Njàgà Bagaà
Mârk
1Ŋgòr Càŋ sònò Jâŋ Bàptîs
(Matíô 3:1-12; Lûk 3:1-18; Jâŋ 1:19-28)
1Njàgà Bagaà felè Yeésò *Kristò Ŋunà Càŋ duɔɔ́m né hên. 21:2 Mal. 3:1Né te mvù Esáyà *sòn-Càŋ nyagá den ye:
«Kè njí, mè toò yeè tema keéh né nùà tebê
te à tɔɔ́ nyegé wò ceér.
31:3 Es. 40:3Né hueh nuaré déì; ké ya dueè ŋgulí den né cí,
né tueé ye: Bí tɔ́ nyégé ceér Nùà Dueè tɔɔ̀,
bí tɔ́ dìlì nyégé bagasé.»
4Yeé baá mân Jâŋ Bàptîs ŋené yuo kelà ké ya dueè ndɔ, à né ŋgòr Càŋ se, ye bɔ̀ nùàr a: «Bí kwéh sér temé biì, bí ndê, bí weh nòmò Càŋ, te Càŋ kulu sɔm bí veên yoòr.» 5Bɔ̀ Jerusalem bɔ̀ mé bɔ̀ nùàr te tàbè Judê dɔɔ́ŋ kem nde giì yoòr seèn, bɔ́ né veên bɔɔ̀n cie tueé sɔm, Jâŋ né bɔ́ dùà Jurdên kou den. 61:6 2 Rois 1:8Cɔ̀gɔ̀ seèn lé naâ mé yúlí ŋgelobà, à ké teneè cam tena né mé kàndá paàr mân; yáb seèn lé naâ kètàr mé nyuií. 7À né ké ter tueé njií, ye bɔ̀ nùàr a: «Nuaré déì baá jomo mò ndeê, taré kela né bú mé mè. Né mene yuií débágâ seèn, mè wúlú ŋgwéh nuaá mé nde né toò seèn cemmé, te à se yuií débágâ seèn. 8Dé mò, mè bí kou lom né mé nòmò; dé seèn à bí kou nde né mé Cúcuí Ŋagâ.»
Nòmò Càŋ koù dé Yeésò
9Loù sâ Yeésò yuoô ké Najarêt te tàbè Galilê, à waà ké dùà Jurdên, Jâŋ kou bú nòmò Càŋ ndɔ. 10À yeé baá yí dùà yuo kelâ, à ŋene njií vulú gulu lɔgɔ́ aá ké ter, Cúcuí Ŋagâ né ké felè seèn faá vɔgɔb nɔ suagâ. 111:11 Gen. 22:2; Ps. 2:7; Es. 42:1; Mat. 3:17; 12:18; Mk. 9:7; Lûk 3:22Hueh déì né ké jomo te vulúu ŋgulí, ye: «Wò né huaán yíé-temé mò; temé mò né lè mé wò nɔré.»
Bèh Yeésò mé veên taâb
12Tètèì sam, Cúcuí Ŋagâ lu njií bú ké ya dueè ndɔ, 13à bɔɔ́ ké teèn cieé yulà nèà, à né ké lètenè bɔ̀ nyam cer den; *Sátàn né bú mé veên ké sâ taáb sɔɔ́; bɔ̀ cìlì Càŋ né bú yo taré gam.
Yeésò mé bɔ̀ sìè-ŋgò bɔ̀ déì nèà
(Matíô 4:12-22; Lûk 4:14-15; 5:1-11)
14Bɔ́ yeé yií njií aá Jâŋ gwà cibì, Yeésò fɔɔ́n gò ndɔ, à nde ké Galilê, à né Njàgà Bagaà mé yuoó naâ beè Càŋ se yɔŋ, 151:15 Mat. 3:2ye bɔ̀ nùàr a: «Cu waà baá kèn. Càŋ baá mbàm seèn ká kwarè biì si njiî. Bí yúé fɔ́n feh biì yueè, bí kwéh sér temé, bí kwaá njií temé te Njàgà Bagaà.»
16Yeésò yeé baá ké sòn tub Galilê gɔ ndeé, à ŋene njií Simɔ̂ŋ bɔ̂ dìm seèn Andrê né ndoór 1:16 Né ndame mé bɔ́ vu né lòù. dùà vuú den. Né bɔ̀ sìè-ŋgò bɔ̀. 17À ye bɔ́ a: «Bí bèlè mè; mè bí kènê sie kwaá nde aá bɔ̀ kòrò nùàr.» 18Bɔ́ vu njií ndoór doó lè sòn Yeésò, bɔ́ yuo bele bú ndɔ.
19À gɔ ser cu, à ŋene njií Jâk bɔ̂ dìm seèn Jâŋ bɔ̀ ŋunà Jebedê, bɔ́ né yí te kɔm bɔɔ̀n ndoór bɔɔ́ nyegé den. 20À yilá njií cu bɔ́. Bɔ́ komo wuo ter kwar, bɔ́ kwaá lɔ tele bɔɔ̀n Jebedê te kɔme mé bɔ̀ seé bɔ̀ mene, bɔ́ yuo bele bú.
Nuaré déì mé càŋ yoòr
21Yeésò bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn wa lè lɔɔ́ Kapernahûm ndɔ. Yeé baá loù sóù, à yila nde lè *gwà sóù, à né bɔ̀ nùàr njèh feh den. 221:22 Mat. 7:28-29À yeé baá feh, hiím seér bɔ̀ nùàr dé hiîm. Lòù sam, à lé bɔ́ feh loóm naâ faá nùà njèh nɔ, à lé bɔ́ faá bɔ̀ *njí-sóù nɔ fèh ná ŋgwêh.
23Sâ lè gwà sóù sâ, nuaré déì lé naâ teèn, à né mé càŋ yoòr. 24À lɔgɔ njií ké ter, ye: «Óè, Yeésò nùà Najarêt, wò ndeè né béh wulá sɔm wa? Béh bí né lè keé-re? Mè né gi ndègè yeè kɔɔ́, wò dé yeè né jolosé, Càŋ wò temà naâ kɔɔ́.» 25Yeésò pam bú ndɔ, ye bú a: «Húné sòn yeè, yùò kélâ lè nùà hên wágácén.» 26Tándulu jege si njií nùà hèllè doó, yuo kelà, né kéŋ sɔm. 27Geí laré bɔ̀ nùàr gwà dɔɔ́ŋ. Bɔ́ né lètenè bɔɔ̀n bieé kuú ye: «Hên né kei mân? Né lom njèh dé feê mé terreb mene. Kè kú, né mene bɔ̀ càŋ, à né tueé, bɔ́ né gi sòn seèn ŋgweé.» 28Tètèì sam, ŋgɔ́g Yeésò ŋgulí sie aá tàbè Galilê dɔɔ́ŋ beè.
Bɔ̀ beén bɔ̀ ŋgún taré sɔɔ̀m
29Bɔ́ yuo kelà lè *gwà sóù, tètèì sam, bɔ́ nde ké lɔ Simɔ̂ŋ bɔ̂ Andrê; bɔ́ bɔ̀ Jâk mé Jâŋ lé naâ kɔɔ́. 30Sâ gùnà Simɔ̂ŋ né baán, à né doó cer den, à né mé dùlù yoòr. Yeésò yeé yila kweêh, bɔ́ tueé keéh bú cí ndɔ. 31À ŋgoró nde kwarè ma doô, à sie bú be, à komo sɔm bú ter; dùlù kem yuo ma doô yoòr ndɔ. Ma doô bɔɔ́ haá bɔ́ yáb.
32Lou yeé yila baá, bɔ̀ nùàr weh waà mé bɔ̀ beén bɔ̀ bɔɔ̀n dɔɔ́ŋ, bɔ̀ déì né mé tándulu yoòr ndɔ. 33Cìlì nùàr lɔ sâ dɔɔ́ŋ bilí nde giì ká tùtúlù gwà. 34À né nùàr ŋgún te beén hihinê taré sɔm bele; à né cu bɔ̀ tándulu kókoó mbaá yoòr bɔ̀ nùàr kwɔgɔ́ sɔm bele ndɔ. À yiín bɔ́ sòn tueê. Lòù sam, bɔ́ lé naâ bú ŋené kɔɔ́.
Yeésò ké Galilê bèh ŋgòr Càŋ tueê
35Yeé baá toò cieê, Yeésò komo yuo kelà gwò, à nde ké bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ Càŋ dua. 36Simɔ̂ŋ bɔ́ bɔ̀ mbeí nde bú fɔɔ́n ndɔ. 37Bɔ́ nde kwa bú, bɔ́ ye bú a: «Bɔ̀ nùàr dɔɔ́ŋ né wò fɔɔ́n.» 38À tueé seér ye bɔ́ a: «Béh nde ser toò, te mè tueé ju Càŋ te bɔ̀ lɔɔ́ déì ndɔ. Lòù sam, mè ndeè naâ dé cî.» 391:39 Mat. 4:23; 9:35Yeé baá môn, bɔ́ bɔ́ yɔŋ sie tàbè Galilê dɔɔ́ŋ beè. À né ŋgòr Càŋ te *gwà sóù se bele, à né bɔ̀ tándulu yoòr bɔ̀ nùàr kwɔgɔ́ sɔm bele ndɔ.
Nùà beén veên déì taré sɔɔ̀m
40Nùà beén veên déì waà, cemmé nde toò Yeésò ndɔ, ye bú a: «Kúkùr yeè, mɔ wò né gwaán, wò nde né mè taré sɔm, mè den cu ŋagásé.» 41Jere bɔɔ́ Yeésò njèh, à kema njií bú be yoòr, ye bú a: «Mè gwaán aá kèn, táré yùò tarè.» 42Beén nùà hèllè nyimé yuo doó sâ ndɔ, à taré yuo.
43Yeésò yeé baá bú gò bieé, à luɔm bú, 441:44 Lév. 14:1-32ye bú a: «Càŋ a bɔ́ wò tueé nuaré déì. Ndé lòm ké yoòr *ŋgàŋ sèmè, wò feh keéh bú yo yeè, wò haá bú gèh dàgà beén sâ, faá Músì lɔ naâ tueé nɔ, te bɔ̀ nùàr ŋene kɔ seér teèn.» 45Nùà hèllè yuo ndɔ. Njèh cén, à nde seér cu bɔ̀ nùàr tueé laré. Yeé baá ménâ, Yeésò lɔ́ŋ kwà cú mé à nde né ké lɔ bèsɔ́nè yuo kelá, à nde den seér cu aá ké ya bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ. Kàn né yuoô, kán né yuoô, bɔ́ né ké yoòr seèn ndeé.
2Nùà gule kuû déì taré sɔɔ̀m
1Yeé cer weh baá, Yeésò cu cu ké Kapernahûm. Bɔ́ ŋgweé cu ye à baá ké gwò. 2Cìlì nùàr kem wa cuù ŋgún, faŋ yila gwò; bèh yuú gi, mé cie mene. À né bɔ́ ŋgòr Càŋ se den. 3Bɔ̀ nuaré déì jɔgɔ waà mé nùà gule kuû déì ndɔ. Nùà nèà lètenè bɔɔ̀n lé jɔgɔ̀ naâ bú kɔɔ́. 4Bɔ́ waà, sâ nùàr faŋ tena baá toò, ceér yí toò Yeésò waâ teèn sam cuú. Yeé baá ménâ, bɔ́ jɔgɔ ŋaá mé bú ké felè gwà ndɔ, bɔ́ komo feh gwà, bɔ́ sege yií keéh bú teèn mé tèb mene, bɔ́ kwaá njií doó toò Yeésò.
5Yeésò yeé ŋene, ye temé bɔɔ̀n dɔɔ́ŋ né lom yoòr nyî ménâ, à ye nùà beên a: «Huaán mò, bɔ̀ veên yeè gi aá wò mé njéh kèn.» 6Sâ bɔ̀ *njí-sóù déì lé naâ doó sâ teèn. Te bɔ́ yeé nde ŋgweé njií ménâ, bɔ́ yila lè bɔɔ̀n ndugó beleè, 7ye: «Nùà hên mân tueé né dé keì? Ŋgweéh à feh seèn weh né faá Càŋ mà. Nuaré déì né mé terreb veên nùàr kulú sɔɔ̀m wa? Né lom Càŋ.»
8Yeésò ŋene kɔ mùnò bɔɔ̀n ndɔ, ye bɔ́ a: «Bí ménâ munó né dé keì wa? 9Beè biì, taré kela né tueê ye nùà beên a: Bɔ̀ veên yeè gi aá wò mé njéh kèn, wa né: wùò ter, wèh tèb yeè, gègɔɔ̀ wa? 10Bí kɔ́ɔ ye: *Huaán Nùàr né mé terreb veên ká doó dɔɔ́ŋ kulú sɔɔ̀m.» À den cuù baá-re, ye nùà gule kuû doô a: 11«Mè ye wò a: wùò ter, wèh tèb yeè, ndé á lɔ.» 12Nùà hèllè komo wuo ter kwar ndɔ, weh tèb seèn, fɔɔ́n gò njolò bɔ̀ nùàr doó sâ. Geí laré bɔ̀ nùàr doó dɔɔ́ŋ, bɔ́ né Càŋ teèn seén yií, ye: «Béh née kèkènè dé hên ŋéné ŋgúŋgwéeh ye!»
Bèh Levî yilâ
13Yeésò yuo kela ndɔ, à nde cu ké sòn tub Galilê. Cìlì nùàr kem wa cuù ŋgún, à né bɔ́ njèh feh den. 14Jomo sâ à nde ser toò. Wa beré déì, à ŋene njií Levî ŋunà Alfê, à né ké gwò bèh seé seèn den den, à né kàgàlɔ̀ŋ làmpɔ̂ŋ weh. Ye bú a: «Yùò bèlè mè!» Levî yuo bele bú ndɔ.
15À nde ké lɔ Levî yáb yieé. Bɔ́ bɔ̀ wèh-kàgàlɔ̀ŋ làmpɔ̂ŋ bɔ̀ mé bɔ̀ vevenê bɔ̀ kókoó mbaá lé yieé bilí naâ kɔɔ́, mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn mene ndɔ. Lòù sam, bɔ̀ nùàr lé belé naâ jomo seèn ŋgún. 16Te bɔ̀ njí-sóù mé né yeé lètenè bɔ̀ *Farisiên yeé nde ŋene njií Yeésò bɔ́ bɔ̀ wèh-kàgàlɔ̀ŋ làmpɔ̂ŋ bɔ̀ mé bɔ̀ vevenê bɔ̀ né yáb bècénè yieé bilí ménâ, bɔ́ ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn a: «Bɔ́ bɔ̀ wèh-kàgàlɔ̀ŋ làmpɔ̂ŋ bɔ̀ mé bɔ̀ vevenê bɔ̀ yáb bècénè yieé bilí né dé keì wa?» 17Yeésò yeé ŋgweé aá ménâ, ye bɔ́ a: «Bɔ̀ beén bɔ̀ né yeé mé koró nùà lèh kɔɔ́, dèn ŋgwéh bɔ̀ tetarê bɔ̀. Mè hên nde kuú naâ bɔ̀ vevenê bɔ̀ ká yoòr mò yilá njiî, dèn ŋgwéh bɔ̀ didilî bɔ̀.»
Bèh yáb joloò
18Cieé déì bɔ̀ mbɔ̀ŋ Jâŋ Bàptîs bɔ́ bɔ̀ *Farisiên lé naâ yáb jolo. Bɔ̀ nùàr ndeè ye Yeésò a: «Bɔɔ́ né naàn mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ Jâŋ mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ dé bɔ̀ Farisiên né yáb jolo, bɔ̀ mbɔ̀ŋ dé yeè yáb jòlò ŋgwéh wa?» 19Yeésò ye bɔ́ a: «Loù mé bɔ́ sua yeé véh, mé si né doó samé den, bɔ̀ mbeí nde né yáb jolo wa? Dé sâ ndɔ́g. Cu mé bɔ́ bɔ̀ si né kɔɔ́, bɔ́ yáb jòlò ndé ŋgwéh. 20Mé njéh mene, bí kwá cieé déì, mɔ bɔ́ ŋgaá sɔm aá bɔ́ siì fù beè, bɔ́ ndeè jolo ye bɔɔ̀n.
21«Nuaré déì beéh cɔ̀gɔ̀ feê felè cɔ̀gɔ̀ dé cuûm téná làb njí bèh. Mɔ sam, dé feê nde né dé cuûm doô komo ŋɔré sɔm.
22«Bɔ́ tàgà mé kulu feê lè ŋguú cuúme sì kwá bèh ndɔ. Mɔ sam, tàgà nde né jelá, ŋguú keér, mbè ber nde doó. Bɔ́ vu be te mbè mé ŋguú mene fà dɔɔ́ŋ. Mɔ bɔ́ baá mbè mé kulu feê si, bɔ́ bú si kwaá yeé lè ŋguú feê.»
Lùà loù sóù kwalé yieê
232:23 Deut. 23:25Loù sóù déì, bɔ̀ Yeésò né te ŋueèh yolò gɔ kelá, bɔ̀ mbɔ̀ŋ né mé lùà ceceér kwalé yieé ndeé. 24Bɔ̀ *Farisiên deên ndɔ, ye Yeésò a: «Ŋéné ká mé njolo yeè: Bɔɔ́ né naàn mé *sóú beèh né yiín, bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeè né lùà loù sóù kwalé yieé wa?» 25-262:25-26 1 Sam. 21:1-62:26 Lév. 24:9Yeésò ye bɔ́ a: «Njií mé *Davîd nùà njèh lé naâ bɔɔ́ doô, bí née jáŋé kè ŋgwéeh ye wa? Lé naâ te nàm Abiata *ŋgàŋ sèmè dé koô. Loù sâ Davîd bɔ́ bɔ̀ nùàr seèn yeé nde aá mé cùè kuú, à lé naâ te gwà Càŋe yilá ndeé. Yáb mé bɔ́ lé kwaá lɔɔ̀ naâ toò Càŋ, à lé naâ jɔgɔ́ weh, à yieé, à haá njií bɔ̀ nùàr seèn kèb déì, bɔ́ yieé ndɔ. Sâ bí né kɔɔ́ ye né yeé jolo, bɔ̀ ŋgàŋ sèmè yieé cegé yeé kɔɔ́.» 27Yeésò den cuù, ye bɔ́ a: «Càŋ lé *cieé sóù sou kwaá naâ ye te gam nùàr, à lé nùàr mé sér ná ŋgwêh ye te gam cieé sóù. 28Sâ tueé né ye, *Huaán Nùàr né mé cieé sóù mene yɔgɔ́.»
3Nùà be ŋemâ déì
1Jomo sâ Yeésò nde cu ké *gwà sóù ndɔ. Sâ nùà be ŋemâ déì né ké gwò sâ. 2Bɔ́ né Yeésò mé ju taáb, ye mɔ à taré sɔm nùà sâ loù sóù, bɔ́ nde né bú sie ma. 3Yeé baá ménâ, Yeésò ye nùà mé be ŋemâ doô a: «Wùò njébá ter njolò bɔ̀ nùàr.» 4À den cuù, ye bɔ̀ nùàr a: «Sóú biì ye naàn wa? Ye loù sóù béh bɔ́ njèh bagaà wa, béh bɔ́ sér dé veên wa? Ye huɔm kela né nùàr loù sóù yili sɔɔ̀m wa, dé nùàr wulá seêr wa?» Bɔ́ sòn kòmò ŋgwéh. 5À né bɔ́ doó dɔɔ́ŋ mé njèh mene ke laré, temé né bú lè mé jéré-temé bɔɔ̀n yulá. À tueé njií mé nùà hèllè ndɔ, ye bú a: «Nèbbè be yeè nebbè.» À nebbé be ndɔ, be seèn taré yuo. 6Te bɔ̀ *Farisiên yeé nde ŋene njií ménâ, bɔ́ kem yuo kela gi cie, bɔ́ bɔ̀ nùàr *Herôde nde sòn nyɔgɔ, te bɔ́ wula sɔm Yeésò.
Cìlì nùàr ké yoòr Yeésò
7Yeésò fɔɔ́n gò ndɔ, bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn nde cu ké sòn tub Galilê. Bɔ̀ nùàr ŋgún né bú jomo kem bele: bɔ̀ déì né bɔ̀ Galilê bɔ̀, bɔ̀ déì yuoô Jerusalem 8mé te tàbè Judê sâ bèh hihiné. Bɔ̀ déì yuoô te tàbè Idumê bɔ̂ Jurdên kèb yágà, bɔ̀ déì lè lɔɔ́ hihinê kwarè Tîr bɔ̂ Sídɔ̀ŋ. Bɔ̀ nùàr hên dɔɔ́ŋ lé ŋgweé giì naâ njií mé Yeésò né yeé bɔɔ́, bɔ́ ndeè né bèh cî. 93:9-10 Mk. 4:1; Lûk 5:1-3Yeé baá ménâ, ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn a: «Bí wèh kwá mè kɔm ká kwarè, wanɔɔ́ŋ bɔ̀ nùàr nde aá mè baré wulá.» 10Lòù sam, à né lom bɔ̀ nùàr taré sɔm dé gècên; bɔ̀ beén bɔ̀ dɔɔ́ŋ né ká yoòr seèn lege ndeê, ye te bɔ́ kema kwa bú kemà. 11Bɔ̀ tándulu mé lé naá giì bú ŋené, suelé nde gi toò seèn, bɔ́ né ké ter tueé njií, ye bú a: «Ŋgweéh wò dé yeè né Ŋunà Càŋ mà.» 12À né lom bɔ́ mé terreb luɔm, te bɔ́ ndègè seèn cie túé sɔ̀m cú.
Bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê yulà cùɔ̀b fà
13Jomo sâ Yeésò ŋaá nde ké te tòre ndɔ. À yilá njií bɔ̀ nùàr ké yoòr seèn; lé naâ bɔ̀ɔ́ mé à né gwaân. Bɔ́ yeé waà baá, 14à balé weh bɔ̀ yulà cùɔ̀b fà bɔ̀ déì teèn, te bɔ́ bɔ́ den beh, te à tema beh bɔ́, bɔ́ nde ŋgòr Càŋ se yɔŋ; 15à haá bɔ́ terreb ndɔ te bɔ́ kwɔgɔ sɔm bele bɔ̀ nùàr càŋ tándulu yoòr. 16Lé naâ Simɔ̂ŋ, ye yilí seèn déì baá cu Piêr ma. 17Déì né Jâk ŋunà Jebedê bɔ̂ dìm seèn Jâŋ; à yilá cu bɔ́ Boaneje, ye: bɔ́ né faá mbàn nɔ. 18Bɔ̀ déì né cu Andrê, Filîp, Bartelemî, Matíô, Tomâs, Jâk ŋunà Alfê, Tadê, mé Simɔ̂ŋ nuaá mé gwàn bèh dé mé bɔ̀ kìn den felè bɔ̀ lɔɔ́ bɔ̀ doô, 19mé Júdàs sàrnyé Yeésò.
