋ dé bɔɔ̀n tuagá. Mambin gèr nde né bɔ̀ nùàr ká doó kwa.»

9

1Cìlì Càŋ dé tîn yi cu tàŋ dé seèn. Mè ŋene tàtù mbentò déì ká doó, à lé die suagà naâ ter, bɔ́ né bú kî lege ŋgɔbè beè haá kwaá. 29:2 Gen. 19:28Mbentò doô komo lege ŋgɔbè sâ ndɔ. Ju weè kulu yuo kela teèn, ka yilí ŋaá ter lég, cib sɔm lou; ter dɔɔ́ŋ yili yuo mé ju weè lege ŋgɔbè hèllè. 39:3 Ex. 10:12-15Kètàr né ké teèn bomó yuo den, né ká doó sue suagâ, bɔ́ né bèh dɔɔ́ŋ kwaár ndeé; bɔ́ né bɔ́ gèh terreb bɔ̀ taŋtàŋ jege haá, bɔ́ ye bɔ́ a: 49:4 Ese. 9:4Bí té nyure mé toú kèmà. Bí ndé lòm yoòr bɔ̀ nùàr. Bɔ̀ɔ́ mé mágá Càŋ toò kuûn sam, bí bɔ́ júé lòm kɔɔ́.» 5Bɔ́ ye bɔ́ a: Bí té bɔ̀ nùàr lòù wúlá, bí témá sɔ́ bɔ́ seé yoòr weéh tîn, bɔ́ nde né mé gèr kwaré.» Bàŋ kètàr yulá nde né ka bɔ́ nág faá dé taŋtàŋ gèr nɔ. 69:6 Job 3:21; Jér. 8:3Bɔ́ yilá fɔɔ́n nde né cio mé njéh gùm weéh tîn dɔɔ́ŋ, cio bɔ́ sòn kòmò ndé ŋgwéh. Bɔ́ gwaán nde né mene kuû, cio nde né bɔ́ ŋgɔɔ́n, te bɔ́ kekɔɔ̀.

79:7 Joël 2:4Bɔ̀ kètàr sâ den né faá bɔ̀ nyam tébágà mé bɔ́ kaga kwaá né dé gò taâb nɔ: bɔ̀ njeré déì né bele bɔ́ felè faá tàm ŋgɔ̂g mé bɔ́ me né mé goó nɔ. Toò sieè bɔɔ̀n den bele né faá dé nùàr nɔ. 89:8 Joël 1:6Yúlí feèh né faá dé bɔ̀ vêh ndɔ; nyie den bele né bɔ́ sònò faá nyie gélɔ̂g. 99:9 Joël 2:5Te kàŋ bɔɔ̀n den né faá cɔ̀gɔ̀ lɔ̀ŋ nɔ. Bèmè bà bɔɔ̀n ŋgulí felá né bèmè bɔ̀ŋ bɔ̀ màtúâ taâb mé bɔ̀ nyam tébágà né bèh taâb tulu njií. 10Njòr né bele bɔ́ te ŋgere faá dé taŋtàŋ gèr nɔ. Terreb mé bɔ́ feh keéh nde né bɔ̀ nùàr gèr mé njéh weéh tîn doô né gi bɔ́ ké te ŋgere sâ. 11Mgbè bɔɔ̀n né *Sátàn. Bèh denè seèn né lè lege ŋgɔbè hèllè. Yilí seèn né Ŋéllé-nùàr. Mé ju *hebreêh né Àbadôn; mé ju greêk né Apoliɔ̂ŋ ndɔ.

12Hên née gèr dé toò jɔ̀gɔ̀ ye; bɔ̀ fà bɔ̀ déì baá cuù ndeê.

139:13 Ex. 30:1-3Jomo sâ cìlì Càŋ dé ténjên yi cu tàŋ dé seèn. Mè ŋgweé njií ké te kɔ toò Càŋ hueh déì né ŋgulí den. Bɔ́ kɔ sâ me né mé goó. Hueh sâ né ké te gou seèn nèà dɔɔ́ŋ ŋgulí den. 14À tueé njií mé cìlì Càŋ dé ténjên mé tàŋ baá toò seèn doô, ye bú a: Bɔ̀ cìlì nèà mé bɔ́ lé naâ bɔ́ ké kwarè nòmò Efrátè coló kwaá doô, sè yì bɔ́.» 15Bɔ́ se yi bɔ́ nèà dɔɔ́ŋ ndɔ. Sâ bɔ́ lé naá giì bɔ́ nyegé kwaá, lé naâ dé cu sâ, dé cieé sâ, dé weéh sâ mé dé nyèmà sâ ndɔ, bɔ́ ye te bɔ́ nde bɔ̀ nùàr kɔ̀b tagár geé, bɔ́ wula sɔm kɔ̀b cén.

16Bɔ́ kulá feh mè bɔ̀ sɔ́jì mé lé naâ nyam tébágà ŋaá ndɔ: dɔɔ́ŋ bɔ́ lé naâ kám yuií fà. 17Bɔ́ lé naâ njolò mò ŋené yuo kelà; bɔ́ lé beè naâ bele mé kɔ̀ bèbèlè faá we nɔ, faá nòmò vulû nɔ, faá nyùm nàgàkèn nɔ. Bɔ̀ nyam tébágà bɔɔ̀n né bele mé feh faá gélɔ̂g ndɔ. We mé ju mé nyùm nàgàkèn lé naâ bɔ́ sònò bomó yuo den. 18Bɔ̀ njèh gèr tagár mé lé naâ sònò bɔ̀ nyam tébágà bomo yuo sâ, lé naâ bɔ̀ nùàr kɔ̀b cén wulá sɔm, kɔ̀b fà le. Lé naâ we mé ju mé nyùm nàgàkèn. 19Bɔ̀ nyam tébágà dé bɔɔ̀n lé naâ mé terreb bèh fa: déì lé naâ ké sònò, déì ké te ŋgere. Bɔ̀ ŋgere bɔɔ̀n lé naâ faá sàb nɔ, feh lé naâ teèn; bɔ́ lé bɔ̀ nùàr veên bɔɔ́ deén naâ mé njéh.

209:20 Ps. 115:4-7; 135:15-17; Dan. 5:23Mé njéh mene, bɔ̀ɔ́ mé lé naâ ter le, mé bɔ̀ gèr hèllè lé bɔ́ wúlá ná ŋgwêh, lé naâ ménâ taŋ den, bɔ́ temé kwéh sér ŋgwéh, bɔ́ kɔ lom né cècàŋ feh hihiné duaà: bɔ́ né tándulu dua, bɔ́ né ŋgùlàmúr9:20 Njií mé bɔ́ bɔɔ́ né lòù te den faá nùàr, faá nyam ndɔ. mé feh hihiné dua; bɔ́ bɔ̀ déì me né mé goó, bɔ̀ déì mé lɔ̀ŋ; bɔ̀ déì mé taá, bɔ̀ déì toú. Bɔ́ dɔɔ́ŋ né gi mùmúr mbaá, bɔ́ ŋéné bèh, bɔ́ ŋgwé bèh, bɔ́ gɔ̀ bèh ndɔ. 21Bɔ́ yeé temé kwéh sér cú ménâ, bɔ́ kɔ lom baá-re feh wulâ ndɔ, bɔ́ né lɔb yuo; bɔ́ né yàgà bɔɔ́ tobó gɔ; yíb ceré né bɔ́ ndɔ.

10

Cìlì Càŋ mé mvù dé maàn beè

1Jomo sâ mè ŋene njií cu cìlì Càŋ terrèb déì baá cuù ké te bègè kaá suagâ; à né mé kou nyènyèmà felè; toò sieè seèn ba lom né faá lou nɔ; bɔ̀ gule ba né faá leba weè ndɔ. 2À komo sie né mvù beè. Mvù sâ né lom maànjé mân. À gule gaâ dobo kwaá né felè ndèndèŋ nòmò, gule ŋgoù te bàŋ tàbè. 3À né ké ter lɔgɔ́ njií faá gélɔ̂g geba né kɔɔ́. À yeé huné aá, nu gwaán mbei téhbeh, faá nùàr tueé né kɔɔ́ nɔ. 4Mè yeé nde aá ter nyagá kwaá, hueh déì den cuù ké te vulúu, ye mè a: Té lòù nyàgà, ŋgwé lèr kwá lòm bɔ̀ nu téhbeh sâ lè yeè nɔɔ́ŋ ménâ.»

510:5-7 Ex. 20:11; Deut. 32:40; Dan. 12:7; Am. 3:7Mè yeé ke, cìlì Càŋ mé gule déì né felè ndèndèŋ nòmò, déì felè bàŋ tàbè doô sɔm njií aá be gaâ ké te vulúu, 6à jege Càŋ ndeèr, nùà mé lɔ sií naâ vulú mé bɔ̀ njèh teèn mene, tàbè mé bɔ̀ njií teèn mene, nòmò koô mé bɔ̀ njèh teèn mene dɔɔ́ŋ, à jege ye: Waà baá kèn. 7Kwá nɔɔ́ŋ, mɔ cìlì Càŋ dé téhbeèh baá tàŋ dé seèn tuagá, bɔ̀ njií mé Càŋ lé naâ lòù nyegé leér kwaá dɔɔ́ŋ, nde né loù sâ mboón, te yuo faá à lé tueé kwaá naâ mé bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ mé bɔ́ né seé seèn bɔɔ́ nɔ.»

810:8-10 Ese. 2:8–3:3Jomo sâ hueh mé lé ŋgulí deén naâ ké te vulúu doô den cuù ye mè a: Ndé wèh mvù mé bɔ́ komo kwaá né lɔŋ ké beè cìlì Càŋ doô weèh; à njebá den né felè nòmò, kèb déì felè tàbè mân.»

9À yeé tueé gi aá, mè nde ké teèn ndɔ, mè ye cìlì Càŋ a: Há mè mvù dé maàn beè yeè sâ teèn.» Ye mè a: Wèh yíé njí mvù hên sònò. À né sònò nɔré, né faá nyuií nɔ. Njèh cén, ké lè à nde né lòù jelá seér.» 10Mè weh bú mvù sâ beè, mè yieé ndɔ, nɔré ka mè sònò faá nyuií sâ; mè yeé mena sɔm aá, wa ké lè mò, jelá yuo. 11Bɔ́ ye mè a: Ndé cú sòn-Càŋ tueé; wò tueé nde né felè dàm nùàr mé lò hihiné, ju hihiné, mé mgbè hihiné ma.

11

Bɔ̀ sòn déì fà

111:1 Ese. 40:3; Zach. 2:1-2Bɔ́ weh gor, bɔ́ haá mè beè faá cùgò nɔ, bɔ́ ye mè a: Wùò ter, ndé mè *gwà Càŋ koô mé kɔ mene meè; kùlà gí bɔ̀ dùà-Càŋ bɔ̀ ké gwò dɔɔ́ŋ ndɔ. 211:2 Lûk 21:24Kwá lɔ́ caá kèb cieè dé seèn ménâ, té bú mè, né beè bɔ̀ Càŋ-kɔ́ bɔ̀, bɔ́ nde né lɔɔ́ joloò gulè doró keéh, bɔ́ bɔɔ́ nde né teèn weéh yulà nèà cùɔ̀b fà. 3Te cu sâ mè nde né bɔ̀ sòn mò fà tema njií, te bɔ́ tueé den sòn mò ké lètenè bɔ̀ nùàr. Bɔ́ yií nde né wè, bɔ́ bɔɔ́ nde né ké sâ weéh yulà nèà cùɔ̀b fà. Bɔ̀ weéh yulà nèà cùɔ̀b fà né cieé kám mé yuií fà mé yulà ténjén.»

