Njàgà Bagaà
Matíô
1Dɔ̀gɔ̀tì bɔ̀ nùàr Yeésò ké jomo
1Hên né dɔ̀gɔ̀tì bɔ̀ nùàr Yeésò *Kristò. À né *ndùté ndùtù Davîd; Davîd né ndùté ndùtù Abrahâm.
2Abrahâm né tele Isâk; Isâk né tele Jakɔ̂b; Jakɔ̂b né tele Júdà bɔ́ bɔ̀ bei mé bɔ̀ dìm seèn; 3Júdà né tele Farésà bɔ̂ Jará, meí bɔɔ̀n né Tàmár. Farésà né tele Eserɔ̂m; Eserɔ̂m né tele Àrâm; 4Àrâm né tele Aminádàb; Aminádàb né tele Násɔ̀ŋ; Násɔ̀ŋ né tele Salomɔ̂ŋ; 5Salomɔ̂ŋ né tele Boájà; meì Boájà né Rahâb; Boájà né tele Obêd; meì Obêd né Rût; Obêd né tele Jésè;
6Jésè né tele mgbè Davîd. Davîd né tele Salomɔ̂ŋ; meì Salomɔ̂ŋ lé naâ veèh Yurî; 7Salomɔ̂ŋ né tele Roboâm; Roboâm né tele Abíà; Abíà né tele Àsâf; 8Àsáf né tele Jósáfà; Jósáfà né tele Jorâm; Jorâm né tele Osíà; 9Osíà né tele Joátàm; Joátàm né tele Àkásà; Àkásà né tele Èsékià; 10Èsékià né tele Manasê; Manasê né tele Amɔ̂ŋ; Amɔ̂ŋ né tele Josiâ; 111:11 2 Rois 24:14-15; 2 Chr. 36:10; Jér. 27:201:11 2 Rois 24:14-15; 2 Chr. 36:10; Jér. 27:20Josiâ né tele Jekoniâ bɔ́ bɔ̀ dìm seèn. Sâ né nàm mé bɔ́ lé sie njií naâ bɔ̀ *Iserálà bɔ̀ ké Babilɔ̂n teèn.
12Bɔ́ yeé sie njií gi aá bɔ̀ Iserálà bɔ̀ ké Babilɔ̂n sâ, Jekoniâ ŋar Sabatiêl; Salatiêl né tele Sorobábèl; 13Sorobábèl né tele Abiúdà; Abiúdà né tele Elíákìm; Elíákìm né tele Asôr; 14Asôr né tele Sàdɔ̂g; Sàdɔ́g né tele Akìm; Akìm né tele Eliyúdà; 15Eliyúdà né tele Eleasâr; Eleasâr né tele Matám; Matám né tele Jakɔ̂b; 16Jakɔ̂b né tele Josêf siì Marî. Marî né meì Yeésò. Bɔ́ Yeésò yilá cu né *Nùà Cɔ̀ŋ ndɔ.
17Yuoô ké jomo yoòr Abrahâm, nde ba mé Davîd né bɔ̀ mbei ŋaàr yulà cùɔ̀b nèà; yuo cuù mé Davîd, nde ba lè nàm mé bɔ́ lé sie njií naâ bɔ̀ huaán Iserálà ké Babilɔ̂n teèn sâ, né mbei ŋaàr yulà cùɔ̀b nèà; yuoò teèn sâ, nde wa mé ŋaàr Yeésò Nùà Cɔ̀ŋ, né cu mbei ŋaàr yulà cùɔ̀b nèà ndɔ.
Ŋaàr dé Yeésò *Kristò
181:18 Lûk 1:27Bɔ́ lé ŋaár naâ Yeésò Kristò faá bèh mân: Meí seèn Marî lé naâ veèh Josêf; sâ bɔ́ sua kwaá née bú lòù ye. À ŋene, à baá mé lèì, sâ à née siíb kɔ́ ŋgwéeh ye; Cúcuí Ŋagâ lé ménâ bɔɔ́ naâ kɔɔ́. 19Josêf si seèn lé naâ nùà dùlà-Càŋ. À yeé ŋene aá ménâ, à gwàn ŋgwéh bú cie tueé sɔɔ̀m, à kaga lom aá ndòn, ye nyí nde né bú lè nábe ŋgɔɔ́n lɔɔ́. 20À yeé baá ménâ munó den, cìlì Càŋ Nùà Dueè ŋené yuo kelà toò seèn lè vuû, ye bú a: «Josêf, ndùté ndùtù *Davîd, té vèh. Wèh veèh yeè Marî doô weèh; à ma mé lèì hueêh ŋa né mé terreb Cúcuí Ŋagâ. 211:21 Lûk 1:31À nde né huaán dé siîb ŋar, wò yilá bú Yeésò, 1:21 Yeésò, mé ju hebreêh, tueé né ye: Càŋ Dueè né nùàr yili sɔm. à yili sɔm nde né dàm bɔ̀ dé seèn te veên bɔɔ̀n kɔɔ́.»
22Sâ dɔɔ́ŋ bɔɔ́ gi né te yuo faá Càŋ lé tueé keéh naâ sònò sòn-seèn déì nɔ, ye: 231:23 Es. 7:14«Mbò yàgà déì nde né lèì weh, à ŋar huaán dé siîb, bɔ́ yilá bú Èmánuèl.» Èmánuèl sâ tueé né ye: Càŋ baá ká lètenè beèh.
24Josêf nyimé yuoô ndɔ, à bɔɔ́ faá cìlì Càŋ Nùà Dueè tueé naâ bú nɔ: bɔ́ colo haá bú veèh seèn. 251:25 Lûk 2:21Bɔ́ bú ka ndagá bílí ŋgwéh, méménâ tɔ́g Marî yeé ŋar aá, Josêf yilá huaán Yeésò ndɔ.
2Bɔ̀ fém bɔ̀ yuoô gè Bà
1Bɔ́ lé Yeésò ŋaár naâ ké Betelehem,2:1 Betelehem mé ju hebreêh né: Gwà breêd. te tàbè Judê; cu sâ *Herôde lé naâ mgbè teèn kɔɔ́. Bɔ̀ fém bɔ̀ déì yuoô gè Bà, bɔ́ wa ké Jerusalem, 2bɔ́ bie ye: «Bɔ́ lé Mgbè bɔ̀ *Jûf ŋaár naâ he wa? Béh lé ŋene kɔɔ̀ naâ mé mbentò seèn gè Bà; béh hên ndeè né bú die weh.» 3Te mgbè Herôde yeé nde ŋgweé njií mân, feh ŋellé bú ter, mé bɔ̀ Jerusalem bɔ̀ mene; 4à yilá bilí bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ *njí-sóù te tàbè seèn dɔɔ́ŋ, à bie njií mé bɔ́, ye bɔ́ a: «Bɔ́ lɔ ye, bɔ́ ndeè *Nùà Cɔ̀ŋ2:4 Nùà Cɔ̀ŋ: né Kristò. sâ ŋar nde né he wa?» 5Bɔ́ ye bú a: «Bɔ́ lɔ ye, bɔ́ ndeè bú ŋar nde né ká te tàbè Judê hên lè lɔɔ́ Betelehem mà. *Sòn-Càŋ lé nyagá kwaá naâ te mvù ménâ kɔɔ́, ye:
62:6 Mich. 5:2Betelehem, wò jie né mbaá lètenè bɔ̀ lɔɔ́ kokoô
te tàbè Judê dɔɔ́ŋ,
Mgbè Dueè yuo ndeè né beè yeè,
te à feh dàm bɔ̀ nùàr mò *Iserálà ceér.»
7Mgbè Herôde yeé ŋgweé gi aá ménâ, à yilá nab njiî bɔ̀ fém bɔ̀ doô ká toò seèn, te à bie ŋgweé nyegé sònò bɔɔ̀n cu mé mbentò sâ lé ba duɔɔ́m naâ teèn. 8Jomo sâ à ye bɔ́ a: «Bí ndé-re, né ké Betelehem; bí fɔ́n nyégé ká huaán sâ bagasé, mɔ bí ŋene aá bú, bí cuù, bí tueé keéh mè teèn; te mè nde ké toò seèn mé feh mò ménâ cemmé weh ndɔ.»
9Mgbè Herôde yeé tueé gi aá bɔ́ mân, bɔ́ sɔm gò. Bɔ́ ke mbentò mé bɔ́ lé ŋenè naâ gè Bà doô baá cu toò bɔɔ̀n baá kelá; bɔ́ né ndeé, à né ka méménâ baá ndeé den. Bɔ́ yeé wa baá ké teèn, mbentò ba njebá le ké ter felè gwà mé huaán né teèn. 10Bɔ́ yeé ŋene kɔ aá ménâ, vràb die, yo taré ŋellé bɔ́ dɔɔ́ŋ. 11Bɔ́ samé yila nde gwò, bɔ́ ŋene njií huaán bɔ̂ meí seèn Marî, bɔ́ cemmé nde gi doó toò huaân, bɔ́ komó lɔgɔ́ bɔ̀ ba bɔɔ̀n, bɔ́ haá bele bú bɔ̀ njèh huaân feh hihiné, bɔ̀ goó, bɔ̀ san, mé bɔ̀ kómó múmû.2:11 Bɔ́ kómó sâ yilá né “myrrhe”. Né lèh ndɔ.12Jomo sâ vuú kulu bɔ́ ndɔ, Càŋ ye bɔ́ a: «Mɔ bí baá mé gò lɔɔ̂, bí té ké yoòr Herôde kélá cú.» Yeé baá ménâ, bɔ́ kela seér baá-re ceér dé hiîn, bɔ́ nde cu lɔ bɔɔ̀n.
Ké Ejíptò dula ndeê
13Bɔ̀ fém bɔ̀ doô yeé nde gi aá, cìlì Càŋ Nùà Dueè nde ŋené yuo kela cuù ké toò Josêf lè vuû, ye bú a: «Wùò ter, wèh huaán bɔ̂ meí, bí bɔ́ dùlà ndé ké Ejíptò, bí den den ké sâ, kɔ mè tueé cu aá wò kɔɔ́, bí cu cuù ye; wanɔɔ́ŋ Herôde nde aá huaán fɔɔ́n, te à wula sɔm bú.» 14Josêf komo wuo ter kwar ndɔ, à weh huaán bɔ̂ meí, bɔ́ bɔ́ dula ŋaga cíbíteèn, bɔ́ fɔɔ́n gò Ejíptò. 152:15 Os. 11:1Bɔ́ ké teèn cer den ka ménâ, tɔ́g nde wa mé cio Herôde. Sâ dɔɔ́ŋ bɔɔ́ gi né te yuo faá Càŋ Dueè lé tueé keéh naâ sònò sòn-seèn déì nɔ, ye: «Mè yilá sɔm aá huaán mò ké Ejíptò kèn.»
Bɔ̀ huaán tetɔɔ̂r kɔré wulâ
16Herôde yeé ŋgweé bɔ̀ fém bɔ̀ pɔ lɔ aá bú ménâ, temé bɔgɔ́ ŋaâ bú ká jomo lè. À tema njií ye bɔ́ ndé kɔ̀rè wúlá gí bɔ̀ huaán dé sisiîb ké Betelehem mé kukwarè mene dɔɔ́ŋ, wa bɔ́ dùɔ̀m mé bɔ̀ huaán mbembɔgɔ̀, nde wa mé bɔ̀ huaán dé nyèmà fèfà ma. À lé sâ taáŋ naâ mé nyèmà mbentò, mé bɔ̀ fém bɔ̀ lé tueé naâ bú doô. 17Sâ dɔɔ́ŋ yuo gi né faá Jeremî *sòn-Càŋ lé naá giì tueé kwaá nɔ, ye:
182:18 Jér. 31:15«Kéŋ baá ké Rámà silí, mbà né lom ter jɔgɔ́r ŋaá.
Né Ràchêl yueé den né bɔ̀ ŋuna. Ye bɔ́ yì nyí be,
bɔ̀ huaán nyî kuú gi aá, nùàr té nyí bɔ̀ŋ gùm dɔɔ́ŋ.»
Ké Ejíptò cuú cuû
19Herôde yeé kuú aá, cìlì Càŋ Nùà Dueè nde ŋené yuo kela cuù ké Ejíptò toò Josêf lè vuû, 20ye bú a: «Wùò ter, weh huaán bɔ̂ meí, bí bɔ́ cu cu ké *Iserálà; bɔ̀ɔ́ mé lé gwaán naâ huaán wulâ doô kuú gi aá kèn.» 21Josêf komo wuo ter ndɔ, weh huaán bɔ̂ meí, bɔ́ bɔ́ cu cu ké lè tàbè Iserálà. 22Wa ké teèn, à ŋgweé njií ye Arkelayúsè né ké Judê te kɔgɔ Herôde tele seèn kɔɔ́. Veéh sie bú, à gwàn cú ké teèn ceèr. Yeé baá mân, vuú feh bú ceér, à nde cer seér ké Galilê 232:23 Mk. 1:24; Lûk 2:39; Jâŋ 1:45te lɔɔ́ Najarêt. Sâ dɔɔ́ŋ bɔɔ́ gi né te yuo faá bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ lé tueé naâ nɔ, ye: «Bɔ́ yilá nde né bú nùà Najarêt.»
3Ŋgòr Càŋ sònò Jâŋ Bàptîs
(Mârk 1:1-8; Lûk 3:1-18; Jâŋ 1:19-28)
1Nde nde, Jâŋ Bàptîs ŋené yuo kelà ké ya dueè te tàbè Judê, à né ŋgòr Càŋ teèn tueé, ye bɔ̀ nùàr a: 23:2 Mat. 4:17; Mk. 1:15«Bí yúé fɔ́n feh biì yueè, bí kwéh sér temé. Càŋ baá mbàm seèn ká kwarè biì si njiî.» 33:3 Es. 40:3Jâŋ né nuaá mé Esáyà *sòn-Càŋ lé naâ felè seèn tueé ye:
«Hueh nuaré déì né ké ya dueè ŋgulí den, ye:
Bí tɔ́ nyégé ceér Nùà Dueè tɔɔ̀,
bí tɔ́ dìlì nyégé bagasé.»
43:4 2 Rois 1:8Cɔ̀gɔ̀ Jâŋ lé naâ mé yúlí ŋgelobà, à ké teneè cam tena né mé kàndá paàr mân; yáb seèn lé naâ kètàr mé nyuií. 5Bɔ̀ Jerusalem bɔ̀ lé naá giì yoòr seèn kem ndeé, mé bɔ̀ nùàr te tàbè Judê sâ dɔɔ́ŋ. Bɔ̀ɔ́ mé né ké kwarè nòmò Jurdên dɔɔ́ŋ kem nde gi ké yoòr Jâŋ ménâ ndɔ. 6Bɔ́ né veên bɔɔ̀n cie tueé sɔm, Jâŋ né bɔ́ dùà Jurdên kou den.
73:7 Mat. 12:34; 23:33Jâŋ yeé ke, bɔ̀ *Farisiên bɔ́ bɔ̀ *Sadusiên baá ká yoòr seèn bèh nòmò koù kem ndeê ndɔ, à ye bɔ́ a: «Bí bɔ̀ gèh ŋgòbò, neì ye bí a, temé né Càŋ mé bí lè yulá, bí dùlà ndê, wanɔɔ́ŋ bí nde né gèr beè seèn ŋené wa? 8Sâ bí bɔ́-re faá Càŋ gwaán nê nɔ, te feh keéh ye, kènê bí kweéh seér aá temé kèn. 93:9 Jâŋ 8:33Bí té mé huún biì mbaá mùnò kú, ye: Abrahâm, tele beèh dé koô né teèn. Bí kɔ́ɔ ye, Càŋ né mé terreb bɔ̀ taá hên kwellé seêr, te ŋa bɔ̀ ndùté ndùtù Abrahâm. 103:10 Mat. 7:19Mè tueé bí, mbɔ̀gɔ̀ fa gi aá kèn, baá gi ka toû. Toú mé tàb dé bagaà wá ŋgwéh dɔɔ́ŋ, bɔ́ nde né bú tuar komo fuú njií. 11Mè bí kou lom né dé mò mé nòmò, te feh keéh ye bí baá temé kweéh seér. Nuaré déì baá jomo mò ndeê, taré kela né bú mé mè. Né mene débágá seèn, mè wúlú ŋgwéh nuaá mé nde né bú débágá seèn huaár. À bí dé seèn kou nde né mé Cúcuí Ŋagâ bɔ̂ we. 12À beè né mé suúŋ, à nde né mvum bɔ̂ tùlù mé njéh nyegé geé; à nde né mvum ter te mbèŋ kwaá, à tùlù kobo su njií ké tuar te we mé nyímé bèh.»