Bɔ̀ nùàr Yeésò ndeè bú weh keéh
20Yeésò nde cu lɔ ndɔ. À yeé wa baá, bɔ̀ nùàr ŋgún bilí wa cuù, yɔgɔ́ bilí bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn mé yáb yieê mene. 21Bɔ̀ nùàr seèn yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ ndeè bú sie weh, ye: «À vera baá kèn.»
Bɔ̀ *njí-sóù ye Yeésò seé bɔɔ́ né mé terreb *Sátàn
(Matíô 12:22-32; Lûk 11:14-23; 12:10)
223:22 Mat. 9:34; 10:25Bɔ̀ njí-sóù mé lé yuoó naâ ké Jerusalem ye: «À yila baá beè *Beljebu kèn. Mgbè bɔ̀ tándulù sâ haá né bú terreb kɔɔ́, à né bɔ̀ tándulu mé njéh kwɔgɔ́ den.» 23Yeésò yilá njiî bɔ́ ká toò seèn ndɔ, à né bɔ́ njèh lè kàne tueé keéh, ye bɔ́ a: «Naàn naàn mé Sátàn nde né yo seèn nùà njèh kwɔgɔ́ wa? 24Mè tueé bí, né mene lè lò mgbè dé heè, mɔ bɔ̀ nùàr né lètenè bɔɔ̀n kerré kuú, sâ lò sâ nde né ŋellé veé. 25Né mene te mbàgà dé heè ndɔ, mɔ bɔ̀ nùàr né lètenè bɔɔ̀n kerré kuú, sâ mbàgà hèllè nde né tɔb yuo. 26Mɔ Sátàn hên lege kuú cu né mé yo seèn nùà njèh, te lò seèn kerré den hihiné, sâ terreb seèn toò ndé ndé ŋgwéh, nde né gií.
27«Nuaré déì gwò nùà terrèb déì yílá kòmò ndé ŋgwéh, à ŋuɔb bú. Kɔ à nùà hèllè doó kaga si gi aá, à nde ye bú ŋuɔɔ́b.
28«Mè tueé bí, nùàr a bɔ́ mene gèh veên dé heè, bú a: júé mene yilí Càŋ, Càŋ nde né dé sâ doó kulú njií. 293:29 Lûk 12:10Nuaá mé dé seèn jue seér né Cúcuí Ŋagâ, Càŋ veên seèn doó kúlú njí ndé ŋgwéh, veên bú yoòr gí ndé cú dé nyèmà mé nyèmà.» 30Sâ bɔ́ la naâ tueé ye, Yeésò yoòr né seér mé càŋ tándulu. À bɔ́ ménâ tueé né dé cî.
Meì Yeésò mé bɔ̀ dìm Yeésò
31Meì Yeésò mé bɔ̀ dìm Yeésò waà ndɔ, bɔ́ njebá le yí cie, bɔ́ ye bɔ̀ nùàr a: «Yílá kêh béh Yeésò teèn.» 32Sâ nùàr ŋgún né kwarè seèn den kaáŋ yɔŋ, bɔ́ ye bú a: «Meí yeè bɔ́ bɔ̀ dìm yeè né yí cie, bɔ́ ye yílá kêh wò ma.» 33Ye bɔ́ a: «Meí mò mé bɔ̀ dìm mò né bɔ̀ neì wa?» 34À né bɔ̀ nùàr gwà dɔɔ́ŋ ke yɔŋ. À den cuù, ye bɔ́ a: «Meí mò mé bɔ̀ dìm mò né seér bɔ̀ hên bɔ̀. 35Bɔ̀ɔ́ mé né sòn Càŋ ŋgweé dɔɔ́ŋ, bɔ̀ meí mò, bɔ̀ dìm mò, bɔ̀ tie mò né bɔ́.»
4Kàn felè nùà vú-gèh
14:1 Lûk 5:1-3Yeésò yila cu ŋgòr Càŋ ké sòn tub Galilê feèh. Cìlì nùàr ŋgún merré wa cuù, faŋ sie bú beè. Yeé baá yɔgɔ́, à nde ŋa den dé seèn yí dùà te kɔme, bɔ́ le ká cie sòn nòmò. 2À lé bɔ́ njèh kókoó mbaá feh keéh giì naâ te kàne te kàne, ye bɔ́ a: 3«Bí ŋgwé! Nuaré déì lé ndeè naâ ké ŋueh bèh gèh vuû. 4À yeé baá gèh vuú, kèb déì sue le ceér dueè. Bɔ̀ non waà gwaré yieé sɔm. 5Kèb déì nde sue yila te kérré taâ, bèh sâ tàbè teèn màgà ŋgwéh. Ba yuoô wágácén ndɔ. 6Lou yeé baá li, ŋema yuo cu. Lòù sam, bèh jɔgɔb yiî lé teèn ná ŋgwêh. 7Kèb déì nde sue yila lètenè bɔ̀ ŋgobó deduanê, ba yuo ter. Yeé baá kulá, bɔ̀ ŋgobó deduanê hèllè lané wula sɔm bɔ́, bɔ́ tàb wá kwà cú. 8Kèb déì nde dé seèn sue yila bèh tàbè bagaà, ba yuo kelà, kula, wa tàb: tab déì mvum teèn yulà tagár, tab déì yulà ténjén, déì yuií.» 9Yeésò den cuù, ye bɔ́ a: «Nuaá né mé tie dé ŋgweê, bú a, ŋgwé nyégé ŋgòr hên bagasé.»
Yeésò ŋgòr te kàne si keéh né dé keì?
10Bɔ̀ nùàr yeé ŋellé gi aá, bɔ̀ɔ́ mé né kwarè seèn bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ yulà cùɔ̀b fà doô bie bú bɔ̀ kàn sâ ndɔ. 11À ye bɔ́ a: «Dé biì, ŋgòr felè *Lò Càŋ mé Càŋ lɔ naâ lòù leér kwaá, né tieè biì. Dé bɔ̀ déì, kɔ bɔ́ né bɔ́ lè kàne ménâ si keéh, 124:12 Es. 6:9-10te bɔ́ ke den dé keè, bɔ́ ŋéné cú; te bɔ́ felá den dé felâ, bɔ́ ŋgwé kɔ́ cú ndɔ. Mɔ sam, bɔ́ nde né temé kweh seér, Càŋ nde né veên bɔɔ̀n doó kulú njií.»
Kàn nùà vú-gèh seè
13Yeésò den cuù, ye bɔ́ a: «Bí kàn hên ŋgwé kɔ́ ŋgwéh wa? Sâ bí bɔ̀ déì ŋgweé kɔ nde né naàn wa? 14Nùà vú-gèh né nuaá mé né ŋgòr Càŋ tueé. 15Bɔ̀ nuaré déì né mapelîm mbaá faá kpɔŋ ceêr nɔ, gèh naá giì teèn sue. Bɔ́ yeé ŋgweé gi aá, tètèì sam, *Sátàn waà baá kèn, luaga sɔm cu bɔ́ lè. 16Bɔ̀ déì kwa né dé bɔɔ̀n gèh faá bèh kérré taâ nɔ. Bɔ́ nde né ŋgòr Càŋ ŋgweé, bɔ́ gwaán nyegé mé vɔ́gɔ́-temé mene. 17Njèh cén, ŋgòr sâ jɔgɔb lè bɔɔ̀n yí ŋgwéh; bɔ́ gwaán lom né cuúr cén mbaá. Gèr sé yeé baá bɔ́ te ŋgòr Càŋe coró, bɔ̀ nùàr né bɔ́ mé njéh bunó, bɔ́ cuaré yuo wúwágá. 18Bɔ̀ɔ́ mé né lètenè bɔ̀ ŋgobó deduanê sue yilá doô né bɔ̀ɔ́ mé né ŋgòr Càŋ ŋgweé, 19njèh cén, bɔ́ né mé *wɔ́ŋ nyamé le, bɔ́ né te ŋgùlù wɔ́ŋe faá bɔ́ gwaán nê nɔ samé ndeé, bɔ̀ tuaá hihiné né mé bɔ́ bele ndeé ndɔ. Nde nde, bɔ̀ njèh hèllè karé wula sɔm njií ŋgòr Càŋ lè bɔɔ̀n, bɔ́ le cùr. 20Bɔ̀ nuaré déì dé bɔɔ̀n né faá bɔ̀ gèh mé bɔ́ vuú né te tàbè bagaà nɔ. Bɔ̀ sâ bɔ̀ né ŋgòr Càŋ ŋgweé, bɔ́ né gwaán nyegé. Yeé baá ménâ, bɔ́ né tàb waá ndɔ; tab déì mvum teèn yulà tagár, tab déì yulà ténjén, déì yuií.»
Kàn déì mé lâm
214:21 Mat. 5:15; Lûk 11:33Yeésò den cuù ye bɔ́ a: «Mɔ bɔ́ mɔgɔ yilà baá mé lâm gwò, bɔ́ sulí kwaá seér nde né bú ka sɔɔ̀ wa? Bɔ́ nde né bú ka ndagâ sulí kwaá seér ndɔ wa? Ŋgweéh bɔ́ tuú njií nde né yí te súgo mà. 224:22 Mat. 10:26; Lûk 12:2Mè tueé bí, bɔ̀ njií mé né bèh cibì dɔɔ́ŋ nde gi né cie ŋené le; bɔ̀ dé bèh lèrrèb ŋené yuo kela giì bèsɔ́nè ndɔ. 23Nuaá né mé tie dé ŋgweê, bú a, ŋgwé nyégé ŋgòr hên bagasé.»
244:24 Mat. 7:2; Lûk 6:38À den cuù, ye bɔ́ a: «Bí ŋgwé nyégé bɔ̀ njií mé bí né felá dɔɔ́ŋ bagasé. Bí kɔ́ɔ ye, mòù mé bí né bɔ̀ nùàr njèh teèn me haá dɔɔ́ŋ, Càŋ bí me haá cu nde né teèn, à haá sagá cu bí déì felèbɔ̀. 254:25 Mat. 13:12; 25:29; Lûk 19:26Nuaré déì nde gi né mé njèh beè, bɔ́ haá sagá cu bú déì teèn. Nuaré déì dé seèn mé njèh beè sam nde ŋgweéh, né mene dé maàn mé à né mé njéh dɔɔ́ŋ, bɔ́ nde né bú beè horó sɔm.»
Gèh bɔ̂ tàbè baá jueé
26Yeésò den cuù, ye bɔ́ a: «*Lò Càŋ den né faá nùàr né gèh ké ŋueh vuú kwaá nɔ. 27À yeé vu kwaá baá, cíbíteèn à né lɔ́m cer, suútenè à né bèh seé seèn ndeé; gèh hèllè né jomo seèn kar, né noóm, nùà hèllè kèkènè dé sâ ŋgwé kɔ́ ŋgwéh. 28Gèh bɔ̂ tàbè né ka bɔɔ̀n jueé den; à ba yuo kelà ndɔ, ŋa jìlì, velé sem, nde nde sie kèh. 294:29 Joël 3:13Yeé ŋema gi aá, wulu dé kwaâ. Nùà ŋueèh doô kwaá sɔm ndɔ.»
Kàn mvum tàb làm
(Matíô 13:31-32, 34; Lûk 13:18-19)
30Yeésò den cuù, ye bɔ́ a: «Béh Lò Càŋ me njií nde né mé kei wee? Den né faá kàn dé heè wa?» 31Ye bɔ́ a: «Lò Càŋ den né faá mvum tàb làm4:31 Ká Bà mvum mé jie kela né kɔɔ́ né mvum tàb làm. Dé ké lɔ bɔ̀ Jûf né mvum dé hiîn. nɔ. Mɔ bɔ́ baá bú dòù dobo yií, támbên lètenè bɔ̀ mvum dɔɔ́ŋ né bú. 32Mɔ à kula baá, tàyàm lètenè bɔ̀ toû dɔɔ́ŋ né cu bú. Bɔ̀ béh seèn nde né bèh beè yaám sie; bɔ̀ non tieé beh fulu te yùm seène.»
33Yeésò lé bɔ̀ nùàr njèh kókoó feh giì naâ te kàne te kàne, faá bɔ̀ kàn dé hên nɔ. À lé si beéh bɔ́ dé mé bɔ́ nde né ŋgweé komo ndɔ. 34À ŋgòr déì lòù mbaá túé njí ŋgwéh, kɔ né lè kàne. Dé bɔ̀ mbɔ̀ŋ, mɔ bɔ́ baá léláŋ bɔɔ̀n, à né bɔ́ se gií.
Fu tarê pam hunê
35Cu ka loù sâ liyilì, Yeésò ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn a: «Béh nde tub kèb yágà.» 36Bɔ́ yuo kwaá lɔ cìlì nùàr ndɔ. Bɔ̀ mbɔ̀ŋ weh yuo mé bú te kɔm mé à né lè doô; sâ bɔ̀ kɔm déì né kwarè mân. 37Wa beré déì, fu tarê kobo yilà dùà, né nòmò lè kɔme pieém njií den, kɔm baá yuú. 38Sâ Yeésò baá ké jomo bɔɔ̀n lɔ́m, à né feh te kékèh cer kwaá den. Bɔ́ nyimé sɔm bú, bɔ́ ye bú a: «Nùà fèh-njèh, béh nde aá kum le, wò yúlá ŋgwéh wa?» 39À nyimé yuoô, à pam huné sɔm fu, ye nòmò a: «Húné nɔɔ́ŋ.» Fu hèllè nɔɔ́ŋ, pɔ́ŋ die dùà dɔɔ́ŋ. 40À ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ a: «Bí veéh né dé keì wa? Bí temé mé mè kwá njí cú wa?» 41Veéh bɔɔ́ bɔ́ njèh. Bɔ́ né lètenè bɔɔ̀n bieé kuú ye: «Hên né neì, mé sòn seèn ŋgweé bilí né mé fu bɔ̂ nòmò mene wa?»
5Nuaré déì mé càŋ tándulu yoòr taré sɔɔ̀m
1Bɔ́ wa yí sònò tuùb kèb yágà, te tàbè bɔ̀ Jerasénè bɔ̀. 2Yeésò suaga die doó. À yeé ke, nuaré déì yuoô ké màsou, baá ká yoòr seèn ndeê. Nùà hèllè lé naâ mé càŋ yoòr, 3à lé cer beéh ké màsou ndɔ. Né mene mé yuií lɔ̀ŋ, nuaré déì lé bú kàgà kòmò ná ŋgwêh. 4Sâ bɔ́ lé bú be kaga beéh lòù, bɔ́ yií bú fɔ̀gɔ̀ gulè ndɔ. Mé njéh mene, à lé naá beh tené sɔm. Nuaá mé nde né bú taré yɔgɔ́ sam. 5Suútenè mé cíbítenè mene à né ké lètenè bɔ̀ sà keéŋ sɔɔ́, mé te tòre mene ndɔ, à né yo mé taá tulú ŋerré.
6À yeé nde ŋene njií Yeésò ké dàb mân, à sɔm doò, à dula ndeè ká toò seèn, à cemmé nde doó, 7à né ké ter lɔgɔ́ njií, ye bú a: «Yeésò Ŋunà Càŋ terrèb, bélɔ̀ né lè keé-re wa? Mé yilí Càŋ, té mè gèr fèh.» 8Sâ Yeésò la baá càŋ lè seèn paám, ye bú a: «Tándulu, yùò kélâ nùà hên lè nɔɔ́ŋ.» 9Jomo sâ Yeésò ye bú a: «Yilí yeè né neì wa?» Ye Yeésò a: «Yilí nyî né Bilíbɔ́. Lòù sam, béh bilí den né lòù.» 10À né Yeésò bɔŋ den, ye bú a: «Té béh te tàbè hên sɔ̀m.»
11Sâ bɔ̀ŋ ŋguiâŋ né ké cueè tòr yieé den, bɔ́ né teèn ŋgún. 12Bɔ̀ càŋ doô bɔŋ baá-re Yeésò, ye bú a: «Kwá béh nde yila den seér ké lè bɔ̀ ŋguiâŋ kíê.» 13Yeésò gwaán ndɔ. Bɔ́ durá yuo kela baá-re, bɔ́ nde yila nde lè bɔ̀ ŋguiâŋ hèllè. Bɔ̀ ŋguiáŋ kem suagà ké cueè, bɔ́ sue yila nde ké te tube. Bɔ́ lé naâ dɔɔ́ŋ kám fà. Bɔ́ kum le teèn.
14Bɔ̀ tèŋ ŋguiâŋ durá yuo gi ndɔ; bɔ́ nde bɔ̀ nùàr ké lɔ mé kè kèbè mene tueé. Bɔ̀ nùàr né teèn kem ndeé, te bɔ́ nde ŋene mé njolo bɔɔ̀n ndɔ. 15Bɔ́ yeé wa baá kwarè Yeésò, bɔ́ ŋene nuaá mé lé naâ mé tándulu yoòr doô, né doó den den, à su kwaá baá cɔ̀gɔ̀ yoòr, à taré yuo aá kèn. Veéh bɔɔ́ bɔ̀ nùàr njèh. 16Bɔ̀ njií mé la kelà naâ felè nùà beên mé bɔ̀ ŋguiâŋ dɔɔ́ŋ, bɔ̀ɔ́ mé naâ ŋené, né bɔ̀ nùàr se nyegé. 17Yeé baá ménâ, bɔ́ bɔŋ Yeésò, ye bú a: «Kúkùr yeè, yùò lè tàbè beèh yuoò.»
18Yeésò yeé baá te kɔme yilá ndeé, nuaá mé la naâ mé càŋ yoòr doô bɔŋ bú, te bɔ́ bú nde. 19Yeésò berɔ́ŋ ye bú a: «Ndé dèn sér á ké lɔ yeè, wò tueé bele bɔ̀ mbeí yeè njií mé Nùà Dueè la naâ felè yeè bɔɔ́ dɔɔ́ŋ, wò tueé bɔ́ jere mé à la naâ wò kɔɔ́ doô.» 20Nùà hèllè fɔɔ́n gò ndɔ. Njií mé Yeésò naâ felè seèn bɔɔ́ keéh dɔɔ́ŋ, à né mé njéh lè lò Dèkàpòlî5:20 Lò Dèkàpòlî jue né lò mé lɔɔ́ né teèn yulà. sâ saán ndeé. Bɔ̀ɔ́ mé lé naâ ŋgòr hên ŋgweé dɔɔ́ŋ geí laré gi.
Ŋunà Jàrûs bɔ̂ ma mé lé naâ cɔ̀gɔ̀ Yeésò kema
21Yeésò yuo cuù kèb yágà te kɔme, à cu cuù kèb kân. Cìlì nùàr bilí wa cuù kwarè seèn ŋgún, sâ à né sòn nòmò njebá den. 22À yeé ke, nùà koô *gwà sóù déì waà baá, yilí seèn né Jàrûs. À yeé nde ŋene njií Yeésò mân, à cemmé nde ka seèn, 23à bɔŋ bú, ye bú a: «Huaán nyî dé vêh nde aá kuú dɔlé. Kúkùr yeè, ndê kèmà njí yeè bú be yoòr teèn, te à yili yuo, à kú cú.» 24Yeésò yuo bele bú ndɔ. Cìlì nùàr né Yeésò jomo kem bele, bɔ́ né lom bú dé barê baré ŋeí.
25Sâ ma déì né doó sâ teèn; baá nyèmà yulà cùɔ̀b fà húɔ́m né bú yoòr yuo den. 26À né bèh lèh dé kàn mé dé kân ndeé, à né gèr teèn mbaá ŋené kuú, kàgàlɔ̀ŋ né bú beè gií. Mé njéh mene, toò ndé ŋgwéh, à né seér gèr mé njéh lòù ŋené ŋeí. 27Sâ ma hèllè lé naá baá njàgà Yeésò ŋgweé ndɔ. Yeé baá ménâ, à yila nde lètenè bɔ̀ nùàr, à ŋgoró nde yí jomo seèn, à kema weh cɔ̀gɔ̀ seèn. 28À né ké lè tueé den ye: «Mɔ mè kema cegé mene léláŋ cɔ̀gɔ̀ seèn, nde né mè yili sɔm.» 29À yeé baá kema, húɔ́m tené bú yoòr ndɔ. À ŋgweé kɔ ye nyí taré baá kèn.
30Yeésò ŋgweé kɔ yoòr dé seèn ndɔ, ye terreb nyî kèb déì naâ yuo. À bele seér lètenè bɔ̀ nùàr, ye: «Neì cɔ̀gɔ̀ nyî kema naâ kɔɔ́ wa?» 31Bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn ye bú a: «Bɔ̀ nùàr baré sela baá ndɔ, wò ye neì nyí kemá naâ kɔɔ́ wa?» 32Yeésò né ka kwarè seèn ke yɔŋ, ye te nyí ŋene nuaá mé la naâ nyí kema sâ. 33Ma doô yeé ŋgweé kɔ aá yoòr seèn ménâ, à ndelé ndeè mé veéh mene, à die nde ka Yeésò, à tueé komo bú gècên seèn dɔɔ́ŋ. 34Yeésò ye bú a: «Huaán mò, wò né lom temé cén yoòr mò kwaá njií, wò taré yuo aá kèn. Mvélé yùò teèn, ndé bá-re.»