411:4 Zach. 4:3, 11-14Bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ fà doô né bɔ̀ toú fà mé feí yeé kómó; bɔ́ né bɔ̀ lâm tàndáŋ fà mé den yeé toò Nùà tàbè doô ndɔ. 5Nuaá mé né bɔ́ mé veên munó dɔɔ́ŋ, we ndeè né sònò bɔɔ̀n bomó yuo kelâ, ŋgie sɔm bú. Bɔ̀ɔ́ mé nde né bɔ́ mé veên coór kema dɔɔ́ŋ, kuú gi nde né ménâ ndɔ. 611:6 1 Rois 17:1; Ex. 7:17-19; 1 Sam. 4:8Bɔ́ né mé terreb nu ŋgaáŋ lɔɔ̂, te bɔ́ tueé den sòn-Càŋ. Bɔ́ né cu mé terreb nòmò kweéh seêr, te ŋa húɔ́m. Mɔ bɔ́ gwaán né *wɔ́ŋ gèr dé kàn feh keêh, cu mé bɔ́ gwaán nê dɔɔ́ŋ, bɔ́ né gi mé terreb dé ménâ bɔɔ̂ teèn.

711:7 Dan. 7:7, 21; Vuú 13:5-7; 17:8Bɔ́ tueé den nde né ka sòn-Càŋ ménâ. Mɔ gi aá, nyam veên yuo kelà nde né te lege ŋgɔbè doô, ŋar sie bɔ́, à nde né bɔ́ yɔgɔ́, à nde né bɔ́ wulá sɔm ndɔ. 811:8 Es. 1:9-10Bɔ̀ komó bɔɔ̀n dielé le nde né cie te kpɔŋe lè lɔɔ́ koô. Né lɔɔ́ mé bɔ́ lé faga wulà naâ Fehtoò beèh teèn doô. Bɔ́ né lɔɔ́ sâ yilí *Sɔ́dɔ̀m mé Ejíptò yoòr yilá kwaá. 9Dàm nùàr mé gèh hihiné, ju hihiné, lò hihiné dɔɔ́ŋ, nde gi né komó bɔɔ̀n cie ŋené sɔɔ́; nde né cieé tagár mé kwèh. Bɔ̀ nùàr gwàn ndé ŋgwéh mé nuaré déì furú nyegé bɔ́. 10Bɔ̀ nùàr ká doó samé seér nde né mé cio bɔ̀ nùà fà hên dé samê; bɔ́ nde né sagá; bɔ̀ nùàr nde né mé kùrmò felè cio bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ fà hên yieé kuú, ye bɔ̀ fà bɔ̀ hên naâ bɔ́ gèr feh keéh fí.

1111:11 Ese. 37:10Komó bɔ̀ nùà fà hên lé cie bɔɔ́ naâ cieé tagár mé kwèh. Jomo sâ, Càŋ lé naá cuù bɔ́ cúcuí lè fulu yií, bɔ́ njebá cu ter. Bɔ̀ɔ́ mé lé naâ ŋené, veéh lé naâ bɔ́ njèh bɔɔ́. 1211:12 2 Rois 2:11Jomo sâ hueh tarê déì yilá bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ fà hên ké te vulúu, ye bɔ́ a: Bí ŋâ kán!» Bɔ́ ka ŋaá yuo ké te vulúu lètenè bègè ndɔ. Lé naâ njolò bɔ̀ bùnò bɔ̀ bɔɔ̀n hèllè. 1311:13 Vuú 6:12; 16:18Cu sâ tàbè lé naâ jilí taré; lɔɔ́ kèb déì lugo su doó. Te gwà yulà dɔɔ́ŋ, cén lé naâ lugo die. Nùàr kám téhbeh kuú teèn. Veéh lé naâ bɔ̀ jomo bɔ̀ lè yilá, te bɔ́ nde ye Càŋ Nùà vulû seén.

14Hên baá ye gèr dé mbelèm fà; dé tagâr baá cuù hên ndeê.

Tàŋ dé téhbeèh

1511:15 Ex. 15:18; Dan. 2:44; 7:14, 27Jomo sâ cìlì Càŋ dé téhbeèh yi cu tàŋ dé seèn: bɔ̀ hueh déì tetarê mân né ké te vulúu ŋgulí, ye:

Mbàm Nùà Dueè bɔ̂ *Nùà Cɔ̀ŋ

baá kènê wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ beè kaá sie.

À teèn cer den nde né dé nyèmà mé nyèmà.»

16À yeé tueé gi aá mân, bɔ̀ kokoô bɔ̀ ndètoón cùɔ̀b nèà mé né gi ké toò Càŋ te kɔgɔ bɔɔ̀ne dɔɔ́ŋ cemmé sulí nde gi doó, bɔ́ né Càŋ keí, bɔ́ ye:

17Môn, Càŋ Dueè Nùà terrèb,

wò né léí jɔ̀gɔ̀, wò né kènê ndɔ.

Béh né wò vra mé kènê be terrèb yeè baá ter.

Kènê mbàm yeè wɔ́ŋ beè ka sie né kɔɔ́.

1811:18 Ps. 2:5; 110:5; 115:13Cècàgà, lò nùàr hihiné lé ŋaáŋ baá wò yoòr kela.

Kènê baá cu yúlá-temê;

wò nde aá ju felè bɔ̀ komô tená.

Bɔ̀ sòn yeè mé né seé yeè bɔɔ́, nde né sàgà kwa.

Bɔ̀ nùàr yeè mé bɔ̀ɔ́ mé né wò veéh dɔɔ́ŋ,

huaán maàn mé kàm bɔ̀ mene,

nde né sàgà kwa laré.

Bɔ̀ɔ́ mé né yeé wɔ́ŋ bɔɔ́ beéh dɔɔ́ŋ

nde né nyoló yuo.»

1911:19 Vuú 8:5; 16:18, 21Bɔ́ yeé tueé gi aá mân, gwà Càŋ koô ké te vulúu gulu lɔgɔ́ ndɔ, *mbèŋ ŋgɔ̀ŋ ŋené yuo kela ké gwò, mbàn né die, nu né gwaán, bɔ̀ hueh né ŋgulí, tàbè né jilí taré, boó sue lom mé gècên mene.

12

Ma déì bɔ̂ mèmàm

1Jomo sâ cìè déì ŋené yuo kelà ké te vulúu: lé naâ ma déì, lou né bú faá cɔ̀gɔ̀ nɔ vuɔb keéh; à né weéh gulè dobo kwaá; felè seèn né mbentò yulà cùɔ̀b fà, né tàm kàgà seèn. 2À né mé lèì, nyer né bú nemá, à né mé gèr keéŋ den.

312:3 Dan. 7:7Jomo sâ cìè déì ŋené yuo kela cuù ké te vulúu ndɔ; lé naâ mèmàm bèlèsé mân mé feh felè téhbeh, lulí teèn yulà; feh dé kàn né mé tàm kàgà felè. 412:4 Dan. 8:10Ŋgere ké jomo né bɔ̀ mbentò ké te vulúu komó sɔm; né ká doó su njiî. Kɔ̀b cén sue suagà, kɔ̀b fà le. Mèmàm hèllè né toò ma nyeèr doô njebá den, ye te huaán yuo kelà, nyí dɔm yieé sɔm.

512:5 Es. 66:7; Ps. 2:9Nde nde, ma doô ŋar ndɔ, à ŋar kwa huaán dé siîb. Huaán sâ nde né lò nùàr dɔɔ́ŋ seé weh. Nde né mé cùgò lɔ̀ŋ. À yeé ŋar aá bú, bɔ́ weh njií huaán sâ ké toò Càŋ te kɔgɔ seèn. 6Meí dula nde dé seèn ké ya dueè. Càŋ lé naâ bú bèh sâ nyegé kwaá, te bɔ́ koó den bú teèn. À bɔɔ́ ké sâ cieé kám mé yuií fà, mé yulà ténjén.

712:7 Dan. 10:13, 21; 12:1; Jûde 9Yeé baá ménâ, taáb kɔ die ké te vulúu ndɔ: Mikael bɔ́ bɔ̀ cìlì seèn kaga taáb mé mèmàm bɔ́ bɔ̀ cìlì dé seèn. Bɔ́ bɔ́ kwaá njií taáb doó. Mikael bɔ́ bɔ̀ cìlì Càŋ ŋar yila bɔ́ yoòr, 8bɔ́ yɔgɔ́ bɔ́, bɔ́ kwɔgɔ sɔm bɔ̀ mèmàm hèllè, bɔ́ sɔm bèh denè bɔɔ̀n ndɔ. 912:9 Gen. 3:1; Lûk 10:18Bɔ́ lu si keêh mèmàm doô ká doó. Né cu ka bú kuúm sàb cên sâ; bú táhòrò; yilí seèn déì né cu *Sátàn, à dàm nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ bele gi né kɔɔ́. Bɔ́ lé ká doó si keéh naâ bú mé bɔ̀ cìlì seèn hèllè mene.

1012:10 Job 1:9-11; Zach. 3:1Jomo sâ mè ŋgweé njií hueh taré déì né ké te vulúu mbamé den, ye: Hên, Càŋ sɔm keéh né be terrèb seèn. Mbàm seèn baá *wɔ́ŋ beè kaá sie; à béh yili sɔm aá kèn. Kènê, ŋgɔ́g *Nùà Cɔ̀ŋ ŋgulí yuo kela baá cie. Cècàgà, bɔ́ nùà súî hèllè lu sɔm aá kèn. Suútenè mé cíbíteèn mene, à lé naá loôm bɔ̀ mbeí beèh ké toò Càŋ yoòr njoró. 11Kènê bɔ̀ mbeí beèh bú doó jɔgɔ si aá kèn. Bɔ́ bú yɔgɔ́ né mé terreb húɔ́m Mbieè Sèmè. Njua mé bɔ́ lé naâ cio ŋgɔɔ́n, bɔ́ te ŋgòr Càŋe njebá taré lom tég, ye bɔ̀ nùàr a: lár, hên né lom ŋgòr gècên kɔɔ́. 12Né bɔ̀n! Vulú a, sèsamè! Bí bɔ̀ teèn bɔ̀ a, sàmè gí ménâ ndɔ.»

Jomo sâ hueh doô den cuù, ye tàbè bɔ̂ nòmò a: Gèr-e, gèr waà baá kèn, bɔ́ táhòrò lu si njií aá ké yoòr biì, à né mé yúlá-temé furú gɔ. Cu seèn nde aá gií, ŋaáŋ gɔ né bú cí.»

13Mèmàm doô yeé ke, bɔ́ bú ká doó lu si njií aá ménâ, temé ŋaâ bú ndɔ; à ŋar bele keéh ma vùlù hèllè jomo dé ŋaâr. 1412:14 Dan. 7:25; 12:7Bɔ́ haá ma doô bà fà, né faá bà jìè nɔ, te à lɔ nde mé njéh ké ya dueè bèh denè seèn. Bɔ́ nde né bú ké teèn nyèmà tagár mé kwèh koó den, te sàb doô bú fɔ́n kwà cú. 15Sàb hèllè yeé ŋene aá ménâ, à fam sɔm keêh nòmò sònò faá gùm nòmò koô nɔ, né ma doô jomo pieém bele, te sie bú. 16Tàbè yeé ŋene aá ménâ, tàbè gam ma doô ndɔ, tàbè ŋueé ŋemá sɔm nòmò hèllè, njíêr. 17Furú yɔgɔ́ cu mèmàm mé ma doô, à ŋar nde seér mé taáb ké jomo yoòr bɔ̀ ŋuna seèn, ye te nyí wula sɔm gi bɔ̀ɔ́ mé né sòn Càŋ mé ŋgòr Yeésò ŋgweé dɔɔ́ŋ. 18Mèmàm hèllè nde baá-re ké sòn nòmò ménâ njebá den.