Nòmò Càŋ koù dé Yeésò
13Jomo sâ Yeésò yuoô ké Galilê, à nde ké dùà Jurdên, te Jâŋ kou bú ndɔ. 14Wa ké teèn, Jâŋ berɔ́ŋ ye bú a: «Wò sé la kou seér naâ mè kɔɔ́, wanɔɔ́ŋ mè mò wò kou nde né naàn wa!» 15Mé njéh mene, Yeésò ye bú a: «Né dé kènê; gwàn ŋgɔ́gɔ yeè gwaàn. Kɔ béh bɔɔ́ gi ka ménâ dɔɔ́ŋ, te yuo ye faá Càŋ gwaán nê nɔ.» Yeé baá ménâ, Jâŋ gwaán ndɔ. 16À yeé kou sɔm aá bú, Yeésò yuo kela cuù ká cie. À yeé ke, vulú gulu lɔgɔ́ baá ké ter, à ŋene njií Cúcuí Càŋ baá ké ter faá vɔgɔb nɔ suagâ, waà die felè seèn. 173:17 Gen. 22:2; Ps. 2:7; Es. 42:1; Mat. 12:18; 17:5; Mk. 1:11; Lûk 9:35Hueh déì né ké jomo te vulúu ŋgulí, ye: «Hên né huaán yíé-temê mò; temé mò né lè mé bú nɔré.»
4Bèh Yeésò mé veên taâb
14:1 Heb. 2:18; 4:15Jomo sâ, Cúcuí Ŋagâ weh njií Yeésò ké ya dueè te *Sátàn tab bú mé veên. 2À sɔɔ́ ké teèn cieé yulà nèà, cibí yulà nèà ndɔ; à njeré déì sònò nágá kéh ŋgwéh. Jomo sâ, cùè yeé baá bú sie, 3táhòrò doô ŋgoró nde ké kwarè seèn, ye bú a: «Mɔ wò né ka Ŋunà Càŋ bɔ̀n, jɔ̀gɔ̀ júé ke ye bɔ̀ taá hên a, ŋá ke sér ye.» 44:4 Deut. 8:3Yeésò ye bú a: «Né te mvù Càŋe nyagá den ye: Nùàr mé ndândaà sêr yìlì lòm ndé ŋgwéh, à yili seér nde né mé ŋgòr mé yuo giì né sònò Càŋ.»
5Yeé baá ménâ, táhòrò doô weh njií bú te lɔɔ́ joloò, à weh ŋaá mé bú ké te ndɔ́ŋ gwà Càŋ koô, 64:6 Ps. 91:11-12ye bú a: «Mɔ wò né ka Ŋunà Càŋ bɔ̀n, sâ lɔ́ súágá ké doó lòù; né gi te mvù Càŋe nyagá den ye: Càŋ nde né bɔ̀ cìlì seèn felè yeè tueé, te bɔ́ kwa sie wò teter, gule yeè te taá déì cén cú.» 74:7 Deut. 6:16Yeésò ye bú a: «Né te mvù Càŋe nyagá den ye: Té Càŋ Dueè Nùà koô yeè sòn félá.»
8Sátàn nde weh ŋaá cu mé bú ké te ndɔ́ŋ tòr déì dàbsé mân. Wa ké teèn, à feh laré bú lò nùàr ká doó dɔɔ́ŋ mé ŋgùlù bɔɔ̀n mene, 9ye bú a: «Mɔ wò cemmé né ka mò, wò né mè die, sâ mè bɔ̀ njií hên dɔɔ́ŋ haá gi nde né mé wò.» 104:10 Deut. 6:13Yeésò ye bú a: «Yùò doó sâ nɔɔ́ŋ, Sátàn. Né gi te mvù Càŋe nyagá den ye: Cémmé cégé toò Càŋ Dueè Nùà koô yeè, wò die lom bú.» 11Sátàn kwaá lɔɔ́ bú ndɔ. Bɔ̀ cìlì Càŋ waà, bɔ́ taré cu bú yo.
Bèh duɔɔ̂m seé Yeésò ké Galilê
124:12 Mat. 14:3; Mk. 6:17; Lûk 3:19-20Yeésò ŋgweé njií ye Jâŋ baá gwà cibì ndɔ. À yeé ŋgweé aá ménâ, à sɔm gò, à nde ké Galilê. 134:13 Jâŋ 2:12À kwaá lɔɔ̀ Najarêt, à nde cer den ké Kapernahûm; lɔɔ́ sâ né ké sòn tub Galilê mân, né te gwèn tàbè Jebulɔ̂ŋ bɔ̂ Naftalî. 14Sâ dɔɔ́ŋ bɔɔ́ gi né te yuo faá Esáyà *sòn-Càŋ lé naâ tueé nɔ ye:
154:15-16 Es. 9:1-2«Lò Jebulɔ̂ŋ, lò Naftalî, mé né nòmò koô lemé,
mé nòmò Jurdên né ká jomo doô,
mè jue né Galilê tàbè bɔ̀ kurû,
16bɔ́ né gi te cibî cer den,
bɔ́ nde né meì bɔ̀ ŋagâ ŋené.
Ŋagâ te lò bɔ̀ cio bɔ̀ waà baá kèn.»
174:17 Mat. 3:2Yeésò lé ŋgòr Càŋ tueé duɔɔ́m naâ cu sâ, ye bɔ̀ nùàr a: «Bí yúé fɔ́n feh biì yueè, bí kwéh sér temé. Càŋ baá mbàm seèn ká kwarè biì si njiî.»
Yeésò mé bɔ̀ sìè-ŋgò bɔ̀ déì nèà
18Cieé déì Yeésò yeé baá ké sòn tub Galilê, à né sòn nòmò bele ndeé, à ŋene njií nuaré déì bɔ̂ dìm né ndoór4:18 Né ndame mé bɔ́ vu né lòù. ké dùà vuú njií den. Lé naâ bɔ̀ sìè-ŋgò bɔ̀ Simɔ̂ŋ, mé yilí seèn déì né cu Piêr, bɔ̂ dìm seèn Andrê. 19Yeésò ye bɔ́ a: «Bí bèlè mè; mè bí kènê sie kwaá seér nde aá bɔ̀ kòrò nùàr.» 20Bɔ́ vu njií ndoór doó lè sòn Yeésò, bɔ́ yuo bele bú ndɔ.
21À né ka ndeé. Wa beré déì, à ŋene njií cu bɔ̀ fà bɔ̀ déì, Jâk bɔ̂ dìm seèn Jâŋ; né bɔ̀ ŋunà Jebedê. Sâ, bɔ́ bɔ̀ tele bɔɔ̀n Jebedê né gi lè kɔme, bɔ́ né ndoór bɔɔ́ nyegé. Yeésò yilá njií cu bɔ́. 22Bɔ́ komo wuo ter kwar, bɔ́ kwaá lɔ tele bɔɔ̀n mé kɔm mene, bɔ́ yuo bele bú.
234:23 Mat. 9:35; Mk. 1:39Yeésò né lè tàbè Galilê bèh dɔɔ́ŋ ndeé, à né ŋgòr Càŋ te *gwà sóù feh bele, à né bɔ̀ nùàr Njàgà Bagaà felè *Lò Càŋ se, à né bɔ̀ beén dé kàn mé núr dé kân lètenè bɔ̀ nùàr taré sɔm bele. 24Bɔ̀ɔ́ mé né lè tàbè Sirî mene dɔɔ́ŋ ŋgweé gi njàgà seèn. Bɔ́ né mé bɔ̀ beén bɔ̀ hihiné toò seèn weh ndeê: bɔ̀ déì lé naâ mé tándulu yoòr, bɔ̀ déì né bɔ̀ tì bɔ̀, bɔ̀ déì gule mé be né kuú, dɔɔ́ŋ à lé naá giì bɔ́ taré sɔm. 25Cìlì nùàr mé lò hihiné né lom bú jomo kem bele: bɔ̀ déì yuoô te lò Galilê, bɔ̀ déì te lò Dèkàpòlî,4:25 Lò Dèkàpòlî jue né lò mé lɔɔ́ né teèn yulà. bɔ̀ déì yuoô ké Jerusalem te tàbè Judê mé bɔ̀ lɔɔ́ dé kukwarè, mé lò dé yí jomo nòmò Jurdên mene, bɔ́ dɔɔ́ŋ kem nde giì yoòr Yeésò.
5Ŋgòr Càŋ ké te tòre
1Sâ Yeésò ŋene njií né cìlì nùàr mé né doó merré den, à ŋaá nde ké te tòre, à den den ké sâ. Bɔ̀ mbɔ̀ŋ ŋgoró nde ké kwarè seèn ndɔ. 2À duɔɔ́m bɔ́ njèh feèh, ye bɔ́ a:
3«Samésé né bɔ̀ɔ́ mé né saám yoòr bɔɔ̀n ŋené kɔɔ́;
*Lò Càŋ né dé bɔɔ̀n!
45:4 Es. 61:2Samésé né bɔ̀ kújere bɔ̀; Càŋ nde né bɔ́ bɔŋ!
55:5 Ps. 37:11Samésé né bɔ̀ɔ́ mé né dɔlésé; tàbè mé Càŋ lé ye nyí nde né bɔ́ haá doô, bɔ́ nde né kwa!
65:6 Es. 55:1-2Samésé né bɔ̀ɔ́ né mé nyúá dene jéjêg beè Càŋ;
temé nde né bɔ́ lè dɔlé.
7Samésé né bɔ̀ɔ́ mé né bɔ̀ mbeí jere kɔɔ́;
Càŋ kɔ nde né bɔ́ jere ménâ ndɔ!
85:8 Ps. 24:3-4Samésé né bɔ̀ temé ŋeŋagâ bɔ̀;
bɔ́ nde né Càŋ mé njolo ŋené!
9Samésé né bɔ̀ɔ́ mé né dɔlê lètenè bɔ̀ mbaábɔn goó su; Càŋ nde né bɔ́ bɔ̀ ŋuna seèn yilá!
105:10 1 Pi. 3:14Samésé né bɔ̀ɔ́ mé né sòn Càŋ ŋgweé, bɔ́ né mene bɔ́ teèn bunó yií; Lò Càŋ né dé bɔɔ̀n!
115:11 1 Pi. 4:14Samésé né bí ndɔ, mɔ bɔ̀ nùàr baá bí selé, bɔ́ né bí bunó, bɔ́ né bí nyeén vevenê yoòr cɔré su, ye bí né bɔ̀ mbɔ̀ŋ mò fí.
125:12 2 Chr. 36:16; Seé b. 7:52Mè tueé bí, bí sàmè sér dé biì cu sâ lòù; bí né tàbè dobo, ye sàgà biì né ké te vulúu ŋgún ma. Bí té njeré déì mùnò; bɔ́ lé naâ bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ dé léí toò ménâ bunó ndɔ.»
Túɔ́m mé Ŋagâ
13«Dé biì, bí né toò bɔ̀ nùàr faá túɔ́m nɔ. Mɔ túɔ́m cuaré baá, bɔ́ bɔɔ́ ŋgulí cu nde né bú naàn wa? Sâ gi aá kèn; à njeré déì gàm ndé cú; bɔ́ bú su njií nde aá doó, bɔ̀ nùàr dobo fulú kela teèn.
145:14 Jâŋ 8:12; 9:5«Bí né ŋagâ toò bɔ̀ nùàr ndɔ. Lɔɔ́ mé den né ké felè tòr, dé seèn lòù dèn lèr ŋgwéh. 155:15 Mk. 4:21; Lûk 8:16; 11:33Bɔ́ lâm mɔ̀gɔ̀ bèh, ye te bɔ́ kibí kwaá ka sɔɔ̀. Bɔ́ lâm mɔgɔ seér né te bɔ́ tuú njií yí te súgo, te bɔ̀ gwò bɔ̀ ŋene njolo mé njéh. 165:16 1 Pi. 2:12Bí bá ŋágá toò bɔ̀ nùàr ménâ ndɔ, te bɔ́ ŋene kɔ seé bagaà biì teèn, bɔ́ seén Tele biì ké te vulúu.»
Njèh felè sóù feèh
17«Bí té mùnò ye mè ndeè naâ *sóú Músì mé ŋgòr bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ ŋellé sɔm. Cí sam, mè ndeè naâ bɔ́ lòù mboón seér. 185:18 Lûk 16:17Mè né tueé ye bí a, mɔ vulú bɔ̂ tàbè née ka te be sâ, ndɔ́g njolo sóù déì kèh nyì ndé ŋgwéh. Le den nde né kɔ́bè sâ, kɔ loù mé njèh dɔɔ́ŋ mboón aá, sâ ye. 19Sâ mɔ né mân, nuaá mé keh luar sɔm njolo sóù déì, à feh bɔ̀ mbeí ménâ ndɔ, nùà sâ luar le nde né te *Lò Càŋe lòù ménâ ndɔ. Nuaá mé jolo feh seér né dé seèn bɔ̀ mbeí sóú lòù, te bɔ́ jolo ménâ ndɔ, nde né nùà dueè te Lò Càŋe ŋaá. 20Mè tueé bí, mɔ bí kɔɔ́ dìlì kélá ŋgwéh mé bɔ̀ *njí-sóù bɔ́ bɔ̀ *Farisiên, ndɔ́g bí Lò Càŋe yílá ndé ŋgwéh.»
Njèh lè sie kwaâ
215:21 Ex. 20:13; Deut. 5:17«Bí lé naâ ŋgweé, bɔ́ lé ye bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ a: Té feh wúlá, wa nuaá mé wula feh dɔɔ́ŋ nde né ju yilá ma. 22Mè tueé seér né dé mò ye bí a: nuaá mé kwaá njií mene léláŋ njèh mé mbeí, nde né ju yilá. Nuaá mé yilá mbeí: cɔɔ́ŋ, nde né ké sònò bɔgɔ te *mbàgà juù ndeé. Nuaá mé yilá mbeí: duaàn, ju dé seèn wulu né mé we dé ndeèr.
23«Sâ mɔ wò nde aá Càŋ mbe ké te kɔ haá, jɔ̀gɔ̀ mùnò nyége munò ye, mɔ temé né nuaré déì mé wò yulá, 24sâ lɔ̀gɔ̀ kwá njí mbe sâ doó nɔɔ́ŋ, wò jɔ̀gɔ̀ nde yoòr seèn, bí bú tueé kulú gi, te wò cu cuù, wò haá ye Càŋ mbe.
25«Mɔ bî nuaré déì baá mé ju, à né wò sií, à ju sâ njií né ké sònò bɔ̀gɔ̀, mɔ bí bú gɔ bilí né bècénè, lègè lòm ceér dueè tég, te bí bú den mé sòn cên, wanɔɔ́ŋ wò nde né ju beè seèn ké toò bɔ̀ kokoô bɔ̀ die, bɔ́ sie haá njií wò mé bɔ̀ sɔ́jì, te bɔ́ si yií wò gwà cibì. 26Mè né tueé ye wò a, bɔ́ sie kwaá den nde né wò beè méménâ, tɔ́g kɔ bɔ̀ tòmò njèh nùà hèllè yuo kela giì baá kèn, sâ ye.»
Yàgà ndeê
275:27 Ex. 20:14; Deut. 5:18«Bí lé naâ ŋgweé, bɔ́ ye: Té yàgà ndé. 28Mè tueé seér né dé mò ye bí a: Nuaá mé ke mene ma vêh déì, tuaá sie bú mé bú, kuú gi aá yàgà kèn. 295:29 Mat. 18:9; Mk. 9:47Sâ mɔ njolo yeè dé gaâ wò te veêne dɔr yií né kɔɔ́, lùàgà sɔ̀m bú, wò si njií ké dàb. Huɔm kela né mé gà cén leér lom yoòr yeè kɔɔ́, mé bɔ́ si njií gùm yeè dɔɔ́ŋ te we dé ndeèr. 305:30 Mat. 18:8; Mk. 9:43Mɔ be yeè dé gaâ wò te veêne dɔr yií né kɔɔ́, sâ cɔ̀ téná sɔ̀m bú, wò si njií bú ké dàb. Huɔm kela né mé gà cén leér lom yoòr yeè kɔɔ́, mé gùm yeè dɔɔ́ŋ die yila te we dé ndeèr ndɔ.»