35Yeésò née seèn mé ma doô tueé den, tóm waà ndɔ, bɔ́ ye nùà koô doô a: «Ŋuna yeè kuú aá ma. Té yeè Nùà fèh-njèh mbaá kì kú cú.» 36Yeésò dé sâ táŋ ŋgwéh, à kɔ lom né nùà hèllè tueê, ye bú a: «Té vèh, kwá njí lòm ndèm mé mè.» 37À gwàn cú dé nuaré déì bele bɔ́ jomo ndɔ, à weh lom aá Piêr mé Jâk bɔ̂ dìm seèn Jâŋ. 38Bɔ́ bɔ́ nde ké lɔ nùà koô gwà sóù doô. Bɔ́ wa ké teèn, bèmè né lom bɔgɔ́ faá cí nɔ, mbà né doó jɔgɔ́r ŋellé. 39À yila nde yí gwò teèn, ye bɔ̀ nùàr a: «Gèh bèmè mé yúé mene hên né dé keì wa? Huaán njeré déì kú ŋgwéh, à cer né lɔ́m.» 40Te bɔ̀ nùàr yeé nde ŋgweé njií ménâ, bɔ́ kem sue bú yoòr mé séb. À sɔm keéh gi bɔ̀ nùàr cie ndɔ, à weh lom tele bɔ̂ meí mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn doô, bɔ́ bɔ́ yila nde ké mí yoòr huaân, 41à sie njií bú be ter, à tueé bú mé ju bɔɔ̀n, ye bú a: «Tàlítà kúmì.» Sâ tueé né ye: «Huaán vêh, mè ye wò a, wùò ter.» 42Huaán doô komo wuo ter ndɔ, yila gò gɔɔ̀. Sâ à lé baá giì mé nyèmà yulà cùɔ̀b fà. Bɔ́ yeé nde ŋene njií mân, hiím laré bɔ́ doó dɔɔ́ŋ. 43Yeésò luɔm lom bɔ́ dé gècên ndɔ, ye bɔ́ a: «Càŋ a bɔ́ bí tueé nuaré déì. Bí há huaán yáb, à yieé.»
6Bɔ̀ Najarêt bɔ̀
1Yeésò yuo bèh sâ ndɔ, à cu cu lè lɔɔ́ mé à lé kulà naâ teèn. Bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn lé naâ kɔɔ́. 2Yeé baá loù sóù, à yila nde ké *gwà sóù, à né bɔ̀ nùàr njèh teèn feh den. Bɔ̀ nùàr yeé ŋgweé aá, hiím gi bɔ́ doó dɔɔ́ŋ, bɔ́ ye: «À dé sâ kwaá naâ he wa? Hên né gèh kɔ́gɔ̀n kei mân, hên baá-re fém ndɔ. 3Ŋgweéh hên né kób-toû ŋunà Marî doô wa? Ŋgweéh Jâk bɔ̂ Josês mé Jûde bɔ̂ Simɔ̂ŋ né gi bɔ̀ dìm seèn wa? Ŋgweéh lètenè beèh hên né gi bɔ̀ tie ndɔ wa?» Yeé baá ménâ, bɔ́ temé yoòr seèn kwá njí cú ndɔ. 46:4 Jâŋ 4:44Yeésò deén baá-re, ye bɔ́ a: «Bèh dɔɔ́ŋ bɔ̀ nùàr né gi nuaá mé né *sòn-Càŋ veéh; sòn seèn ŋgeén seér yeé bɔ̀ lɔɔ́ bɔ̀ seèn, bɔ̀ nùàr seèn, né mene te mbàgà seèn, bɔ́ né yeé sòn seèn ŋgeén.»
5À yeé ŋene bɔ́ temé teèn kwá njí ŋgwéh ménâ, à bèh fém bɔɔ́ keêh kwà cú ndɔ. Mé njéh mene, à kema taré sɔm cegé bɔ̀ beên bɔ̀ déì. 6Gèh temé mé bɔ̀ nùàr lé yoòr seèn kwá njí ná ŋgwêh sâ, lé naâ bú hiím yɔgɔ́.
Bɔ̀ yulà cùɔ̀b fà bɔ̀ ké cie temá njiî
Jomo sâ Yeésò nde bèh ŋgòr Càŋ lelɔ feh bele ndɔ. 7À yilá bilí bɔ̀ mbɔ̀ŋ yulà cùɔ̀b fà doô, à tema sɔm bɔ́ fèfà fèfà, à jege haá bɔ́ terreb te bɔ́ kwɔgɔ́ sɔm bele bɔ̀ nùàr càŋ tándulu yoòr, 86:8-11 Lûk 10:4-11ye bɔ́ a: «Mɔ bí baá mé gò, bí té njeré déì beè wèh sìè, kɔ né cegé cùgò. Bí té yáb beè wèh sìè, né mene ba, né mene kàgàlɔ̀ŋ, bí té beè wèh sìè. 9Bí yí lòm débágá, bí té cɔ̀gɔ̀ fà sù sìè ndɔ.»
10À den cuù, ye bɔ́ a: «Mɔ bí wa baá lè lɔɔ́ déì, bɔ́ feh bí bèh cèrrè, bí dèn lòm gwò sâ, kɔ gò biì wulù baá, bí yuo ye. 116:11 Seé b. 13:51Mɔ bí wa beré déì, bɔ́ bí wèh ŋgwéh, bɔ́ tie te ŋgòr biì félá njí ŋgwéh, bí yùò kwá lɔ́ bɔ́ nɔɔ́ŋ. Mɔ bí baá doó sâ yuo, bí kàrè sɔ̀m gí fùfú lɔɔ́ sâ gulè biì, te duɔɔ̂m bɔ́ toò tueé kwaâ.»
12Bɔ̀ mbɔ̀ŋ fɔɔ́n gò ndɔ, bɔ́ né mé ŋgòr Càŋ se ndeé, ye bɔ̀ nùàr a: «Bí kwéh sér temé biì kweèh.» 136:13 Jâk 5:14Bɔ́ né nùàr ŋgún càŋ yoòr kwɔgɔ́ sɔm bele, bɔ́ né bɔ̀ beén bɔ̀ kókoó kómó bɔ, bɔ́ né bɔ́ mé njéh taré sɔm bele ndɔ.
Cio Jâŋ Bàptîs
146:14-15 Mat. 16:14; Mk. 8:28; Lûk 9:19Mgbè *Herôde ŋgweé njií njàgà Yeésò ndɔ. Lòù sam, ŋgɔ́g seèn lé baá bèh dɔɔ́ŋ ŋgulí ndeé. Sâ bɔ̀ déì lé ye: «Né Jâŋ Bàptîs dòù komo yuo cuù né kɔɔ́. À fém bɔɔ́ né mé terreb sâ.» 15Bɔ̀ déì ye: «Né *Elî.» Bɔ̀ déì den cuù ye: «Né *sòn-Càŋ déì faá bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ dé léí toò nɔ.»
16Herôde yeé ŋgweé aá ménâ, à sie lom aá dé seèn ye: «Né Jâŋ Bàptîs. Nyí lé naâ bú feh tená; à komo yuo cuù né dòù kɔɔ́.» 176:17-18 Lûk 3:19-20Sâ Herôde lé seèn tueé naâ kɔɔ́, ye bɔ́ sìè kàgà njí Jâŋ gwà cibì. À lé bú môn bɔɔ́ kuú naâ felè Herodiâs, veèh Filîp dìm seèn. À lé naâ ma sâ gwò ŋgaá kwaá njií. 18Sâ Jâŋ lé naâ bú teèn bèsɔ́nè tueé njií ndɔ, ye bú a: «Né jolo. Wò sé lé veèh dìm yeè gwò wèh kwá ná ŋgwêh!»
19Yeé baá ménâ, Herodiâs sie kwaá lom aá Jâŋ lè, ye kɔ nyí bɔɔ́ wula sɔm aá bú ndɔ. Njèh cén, à lé lɔ́ŋ beè Herôde kwà ná ŋgwêh lòù. 20Lòù sam, Herôde lé naâ Jâŋ veéh, ye Jâŋ né lom nùà dilî, nùà gècên. À lé naá beéh Jâŋ cií ndɔ. Gwaán né mene bú ki, mé njéh mene ye kɔ nyí né tie te ŋgòr seèn felá njií.
21Te cu sâ cieé mé bɔ́ lé ŋaár naâ bú teèn yɔŋ kwaré cu ndɔ. À yilá baá-re bɔ̀ nùàr, te bɔ́ nde teèn. À lé naâ bɔ̀ kokoô bɔ̀ seèn yilá, à yilá bɔ̀ kwaá-taâb, mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ te tàbè Galilê mene, ye bɔ́ a, bɔ́ ndé gî teèn. Loù cieé koô sâ, Herodiâs kwa keéh baá-re lɔ́ŋ teèn. 22Sâ ŋuna seèn dé vêh lé naâ bené ké gwò ŋgɔ. Yeé baá Herôde bɔ́ bɔ̀ nùàr yoòr huɔɔ́m, Herôde ye huaán a: «Njií mé wò né gwaán dɔɔ́ŋ, mɔ wò bie, mè nde né wò haá.» 23À jege yií teèn ndɔ, ye bú a: «Né mene tàbè nyî, nyí nde né wò kèb déì kɔb haá.» 24Huaán vêh doô yuo kela ndɔ, nde ké yoòr meî, ye meí a, nyí júée bú a, há nyí kei wa? Meí ye bú a: «Júée bú a: há nyí feh Jâŋ Bàptîs ma.»
25Huaán doô ndɔr nde cu gè jomo yoòr mgbè, ye bú a: «Mè né feh Jâŋ Bàptîs te suúŋe kènê gwaán.» 26Te mgbè Herôde yeé nde ŋgweé njií mân, temé yili lom bú lè lég, à munó njií jègè mé à la naâ toò bɔ̀ nùàr jege doô, yɔgɔ́ bú dé berɔ̂ŋ. 27À yilá njiî sɔ́jì seèn cén déì ndɔ, ye bú a: «Ndé téná wèllè feh Jâŋ Bàptîs.» Sɔ́jì hèllè yuo ndɔ, nde ké gwà cibì, tena waà mé feh Jâŋ lè suúŋe, 28haá njií mé huaán doô. Huaán doô nde mé meí haá njií ndɔ. 29Bɔ̀ mbɔ̀ŋ Jâŋ yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ nde furú njií kukuŋ dòù ndɔ.
Bɔ̀ nùàr kám tîn koô
(Matíô 14:13-21; Lûk 9:10-17; Jâŋ 6:1-14)
30Bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê cu cuù ndɔ, bɔ́ tueé Yeésò njií mé bɔ́ lé bɔɔ́ keéh naâ, mé bɔ́ lé feh keéh naâ dɔɔ́ŋ. 31Cu sâ nùàr ŋgún lé naâ waâ, bɔ̀ déì né ndeê, bɔ̀ déì né cuú. Né mene dé yáb yieê, Yeésò bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ lɔ́ŋ kwà ŋgwéh. Yeé baá ménâ, ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn a: «Béh nde ser ké bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ, te bí ko weh teèn.» 32Bɔ́ yila kɔm ndɔ, bɔ́ fɔɔ́n gò, bɔ́ nde ké bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ léláŋ bɔɔ̀n. 33Bɔ́ yeé baá ndeé, bɔ̀ nùàr kókoó mbaá lé naá giì bɔ́ ŋené kɔɔ́, bɔ́ né te lɔɔ́ dé kàn, mé dé kân kem yuoô, bɔ́ né teèn mé gule durá ndeé. Mé bɔ̀ Yeésò nde waá, sâ bɔ̀ nùàr baá gi cu doó.
346:34 Nomb. 27:17; 1 Rois 22:17; 2 Chr. 18:16; Ese. 34:5; Mat. 9:36Yeésò yeé suaga die aá doó, à ŋene njií cìlì nùàr né merré den. Jere bɔɔ́ bú njèh. Lòù sam, bɔ́ lé naâ faá bɔ̀ mbieè mé nùà njèh teèn sam nɔ. Yeé baá ménâ, à yila baá-re bɔ́ njèh feèh ndɔ, à feh lom bɔ́ njèh ŋgún.
35Nde nde, lou yeé yuɔm aá, bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn ŋgoró nde kwarè seèn, bɔ́ ye bú a: «Cu nde aá kelá, bèh hên né ká jomo ndɔ. 36Wò sé la kwaá lɔ bɔ̀ nùà hên nde cu lelɔ yáb fɔɔ́n ŋge yieé.» 37Yeésò ye bɔ́ a: «Bí há bɔ́ yáb kɔɔ́.» Bɔ́ ye bú a: «Wò ye béh ndé ŋgè há bɔ́ yáb lòù, te béh njèh kám yuií fà dɔɔ́ŋ weh ndeè né he wa?» 38À den cuù, ye bɔ́ a: «Bí ndé jɔ̀gɔ̀ fɔ́n ke lètenè biì, bí né mé breêd beè meèn wa?» Bɔ́ yeé fɔɔ́n ŋene aá, bɔ́ ye bú a: «Beè beèh né breêd tîn mé ŋgò fà.»
39Jomo sâ ye bɔ́ a: «Bí júée bɔ̀ nùàr a, dèn ndé gí doó te nyurè, bɔ́ dèn bílí mɔ̀gɔ̀ mɔ̀gɔ̀ ma.» 40Bɔ̀ nùàr den nde doó ndɔ, bɔ̀ mɔ̀gɔ̀ déì mé nùàr teèn yuií, bɔ̀ déì yulà títîn. 41Bɔ́ yeé den gi aá, Yeésò weh breêd tîn mé ŋgò fà doô, à ke njií njolo ké te vulúu, à dua Càŋ teèn, à kɔlé haá njií breêd mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ, te bɔ́ geé haá bele bɔ̀ nùàr. À geé yɔŋ cu bɔ̀ ŋgò fà doô lètenè bɔɔ̀n dɔɔ́ŋ ndɔ. 42Nùàr dɔɔ́ŋ yieé fulu gi; 43ndilí le, breêd mene, ŋgò mene. Bɔ̀ mbɔ̀ŋ ŋuaán bilí, yuú sɔgɔ́ yulà cùɔ̀b fà.
44Sâ lètenè bɔ̀ nùàr mé lé naâ yieé dɔɔ́ŋ, bɔ́ kula weh cegé né bɔ̀ siíb kám tîn.
Felè nòmò gɔɔ̀
45Dèn sɔ́ ŋgwéh, Yeésò kou yií njií bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn lè kɔme, te bɔ́ sela kela toò, bɔ́ nde kela den bú yí Becaida; à le ŋgɔgɔ̂ dé seèn ká jomo, te à sɔm gi bɔ̀ nùàr. 46Bɔ̀ nùàr yeé yuo gi aá, à ŋaá nde dé seèn ké te tòre bèh Càŋ duaà. 47Cibí yili lɔ bú ké teèn. Sâ bɔ̀ mbɔ̀ŋ baá gi mé kɔm ké lètenè nòmò. À ká cie le lom aá mé huún. 48À yeé ke, bɔ́ bɔ̀ fu tarê baá ké dùà kwaré, bɔ́ né gèr mé njéh ŋené, bɔ́ né mene kɔgɔ́, kɔm ndé kòmò cú.
Nde nde, yeé baá mé be lɔ̂m nèà, à nde ké yoòr bɔɔ̀n ndɔ, à dé seèn gɔ nde seér felè nòmò felè nòmò, ye te nyí kela keéh bɔ́. 49Te bɔ́ yeé nde ŋene njií, à baá felè nòmò gɔ ndeé ménâ, bɔ́ sɔm kéŋ, ye merré déì né càŋ tándulu. 50Lòù sam, bɔ́ lé naá giì bú dɔɔ́ŋ ŋené laré, veéh lé naâ bɔ́ njèh bɔɔ́ ndɔ. Tètèì sam, ye bɔ́ a: «Bí sìè temé, né mè; bí té vèh.» 51À ŋaá yila nde yí te kɔme yoòr bɔɔ̀n; fu hèllè pɔ́ŋ ndɔ. Geí su njií bɔ̀ mbɔ̀ŋ doó. 52Lòù sam, bɔ́ lè né mé temé macùr; fém mé Yeésò lé naâ mé breêd bɔɔ́ doô, bɔ́ lé ŋgwé kòmò ná ŋgwêh.
Bɔ̀ beên bɔ̀ te tàbè Jenesarétè
53Bɔ́ nde sela yuo kela tub kèb yágà. Bɔ́ wa te tàbè Jenesarétè, bɔ́ colo lɔ kɔm sònò nòmò. 54Bɔ́ yeé suaga die aá doó, bɔ̀ nùàr ŋene kɔ cu Yeésò, 55bɔ́ durá nde bɔ̀ nùàr te tàbè sâ dɔɔ́ŋ tueé bele. Bɔ̀ nùàr yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ jɔgɔ wa belê mé bɔ̀ beên bɔ̀ te tèb-e. Bèh mé Yeésò né teèn dɔɔ́ŋ, 56né mene te lɔɔ́ maàn, né mene te lɔɔ́ koô, né mene kè kèbè dɔɔ́ŋ, bɔ́ né mé bɔ̀ beên bɔ̀ teèn jɔgɔ́ ndeé, bɔ́ né bɔ́ ké mbartɔgɔ̂ jɔgɔ́ njií, bɔ́ né bú bɔŋ, ye bú a: «Mɔ bɔ̀ beén bɔ̀ kema weh cegé mene léláŋ sòn cɔ̀gɔ̀ yeè, bɔ́ nde né taré.» Bɔ̀ɔ́ mé lé naá belê kema dɔɔ́ŋ lé naá giì taré yuo ndɔ.
7Tòù bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀
1Bɔ̀ *Farisiên mé bɔ̀ *njí-sóù déì yuoô ké Jerusalem, bɔ́ bilí ndeè ká kwarè Yeésò. 2Waà ká toò, bɔ́ ŋene, ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn déì né yáb yieé, bɔ́ be faá tabɔ́ né tueé nɔ yàgà ŋgwéh.
3Sâ bɔ̀ Farisiên mé bɔ̀ *Jûf déì né yeé dé bɔɔ̀n tabɔ́ jolo: mɔ bɔ́ be faá tabɔ́ né tueé nɔ yàgà ŋgwéh, bɔ́ yáb yíé bèh. 4Mɔ bɔ́ cuù baá tan, kɔ bɔ́ yaga kellé gi aá yo, bɔ́ yieé ye yáb. Bɔ́ né cu tòù hihiné faá tabɔ́ tueé nê nɔ jolo ndɔ: gèh dé mé bɔ́ yaga yeé njèh mé njéh, né mene bɔ̀ ŋgàb, né mene bɔgɔ, né mene sɔɔ̀, né mene ndagá, bɔ́ né gi jolo.
5Bɔ̀ Farisiên mé bɔ̀ njí-sóù hèllè yeé nde ŋene njií bɔ̀ mbɔ̀ŋ Yeésò né tabɔ́ ménâ kwaá, bɔ́ bie njií baá-re Yeésò ndɔ, ye bú a: «Bɔɔ́ né naàn mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeè tabɔ́ bèlè ŋgwéh, bɔ́ né yáb mé be yilî yieé wa?» 67:6-7 Es. 29:13Yeésò deên ndɔ, ye bɔ́ a: «Esáyà lɔ jueè bɔ̀n, ye bí né bɔ̀ sòn fà bɔ̀! À yeé baá sòn-Càŋ tueé, à nyagá kwaá te mvù ménâ ndɔ, ye: Càŋ ye:
Bɔ̀ nùà hên nyí seén kuú den né mé par sòn mbaá,
temé bɔɔ̀n né bèh hiîn.
7Den né faá bɔ́ né nyí dua nɔ, sâ né dé lòù;
bɔ́ kwaá lɔɔ̀ né tòù nyî,
bɔ́ feh seér tòù bɔ̀ tele bɔɔ̀n.»
8Yeésò den cuù, ye bɔ́ a: «Wanɔɔ́ŋ bí né tòù Càŋ kwaá lɔɔ́, bí feh seér tòù bɔ̀ tele biì nɔ.»
9Yeésò den cuù baá-re, ye bɔ́ a: «Dé tòù Càŋ, bí né lom bú doó si njií kɔɔ́ dé gècên, te bí bele nyegé tòù biì. 107:10 Ex. 20:12; 21:17; Lév. 20:9; Deut. 5:16Sâ Músì né gi tueé ye: Léb toò tele mé meí yeè, wò ŋgweé sòn bɔɔ̀n. À né cu tueé, ye nuaá mé duagá tele, wa né meí wa, bú a, kú táré lè teèn ŋgwán. 11Mé njéh mene, bí ménâ fèh bèh. Bí den seér cu né ye: Mɔ nuaré déì tueé njií mé tele, wa mé meí wa, ye bú a: nyí sé la naâ wò gam; njèh cén, baá gi *sèmè, (sâ tueé né ye: baá gi dé Càŋ), 12à né mene môn tueé seér, bɔɔ́ né naàn mé bí ye né baga wa? Ŋgweéh sâ bí ye bú a: Té tele mbaá gàm kú cú mà. 13Ŋgweéh bí sâ bɔɔ́ ŋellé né ŋgòr Càŋ, te bí feh keéh tòù lɔɔ̂ biì wa? Bí né ménâ bɔɔ́, bí né cu mé bɔ̀ tòù ŋgún ménâ feh ndeé den.»
Bɔ̀ njií mé bɔɔ́ yili yeé nùàr
14Jomo sâ Yeésò yilá bilí bɔ̀ nùàr ndɔ, ye bɔ́ a: «Bí dɔɔ́ŋ, bí ndɔ̀gɔ̀ gí tie, te bí ŋgweé. 15Mè tueé bí, njií mé yuo yeé kèb cieè, yila seér lè nùàr lòù, bú kɔɔ́ bɔ́ yílí bèh. Né seér dé mé yuo né ké lè te temê bɔɔ́ yili né nùàr kɔɔ́. [ 16Nuaá né mé tie, bú a, ŋgwé nyégé ŋgòr hên bagasé.»]
17Yeésò yeé kwaá lɔ aá bɔ̀ nùàr, à baá ké gwò, bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn bie bú kàn sâ ndɔ. 18À ye bɔ́ a: «Mé bí mene, bí ŋgwé kòmò ŋgwéh ndɔ wa? Bí née kɔ́ ŋgwéeh ye: njií mé yuo yeé kèb cieè, yila lè nùàr lòù, bú kɔɔ́ bɔ́ yílí ŋgwéh wa? 19Lòù sam, dé sâ temé kèmà bèh, bele lom né tɔŋ, yuo kela nde ké cie.» Mé kàn hên, sâ Yeésò tueé lɔgɔ́ baá kèn, ye yáb dɔɔ́ŋ né gi dé yieê ma.
20À deén baá-re, ye bɔ́ a: «Bí kɔ́ɔ ye, njií mé yuo yeé lè nùàr bɔɔ́ yili seér né nùàr kɔɔ́. 21Lòù sam, mùnò veên dɔɔ́ŋ jeré yuo den né te temé nùàr: sár yɔɔ̀ŋ né sâ; yíb né teèn sâ, wúlá-feh né sâ; yàgà ndeê né teèn; 22temé te njèh nùàre kwaá njiî né sâ; jélá-temé né sâ; nùàr beleè né sâ; tándabé né sâ; sà né teèn sâ; súí né sâ; hàm feh ceré né teèn mé kùlù mene, 23dɔɔ́ŋ yuo giì né te temê, bɔ́ nùàr bɔɔ́ yili yeé kɔɔ́.»