13

113:1 Dan. 7:3; Vuú 17:3, 7-12Jomo sâ, mè yeé ke, nyam déì baá yí lètenè ndèndèŋ nòmò yuo kelâ; à né mé feh felè téhbeh, lulí né teèn yulà; lulí dé kàn né mé tàm kàgà felè; feh dé kân né mé yilí séb-Càŋ yoòr nyagá den. 213:2 Dan. 7:4-6Nyam sâ den né faá ŋgùì nɔ; gule né faá gule séseè mân, sòn né faá sòn gélɔ̂g ndɔ. Mèmàm weh kɔgɔ seèn, haá njií mé nyam doô, haá bú terreb, jege haá njií gi bú seé seèn ndɔ. 3Nyam doô né mé bàŋ felè, den né faá bɔ́ lé ye bɔ́ nde aá bú feh cén déì kɔ wulá sɔm nɔ. Njèh cén, nyer hèllè te gi cu aá kèn. Né bɔ̀ nùàr mé njéh hiím yɔgɔ́. *Wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ kem bele gi nyam doô ndɔ. 4Bɔ̀ nùàr yeé ŋene mèmàm haá baá nyam doô terreb ménâ, bɔ́ yila mèmàm keî, bɔ́ né nyam doô keí ndɔ; bɔ́ ye: Neì den né faá nyam hên kɔɔ́ wa? Nuaré déì nde né bú mé taáb lieé yɔgɔ́ ndɔ wa?»

513:5-6 Dan. 7:8, 25; 11:36Jomo sâ nyam hèllè kwa ceér, à né ŋgòr gàgà sònò tueé toró, à né Càŋ teèn seb keéh. À bɔɔ́ sɔɔ́ méménâ weéh yulà nèà cùɔ̀b fà; 6à né Càŋ selé, à né yilí Càŋ tueé beéh, à né bèh denè Càŋ tueé beéh. Bɔ̀ɔ́ mé né ké te vulúu, à né yilí bɔɔ̀n ménâ tueé beéh ndɔ. 713:7 Dan. 7:21À kwa terreb, te bɔ́ bɔ̀ nùàr Càŋ lie taáb, à taré yɔgɔ́ bɔ́. À kwa cu terreb te à den felè bɔ̀ nùàr mé gèh hihiné, lò hihiné mé ju hihiné ndɔ. 813:8 Ps. 69:28Bɔ̀ nùàr dua laré bú wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ. Sâ tueé né ye, Mbieè Sèmè mé lé naâ kuú, né mé mvù yɔ̀ŋ beè. Bèh lɔ mé wɔ́ŋ lɔ duɔɔ́m naâ, yilí bɔ̀ sâ bɔ̀ teèn nyàgà yílá ŋgwéh.

9Nuaá mé né tie ŋgweé, bú a, ŋgwé nyégé ŋgòr hên bagasé! 1013:10 Jér. 15:2; 43:11Mɔ nùàr yoòr né mé húɔ́m gwà cibì yilâ, sâ à nde né ménâ yilá. Mɔ bɔ́ bú teé wula nde né lòù, sâ yoòr seèn né cí. Mɔ né mân, sâ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ a, yíyolò, bɔ́ temé tég kwá njí lòm yoòr Càŋ.

11Jomo sâ mè yeé ke, nyam déì komo yuo kelà baá dòù. À né mé lulí felè fà; né faá lulí huaán sòrŋgaàŋ nɔ. À né sònò faá mèmàm nɔ tueé den. 12Terreb seèn né cu faá terreb nyam dé toò jɔ̀gɔ̀ ndɔ. Njolò mbeî doó sâ à duɔɔ́m seé seèn bɔɔ̂. À né bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ baá, ye bɔ́ a: bɔ́ dùà gí nyam dé toò jɔ̀gɔ̀ mé lɔ̀rè nyeèr yoòr doô ma. 13À né dé seèn bɔ̀ njèh kèkènè hihiné bɔɔ́ bele; à ŋaga sɔm keêh we déì ké te vulúu, dar suagà, cor ká doó njolò bɔ̀ nùàr.

14À yeé kwa baá ceér ménâ, njolò mbeî doó sâ à yila bɔ̀ nùàr mé terreb sâ beleè, ye bɔ́ a: Nyam dé toò jɔ̀gɔ̀ mé bɔ́ lé ye bɔ́ nde aá kɔ wulá, à kú ŋgwéh doô, bí mé kwá ŋgùlàmúr,13:14 Njií mé bɔ́ bɔɔ́ né lòù te den faá nùàr, faá nyam ndɔ. te den faá bú nɔ, bí né bú dua.» 15Nyam dé jomò doô yeé tueé gi aá ménâ, bɔ́ haá bú terreb ndɔ, à fulu yií ŋgùlàmúr doô cúcuí lè, te à kwa yɔ̀ŋ, à tueé sòn, ye te bɔ́ wula sɔm gi bɔ̀ɔ́ mé nyí dùà ŋgwéh dɔɔ́ŋ. 16À duɔɔ́m baá-re bɔ̀ nùàr baá beleè: à né bɔ̀ kokoô bɔ̀ mé bɔ̀ huaán tetɔɔ̂r baá, à né bɔ̀ lilieê bɔ̀ mé bɔ̀ saám bɔ̀ baá, à né bɔ̀ kwer mé bɔ̀ lòù bɔ̀ baá ndɔ, bɔ́ né bɔ́ mágá yoòr tɔré kwaá bele, mɔ te be gaâ sam, né toò kuûn. 17Kɔ nùà kàn né mé mágá sâ yoòr, te à ŋge ye njèh, à go ye njèh ndɔ. Mágá sâ lé naâ sòn yilí nyam sâ. Mágá hèllè lé naâ cuù kwɔ̀m yilí seèn ndɔ.

18Bɔ̀ nùàr a, dèn mé lo, bɔ́ munó nyegé bagasé. Nùà loò nde né dɔ̀gɔ̀tì mágá nyam hèllè munó komo. Né ndègè yilí nùàr; né yuií ténjén mé yulà ténjén cùɔ̀b ténjén.

14

Bené bɔ̀ Yeésò bɔ̀

114:1 Ese. 9:4; Vuú 7:3Jomo sâ mè yeé ke, Mbieè Sèmè baá ké te tòr Siyɔ̂ŋ14:1 Yilí Jerusalem déì (1 Chr. 11:4-5). njebá den; à né mé bɔ̀ nùàr kám yuií mé kám yulà nèà cùɔ̀b nèà beè. Bɔ̀ sâ bɔ̀ né gi dé bɔɔ̀n mé yilí seèn toò kuûn nyagá den, bɔ́ né gi mé yilí Tele seèn toò kuûn nyagá den ndɔ.

2Mè yeé ŋgweé, hueh déì baá ké te vulúu faá nòmò vùvù nɔ ŋgulí, né faá nu nɔ gwaán tulú. Hueh sâ ŋgulí lom né faá hueh njâŋ nɔ. 3Bɔ̀ kám bɔ̀ hèllè né ké toò kɔgɔ̀ njebá den, bɔ́ né ké toò bɔ̀ njèh lèlàŋ nèà mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ doô; bɔ́ né bené feê sònò de den; bené sâ lé de kɔ cegé naâ bɔ̀ɔ́ mé Càŋ lé naâ ká lè wɔ́ŋe ŋaá weh doô. Né bɔ̀ kám yuií bɔ̀, mé kám yulà nèà cùɔ̀b nèà sâ. 4Bɔ̀ sâ bɔ̀ lé naâ dé bɔɔ̀n yo bɔɔ̀n jolo nyegé, bɔ́ lé bɔ̀ véh kèmà ná ŋgwêh, bɔ́ né lom dé bɔɔ̀n jomo Mbieè Sèmè, à nde mene he, bɔ́ bɔ́ né kɔɔ́. Sâ né bɔ̀ toò jɔ̀gɔ̀ bɔ̀. Càŋ lé ká doó lètenè bɔ̀ nùàr ŋa weéh naâ bɔ́, te bɔ́ den beè seèn, beè Mbieè Sèmè ndɔ. 514:5 Soph. 3:13Bɔ̀ sâ bɔ̀ mé nyeén lè sam, bɔ́ mé veên déì yoòr sam ndɔ.

Bɔ̀ cìlì Càŋ déì tagár

6Mè yeé ke, cìlì Càŋ déì baá tɔ́g ké ka vulû lɔɔ́ yɔŋ, à ndeè naâ bɔ̀ nùàr Njàgà Bagaà dé ndeèr tueé weh. Lé naâ bɔ̀ nùàr mé gèh hihiné, lò hihiné mé ju hihiné ndɔ. 7Cìlì Càŋ doô né ké ter lɔgɔ́ njií, ye bɔ̀ nùàr a: Bí vèh Càŋ veèh, bí sén njí bú ké ter. Cu seèn waà baá. Kènê ju nde aá felè bɔ̀ nùàr tená. Bí kéí bú keì. Vulú bɔ̂ tàbè mé nòmò mene dɔɔ́ŋ lɔ si giì naâ bú.»

814:8 Es. 21:9; Jér. 51:8; Vuú 18:2Cìlì Càŋ dé jomò njege bele cu dé toò ndɔ; à né sònò tueé gɔ ye: Gi aá, gi aá kèn. Tàŋɔ̀r Babilɔ̂n doó mvúɔ́b. À lé bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ sela feéh naâ sár.»

9Te mè yeé ke, cìlì Càŋ déì baá cu bɔ̀ dé fà doô jomo njegé bele, à né ké ter lɔgɔ́ njií, ye: Bɔ̀ɔ́ mé dua yeé nyam mé naâ ké dùà doô nde né gèr ŋené, bɔ̀ɔ́ mé né ŋgùlàmúr seèn dua, mé né gi mé mágá seèn yoòr, né mene beè, né mene toò kuûn dɔɔ́ŋ 1014:10 Es. 51:17; Gen. 19:24; Ese. 38:22nde gi né mé mbè fúrú-temé Càŋ ŋueé kuú, te bɔ́ kekɔɔ̀. Bɔ́ nde né tuar te we tarê yilá ndeé, bɔ́ nde né gèr mé we nyùm nàgàkèn fî ŋené. Bɔ́ gèr ŋene nde né toò bɔ̀ cìlì Càŋ mé *Mbieè Sèmè. 1114:11 Es. 34:10Ju weè mé né bɔ́ ŋgie den sâ, nde né ter dé kèì cên faár yilí ŋaá den. Bɔ̀ɔ́ mé né nyam hèllè dua, mé né ŋgùlàmúr seèn dua, mé né gi mé mágá seèn yoòr dɔɔ́ŋ nde né gèr ŋené. Cíbí mé lou mene bɔ́ dù ndé ŋgwéh.»

12Sâ bɔ̀ Càŋ bɔ̀ a, yóló dé bɔɔ̀n yolò. Lòù sam, bɔ́ ŋgweé né dé bɔɔ̀n sòn Càŋ, bɔ́ temé kwaá njií né yoòr Yeésò ndɔ.

13Yeé gi aá, mè ŋgweé njií hueh déì ké te vulúu ye mè a: Nyàgà bɔ̀ njií hên nyagaà. Ye mè a, nyàgà ye: Duɔɔ̂m lan nde ké toò, bɔ̀ nùàr mé kuú né mé yilí Fehtoò beèh lè, Càŋ nde né bɔ́ kulú.» Hueh doô yeé tueé gi aá, Cúcuí Ŋagâ gwaán, ye: Nyea, né môn, à nde né bɔ́ kulú. Kènê gèr sam cuú, bɔ́ dù bá dé duù; tàb seé bɔɔ̀n baá cie.»

Bɔlé baá kèn

1414:14 Dan. 7:13Jomo sâ mè ke njií njeré déì faá nùàr nɔ, né ké te vúlú nuù wulésé mân ŋené den, à né mé tàm ŋgɔ̂g felè, bɔ́ tàm sâ me né mé goó; à né cu mé bòù nulásé mân beè ndɔ. 1514:15 Joël 3:13Mè yeé ke, cìlì Càŋ déì yuo kelà baá ké *gwà Càŋ koô, à né ké ter lɔgɔ́ njií, ye nùà ké te vúlú nuù doô a: Sìè nyégé bòù sieè; baá cu, yab baá bɔlé, baá dé hobô.» 16À yeé ŋgweé aá ménâ, à kura yií keêh bòù seèn hèllè ká doó ndɔ. Tètèì sam tàbè mvúâr!