Ŋgòr felè siíb bɔ̂ véh geê
(Matíô 19:9; Mârk 10:11-12; Lûk 16:18)
315:31 Deut. 24:1-4; Mat. 19:7; Mk. 10:4«Bɔ́ lé naá cuù tueé ye: Nuaá mé sɔm véh dɔɔ́ŋ, bú a, nyàgà há bú mvù beè. 325:32 Mat. 19:9; Mk. 10:11-12; Lûk 16:18; 1 Kɔr. 7:10-11Mè tueé seér né dé mò ye bí a: mɔ ma déì yàgà ndé ŋgwéh, si bú sɔm né mbaá, sâ si bú bèh yàgà kuû luú si né kɔɔ́. Véh mé bɔ́ naâ lòù mele sɔm, nuaá mé jɔgɔ bú dɔɔ́ŋ kuú taré né yàgà ndɔ.»
Jègè
335:33 Lév. 19:12; Nomb. 30:2; Deut. 23:21«Bí lé naá giì ŋgweé, bɔ́ lé ye bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ a: Nùàr a, té jègè kèh; bú a, jòlò lòm faá à lé naá giì toò Càŋ Dueè jege nɔ. 345:34 Jâk 5:12; Es. 66:1; Mat. 23:22Mè tueé seér né dé mò ye bí a: ndɔ́g nùàr a, té jègè jègè nyì. Bí té vulú jègè kèmà, kɔgɔ Càŋ né ké sâ; 355:35 Es. 66:1; Ps. 48:2bí té tàbè jègè kèmà ndɔ, gule seèn né toò; né mene Jerusalem, té bú jègè kèmà, né lɔɔ́ Nùà Dueè. 36Té feh yeè jègè kèmà ndɔ; yúlí feèh né mene dé wulê, né mene dé yilî, wò déì teèn kwéh sér kòmò ndé ŋgwéh. 37Mɔ né nyea, júée nyea; mɔ né sam, júée sam ndɔ; wanɔɔ́ŋ bɔ̀ dé felèbɔ̀ kabé gɔɔ̀ dɔɔ́ŋ, yuo yeé beè Sátàn.»
Njùŋ kuû
385:38 Ex. 21:24; Lév. 24:20; Deut. 19:21«Bí lé naâ ŋgweé, bɔ́ ye: Njolo mé njolo, nyie mé nyie ndɔ. 39Mè tueé seér né dé mò ye bí a: Mɔ nuaré déì bɔɔ́ bí veên, bí té njùŋ kú. Mɔ nuaré déì bɔ wò te geí gaâ, kéh cú bú geí dé ŋgoù, à bɔ ndɔ. 40Mɔ nuaré déì tulu njií wò bèh juù, à gwaán né cɔ̀gɔ̀ suù yeè yiín weèh, há bílí bú mé cɔ̀gɔ̀ wagâ yeè mene. 41Mɔ nùà koô déì ba haá wò seé dé kílòmétà cên, gɔ̀ cú mé njéh kílòmétà fà. 42Mɔ nuaré déì né wò njeré déì dua, há bú teèn. Mɔ nuaré déì bie wò hùà njeré déì, té bú nómó.»
Nùà bùnò gwaân
(Lûk 6:27-28, 32-36)
435:43 Lév. 19:18«Bí lé naâ ŋgweé, bɔ́ ye: Gwàn mbeí yeè, wò né nùà bùnò yeè bunó. 44Mè tueé seér né dé mò ye bí a: bí gwàn bɔ̀ bùnò bɔ̀ biì gwaàn. Bɔ̀ɔ́ mé né bí gèr feh keéh, bí dùà sér Càŋ felè bɔɔ̀n lòù, 45te bí ŋa bɔ̀ ŋunà Tele biì mé né ké te vulúu. Bí kɔ́ɔ ye Càŋ lou ba fue njií né felè bɔ̀ jéré-temé bɔ̀, mé bɔ̀ húɔ́m-temé bɔ̀ mene. Nu seèn né felè bɔ̀ vevenê bɔ̀, mé bɔ̀ bebagaà bɔ̀ ménâ neé tɔɔ́m ndeé ndɔ. 46Mɔ bí gwaán lom né bɔ̀ɔ́ mé né bí gwaán, sâ bí sàgà teèn kela kuú né dé keì? Ŋgweéh né mene bɔ̀ wèh-kàgàlɔ̀ŋ làmpɔ̂ŋ bɔ̀, bɔ́ né gi ménâ bɔɔ́ komo mà. 47Mɔ bí kɔ lom né léláŋ bɔ̀ nùàr biì, sâ beè biì né njèh kàm déì wa? Ŋgweéh né mene bɔ̀ Càŋ-kɔ́, bɔ́ né gi dé sâ bɔɔ́ kɔɔ́ wa? 485:48 Lév. 19:2; Deut. 18:13Mè tueé bí, bí dèn lòm dé biì dilísé faá Tele biì ké te vulúu né dilísé nɔ.»
6Njèh mé bɔ̀ saâm bɔ̀ haâ
16:1 Mat. 23:5«Mɔ bí baá njèh mé yilí Càŋ bɔɔ́, bí té toò bɔ̀ nùàr lòù sàn gɔ̀, ye te bɔ́ keí bí. Mɔ sam, bí sàgà beè Tele biì ké te vulúu kwà ndé cú. 2Sâ mɔ wò nde aá nùà saâm njeré déì mé be yeè haá, té jùàgà lòbò. Dé sâ né seé bɔ̀ fù-ŋgàŋ bɔ̀. Né mene ké *gwà sóù, né mene ceér dueè, bɔ́ ménâ luerré gɔ né te bɔ̀ nùàr keí bɔ́ keì. Mè né tueé ye bí a, bɔ́ sàgà bɔɔ̀n kwa gi aá kèn, déì toò sam cuú. 3Té dé yeè ménâ bɔ́. Mɔ wò baá nùà saâm njeré déì mé be gaâ haá, be ŋgoù a, té kɔ́. 4Náb há bú lòù, te Tele yeè ŋene dé nâb ménâ, à wò sàgà haá seér kɔɔ́.»
Njèh felè Càŋ duaà tueé ŋagâ
56:5 Lûk 18:10-14«Mɔ bí baá Càŋ dua, bí té faá bɔ̀ lòbò-kàŋ bɔ̀ nɔ dèn. Mɔ bɔ́ nde aá Càŋ dua, kɔ bɔ́ njeba ter njolò bɔ̀ nùàr; né mene ké *gwà sóù, né mene te làrè ceér-e, kɔ né njolò bɔ̀ nùàr. Mè né tueé ye bí a, bɔ́ sàgà bɔɔ̀n kwa gi aá kèn, déì toò sam cuú. 6Té dé yeè ménâ bɔ́. Mɔ wò nde aá Càŋ dua, yílá ndé ké mí yeè, wò colo njií hin, wò dua leér Tele yeè lòù, te Tele yeè mé né bèh lèrrèb ménâ ŋené, à wò sàgà haá seér kɔɔ́.
7«Mɔ bí baá Càŋ dua, bí té njèh sònò faá bɔ̀ Càŋ-kɔ́ nɔ mbèì gɔ̀. Bɔ́ munó né ye, kɔ bɔ́ kulá laré dàm njèh dɔɔ́ŋ te Càŋ ŋgweé ye. 8Bí té dé biì ménâ bɔ́. Njií mé né bí saám dɔɔ́ŋ, Tele biì né gi ŋené, te bí nde ye bú dua. 9Sâ mɔ bí baá Càŋ dua, bí júée:
Tele beèh mé né ké ter te vulúu, yilí yeè a: dèn beè bɔ̀ nùàr jolosé.
10Ndê kɔgɔ yeè ká lètenè beèh dilí kwaá.
Gàm béh te béh ŋgweé sòn yeè ká doó faá bɔ́ né sòn yeè ké te vulúu ŋgweé nɔ.
11Há béh yáb mé nde né béh lan wulú.
12Kúlú njí bɔ̀ veên beèh doó faá béh né veên bɔ̀ mbeí beèh lè beèh kulú sɔm nɔ.
13Bèh mé veên né béh taáb dɔɔ́ŋ, té béh teèn njí, cí sér béh lòù. [Kɔgɔ mé terreb mé *sùsùm né gi dé yeè dé nyèmà mé nyèmà. È môn.]
146:14-15 Mk. 11:25-26Sâ tueé né ye: mɔ bí né veên bɔ̀ mbaábiì lè biì kulú sɔm, Càŋ nde né bí veên yoòr ménâ kulú sɔm ndɔ. 15Á, mɔ bí veên bɔ̀ mbaábiì lè biì kúlú sɔ̀m ŋgwéh, sâ Tele biì ké te vulúu bí veên yoòr kúlú sɔ̀m ndé ŋgwéh ndɔ.»
Yáb joloò
16«Mɔ bí baá yáb jolo, bí té kuún faá bɔ̀ lòbò-kàŋ bɔ̀ nɔ kàgà gɔ̀. Bɔ́ ménâ kaga gɔ né, te bɔ̀ nùàr ŋene kɔ teèn, ye bɔ́ né yáb jolo. Mè né tueé ye bí a, bɔ́ sàgà bɔɔ̀n kwa gi aá kèn, déì toò sam cuú. 17Té dé yeè ménâ bɔ́. Mɔ wò baá yáb jolo, vúá ŋágá njolo yeè, wò sieé feh, 18te wò mé nùàr fèh kéh cú ye nyí né yáb jolo; wò feh keéh cegé mé Tele yeè nuaá mé né bèh lèrrèb ŋené, à wò sàgà haá seér kɔɔ́.»
Ŋgúlú dé ké te vulúu
196:19 Jâk 5:2-3«Bí té mé ŋgúlú wɔ̂ŋ bílí lè. Sueé bɔ̂ jagàb nde né yieé sɔm; yíb nde né gwà komo, à ŋuɔɔ́b yuo mé njéh ndɔ. 20Bí ŋgúlú bílí sér dé ké te vulúu; dé sâ sueé bɔ̂ jagàb bú yíé kòmò ndé ŋgwéh, yíb bú ŋúɔ́b kòmò ndé ŋgwéh ndɔ. 21Bí kɔ́ɔ ye, temé nùàr né gi bèh mé ŋgúlú seèn né teèn.»
Lâm mé né yoòr nùàr
22«Njolo nùàr den né yoòr seèn faá lâm nɔ. Mɔ njolo yeè né ŋené, gùm yeè dɔɔ́ŋ nde né bèsɔ́nè ŋagá den. 23Mɔ njolo yeè baá nyimé, sâ gùm yeè dɔɔ́ŋ den nde né bèh cibì. Mè tueé wò: mɔ ŋagâ mé né yoòr yeè doô ŋa seér cibí, gùm yeè dɔɔ́ŋ nde né toò yilí kelá ndeé.»
Càŋ bɔ̂ kàgàlɔ̀ŋ hualê
24«Nuaré déì seé nùà fà kèì cén bɔ́ kòmò ndé ŋgwéh. À nde né cén bunó, à gwaán déì. À beè déì den nde né nùà gècên, à seb déì. Bí seé Càŋ bɔ̂ seé kàgàlɔ̀ŋ fà dɔɔ́ŋ kèì cén bɔ́ kòmò ndé ŋgwéh.»
Temé cén mé Càŋ kwaá njiî
25«Mè tueé bí, mɔ né mân, bí té mé yáb bɔ̂ mbè nyàmè lè, ye te bí koó feh biì. Bí té mé cɔ̀gɔ̀ nyàmè lè, ye te bí su kwaá yoòr ndɔ. Ŋgweéh kela né yɔ̀ŋ nùàr mé yab mà. Gùm nùàr huɔm kela né kɔɔ́ mé cɔ̀gɔ̀ ndɔ. 26Bí jɔ̀gɔ̀ kè njí ke bɔ̀ non ye; bɔ́ yab dòbò bèh, bɔ́ kwá bèh, bɔ́ mé mbáŋ sam ndɔ; mé njéh mene, Tele biì ké te vulúu né gi bɔ́ koó laré; sé tagá bí wa? Ŋgweéh kela né bí mé bɔ̀ non mà.»
27À den cuù ye bɔ́ a: «Bí né mene nyamé, lètenè biì dɔɔ́ŋ neì cieé déì felè bɔ̀ cieé seèn sagá komo nde né kɔɔ́ wa? 28Mɔ sam, bí cɔ̀gɔ̀ nyamé den né dé keì? Bí kè wèh yoòr bɔ̀ mvue nyurè mé né ké ŋueh baá: bɔ́ seé témá bèh, bɔ́ cɔ̀gɔ̀ cóló kɔ́ bèh ndɔ. 296:29 1 Rois 10:4-7; 2 Chr. 9:3-6Mé njéh mene, mè tueé bí, mgbè Salomɔ̂ŋ mé be ŋgùlù seèn mene dɔɔ́ŋ lé gèh nòmò cɔ̀gɔ̀ faá bɔ̀ mvue nɔ sù kwà ná ŋgwêh. 30Mɔ Càŋ né nyure ké ya dueè mbaá yàgà ménâ nyegé huɔɔ́m, à cɔ̀gɔ̀ mé bí há kélá ndé ŋgwéh wa? Ŋgweéh bɔ̀ nyure ké ya den weh né dé laàn, kwéh bɔ́ nde né saá sɔm wa? Temé kuú né bí lòù, mè tueé bí!
31«Sâ bí té mbaá nyàmè dèn ye: béh yieé nde né kei? Béh ŋueé nde né kei? Béh su nde né kei wa? 32Dé sâ né seé bɔ̀ *wɔ́ŋ bɔ̀. Bɔ́ né gi ménâ nyamé fɔɔ́n. Bí né dé biì mé Tele ké te vulúu teèn; bɔ̀ njií mé saám né bí dɔɔ́ŋ, à né gi kɔɔ́. 33Bí jɔ̀gɔ̀ yúé fɔ́n lɔ́gɔ *Lò Càŋ ye, bí dèn dilísé faá Càŋ gwaán nê nɔ; Càŋ nde né bí bɔ̀ njèh dé jomò teèn haá keéh gií. 34Sâ mɔ né mân, bí té dé kwêh nyàmè; kɔ baá kwéh sâ, bí nyamé ye. Cieé dé kàn né mé seé seèn yoòr.»
7Ju felè nùàr tená gɔɔ̀
(Lûk 6:37-38, 41-42)
1«Bí té ju felè bɔ̀ mbaábiì mbaá téná gɔ̀, te Càŋ ju felè biì téná cú. 27:2 Mk. 4:24Mɔ sam, Càŋ nde né ju felè biì faá bí né dé bɔ̀ mbaábi nɔ tená. Mòù mé bí né bɔ̀ nùàr njèh teèn me haá dɔɔ́ŋ, Càŋ bí me haá cu nde né teèn. 3Mbeí mò, wò yeè tòmò nyurè dé njolò mbeí yeè ŋene keéh naâ he, mé gùm ndilí toû dɔɔ́ŋ né wò njolò ŋgelá den, wò cí ŋéné ŋgwéh wa? 4Wò ye bú a: kwá nyí ge sɔm wò tòmò nyurè njolò! Ŋgweéh wò njolò né mé gùm ndilí toû wa? Wò bú tòmò nyurè hèllè njolò ge sɔm keéh nde né naàn wa? 5Nùà lòbò-kàŋ, jɔ̀gɔ̀ mvúá sɔ̀m lɔ́gɔ ndilí toû dé njolò yeè; mɔ njolo ŋagá baá, wò ge sɔm ye nyure dé njolò mbeí yeè.
6«Bí té bɔ̀ njèh jojoloò mé bɔ̀ boór há; mɔ sam, bɔ́ nde cuù né mé bí ŋaár cu cuû, bɔ́ nema ŋaré sɔm seér bí lòù. Bí té gɔ̀m matàn7:6 Gɔ̀m bɔ̀ mgbè, bɔ̀ kwaâ mé bɔ̀ ŋgên. Né njèh kàm. toò bɔ̀ ŋguiâŋ sì kwá; mɔ sam bɔ́ nde né gulè dobo calé keéh.»