Ma kìn mé lé naâ temé yoòr Yeésò kwaá njií
24Jomo sâ, Yeésò yuo doó sâ ndɔ, à nde ser kwarè lɔɔ́ Tîr, à yila nde lè gwà déì, ye te nuaré déì kɔ́ cú ye nyí waà baá. Mé njéh mene, à lèr kòmò ŋgwéh.
25Dèn sɔ́ ŋgwéh, ma déì ŋgweé ŋgɔ́g seèn, à waà, à cemmé nde doó toò seèn. Sâ ŋuna seèn dé vêh lé naâ mé tándulu yoòr. 26Bú nùà njèh lé naâ nùà kìn, bɔ́ lé ŋaár naâ bú ké Fenisî te tàbè Sirî. À yeé cemmé nde aá doó, ye Yeésò a: «Kúkùr yeè, ndê kwɔ́gɔ́ sɔ̀m yeè huaán nyî càŋ yoòr teèn.» 27Yeésò den seêr, ye bú a: «Kwá mè jɔ̀gɔ̀ koó lɔgɔ̂ bɔ̀ huaán lɔɔ̂ ye. Mɔ bɔ́ si njií yáb bɔ̀ huaân mé boór, húɔ́m ŋgwéh.» 28Ma doô gwaán ndɔ, ye Yeésò a: «Né ka môn jég, dé koô. Á sâ, bɔ̀ boór domó yieé yeé tòmò yâb ka bɔ̀ huaân ndɔ.»
29Yeésò deén baá-re, ye bú a: «Môn, mé ŋgòr yeè hên, ndé á yeè lɔ. Tándulu yuo aá ŋuna yeè yoòr kèn.» 30Ma doô cu cu lɔ ndɔ. À wa, sâ ŋuna baá te ndagáa cer den; càŋ bú yoòr yuo aá kèn.
Nùà tándûg déì taré sɔɔ̀m
31Jomo sâ Yeésò yuo te tàbè Tîr ndɔ, à kela seér ké Sídɔ̀ŋ, à cu cu seêr te lò Dèkàpòlî7:31 Lò Dèkàpòlî jue né lò mé lɔɔ́ né teèn yulà. lòù, ye te nyí yuo kelà te tub Galilê. 32Bɔ́ weh waà bú mé nuaré déì ndɔ, tie né ndúg, sòn né tácobó. Bɔ́ ye bú a: «Kúkùr yeè kèmà njí yeè bú be yoòr teèn.» 33Yeésò weh nde mé bú ké bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ, à fagá yií bú nyɔ̀gɔ̀ beè tieè. Jomo sâ à kulu kwaá dèh te nyɔ̀gɔ̀ beè, à kema njií bú te leba, 34à ke njií njolo ké te vulúu, à homo, ye nùàrè a: «Efátà.» Sâ tueé né ye: «Lélɔgɔ̀!» 35Tie fuŋ, leba weh yuo ter, nùà hèllè yila keéh sòn tueê ndɔ. 36Yeé baá ménâ, Yeésò luɔm bɔ̀ nùàr, ye bɔ́ a: «Càŋ a bɔ́ bí tueé nuaré déì.» À né mene bɔ́ dé luɔɔ̀m luɔm, bɔ́ né dé tueê tueé ŋeí. 37Gèh fém dé sâ lé naâ bɔ́ geí yɔgɔ́ dé gècên. Bɔ́ né lom tueé ye: «Seé seèn dɔɔ́ŋ né lom seé gècên! Né mene bɔ̀ tándúg, à né bɔ́ taré sɔm; bɔ́ ŋgweé cu tie, bɔ́ tueé sòn.»
8Bɔ̀ nùàr kám nèà koô
1Cu sâ bɔ̀ nùàr kókoó mbaá bilí wa cuù. Bɔ́ yeé mé yáb beè sam cuú, Yeésò yilá njiî bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn, ye bɔ́ a: 2«Jere né mè mé bɔ̀ nùà hên sie: kè kú lan baá cieé tagár, béh bɔ́ né lom kɔɔ́; bɔ́ mé yáb beè sam cuú ndɔ. 3Mɔ mè yi njií bɔ́ lɔ mé lèì cùè, bɔ́ nde né ceér dueè die le; lòù sam, bɔ̀ déì yuoó naâ bèh dàb.» 4Bɔ̀ mbɔ̀ŋ ye bú a: «Béh yáb ká ya dueè hên kwa caá nde né he, te béh koó laré bɔ́ mé njéh wa?» 5Yeésò ye bɔ́ a: «Bí beè né mé breêd meèn wa?» Bɔ́ ye bú a: «Né téhbeh.» 6Yeésò ye bɔ̀ nùàr a: «Bí dèn ndé gí doó.» Jomo sâ à weh breêd téhbeh doô, à vra Càŋ teèn, à kɔlé haá njií bɔ̀ mbɔ̀ŋ, te bɔ́ geé haá bɔ̀ nùàr. Bɔ́ geé haá gi bɔ́ ndɔ. 7Bɔ́ lé naá cuù mé ŋgò déì tetegér mân beè teèn. Yeésò weh, à dua Càŋ teèn, ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ a: «Gè há cú bɔ́.» Bɔ́ geé haá gi bɔ́ ndɔ. 8Bɔ́ yieé fulu gi; ndilí le. Bɔ̀ mbɔ̀ŋ ŋuaán bilí, yuú sɔgɔ́ téhbeh.
9Bɔ̀ɔ́ mé lé yieé naâ yáb sâ dɔɔ́ŋ lé naâ kám nèà. 10Bɔ́ yeé yieé gi aá, Yeésò yi njií ye bɔ́, à nde dé seèn kɔm yilá. Bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ fɔɔ́n gò, bɔ́ nde te tàbè Dalemanútà.
Fém beè Yeésò bieê
118:11 Mat. 12:38; Lûk 11:16Bɔ̀ *Farisiên waà ndɔ, bɔ́ duɔɔ́m Yeésò sòn fɔɔ̂n, te bɔ́ sie bú teèn. Bɔ́ ye bú a: «Jɔ̀gɔ̀ bɔ́ ke fém déì mé feh keéh né ye wò bɔɔ́ né seé mé terreb Càŋ ye.» 128:12 Mat. 12:39; Lûk 11:29Homo yɔgɔ́ Yeésò dé tueê, à den cuù ye bɔ́ a: «Bɔɔ́ né naàn mé bɔ̀ cafanê bɔ̀ ye: kɔ bɔ́ ŋene fém wa? Mè né tueé ye bí a, ndɔ́g bɔ́ ŋéné ndé cú!» 13Jomo sâ à fɔɔ́n gò seèn, à yila cu kɔme, à sela nde tub kèb yágà.
Kulu bɔ̀ *Farisiên mé kulu mgbè *Herôde
14Sâ bɔ̀ mbɔ̀ŋ lé naâ breêd nyen lɔɔ́; lè kɔɔ̀m lé gi cegé naâ breêd cén. 158:15 Lûk 12:1Yeésò yeé baá bɔ́ luɔm, bɔ́ munó seér cí. Sâ à lé ye bɔ́ a: «Bí bɔ̀ŋ feh biì mé kulu bɔ̀ Farisiên, bí bɔŋ feh mé kulu Herôde.» 16Bɔ̀ mbɔ̀ŋ duɔɔ́m baá-re lètenè bɔɔ̀n tueé kuû, ye: «À jue né breêd mé béh mé njéh beè sam doô.»
17Yeésò yeé ŋene aá ménâ, ye bɔ́ a: «Bí môn tueé den né dé keì, ye: mè jue né breêd mé bí mé njéh beè sam doô wa? Hên bí née ka njèh ŋgwé kòmò ŋgwéeh ye wa? Feh biì née ka ter ndegé den á? 188:18 Jér. 5:21; Ese. 12:2; Mk. 4:12Bí né gi mé njolo; dé ŋenê sam wa? Bí né gi mé tie; dé ŋgweê sam ndɔ wa? Bí mùnò kɔ́ cú, 19ye mè lé naâ breêd tîn kɔlé, koó bɔ̀ nùàr kám tîn mà. Bɔ̀ sɔgɔ́ ndilí yâb mé bí lé jɔgɔ́ sɔɔ́m naâ doô lé naâ meèn?» Bɔ́ ye bú a: «Lé naâ yulà cùɔ̀b fà.» 20À den cuù, ye bɔ́ a: «Mè yeé kɔlé cu aá breêd téhbeh, te koó nùàr kám nèà, sɔgɔ́ ndilí yâb lé naá cuù meèn ndɔ wa?» Bɔ́ ye bú a: «Téhbeh ndɔ.» 21À deén baá-re ye bɔ́ a: «Wa mene hên, bí née ŋgwé kòmò ŋgwéeh ye wa?»
Tácugó déì ké Becaida
22Wa ké Becaida, bɔ̀ nùàr weh wa cuù mé tácugó déì toò seèn, bɔ́ ye bú a: «Kúkùr yeè, kèmà njí yeè bú be yoòr teèn.» 23Yeésò sie weh tácugó doô be, weh nde mé bú ké jomo lɔɔ̂. Wa ké teèn, à kulu kwaá bú dèh njolò, à kema bú mé be, ye bú a: «Wò baá njeré déì ŋené wa?» 24Tácugó sɔm njií njolo ter, ye bú a: «Mè baá bɔ̀ nùàr ŋené; bɔ́ den né faá toú nɔ. Njèh cén, bɔ́ gɔ seér né lòù.» 25Yeésò kema njií cu bú be njolò. Kènê tácugó ke njege njií lom aá ké toò seèn, à taré yuo, à ŋene ŋagá gi njèh dɔɔ́ŋ ndɔ. 26Yeésò ye bú a: «Ndé lòm á lɔ yeè, té lètenè lɔɔ̂ kélá cú.»
Ŋgòr Piêr felè Yeésò
27Jomo sâ Yeésò bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn fɔɔ́n gò, bɔ́ nde ser te bɔ̀ lɔɔ́ déì te tàbè Sesarê Filîp. Bɔ́ yeé baá ceér dueè, à bie ye bɔ́ a: «Bɔ̀ nùàr ye mè né neì wa?» 288:28 Mk. 6:14-15; Lûk 9:7-8Bɔ́ ye bú a: «Bɔ̀ déì ye wò né Jâŋ Bàptîs, bɔ̀ déì ye wò né *Elî, bɔ̀ déì ye wò né *sòn-Càŋ cén déì.» 298:29 Jâŋ 6:68-69Ye bɔ́ a: «Á bí nɔ, bí ye mè né neì wa?» Piêr ye bú a: «Wò né *Nùà Cɔ̀ŋ.» 30Yeésò luɔm bɔ́ ndɔ, ye bɔ́ a: «Càŋ a bɔ́ bí tueé nuaré déì ménâ.»
Ŋgòr felè cio Yeésò
31Jomo sâ à yila bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn njèh feèh ndɔ, ye bɔ́ a: «Kɔ *Huaán Nùàr nde dàm bɔ̀ gèr ŋené laré. Bɔ̀ kokoô bɔ̀ lɔɔ̂, bɔ́ bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ *njí-sóù dɔɔ́ŋ nde gi né bú ŋgɔɔ́n, te bɔ́ wula sɔm bú. Lè cieé tagáre à nde cu né lè cio komo yuo ndɔ.» 32À lé bɔ́ dé sâ tueé ŋagá loóm naâ bèsɔ́nè. Piêr yeé nde ŋgweé njií ménâ, à weh nde mé bú ké bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ, à yila bú teèn ndeè. 33Yeésò bele seér ndɔ, ke njií bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn, pam Piêr, ye bú a: «Máb *Sátàn, cú yo nɔɔ́ŋ! Wò faá Càŋ nɔ mùnò ŋgwéh, wò munó seér né faá bɔ̀ nùàr nɔ.»
348:34 Mat. 10:38; Lûk 14:27À yilá njiî bɔ̀ nùàr mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn ndɔ, ye bɔ́ a: «Nuaá mé ye nyí gwaán né jomo mò beleè dɔɔ́ŋ, kɔ à ŋgɔn feh seèn, à nde mbin weh toú gèr seèn, à bele mè, sâ ye. 358:35 Mat. 10:39; Lûk 17:33; Jâŋ 12:25Mè tueé bí: nuaá mé gwaán né yɔ̀ŋ seèn mé feh seèn yili sɔm, nde né bú leér lɔɔ́. Nuaá mé né dé seèn cio felè mò ŋgɔɔ́n seér, né mé Njàgà Bagaà beè kuú, nde né yɔ̀ŋ seèn yili sɔm. 36Njií mé gam nde né nuaá mé né njèh ká lè wɔ́ŋe dɔɔ́ŋ kwa laré te yɔ̀ŋ seèn leér le teèn, né kei wa? 37Njií mé nùàr nde né yɔ̀ŋ seèn mé njéh ŋaá sɔm né teèn wa? Ndɔ́g teèn sam.
38«Sâ lètenè bɔ̀ cafanê bɔ̀ mé né veên bɔɔ́, mé temé yoòr Càŋ kwá njí cú, mɔ nuaré déì né mè teèn yaáŋ, à né ŋgòr mò yaáŋ, loù mé mè Huaán Nùàr cuù nde né teèn, mè *sum waà nde né lètenè bɔ̀ cìlì Càŋ, mé terreb Tele mò yoòr, loù sâ mè nde né nùà hèllè yaáŋ sɔm ndɔ.»
91Yeésò den cuù, ye bɔ́ a: «Mè né tueé ye bí a, mé bí nde dɔɔ́ŋ kuú gií, sâ *Lò Càŋ mé terreb seèn mene ŋené yuo kelà baá cie, bɔ̀ déì lètenè biì hên ŋene mé njolo.»
Yeésò bèh yo kweéh seêr
29:2-7 2 Pi. 1:17-18Yeé kela baá cieé ténjén, mé téhbeh Yeésò weh Piêr bɔ̂ Jâk mé Jâŋ, bɔ́ bɔ́ ŋaá nde ké felè tòr mé huún bɔɔ̀n. Wa ké teèn, Yeésò kweéh seér yo njolò bɔɔ̀n. 3Bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ yoòr seèn ŋa seér bɔ̀ dé wuwulê, wula ŋuerré seér dé ŋuerrê, gèh wulâ dé sâ ká doó dɔɔ́ŋ, nuaá mé nde né bú bɔɔ́ komo teèn sam. 4Bɔ̀ nuaré déì kar yuo kelà toò bɔɔ̀n ndɔ. Lé naâ *Elî bɔ̂ Músì. Bɔ́ bɔ̀ Yeésò né sòn tueé den. 5Piêr ye Yeésò a: «Nùà fèh-njèh, kwá béh den le kɔ hên, béh sie pàgà tagár, dé yeè cén, dé Músì cén, dé Elî cén ndɔ.» 6Sâ Piêr tueé nderré weh né mbaá, veéh né bɔ́ njèh bɔɔ́.
79:7 Mat. 3:17; Mk. 1:11; Lûk 3:22Jomo sâ bègè déì suagà ter, ka sie bɔ́ beè. Hueh déì né yí lètenè-bɔ̀ ŋgulí den, ye: «Hên né Huaán yíé-temé mò; bí ŋgwé gí sòn seèn.» 8Bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeé ke cu, bɔ́ nuaré déì teèn ŋéné cú, le lom aá Yeésò.
9Bɔ́ yeé baá ké te tòre suagá cuû, Yeésò luɔm bɔ́, ye bɔ́ a: «Càŋ a bɔ́ bí tueé nuaré déì njií mé bí ŋenè naâ hên. Bí kwá lɔ́ lè biì, kɔ loù mé *Huaán Nùàr komo yuo aá lè cio, sâ ye.» 10Bɔ́ ŋgweé sòn seèn ndɔ. Mé njéh mene, bɔ́ né lètenè bɔɔ̀n bieé kuú, ye: «À ye nyí nde né te cio komo yuo; sâ ye naàn?»
119:11 Mal. 4:5; Mat. 11:14Jomo sâ bɔ́ ye bú a: «Bɔ̀ *njí-sóù tueé né dé keì, ye Elî wa lɔgɔ́ ndeè né kɔɔ́ mé Nùà Cɔ̀ŋ wa?» 12Ye bɔ́ a: «Né bɔ̀n! Elî ndeè né kɔɔ́ waá lɔgɔ̂, te à sie nyegé cu bɔ̀ njèh dɔɔ́ŋ. Á, dé mé bɔ́ nyagá kwaá né te mvù Càŋe, ye né môn, Huaán Nùàr nde né gèr kókoó ŋené, wa bɔ́ nde né bú seb ndɔ nɔ? 13Mé njéh mene, mè tueé bí, Elî lé naá giì waâ, bɔ̀ nùàr bú sie seér cu faá bɔ́ gwaán nê nɔ. Ŋgweéh sâ né faá bɔ́ lɔ naâ felè seèn te mvù Càŋe nyagá kwaá mà.»
Huaán déì mé càŋ tándulu yoòr
(Matíô 17:14-21; Lûk 9:37-43a)
14Bɔ́ wa ké kwarè bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn déì, bɔ́ ŋene cìlì nùàr né kwarè bɔɔ̀n kaáŋ den. Bɔ́ bɔ̀ *njí-sóù né njèh saán den ndɔ. 15Bɔ̀ nùàr yeé nde ŋene njií Yeésò mân, geí yɔgɔ́ bɔ́ mbaá. Bɔ́ sɔm doò, bɔ́ nde bú kwa weh ndɔ. 16À ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn a: «Bí bɔ̀ njí-sóù saán den né kei wa?» 17Nuaré déì deên yí lètenè bɔ̀ nùàr, ye bú a: «Nùà fèh-njèh, mè la weh ndeè naâ wò mé huaán mò; à né mé càŋ yoòr, né bú sòn sie huné. 18Mɔ baá bú ŋaâ, né yeé bú doó jɔgɔ́ si, fuú né bú sònò yuo, à né nyie yieé, à né nab ndɔ. Mè la naâ bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeè dua, te bɔ́ kwɔgɔ sɔm bú, né bɔ́ taré yɔgɔ́.»
19Yeésò deên ndɔ, ye bɔ́ a: «Jue ka bí bɔ̀ dúágá-tie bɔ̀! Hên béh bí née cu-re heèh wa? Mè bí seŋ den cu nde né heèh ndɔ wa? Wèh ndê mé huaán sâ kán.» 20Bɔ́ weh ndeè mé huaán ká yoòr seèn ndɔ. Càŋ doô yeé nde ŋene njií Yeésò mân, à jilí komo si huaán hèllè doó mé terreb. Huaán né mé fuú sònò teré seér. 21Yeésò ye tele a: «Lé bú mân bɔɔ́ duɔɔ́m naâ heèh wa?» Tele ye bú a: «Lé naâ sâ à née huaán maàn ye. 22Né yeé bú tuar jɔgɔ́ si, jɔgɔ si cu bú dùà, ye te nyí wula bú. Mɔ wò nde né bɔɔ́ komo, kɔ́ yeè béh jere, wò gam béh teèn.» 23Yeésò deên ndɔ, ye bú a: «Wò ye: mɔ mè nde né bɔɔ́ komo sé wa? Mɔ nùàr né temé cén yoòr Càŋ kwaá njií, dɔɔ́ŋ nde gi né bɔɔ́ komo.» 24Tele huaân doô lɔgɔ njií ké ter ndɔ, ye bú a: «Mè né gi temé kwaá njií dág. Njèh cén, mè dɔɔ́ŋ kwá kòmò bèh; gàm yeè mè teèn.»
25Yeésò yeé ŋene bɔ̀ nùàr baá ká yoòr bɔɔ̀n kem ndeê, à pam njií càŋ hèllè ndɔ, ye bú a: «Wò tándulu mé né nùàr sòn mé tie duagá hên, mè jue né wò, yùò kélà lè huaán hên nɔɔ́ŋ. Càŋ a bɔ́ wò yila ŋgweé cu teèn.» 26Càŋ doô sɔm kéŋ ndɔ, jilí komo si huaán hèllè doó mé terreb, yuo kela sa. Huaán doô den lom faá komó nɔ. Bɔ̀ nùàr lé naá giì tueé ye: à kuú né lòù. 27Yeé baá ménâ, Yeésò sie sɔm bú ter, à yuo njebá ndɔ.
28Yeésò bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn yeé baá ké gwò léláŋ bɔɔ̀n, bɔ́ ye bú a: «La bɔɔ́ naâ naàn mé béh bú kwɔ́gɔ́ kòmò ŋgwéh wa?» 29Yeésò ye bɔ́ a: «Gèh càŋ bú sâ, kɔ bɔ́ né lom Càŋ dua, bɔ́ kwɔgɔ ye bú.»
Ŋgòr felè cio Yeésò dé mbelèm fà
(Matíô 17:22-23; Lûk 9:43b-45)
30Bɔ́ yuo doó sâ. Bɔ́ yeé baá te tàbè Galilê kelá, Yeésò gwàn cú mé bɔ̀ nùàr kɔ bèh mé à né teèn. 31Lòù sam, à lé naâ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn njèh feh, ye bɔ́ a: «*Huaán Nùàr nde né beè bɔ̀ nùàr yilá, bɔ́ wula sɔm bú. Mɔ bɔ́ wula sɔm aá bú, te cieé tagáre à nde cuù né lè cio komo yuo.» 32Mé njéh mene, bɔ̀ mbɔ̀ŋ lé ŋgwé kòmò ná ŋgwêh. Bɔ́ mé Yeésò bíé njí ŋgwéh ndɔ, veéh lé naâ bɔ́ sie yɔgɔ́.
Dé koô lètenè bɔ̀ mbeî
33Bɔ́ wa ké Kapernahûm. Bɔ́ yeé baá ké gwò, Yeésò bie njií mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ, ye bɔ́ a: «Bí la ceceér saán gɔɔ́ naâ kei wa?» 349:34 Lûk 22:24Bɔ́ sòn kòmò ŋgwéh. Sâ ceér dueè bɔ́ la naâ saán gɔ ye: «Dé koô lètenè beèh né neì wa?» 359:35 Mat. 20:26-27; 23:11; Mk. 10:43-44; Lûk 22:26Yeé baá ménâ, Yeésò den nde doó ndɔ, à yilá njiî bɔ̀ mbɔ̀ŋ dé yulà cùɔ̀b fà doô, ye bɔ́ a: «Nuaá mé gwaán né feh lètenè bɔ̀ mbeî deèn, bú a: dèn sér ka bɔ̀ mbeî dɔɔ́ŋ kɔɔ́, à ŋa seér kwer bɔɔ̀n dɔɔ́ŋ ndɔ.» 36Jomo sâ à weh njebá kwaá huaán déì ká toò bɔɔ̀n, à kumó weh bú, ye bɔ́ a: 379:37 Mat. 10:40; Lûk 10:16; Jâŋ 13:20«Nuaá mé né huaán déì faá bú hên nɔ sie nyegé, mɔ à bú sie nyegé né felè mò, sâ à sie nyegé né mè. Nuaá mé né mè sie nyegé, mè mé huún sìè nyégé lòm ŋgwéh, né bêh Tele mò mé lé temà naâ mè, fà dɔɔ́ŋ.»