17Jomo sâ cìlì Càŋ déì yuo kela cuù ké gwà Càŋ koô ké te vulúu, à né mé bòù déì beè ndɔ. 18Mè ŋene cìlì Càŋ déì yuo kela cuù baá, à la naâ dé seèn ké toò kɔɔ̀; seé seèn né mé we. Dé sâ né ké ter lɔgɔ njií, ye nùà bòù doô a: Kènê tàb toû ké te wɔ́ŋe te gi aá kèn. Wèh bòù yeè, ndé bɔ́ mvurú bele. 19Cìlì Càŋ doô yeé ŋgweé aá ménâ, à weh bòù seèn ndɔ, à kura yií keêh ká doó, à mvurú bilí tàb toû ká doó dɔɔ́ŋ, à ŋuaán su njií ké te vua njùŋ Càŋe. 2014:20 Es. 63:3; Lam. 1:15; Vuú 19:15Vua sâ né ké jomo lɔɔ̂ mân, bɔ́ doró den baá-re teèn. Bɔ́ yeé baá doró, húɔ́m yuo seér teèn kɔɔ́, né faá gùm nòmò koô nɔ kwaár ndeé. Húɔ́m doô kwar sɔm gùm kílòmétà yuií tagár, lé naâ yilá ndɔ. Mɔ nyam tébágàr yila teèn, ŋgɔ̀gɔ̀ jiím, feh le lom cie kɔɔ́.

15

Bɔ̀ cìlì Càŋ mé gèr téhbeh beè

1Jomo sâ mè ŋene njií kèkènè njeré déì ké te vulúu, hiím yɔgɔ́ mè. Lé naâ bɔ̀ cìlì Càŋ téhbeh; bɔ́ beè né mé njèh ndùàn téhbeh ndɔ. Càŋ bɔ̀ nùàr gèr feh ceré nde né mé njéh. 2Mè ŋene njií cu njeré déì, né faá tàmbàŋ tuùb nɔ, né faá daregà ndɔ, né mé we mene laga den. Bɔ̀ nùàr né ké kwarè ndèndèŋ tuùb sâ njebá den. Bɔ̀ sâ bɔ̀ lé naâ nyam doô bɔ̂ ŋgùlàmúr seèn taré yɔgɔ́, bɔ́ lé naâ nyam mé yilí seèn né seér dé kulâ hèllè taré yɔgɔ́ ndɔ. Bɔ̀ cìlì Càŋ sâ lé naá giì mé njáŋ beè-beè; Càŋ lé haá naâ bɔ́ njáŋ sâ kɔɔ́. 315:3 Ex. 15:1Bɔ́ né bené de, né bené Músì nùà seê Càŋ mé bené *Mbieè Sèmè, bɔ́ né de ye:

Càŋ ndeèr Nùà terrèb, seé yeè né tàŋɔ̀r kela,

né nɔré ndɔ.

Nùà Dueè felè dàm lò nùàr né cegé wò.

Ceér yeè dɔɔ́ŋ né gi teèn dilí yilá, wò né nùà gècên.

415:4 Jér. 10:7; Ps. 86:9Nuaá mé wò sén ndé ŋgwéh né neì wa?

Neì wò *sùmù ndé ŋgwéh ndɔ wa?

Lòù sam, nùà joloò gi lom né wò.

Lò nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ ndeè né waá giî,

bɔ́ cemmé toò yeè, bɔ́ né wò keí bilí.

Lòù sam, seé yeè baá bèsɔ́nè ŋené ŋagá.»

515:5 Ex. 38:21Jomo sâ, mè ke cu, *gwà Càŋ koô gulu baá ké te vulúu, *gwà cɔ̀gɔ̀ mé Càŋ ŋené yuo kelà yeé teèn né ké gwò ŋené den. 6Bɔ̀ cìlì Càŋ téhbeh doô yuo kelà ké gwò ndɔ, bɔ́ beè née mé bɔ̀ njèh ndùàn téhbeh doô ye. Cɔ̀gɔ̀ wula njerré lom né bɔ́ yoòr pób, bɔ́ cam tená bele né mé kàndá goô.

7Njèh làŋ cén déì lètenè bɔ̀ nèà bɔ̀ doô, weh ŋgàb njùŋ téhbeh, haá kwaá bele bɔ̀ cìlì Càŋ téhbeh doô beè-beè. Fúrú-temé Càŋ Ndeèr né bele lè dedeí. Bɔ́ bɔ̀ ŋgàb sâ me bele né mé goó. 815:8 Ex. 40:34; 1 Rois 8:10-11; 2 Chr. 5:13-14; Es. 6:4Bɔ́ yeé baá mé njéh beè beè, *sùsùm Càŋ mé terrèb Càŋ ŋené yuo kelà ndɔ, jeré yuú gwà Càŋ mé ju, né bɔ̀ nùàr dé gwò yilâ faáŋ yɔgɔ́. Kɔ seé bɔ̀ njèh ndùàn téhbeh beè bɔ̀ cìlì Càŋ doô mboón aá, sâ ye.

16

Bɔ́ ŋgàb njùŋ

1Jomo sâ mè ŋgweé njií hueh déì baá ké gwà Càŋ koô lɔgɔ́, ye bɔ̀ cìlì Càŋ téhbeh doô a: Bɔ̀ ŋgàb njùŋ Càŋ téhbeh dɔɔ́ŋ, bí ndé sù njí ké te wɔ́ŋe.»

216:2 Ex. 9:10Cìlì Càŋ dé toò jɔ̀gɔ̀ njege yuo, nde su njií ŋgàb dé seèn. Bɔ̀ɔ́ mé dua yeé ŋgùlàmúr doô, nyer yulásé mân ŋar yila bɔ́ yoòr. Bɔ̀ɔ́ mé né mé mágá nyaàm doô yoòr dɔɔ́ŋ ŋene kuú gi mé gèr njùŋ sâ.

3Cìlì Càŋ dé jomò su njií ŋgàb dé seèn dùà te ndèndèŋ nòmò. Nòmò ŋa húɔ́m, né faá húɔ́m komô nɔ; njèh dùà dɔɔ́ŋ kuú gi.

416:4 Ex. 7:17-21; Ps. 78:44Cìlì Càŋ dé tagâr nde ŋgàb dé seèn dùà su njií ndɔ: bɔ̀ nòmò kokoô mé bɔ̀ nduùn mene ŋa gi húɔ́m. 5Mè yeé ŋgweé, cìlì Càŋ déì baá tueé. Dé sâ, seé seèn né yeé mé nòmò. À ye Càŋ a: Môn Càŋ Dueè, wò né lom Nùà dilî kɔɔ́. Wò né léí jɔ̀gɔ̀, wò né kènê ndɔ. Nùà gècên né wò. Wò ju hên tena yií né teèn. 6Bɔ̀ nùà hên né gi bɔ̀ wúlá-nùàr bɔ̀. Dàm húɔ̂m bɔ̀ sòn yeè bɔ̀ mé bɔ̀ nùàr yeè dɔɔ́ŋ, lɔ berré giì beè bɔ̀ nùà hên, wò bɔ́ húɔ́m hên kura yií né teèn.» 7Hueh déì den cuù ké te kɔ, ye: Môn Càŋ Dueè Nùà terrèb, wò ju tena yií yeé teèn.»

8Jomo sâ cìlì Càŋ dé nèà su njií ŋgàb dé seèn ké te lou; lou kwa terreb faá we nɔ, te à fií bɔ̀ nùàr. 9À yila bɔ́ fiî ndɔ. Yeé baá bɔ́ seé weh, bɔ́ duagá seér cu lòù, bɔ́ lɔɔ̀ temé kweéh seêr. Càŋ mé terreb felè bɔ̀ njèh gèr sâ né beè seèn, bɔ́ seb seér cu bú lòù. Yeé baá ménâ, bɔ́ bú sén cú ndɔ.

1016:10 Ex. 10:21Cìlì Càŋ dé tîn su njií ŋgàb dé seèn te kɔgɔ nyam doô; cibí die te lò seèn, yili mban lɔ bɔ̀ nùàr seèn ménâ, gèr kwaá njií bɔ́ be yoòr. Bɔ́ né leba mé nyie yieé, 11nyer yulásé mân né bɔ́ yoòr ŋaár yilá. Bɔ́ lɔɔ̀ dene bɔɔ̀n kweéh seêr, bɔ́ seb seér cu Càŋ Nùà vulû lòù.

1216:12 Es. 11:15Cìlì Càŋ dé ténjên nde su njií ŋgàb dé seèn te nòmò koô mé bɔ́ yilá né Efrátè doô. Nòmò hèllè ŋemá yuo, te bɔ̀ mgbè mé yuo ndeè né kèb bà sela kela sa. 13Mè yeé ke, bɔ̀ tándulu déì tagár yuo kelà baá kèn, bɔ́ den bele né faá kùlà nɔ. Déì yuo kelà sònò mèmàm, déì sònò nyam doô, déì sònò nùà ndòn hèllè. 14Seé bɔ̀ tándulu sâ né táhunó lètenè bɔ̀ mgbèémgbè wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ bɔɔ́ yɔŋ gɔɔ̀, bɔ́ né bɔ́ yilá bilí gɔ, te loù mé Càŋ terrèb nde né ju tená, bɔ́ bɔ́ kwaá njií taáb doó.

1516:15 Mat. 24:43-44; Lûk 12:39-40; Vuú 3:3Jue mè Yeésò, mè nab waà nde né faá yíb nɔ. Samésé nde né nuaá mé né làŋ mé cɔ̀gɔ̀ yoòr. À dé seèn toò bɔ̀ nùàr loù sâ, luŋturu gɔ̀ ndé ŋgwéh.»

1616:16 2 Rois 23:29; Zach. 12:11Bɔ̀ tándulu doô né ka mé bɔ̀ mgbèémgbè bilí ndeé, bɔ́ nde bilí kwaá bɔ́ ké Harmagedɔ̂ŋ; né yilí bèh sâ te ju *hebreêh.

17Jomo sâ cìlì Càŋ dé téhbeèh su njií ŋgàb dé seèn ké ter mbaá. À yeé su sɔm aá, mè ŋgweé njií hueh déì baá ké *gwà Càŋ koô te kɔgɔ Càŋ ŋgulí taré, ye: Bɔɔ́ baá kèn! Bɔɔ́ baá kèn!»

1816:18 Vuú 8:5; 11:13, 19Yeé baá ménâ tueé den, mbàn die, nu gwaán, bɔ̀ hueh né ŋgulí, tàbè jilí taré, dé tueê sam. Bèh lɔɔ́ mé naâ-naà mé Càŋ lɔ meè nùàr, gèh tàbè jilí tarê bú sâ lɔ née teèn sam ye. 1916:19 Es. 51:17Tàbè kerré geé kwaá Babilɔ̂n bèh tagár; bɔ̀ lɔɔ́ kokoô ká lè wɔ́ŋe dɔɔ́ŋ ŋemmé tɔbé yuo gi ndɔ. Càŋ yeé nde munó njií dé Babilɔ̂n mân, temé ŋaâ bú, à kura njií gi bú ŋgàb njùŋ lè. 2016:20 Vuú 6:14Gùm ten tàbè dé kàn mé né lètenè nòmò dɔɔ́ŋ kum le dùà; nùàr tòr mé njéh ŋéné cú ndɔ. 2116:21 Ex. 9:23; Vuú 11:19Bɔ̀ mege boô faá gùm nyèn nɔ né ké ter komó suagâ, né bɔ̀ nùàr seé weh. Bɔ́ yila cu Càŋ mé njéh lòù selé seêr, sâ bɔgɔ́ yɔgɔ́ baá!

17

Meì bɔ̀ sɔrmbeè

117:1 Jér. 51:13Lètenè bɔ̀ cìlì Càŋ téhbeèh mé lé naâ mé bɔ̀ ŋgàb téhbeh beè doô, cén déì lètenè bɔɔ̀n waà ye mè a: Ndê mè feh kwaá wò njolò. Né gèr mé nde né meì bɔ̀ sɔrmbeè kwa; mè jue né tàyàm lɔɔ̂ mé bɔ́ me kwaá né ké te làrè nòmò doô. 217:2 Es. 23:17; Jér. 51:7À bɔ̀ mgbèémgbè wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ jin gi né kɔɔ́, bɔ́ bɔ́ tobó kuú gi aá kèn. Kènê, bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ sela tobó nde gi aá mé njéh ménâ ndɔ.»