Njèh duaà
7«Bí dùduaà, bɔ́ nde né bí haá; bí féfɔɔ̀n, bí nde né kwa; bí gɔ́ hin gɔɔ̀, bɔ́ nde né bí gulu keéh. 8Lòù sam, nuaá mé né dua dɔɔ́ŋ nde né kwa. Nuaá mé né fɔɔ́n dɔɔ́ŋ nde né ŋené. Bɔ́ nde né nuaá mé né gɔɔ́ dɔɔ́ŋ, gulu keéh ndɔ.
9«Hên, mɔ lètenè biì nuaré déì né mé huaán teèn, mɔ ŋuna dua bú sér, à bú dɔm haá seér nde né taá wa? 10Mɔ sam, à sie haá seér bú sàb, sâ ŋuna dua né bú ŋgò wa? 11Bí mé jéré-temé biì mene, bí né bɔ̀ ŋuna biì bɔ̀ njèh bebagaà haá komo; sé tagá Tele biì ké te vulúu wa? Bí kɔ́ɔ ye: bɔ̀ɔ́ mé né bú bɔ̀ njèh bebagaà dua dɔɔ́ŋ, à nde né bɔ́ haá.
127:12 Lûk 6:31«Bí bɔ́ mé bɔ̀ nùàr faá bí ye bɔ̀ nùàr a, bɔ́ mé bí nɔ. *Sóú Músì mé bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ tueé gi né ménâ.»
Hin dé barê
13«Bí yílá kélá sér lè hin dé barê; hin dé tàŋɔ̀r, mé ceér tàkpèlàŋ dé bɔɔ̀n nde né ké tuar. Mé njéh mene, bɔ̀ nùàr due kela gi né teèn. 14Ceér mé nùàr nde né yɔ̀ŋ teèn kwa, né seér ceér dé ŋgoû mé hin dé barê. Nùàr ŋgɔ́b bú fɔɔ́n kwa né kɔɔ́.»
Toú bɔ̂ tàb seèn
15«Bí bɔ̀ŋ feh biì toò bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ dé kòkòb. Bɔ́ yila den né lètenè biì mé par yoòr faá sòrŋgaŋ nɔ, sâ yí lè né ŋgùì. Bí nde né bɔ́ mé seé bɔɔ̀n ŋené kɔɔ́. 16Mè tueé bí, màkpelâŋ beéh te kaáŋkaŋ wá bèh; nyie ŋgòbò máŋgɔ̀rè wá bèh ndɔ. 17Toú bagaà wa né dé seèn tàb dé bagaà; toú veên wa cu ka tàb dé veên. 18Toú bagaà beéh tàb veên wá sér bèh; toú veên tàb dé bagaà wá ŋgwéh ndɔ. 197:19 Mat. 3:10; Lûk 3:9Mè tueé bí, toú mé tàb dé bagaà wá ŋgwéh dɔɔ́ŋ, bɔ́ nde né bú tuar komo fuú njií. 207:20 Mat. 12:33Sâ te bí ŋene kɔ bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ dé nyenyenê teèn mé seé bɔɔ̀n.»
Yeésò «Nùà Dueè» mbaá yílá kû
21«Bí té mùnò ye, bɔ̀ɔ́ mé yilá né mè Nùà Dueè, Nùà Dueè doô nde gi né *Lò Càŋ dɔɔ́ŋ yilá. Mè tueé bí, bɔ̀ɔ́ mé bɔɔ́ né faá Tele mò ké te vulúu gwaán nê nɔ, Lò Càŋ yila cegé nde né kɔɔ́. 22Kwá nɔɔ́ŋ, loù mé ndeè jueè né jueè, bɔ̀ nùàr ŋgún nde né tueé ye: Nùà Dueè, Nùà Dueè, béh lé naâ sòn-Càŋ mé yilí yeè tueé, béh lé naá giì bɔ̀ tándulu mé yilí yeè kwɔgɔ́, béh lé naâ bɔ̀ fém hihiné mé yilí yeè bɔɔ́ bele ndɔ. 237:23 Ps. 6:8Mè tueé bí, loù sâ mè nde né tueé ye bɔ́ a: Mè bí kɔ́ ŋgwéh, bí né bɔ̀ dúágá-tie bɔ̀. Bí ndé sèr mé njéh toò.»
Gwà déì bɔ̂ mbeí
24«Nuaá mé né ŋgòr mò hên ŋgweé, né ménâ bɔɔ́ dɔɔ́ŋ den né faá nùà kɔ́gɔ̀n mé lé meè naâ gwà seèn felè kweêh nɔ. 25À yeé me gi aá, nu die ndɔ. Nu yeé baá neé, nòmò yuo ber cie, né gwà doô luú; fu tarê né mene gwà doô kobó, njeré déì lé bú bɔ́ ná ŋgwêh, njua kweêh. 26Nuaá mé né ŋgòr mò hên ŋgweé, à dé seèn ménâ bɔ́ ŋgwéh dɔɔ́ŋ, den nde né faá nùà yánè mé lé meè naâ gwà felè mbésebê nɔ. 27Nu yeé baá neé, nòmò yeé baá cie yuo ber, fu yeé baá kobó taré, vela ŋem sɔm gwà sâ, gwà hèllè calé yuo.»
Terreb Yeésò
287:28-29 Mk. 1:22; Lûk 4:32Yeésò yeé nde feh sɔm bɔ̀ nùàr mân, hiím laré bɔ́ doó dɔɔ́ŋ. 29Lòù sam, à lé bɔ́ njèh feh loóm naâ faá nùà njèh nɔ, à lé bɔ́ faá bɔ̀ *njí-sóù nɔ fèh ná ŋgwêh.
8Nùà beén veên déì taré sɔɔ̀m
1Yeésò suaga cuù ké te tòre ndɔ, bɔ̀ nùàr ŋgún kem bele cu bú jomo. 2Nùà beén veên déì waà dé seèn, cemmé nde toò seèn, ye bú a: «Dé koô, mɔ wò né gwaán, wò nde né mè taré sɔm, mè den cu ŋagásé.» 3Yeésò kema njií bú be yoòr ndɔ, ye bú a: «Mè gwaán aá kèn, táré yùò tarè.» Beén nùà doô nyimé yuo doó sâ ndɔ. 48:4 Lév. 14:1-32Yeésò ye bú a: «Càŋ a bɔ́ wò tueé nuaré déì. Ndé lòm ké yoòr *ŋgàŋ sèmè, wò feh keéh bú yo yeè, wò haá bú sèmè faá Músì lɔ naâ tueé nɔ, te bɔ̀ nùàr ŋene kɔ seér teèn.»
Nùà seê kwaá-taâb déì taré sɔɔ̀m
5Yeésò yeé nde aá Kapernahûm yilá ndeé, kwaá-taâb bɔ̀ Rɔ̂m bɔ̀ déì ŋgoró ndeè kwarè seèn, 6ye bú a: «Kúkùr yeè, dé koô, nùà seê mò galé ŋgaga le aá ké gwò, à né lom mé beén kwaré.» 7Yeésò ye bú a: «Hin, béh nde, te mè taré sɔm bú.» 8Kwaá-taâb doô yeé ŋgweé aá môn, ye Yeésò a: «Dé koô, mè nuaá mé wò nde né ké lɔ seèn yilá, wúlú ŋgwéh. Kòmò njí cégé yeè léláŋ sòn, nde né nùà seê mò taré sɔm. 9Mè né kɔɔ́ ye, bɔ̀ kokoô bɔ̀ né mé terreb teèn. Lòù sam, mè né ka bɔ̀ déì, bɔ̀ déì né ka mò. Mè né mé bɔ̀ŋ bɔ̀ sɔ́jì beè. Mɔ mè ye déì a: Ndé mân! à nde. Mɔ mè ye cén déì a: Ndê! à ndeè. Mɔ mè ye nùà seê mò a: Bɔ́ mân! à bɔɔ́ ka ménâ nág ndɔ. Mɔ né mân, túé cégé yeè lòù, nùà seê mò nde né taré yuo.»
10Te Yeésò yeé nde ŋgweé njií mân, hiím lɔ bú mbaá, à tueé njií mé bɔ̀ɔ́ mé né jomo seèn ndɔ, ye bɔ́ a: «Mè né tueé ye bí a, ká te tàbè *Iserálà hên dɔɔ́ŋ, mè gèh ndèm hên teèn ŋéné ŋgúŋgwéh. 118:11 Lûk 13:29Mè tueé bí, bɔ̀ nùàr yuo ndeè né kèb bà, mé kèb nyiìb,8:11 Kèb mé lou yila yeé teèn. bɔ́ kwa gi bèh denè te *Lò Càŋe kwarè Abrahâm mé Isâk bɔ̂ Jakɔ̂b, 128:12 Mat. 22:13; 25:30; Lûk 13:28sâ bɔ̀ɔ́ mé Lò Càŋ sé né dé bɔɔ̀n, bɔ́ bɔ́ si njií aá ké cie te ndèndèŋ cibî, bèh kéŋ silî mé nyie yieé kuû.»
13Yeésò tueé njií mé kwaá-taâb doô ndɔ, ye bú a: «Ndé cú yeè ké lɔ. Bú a, bɔ́ wò faá wò né temé yoòr mò kwaá njií sâ.» Nùà seê kwaá-taâb doô taré yuo beè nomo ndɔ.
Bɔ̀ beén bɔ̀ ŋgún taré sɔɔ̀m
14Jomo sâ Yeésò nde ké lɔ Piêr. À wa ké teèn, sâ gùnà Piêr né doó cer den, à né mé dùlù yoòr. 15Yeésò kema njií bú beè, dùlù kem yuo bú yoòr. Ma doô komo wuo ter, bɔɔ́ haá bú yáb.
16Yeé baá liyilì, bɔ̀ nùàr kem waà mé bɔ̀ beên bɔ̀ ká yoòr Yeésò kókoó mbaá. À komo njií cegé né léláŋ sòn mbaá, bɔ̀ càŋ tándulu né bɔ́ yoòr durá yuo bele, bɔ̀ beén bɔ̀ dɔɔ́ŋ taré yuo gi ndɔ. 178:17 Es. 53:4Sâ ménâ dɔɔ́ŋ bɔɔ́ gi né, te yuo faá Esáyà *sòn-Càŋ lé naá giì tueé nɔ, ye: «Dé seèn, à jɔgɔ weh né núr beèh, à ŋa weh beén beèh ndɔ.»
Bɔ̀ɔ́ mé gwaán né jomo Yeésò beleè
18Bɔ̀ nùàr yeé baá kwarè Yeésò ŋgún, à ye: «Kwá béh sela yuo kela tub kèb yágà.» 19*Njí-sóù déì ndeè ndɔ, ye bú a: «Nùà fèh-njèh, wò nde mene he, bélɔ̀ nde né kɔɔ́.» 20Yeésò ye bú a: «Hên bɔ̀ nyam bɔɔ̀n né mé gbàŋ, bɔ̀ non mé fulu ndɔ. Kɔ́ɔ ye, *Huaán Nùàr dé seèn mé bèh cèrrè teèn sam.» 21Mbɔ̀ŋ Yeésò cén déì deên ndɔ, ye Yeésò a: «Dé koô, kwá mè ndeè furú sɔm tele mò ye.» 22Yeésò ye bú a: «Bèlè lòm mè. Kwá lɔ́ bɔ̀ komó nde furú bɔ̀ mbeí bɔɔ̀n kɔɔ́.»
Fu tarê pam hunê
23Jomo sâ, Yeésò ŋaá yila te kɔme, bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn njií lɔ bú. 24Fu tarê kɔ die dùà te tub sâ ndɔ, né lom mé terreb kobó taré, né nòmò te kɔme pieém yií. Sâ Yeésò baá lɔ́m. 25Bɔ̀ mbɔ̀ŋ ŋgoró nde kwarè seèn, bɔ́ nyimé bú, bɔ́ ye bú a: «Fehtoò beèh, béh nde aá kum le, yìlì sɔ̀m yeè béh teèn.» 26Yeésò ye bɔ́ a: «Bí môn veéh né dé keì wa? bɔ̀ temé kuû bɔ̀!» À komo wuo ter ndɔ, à pam fu bɔ̂ nòmò; pɔ́ŋ die dùà dɔɔ́ŋ. 27Geí lɔ bɔ̀ nùàr mbaá, bɔ́ ye: «Hên né gèh nùà kei, mé sòn seèn ŋgweé bilí né mé fu bɔ̂ nòmò mene wa?»
Nùàr fà mé càŋ tándulu yoòr taré sɔɔ̀m
28Bɔ́ wa yí sònò tuùb kèb yágà, te tàbè Gadarénà, bɔ́ kwa bɔ̀ nuaré déì teèn fà; bɔ́ yuoó naâ ké màsou, bɔ́ ndeè né te bɔ́ bɔ̀ Yeésò kwaré. Sâ nùà hèllè bɔ̂ mbeí né gi mé bɔ̀ càŋ jejelâ mân yoòr fà dɔɔ́ŋ, nùàr doó sâ kélá cú bèh mé veéh. 29Bɔ́ yeé waà baá toò Yeésò, bɔ́ sɔm hueh, bɔ́ ye bú a: «Ŋunà Càŋ Dueè, béh bí né lè keé-re wa? Wò ká doó waà né te wò feh duɔɔ́m béh gèr mé cu née le ye wa?»
30Sâ bɔ̀ŋ bɔ̀ ŋguiâŋ kókoó mbaá né yab ké bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ mân ŋalé yieé den. 31Bɔ̀ càŋ hèllè bɔŋ baá-re Yeésò, ye bú a: «Mɔ wò nde né béh kwɔgɔ́, kwɔ́gɔ́ yí sér béh ké lè bɔ̀ ŋguiâŋ kíê.» 32Yeésò ye bɔ́ a: «Bí fɔ́n gò!» Bɔ́ durá yuo kela gi ndɔ, bɔ́ nde yila nde ké lè bɔ̀ ŋguiâŋ hèllè. Bɔ̀ŋ ŋguiâŋ doô kem suagà ké cueè, bɔ́ sue yila nde ké te tube, bɔ́ kum le teèn. 33Bɔ̀ tèŋ ŋguiâŋ durá yuo gi ndɔ; bɔ́ nde cu ké lɔ, bɔ́ né bɔ̀ nùàr njií mé la kelà naâ felè bɔ̀ tándulu bɔ̀ tueé, bɔ́ né bɔ́ dé toò tueé ndɔ. 34Yeé baá ménâ, bɔ̀ lɔɔ́ bɔ̀ kem yuo gi ké lɔ dɔɔ́ŋ, bɔ́ né yoòr Yeésò ndeé, te bɔ́ bɔ́ kwaré. Bɔ́ yeé ŋene aá bú, bɔ́ ye bú a: «Kúkùr yeè, yùò lè tàbè beèh yuoò.»
9Nùà gule kuû déì taré sɔɔ̀m
1Yeésò yila cu kɔm, sela nde cu lɔ seèn. 2Wa lɔ, bɔ́ jɔgɔ waà mé nùà gule kuû déì toò seèn, à né te ndagáa cer den. Yeésò yeé ŋene, ye temé bɔɔ̀n dɔɔ́ŋ né lom yoòr nyî ménâ, à tueé njií mé nùà gule kuû doô, ye bú a: «Táré yo, huaán mò. Bɔ̀ veên yeè gi aá wò mé njéh kèn.» 3Te bɔ̀ *njí-sóù yeé nde ŋgweé njií mân, bɔ́ yila lè bɔɔ̀n ndugó beleè ye: «Nùà hên feh seèn faá Càŋ nɔ weh né dé keì wa?»
4Yeésò ŋene kɔ mùnò bɔɔ̀n ndɔ, ye bɔ́ a: «Bí veénsé mân munó né dé keì wa? 5Beè biì, taré kela né tueê ye: bɔ̀ veên yeè gi aá wò mé njéh kèn, wa né: wùò ter, gègɔɔ̀ wa? 6Bí kɔ́ɔ ye: ká doó dɔɔ́ŋ *Huaán Nùàr né mé terreb veên kulú sɔɔ̀m teèn.» À den cuù baá-re, ye nùà gule kuû doô a: «Wùò ter, wèh ndagá yeè, ndé á lɔ.» 7Nùà hèllè komo wuo ter ndɔ, fɔɔ́n gò lɔɔ̂ seèn. 8Veéh sie ŋellé nùàr doó dɔɔ́ŋ, bɔ́ né Càŋ teèn seén yií, ye lòù sam, à né nùàr terreb ménâ haá ma.