Mɔ nuaré déì béh bùnò ŋgwéh, sâ à né jomo beèh
38Jâŋ deên ndɔ, ye Yeésò a: «Nùà fèh-njèh, béh la naâ nuaré déì ŋené, à lè bɔ̀ŋ beèh sam, à né bɔ̀ tándulu kwɔgɔ́, à bɔ́ kwɔgɔ́ den né mé yilí yeè; béh la naâ bú yiín.» 39Yeésò ye bú a: «Bí té bú yín. Mɔ nùàr né fém mé yilí mò bɔɔ́, sâ à yilí mò kɔɔ́ bɔ́ béh ndé ŋgwéh. 409:40 Mat. 12:30; Lûk 11:23Mɔ nùàr béh bùnò ŋgwéh, sâ à né jomo beèh. 419:41 Mat. 10:42Mè né tueé ye bí a, nuaá mé kwe haá cegé mene bí léláŋ nòmò, ye bí né bɔ̀ nùàr *Kristò dɔɔ́ŋ, nùà sâ nde né sàgà kwa.»
Be cɔ tená sɔɔ̀m
42«Bɔ̀ huaán tetɔɔ̂r mé né temé yoòr mò kwaá njií hên, nuaá mé dɔr njií cén déì lè veéne, nde né mé gèr kwaré. Sâ nùà hèllè ye, mé sòn gèr hèllè bɔ́ wèh ndé mé nyí ké sòn nòmò koô, bɔ́ jɔ́gɔ́ kàgà kwá nyí nyèn tuagaà, bɔ́ vela si njií kɔ nyí dùà.
439:43 Mat. 5:30«Mɔ be yeè wò te veên dɔr yií né kɔɔ́, sâ cɔ̀ téná sɔ̀m bú lòù. Huɔm kela né yɔ̀ŋ mé be cén kwaà; wanɔɔ́ŋ mɔ wò né mé be fà seŋ den, gùm yeè dɔɔ́ŋ nde né tuar te we tarê die yila. [ 44Ké doó sâ, bí bɔ̀ ŋgu nde né cu dɔɔ́ŋ jueé den; we teèn nyímé bèh ndɔ.]
45«Mɔ gule yeè wò te veên dɔr yií né kɔɔ́, sâ téná sɔ̀m bú tenà. Huɔm kela né yɔ̀ŋ mé gule cén kwaà; wanɔɔ́ŋ mɔ wò né mé gule fà seŋ den, bɔ́ nde né gùm yeè dɔɔ́ŋ tuar si njií. [ 46Ké doó sâ, bí bɔ̀ ŋgu nde né cu dɔɔ́ŋ jueé den; we teèn nyímé bèh ndɔ.]
479:47 Mat. 5:29«Mɔ njolo yeè wò te veên dɔr yií né kɔɔ́, lùàgà sɔ̀m bú luagà. Huɔm kela né *Lò Càŋ mé njolo cén yilâ, wanɔɔ́ŋ mɔ wò né mé njolo fà seŋ den, bɔ́ nde né gùm yeè dɔɔ́ŋ tuar si njií. 489:48 Es. 66:24Ké doó sâ, bí bɔ̀ ŋgu nde né cu dɔɔ́ŋ jueé den; we teèn nyímé bèh ndɔ. 49Bɔ́ nde né nùàr dɔɔ́ŋ mé we temá, bɔ́ waá túɔ́m teèn.
509:50 Mat. 5:13; Lûk 14:34-35«Túɔ́m né njèh bagaà. Á, mɔ túɔ́m cuaré baá, bɔ́ bú bɔɔ́ ŋgulí cu nde né naàn wa? Bí dèn beè bɔ̀ nùàr faá túɔ́m nɔ, bí dèn dèn cu dɔɔ́ŋ mé sòn cên.»
10Ndéb felè véh sɔɔ̀m
1Yeésò yuo doó sâ, à nde te tàbè Judê, à nde sela yuo kela Jurdên kèb yágà ndɔ. Cìlì nùàr bilí wa cuù ŋgún, à yila cu bɔ́ njèh faá bèh jomò nɔ feèh.
2Sâ bɔ̀ *Farisiên déì né doó teèn, bɔ́ ŋgoró ndeè Yeésò sòn felá, bɔ́ ye bú a: «*Sóú beèh né yeé jolo mé nùàr sɔm véh wa?» 3Yeésò ye bɔ́ a: «Músì lɔ ye bí a naàn wa?» 410:4 Deut. 24:1-4; Mat. 5:31Bɔ́ ye bú a: «À lɔ ye: mɔ nùàr nde aá véh sɔm, bú a: nyàgà há bú mvù beè, à sɔm ye bú ma.»
5Yeésò deén baá-re ndɔ, ye bɔ́ a: «Músì lɔ ménâ jue kuú naâ felè dúágá-tie biì; 610:6 Gen. 1:27; 5:2wanɔɔ́ŋ ké bèh duɔɔ̂m, Càŋ yeé si gi aá wɔ́ŋ, à lé naâ nùàr meé, dé siîb cén, dé vêh cén. 710:7-8 Gen. 2:24Né dé cî mé nùàr nde né tele mé meí si lɔɔ́, à nde kwa veèh, 8bɔ́ bú den te bɔ́ fà dɔɔ́ŋ ŋa lom cén. Sâ tueé né ye: kènê bɔ́ fà sam cuú, bɔ́ baá seér njèh cén. 9Mɔ né mân, njií mé Càŋ nyɔgɔ́ bilí gi aá, ndɔ́g nùàr a, té gè sɔ̀m.»
10Bɔ́ yeé baá ké gwò, bɔ̀ mbɔ̀ŋ bie cu bú njèh teèn. 1110:11-12 Mat. 5:32; 1 Kɔr. 7:10-11À ye bɔ́ a: «Nuaá mé sɔm véh, jɔgɔ cu déì ká jomo, cum aá gwɔ̀m beè veèh kèn, à sâ kuú né yàgà. 12Ma mé yuo gwà siîb, nde cu déì jɔgɔ́ dɔɔ́ŋ, kuú taré né yàgà ndɔ.»
Bɔ̀ huaán tetɔɔ̂r kulû
(Matíô 19:13-15; Lûk 18:15-17)
13Bɔ̀ nùàr né mé bɔ̀ huaán tetɔɔ̂r ká yoòr Yeésò weh ndeê, te à kema njií bɔ́ be yoòr. Bɔ̀ mbɔ̀ŋ nde seér cu dé bɔɔ̀n dé ndeè. 14Yeésò yeé nde ŋene njií ménâ, à deên ndɔ, ye bɔ́ a: «Bí kwá bɔ̀ huaán ndeè ká yoòr mò, bí té bɔ́ yín. Bí kɔ́ɔ ye, *Lò Càŋ né dé bɔ̀ɔ́ mé den né faá bɔ́ nɔ. 1510:15 Mat. 18:3Mè né tueé ye bí a, nuaá mé Lò Càŋ mé temé seèn mene faá huaán maàn nɔ wèh ŋgwéh dɔɔ́ŋ, teèn yílá ndé ŋgwéh.» 16Jomo sâ à kumó bilí bɔ́ beè seèn, à ba bɔ́ be felè, à kulú bɔ́ ndɔ.
Dèbbè nùà lieê déì
(Matíô 19:16-30; Lûk 18:18-30)
17Yeésò yeé baá mé gò, nuaré déì dula waà, cemmé nde toò seèn, ye bú a: «Nùà fèh-njèh dé bagaà né wò. Hên, mè bɔɔ́ nde né naàn, te mè kwa ye yɔ̀ŋ dé tètàgà wa?» 18Yeésò ye bú a: «Wò mè nùà bagaà yilá né mé ŋgei wa? Nùà bagaà gi cegé né Càŋ. 1910:19 Ex. 20:12-16; Deut. 5:16-20Wò né gi *sóú kɔɔ́, ye: Té feh wúlá; té yàgà ndé; té yíb ŋúɔ́b; té nuaré déì nyeén yoòr cɔ̀ kwá, té nùàr njèh beè nágá wèh; ŋgwé sòn tele yeè mé meí yeè ndɔ.» 20Nùà doô ye bú a: «Nùà fèh-njèh, mè lé jolo duɔɔ́m naâ ménâ, sâ mè née ndà ye, mè né yeé bɔ̀ dé sâ jolo gií.»
21Sâ nùà hèllè né Yeésò yoòr yilá ndɔ. Yeésò ke njií bú, ye bú a: «Le cu née wò njèh cén ye; ndé gò sɔ̀m bɔ̀ njèh yeè, wò geé haá njií bɔ̀ saám bɔ̀ kàgàlɔ̀ŋ sâ, te wò kwa seér ŋgúlú dé ké ter te vulúu. Jomo sâ wò ndeè, wò bele mè ndɔ.» 22Te nùà hèllè yeé nde ŋgweé njií dé sâ mân, à munó njií gi ŋgúlú seèn dɔɔ́ŋ, à curú kuún, à durú yuo seér aá doó sâ lòù.
23Yeésò bele seér ndɔ, à ke njií bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn, ye bɔ́ a: «Nde né taré mé bɔ̀ lilieê bɔ̀ yila *Lò Càŋ.» 24Bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeé nde ŋgweé njií mân, hiím su njií bɔ́ doó. Yeésò den cuù, ye bɔ́ a: «Bɔ̀ huaán mò, te Lò Càŋ yilâ né taré. 25Ŋgweéh né taré mé ŋgelobà yila kela te lɔ́ŋ kɔ̀gɔ̀târ wa? Né ménâ mé nùà lieê ndɔ; te Lò Càŋ yilâ taré kela nde né dé seèn mé dé ŋgelobà.» 26Te ŋgòr hên hiím nyegé cu ye baá-re bɔ̀ mbɔ̀ŋ, bɔ́ né lètenè bɔɔ̀n bieé kuú ye: «Sâ, mɔ né mân, nuaá mé nde né yili yuo né neì?» 27Yeésò ke njií bɔ́ ndɔ, ye bɔ́ a: «Taré yɔgɔ́ né bɔ̀ nùàr, beè Càŋ táré ŋgwéh, njeré déì bú táré yɔ́gɔ́ bèh.»
28Yeé baá môn, Piêr ye bú a: «Ŋgweéh béh hên vu lɔ gi aá bɔ̀ njèh beèh sâ, béh bele wò ma.» 29Yeésò ye bú a: «Mè né tueé ye bí a, mɔ nuaré déì vu lɔ gwà seèn wa, né bɔ̀ bei mé bɔ̀ dìm seèn wa, né bɔ̀ tie seèn wa, né mene tele bɔ̂ meí, né mene ŋuna mé bɔ̀ ŋueèh seèn, mɔ à bɔ́ vu lɔ né felè mò, à bɔ́ vu lɔ né felè Njàgà Bagaà, 30sâ à nde cu né méménâ te mbeí yuiî kwa yɔgɔ́ keéh, à kwa cu nde né bɔ̀ gwà o, bɔ̀ dìm bɔ́ bɔ̀ bei o, bɔ̀ tie o, bɔ̀ meí o, bɔ̀ huaán o, bɔ̀ ŋueèh o, dɔɔ́ŋ à nde gi né bɔ́ cafanê kwa gií, à teèn kwa bilí cu mé bùnò mene. Te à ndeè loù sâ kwa bilí cu mé yɔ̀ŋ tètàgà mene. 3110:31 Mat. 20:16; Lûk 13:30Mè tueé bí: nùàr kókoó lètenè bɔ̀ ké toò bɔ̀ nde gi né ké jomo kelá seér; nùàr kókoó lètenè bɔ̀ ké jomo bɔ̀ kela seér cu ké toò.»
Ŋgòr felè cio Yeésò dé mbelèm tagâr
(Matíô 20:17-19; Lûk 18:31-34)
32Kènê bɔ́ baá ceér dueè, bɔ́ baá ké Jerusalem ŋaá ndeé. Yeésò né ké toò bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn kɔɔ́. Bɔ̀ mbɔ̀ŋ né lom mé veéh dé gècên. Bɔ̀ɔ́ mé né jomo bɔɔ̀n veéh gi né ménâ ndɔ.
Yeé baá mân, Yeésò weh bɔ̀ mbɔ̀ŋ yulà cùɔ̀b fà doô, à tueé kwaá bɔ́ njií mé nde aá bú kwa ndɔ, 33ye bɔ́ a: «Hên béh bí ŋaá nde baá ké Jerusalem sâ. Wa ké teèn, bɔ́ nde né *Huaán Nùàr beè bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô, mé bɔ̀ *njí-sóù jɔgɔ́ yií. Bɔ̀ sâ bɔ̀ nde né ju felè seèn tená, te bɔ́ wula bú wulà. Bɔ́ nde né bú beè bɔ̀ lòù bɔ̀ jɔgɔ́ yií. 34Bɔ̀ lòù bɔ̀ nde né bú selé, bɔ́ kulu su bú dèh yoòr, bɔ́ nde né bú lobo, bɔ́ wula sɔm bú ndɔ. Kɔ baá cieé tagár, à komo yuo cu ye lè cio.»
Njií mé Jâk bɔ̂ Jâŋ lé naâ mé Yeésò dua
35Jomo sâ bɔ̀ ŋunà Jebedê Jâk bɔ̂ Jâŋ ndeè ye Yeésò a: «Nùà fèh-njèh, njií mé béh nde né wò dua hên, béh ye te wò gwaán ménâ.» 36Yeésò ye bɔ́ a: «Bí jue né kei wa?» 37Bɔ́ ye bú a: «Mɔ wò ndeè baá ké te kɔgɔ, wèh kwá béh kwarè yeè bèh *sùsùm ndɔ, déì den te be gaâ, déì den te be ŋgoù yeè.» 3810:38 Lûk 12:50Yeésò ye bɔ́ a: «Njií mé bí né bieé hên, bí kɔ́ ŋgwéh, wanɔɔ́ŋ bí nde né ŋgàb jelâ faá mè nɔ jɔgɔ́ ŋueé komo wa? Bí nde né nòmò Càŋ faá mè nɔ kou komo ndɔ wa?» 39Bɔ́ ye bú a: «Béh nde né bɔɔ́ komo.» Ye bɔ́ a: «Né bɔ̀n, bí nde né ŋgàb mò ŋueé, bɔ́ nde né bí nòmò Càŋ faá mè nɔ kou ndɔ. Dé sâ nde gi né ménâ dág. 40Njèh cén, dé te be gaâ mé be ŋgoù mò deèn, beè mò sam. Bɔ̀ɔ́ mé Càŋ lé nyegé kwaá naâ bèh denè sâ mé bɔ́, kwa nde né kɔɔ́.»
41Bɔ̀ mbɔ̀ŋ dé yulà doô yeé nde ŋgweé njií ménâ, temé yulá gi bɔ́ lè mé Jâk bɔ̂ Jâŋ. 4210:42-43 Lûk 22:25-26Yeésò yeé ŋene aá môn, à yilá njiî bɔ́ ká toò, ye bɔ́ a: «Bí né kɔɔ́ ye, bɔ̀ nùàr né bɔ̀ mgbèémgbè mé tàbè hihiné faá nùàr nɔ weh; bɔ̀ mgbèémgbè hèllè né bɔ́ lòù tuú; bɔ̀ kokoô bɔ̀ né bɔ́ ménâ tuú taré ndɔ. 4310:43-44 Mat. 23:11; Mk. 9:35; Lûk 22:26Dé biì, bú a, té lètenè biì ménâ dèn. Nuaá mé gwaán né nùà koô lètenè biì ŋaâ dɔɔ́ŋ, bú a, ŋá sér nùà seê bɔ̀ mbeî kɔɔ́. 44Nuaá mé gwaán né feh lètenè biì deèn, bú a, ŋá sér kwer bɔ̀ mbeí seèn dɔɔ́ŋ kɔɔ́ ndɔ. 45Mè tueé bí, *Huaán Nùàr ndé ná ŋgwêh ye te bɔ́ bɔɔ́ kwaá nyí seé beè. À tétég nde seér naâ ye te nyí den nùà seê bɔ̀ nùàr, te nyí ŋa weh cio nùàr ŋgún mé húɔ́m nyî.»
Nùà tácugó déì taré sɔɔ̀m
(Matíô 20:29-34; Lûk 18:35-43)
46Bɔ́ wa ké Jerikò ndɔ. Yeésò bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn mé bɔ̀ nùàr ŋgún yeé baá lɔ sâ yuo cuú, sâ tácugó déì né te sòn ceêr njèh dua den. Yilí seèn lé naâ Bartimê, ŋunà Timê. 47À yeé baá ŋgweé ye Yeésò nùà Najarêt kela né kɔɔ́ mân, à sɔm hueh, ye: «Yeésò Ŋunà *Davîd, kɔ́ yeè mè jere teèn.»
48Bɔ̀ nùàr kókoó yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ nde seér bú lòù, bɔ́ ye bú a: «Máb sòn yeè doó sâ.» Mé njéh mene, à kɔ lom né méménâ ké ter lɔgɔ́ njiî, ye: «Ŋunà Davîd, kɔ́ yeè mè jere teèn.»
49Yeésò njebá le ndɔ, ye bɔ́ yílá njî bú. Bɔ́ yilá baá-re bú, ye bú a: «Táré yo, wùò ter, à né wò yilá.» 50Nùàrè yeé nde ŋgweé njií mân, à wa si njií cɔ̀gɔ̀ wagâ seèn doó, à lɔ wuo ter, à nde yoòr Yeésò. 51Yeésò ye bú a: «Wò ye mè a: gàm nyí naàn wa?» Ye Yeésò a: «Nùà fèh-njèh, bɔ́ yeè te mè ŋene njolo teèn.» 52Yeésò ye bú a: «Wò né temé yoòr mò kwaá njií, wò yili yuo aá kèn. Ndé-re!» Njolo seèn kwɔgɔ yuo doó sâ ndɔ, à yuo bele Yeésò.
11Yeésò nde aá Jerusalem yilá
(Matíô 21:1-11; Lûk 19:28-40; Jâŋ 12:12-19)
1Bɔ́ né ka ndeé, bɔ́ wa lè lɔɔ́ Betafajê bɔ̂ Betanî, kwarè Jerusalem. Bɔ̀ lɔɔ́ sâ né ké te tòre, bɔ́ yilá yeé tòr sâ tòr Oliviê. Bɔ́ yeé nde aá Betafajê yilá, Yeésò tema keéh bɔ̀ mbɔ̀ŋ fà déì toò, 2ye bɔ́ a: «Bí ndé lè lɔɔ́ toò biì sâ. Mɔ bí baá teèn yilá, bí nde né huaán vuɔmndeè ŋené. Nuaré déì née teèn ŋá lɔ́gɔ́ ŋgwéeh ye, à né te yuiî. Bí sè ndê mé njéh. 3Mɔ nuaré déì ye bí a, bí ménâ bɔɔ́ né dé keì wa, bí júée bú a: Nùà Dueè gwaán né bú kɔɔ́, te nyí haá njií cuù bí kènê.»
4Bɔ́ fɔɔ́n gò ndɔ, bɔ́ wa, bɔ́ ŋene huaán vuɔmndeè né te yuiî coló den, à né tùtúlù gwà sòn ceêr mân. Bɔ́ se weh bú ndɔ. 5Bɔ̀ɔ́ mé lé naâ doó sâ yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ ye bɔ́ a: «Vuɔmndeè mé bí né se sâ, bí mé njéh bɔɔ́ nde né kei wa?» 6Bɔ́ tueé baá-re bɔ́ faá Yeésò la tueé naâ bɔ́ nɔ. Bɔ̀ nùà sâ kwaá lɔ bɔ́ ndɔ.
7Bɔ́ weh haá njií Yeésò huaán vuɔmndeè doô, bɔ́ né bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ suù bɔɔ̀n huaré weh, bɔ́ né bú ŋgètenè teé njií. Yeésò ŋaá den teèn ndɔ. 8Nùàr kókoó mbaá né bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ bɔɔ̀n ceceér huaré teé njií, bɔ̀ déì né bɔ̀ cù ké ya kwa, bɔ́ né mé njéh ceceér teé ndeé ndɔ. 911:9 Ps. 118:25-26Léh né lom gè toò mé gè jomo mene sue, ye: «Càŋ né duesé. Kùsèm bú a, kúlú nyégé nuaá mé ndeè né mé yilí seèn hên kulù. 10Bɔ̀gɔ̀ tele beèh *Davîd mé komo waà né hên, Càŋ a, kúlú nyégé bú kulù. Vulú a, sén Càŋ seèn.»
11Yeésò yila nde Jerusalem ndɔ, à kela nde ké gwà Càŋ koô. À yeé ke yɔŋ gi aá bɔ̀ njèh teèn dɔɔ́ŋ, bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn nde cu Betanî, sâ cu nde aá kelá.
Toú déì duagâ
12Cieé ŋaga bɔ́ yuo cu Betanî, sâ cùè baá Yeésò sie. 13Bɔ́ yeé baá beré déì, à ŋene njií toú déì11:13 Bɔ́ toú sâ yilá né “figuier”. né tɔɔ́, à nde ké teèn, ye kɔ ŋgweéh tàb né teèn wa? À wa ké teèn, à ter kwa lom léláŋ yùè. Lòù sam, cu tàb waâ lé née toò ye. 14À deên ndɔ, ye toú hèllè a: «Ndɔ́g nuaré déì tàb yeè sònò nágá kéh ndé cú.» Sâ bɔ̀ mbɔ̀ŋ né ŋgweé ndɔ.