317:3 Vuú 13:1Yeé baá ménâ, Cúcuí Ŋagâ waà kema mè ndɔ, cìlì Càŋ doô weh njií mè ké ya dueè. Wa ké teèn, mè ŋene njií ma déì, à né ké ŋgètenè nyam déì bèlèsé mân ŋaá den. Nyam sâ né mé feh felè téhbeh, lulí né teèn yulà. Bɔ́ nyagá lamé kwaá né nyam hèllè bɔ̀ yilí séb-Càŋ yo dɔɔ́ŋ. 417:4 Jér. 51:7Ma doô dé seèn yoòr lé naâ mé cɔ̀gɔ̀ bèlè jùm mé bèlè yɔ̂ŋ mân. À né mé lɔ̀ŋ bèlè tieè; à né mé taá ndòn mé gɔ̀m feh hihiné yoòr deí; à weh sie né ŋgàb déì mé be gaâ, bɔ́ ŋgàb sâ me né mé goó. Lè ŋgàb hèllè né lom ndândaà bɔ̀ njèh fefɔɔ̀. Bɔ̀ njèh fefɔɔ̀ sâ né njègè yàgà yɔŋ tobó gɔɔ̀ seèn hèllè. 5Yilí déì né ma hèllè toò kuûn nyagá den; bɔ́ nyagá gugó né Tàŋɔ̀r Babilɔ̂n meì bɔ̀ sɔrmbeè, ye né ŋgum veên bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ.

6Mè yeé ke njií, ma hèllè baá mé húɔ́m bɔ̀ nùàr Yeésò sela den, né húɔ́m bɔ̀ sòn Yeésò bɔ̀ mé bɔ́ lé wula giì naâ felè Yeésò doô. Geí seér mè lòù. 7Cìlì Càŋ doô ye mè a: Té mbaá hím kú; mè nde né wò kwɔ̀m ma kíê se. Nyam seèn mé feh téhbeh mé lulí teèn yulà doô, mè nde né wò kwɔ̀m seèn se ndɔ. Kwɔ̀m sâ lé leér deén naâ bèh nábe. 817:8 Dan. 7:7; Vuú 11:7; Ps. 69:28Nyam mé wò né ŋené kíê cemá sam cuú, wanɔɔ́ŋ léí toò à lé naá giì cemásé. Mé njéh mene, à nde cuù né te lege ŋgɔbè doô komo yuo kelâ, te Càŋ bú wula calé sɔm cu ye dé kèì cên. Bɔ̀ɔ́ mé Càŋ lɔ yilí bɔɔ̀n te mvù yɔ̀ŋe ké bèh duɔɔ̂m nyàgà kwá ná ŋgwêh dɔɔ́ŋ, nde né nyam hên ŋené, bɔ́ geí gi. Lòù sam, nyam doô teèn sam cuú lòù, wanɔɔ́ŋ léí toò à lé naá giì cemásé, toò hên à nde cuù né yuo kelâ.»

9À den cuù ye mè a: Kɔ bɔ̀ nùàr den lom mé lo, sâ ye; wanɔɔ́ŋ bɔ̀ ŋgòr hên né taré. Mè tueé wò, wò né feh téhbeh felè nyam doô ŋené, né bɔ̀ tòr téhbeh mé ma doô den yeé teèn; né cu bɔ̀ mgbèémgbè hihiné téhbeh ndɔ. 10Bɔ̀ tîn bɔ̀ déì die yuo aá teèn. Cén déì né kènê te kɔgɔ. Mbeí bɔɔ̀n dé téhbeèh doô, cu seèn née wá ŋgwéeh ye. Mɔ ndeè waà baá, à ndeè te mgbè sâ cèr dè ndé ŋgwéh ndɔ. 11Nyam doô mé feh seèn mgbè dé téndelê hên cer nde né kɔɔ́, à cemá sam cuú lòù, wanɔɔ́ŋ à lé naá giì cemásé. Mgbè hèllè né lètenè bɔ̀ téhbeh bɔ̀ doô ndɔ, à nde cuù né komo yuo kelâ, te Càŋ wula calé sɔm cu ye bú dé kèì cên.»

1217:12 Dan. 7:24À den cuù ye mè a: Kè, bɔ̀ lulí seèn yulà mé wò la naâ ŋené doô, né bɔ̀ mgbè hihiné yulà ndɔ; bɔ̀ sâ bɔ̀ née dé bɔɔ̀n cèr dùɔ̀m ŋgwéeh ye. Càŋ nde né bɔ́ bɔ̀ nyam doô dɔɔ́ŋ terreb haá gií; njèh cén, bɔ́ cer weh cegé nde né mgbè yɔ̀ŋ loù cén ndɔ́g. 13Bɔ́ yulà dɔɔ́ŋ baá gi mé sòn cên; bɔ́ terreb bɔɔ̀n haá njií gi aá mé nyam doô, te à mgbè cer kɔɔ́. 14Bɔ́ nde né taáb mé *Mbieè Sèmè kaga njií. Mbieè Sèmè nde né bɔ́ yɔgɔ́ ndɔ. Lòù sam, Mgbè bɔ̀ mgbè né lom bú. Nùà Dueè felè bɔ̀ dudueèr bɔ̀ dɔɔ́ŋ gi lom né bú ndɔ. Bɔ́ bɔ̀ nùàr seèn né kɔɔ́, à lé bɔ́ balé sɔɔ́m naâ kɔɔ́, à weh kwaá bɔ́ beè seèn. Bɔ̀ sâ bɔ̀ né dé bɔɔ̀n kɔ́bè sâ.»

15Cìlì Càŋ doô den cuù, ye mè a: Ŋgweéh nòmò mé sɔrmbe hèllè la naâ teèn doô, wò la naâ ŋené wa? Né dàm bɔ̀ nùàr mé lò hihiné, mé ju hihiné ndɔ.» 16Ye mè a: Ŋgweéh wò naâ bɔ̀ lulí yulà mé nyam doô mene ŋené ndɔ wa? Bɔ́ nde né meì bɔ̀ sɔrmbeè doô seé weh; bɔ́ nde né bú bunó, bɔ́ huaré kwaá bú luŋturu, te bɔ́ yieé ŋaré sɔm ye bú, bɔ́ nde né dé jomò ŋgie calé sɔm ndɔ. 17Sâ dɔɔ́ŋ Càŋ ye te bɔ̀ lulí yulà bɔ́ bɔ̀ nyam doô saga sòn, bɔ́ terreb bɔɔ̀n haá njií mé nyam doô, te à cer mgbè mé njéh; sâ Càŋ ye te mboón faá nyí gwaán nê, faá nyí lé naâ tueé kwaá ndɔ.»

18Cìlì Càŋ doô den cuù, ye mè a: Ma mé wò la ŋenè naâ doô, né tàŋɔ̀r lɔɔ́ koô; bɔ̀ mgbè ká lè wɔ́ŋe dɔɔ́ŋ né gi ka seèn.»

18

Babilɔ̂n doó mvúɔ́b

1Jomo sâ, mè yeé ke, cìlì Càŋ déì baá cuù ké te vulúu suagâ. Dé sâ bɔ́ jege haá né bú terreb duesé mân beè; njènjàn seèn ba ŋagá sie né *wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ beè. 218:2 Es. 13:21; 21:9; Jér. 50:39; 51:8; Vuú 14:8Dé sâ lɔgɔ́ njií ké ter, ye: Mvúɔ́b, tàŋɔ̀r Babilɔ̂n doó mvúɔ̂b! À baá kènê mvùr bɔ̀ tándulù, à baá gbàŋ bɔ̀ càŋ vevenê, mé bɔ̀ non vevenê feh hihiné ndɔ. Doó sâ baá kènê mbàn bɔ̀ ŋgùgò, bɔ́ bɔ̀ jùkuùm. 318:3 Es. 23:17; Jér. 51:7À lé selá baá kela, à lò nùàr dɔɔ́ŋ sela feh gi né sár. Dàm bɔ̀ mgbè wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ jin weh gi aá beè seèn, bɔ́ bɔ́ né tobó. Bɔ̀ toón bɔ̀ wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ ŋa keéh gi aá bɔ̀ lilieê bɔ̀ mé njéh.»

418:4 Es. 48:20; Jér. 50:8; 51:6, 45Mè yeé ŋgweé, hueh déì baá cu ké te vulúu ŋgulí, ye: Bí cú yo, bɔ̀ nùàr mò, bí yùò lɔ sâ yuoò. Mɔ sam, bɔ́ nde né bí mé veên jin; bí nde né gèr teèn ŋené keéh. 518:5 Gen. 18:20-21; Jér. 51:9Bí yùò yoòr bɔɔ̀n yuoò. Veên bɔɔ̀n yɔgɔ́ baá, naŋ kwa baá Càŋ ké te vulúu, à baá mé njèh bɔɔ̀n lè. 618:6 Ps. 137:8; Jér. 50:29Bí wèh lɔɔ́ sâ seé, faá à lé naâ bí seé weh nɔ. Bí bá kúrá njí gí bú ŋgàb mbè fà lè, te taré yɔgɔ́ dé seèn cén mé à lé haá naâ bí doô. 718:7-8 Es. 47:7-9Sòn sèsàm mé púnò seèn bí kúrá lòm bú gèr yulásé mân, ye nyí né mgbè mé feh nyî sé wa? Nyí nùà kû sam; ye ndɔ́g cio nyí njeré déì bɔ́ ndé ŋgwéh ndɔ sé wa? 8Kwá nɔɔ́ŋ, dùkàŋ baá ndeê: beén mé cio bɔ́ bɔ̀ cùè nde né bú bomó kwa; dɔɔ́ŋ nde né mé cieé cên. We nde né bɔ̀ dé jomò ŋgie nagá sɔm ndɔ. Lòù sam, Càŋ Dueè bú mé ju sie né kɔɔ́. Nùà terrèb né bú.»

918:9-10 Ese. 26:16-17Bɔ̀ mgbèémgbè mé lé bɔɔ́ tobó gɔɔ́ naâ yàgà mé bú wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ faá né njèh ndà nɔ, nde gi né ju weè seèn loù sâ ŋené njií, bɔ́ nde né mé kwɔ̀m loù sâ yueé bieé kuú ndɔ. 10Bɔ́ nde né bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ mé veéh njebá den, te gèr hèllè bɔ́ teèn kwà kéh cú, bɔ́ keí den teèn, ye: Gèr-e, Babilɔ̂ne gèr-e! Tàyàm Babilɔ̂n, meì bɔ̀ lɔɔ́ koô, baá doó mvúɔ́b; dɔɔ́ŋ né te yɔ̀ŋ loù cén-e.»

1118:11 Ese. 27:31, 36Bɔ̀ toón bɔ̀ wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ yueé kuú gi nde né mé mbà seèn loù sâ ndɔ, ye: Bɔ̀ neì béh goó beè ŋge weh nde cu né kɔɔ́? 1218:12-13 Ese. 27:12, 13, 22Bɔ̀ lɔ̀ŋ o, bɔ̀ taá ndòn o, bɔ̀ gɔ̀m o, bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ nyàgàm o, bɔ̀ dé nyényɔ́gɔ̀r o, bɔ̀ dé nùnùgò o, bɔ̀ dé luluarê o, dɔɔ́ŋ neì béh beè ŋge weh cu nde né kɔɔ́ wa? Bɔ̀ɔ́ mé nde cu né bɔ̀ toú múmû feh hihiné ŋge bele teèn sam cuú. Bɔ̀ njií mé bɔ́ bɔɔ́ bele né mé nyie tɔ̀n o, mé toú gècên o, mé lɔ̀ŋ bèlè o, mé taá ndòn o, dɔɔ́ŋ nuaá mé nde né béh beè ŋge weh teèn sam cuú. 13Né mene bɔ̀ soó, bɔ̀ sìbì, bɔ̀ kómó-múmû feh hihiné mé bɔ̀ san, nùàr ŋgè ndé cú. Bɔ̀ mbè, bɔ̀ kómó, bɔ̀ nyùm, bɔ̀ yolo, bɔ̀ nàgà, bɔ̀ mbieè, bɔ̀ nyam tébágàr, bɔ̀ pûs, mé bɔ̀ kwer, neì beè beèh ŋge cu nde né kɔɔ́ wa? Te nùàr mé gùm mene ŋge cu nde né neì ndɔ wa?» 14Bɔ̀ toón bɔ̀ hèllè né mé tàŋɔ̀r lɔɔ̂ séná yueé bieé njií den, ye bú a: Wò vu aá be, hên bɔ̀ njií mé wò lé naá giì gwaán dɔɔ́ŋ mvûŋ; hên dàm bɔ̀ njèh yeè mé yila lom yeé wò yoòr hèllè dɔɔ́ŋ kùmjèg! Kènê bɔ́ baá njolò yeè nyúér dé ndɔ̂g.»