Bèh Matíô yilâ
9Yeésò yuo doó sâ ndɔ, à nde ser toò. Wa beré déì, à ŋene njií nuaré déì né ké gwò bèh seé seèn den den, à né kàgàlɔ̀ŋ làmpɔ̂ŋ weh. Yilí nùà sâ né Matíô. Ye bú a: «Yùò bèlè mè!» Matíô yuo bele bú ndɔ.
109:10-11 Lûk 15:1-2Yeésò yeé baá ké gwò Matíô yáb yieé, bɔ̀ vevenê bɔ̀, mé bɔ̀ wèh-kàgàlɔ̀ŋ làmpɔ̂ŋ bɔ̀ déì kem wa cuù teèn ŋgún, bɔ́ bɔ́ mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn né yáb bècénè yieé bilí den. 11Bɔ̀ *Farisiên yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ a: «Nùà koô biì bɔ́ bɔ̀ wèh-kàgàlɔ̀ŋ làmpɔ̂ŋ bɔ̀, mé bɔ̀ vevenê bɔ̀ yáb bècénè yieé bilí né dé keì wa?» 12Yeésò yeé ŋgweé aá ménâ, ye bɔ́ a: «Bɔ̀ beén bɔ̀ né yeé mé koró nùà lèh kɔɔ́, dèn ŋgwéh bɔ̀ tetarê bɔ̀. 139:13 Mat. 12:7; Os. 6:6Bí ndé màn nyégé bɔ̀ ŋgòr hên maàn, né ter nyagá den ye: Mè gwaán kela né nùà kɔ́-jerè mé nùà há-sèmè. Mè hên nde kuú naâ bɔ̀ vevenê bɔ̀ ká yoòr mò yilá njiî, dèn ŋgwéh bɔ̀ didilî bɔ̀.»
Bèh yáb joloò
14Loù sâ bɔ̀ mbɔ̀ŋ Jâŋ Bàptîs ndeè ye Yeésò a: «Bɔɔ́ né naàn mé béh bɔ̀ *Farisiên né gi dé beèh yáb jolo, bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeè dé bɔɔ̀n jòlò ŋgwéh wa?» 15Yeésò ye bɔ́ a: «Loù mé bɔ́ sua yeé véh, mé si né doó samé den, bɔ̀ mbeí nde né yáb jolo wa? Dé sâ ndɔ́g. Mé njéh mene, bí kwá cieé déì, mɔ bɔ́ ŋgaá sɔm aá bɔ́ siì fù beè, bɔ́ ndeè jolo ye bɔɔ̀n.
16«Nuaré déì beéh cɔ̀gɔ̀ feê felè cɔ̀gɔ̀ dé cuûm téná làb njí bèh. Mɔ sam, dé feê nde né dé cuûm doô komo ŋɔré sɔm.
17«Bɔ́ tàgà mé kulu feê lè ŋguú cuúme sì kwá bèh ndɔ. Mɔ sam, ŋguú hèllè nde né mbè doó velé ber njií, bɔ́ vu bilí be mé ŋguú mene. Bɔ́ mbè mé kulu feê si seér yeé lè ŋguú feê, te kér cú, mbè doó bèr ndé cú ndɔ.»
Ŋunà nùà koô déì bɔ̂ ma mé lé naâ cɔ̀gɔ̀ Yeésò kema
18Nùà koô déì waà, sâ Yeésò née mé bɔ̀ nùàr ménâ tueé njií den; à cemmé nde toò seèn, ye bú a: «Huaán mò kuú aá kèn, à kuú née kuù ye. Mé njéh mene ndê kèmà njí bú be yoòr, à nde né nyimé yuo.» 19Yeésò komo wuo ter ndɔ, weh bɔ̀ mbɔ̀ŋ, bɔ́ bɔ́ bele sie bú.
20Sâ ma déì né doó sâ teèn; baá nyèmà yulà cùɔ̀b fà húɔ́m né bú yoòr yuo den. À ŋgoró nde yí jomo Yeésò, à kema weh sòn cɔ̀gɔ̀ seèn. 21À né ké lè tueé den ye: «Mɔ mè kema cegé mene léláŋ cɔ̀gɔ̀ seèn, nde né mè yili sɔm.» 22Yeésò bele seér ndɔ, ŋene bú, ye bú a: «Dé vêh, táré yo, wò né temé yoòr mò kwaá njií, wò taré yuo aá kèn.» Ma doô taré yuo doó sâ ndɔ.
23Yeésò wa ké lɔ nùà koô doô, sâ bɔ̀ɔ́ mé tuaga yeé bené mé kû bɔ́ bɔ̀ nùàr baá lom doó ŋgún mbaá, bɔ́ né bèmè bɔɔ́. Yeésò yeé ŋene aá môn, 24ye bɔ́ a: «Bí yùò gí doó sâ dɔɔ́ŋ, huaán njeré déì kú ŋgwéh, à cer né lɔ́m.» Te bɔ̀ nùàr yeé nde ŋgweé njií ménâ, bɔ́ kem sue bú yoòr mé séb. 25Bɔ́ yeé sɔm keéh gi aá bɔ̀ nùàr cie, Yeésò yila nde ké mí, à sie njií huaán vêh doô be ter; huaán doô komo den cu ter ndɔ. 26Ŋgɔ́g dé sâ ŋgulí yɔŋ cu baá-re lò sâ dɔɔ́ŋ.
Bɔ̀ cùgò njolo bɔ̀ déì fà taré sɔɔ̀m
27Yeésò yuo doó sâ ndɔ. À yeé baá beré déì kelá, bɔ̀ cùgò njolo bɔ̀ déì bɔ̂ mbeí duɔɔ́m bú jomo ŋgaré beleè, bɔ́ ye bú a: «Ŋunà *Davîd, kɔ́ yeè béh jere teèn.» 28Yeésò yeé baá ké gwò, bɔ̀ cùgò njolo bɔ̀ doô ŋgoró nde ké kwarè seèn ndɔ. À ye bɔ́ a: «Bí né temé kwaá njií ye mè né mé terreb faá bèh mân teèn wa?» Bɔ́ ye bú a: «Nyea, dé koô.» 29Yeé baá ménâ, à kema njií bɔ́ be njolò ndɔ, ye bɔ́ a: «Bɔ́ bí faá bí né temé yoòr mò kwaá njií sâ.» 30Njolo bɔɔ̀n kwɔgɔ ŋagá ndɔ. À luɔm bɔ́, ye bɔ́ a: «Càŋ a bɔ́ nuaré déì ŋgweé tieè.» 31Mé njéh mene, bɔ́ kɔ lom né mé yilí Yeésò lè tàbè sâ dɔɔ́ŋ saán yɔŋ gɔɔ̀.
Nùà sòn ndûg déì taré sɔɔ̀m
32Bɔ́ yeé baá dé bɔɔ̀n mé gò, bɔ̀ nuaré déì wa cuù mé nùà sòn ndûg déì ká toò Yeésò ndɔ. Nùà sâ lé naâ mé tándulu yoòr; càŋ hèllè lé naâ bú sòn yiín. 33Te Yeésò yeé nde kwɔgɔ sɔm bú lè nùà doô mân, nùà hèllè duɔɔ́m keéh sòn tueê. Cìlì nùàr geí laré mé njéh doó dɔɔ́ŋ, bɔ́ ye: «Béh née gèh dé hên te tàbè *Iserálà dɔɔ́ŋ ŋéné ŋgúŋgwéeh ye.» 349:34 Mat. 10:25; 12:24; Mk. 3:22; Lûk 11:15Bɔ̀ *Farisiên den seér cuù dé bɔɔ̀n ye: «Mgbè bɔ̀ tándulù bú terreb mân haá né kɔɔ́, à bɔ̀ tándulu kwɔgɔ né mé njéh.»
Yeésò mé jere bɔ̀ nùàr
359:35 Mat. 4:23; Mk. 1:39; Lûk 4:44Yeésò né te bɔ̀ lɔɔ́ kokoô mé tetɔɔ̂r mene kelá, à né ŋgòr Càŋ te *gwà sóù feh bele, à né Njàgà Bagaà felè *Lò Càŋ se yɔŋ, à né bɔ̀ beén dé kàn mé núr dé kân taré sɔm bele. 369:36 Nomb. 27:17; 1 Rois 22:17; 2 Chr. 18:16; Ese. 34:5; Mk. 6:34À yeé baá cìlì nùàr ménâ ŋené, jere bɔɔ́ bú njèh. Lòù sam, bɔ́ lé naâ doó mbaá homó ndab den; bɔ́ né lom faá bɔ̀ mbieè mé nùà njèh teèn sam nɔ. 379:37-38 Lûk 10:2Yeé baá ménâ, à ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn a: «Yab bɔlé lom né ŋgún. Njèh cén, bɔ̀ seê bɔ̀ mé nde né ká lɔ kwaá bilí njiî màgà ŋgwéh. 38Bí bɔ̀ŋ nùà njèh bɔɔ̀ŋ, te à tema njií bɔ̀ seê bɔ̀ teèn, te bɔ́ kwa bilí njiî bú mé njéh ká lɔ.»
10Bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê yulà cùɔ̀b fà
1Yeésò yilá bilí bɔ̀ mbɔ̀ŋ yulà cùɔ̀b fà doô, à jege haá bɔ́ terreb te bɔ́ kwɔgɔ́ sɔm bele bɔ̀ nùàr càŋ tándulu yoòr, bɔ́ taré sɔm bele bɔ̀ beén bɔ̀, mé bɔ̀ núr bɔ̀ ndɔ. 2Yilí bɔ̀ mbɔ̀ŋ yulà cùɔ̀b fà sâ lé naâ: Simɔ̂ŋ mé yilí seèn déì né cu Piêr, bɔ̂ dìm seèn Andrê; bɔ̀ ŋunà Jebedê, Jâk bɔ̂ dìm seèn Jâŋ; 3Filîp bɔ̂ Bartelemî; Tomâs bɔ̂ Matíô nùà wèh-kàgàlɔ̀ŋ làmpɔ̂ŋ; Jâk ŋunà Alfê bɔ̂ Tadê; 4Simɔ̂ŋ nuaá mé gwàn bèh dé mé bɔ̀ kìn den felè bɔ̀ lɔɔ́ bɔ̀ doô; mé Júdàs Iskariô, sàrnyé Yeésò.
Bɔ̀ yulà cùɔ̀b fà bɔ̀ ké cie temá njiî
5Yeésò tema sɔm bɔ̀ yulà cùɔ̀b fà bɔ̀ sâ ndɔ, à luɔm ye bɔ́ a: «Bí té lè tàbè bɔ̀ɔ́ mé *Jûf sam ndé, bí té lè lɔɔ́ déì te tàbè *Samarî yílá ndɔ. 6Bí ndé lòm yoòr bɔ̀ *Iserálà, bɔ́ né dé bɔɔ̀n faá bɔ̀ mbieè mé né lòù leér le nɔ. 710:7-15 Lûk 10:4-12Bí túé gɔ̀ ŋgòr Càŋ ceceér, bí júée bɔ̀ nùàr a: Càŋ baá mbàm seèn ká kwarè bɔɔ̀n si njiî ma. 8Bí táré sɔ̀m bèlè bɔ̀ beén bɔ̀, bí né bɔ̀ komó nyimé sɔm, bí né bɔ̀ beén veên bɔ̀ taré sɔm bele, bí kwɔ́gɔ́ sɔ̀m bèlè bɔ̀ nùàr tándulu yoòr ndɔ. Bí terreb kwa né dé lòù, bí ndé bɔ́ cú ká dé lòù ménâ ndɔ.
9«Mɔ bí baá mé gò, bí té kàgàlɔ̀ŋ beè wèh sìè; né mene tòmò kàgàlɔ̀ŋ, bí té beè wèh sìè. 1010:10 1 Kɔr. 9:14; 1 Tim. 5:18Bí té ba beè wèh sìè; bí té cɔ̀gɔ̀ su fà mé débágá beè wèh sìè; bí té cùgò beè wèh sìè ndɔ. Bí kɔ́ɔ ye, nùà seê yieé né mé seé seèn.
11«Mɔ bí wa baá te lɔɔ́ déì, bí fɔ́n lòm nuaá mé gwaán né bí weèh, bí cer teèn. Bí cèr lòm lɔ nùà sâ. Mɔ cieé gò biì wulu baá, bí yuo cu. 12Mɔ bí nde aá gwò yilá, bí júée bɔ̀ gwà bɔ̀ a: Kùsèm, dɔlê a dèn mé bí ma! 13Mɔ bɔ́ né gwaán, sâ dɔlê biì nde né bɔ́ kwa. Á, mɔ bɔ́ né bí berɔ́ŋ, bí jɔ́gɔ́ yùò cú mé dɔlê biì. 1410:14 Seé b. 13:51Mɔ bí wa beré déì, bɔ́ bí wèh ŋgwéh, bɔ́ tie te ŋgòr biì félá njí ŋgwéh, bí yùò kwá lɔ́ bɔ́ nɔɔ́ŋ. Mɔ bí baá doó sâ yuo, né mene gwà, né mene lɔɔ́ déì, bí kàrè sɔ̀m gí fùfú bɔɔ̀n gulè biì karè. 1510:15 Mat. 11:24; Gen. 19:24-28Mè né tueé ye bí a, loù ju tenâ, gèr ŋene kela nde né lɔɔ́ hèllè mé *Sɔ́dɔ̀m bɔ̂ *Gɔmɔ̂r.»
Gèr mé bɔ́ nde né bí feh keéh
1610:16 Lûk 10:3À den cuù ye bɔ́ a: «Bí né ŋgweé wa, mè bí hên yi njií né faá bɔ̀ sòrŋgaŋ lètenè bɔ̀ ŋgùì nɔ; bí dèn lòm dene kɔ́ŋkɔɔ̀ŋ faá sàb nɔ; bí den mé sòn fuû faá vɔgɔb ndɔ. 1710:17-20 Mk. 13:9-11; Lûk 12:11-12; 21:12-15Bí dèn làŋ, bí kɔ́ɔ ye, bɔ̀ nùàr nde né bí te *mbàgà juù mé sòn fuû jɔgɔ́ njií, bɔ́ nde né bí núr ké *gwà sóù bɔɔ̀n tegé ndɔ. 18Bɔ́ nde né bí ké toò bɔ̀ kokoô bɔ̀ mé bɔ̀ mgbèémgbè mgbɔmé njií, ye bí né bɔ̀ nùàr mò fí. Sâ dɔɔ́ŋ, mè ye te bí den nyegé cu ye baá-re bɔ̀ sòn mò ké toò bɔɔ̀n mé toò bɔ̀ Càŋ-kɔ̂ ndɔ. 19Sâ mɔ bɔ́ baá mé bí ké te mbàgà juù jɔgɔ́ ndeé, njií mé bí nde né sònò tueé dɔɔ́ŋ, bí té nyàmè. Loù sâ Càŋ nde né bí bɔ̀ ŋgòr sònò tueé kwaá gií. 20Bí kɔɔ́ túé ndé ŋgwéh, Cúcuí Tele biì ké te vulúu tueé nde né sòn biì kɔɔ́.»
2110:21 Mk. 13:12; Lûk 21:16À den cuù ye bɔ́ a: «Dìm bɔ̂ bei nde né yo bɔɔ̀n go kuú, te bɔ́ wula bɔ́ wulà. Bɔ̀ tele nde né bɔ̀ huaán go. Bɔ̀ huaán nde né yoòr bɔ̀ teleè ŋaár die; bɔ́ go sɔm bɔ́, te bɔ̀ nùàr wula taré bɔ́ ménâ ndɔ. 2210:22 Mat. 24:9, 13; Mk. 13:13; Lûk 21:17Bɔ̀ nùàr nde né bí felè mò bunó kum. Mè tueé bí, nuaá mé nde né dɔɔ́ŋ yoló komo gií, yili yuo nde né kɔɔ́.»