Yeésò ké *gwà Càŋ koô
(Matíô 21:12-17; Lûk 19:45-48; Jâŋ 2:13-22)
15Bɔ́ wa ké Jerusalem. Yeésò yila nde yí cie gwà Càŋ koô. À wa, sâ bɔ̀ nùàr né toón teèn bɔɔ́ den: bɔ̀ déì né go, bɔ̀ déì né ŋge, bɔ̀ déì né kàgàlɔ̀ŋ kwellé. À yeé nde ŋene njií ménâ, à yila bɔ́ cie kwɔgɔ sɔm keêh, à vela ŋellé sɔm gbàgà kàgàlɔ̀ŋ mé kɔgɔ bɔ̀ gò-vɔgɔb bɔ̀ mene. 16À gwàn cú dé nuaré déì jɔgɔ kela mé njeré déì bèh sâ. 1711:17 Es. 56:7; Jér. 7:11Jomo sâ à yila bɔ́ njèh feèh ndɔ, ye bɔ́ a: «Ŋgweéh né gi lè mvù Càŋe nyagá den ye: Bɔ́ yilá nde né gwà mò, gwà Càŋ duaà dé nùàr dɔɔ̂ŋ wa? Keí mé bɔɔ́, bí weh kwaá seér aá gùr yîb biì wa?»
18Bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ *njí-sóù yeé nde ŋgweé njií ménâ, bɔ́ duɔɔ́m ceér fɔɔ̂n, te bɔ́ wula sɔm bú. Lòù sam, njií mé à lé naâ feh doô lé naâ bɔ̀ nùàr yoòr yilá. Bɔ̀ kokoô bɔ̀ lé bú veéh naâ dé cî. 19Yeé baá liyilì Yeésò bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn yuo lɔ sâ ndɔ.
Toú wá-tàb hèllè ŋema yuo aá
20Cieé ŋaga bɔ́ komo yuo, bɔ́ bele cu ceér. Bɔ́ yeé wa baá bèh sâ, bɔ́ ke njií toú hèllè ŋema yuo aá mé jɔgɔb mene. 21Piêr munó ko cu njií mé lé kelà naâ, ye Yeésò a: «Nùà fèh-njèh, kè njí toú léílé mé wò lé duagá naâ hên ŋema yuo aá kèn.»
22Yeésò deén baá-re ndɔ, ye bɔ́ a: «Mè né tueé ye bí a, mɔ bí temé kwaá njií né mé Càŋ, 2311:23 Mat. 17:20; 1 Kɔr. 13:2né mene tòr hên, mɔ bí ye bú a: Ndé kòmò dìè ké dùà kíê, nde né te sòn biì bɔɔ́. Mɔ bí sàn ŋgwéh, bí temé kwaá njií lom né ye njèh mân nde né bɔɔ́, sâ nde né te sòn biì bɔɔ́. 24Mè bí tueé né dé cî, ye bí a: mɔ bí baá Càŋ njeré déì dua, bí kwaá lom ndèm, ye bí kwa gi aá kèn, sâ Càŋ bí haá nde né ménâ. 2511:25-26 Mat. 6:14-15Mɔ bí nde aá Càŋ dua, mɔ temé né bí lè mé nuaré déì yulá, bí jɔ̀gɔ̀ kúlú sɔ̀m gíi cí ye, te Tele biì ké te vulúu kulu sɔm gi veên biì lè seèn ménâ ndɔ. Jomo sâ bí dua ye bú. 26Mɔ bí veên bɔ̀ mbeí biì doó kúlú njí ŋgwéh, Càŋ bɔ̀ veên biì lè seèn kúlú sɔ̀m ndé ŋgwéh ndɔ.»
Terreb Yeésò yuoó naâ he?
27Bɔ́ wa cu ké Jerusalem. Yeésò yeé baá cie gwà Càŋ koô gɔ den, bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô bɔ́ bɔ̀ njí-sóù mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé lɔɔ̂ bilí ndeè kwarè seèn, 28bɔ́ ye bú a: «Wò bɔ̀ njií hên bɔɔ́ né mé gèh terrèb dé heè? Neì wò jegé naâ kɔɔ́ wa?» 29Yeésò ye bɔ́ a: «Mè nde né bí njeré déì bieé ndɔ: mɔ bí né tueé kɔɔ́, mè se ye bí kwɔ̀m dé mò hên. 30Bí jɔ̀gɔ̀ túé ke mè ye, neì lé Jâŋ Bàptîs tema njií naâ kɔɔ́, ye bú a: ndé bɔ̀ nùàr kou bele wa? Lé naâ Càŋ wa, lé naâ nùàr wa?»
31Bɔ́ yila mé njéh lètenè bɔɔ̀n fellé kuú, ye: «Hên, mɔ béh ye bú a: Càŋ lé Jâŋ temà naâ kɔɔ́, à nde né tueé ye béh a: béh lé temé yoòr seèn kwá njí ná ŋgwêh dé keì wa? 32Á, mɔ béh ye bú a: bɔ̀ nùàr lé bú temà naâ kɔɔ́, sâ béh beè yila baá kèn.» Mé bɔ́ né ménâ tueé, sâ bɔ́ né bɔ̀ nùàr veéh. Sâ beè bɔ̀ nùàr Jâŋ lé naâ *sòn-Càŋ dé jéjêg. 33Yeé baá ménâ, bɔ́ ye bú a: «Béh kɔ́ ŋgwéh.» Yeésò ye bɔ́ a: «Sâ mè bí nuaá mé jegé naâ mè túé ndé ŋgwéh ndɔ.»
12Kàn jéré-temé bɔ̀ kè-ŋueèh bɔ̀
112:1 Es. 5:1-2Jomo sâ Yeésò duɔɔ́m bɔ́ njèh te kàne si keêh ndɔ, ye bɔ́ a: «Nuaré déì lé kieè naâ ŋueèh12:1 Ké ŋueh sâ bɔ́ lé doboó naâ “vigne”. seèn. À yeé dobo gi aá yab, à kaga sie ŋueèh sâ beè, à nde ke beré déì, à sio kwaá vua dé tàb dorô teèn, à sie kwaá gbàgà teèn ndɔ. Jomo sâ, à haá kwaá ŋgɔgɔ̂ beè bɔ̀ seé bɔ̀, te bɔ́ ke nyegé den jomo, à nde dé seèn bèh gò.
2«Cu mé yab yeé baá bɔlé, à tema njií nùà seê seèn cén déì ké yoòr bɔ̀ kè-ŋueèh bɔ̀ doô, ye te nyí kwa yab teèn ndɔ. 3Nùà seê doô yeé wa ké teèn, bɔ́ cab sie bú, bɔ́ duún bú núr, bɔ́ kwɔgɔ njií bú lɔ be be. 4Nùà ŋueèh doô tema njií cu nùà seê déì. Wa ké teèn, bɔ́ gera yií bú dé seèn felè, bɔ́ weh bú séb. 5Nùà ŋueèh doô tema njií cu déì ndɔ. Dé sâ, wa ké toò, bɔ́ wula sɔm bú lòù. À né cu mene bɔ̀ déì ké teèn temá njií, bɔ́ né lom bɔ́ seé faá bɔ̀ mbeí bɔɔ̀n nɔ weh. Bɔ́ né bɔ̀ déì lobo, bɔ́ né bɔ̀ déì lòù wulá.
6«Nde le cegé huaán yíé-temê seèn. Yeé baá ménâ, à tema ceré bú ndɔ, ye dé seèn bɔ́ nde né bú veéh. 7Mé njéh mene, wa ké toò, bɔ̀ kè-ŋueèh bɔ̀ hèllè nyɔgɔ́ sòn lètenè bɔɔ̀n, bɔ́ ye: Hên né nuaá mé nde né nùà ŋueèh ŋaá sâ. Mɔ sam, kɔ béh wula sɔm bú lòù, te ŋueèh hên ŋa dé beèh. 8Bɔ́ cab sie bú, bɔ́ wula sɔm bú, bɔ́ tulu si njií ké luaà ŋueèh.»
9Yeésò den cuù, ye bɔ̀ nùàr a: «Faá bèh mân, nùà ŋueèh doô bɔɔ́ nde né naàn wee? Mè tueé bí, à nde cu né bɔ̀ kè-ŋueèh bɔ̀ doô wulá sɔm gií ndɔ, à ŋueèh kwaá lɔ cu beè bɔ̀ nuaré déì. 1012:10-11 Ps. 118:22-23Bí née dé mé né lè mvù Càŋe nyagá den doô jáŋé ŋéné ŋgwéeh ye wa? Bèh sâ né tueé ye:
Taá mé bɔ̀ mé-gwà bɔ̀ lé naâ ké jomo
komo si njií hên, taá dàn ŋa seér cu né kɔɔ́.
11Sâ dɔɔ́ŋ né seé Nùà Dueè.
Ŋgweéh huɔm kela né cí mà.
Béh kéí lòm mé gècên mene.»
12Bɔ̀ kokoô bɔ̀ lètenè bɔ̀ *Jûf yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ kɔ ye Yeésò tueé njií né mé bɔ́. Bɔ́ yila lom aá ceér fɔɔ̂n, te bɔ́ sie bú. Njèh cén, veéh né bɔ́ mé bɔ̀ nùàr sie yɔgɔ́. Yeé baá ménâ, bɔ́ kwaá lɔ bú, bɔ́ fɔɔ́n gò.
Làmpɔ̂ŋ mgbè Rɔ̂m gwɔɔ̀m
(Matíô 22:15-22; Lûk 20:20-26)
13Jomo sâ bɔ́ tema njií bɔ̀ *Farisiên mé bɔ̀ nùàr *Herôde déì ké yoòr Yeésò, te bɔ́ nde bú sòn felá, bɔ́ sie bú teèn. 14Bɔ́ yeé wa baá, bɔ́ ye bú a: «Nùà fèh-njèh, béh né gècên yeè kwaga. Bɔ̀ nùàr tueé mene felè yeè naàn dɔɔ́ŋ, wò dé sâ táŋ bèh, wò nùàr lòù bàlè bèh ndɔ, wò né bɔ̀ nùàr ceér Càŋ mé gècên mene feh dilí. Sâ jɔ̀gɔ̀ túé ke béh ye: *sóú beèh ye gwɔ̀m làmpɔ̂ŋ mgbè Rɔ̂m gwɔɔ̀m wa, té gwɔ̀m wa? Béh gùgwɔɔ̀m wa, béh gwɔ̀m ndé ŋgwéh wa?»
15Sâ Yeésò né gi leba bɔɔ̀n kɔɔ́, ye bɔ́ a: «Bí mè mân tab tena né dé keì wa? Bí jɔ̀gɔ̀ wèh kéh ke mè kàgàlɔ̀ŋ déì ye.» 16Bɔ́ weh haá njií bú cén déì ndɔ. À ye bɔ́ a: «Feh nùàr mé yilí nùàr ká teèn hên nyagá den né dé neì wa?» Bɔ́ ye bú a: «Né gi dé mgbè Rɔ̂m.» 17À deén baá-re, ye bɔ́ a: «Sâ bɔ̀ njií mé né dé mgbè dɔɔ́ŋ, bí gwɔ̀m njí cú mé mgbè. Bí bɔ̀ dé Càŋ há njí cú mé Càŋ ndɔ.» Hiím yɔgɔ́ cu bɔ́.
Njèh bieê felè bɔ̀ɔ́ mé nde cu né lè cio komo yuo
(Matíô 22:23-33; Lûk 20:27-40)
1812:18 Seé b. 23:8Bɔ̀ *Sadusiên bilí ndeè ká yoòr Yeésò. Sâ bɔ́ né yeé tueé, ye mɔ nùàr kuú baá, sâ gi aá, à lè cio kòmò yùò ndé cú.
Bɔ́ yeé waá baá, bɔ́ ye bú a: 1912:19 Deut. 25:5«Nùà fèh-njèh, Músì lɔ naá giì ter nyagá kwaá, ye béh a: mɔ nuaré déì kuú kwaá lɔ véh mé huaán sam, dìm a, sàgà cú ma kû doô, à ŋar yilá cu bei ma. 20Yeé baá ménâ, nuaré déì bɔ́ bɔ̀ dìm lé naâ téhbeh. Bei jɔgɔ véh, à kuú kwaá lɔ véh, huaán sam. 21Dìm sagá weh ma kû doô, à kuú cu, huaán sam. Dìm bɔɔ̀n déì sagá weh keéh cu ndɔ. 22Bɔ́ sagá laré bú téhbeh dɔɔ́ŋ, huaán sam. Jomo sâ ma hèllè kuú bele bɔ́ ndɔ. 23Á hên, mɔ loù sâ bɔ̀ komó ndeè baá te cio komo yuo, ma hèllè ŋa sɔm nde né veèh dé heè wa? Ŋgweéh lètenè bɔɔ̀n téhbeh dɔɔ́ŋ, bɔ́ lé naá giì bú sagá laré wa?»
24Yeésò ye bɔ́ a: «Dé sâ ndugó gɔ né bí. Bí ŋgòr Càŋ ŋéné kɔ́ ŋgwéh, bí terreb Càŋ ŋéné kɔ́ ŋgwéh ndɔ. 25Bí kɔ́ɔ ye, loù mé bɔ̀ komó nde né te cio komo yuo, bɔ̀ siíb bɔ́ bɔ̀ véh ndeè jɔ́gɔ́ kú ndé cú, bɔ́ den nde aá faá bɔ́ cìlì Càŋ ké te vulúu nɔ.
2612:26 Ex. 3:6«Dé mé nùàr nde né te cio komo yuoò, bí njií mé Músì lé naâ te mvù seèn nyagá kwaá doô jáŋé kè ŋgwéh wa? À lé mân nyagá naâ te lèmè mé à nyagá né ju jìlì ŋgémbèì teèn doô, wa Càŋ ye: Nyí né Càŋ mé bɔ̀ tele biì Abrahâm bɔ̂ Isâk mé Jakɔ̂b né yeé dua doô ma. 27Mè tueé bí, Càŋ né Càŋ bɔ̀ lèlàŋ bɔ̀, à Càŋ bɔ̀ komô sam. Mɔ né mân, sâ bí né mé gècên mene saáb.»
*Sóú dé koô né dé heè wa?
(Matíô 22:34-40; Lûk 10:25-28)
2812:28-34 Lûk 10:25-28Sâ *njí-sóù lé naâ doó, à lé naâ njií mé Yeésò bɔ́ bɔ̀ *Sadusiên né saán sâ ŋgweé. À yeé ŋene Yeésò né bɔ́ bagasé se nyegé, à ndeè ndɔ, ye bú a: «Sóú mé jolo kela né kɔɔ́ né dé heè wa?» 2912:29-30 Deut. 6:4-5Yeésò ye bú a: «Sóú mé jolo kela né kɔɔ́ né dé hên: Càŋ lé ye: Iserálà ŋgwé, Tele beèh Càŋ Dueè né lom Nùà Dueè mé huún, sâ gi aá. 30Wò gwàn gí Càŋ Nùà Dueè mé temé yeè mene, mé càŋ yeè mene, mé mùnò yeè mene, mé terreb yeè mene dɔɔ́ŋ. 3112:31 Lév. 19:18Sóú dé jomo mé bele né bú né cu dé hên: Gwàn mbeí yeè faá wò gwaán né ŋgàŋ yoòr yeè nɔ. Bɔ̀ sóú fà hên, sóú déì bɔ́ jòlò yɔ́gɔ́ ŋgwéh.»
3212:32 Deut. 4:35Njí-sóù doô deên baá-re, ye Yeésò a: «Môn, Nùà fèh-njèh, wò tueé yií né teèn, à né lom Càŋ mé huún, Càŋ déì toò sam. 3312:33 Os. 6:6Nùàr a, gwàn lòm bú mé temé seèn mene, mé càŋ seèn mene, mé terreb seèn mene dɔɔ́ŋ, à gwàn mbeí seèn faá à gwaán né ŋgàŋ yoòr seèn nɔ. Huɔm kela né cí mé dàm bɔ̀ *sèmè.» 34Yeésò yeé ŋene à né ménâ tueé huɔɔ́m, ye bú a: «Môn, wò né kwarè *Lò Càŋ, mè tueé wò.» Jomo sâ nuaré déì njolo toò seèn kàgà nyì cú, ye nyí nde né bú njeré déì bieé ndɔ.
*Nùà Cɔ̀ŋ bɔ̂ *Davîd
(Matíô 22:41-46; Lûk 20:41-44)
35Sâ Yeésò né njèh te *gwà Càŋ koô feh den, ye bɔ̀ nùàr a: «Bɔ̀ njí-sóù ye Nùà Cɔ̀ŋ né *ndùté ndùtù Davîd mé ŋgei wa? 3612:36 Ps. 110:1Ŋgweéh Cúcuí Ŋagâ lé naâ Davîd nùà njèh ceér feh, à yilá Nùà Cɔ̀ŋ Nùà koô seèn ma. À lé ye:
Nùà Dueè ye Nùà koô nyî a:
Dèn ndê ká te be gaâ nyî;
kɔ nyí komó silí njií gi aá bɔ̀ bùnò bɔ̀ yeè doó,
wò dobo kwaá bɔ́ gulè.
37Hên, mɔ Davîd mé feh seèn Nùà Cɔ̀ŋ sâ yilá né Nùà koô seèn, sâ Nùà Cɔ̀ŋ né cu ndùté ndùtù seèn wa?»
Feh beè bɔ̀ *njí-sóù bɔɔ̀ŋ
Njií mé Yeésò lé tueé giì naâ dɔɔ́ŋ, cìlì nùàr lé naá loôm mé vɔ́gɔ́-temé dé gècên. 38À né bɔ́ njèh feh, ye bɔ́ a: «Bí bɔ̀ŋ feh biì beè bɔ̀ njí-sóù. Bɔ́ gwaán lom né bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ dé dèdàbe lètenè bɔ̀ nùàr su gɔɔ̀. Né mene ké tan mé ké mbartɔgɔ̂, bɔ́ ye kɔ bɔ̀ nùàr gìbì bíé bɔ́ lòù. 39Ké *gwà sóù, bɔ́ gwaán né bèh denè dé kokoô njolò bɔ̀ nùàr. Bɔ́ nde mene bèh kùrmò lɔ nùàr dɔɔ́ŋ, né gi ménâ ndɔ. 40Bɔ́ né njèh beè bɔ̀ ma kû horó weh bele. Mɔ bɔ́ baá Càŋ dua, kɔ bɔ́ dua tugó lòù, te den faá bɔ́ né bɔ̀ gècên bɔ̀ nɔ. Mè tueé bí, ju sie kela nde né bɔ́ mé bɔ̀ déì.»
Há-be ma kû déì
41Jomo sâ Yeésò nde ké kwarè mvugó kàgàlɔ̀ŋ gwà Càŋ, à den nde doó. Bɔ̀ nùàr né kàgàlɔ̀ŋ teèn si. À né bɔ́ ke den. Bɔ̀ déì né kókoó ŋuaán yií. 42Ma kû déì waà ndɔ, à teèn si yií kɔ́bɔ̀ fà. Bɔ̀ kɔ́bɔ̀ fà sâ né sòn dálà cên. 43Yeésò yeé nde ŋene njií mân, à yilá bilí bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn, ye bɔ́ a: «Mè né tueé ye bí a, ma kû hên si kela né kɔɔ́ mé bɔ̀ déì dɔɔ́ŋ. 44Bɔ̀ nùàr dé bɔɔ̀n kabe si lom né wèllè kàgàlɔ̀ŋ. Dé ma kû hên môn sam, à dé seèn karé si sɔm né jèjègè cèr gwà seèn.»
13Kùr felè *gwà Càŋ koô mé nde aá ŋellé
1Yeésò yeé baá ké gwà Càŋ koô yuo kelá, mbɔ̀ŋ seèn cén déì ye bú a: «Nùà fèh-njèh, kè njí, sâ né gèh taá huɔmê kei mân? Sâ né gèh gwà dudueèr kei mân ndɔ?» 2Yeésò ye bú a: «Ŋgweéh wò né bɔ̀ gwà dudueèr hên ŋené wa? Nde gi né dɔɔ́ŋ tɔbé yuo. Mè jue mene taá cén tà cén felè mbeî lè nyì ndé ŋgwéh.»
Dàm bɔ̀ gèr, te wɔ́ŋ ceré ye
3Yeésò né ké te tòr Oliviê den den, sâ gwà Càŋ koô né kèb yágà. Bɔ́ bɔ̀ Piêr mé Jâk mé Jâŋ mé Andrê yeé baá léláŋ bɔɔ̀n, bɔ́ ye bú a: 4«Bɔ̀ njií sâ bɔɔ́ nde né te cu dé heè wa? Túé yeè béh teèn. Béh ŋene kɔ nde né mé kei, ye hên baá cí wa?»
5Yeésò yila baá-re bɔ́ tueê ndɔ, ye bɔ́ a: «Bí kɔ́gɔ́n ká lòù; nùàr a té bí bèlè. 6Mɔ sam, bɔ̀ nùàr kókoó mbaá nde né yilí mò ŋaá weh, te bɔ́ bele weh gi bɔ̀ nùàr mé njéh; nùà kàn nde né tueé, nùà kân ye: *Nùà Cɔ̀ŋ né nyí. 7Mɔ bí baá njàgà taâb mé bɔ̀ bèmè hihiné ŋgweé njií, bí té lòù ndèrrè. Kɔ seèn bɔɔ́ ménâ. Mé njéh mene, wɔ́ŋ mé njéh cèrè ndé ŋgwéh. 8Taáb nde né lètenè lɔɔ́ déì bɔ̂ mbeí kɔɔ́ die, lò déì nde né mbeí mé taáb ŋaár kwa; tàbè nde né te bèh hihinê jilí; cùè nde né die. Sâ née seèn jèrè 13:8 Waà né feh; dé jomò baá ndeê. ye, kar weh né faá nyer nɔ.
913:9-11 Mat. 10:17-20; Lûk 12:11-12«Mɔ né mân, sâ bí dèn lòm dé biì làŋ. Bí kɔ́ɔ ye, bɔ́ nde né bí te *mbàgà juù mé sòn fuû jɔgɔ́ njií, bɔ́ nde né bí ké *gwà sóù lobo, bɔ́ nde né bí toò bɔ̀ kokoô bɔ̀ mé bɔ̀ mgbèémgbè mgbɔmé njií, ye bí né bɔ̀ nùàr mò fí. Sâ dɔɔ́ŋ, mè ye te bí den nyegé cu ye baá-re bɔ̀ sòn mò teèn. 10Mé njéh mene, kɔ Njàgà Bagaà ndeè wɔ́ŋ beè ka sie gi aá kèn, te wɔ́ŋ ceré ye. 11Sâ mɔ bɔ́ baá mé bí te mbàgà juù sie ndeé, njií mé bí nde né sònò tueé, bí té nyàmè. Bí túé lòm cu sâ ŋgòr mé bɔ́ nde né bí sònò tueé kwaá. Bí kɔɔ́ túé ndé ŋgwéh, Cúcuí Ŋagâ tueé nde né sòn biì kɔɔ́.»