1518:15 Ese. 27:31, 36Bɔ̀ toón bɔ̀ mé yili gi yeé mé lɔɔ́ sâ dɔɔ́ŋ nde gi né bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ mé veéh njebá den, te gèr hèllè bɔ́ teèn kwà kéh cú; bɔ́ né mé mbà seèn yueé kuú, 16ye: Gèr-e! Bí kè njèh gèr kán, tàyàm lɔɔ́ hên kum yuo aá, lɔɔ́ hèllè nyegé kuú aá mé yàgà dé lòù. Sâ, bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ nyàgàm baá gi yoòr nyɔgɔ́r den; lɔ̀ŋ yàgà tie deí, bɔ́ me gi né mé goó ndɔ, sâ bɔ̀ taá ndòn mé gɔ̀m baá gi yoòr lané den. 1718:17 Es. 23:14; Ese. 27:26-30Mé njéh mene, dɔɔ́ŋ lé naá cegê te yɔ̀ŋ loù cén-tà-cén ŋgie yuo.»

Bɔ̀ fár-bàtô bɔ̀, mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ teèn mene, bɔ̀ yílá-bàtô bɔ̀ mé bɔ̀ɔ́ mé yili yeé mé nòmò dɔɔ́ŋ, lé naá giì bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ njebá den, 1818:18 Ese. 27:32bɔ́ né ju weè seèn ŋené njií, bɔ́ né keéŋ den, ye: Bí kè njí tàyàm lɔɔ̂ faá cí nɔ, baá doó mvúɔ́b!» 1918:19 Ese. 27:30-34Bɔ́ né ménâ tueé, bɔ́ né fùfú felè ŋuaán su, bɔ́ né mé mbà seèn yueé kuú, kéŋ né silí, ye: Tàyàm lɔɔ́ hên ŋene kuú mé gèr! Bí kè njèh gèr kán, tàyàm lɔɔ̂ mé yili sɔm yeé dàm bɔ̀ bàtô bɔ̀ kɔɔ́ hên, kum yuo aá te yɔ̀ŋ loù cén faá njèh mbaâ nɔ.»

2018:20 Deut. 32:43; Jér. 51:48Môn! Vulú, sàmè sér dé yeè mé kùmjèg hèllè lòù; bí bɔ̀ Càŋ bɔ̀ sàmè ŋáŋ sér dé samê. Bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê a, sàmè gí ménâ ndɔ. Càŋ bie sɔm aá bɔ́ bíéb sòn veên mé bɔ́ lé bɔɔ́ naâ bí doô.

2118:21 Jér. 51:63-64; Ese. 26:21Yeé baá ménâ, cìlì Càŋ terrèb déì jɔgɔ wellê tàgèrà taá déì faá nyèn nɔ, à si tulu njií dùà te ndèndèŋ nòmò, à né sònò tueé, ye: Kùmjèg. Bɔ́ tàyàm Babilɔ̂n ŋéné ndé cú ndɔ́g, bɔ́ tɔb ba njií nde né bú doó mé terreb ka mân nág! 2218:22-23 Jér. 7:34; 25:1018:22 Ese. 26:13; Es. 24:8Dàm bɔ̀ njáŋ bɔ̀ mé bɔ̀ dè-bené bɔ̀ ké Babilɔ̂n ŋgíb; dàm bɔ̀ túágá-tɔ̀gɔ̀ bɔ̀ mé bɔ̀ túágá-tàŋ bɔ̀ ŋgíb ndɔ. Nùà seê déì ké teèn ŋéné yùò ndé cû; bɔ́ hueh nyèn ké teèn ŋgwé ndé cú; 23mugɔ́ lâm déì ké teèn bá ndé cú; ndɔ́g bɔ́ hueh fuaân ké teèn ŋgwé ndé cú. Lòù sam, bɔ̀ toón bɔ̀ yeè sâ lé ye, bɔ́ né kela sé wa? Wò né-re táhunó yeè sâ bɔɔ́ bele, wò né bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ bele gɔ. 2418:24 Jér. 51:49Babilɔ̂n gèr hên ŋene yií né teèn: dàm húɔ́m bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ o, bɔ̀ Càŋ bɔ̀ o, dàm húɔ̂m bɔ̀ɔ́ mé bɔ́ lé naá giì wulá dɔɔ́ŋ né gi lè Babilɔ̂n, kɔ̀cɔ̀!»

19

1Jomo sâ mè ŋgweé njií hueh tarê déì ké te vulúu, né faá hueh cìlì nùàr nɔ tuɔm den, ye: Bí sén Càŋ seèn! Bèh yili yuoò né beè seèn, Nùà *sùsùm né bú, be terrèb seèn baá ter. 219:2 Deut. 32:43; 2 Rois 9:7À né yeé ju teèn tená yií, à meì bɔ̀ sɔrmbeè hên mé ju sie yií né teèn. Ma hèllè lé *wɔ́ŋ te yàgà yɔŋe nagá yií naâ kɔɔ́. À lé bɔ̀ seé bɔ̀ Càŋ wula giì naâ kɔɔ́ ndɔ. Càŋ bú gèr feh keéh né dé cî.»

319:3 Es. 34:10Bɔ́ den cuù ye: Bí sén Càŋ seèn! Kùsàn19:3 Kùsàn né we tarê. kwaré baá felè tàyàm lɔɔ́ hèllè kèn; ju weè seèn baá ter dé kèì cên faár yilí ŋaá.»

4Bɔ́ yeé tueé gi aá, bɔ̀ kokoô bɔ̀ ndètoón cùɔ̀b nèà, mé bɔ̀ lèlàŋ bɔ̀ nèà doô sue cemmé nde gi doó, bɔ́ né Càŋ ké te kɔgɔ keí, bɔ́ ye: Môn, kùsèm Càŋ Dueè!»

Kùrmò fù *Mbieè Sèmè

519:5 Ps. 115:13Mè yeé ŋgweé, hueh déì baá ké te kɔgɔ ŋgulí, ye: Bí sén Càŋ beèh seèn! Bí bɔ̀ seé bɔ̀ seèn mé né sòn seèn ŋgweé, kàm bɔ̀ o, huaán tetɔɔ̂r o, bí sén bú seèn.»

619:6 Ese. 1:24; Ps. 93:1; 97:1; 99:1Jomo sâ mè ŋgweé njií cu hueh déì né faá hueh cìlì nùàr nɔ tuɔm den; né faá nòmò vùvù nɔ ŋgulí, né cu faá nu nɔ gwaán ndɔ. Ké teèn né tuɔm den, ye:

Bí sén Càŋ seèn! Né Càŋ dueè Nùà terrèb.

Mbàm seèn baá bèsɔ́nè ŋené yuo kelâ.

7Béh sèsamè, béh dòbò tàbè dobò,

béh né bú mbaàn haá.

Kùrmò Mbieè Sèmè baá dé yieê,

Fù nyegé gi aá yàgà.

8Bɔ́ ye bú a, sù kwá cɔ̀gɔ̀ nyɔ́gɔ̀r yoòr,

né bɔrésé mân, ŋagásé mân ndɔ.»

Cɔ̀gɔ̀ ŋagâ sâ né kàn; à me njií né mé seé didilî bɔ̀ Càŋ bɔ̀.

919:9 Mat. 22:2-3Cìlì Càŋ ye mè a: Wèh mvù, nyàgà kwá teèn ye: Samésé né bɔ̀ɔ́ mé bɔ́ lé naá giì bɔ́ yilá, te bɔ́ yieé kùrmò Mbieè Sèmè.» À den cuù, ye mè a: Bɔ̀ ŋgòr hên né lom bɔ̀ jéjég ŋgòr mé naá giì sònò Càŋ.» 10Mè jɔgɔ die nde ka seèn, ye te mè keí bú. À deên ndɔ, ye mè a: Té môn bɔ́! Mè né lom nùà seê Càŋ faá bí bɔ̀ mbeí yeè nɔ. Ŋgweéh bí né gi mé sòn Yeésò lè mà. Dùà lòm Càŋ!»

Ŋgòr gècên mé Yeésò né cie ŋené kwaá dɔɔ́ŋ haá yeé bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ terreb lè seé bɔɔ̀n kɔɔ́.

Nuaá mé né te nyam tébágàr wulésé mân

1119:11 Ese. 1:1; Ps. 96:13; Es. 11:4Jomo sâ, mè yeé ke, vulú gulu lɔgɔ́ baá, nyam tébágàr déì wulésé mân né ké teèn mé nùàr ŋgètenè ŋené den. Yilí nùàr sâ né Nùà jéjêg mé Nùà gècên; à ju tena yií né teèn, à taáb lie yií né teèn ndɔ. 1219:12 Dan. 10:6Njolo bɔ gui lom né bú lè faá bɔgɔ́ weè nɔ; à né mé bɔ̀ tàm ŋgɔ̂g felè gur den. À né mé yilí déì yoòr nyagá den, nuaré déì yilí sâ ŋgwé kòmò ŋgwéh, kɔ cegé né bú. 13À né mé cɔ̀gɔ̀ déì léláŋ húɔ̂m mân yoòr. Bɔ́ nùà sâ yilá né Ŋgòr Càŋ. 14À né mé bɔ̀ŋ bɔ̀ taáb bɔ̀ dé ké te vulúu jomo, bɔ́ ŋaá den bele né te nyam tébágà wuwulê mân, bɔ́ né gi mé cɔ̀gɔ̀ nyɔ́gɔ̀r wuwulê mân yoòr ndɔ, né lom ŋagásé tâŋ. 1519:15 Ps. 2:9; Es. 63:3; Joël 3:13; Vuú 14:20À sònò nema sie né tàndɔ̀ŋ bòù déì ŋobósé mân, à nde né lò dé kàn mé njéh doó hobó su; à nde né lò dé kân seé mé cùgò lɔ̀ŋ weh; à nde doró den bɔ́ ké te vua mé njùŋ Càŋ terrèb né teèn doô. 16Bɔ́ nyagá kwaá né bú yilí déì te cɔ̀gɔ, déì te ŋgeêh, ye: Mgbè bɔ̀ mgbè né lom bú. Nùà dueè felè bɔ̀ dudueèr bɔ̀ dɔɔ́ŋ gi lom né bú ndɔ.»

1719:17-18 Ese. 39:17-20Mè yeé ke cu, cìlì Càŋ déì baá ké te lou njebá den, à né bɔ̀ non ké te vulúu dɔɔ́ŋ mé hueh tarê yilá bilí, ye bɔ́ a: Bí bílí ndé gî kùrmò Càŋ yieé ma. 18Bí ndê núɔ́gɔ́ yieé. Né núɔ́gɔ́ bɔ̀ mgbèémgbè mé bɔ̀ kwaá-taâb; núɔ́gɔ́ bɔ̀ sɔ́jì, bɔ̀ nyam tébágàr mé bɔ̀ ŋá-nyam bɔ̀; né núɔ́gɔ́ nùàr dɔɔ̂ŋ: núɔ́gɔ́ bɔ̀ kweèr, núɔ́gɔ́ bɔ̀ lòù bɔ̀, núɔ́gɔ́ kàm bɔ̀ mé huaán maàn mene, bí ndê bɔ́ seé weh.»