23À den cuù ye bɔ́ a: «Mɔ bɔ́ né bí lè lɔɔ́ déì bunó, bí dùlà ndé sèr te lɔɔ́ déì. Mè né tueé ye bí a, bí ndeè bɔ̀ lɔɔ́ te tàbè *Iserálà hên dɔɔ́ŋ yɔ̀ŋ làrè ndé ŋgwéh, mé *Huaán Nùàr née cú ŋgwéeh ye.
2410:24 Lûk 6:40; Jâŋ 13:16; 15:20«Mbɔ̀ŋ a, dèn méné naàn, à kɔɔ́ táré kélá ŋgwéh mé ŋgàŋ. Nùà seê dèn méné naàn, à tele seê seèn táré yɔ́gɔ́ ŋgwéh ndɔ. 2510:25 Mat. 9:34; 12:24; Mk. 3:22; Lûk 11:15Mɔ mbɔ̀ŋ den wa né faá ŋgàŋ nɔ, bú a, sèsamè. Mɔ nùà seê né faá nùà koô seèn nɔ den waá, bú a, sèsamè ndɔ. Mè tueé bí, mɔ bɔ́ né mè nùà koô biì “mgbè bɔ̀ tándulù” yilá, sé tagá bí bɔ̀ jomo bɔ̀ mò wa?»
Nuaá mé bí nde né veéh
2610:26 Mk. 4:22; Lûk 8:17À den cuù ye bɔ́ a: «Sâ, bí té bɔ́ mbaá vèh dèn; bɔ̀ njèh lèrrèb dɔɔ́ŋ nde gi né cie ŋené yuo; bɔ̀ njèh dé nénâb ŋené yuo kela giì bèsɔ́nè ménâ ndɔ. 27Bɔ̀ njií mé bí né ká sònò mò bèh cibì ŋgweé gií dɔɔ́ŋ, bí ndé túé bèh ŋagâ. Bɔ̀ njií mé bí né lòù ŋgweé naáb hên dɔɔ́ŋ, bí ndé yìè dèn ké felè gwà. 28Bí té bɔ̀ wúlá-nùàr bɔ̀ vèh; bɔ́ wula lom né léláŋ ŋgàŋ yoòr, sâ gi aá, bɔ́ yɔ̀ŋ wúlá kɔ́ ŋgwéh. Bí vèh sér Càŋ nuaá mé nde né gùm nùàr mé yɔ̀ŋ mene te we tarê ŋgie njií.
29«Hên faá bɔ̀ tásuagár doô, mɔ bɔ́ domó laáb mene bɔ́ fà, bɔ́ go sɔm kɔ́bɔ̀ cén, nde né nùàr yulá wa? Mé njéh mene, cén déì lètenè bɔɔ̀n mbaá lèr lè bèh, bɔ́ né gi njolò Tele biì. 30Sé tagá bí wa? Mè tueé bí, né mene bɔ̀ yúlí feèh biì, né gi njolò seèn. 31Bí té mbaá vèh kú, kela né bí te mbeî yuií mé dàm bɔ̀ tásuagár hèllè.»
Yeésò gwaân mé Yeésò ŋgɔɔ̂n
32«Nuaá mé né mè cie toò bɔ̀ nùàr gwaán njií dɔɔ́ŋ, loù sâ mè nde né bú toò Tele mò ké te vulúu gwaán weh ndɔ, ye né nùàr mò. 3310:33 2 Tim. 2:12Nuaá mé né mè toò bɔ̀ nùàr ŋgɔɔ́n dɔɔ́ŋ, mè nde né bú toò Tele mò ké te vulúu ménâ ŋgɔɔ́n ndɔ.»
Yeésò yìè kèrrè
34«Bí té mùnò ye mè ká te wɔ́ŋe ndeè né bɔ̀ nùàr dɔlê haá. Mè tueé bí, né seér salê. 3510:35-36 Mich. 7:6Mè ndeè nùàr bɔ̂ tele kerré kwaá; huaán dé vêh bɔ̂ meí kerré kwaá; véh bɔ̂ makoò kerré kwaá ndɔ. 36Nuaré déì bɔ̂ mbeí nde né mé gwà cên, déì nde né mbeí bunó. 37Nuaá mé gwaán kela né tele seèn mé mè, nùàr mò wúlú ŋgwéh. Nuaá mé gwaán kela né meí seèn mé mè, nùàr mò wúlú ŋgwéh. Nuaá mé gwaán kela né ŋuna seèn mé mè, nùàr mò wúlú ŋgwéh ndɔ. 3810:38 Mat. 16:24; Mk. 8:34; Lûk 9:23Nuaá mé toú gèr seèn jɔ́gɔ́ wèh ŋgwéh, à mè bèlè ŋgwéh dɔɔ́ŋ, nùàr mò wúlú ŋgwéh. 3910:39 Mat. 16:25; Mk. 8:35; Lûk 9:24; 17:33; Jâŋ 12:25Nuaá mé né yɔ̀ŋ seèn mé feh seèn gagá kwaá, nde né bú leér lɔɔ́. Nuaá mé né dé seèn cio felè mò ŋgɔɔ́n seér, nde né yɔ̀ŋ kwa.»
Sàgà dé ké te vulúu
4010:40 Mk. 9:37; Lûk 9:48; 10:16; Jâŋ 13:20«Nuaá mé né bí sie nyegé dɔɔ́ŋ, sie nyegé né mè; nuaá mé sie nyegé né mè dɔɔ́ŋ, sie nyegé né Nuaá mé lé temà naâ mè ndɔ. 41Nuaá mé né *sòn-Càŋ déì sie nyegé, ye Càŋ bú temà naâ kɔɔ́ dɔɔ́ŋ, nde né sàgà faá bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ nɔ kwa. Nuaá mé né nùà dilî sie nyegé, ye né nùà gècên dɔɔ́ŋ, nde né gèh sàgà bɔ̀ gècên bɔ̀ kwa. 42Mè né tueé ye bí a, nuaá mé kwe haá cegé mene huaán déì lètenè bɔ̀ mbɔ̀ŋ mò hên léláŋ nòmò, ye né mbɔ̀ŋ mò, nùà sâ nde né sàgà kwa.»
11Bɔ̀ tebé bɔ̀ Jâŋ
1Yeésò yeé feh gi aá bɔ̀ mbɔ̀ŋ yulà cùɔ̀b fà doô faá bèh ménâ, à fɔɔ́n gò ndɔ, à nde ŋgòr Càŋ lè lɔɔ́ mé lɔɔ́ tueé yɔŋ, à né bɔ̀ nùàr feh.
2Sâ Jâŋ Bàptîs né cu sâ ké gwà cibì. Jâŋ yeé ŋgweé njií bɔ̀ nùàr baá felè seé *Kristò tueé den, à tema njií bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn déì ké teèn, ye bɔ́ a: 3«Bí ndé bíé ke ye bú a: Né bú mé béh né kela den doô wa, dé béh kèlà sèr nùà dé hiîn wa?» Bɔ́ nde ndɔ, bɔ́ wa. 4Yeésò ye bɔ́ a: «Bɔ̀ njií mé bí né ŋgweé, mé bí né gi ŋené hên dɔɔ́ŋ, bí ndé túé gí mé Jâŋ ménâ, 511:5 Es. 35:5-6; 61:1bí júée bú a: bɔ̀ cùgò njolo bɔ̀ baá njolo ŋené, bɔ̀ gule kuú bɔ̀ baá gɔ, bɔ̀ beén-veên bɔ̀ né taré yuo bele, bɔ̀ tándúg baá ŋgweé, bɔ̀ komó baá lè cio nyimé yuo bele, bɔ̀ saám bɔ̀ baá Njàgà Bagaà ŋgweé ma. 6Wa nuaá mé temé yoòr mò sɔ̀m ŋgwéh dɔɔ́ŋ nde né samésé den ma.»
7Bɔ̀ mbɔ̀ŋ Jâŋ yeé nde cu aá, Yeésò duɔɔ́m ye bɔ̀ nùàr njèh felè Jâŋ tueé ŋagâ, ye bɔ́ a: «Bí lé ké ya dueè nde ŋenè naâ kei wa? Fu lé kobo jilí deén naâ gui wa? Háyè ndɔ! 8Á, bí lé ké sâ ke deén naâ kei wa? Bí lé ŋenè naâ nuaré déì mé cɔ̀gɔ̀ nyàgàm yoòr wa? Bɔ̀ɔ́ mé su yeé cɔ̀gɔ̀ nyàgàm bɔɔ̀n yuo yeé ké mbàm ndɔ. 9Á, ké ya dueè nɔ, bí lé ndeè naâ dé keì wa? Bí lé ye te bí ŋene *sòn-Càŋ déì wa? Mè tueé bí, né sòn-Càŋ sâ bɔ̀n. Njèh cén, bí kɔ́ɔ ye nùà dé sâ né sòn-Càŋ yɔgɔ́ keéh. 1011:10 Mal. 3:1Lòù sam, Jâŋ dé seèn né nùà tebê mé bɔ́ lé naâ felè seèn nyagá kwaá ye: Càŋ ye, nyí nde né nùà tebê nyî toò yeè temá njií, te à tɔɔ́ nyegé wò ceér.»
11À den cuù ye bɔ́ a: «Mè né tueé ye bí a, bèh lɔ mé wɔ́ŋ lɔ deén naâ, bɔ́ lɔ née nùà koô déì faá Jâŋ Bàptîs nɔ ŋàr ŋgúŋgwéeh ye. Mé njéh mene, te *Lò Càŋe né mene huaán dé maàn, à ham kela seér cu né kɔɔ́ mé Jâŋ. 1211:12-13 Lûk 16:16Bèh léí mé Jâŋ Bàptîs lé tueé duɔɔ́m naâ ŋgòr Càŋ, tɔ́g nde wa hên, Lò Càŋ né lom mé taáb kwaré ndeé; bɔ̀ taáb bɔ̀ ye kɔ bɔ́ yieé bú yieè. 13Dàm bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ lé naá giì felè Lò Càŋ tueé; mvù Músì tueé cu felè seèn môn ndɔ, te nde wa ye mé nàm Jâŋ. 1411:14 Mal. 4:5; Mat. 17:10-13; Mk. 9:11-13Ŋgweéh bí né yeé *Elî kela den wa? Mɔ bí nde né gwaán, mè tueé bí Elî sâ né Jâŋ. 15Nuaá né mé tie, bú a, ŋgwé nyégé ŋgòr hên bagasé.»
16À den cuù ye bɔ́ a: «Cafanê bɔ̀ nùàr den né faá kei wee? Mè tueé bí, bɔ́ den né faá bɔ̀ huaán mé né ké mbartɔgɔ̂ vɔgɔ́ den nɔ; bɔ̀ déì né mé bɔ̀ mbeí tueé njií, ye bɔ́ a: 17Béh né mé térèm mbaá tuagá kuú, bí ŋgɔ̀ ŋgwéh! Béh né mene bɔ̀ bené kú-jerè genné, bí yúé ŋgwéh ndɔ! Bí ye: bɔ́ sà bá naàn wa? 18Wanɔɔ́ŋ Jâŋ yeé waà, à sér yíé ŋgwéh, à mbè ŋúé ŋgwéh, bɔ́ ye: À né mé tándulu yoòr. 19*Huaán Nùàr yeé waà dé seèn, à yieé sér, à ŋueé mbè, bɔ́ den cuù ye: Nùà hên kɔ lom né yieê mé ŋueê; à né mbeí bɔ̀ vevenê bɔ̀ mé bɔ̀ wèh-kàgàlɔ̀ŋ làmpɔ̂ŋ bɔ̀ mene! Mé njéh mene, mè tueé bí: seé Càŋ né gi tueé ŋagá, ye kékɔŋ Càŋ yila né teèn.»
Bɔ̀ lɔɔ́ dúágá-tieè déì
20Jomo sâ, bɔ̀ lɔɔ́ mé Yeésò lé naâ fém teèn kókoó bɔɔ́, à duɔɔ́m bɔ́ nde njiî. Lòù sam, bɔ́ lé dene bɔɔ̀n kwéh sér ná ŋgwêh. 2111:21 Es. 23:1-18; Ese. 26:1–28:26; Joël 3:4-8; Am. 1:9-10; Zach. 9:2-4À ye bɔ́ a: «Wò lɔɔ́ Korasêŋ, wò nde né meì bɔ̀ gèr ŋené! Becaida, wò nde né gèr ŋené ndɔ! Mɔ gèh fém mé lé bɔɔ́ naâ lètenè biì hên sé bɔɔ́ naâ ké Tîr bɔ̂ Sídɔ̀ŋ, mè tueé bí, dàb mé bɔ̀ nùàr ké sâ sé lɔ temé kweéh seér gi aá kèn, bɔ́ yií wè, bɔ́ su tou, te feh keéh ye bɔ́ kweéh seér aá temé. 22Mè tueé bí, loù ju tenâ, gèr dé biì taré kela nde né kɔɔ́ mé dé Tîr bɔ̂ Sídɔ̀ŋ hèllè. 2311:23 Es. 14:13-15; Gen. 19:24-28Déì né cu wò Kapernahûm. Wò munó né ye, nyí nde né ké te vulúu ŋgulí waá wa? Ndɔ́g, mè tueé wò, bɔ́ wò ba njií seér nde né ké ndugo bɔ̀ càŋ. Mɔ gèh fém mé lé bɔɔ́ naâ lètenè bɔ̀ nùàr yeè hên sé lé bɔɔ́ naâ ké *Sɔ́dɔ̀m, lɔɔ́ hèllè sé née teèn ye. 2411:24 Mat. 10:15; Lûk 10:12Mé gècên mene, loù ju tenâ, ju dé yeè nde né dé Sɔ́dɔ̀m taré yɔgɔ́ ndɔ.»
Dù beè Yeésò kwaà
25Jomo sâ Yeésò deên ndɔ, ye Tele a: «È môn, Tele mò, vulú bɔ̂ tàbè né gi beè yeè, mè vra baá wò! Lòù sam, njií mé né njolò bɔ̀ kɔ́gɔ̀n bɔ̀ mé bɔ̀ lo bɔ̀ cibi mbaá leér den, njua yeè mé wò bɔ́ feh keéh seér né mé bɔ̀ huaán tetɔɔ̂r mân. 26È môn, Tele mò! Sâ né njií mé wò gwaán nê.
2711:27 Jâŋ 3:35; 1:18; 10:15«Mè tueé bí, Tele mò njèh dɔɔ́ŋ kwaá lɔ gi né beè mò. Mé njéh mene, nuaré déì kɔ́ ŋgwéh ye: hên né Huaán; gi cu né ka Tele. Nuaré déì kɔ́ ŋgwéh ye: hên né Tele ndɔ, gi cu né ka Huaán mé bɔ̀ɔ́ mé Huaán né bɔ́ Tele feh doô.»
28Jomo sâ, ye bɔ́ a: «Bí bɔ̀ɔ́ mé seé né bí felè mbiín den dɔɔ́ŋ, bí ndé gî ká beè mò, te bí kwa dù. 2911:29 Jér. 6:16Bí ndê màn njèh ká beè mò. Lòù sam, mè né mé temé dɔlê mé kɔ́-jere lè, temé biì nde né lè die. 30Tòù dé mò táré ŋgwéh; seé mò bí líé yɔ́gɔ́ ndé ŋgwéh ndɔ.»
12Lùà loù sóù kwalé yieê
112:1 Deut. 23:25Cu déì lé naâ teèn, sâ bɔ̀ Yeésò né te ŋueèh yolò gɔ kelá. Lé naâ *cieé sóù ndɔ. Cùè yeé baá bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn sie, bɔ́ yila lùà kwalé weèh, bɔ́ né segé yieé. 2Bɔ̀ *Farisiên yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ ye Yeésò a: «Kè kú bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeè kán. Ŋgweéh *sóú beèh né yiín ye, loù sóù bɔ́ té ménâ bɔ́ wa?»