12À den cuù ye bɔ́ a: «Dìm bɔ̂ bei nde né yo bɔɔ̀n go kuú, te bɔ́ wula bɔ́ wulà. Bɔ̀ tele nde né bɔ̀ huaán go, bɔ̀ huaán nde né yoòr bɔ̀ teleè ŋaár die; bɔ́ go sɔm bɔ́, te bɔ̀ nùàr wula taré bɔ́ ménâ ndɔ. 1313:13 Mat. 10:22Nùàr dɔɔ́ŋ nde né bí bunó laré; sâ dɔɔ́ŋ né gi felè mò. Mè tueé bí, nuaá mé nde né dɔɔ́ŋ yoló komo gií, nde né dé seèn yili yuo.»
Gègè veên lè mɔ̀ Càŋe
(Matíô 24:15-28; Lûk 21:20-24)
1413:14 Dan. 9:27; 11:31; 12:11«Bí nde né gègè veên ŋené, à den seér nde né bèh mé à sé la teèn dèn ná ŋgwêh. (Nuaá mé né ŋgòr hên jaŋé, bú a, ŋgwé nyégé bagasé.) 1513:15-16 Lûk 17:31Mɔ baá môn, sâ bɔ̀ Judê bɔ̀ a, dùrà ŋá gí ké te tòre. Nuaá mé né ké felè gwà, bú a, fɔ́n lòm doò, à té ké gwò seèn felè bɔ̀ njèh seèn mbaá yílá kú cú. 16Nuaá mé né ké ŋueh, bú a, té ká lɔ cû, ye te nyí weh sie cɔ̀gɔ̀ dùlù nyî beè. 17Loù sâ bɔ̀ véh mé lèì hueêh mé bɔ̀ ma vùlù nde né mé gèr ŋené kuú.
18«Bí dùà lòm Càŋ, te cu sâ bí lè cu dùlù kwà cú, 1913:19 Dan. 12:1; Vuú 7:14wanɔɔ́ŋ gèr né teèn. Gèr dé loù sâ dé tueê sam. Bèh lɔ mé Càŋ lɔ sií naâ wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ, gèr déì lɔ née teèn faá gèr bú hên nɔ sam ŋgwéeh ye; déì ndeè ménâ wá ŋgwé ndé cû ndɔ. 20Mɔ Càŋ Dueè jere kɔ́ ŋgwéh, à bɔ̀ cieé gèr sâ kèb déì sɔ̀m wàgà ŋgwéh, sâ nuaré déì seèn làŋ lè ndé ŋgwéh. Njua mé Càŋ lé naá giì ménâ taáŋ kwaá ndɔ, ye nyí nde né bɔ̀ cieé sâ kèb déì sɔm waga; nyí sɔm waga nde né felè bɔ̀ɔ́ mé nyí lé naâ balé weh doô.
21«Sâ bí dèn lòm làŋ, wanɔɔ́ŋ nuaré déì sé den né mbaá ye bí a: Kè *Nùà Cɔ̀ŋ hên! Kè à yíê! Mɔ à baá ménâ tueé, bí té temé teèn kwá njí. 22Bɔ̀ *Kristò dé kòkòb mé bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ dé nyenyenê nde né cie bomó sue, bɔ́ nde né bɔ̀ fém bɔɔ́ bele, ye mɔ yieé né yieè, te bɔ́ bele weh gi bɔ̀ɔ́ mé Càŋ lé balé kwaá naâ mé njéh. 23Mè bí tueé kwaá gi aá kèn, bí dèn lòm á làŋ.»
Cuû *Huaán Nùàr
(Matíô 24:29-31; Lûk 21:25-28)
2413:24 Es. 13:10; Ese. 32:7; Joël 2:10, 31; 3:15; Vuú 6:12«Loù sâ, jomo gèr hèllè, lou nde né yilí, weéh nde né cib, 2513:25 Es. 34:4; Joël 2:10; Vuú 6:13bɔ̀ mbentò ndeè né ké te vulúu suelé suagâ, bɔ̀ njií mé né mé terreb ké te vulúu dɔɔ́ŋ nde gi né jilí. 2613:26 Dan. 7:13; Vuú 1:7Jomo sâ bɔ̀ nùàr nde né Huaán Nùàr ŋené njií, à né te mvulu bège mé terreb mene *sum suagâ. 27À nde né bɔ̀ cìlì seèn kàn mé kán wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ temá njií, te bɔ́ nde koró bilí bɔ̀ɔ́ mé à lé naá giì balé kwaá.»
Toú mé né kùr tueé
(Matíô 24:32-35; Lûk 21:29-33)
28«Bí kè wèh yoòr toú13:28 Bɔ́ toú sâ yilá né “figuier”. túé-kùr hên. Mɔ bí ŋene, à baá tɔɔ́, ŋgweéh sâ bí kɔ gi aá, ye jà baá dìdì mà. 29Loù mé Huaán Nùàr ndeè né teèn cuû né ménâ ndɔ. Mɔ bí ŋene bɔ̀ njèh kèkènè hèllè baá bɔɔ́ bele, sâ bí kɔ́ɔ ye: baá bú, à baá dìdì. 30Mè né tueé ye bí a, mé bɔ̀ cafanê bɔ̀ nde dɔɔ́ŋ kuú gií, sâ bɔ̀ njèh hèllè bɔɔ́ gi aá. 31Vulú bɔ̂ tàbè nde né leér yuo; ndɔ́g bɔ̀ ŋgòr mò dé bɔɔ̀n nyímé ndé ŋgwéh.»
Cieé cèrè jomò
3213:32 Mat. 24:36«Nuaá mé né cieé bú sâ kɔɔ́ sɔm teèn sam; nuaré déì cu sâ kɔ́ ŋgwéh ndɔ. Bɔ̀ cìlì Càŋ cieé sâ kɔ́ ŋgwéh. Né mene Huaán nùà njèh, à cieé bú sâ kɔ́ ŋgwéh ndɔ; gi cegé né Tele mé huún. 33Bí bɔ̀ŋ feh biì, bí té lɔ́m cèr, wanɔɔ́ŋ bí cu sâ kɔ́ ndé ŋgwéh. 3413:34 Lûk 12:36-38Den nde né faá nuaá mé nde né bèh gò ndeé nɔ. À yeé baá mé gò, à geé kwaá gi bɔ̀ seê bɔ̀ seèn seé, nùà kàn mé seé seèn, nùà kân mé seé seèn; ye gó-lɔ́m a, dèn làŋ ma. 35Mɔ né mân, sâ bí dèn làŋ ndɔ, wanɔɔ́ŋ bí cu mé nùà gwà cuù nde né teèn kɔ́ ndé ŋgwéh. Merré déì nde né liyilì, merré déì lɔgɔ̀tenè, merré déì toò cieê, merré déì maánjɔ̀gɔ̀. 36Mɔ à kar yuo kelà mene lòù, bí té gwàn mé à waà, sâ bí né lɔ́m. 37Njií mé mè né bí tueé hên, mè tueé njií né mé nùàr dɔɔ́ŋ ndɔ, ye: Bí dèn dèn làŋ.»
14Nyɔ̀gɔ̀ sòn felè Yeésò
(Matíô 26:1-5; Lûk 22:1-2; Jâŋ 11:45-53)
114:1 Ex. 12:1-27Sâ cieé koô mé bɔ́ yilá né *Páskà doô le aá cieé fà. Né cieé koô mé bɔ́ yieé yeé breêd mé kulu teèn sam. Sâ bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ *njí-sóù né ceér fɔɔ́n, te bɔ́ sie Yeésò; bɔ́ ye, bɔ́ sie leér nde né bú lòù ndɔ, te bɔ́ wula sɔm bú. 2Bɔ́ ye: «Sâ kɔ béh bú te cieé koô hên sìè ŋgwéh, wanɔɔ́ŋ bɔ̀ nùàr nde né ŋaáŋ.»
Kómó múmû felè Yeésò yurú njiî
314:3 Lûk 7:37-38Sâ Yeésò baá ké Betanî gwò Simɔ̂ŋ. Simɔ̂ŋ lé naâ nùà beén veên. Bɔ́ yeé baá yáb yieé, ma déì ŋgoró nde kwarè Yeésò mé mbémbɔ́ŋ14:3 Jue né mbémbɔ́ŋ dé maàn mé bɔ̀ kwe né taá. Yilí taá sâ né “albâtre”. beè, kómó múmû mé keh tarê mân né lè deí; bɔ́ yilá né kómó sâ “nâr”. Ma doô kɔ sɔm sòn mbémbɔ̂ŋ ndɔ, à yurú njií gi Yeésò kómó sâ felè.
4Bɔ̀ nuaré déì yeé nde ŋene njií ménâ, temé yulá bɔ́ lè, bɔ́ duɔɔ́m lètenè bɔɔ̀n tueé kuû ye: «À kómó sâ ménâ bɔɔ́ beéh né dé keì wa? 5Bɔ́ sé la go sɔm nyegé naâ lòù, bɔ́ kwa kám yuií tagár mé njeré déì teèn, bɔ́ haá bɔ̀ saám bɔ̀ nɔ.» Bɔ́ né ma doô teèn nde yií ndɔ.
6Yeésò deên ye bɔ́ a: «Bí kwá lɔ́ ma hên nɔɔ́ŋ ménâ, bí bú temé lè bɔɔ́ yulá né dé keì wa? Njií mé à né mè bɔɔ́ hên né lom njèh bagaà beè mò dé gècên. 714:7 Deut. 15:11Dé bɔ̀ saám bɔ̀, bí bɔ́ nde née cu dɔɔ́ŋ kɔɔ́ ye. Cu mé bí baá gwaán dɔɔ́ŋ, bí nde né bɔ́ bagaà teèn bɔɔ́. Á, dé mò nɔ, béh bí nde cu née he wa? 8Bí kwá à bɔɔ́; hên né njií mé à bɔɔ́ komo né dé seèn. À mè kómó yoòr mân yurú njií né, te nyegé njií mé gò mò ké te sà mene. 9Mè né tueé ye bí a, bèh mé Njàgà Bagaà nde né teèn ká lè wɔ́ŋe dɔɔ́ŋ ŋgulí ndeé, nde né mé njàgà ma hên mene ŋgulí bilí, te bɔ̀ nùàr munó den bú teèn.»
Yeésò beè bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè jɔgɔ́ yiî
10Yeé baá ménâ, Júdàs Iskariô mbɔ̀ŋ cén déì lètenè bɔ̀ yulà cùɔ̀b fà bɔ̀ doô, nde ké yoòr bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô ndɔ, ye te nyí go haá bɔ́ Yeésò. 11Bɔ́ yeé nde ŋgweé njií mân, temé yila bɔ́ lè vɔgɔ̂, bɔ́ ye bɔ́ nde né bú kàgàlɔ̀ŋ teèn haá yií ma. À yila lom baá-re ceér fɔɔ̂n, te à jɔgɔ yií Yeésò beè bɔɔ̀n.
Yáb *Páskà
(Matíô 26:17-25; Lûk 22:7-14, 21-23; Jâŋ 13:21-30)
12Sâ cieé bú toò jɔ̀gɔ̀ mé bɔ́ yieé yeé breêd mé kulu teèn sam, waà baá kèn. Bɔ́ né yeé huaán sòrŋgaàŋ teèn ŋɔɔ́b, te bɔ́ yieé Páskà mé njéh. Cieé sâ yeé waà baá, bɔ̀ mbɔ̀ŋ ye Yeésò a: «Wò ye, béh ndé nyégé kwá nyí bèh Páskà yieê he wa?» 13Yeésò tueé njií mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ fà déì ndɔ, ye bɔ́ a: «Bí ndé ké lɔ, bí bɔ̀ nuaré déì nde né mé lɔ̀ nòmò felè kwaré, bí bèlè sìè bú. 14Gwà mé à yila nde né teèn, bí júée nùà gwà sâ a: Nùà fèh-njèh ye júée wò a, bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ nyî Páskà yieé nde né te gwà dé heè wa? 15À nde né bí gwà dé koô mân feh, né ké ter felè mbeî; bɔ́ njèh dɔɔ́ŋ nyegé gi aá gwò kèn. Bí nyégé kwá béh yáb doó sâ.» 16Bɔ̀ mbɔ̀ŋ fɔɔ́n gò ndɔ, bɔ́ nde ké lɔ, bɔ́ kwa gi ka dɔɔ́ŋ faá Yeésò la naâ bɔ́ tueé nɔ. Bɔ́ nyegé kwaá baá-re yáb Páskà teèn.
17Yeé baá liyilì, Yeésò bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn yulà cùɔ̀b fà wa giì ndɔ. 1814:18 Ps. 41:9Bɔ́ yeé baá yáb yieé, Yeésò ye bɔ́ a: «Mè né tueé ye bí a, nùà cén lètenè biì nde né mè go sɔm. Béh bɔ́ dɔɔ́ŋ mé ŋgàb cên yieé bilí den né kɔɔ́.»
19Bɔ́ yeé ŋgweé aá môn, kuún curú gi bɔ́ toò, nùà kàn duɔɔ́m mé Yeésò bie njiî, ye bú a: «Ŋgweéh mè sam wa?» 20Yeésò ye bɔ́ a: «Né ka cén déì lètenè biì yulà cùɔ̀b fà hên, béh bɔ́ né mé ŋgàb cên yieé bilí. 21Dé kuû, *Huaán Nùàr nde né kuú, nde né faá bɔ́ lé naá giì felè seèn nyagá kwaá nɔ. Njèh cén, nuaá mé yií keéh be teèn, jɔgɔ kwaá bú cie, nde né mé gèr mbiín kuú. Sâ, beè nùà sâ, huɔm kela né mé bɔ́ sé bú ŋàr ná ŋgwêh.»
Yáb Càŋ
(Matíô 26:26-30; Lûk 22:15-20; 1 Kɔrênt 11:23-25)
22Bɔ́ yeé baá yáb yieé, Yeésò weh breêd, à dua Càŋ teèn, à kɔlé haá bɔ́, ye bɔ́ a: «Bí wèh, hên né ŋgàŋ yoòr mò.» 23À jɔgɔ weh ŋgàb mbè ndɔ. À yeé vra gi aá Càŋ teèn, à haá njií bɔ́, bɔ́ ŋueé laré dɔɔ́ŋ. 2414:24 Ex. 24:8; Jér. 31:31-34À ye bɔ́ a: «Hên né húɔ́m mò, húɔ́m ŋgɔ̀ŋ mé Càŋ kɔ nê, ber kuú né felè bɔ̀ nùàr ŋgûn. 25Mè né tueé ye bí a, mè ndeè mbè déì mân ŋúé ŋgwé ndé cú, kɔ ndeè baá dé feê ké te Lò Càŋe, mè ŋueé cu ye.»
26Jomo sâ, bɔ́ de bené ndɔ, bɔ́ fɔɔ́n gò, bɔ́ ŋaá nde ké te tòr Oliviê.
Ŋgòr Yeésò felè Piêr
(Matíô 26:31-35; Lûk 22:31-34; Jâŋ 13:36-38)
2714:27 Zach. 13:7Wa ke teèn, Yeésò tueé njií mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn ndɔ, ye bɔ́ a: «Bí nde né mè durá si lɔɔ́ gií. Te mvù Càŋe né ménâ nyagá den. Càŋ ye, nyí nde né nùà mbieè wulá sɔm. Bɔ̀ mbieè seèn nde né lòù durá ŋellé le. 2814:28 Mat. 28:16Sâ, mɔ mè komo yuo cu aá lè cio, mè nde né ké Galilê ndeé, bí nde mè kwa nde né ké sâ.»
29À yeé tueé gi aá mân, Piêr deên ndɔ, ye bú a: «Sâ mɔ bɔ̀ déì né mene wò durá si lɔɔ́, mè dé mò wò dùlà sì lɔ́ ndé ŋgwéh.» 30Yeésò ye bú a: «Mè né tueé ye wò a, lan mé kwaá dé jomò sé nde tuagá, sâ wò yaáŋ aá njó baá mbei tagár, ye nyí mè kɔ́ ŋgwéh.» 31Piêr den nyegé cuù ndɔ, ye bú a: «Sâ mè sam; bélɔ̀ nde mene fà dɔɔ́ŋ kuú gií, mè túé nyì ndé ŋgwéh ye mè wò kɔ́ ŋgwéh.» Bɔ̀ mbɔ̀ŋ déì tueé gi ménâ ndɔ.
Yeésò ké Gecemanè
(Matíô 26:36-46; Lûk 22:39-46)
32Bɔ́ wa beré déì, bɔ́ yilá né bèh sâ Gecemanè. Wa ké teèn, Yeésò ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn a: «Bí dèn ŋgɔ́gɔ̀ hên, mè nde aá Càŋ dua weh.» 33À weh lom Piêr mé Jâk bɔ̂ Jâŋ, bɔ́ bɔ́ nde kɔɔ́. Sâ feh baá bú ter ŋellé, à baá lom mé kú dé gècên, 34ye bɔ́ a: «Kú nde aá mè wulá. Bí dèn lè hên, bí té lɔ́m cèr.» 35À kwaá lɔ bɔ́ doó sâ ndɔ, à kela nde ser ké toò bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ mân. Wa ké teèn, à die mbab nde doó, à né Càŋ dua, ye mɔ nde né bɔɔ́, te Càŋ nyí te gèr sâ yí cú. 36Ye bú a: «Baá, Tele mò, njeré déì wò táré yɔ́gɔ́ bèh. Mɔ né mân, ŋgòrò sɔ̀m yeè mè ŋgàb gèr hên kwarè teèn. Mè né mene ménâ gwaán, mé njéh mene, bɔ́ sér faá wò né gwaán nɔ.»
37À yeé dua sɔm aá, à cu cuù ká yoòr bɔɔ̀n, à waà, sâ bɔ́ baá gi lɔ́m; ye Piêr a: «Simɔ̂ŋ wò baá lɔ́m wa? Né mene be lɔ̂m cén, bélɔ̀ kɔɔ́ gó sɔ̀m cú wa? 38Bí nyìmè dèn làŋ, bí né Càŋ dua, te *Sátàn bí mé veên táb sìè cú. Lòù sam, temé nùàr gwaán gi né njèh bagaà bɔɔ̂ dág; njèh cén, yo né yuaásé.»
39Jomo sâ à kwaá lɔ bɔ́, à nde cu Càŋ dua, à dua cu ka bú faá à la naâ dua nɔ. 40À cu cuù ká yoòr bɔ̀ mbɔ̀ŋ, à waà, sâ bɔ́ baá gi cu lɔ́m, dé goó keè sam cuú. Yeé baá ménâ, bɔ́ bèh tueé keêh kwà cú ndɔ.
41À yeé cu cuù aá dé mbei tagâr, ye bɔ́ a: «Wa hên, bí née lɔ́m ye wa? Bí cèr ká ceèr. Wulu baá kèn. Baá cu. Kènê *Huaán Nùàr nde aá beè bɔ̀ vevenê bɔ̀ yilá. 42Bí wùò ter, béh nde kwa bɔ́. Kè hên baá giì nuaá mé go sɔm né mè sâ.»
Bèh Yeésò sieè
(Matíô 26:47-56; Lûk 22:47-53; Jâŋ 18:3-12)
43Yeésò née sònò mân tueé den, Júdàs mbɔ̀ŋ cén déì lètenè bɔ̀ yulà cùɔ̀b fà bɔ̀ doô kar waà ndɔ. À né mé nùàr kókoó mbaá jomo, bɔ́ né bele mé bòù beè-beè, bɔ́ né cu mé cùgò beè ndɔ. Bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô bɔ́ bɔ̀ *njí-sóù mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé lɔɔ̂ tema njií né bɔ́ kɔɔ́. 44Sâ Júdàs mé nde né Yeésò go sɔm doô naá giì bɔ́ njií mé à sé nde né bɔɔ́ tueé kwaá, te bɔ́ ŋene kɔ Yeésò mé njéh. Sâ à la ye bɔ́ a: «Mɔ bí ŋene mè baá nuaré déì kumó vra den, sâ né bú ma. Bí kèm ndê, te bí sie yuo mé bú, bí sìè lòm bú tég.»
45Júdàs hèllè yeé waà baá, à ŋgoró nde yí kwarè Yeésò, à yilá bú, ye: «Njí fèh-njèh!» À vra kumó sie bú ndɔ. 46Bɔ̀ nùàr kem sue baá-re Yeésò yoòr, bɔ́ sie bú.
47Nuaré déì sɔɔ̂m bòù seèn, mvur tena si njií nuaré déì tie doó; lé naâ tie nùà seê ŋgàŋ sèmè dé koô.
48Yeésò deên ndɔ, ye bɔ̀ nùàr a: «Den né faá bí mé bɔ̀ bòù mé cùgò beè-beè hên kem nde giì né, te bí sie nùà yîb nɔ. 4914:49 Lûk 19:47; 21:37Ŋgweéh cieé dɔɔ́ŋ mè lé njèh feh den beéh ké *gwà Càŋ koô wa? Béh bí lé naâ kɔɔ́, bí lé mè ké teèn sìè ná ŋgwêh dé keì wa? Mé njéh mene, bɔɔ́ né mân, te yuo faá né te mvù Càŋe nyagá den nɔ.» 50Jomo sâ bɔ̀ mbɔ̀ŋ durá si lɔ gi bú ndɔ.
51Huaán ndà déì né dé seèn Yeésò jomo bele ndeé. À lé yoòr naá cegê mé cɔ̀gɔ̀ wagâ. Bɔ́ yeé sie aá bú, 52à se si lɔ cɔ̀gɔ̀ hèllè, à dula yuo doó sâ luŋturu.
Yeésò ké te *mbàgà juù
(Matíô 26:57; Lûk 22:54-55, 63-71; Jâŋ 18:13-14, 19-24)
53Bɔ́ weh njií Yeésò ké toò ŋgàŋ sèmè dé koô ndɔ, sâ bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô bɔ́ bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé lɔɔ̂ mé bɔ̀ njí-sóù baá gi ké teèn bilí den. 54Piêr lé naâ Yeésò jomo bele ndɔ. Njèh cén, à lé dé seèn gɔ naâ gè jomo dàb. Wa ké lɔ ŋgàŋ sèmè dé koô, à yila nde yí cie lètenè caâ, à den nde kwarè bɔ̀ gô, à né we ŋuagá den.