19Mè yeé ke, nyam veên doô bɔ́ bɔ̀ mgbèémgbè wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ wɔŋ gi aá sòn, bɔ́ bilí gi aá bɔ̀ sɔ́jì bɔɔ̀n, te bɔ́ lie taáb mé nùà nyam tébágàr doô bɔ́ bɔ̀ nùàr seèn. 2019:20 Vuú 13:1-18Bɔ̀ hên bɔ̀ sie nyam veên hèllè. Nùà ndòn mé bɔɔ́ bele yeé táhunó toò nyam doô, bɔ́ sie bilí mé bú mene. À lé bɔ̀ nùàr bele deén naâ mé táhunó hèllè, bɔ́ né bɔ́ mágá nyam doô yoòr tɔré kwaá, ye bɔ́ a, dùà ŋgùlàmúr nyam hèllè. Bɔ́ yeé sie aá nyam doô bɔ̂ nùà ndòn hèllè, bɔ́ si njií bɔ́ te ndèndèŋ weè, lèlàŋ ménâ. Lé naâ we nyùm nàgàkèn. 21Nùà nyam tébágàr doô kɔré wula gi bɔ̀ taáb bɔ̀ nyam hèllè ndɔ. Lé naâ mé tàndɔ̀ŋ bòù sònò seèn doô. Loù sâ non dɔɔ́ŋ fulu gi núɔ́gɔ́.

20

Bɔ̀ nyèmà kám

1Mè yeé ke, cìlì Càŋ déì baá cuù ké te vulúu suagâ, à né mé kî lege ŋgɔbè beè, à né cu mé tàkpèg yuií lɔ̀ŋ mân beè ndɔ. 220:2 Gen. 3:1À waà, à cab sie mèmàm doô, né cu ka bú kuúm sàb hèllè, sâ tueé né ye, né táhòrò, yilí seèn déì né cu *Sátàn ndɔ. Cìlì Càŋ yeé sie aá bú, à kaga kwaá bú te yuií lɔ̀ŋe, te à bɔɔ́ teèn nyèmà kám, 3à nde bú te lege ŋgɔbè jɔgɔ si njií ndɔ, à kibí, à ferá lɔ bú teèn, à lier nyegé, te mèmàm hèllè tena le dòù, te à lò nùàr bèlè kwà cú, kɔ baá nyèmà kám, bɔ́ se yi weh cu ye bú.

420:4 Dan. 7:9, 22Jomo sâ mè ŋene njií bɔ̀ kɔgɔ: nùàr né bele teteèn. Bɔ́ lé naâ bɔ́ terreb ju tenâ haá. Mè ŋene njií càŋ bɔ̀ nùàr Càŋ ndɔ. Né càŋ bɔ̀ nuaá mé bɔ́ lé naâ bɔ́ feh kɔré sɔm, ye bɔ́ lé naâ sòn Yeésò tueé, bɔ́ lé naâ bɔ̀ nùàr ŋgòr Càŋ se fí. Bɔ̀ sâ bɔ̀ lé dé bɔɔ̀n nyam doô dùà ná ŋgwêh, bɔ́ ŋgùlàmúr seèn dùà ŋgwéh ndɔ. Mágá nyam hèllè lé bɔ́ yoòr ná ŋgwêh, né mene toò kuûn, né mene beè, lé bɔ́ yoòr ná ŋgwêh. Bɔ̀ sâ bɔ̀ lé naá cuù yɔ̀ŋ kwa; bɔ́ bɔ̀ Yeésò bɔɔ́ te kɔgɔ dɔɔ́ŋ nyèmà kám.

5Hên né bèh dòù komo yuoò dé toò jɔ̀gɔ̀. Bɔ̀ komó déì dòù kòmò yùò ndé ŋgwéh, kɔ baá cu nyèmà kám, sâ ye. 6Bɔ̀ɔ́ mé né gi lètenè bɔ̀ toò jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ sâ teèn dɔɔ́ŋ nde né samésé den, bɔ́ ŋa bɔ̀ dé Càŋ. Cio dé jomò terreb felè bɔɔ̀n kwà ndé cú. Bɔ́ nde né bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè den, bɔ́ den ŋgàŋ *Nùà Cɔ̀ŋ ndɔ, bɔ́ bɔ̀ Nùà Cɔ̀ŋ nde né te kɔgɔ dé nyèmà kâm cer den.

*Sátàn túŋtuŋ!

7Mɔ nyèmà kám sâ kelà baá, bɔ́ nde cu né Sátàn ké dòù se yi, 820:8 Ese. 7:2; 38:2, 9, 15à nde cu né bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ bele gɔ. Sâ tueé né ye, à nde né lò Gɔ̂g bɔ̂ Magɔ̂g yilá bilí, te bɔ́ kaga njií taáb mé Càŋ. Nùàr né teèn; bɔ́ maga lom né faá mbésebé nòmò koô nɔ, 9bɔ́ né bèh dɔɔ́ŋ tɔɔ́m yuoô, bɔ́ né mbàn bɔ̀ nùàr Càŋ beè kaáŋ sie, bɔ́ kaŋ bilí mé lɔɔ́ yíé-temê Càŋ mene. Mé njéh mene, we ndeè né ké te vulúu suagâ, ŋgie ceré sɔm bɔ́. 10Sátàn nuaá mé bele yeé bɔ̀ nùàr, bɔ́ nde né bú loù sâ te ndèndèŋ weè si njií; né we nyùm nàgàkèn. Bèh sâ bɔ́ lé nyam doô bɔ̂ nùà ndòn hèllè si njií naâ teèn ndɔ. Bɔ́ ké tuar sâ tegé den nde né cibí mé lou mene, dé nyèmà mé nyèmà.

Ju dé cèrè jomò

1120:11-12 Dan. 7:9-10Jomo sâ mè ŋene njií tà-gàg kɔgɔ̀ déì wulésé mân, nùàr né ké teèn den den. Tàbè bɔ̂ vulú nyue leér yuo bú toò ndɔ, bɔ́ fà dɔɔ́ŋ vu gi be mé bèh denè bɔɔ̀n.

12Mè yeé ke cu, bɔ̀ nùàr mé lé naá giì kuú, baá gi ké toò kɔgɔ̀ njebá den. Lé naâ bɔ̀ dé kokoô mé bɔ̀ dé tetɔɔ̂r mene. Mè yeé ke, bɔ́ baá bɔ̀ mvù lelɔŋ komó kwaá. Bɔ́ sie komo mvù déì, dé sâ né mvù yɔ̀ŋ. Bɔ́ duɔɔ́m ju felè nùà kàn tueê, bɔ́ né felè nùà kân faá bɔ́ lé naâ nyagá kwaá nɔ tená, bɔ́ ju tena lom jéjég faá seé nùà kàn tueé nê nɔ. 13Nòmò koô né mé bɔ̀ komó dé beè seèn jɔgɔ́ ndeê, cio bɔ̂ ndugo bɔ̀ càŋ né mé bɔ̀ komó dé beè bɔɔ̀n jɔgɔ́ ndeê ndɔ. Ju né felè nùà kàn faá seé seèn tueé nê nɔ, tená. 14Bɔ́ vulú su njií cio bɔ̂ ndugo bɔ̀ càŋ ké tuar te ndèndèŋ weè ndɔ. Bèh sâ né bèh cio dé jomò kuû. 15Bɔ̀ɔ́ mé yilí bɔɔ̀n lè mvù yɔ̀ŋe nyàgà dèn ŋgwéh dɔɔ́ŋ, bɔ́ vulú su njií gi bɔ́ ké teèn ménâ ndɔ.

21

Vulú feê mé tàbè feê

121:1 Es. 65:17; 66:22; 2 Pi. 3:13Jomo sâ mè ŋene njií vulú feê, mé tàbè feê ndɔ. Sâ vulú dé toò jɔ̀gɔ̀ mé tàbè dé toò jɔ̀gɔ̀ lé dé bɔɔ̀n nyue nde aá kèn. Ndèndèŋ nòmò teèn sam cuú ndɔ. 221:2 Es. 52:1; 61:10; Vuú 3:12Mè ŋene njií lɔɔ́ déì ŋagásé mân; né Jerusalem dé feê ŋené yuo kelà né ké te vulúu beè Càŋ kɔɔ́; né ká doó suagâ. Càŋ nyegé lom né bú yàgà faá fù nde né yoòr siì nɔ.

321:3 Ese. 37:27; Lév. 26:11, 12Mè yeé ŋgweé, hueh tarê déì baá ké te kɔgɔ ŋgulí den, ye: Kènê, bèh denè Càŋ baá ké lètenè bɔ̀ nùàr! Bɔ́ bɔ́ den nde aá kɔɔ́, bɔ́ baá bɔ̀ nùàr seèn, Càŋ bɔɔ̀n né lom bú. 421:4 Es. 25:8; 35:10; 65:19Bú nùà njèh nde né bɔ́ yímé njolò fɔ; bɔ́ kú ndé cú; yúé gi aá, mbà gi aá, cio teèn sam nde cuú, gèr gi aá ndɔ. Bɔ̀ njèh dé cucuûm gi aá dé jomò.»

5Nuaá mé né ké te kɔgɔ doô tueé njií ndɔ ye: Kènê, mè njèh dɔɔ́ŋ bɔɔ́ gi nde aá dé fefeê.» Jomo sâ, ye mè a: Nyàgà kwá bɔ̀ ŋgòr hên te mvùu, né lom bɔ̀ jéjég ŋgòr mé né gi môn.»

621:6 Es. 55:1À den cuù, ye mè a: Gi aá kèn! Feh né mè, tií né mè ndɔ; Bei wɔ̂ŋ né mè, Cèrè-mbáŋ né mè ndɔ. Nuaá né mé nyúá, mè nde né bú nòmò ŋueê ké te nduùn yɔ̀ŋe haá, mè bú haá nde né dé lòù. 721:7 2 Sam. 7:14; Ps. 89:26-27Nuaá mé né veên taré yɔgɔ́ dɔɔ́ŋ, nde né gà bú sâ beè mò kwa; mè den nde né Càŋ seèn, à ŋa ŋuna mò ndɔ. 8Dé bɔ̀ déì môn sam; mè jue né mé bɔ̀ veéh bɔ̀, bɔ̀ gogobô bɔ̀, bɔ̀ dudulî bɔ̀, bɔ̀ wúlá-nùàr bɔ̀, bɔ̀ yɔ̀ŋ tóbó gɔ̀ yàgà bɔ̀, bɔ̀ táhunó bɔ̀, bɔ̀ dùà cècàŋ bɔ̀, mé bɔ̀ nyeên bɔ̀ dɔɔ́ŋ, bɔ́ nde gi né mé gèr ŋené kuú; bɔ́ silí njií nde né bɔ́ ké tuar te ndèndèŋ weè. We sâ né we nyùm nàgàkèn. Bèh sâ né bèh cio dé jomò kuû.»

Jerusalem dé feê

9Lètenè bɔ̀ cìlì Càŋ téhbeèh mé lé naâ mé bɔ̀ ŋgàb gèr téhbeh dé jomò beè doô, cén déì lètenè bɔɔ̀n ndeè ye mè a: Ndê, mè feh keéh wò Fù *Mbieè Sèmè njolò.» 1021:10 Ese. 40:2Cúcuí Ŋagâ waà kema mè ndɔ. Cìlì Càŋ doô jɔgɔ ŋaá mé mè ké te ndɔ́ŋ tòr déì dàbsé mân. Wa ké teèn, à feh keéh mè lɔɔ́ koô déì, né lom ŋagásé tâŋ; lé naâ Jerusalem mé né ké ter beè Càŋ, à lé ká doó suaga deén naâ kɔɔ́; 11teèn né lom léláŋ *sùsùm Càŋ; né faá taá ndòn nɔ beéh den. 1221:12-13 Ese. 48:30-35Bɔ̀gɔ̀ kulasé mân né lɔɔ́ sâ beè kaáŋ sie. Hin né teèn yulà cùɔ̀b fà; bɔ̀ cìlì Càŋ yulà cùɔ̀b fà né teèn njebá tená bele. Yilí gèh bɔ̀ huaán *Iserálà yulà cùɔ̀b fà dɔɔ́ŋ né gi te hin sâ nyagá kwaá bele. 13Kèb lɔɔ̂ dé kàn lé naâ mé hin teèn tagár: kèb fenê tagár, kèb túnò tagár, kèb bà tagár, kèb nyiìb21:13 Kèb mé lou yila yeé teèn. tagár ndɔ. 14Maàŋ bɔ̀gɔ̀ né felè taá yulà cùɔ̀b fà njebá den. Yilí bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê Mbieè Sèmè yulà cùɔ̀b fà dɔɔ́ŋ né felèbɔ̀ nyagá den ndɔ.