312:3-4 1 Sam. 21:1-6Yeésò ye bɔ́ a: «Njií mé *Davîd nùà njèh lé naâ bɔɔ́ doô, bí née jáŋé kè ŋgwéeh ye wa? Loù sâ cùè lé naâ bɔ́ bɔ̀ nùàr seèn sie, 412:4 Lév. 24:9à yila nde te gwà Càŋe, à nde jɔgɔ weh yáb mé bɔ́ lé kwaá lɔɔ̀ naâ ké toò Càŋ, bɔ́ bɔ̀ nùàr seèn yieé. Sâ bí né kɔɔ́ ye, né yeé jolo, bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè yieé cegé yeé kɔɔ́. 512:5 Nomb. 28:9-10Sóú Músì né cu beré déì ménâ tueé ndɔ ye: loù sóù, bɔ̀ ŋgàŋ sèmè nde né seé ké gwà Càŋ koô bɔɔ́, bɔ́ *cieé sóù táŋ ndé ŋgwéh; mé njéh mene, sóú bɔ́ sìè ndé ŋgwéh ndɔ. Bí née dé sâ jáŋé ŋéné ŋgwéeh ye wa? 6Mè tueé bí, kwarè biì hên den den né njií mé né gwà Càŋ sâ yɔgɔ́ keéh. 712:7 Mat. 9:13; Os. 6:6Ŋgweéh né te mvù Càŋe nyagá den ye: Mè gwaán kela né nùà kɔ́-jerè mé nùà há-sèmè. Mɔ bí sé la né ŋgòr sâ ŋgweé kɔɔ́, bí sé la bɔ̀ sòn fuû bɔ̀ mbaá sìè ná ŋgwêh. 8Bí kɔ́ɔ ye, *Huaán Nùàr né cieé sóù yɔgɔ́.»
Nùà be ŋemâ déì
9Yeésò yeé yuo aá doó sâ, à yila nde te *gwà sóù bɔɔ̀n. 10Sâ nùà be ŋemâ déì né gwò sâ ndɔ. Bɔ́ bie njií ye Yeésò a: «Sóú beèh ye táré sɔ̀m nùàr loù sóù tarè wa?» Sâ bɔ́ ye te bɔ́ sie bú teèn. 1112:11 Lûk 14:5À deên ndɔ, ye bɔ́ a: «Hên mɔ lètenè biì mbieè nuaré déì die suaga ké dòù loù sóù, mé gi cegé né ka bú mé njéh sâ, à bú loù sâ beè nomo sɔ̀m kéh ndé ŋgwêh wa? 12Á, sé tagá nùàr wa? Sâ mɔ né mân, sóú beèh tueé né ye, béh bɔ́ bagaà loù sóù bɔɔ̀.»
13Jomo sâ Yeésò tueé njií mé nùà be ŋemâ doô, ye bú a: «Nèbbè be yeè nebbè.» Nùà hèllè nebbé be ndɔ, be seèn taré yuo, den cu ka faá kèb déì nɔ. 14Te bɔ̀ Farisiên yeé nde ŋene njií ménâ, bɔ́ kem yuo kela gi cie, bɔ́ nde sòn nyɔgɔ, te bɔ́ wula sɔm Yeésò.
Nùà seê Càŋ
15Yeésò yeé ŋgweé aá ménâ, à kwaá lɔ bɔ́ doó sâ, à fɔɔ́n gò seèn. Cìlì nùàr kem bele cu bú jomo ndɔ. À né bɔ̀ beên bɔ̀ dɔɔ́ŋ taré sɔm gií. 16À né bɔ́ luɔm, ye bɔ́ a: «Càŋ a bɔ́ bí tueé sɔm ndègè mò cie.» 17Sâ dɔɔ́ŋ bɔɔ́ gi né te yuo faá Esáyà *sòn-Càŋ lɔ naâ tueé nɔ, ye:
1812:18-21 Es. 42:1-4«Càŋ ye: Hên né nùà seê nyî,
nyí bú balé sɔm né mé be nyî,
né huaán yíé-temé nyî, à né nyí temé lè bɔɔ́ nɔré.
Nyí nde né bú Cúcuí nyî yoòr nyeén kwaá,
te à feh bɔ̀ nùàr ceér dilî, bɔ́ ju beè nyî dìè cú.
19À tɔgɔ mé nùàr mbembaá ndè gɔ̀ ndé ŋgwéh,
à njèh lòù ŋgáré ndé ŋgwéh.
Né mene te kpɔŋe, bɔ́ hueh seèn teèn ŋgwé ndé ŋgwéh ndɔ.
20Gor né mene gobosé, à bú sìè kwá sɔ̀m ndé ŋgwéh.
Lâm yuúm le mene lòù, à bú nyímé sɔ̀m ndé ŋgwéh.
À bɔɔ́ den nde né méménâ
tɔ́g te be gècên seèn yuo ŋa ter.
21Te lò nùàr dɔɔ́ŋ kwaá njií gi ndèm yoòr seèn ndɔ.»
Bɔ̀ *Farisiên ye Yeésò seé bɔɔ́ né mé terreb *Sátàn
22Bɔ́ weh waà mé nùà cùgò njolò déì ká yoòr Yeésò ndɔ. Nùà hèllè né cu mùmúr; né càŋ tándulu bɔɔ́ né bú ménâ kɔɔ́. Yeésò taré sɔm bú; à duɔɔ́m sòn tueê, à ŋene njolo ndɔ. 23Hiím laré bɔ̀ nùàr doó dɔɔ́ŋ; bɔ́ ye: «Bí ye hên Ŋunà *Davîd sam á?» 2412:24 Mat. 9:34; 10:25Te bɔ̀ Farisiên yeé nde ŋgweé njií mân, bɔ́ den seér cuù dé bɔɔ̀n ye: «Nùà hên bɔ̀ tándulu mé feh seèn kwɔ́gɔ́ ŋgwéh. *Beljebu, mgbè bɔ̀ tándulù, bú terreb ménâ haá né kɔɔ́.»
25Yeésò kɔ gi mùnò bɔɔ̀n ndɔ, ye bɔ́ a: «Né mene lè lò mgbè dé heè, mɔ bɔ̀ nùàr né lètenè bɔɔ̀n kerré kuú, lò sâ nde né tɔb yuo. Né mene lɔɔ́, né mene mbàgà déì, mɔ bɔ̀ nùàr né lètenè bɔɔ̀n kerré kuú, sâ bɔ́ nde né kum yuo! 26Mɔ Sátàn hên kwɔgɔ den cu né Sátàn mbeí seèn kɔɔ́, sâ Sátàn lege kuú cu né mé ŋgàŋ yoòr seèn. Mɔ né mân, sâ lò seèn tɔ̀b yùò ndé ŋgwéh wa? 27Mɔ sé né gècên, ye mè tándulu kwɔgɔ né mè terreb Sátàn, sâ dé bɔ̀ ŋuna biì nɔ, neì bɔ́ terreb haá yeé kɔɔ́, bɔ́ kwɔgɔ tándulu mé njéh wa? Bí kwá biì nɔɔ́ŋ, bɔ̀ ŋuna biì sie nde né bí nyeén kɔɔ́.»
28À den cuù ye bɔ́ a: «Mè bɔ̀ tándulu kwɔgɔ né mé terreb Cúcuí Càŋ. Sâ bí kɔ́ɔ ye: Mbàm Càŋ die waà baá ká yoòr biì kèn.»
29À den cuù ye bɔ́ a: «Mɔ nùà gwà né mé terreb yoòr, nuaré déì gwò seèn mbaá yílá ndé ŋgwéh, à nde yíb ŋuɔb, kɔ à jɔ̀gɔ̀ kaga gi aá nùà gwà hèllè kèn, te à ŋuɔb ye bú. 3012:30 Mk. 9:40Mè tueé bí, nuaá mé jomo mò sam, né nùà bùnò mò; nuaá mé mè nùàr teèn bílí gàm ŋgwéh, né nùà ŋéllé-nùàr ndɔ. 31Mè cicie hên tueé njií né dé cî, ye bí a: nùàr a, bɔ́ mene gèh veên dé heè, bú a, júé mene yilí Càŋ, Càŋ nde né doó kulú njií gií. Nuaá mé dé seèn jue seér né Cúcuí Ŋagâ, bɔ́ veên seèn lè kúlú sɔ̀m ndé ŋgwéh. 3212:32 Lûk 12:10Nuaá mé né *Huaán Nùàr jueé, bɔ́ nde né veên seèn doó kulú njií. Nuaá mé dé seèn jue seér né Cúcuí Ŋagâ, bɔ́ veên seèn lè kúlú sɔ̀m ndé ŋgwéh dé ndɔ̂g. Né mene cafanê, ndeè né mene ké jomo, mban le nde aá môn dé nyèmà mé nyèmà.»
Toú dé kàn mé tàb seèn
3312:33 Mat. 7:20; Lûk 6:44Yeésò den cuù ye bɔ̀ nùàr a: «Nuaá mé gwaán né tàb bagaà, à dobo toú dé bagaà ndɔ; mɔ bí dobo né toú veên, bí kwa cu nde né tàb dé veên ménâ ndɔ. Bɔ́ kèkènè toú dé kàn ŋene kɔ né mé tàb seèn. 3412:34 Mat. 3:7; 23:33; 15:18; Lûk 3:7; 6:45Gèh ŋgòbò faá bí nɔ! Bí biì ŋgòr bebagaà sònò tueé keéh nde né he mé jéré-temé biì doô? Ŋgweéh sòn seèn tueé né njií mé goón den né ké te temé wa? 35Nùà bagaà bɔ̀ njèh bebagaà sɔm weh yeé lètenè bɔ̀ njèh seèn dé bebagaà; nùà veên sɔm weh yeé dé seèn lètenè bɔ̀ njèh seèn dé vevenê ndɔ. 36Mè tueé bí, loù ju tenâ, bɔ̀ mamvuan ŋgòr mé sòn lé naá giì mbembaá fela njií dɔɔ́ŋ, nde gi né loù sâ cie kulu yuo. 37Bɔ́ ju yeè tena nde né faá leba yeè lé tueé naâ nɔ, wò nde né-re mvelé wa, wò nde né die wa, né beè yeè.»
Bèh fém beè Yeésò bieê
3812:38 Mat. 16:1; Mk. 8:11; Lûk 11:16Yeé baá ménâ, bɔ̀ *njí-sóù mé bɔ̀ *Farisiên déì ye Yeésò a: «Nùà fèh-njèh, béh gwaán né fém cén beè yeè ŋenê, te béh kɔ ye Càŋ wò terreb haá né kɔɔ́.»
3912:39 Mat. 16:4; Mk. 8:12Yeésò ye bɔ́ a: «Bɔ̀ cafanê bɔ̀ né lom bɔ̀ jélá-temé bɔ̀: bɔ́ temé yoòr Càŋ mbaá kwá njí cú, kɔ bɔ́ ŋene né fém, sâ ye. Mè tueé bí, bɔ́ ŋéné ndé cú, faga le aá te fém mé Càŋ lɔ bɔɔ́ naâ yoòr Jonâs *sòn-Càŋ doô. 4012:40 Jon. 1:17Gèh dé mé Jonâs lé ceér naâ lè ŋgò cieé tagár doô, *Huaán Nùàr cer nde né dòù cieé tagár ménâ ndɔ. 4112:41 Jon. 3:5Loù téná-juù, bɔ̀ Ninivè bɔ̀ nde né ter kem wuo, bɔ́ sie bɔ̀ cafanê bɔ̀ nyeén. Lòù sam, bɔ̀ Ninivè bɔ̀ lé naâ dé bɔɔ̀n ŋgòr Jonâs ŋgweé, bɔ́ kweéh seér temé. Sâ nuaá mé né Jonâs yɔgɔ́ keéh né gi kwarè bɔ̀ cafanê bɔ̀ teèn. Mé njéh mene, bɔ́ temé kwéh sér ŋgwéh. 4212:42 1 Rois 10:1-10; 2 Chr. 9:1-12Kwá nɔɔ́ŋ, loù-téná juù, mgbè dé vêh mé lɔ deén naâ ké túno, nde né ter komo wuo, à sie bɔ̀ cafanê bɔ̀ nyeén. Lòù sam, à lɔ yuoó naâ tɔ́g ké kunduŋ, bèh mé tàbè bɔ̂ vulú né teèn kwaré, à ndeè bèh ŋgòr kɔ́gɔ̀n sònò Salomɔ̂ŋ ŋgweê. Sâ nuaá mé né Salomɔ̂ŋ yɔgɔ́ keéh né gi kwarè bɔ̀ cafanê bɔ̀ teèn. Mé njéh mene, bɔ́ né lòù saán seér.»
Càŋ tándulu mé baá yoòr nùàr cuú cuû
43«Sâ càŋ tándulu déì lé naâ lè nuaré déì dula yuo kelá, à nde ké ya dueè, à né bèh cèrrè te hobó ŋemâ fɔɔ́n gɔ. Mé njéh mene, à bèh cèrrè kwà ŋgwéh. 44Yeé baá ménâ, à ye: Kènê, nyí nde cu nde aá ké lɔ, lè nuaá mé nyí lé yuoó naâ teèn doô. À wa, sâ gwà née lòù mbaá den den ye, bɔ́ fɔ gi aá, bɔ́ te nyegé gi aá bèh denè gwò ndɔ. 45À yeé ŋene aá ménâ, à nde yilá fɔɔ́n cu bɔ̀ càŋ déì téhbeh mé né bú jelá yɔgɔ́, bɔ́ bɔ́ waà, bɔ́ bilí yila nde lè nùà hèllè. Nùà doô die cu péb; beén seèn taré yɔgɔ́ keéh cu dé jomò.» Yeésò yeé tueé gi aá mân, à den cuù ye bɔ́ a: «Dé bɔ̀ cafanê bɔ̀ mé jélá-temé bɔɔ̀n doô, nde cu né ménâ nág.»
Meì Yeésò mé bɔ̀ dìm Yeésò
46Meì Yeésò mé bɔ̀ dìm Yeésò waà, sâ Yeésò née mé bɔ̀ nùàr mân tueé njií den ye. Bɔ̀ meí seèn njebá le yí cie, ye te bɔ́ tueé bú njií. 47Nuaré déì tueé Yeésò ndɔ, ye bú a: «Meí yeè bɔ́ bɔ̀ dìm yeè né wò yí cie njebá ke den, bɔ́ gwaán né wò njií tueê.» 48Yeésò ye nùà doô a: «Meí mò né neì, bɔ̀ dìm mò né bɔ̀ neì wa?» 49Jomo sâ, à me njií bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn mé be, ye nùàrè a: «Meí mò mé bɔ̀ dìm mò né seér bɔ̀ hên bɔ̀. 50Bɔ̀ɔ́ mé né sòn Tele mò ké te vulúu ŋgweé dɔɔ́ŋ, bɔ̀ dìm mò, bɔ̀ tie mò, bɔ̀ meí mò né bɔ́.»
13Kàn felè nùà vú-gèh
1Loù sâ Yeésò yuo ké lɔ, à nde den seér ké dùà sòn tuùb njèh feh den. 213:2 Lûk 5:1-3Cìlì nùàr ŋgún bilí nde gi teèn. À yeé ŋene aá ménâ, à ŋaá yila te kɔme, à den nde doó, sâ cìlì nùàr baá gi sòn nòmò teé den. 3À duɔɔ́m bɔ̀ nùàr njèh kókoó mbaá te kàne silí keêh, ye bɔ́ a: «Nuaré déì lé ndeè naâ ké ŋueh bèh gèh vuû. 4À yeé baá gèh vuú, kèb déì sue le ceér dueè. Bɔ̀ non waà, gwaré yieé sɔm. 5Kèb déì nde sue yila te kérré taâ, bèh sâ tàbè teèn màgà ŋgwéh. Ba yuoô wágácén ndɔ. 6Lou yeé baá li, ŋema yuo cu. Lòù sam, bèh jɔgɔb yiî lé teèn ná ŋgwêh. 7Kèb déì nde sue yila lètenè bɔ̀ ŋgobó deduanê, ba yuo ter. Yeé baá kulá, bɔ̀ ŋgobó deduanê hèllè lané wula sɔm. 8Kèb déì nde dé seèn sue yila bèh tàbè bagaà, ba yuo kelà, wa tàb: tab déì mvum teèn yuií, tab déì yulà ténjén, déì yulà tagár.» 9Yeésò den cuù, ye bɔ́ a: «Nuaá né mé tie, bú a, ŋgwé nyégé ŋgòr hên bagasé.»