55Sâ bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ dɔɔ́ŋ né lom ŋgòr fɔɔ́n, te bɔ́ sie Yeésò mé njéh, bɔ́ wula bú teèn. Mé njéh mene, ka yíé ŋgwéh. 56Nùàr ŋgún né mene bú nyeén yoòr cɔré kwaá, nyeén hèllè nde yuo seér lètenè bɔɔ̀n mé sòn hihiné. 57Bɔ̀ déì né ter komó wuo, bɔ́ né felè seèn lòù tueé gobó seér, ye: 5814:58 Jâŋ 2:19«Béh lé naâ sònò seèn ŋgweé, à lé ye, gwà Càŋ dé koô mé bɔ̀ nùàr lé meè naâ kɔɔ́ hên, nyí nde né tulú sɔm. Lè cieé tagár wa, nyí nde cu né déì ter meé kwaá; wa dé sâ bɔ̀ nùàr bú kɔɔ́ mé ndé cú ma.» 59Bɔ́ né mene ménâ tueé, dɔɔ́ŋ né gi mé sòn hihiné.
60Ŋgàŋ sèmè dé koô komo wuo ter lètenè bɔ̀ nùàr ndɔ, ye Yeésò a: «Bɔ̀ nùà hên né wò yoòr tueé njií mân, wò sòn kòmò bèh wa? Bɔ́ ye naàn á?» 61Mé njéh mene, Yeésò lom bú sòn kòmò ŋgwéh gùm dɔɔ́ŋ. Yeé baá ménâ, ŋgàŋ sèmè dé koô doô ye bú a: «*Nùà Cɔ̀ŋ Ŋunà Càŋ terrèb né wò wa?» 6214:62 Dan. 7:13Yeésò ye bú a: «Nyí né bú sâ. Kènê bí nde aá *Huaán Nùàr ŋené njií, à nde né ké te be gaâ Càŋ terrèb den den, à cu cuù nde né loù sâ njolò biì te mvulu bègè ndɔ.»
63Te ŋgàŋ sèmè dé koô yeé nde ŋgweé njií mân, à sie ŋa cɔ̀gɔ̀ seèn nùà njèh yoòr, à né sònò tueé ye: «Sâ béh sònò bɔ̀ nùàr bie sɔɔ́ cu nde né kei wa? 6414:64 Lév. 24:16Ŋgweéh béh né gi mé tie ŋgweé ma. Nùà hên né mé Càŋ ŋgeré. Wa bí ye naàn?» Bɔ̀ nùàr gwaán laré dɔɔ́ŋ, ye à die aá ju kèn, bɔ́ wúlá bú wulà. 65Bɔ̀ déì deên lètenè bɔɔ̀n sâ, bɔ́ né bú dèh yoòr kulú su njií, bɔ́ vuɔb bú njolo, bɔ́ né bú tulú, ye bú a: «Ŋéné kɔ́ cú-re ŋenè, bɔ̀ neì wò tulú né kɔɔ́?» Jomo sâ bɔ̀ sɔ́jì weh yuo mé bú ndɔ, bɔ́ né bú teèn bɔlé yií.
Piêr bèh njó yaâŋ
(Matíô 26:69-75; Lûk 22:56-62; Jâŋ 18:15-18, 25-27)
66Sâ Piêr née ka cu sâ ké túno lètenè caâ ye. Ma seê *ŋgàŋ sèmè dé koô waà doó sâ, 67ŋene bú, à né we ŋuagá den, ke nyegé bú, ye bú a: «Ŋgweéh bî Yeésò nùà Najarêt hên né yeé kɔɔ́ wa?» 68Piêr cam, ye ma doô a: «Mè dé sâ kɔ́ ŋgwéh. Wò jue né-re kei wa, mè ŋgwé kɔ́ ŋgwéh ndɔ.» Jomo sâ à yuo doó sâ, à nde njebá den yí tùtúlù. [Kwaá cên tuaga ndɔ.] 69Ma seê doô ŋene njií cu bú, ye bɔ̀ nùàr a: «Nùà hên né cén déì lètenè bɔɔ̀n.» 70Piêr cam cu.
Den ser cu jomo sâ, bɔ̀ɔ́ mé naâ teèn njebá, ye bú a: «Mé gècên mene, wò né nùà cén déì lètenè bɔɔ̀n. Lòù sam, wò né nùà Galilê.» 71Piêr cam cu déì, ye bɔ́ a: «Mè sam. Mɔ mè tueé né nyeén, Càŋ a dúágá mè a kà, mè nùà mé bí né tueé hên kɔ́ ŋgwéh gùm dɔɔ́ŋ.» 72À yeé tueé sɔm aá, kwaá dé jomò tuaga ndɔ. À munó ko cu baá-re dé mé Yeésò la ye bú a: «Mé kwaá dé jomò sé nde tuagá wa, sâ wò yaáŋ aá njó baá mbei tagár, ye nyí mè kɔ́ ŋgwéh ma.» À yeé munó ko aá ménâ, à yila yueê, à yueé yueé, njolo fulú gi.
15Yeésò ké toò *Pilátò
(Matíô 27:1-2, 11-14; Lûk 23:1-5; Jâŋ 18:28-38)
1Cieé ŋaga bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô bɔ́ bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé lɔɔ̂ bɔ́ bɔ̀ *njí-sóù mé gùm mbàgà juù sâ dɔɔ́ŋ komo yuo lòù, bɔ́ bilí nde ju Yeésò ke. Bɔ́ yeé taáŋ gi aá, bɔ́ kaga bú, bɔ́ weh nde mé bú ké toò Pilátò. 2Pilátò bieé njií mé bú ndɔ, ye bú a: «Mgbè bɔ̀ Jûf né wò wa?» Yeésò ye bú a: «Wò dé sâ tueé né kɔɔ́.» 3Sâ bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô né lom njèh ŋgún mé bú sií njií. 4Te Pilátò nde cu ye mé bú tueé njií, ye bú a: «Bɔ́ né mé wò sií njií den, wò né ŋgweé, wò sòn kòmò ŋgwéh wa?» 5Mé njéh mene, Yeésò sòn kòmò cú. Dé sâ hiím yɔgɔ́ cu Pilátò mbaá.
Bèh ju felè Yeésò tenâ
(Matíô 27:15-26; Lûk 23:13-25; Jâŋ 18:39–19:16)
6Sâ te cu *Páskà dɔɔ́ŋ, Pilátò né yeé nùà gwà cibì cén yi njií. Né yeé nuaá mé bɔ̀ lɔɔ́ bɔ̀ ye yì bú yiì. 7Nuaré déì lé naâ teèn, yilí seèn né Barabâs. Bɔ́ bɔ̀ wúlá-feh bɔ̀ déì lé naâ bɔ̀ lɔɔ́ bɔ̀ soób, bèmè die teèn lɔɔ́ dɔɔ́ŋ, nùàr kuú teèn. Bɔ́ yií bɔ́ gwà cibì mé njéh. 8Yeé baá môn, cìlì nùàr ŋaá nde baá-re ké yoòr Pilátò ndɔ, bɔ́ dua bú, te à bɔɔ́ cu bɔ́ faá bèh jomò nɔ. 9Pilátò ye bɔ́ a: «Bí ye mè a, yì njí bí Mgbè bɔ̀ Jûf wa?» 10Lòù sam, à lé naá giì kɔɔ́, ye bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô bunó né Yeésò lòù, wa bɔ́ bú ká beè nyî sie haá njií né dé cî.
11À yeé baá ménâ bieé, bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô soób seér cu bɔ̀ nùàr lòù, ye bɔ́ a: «Bí júée Pilátò a: yì njí sér bí Barabâs ma.» Bɔ́ tueé Pilátò ménâ ndɔ. 12Pilátò ye bɔ́ a: «Á, dé nuaá mé bí yilá né Mgbè bɔ̀ Jûf hên nɔ, mè bɔɔ́ nde né mé bú kei wa?» 13Bɔ́ tueé bomo njií ké ter, ye bú a: «Fágá njí bú te toû!» 14Pilátò ye bɔ́ a: «À veên bɔɔ́ naâ kei wa?» Mé njéh mene, bɔ́ kɔ lom né ké ter lɔgɔ́ njiî, ye bú a: «Fágá njí lòm bú te toû dé fagâ!» 15Yeé baá môn, Pilátò yi njií bɔ́ Barabâs ndɔ, ye te temé huɔm bɔ̀ nùàr lè. Jomo sâ ye bɔ́ tégé Yeésò núr, bɔ́ ndé fágá njí-re bú ké te toû sâ.
Bèh Yeésò selê
16Bɔ̀ sɔ́jì weh nde mé Yeésò ké lè bɔ̀gɔ̀ ŋgɔ́mnà, bɔ́ yilá bilí gi bɔ̀ mbaábɔn ndɔ. 17Bɔ́ su bú cɔ̀gɔ̀ déì bèlèsé mân. Bɔ́ nde fɔɔ́n wellê bɔ̀ ŋùàgà, bɔ́ beéh faá tàm nɔ, bɔ́ sulí kwaá bú felè, bɔ́ ye né tàm mgbè ma. 18Bɔ́ né bú mbaàn haá, ye bú a: «Sìè ŋgób, Mgbè bɔ̀ Jûf!» 19Bɔ́ né bú mé gor felè lurú, bɔ́ né bú dèh yoòr kulú njií, bɔ́ né toò seèn cemmé ndeé, bɔ́ né ké doó leéb suagá. 20Bɔ́ yeé selé wulu aá bú, bɔ́ huar sɔm cu bú cɔ̀gɔ̀ bèlè hèllè yoòr, bɔ́ su cu bú cɔ̀gɔ̀ dé seèn. Jomo sâ bɔ́ weh nde baá-re mé bú ké bèh sâ, te bɔ́ faga wula bú.
Bèh Yeésò fagâ
(Matíô 27:32-44; Lûk 23:26-43; Jâŋ 19:17-27)
2115:21 Rɔ̂m 16:13Bɔ́ yeé baá mé Yeésò weh ndeé, bɔ́ bɔ̀ nùà Sirên déì kwaré, yilí seèn né Simɔ̂ŋ, à né telè Alesándà bɔ̂ Rúfùs; sâ à naâ ŋueh. Bɔ́ bɔ́ yeé kwaré baá, bɔ́ sie ba haá bú toú mé bɔ́ nde né Yeésò teèn fagá doô. 22Bɔ́ wa beré déì, bɔ́ yilá né bèh sâ Gɔ́lgɔ́tà. Sâ tueé né ye: Gebá feèh. 23Bɔ́ ye te bɔ́ haá bú mbè mé lèh15:23 Bɔ́ lèh sâ yilá né “myrrhe”. Né kómó múmû ndɔ. déì teèn faá nó nɔ, à berɔ́ŋ.
2415:24 Ps. 22:18Jomo sâ bɔ́ faga njií bú te toû, bɔ́ vu geé weh gi bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ seèn mé bèì. 25Bɔ́ lé bú fagà naâ sâ lou baá lɔ̀ŋ tárènèà maánjɔ̀gɔ̀. 26Bɔ́ nyagá fagá kwaá njeré déì ké teèn, te se kwɔ̀m cioò seèn, ye: «Né Mgbè bɔ̀ Jûf.» 27Bɔ́ faga njií bɔ̀ yíb wúlá-feèh bɔ̀ déì fà kwarè seèn, dé kàn mé toú seèn, déì te be gaâ, déì te be ŋgoù, Yeésò lètenè. [ 2815:28 Es. 53:12Sâ dɔɔ́ŋ yuo gi né faá né te mvù Càŋe nyagá den nɔ, ye: «Bɔ́ bú kulá yií keéh né lètenè bɔ̀ vevenê bɔ̀.»]
2915:29 Ps. 22:7; 109:25; Mk. 14:58; Jâŋ 2:19Nuaá mé kela doó sâ dɔɔ́ŋ né feh jilí, né Yeésò teèn selé yií. Nùà kàn ye bú a: «Cècàgà, ŋgweéh wò lé ye nyí nde né *gwà Càŋ koô tulú, te nyí me sɔm cu bú te cieé tagáre wa? 30Yìlì sɔ̀m-re feh yeè yilì. Jɔ̀gɔ̀ súágà ke yí te toú sâ ye.»
31Bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ *njí-sóù né bú gbêg ménâ haá taré ndɔ, bɔ́ né lètenè bɔɔ̀n tueé kuú, ye: «À kɔ cegé né bɔ̀ nùàr yili sɔɔ̀m, à feh dé seèn nùà njèh yìlì sɔ̀m kɔ́ ŋgwéh. 32*Nùà Cɔ̀ŋ Mgbè bɔ̀ Iserálà bɔ̀ a: súágà-re kènê yí te toú sâ, béh ŋene njolò, te béh kwaá njií temé yoòr seèn.» Bɔ̀ɔ́ mé né kwarè seèn fagá den doô né taré bú ménâ selé keéh ndɔ.
Cio Yeésò
(Matíô 27:45-56; Lûk 23:44-49; Jâŋ 19:28-30)
33Lou yeé dilí baá, lou cib cu. Cibí yili laré cu ká doó dɔɔ́ŋ, yili sɔɔ́ gùm yɔ̀ŋ loù tagâr. 3415:34 Ps. 22:1Yeé baá mé lou lɔ̀ŋ tagár, Yeésò sɔm hueh mé terreb, ye: «Eloyî, Eloyî, lemá sàbátànî?» Sâ tueé né ye: «Càŋ mò, Càŋ mò, bɔɔ́ né naàn mé wò si lɔ né mè wa?» 35Bɔ̀ nuaré déì lètenè bɔ̀ɔ́ mé né doó sâ yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ ye: «Ŋgwé, à baá *Elî yilá.» 3615:36 Ps. 69:21Cén déì nde dula dɔm wellê fùlù, à yií njií te mbè déì tanésé mân, à feéh kwaá te toû, à tiím haá njií mé bú, te à njuar weh, à né sònò tueé ye: «Bí kwá, béh jɔ̀gɔ̀ ke ke, kɔ ŋgweé Elî sâ ndeè né waâ, à mvelé sɔm bú te toú wa?» 37Yeésò ŋga cu mé terreb, jomo sâ à kuú ndɔ.
3815:38 Ex. 26:31-33Cu sâ cɔ̀gɔ̀ *gwà Càŋ koô keér geé lèbɔ̂lé, yuoô ké ter, nde ba ké doó. Cɔ̀gɔ̀ sâ né kɔ̀ŋ, né yeé mɔ̀ ké gwà Càŋ cií leér.
39Sâ kwaá-taâb bɔ̀ Rɔ̂m bɔ̀ déì né kwarè Yeésò njebá den. À yeé ŋene Yeésò kuú aá ménâ, ye: «Mé gècên mene nùà hên né ŋunà Càŋ bɔ̀n.»
4015:40-41 Lûk 8:2-3Ké teèn sâ bɔ̀ véh lé naâ teèn ndɔ, bɔ́ né ké bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ njebá ke den. Lé naâ bɔ̀ Marî Magdalâ bɔ̂ Marî meì Jâk dé maàn bɔ̂ Josê dìm Jâk; bɔ́ bɔ̀ Salomê mé bɔ̀ déì ŋgún lé naâ kɔɔ́. 41Cu mé Yeésò lé naâ ké Galilê, bɔ́ lé naâ jomo seèn, bɔ́ né bú gam. Bɔ́ bɔ́ lé ká Jerusalem waà naâ dɔɔ́ŋ.
Bèh Yeésò furû
(Matíô 27:57-61; Lûk 23:50-56; Jâŋ 19:38-42)
42Sâ lou yuɔm gi aá, lé naá cuù mé nàŋ15:42 Né cieé mé kwéh né cieé koô. *cieé sóù mene ndɔ. 43Yeé baá ménâ, Josêf nùà Arimatê waà. À lé naâ nùà koô déì te *mbàgà juù, bɔ́ né yeé sòn seèn ŋgweé dé gècên, à né yeé njolo mé *Lò Càŋ ke den ndɔ. À yeé waà baá, à kaga njolo, à nde ké yoòr *Pilátò, à dua bú komó Yeésò. 44Te Pilátò yeé nde ŋgweé njií, ye Yeésò kuú aá kèn mân, geí yɔgɔ́ bú. À yilá njiî kwaá-taâb hèllè, ye bú a: «Yeésò naâ kuú wa?» 45À yeé ŋgweé nyegé aá sònò kwaá-taâb doô, ye Josêf a: Ndé jɔ́gɔ́ wèh seèn komó sâ jɔgɔ̀ ma. 46Josêf nde ŋge wellê cɔ̀gɔ̀ nyɔ́gɔ̀r mân ndɔ, à mvuale sɔm komó te toû, à vuɔb nyegé bú mé njéh, à jɔgɔ yií njií bú gè dòù lè sà. Bɔ́ lé sà sâ kweè naâ kweéh. À teré ferá kwaá taá sònòbɔ̀. 47Sâ né njolò Marî Magdalâ bɔ̂ Marî meì Josê. Bèh mé bɔ́ lé naâ bú teèn yií njií, bɔ́ lé naâ ŋené kwaá.
16Lè cio komo yuoò
(Matíô 28:1-8; Lûk 24:1-12; Jâŋ 20:1-10)
1Cieé sóù sâ yeé kela baá, Marî Magdalâ bɔ̂ Marî meì Jâk bɔ́ bɔ̀ Salomê nde ŋge wellê bɔ̀ kómó múmû, te bɔ́ nde komó Yeésò mé njéh waá nyegé.
2Cieé ŋaga mé sɔ́ndè bɔ́ komo yuo, bɔ́ nde ké te sà, sâ lou baá ŋagá. 3Bɔ́ né lètenè bɔɔ̀n tueé kuú, ye: «Te neì béh taá sònò sà teré sɔm nde né kɔɔ́ wa?» 4Bɔ́ yeé wa, bɔ́ kwa tàgèrà taâ hèllè baá gi ké jomo komo den. 5Bɔ́ yila nde gè dòù ndɔ, bɔ́ ŋene njií huaán ndà déì né kèb be gaâ den den, à né mé cɔ̀gɔ̀ wulésé mân yoòr. Bɔ́ yeé nde ŋene njií bú ménâ, veéh bɔɔ́ bɔ́ njèh. 6À ye bɔ́ a: «Bí té vèh. Ŋgweéh bí fɔɔ́n né Yeésò nùà Najarêt mé bɔ́ lé naâ fagá wulá doô mà. À komo yuo aá lè cio, à doó hên sam cuú. Bí kè njí bèh mé bɔ́ lé naâ bú teèn cer kwaá hên nɔ. 716:7 Mat. 26:32; Mk. 14:28Bí ndé túé bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn mé Piêr mene, bí júée bɔ́ a: à nde né toò kelá, à nde ké Galilê. Bí ndé ké teèn, bí nde ŋene nde né bú ké doó sâ. Né faá à lé naâ bí tueé nɔ.» 8Bɔ́ yuo kelà gè dòù ndɔ, bɔ́ fɔɔ́n doò, dùlù né bɔ́ yoòr su, bɔ́ né bené, bɔ́ nuaré déì túé ŋgwéh ndɔ. Lòù sam, veéh lé naá loôm bɔ́ njèh bɔɔ́ dé gècên.
Yeésò ŋené yuo kelà toò Marî Magdalâ
[ 9Yeésò yeé komo yuo aá lè cio mé loù sɔ́ndè toò cieê mân, à ŋené yuo kela lɔgɔ̂ toò Marî Magdalâ. À lé naâ Marî sâ càŋ téhbeh yoòr kwɔgɔ́ sɔm. 10Marî yeé ŋene aá bú ménâ, à nde mé bɔ̀ mbaábɔn tueé, sâ bɔ́ né mbà yueé. 11À né mene bɔ́ tueé, ye bɔ́ a, Yeésò baá cu mé njolo, nyí naâ bú ŋené, mé njéh mene bɔ́ temé teèn kwá njí ŋgwéh.
Yeésò ŋené yuo kelà toò bɔ̀ mbɔ̀ŋ déì fà
12Jomo sâ Yeésò nde ŋené yuo kela cuù gèh déì toò bɔ̀ mbɔ̀ŋ déì fà, sâ bɔ́ né te lɔɔ́ maàn déì ndeé den. 13Bɔ́ yeé ŋene aá bú, bɔ́ cu cuù, bɔ́ tueé cu mé bɔ̀ mbeí. Bɔ́ cu temé teèn kwá njí ŋgwéh.
Yeésò ŋené yuo kelà toò bɔ̀ mbɔ̀ŋ yulà cùɔ̀b cên
(Matíô 28:16-20; Lûk 24:36-49; Jâŋ 20:19-23; Seé b. 1:6-8)
14Yeésò nde ŋené yuo kelà baá-re toò bɔ̀ mbɔ̀ŋ dé yulà cùɔ̀b cên doô, sâ bɔ́ né yáb yieé. À né bɔ́ mé táré-feh bɔɔ̀n nde, ye bɔ́ a: «Bɔɔ́ né naàn mé bɔ́ né mene bí tueé, ye bí a, bɔ́ naâ mè mé njolo ŋené, bí temé teèn kwá njí ŋgwéh wa?»
1516:15 Seé b. 1:8Jomo sâ à ye bɔ́ a: «Bí ndé Njàgà Bagaà mé bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ se yɔŋ. 16Nuaá mé nde né temé teèn kwaá njií, bɔ́ kou bú nòmò Càŋ, nde né yili yuo. Nuaá mé dé seèn temé teèn kwá njí ndé ŋgwéh, nde né ju die. 17Bɔ̀ɔ́ mé nde né temé yoòr mò kwaá dɔɔ́ŋ nde né fém bɔɔ́: bɔ́ nde né tándulu mé yilí mò kwɔgɔ́; bɔ́ nde né leba juù hihiné tueé. 18Bɔ́ né mene sàb mé be sie, bɔ́ né mene kwɔbé naga, njeré déì bɔ́ bɔ́ ndé ŋgwéh. Bɔ́ nde né be felè bɔ̀ beén bɔ̀ baá, bɔ̀ beén bɔ̀ sâ nde né taré yuo ndɔ.»
Yeésò ké te vulúu ŋaá ndê
1916:19 Seé b. 1:9-11Fehtoò beèh Yeésò yeé tueé gi aá bɔ́ mân, à komo ŋaá yuo ké te vulúu ndɔ, à nde den nde ké te be gaâ Càŋe. 20Bɔ̀ mbɔ̀ŋ yuo nde baá-re bèh dɔɔ́ŋ, bɔ́ né Njàgà Bagaà se yɔŋ. Fehtoò beèh né be te seé bɔɔ̀ne kwaá, bɔ́ né fém mé terreb seèn bɔɔ́ bele, te feh keéh ye, njií mé bɔ́ né tueé dɔɔ́ŋ, né gi ŋgòr gècên.]