1521:15 Ese. 40:3Cìlì Càŋ mé naâ mé mè tueé njií doô lé naâ mé mòù beè, te à me lɔɔ́ mé njéh, à me bɔ̀ hin mé bɔ̀gɔ̀ mé njéh ndɔ. 16Lɔɔ́ sâ lé naâ gou-gou mân, hàm bɔ̂ dàb né gi kèì cén. Cìlì Càŋ doô duɔɔ̂m lɔɔ́ mé cùgò seèn meè: lɔɔ́ sâ lé naâ kílòmétà kám fà mé yuií fà;21:16 Mé ju greêk bɔ́ lé meè naâ mé stade”. Kílòmétà kám fà mé yuií fà sâ né stade” kámyulà cùɔ̀b fà. hàm ménâ, dàb ménâ, dàb teèr ménâ ndɔ. 17Cìlì Càŋ duɔɔ́m cu bɔ̀gɔ̀ ménâ meè: dàb teèr lé naâ métà yulà téhbeh cùɔ̀b fà.21:17 Métà yulà téhbeh cùɔ̀b fà sâ né cakoór yuií mé yulà nèà cùɔ̀b nèà. Dé sâ lé naâ mòù mé bɔ̀ nùàr me yeé njèh mé njéh.

1821:18-21 Es. 54:11-12Bɔ́ lé bɔ̀gɔ̀ sâ meè naâ mé gèh taá déì mân, yilí taá sâ né jâspè; bɔ́ lɔɔ́ dé seèn me né mé ndândaà goô, ŋagásé mân faá daregà nɔ. 19Bɔ́ nyagá gɔné kwaá né maàŋ bɔ̀gɔ̀ taá nyàgàm yoòr feh hihiné: taá toò jɔ̀gɔ̀ lé naâ jâspè, jomo bele né sàfîr, dé tagâr né àgátà, dé nèà emarôdè, 20dé tîn né onîke, dé ténjên né sarduan, dé téhbeèh né kerisalítè, dé téndelê né berîl, dé tárènèà né topásè, dé yulà né kerisoprásè, dé yulà cùɔ̀b cên né tùrkwásè, dé yulà cùɔ̀b fà né ametistè. 21Bɔ̀ hin yulà cùɔ̀b fà doô, bɔ́ dé kàn bɔɔ́ né mé taá huɔɔ́msé mân. Bɔ́ ceér lètenè lɔɔ̂ me né mé goó ndɔ, ndândaà goô ŋenésé mân.

22Teèn lɔ sâ mè gwà Càŋ ŋéné ŋgwéh. Gwà Càŋ dé seèn né seér Càŋ Dueè Nùà terrèb bɔ̂ Mbieè Sèmè. 2321:23 Es. 60:19-20Lɔɔ́ sâ dé seèn mé lou bɔ̂ weéh táŋ ŋgwéh, *sùsùm Càŋ teèn ba njerré den né kɔɔ́. Lâm teèn né Mbieè Sèmè ndɔ. 2421:24 Es. 60:3Nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ nde né mé njéh gɔ ŋené. Bɔ̀ mgbèémgbè wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ nde né ŋgúlú bɔɔ̀n ké teèn bilí njií gií. 2521:25-26 Es. 60:11Bɔ̀ hin bɔ̀gɔ̀ dɔɔ́ŋ nde gi né lelɔŋ sɔɔ́ den, bɔ́ bɔ́ cóló nyì ndé ŋgwéh; lòù sam, ké sâ cibí teèn sam. 26Bɔ́ nde né bɔ̀ njèh ŋguŋgulî, mé bɔ̀ njèh teterrèb wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ ké lɔ sâ bilí njií gií. 2721:27 Es. 52:1; Ese. 44:9Njèh cén, njèh jérè déì lɔ sâ yílá nyì ndé ŋgwéh, ndɔ́g bɔ̀ dudulî bɔ̀ mé bɔ̀ nyeén bɔ̀ teèn yílá nyì ndé ŋgwéh. Ké teèn yila cegé nde né bɔ̀ɔ́ mé yilí bɔɔ̀n baá gi te mvù yɔ̀ŋe nyagá den; mvù sâ né beè Mbieè Sèmè.

22

122:1 Ese. 47:1; Zach. 14:8Cìlì Càŋ feh keéh cu mè nòmò koô déì mân, né ké te kɔgɔ Càŋ bɔ̂ *Mbieè Sèmè kwaré yuo den, né nòmò yɔ̀ŋ. Nòmò sâ wulá njerré lom né faá taá ndòn nɔ. 222:2 Gen. 2:9; Es. 47:12Né lelɔ lètenè kpɔŋ ceêr kwaár bele den. Toú yɔ̀ŋ né sòn nòmò kèb kân mé kèb yágà mene yaám den, wa yeé tàb mbei yulà cùɔ̀b fà te nyèmà cén-e; né te weéh dé kàne mbei cén waá. Yùè seèn né lèh mé né nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ taré sɔm.

322:3 Zach. 14:11Ké sâ njií mé né beè Càŋ duagásé dɔɔ́ŋ teèn yílá ndé ŋgwéh. Kɔgɔ Càŋ bɔ̂ Mbieè Sèmè teèn den nde né kɔɔ́, bɔ̀ seé bɔ̀ seèn nde né bú cu dɔɔ́ŋ die den. 4Bɔ́ nde né kuún seèn ŋené; yilí seèn nde né bɔ́ toò kuûn nyagá den. 522:5 Es. 60:19; Dan. 7:18Ké teèn cibí sam nde cuú, bɔ́ mé ŋagâ lâm bɔ̂ ŋagâ loù táŋ ndé cú ndɔ; Càŋ Dueè baá gi ké teèn ŋagá den. Bɔ́ mgbè ké sâ cer den nde aá dé nyèmà mé nyèmà.

Cuû Yeésò

6Cìlì Càŋ den cuù, ye mè a: Bɔ̀ ŋgòr hên né gi bɔ̀ jéjég ŋgòr mé né gi môn. Càŋ Dueè lé haá naâ bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ Cúcuí kɔɔ́, à lé tema njií naâ cìlì seèn kɔɔ́ ndɔ, ye bú a: Ndé fèh kwá bɔ̀ seé bɔ̀ nyî bɔ̀ njií mé nde gi né bɔɔ́ dɔɔ́ŋ njolò ma.»

7Jue mè Yeésò, mè baá ndeê! Bɔ̀ ŋgòr mé lé naá giì sònò Càŋ yuo, mé né gi lè mvù hên nyagá den, nuaá mé né faá tueé nê nɔ gɔ dɔɔ́ŋ, samésé né bú.»

8Né mè Jâŋ, mè lé bɔ̀ njií hên mé njolo ŋene giì naâ kɔɔ́, mè lé bɔ́ mé tie ŋgweé giì naâ kɔɔ́ ndɔ. Mè yeé ŋene gi aá, mè ŋgweé gi aá, mè jɔgɔ die nde doó ka cìlì Càŋ mé né mè feh doô, ye te mè keí bú. 9À deên ndɔ, ye mè a: Té môn bɔ́! Mè né lom nùà seê Càŋ faá bí bɔ̀ mbeí yeè sòn-Càŋ nɔ. Mè né faá bɔ̀ɔ́ mé né ŋgòr lè mvù hên tég sie dɔɔ́ŋ. Dùà lòm Càŋ!»

10À den cuù, ye mè a: Bɔ̀ ŋgòr mé lé naá giì sònò Càŋ yuo, mé né gi te mvù hên nyagá den dɔɔ́ŋ, té bɔ́ dé yeè mé huún kwá lòm. Mè tueé wò, baá gi hên. 1122:11 Dan. 12:10Nùà veên a, bɔ́ ndé cú mé veên toò. Nùà dulî a, dùlì ndé cú toò ménâ ndɔ. Nùà húɔ́m-temê a, húɔ́m ndé sèr mé njéh toò. Nuaá mé né kɔ́bè sâ a, ŋágá ndé sèr cú toò ménâ ndɔ.»

1222:12 Es. 40:10; 62:11; Ps. 28:4; Jér. 17:10Jue mè Yeésò, mè baá ndeê! Mè wa ndeè né mé sàgà nùà kàn beè, mè nùà kân gwɔm nde né faá seé seèn tueé nê nɔ. 1322:13 Vuú 1:8, 17; 2:8; Es. 44:6; 48:12Feh né mè, tií né mè ndɔ; Bei wɔ̂ŋ né mè, Cèrè-mbáŋ né mè ndɔ; mè lé duɔɔ́m naâ kɔɔ́, mè ceré cu nde né kɔɔ́.»

1422:14 Gen. 2:9; 3:22Samésé né bɔ̀ɔ́ mé né cɔ̀gɔ̀ bɔɔ̀n yaga nyegé, te bɔ́ ké lɔ yila kela lè hine, bɔ́ kwa ceér, bɔ́ yieé tàb toú yɔ̀ŋ. 15Ké jomo bâŋ sue le nde né bɔ̀ dudulî bɔ̀, bɔ̀ táhunó bɔ̀, bɔ̀ yɔ̀ŋ tóbó gɔ̀ yàgà bɔ̀, bɔ̀ wúlá-feh bɔ̀, bɔ̀ dùà ŋgùlàmúr bɔ̀, mé dàm bɔ̀ nyeên bɔ̀ mene dɔɔ́ŋ.

1622:16 Es. 11:1, 10Né mè Yeésò tema njií né bí cìlì mò kɔɔ́, mè ye bú a, ndé gí bɔ̀ŋ bɔ̀ nùàr mò dɔɔ́ŋ ménâ tueé kwaá. Jéjég *ndùté ndùtù mgbè Davîd né mè. Cɔ́ toò cieê né mè ndɔ.»

1722:17 Es. 55:1Cúcuí Ŋagâ bɔ̂ Fù ye: Ndê!» Nuaá mé né felá, bú a, júée: Ndê!» ndɔ! Nuaá né mé nyúá nòmò, bú a, ndê! Nuaá mé gwaán né nòmò yɔ̀ŋ ŋueê, bú a, ndê, à weh dé lòù.

Bèh Cerê

1822:18-19 Deut. 4:2; 12:32Né mè Jâŋ. Bɔ̀ ŋgòr mé lé naá giì sònò Càŋ yuo, mé né gi te mvù hên nyagá den dɔɔ́ŋ, bí bɔ̀ɔ́ mé né bɔ́ ŋgweé, mè tétég tie hên sio né bí, ye bí a, nuaá mé sagá yií njeré déì teèn, dàm bɔ̀ njèh ndùàn mé bɔ́ tueé kwaá né te mvù hên dɔɔ́ŋ, Càŋ nde gi né bú yoòr bomó su. 19Nuaá mé né seér njolo déì keh sɔm dɔɔ́ŋ, Càŋ nde né bú te gà tàb toú yɔ̀ŋ ménâ sɔm, à mé bèh denè te lɔɔ́ joloò sam nde cuú ndɔ. Kùr tàb toû mé lɔɔ́ joloò sâ né gi te mvù hên nyagá den.

20Nùà jéjêg felè njèh dɔɔ̂ŋ né bèsɔ́nè tueé, ye: Né bɔ̀n, mè baá ndeê!» Môn Fehtoò beèh Yeésò, ndê!

21Húɔ́m-temé Fehtoò beèh Yeésò a, ká sìè gí bɔ̀ nùàr beè dɔɔ́ŋ.