Yeésò ŋgòr te kàne si keéh né dé keì?
10Jomo sâ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn ŋgoró nde kwarè seèn, bɔ́ ye bú a: «Wò bɔ́ ŋgòr te kàne ménâ si gi né dé keì wa?» 11Ye bɔ́ a: «Dé biì, ŋgòr felè *Lò Càŋ mé Càŋ lɔ naâ lòù leér kwaá doô, Càŋ né bí ceér feh te bí ŋgweé komo. Dé bɔɔ̀n môn sam. 1213:12 Mat. 25:29; Mk. 4:25; Lûk 8:18; 19:26Mè tueé bí, nuaré déì nde gi né mé njèh beè, bɔ́ haá sagá cu bú déì teèn, te merré den bú beè lòù. Nuaré déì dé seèn mé njèh beè sam nde ŋgweéh, né mene dé maàn mé à né mé njéh dɔɔ́ŋ, bɔ́ nde né bú beè horó sɔm. 13Mè bɔ́ te kàne silí keéh den né dé cî. Lòù sam, bɔ́ né mbaá ke den, bɔ́ ŋéné ŋgwéh; bɔ́ né mbaá felá den, bɔ́ ŋgwé kɔ́ ŋgwéh ndɔ. 1413:14-15 Es. 6:9-10Yeé baá mân, yuo baá-re felè bɔɔ̀n faá Esáyà *sòn-Càŋ lé naá giì tueé nɔ ye:
Dé felâ, bí nde gi né bagasé felá nyegé,
bí seér ŋgwé ndé ŋgwéh lòù.
Bí nde gi né bagasé ke den,
ndɔ́g bí seér ŋéné kòmò ndé ŋgwéh.
15Lòù sam, temé bɔ̀ nùà hên baá gi lè maŋgwan,
te bɔ́ mùnò kòmò cú.
Bɔ́ duagá baá tie kèn, te bɔ́ mé tie ŋgwé cú.
Bɔ́ lier aá njolo, te bɔ́ mé njolo ŋéné cú.
Te bɔ́ ká yoòr mò ndé sér cû
te mè bɔ́ táré sɔ̀m cú ndɔ,
jue mè Càŋ dueè.
1613:16-17 Lûk 10:23-24Dé biì, njua biì wa: njolo biì né ŋené, tie biì né ŋgweé. 17Mè né tueé ye bí a: dàm bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ mé bɔ̀ didilí bɔ̀ kókoó mbaá lɔ ye te bɔ́ ŋene faá bí né ŋené hên, ndɔ́g. Bɔ́ ye te bɔ́ ŋgweé kwa faá bí né ŋgweé hên, ndɔ́g ndɔ, dɔɔ́ŋ lé naá giì bɔ́ liím.»
Kàn nùà vú-gèh seè
18«Bí ŋgwé nyégé kwɔ̀m kàn nùà vú-gèh doô bagasé: 19bɔ̀ɔ́ mé né ŋgòr felè Lò Càŋ ŋgweé, bɔ́ ŋgwé kòmò ŋgwéh dɔɔ́ŋ, né gi faá kpɔŋ ceêr mé gèh lé sue leé naâ teèn cie doô. Nùà bùnò yeé waà, à luaga sɔm gi bɔ́ gèh njèh sâ lè ndɔ. 20Bɔ̀ déì felá né tàbè kérré taâ mé gèh lé sue yilà naâ teèn doô ndɔ: bɔ́ nde né ŋgòr Càŋ ŋgweé, bɔ́ gwaán nyegé mé vɔ́gɔ́-temé mene. 21Njèh cén, ŋgòr sâ jɔgɔb lè bɔɔ̀n yí ŋgwéh; bɔ́ gwaán lom né cuúr cén mbaá. Gèr sé yeé baá bɔ́ te ŋgòr Càŋe coró, bɔ̀ nùàr né bɔ́ mé njéh bunó, bɔ́ cuaré yuo wúwágá. 22Bɔ̀ɔ́ mé né lètenè bɔ̀ ŋgobó deduanê sue yilá doô né bɔ̀ɔ́ mé né ŋgòr Càŋ ŋgweé, bɔ́ nyamé le mé *wɔ́ŋ, bɔ́ né te ŋgùlù wɔ́ŋe faá bɔ́ gwaán nê nɔ samé ndeé, né mé bɔ́ bele ndeé ndɔ. Nde nde bɔ̀ njèh hèllè karé wula sɔm njií ŋgòr Càŋ lè bɔɔ̀n, bɔ́ le cùr. 23Bɔ̀ nuaré déì dé bɔɔ̀n den né faá bɔ̀ gèh mé bɔ́ vuú né te tàbè bagaà nɔ. Bɔ̀ sâ bɔ̀ né ŋgòr Càŋ ŋgweé, bɔ́ né ŋgweé nyegé. Yeé baá ménâ, bɔ́ né tàb waá ndɔ; tab déì mvum teèn yuií, tab déì yulà ténjén, déì yulà tagár.»
Kàn felè nyure veên déì
24Yeésò si cu bɔ́ kàn déì, ye bɔ́ a: «Lò Càŋ den cu né faá nuaré déì lé naâ gèh ké ŋueh seèn vuú nɔ. 25Cíbíteèn, bɔ̀ nùàr yeé baá gi lɔ́m, nùà bùnò seèn nde gui teèn naáb kɔ yií bele, à fɔɔ́n gò seèn. 26Jomo sâ gèh doô ba yuoô, kula gi. Yeé baá velé, gui haá feh ndɔ. 27Bɔ̀ seê bɔ̀ seèn yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ waà ye bú a: Tele beèh, ŋgweéh wò lé ké ŋueh vuú loóm naâ léláŋ gèh bagaà wa? Á, gèh nyure veên ké teèn kela he wa? 28Ye bɔ́ a: Nùà bùnò déì bɔɔ́ né ménâ kɔɔ́. Bɔ́ ye bú a: Kwá béh nde nyure veên hèllè komó sɔm wa? 29Ye bɔ́ a: Sam, bí nde né mé yab mene komó bilí. 30Bí kwá bɔ́ bɔ́ den bɔɔ̀n ménâ, kɔ bɔlé baá kèn. Loù sâ mè tueé nde né ye bɔ̀ seé bɔ̀ a: kènê, bí ndé hóbó bá hobò; bí jɔ̀gɔ̀ kòmò sɔ̀m gî nyure veên ye, bí ŋuaán bilí kwaá keém keém, te bí fu njií tuar; jomo sâ bí weh kwaá njiî yab ká lɔ te mbáŋe.»
Kàn mvum tàb làm
31Yeésò si cu bɔ́ kàn déì ndɔ, ye bɔ́ a: «*Lò Càŋ den né faá mvum tàb làm13:31 Ká Bà mvum mé jie kela né kɔɔ́ né mvum tàb làm. Dé ké lɔ bɔ̀ Jûf né mvum dé hiîn. mé nuaré déì lé naâ ké ŋueh seèn dobo kwaá nɔ. 32Támbên lètenè bɔ̀ mvuùm dɔɔ́ŋ né lom bú; tàyàm lètenè bɔ̀ toû né cu bú ndɔ. Mɔ à kula baá, bɔ̀ non nde fulu tieé gi yeé teèn.»
Kàn déì mé kulu
33Yeésò si cu bɔ́ kàn déì, ye bɔ́ a: «*Lò Càŋ den né faá kulu nɔ. Ma déì lé naâ dɔɔ́m weh, à si ŋgàb tàgà ndètoón cùɔ̀b tîn mé njéh. Yeé baá jelá, fulu komo njií gùm tàgà dɔɔ́ŋ ter.»
Yeésò kàn gwaán né dé keì?
34Yeésò bɔ̀ ŋgòr hên dɔɔ́ŋ si keéh lom né bɔ̀ nùàr te kàne te kàne; à ŋgòr mbaá túé njí ŋgwéh. 3513:35 Ps. 78:2À lé ménâ bɔɔ́ belé naâ, ye te yuo faá *sòn-Càŋ déì lé naâ tueé nɔ, ye: «Mè bɔ́ njèh si keéh nde né te kàne te kàne, mè bɔ́ teèn tueé keéh nde né bɔ̀ njií mé bɔ́ lé naâ lòù leér kwaá, sâ wɔ́ŋ duɔɔ́m née lòù ye.»
Kàn nyure veên seè
36Jomo sâ Yeésò kwaá lɔ bɔ̀ nùàr doó sâ, à nde cu ké gwò. Wa ké teèn, bɔ̀ mbɔ̀ŋ ŋgoró nde ké kwarè seèn, bɔ́ ye bú a: «Sè yeè béh kàn nyure veên ké ŋueh doô teèn.»
37Yeésò ye bɔ́ a: «Nuaá mé naâ gèh dé bagaà dobo né *Huaán Nùàr; 38ŋueèh né wɔ́ŋ; gèh dé bagaà né bɔ̀ *Lò Càŋ bɔ̀; nyure veên dé seèn né bɔ̀ŋ bɔ̀ vevenê bɔ̀. 39Nùà bùnò mé naâ nyure veên dobo né *Sátàn. Cu yab hobô né loù mé wɔ́ŋ nde né teèn gií; bɔ̀ seé bɔ̀ né bɔ̀ cìlì Càŋ. 40Gèh dé mé bɔ́ komó ŋgie njií yeé nyure veên tuar doô, loù mé wɔ́ŋ gi nde né teèn nde cu né ménâ nág ndɔ. 41Huaán Nùàr nde né bɔ̀ cìlì seèn te bɔ̀ŋ bɔ̀ nùàr seèn temá njií. Bɔ́ nde né bɔ̀ vevenê bɔ̀ mé bɔ̀ njèh dé vevenê lètenè bɔɔ̀n dɔɔ́ŋ geí sɔm gií, 42bɔ́ bilí ŋgie njií tuar te we tarê, bèh kéŋ silî mé nyie yieé kuû. 43Loù sâ, bɔ̀ didilí bɔ̀ te Lò Tele bɔɔ̀n ba nde né faá lou nɔ. Nuaá né mé tie, bú a, ŋgwé nyégé ŋgòr hên bagasé.»
Kàn déì felè ŋgùlù mé né leér den
44«*Lò Càŋ den né faá ŋgùlù mé lé naâ ké ŋueh leér den nɔ. Nuaré déì yeé ŋa kwa baá, à baré leér cu, à nde bɔ̀ njèh seèn mé vɔ́gɔ́-temé mene go sɔm gií, à ŋge weh seér ŋueèh sâ.»
Kàn déì felè gɔ̀m matàn13:45 Gɔ̀m bɔ̀ mgbè, bɔ̀ kwaâ mé bɔ̀ ŋgên. Né njèh kàm.
45«*Lò Càŋ den né faá nùà toôn déì lé naâ gɔ̀m matàn fɔɔ́n gɔ nɔ. 46À yeé kwa baá, à nde bɔ̀ njèh seèn go sɔm gií, à ŋge weh seér cí.»
Kàn déì mé ndoór
47«*Lò Càŋ den cu né faá ndoór13:47 Né ndame mé bɔ́ vu né lòù. mé bɔ́ né ké dùà vuú, à né ŋgò dɔɔ́ŋ kabé bilí nɔ. 48Yeé baá deí, bɔ́ tulu nde mé njéh yí sòn nòmò, bɔ́ den nde doó, bɔ́ geí weh bɔ̀ dé bebagaà teèn, bɔ́ kwaá ter; bɔ́ su njií cu bɔ̀ mvuagàr dùà. 49Mè tueé bí, loù mé wɔ́ŋ nde né teèn gií, nde né ménâ nág. Bɔ̀ cìlì Càŋ nde né bɔ̀ vevenê bɔ̀ lètenè bɔ̀ dé bebagaà geí sɔm, 50bɔ́ su njií tuar te we tarê, bèh kéŋ silî mé nyie yieé kuû.»
Ŋgúlú dé feê mé dé cuûm
51Yeésò ye bɔ́ a: «Bí né gi dɔɔ́ŋ ŋgweé komo wa?» Bɔ́ ye bú a: «Nyea!» 52Yeé baá ménâ, à den cuù ye bɔ́ a: «Sâ *njí-sóù mé nde né mbɔ̀ŋ te *Lò Càŋe ŋaá dɔɔ́ŋ, den né faá nùà njèh nɔ. À te ŋgúlú seèn sɔm weh né bɔ̀ njèh dé fefeê mé bɔ̀ njèh dé cucuûm mene.»
Bɔ̀ Najarêt bɔ̀
53Yeésò yeé si gi aá bɔ̀ kàn sâ, à fɔɔ́n gò ndɔ, 54à cu cu lè lɔɔ́ mé à lé kulà naâ teèn. Wa ké teèn, à yila keéh lom njèh te *gwà sóù feh cuû. Bɔ̀ nùàr yeé ŋgweé aá, hiím gi bɔ́ doó dɔɔ́ŋ; bɔ́ ye: «À gèh kɔ́ŋkɔŋ mé fém dé hên weéh naâ he wa? 55Ŋgweéh hên né ŋunà nùà kób-toû doô wa? Ŋgweéh meí seèn né Marî ndɔ wa? Ŋgweéh Jâk bɔ̂ Josêf, mé Simɔ̂ŋ bɔ́ bɔ̀ Jûde né gi bɔ̀ dìm seèn wa? 56Ŋgweéh lètenè beèh hên né gi bɔ̀ tie seèn ndɔ wa? À gèh terreb dé hên weéh naâ he?» 5713:57 Jâŋ 4:44Yeé baá ménâ, bɔ́ temé yoòr seèn kwá njí cú ndɔ. Yeésò yeé ŋene aá môn, ye bɔ́ a: «Bèh dɔɔ́ŋ, bɔ̀ nùàr né gi nuaá mé né *sòn-Càŋ veéh; sòn seèn ŋgeén seér yeé bɔ̀ lɔɔ́ bɔ̀ seèn mé bɔ̀ nùàr seèn ndɔ.» 58À yeé ŋene bɔ́ temé teèn kwá njí ŋgwéh ménâ, à fém ké sâ kókoó bɔ́ cú ndɔ.
14Cio Jâŋ Bàptîs
1Sâ *Herôde né mgbè cu sâ lè tàbè Galilê kɔɔ́. À yeé baá ŋgɔ́g Yeésò ménâ ŋgweé njií, 2ye bɔ̀ seê bɔ̀ seèn a: «Né Jâŋ Bàptîs komo yuo cuù né dòù kɔɔ́! À fém bɔɔ́ né mé terreb sâ.»
314:3-4 Lûk 3:19-20Sâ lòù sam, à lé seèn tueé naâ kɔɔ́, ye bɔ́ sìè kàgà njí Jâŋ gwà cibì. À lé bú môn bɔɔ́ kuú naâ felè Herodiâs veèh Filîp dìm seèn; à lé naâ ma sâ gwò ŋgaá kwaá njií. 414:4 Lév. 18:16; 20:21Sâ Jâŋ lé naâ bú teèn bèsɔ́nè tueé njií ndɔ, ye bú a: «Né jolo. Wò sé lé veèh dìm yeè gwò wèh kwá ná ŋgwêh!» 5Yeé baá mân, Herôde kaga lom kàgà-ndòn veên ndɔ, ye kɔ nyí wula sɔm aá Jâŋ. Njèh cén, à lé naâ bɔ̀ nùàr veéh. Lòù sam, bɔ́ lé naá giì dé bɔɔ̀n kɔɔ́ ye Jâŋ né *sòn-Càŋ.
6Te cu sâ cieé mé bɔ́ lé ŋaár naâ Herôde teèn yɔŋ kwaré cu ndɔ, à bɔɔ́ cieé koô. Ŋunà Herodiâs dé vêh waà, à ŋgɔ bené toò bɔ̀ kokoô bɔ̀ mé né doó sâ. Temé yeé nɔré kela baá Herôde lè, 7à jege toò huaán doô, ye bú a: Njií mé wò né gwaán dɔɔ́ŋ nyí nde né wò haá ma! 8Te meí yeé nde ŋgweé njií ménâ, à soób ŋuna ndɔ, te ŋuna nde ye Herôde tueé, ye bú a: Téná kwá nyí feh Jâŋ Bàptîs te suúŋe ma. 9Mgbè Herôde yeé nde ŋgweé njií mân, temé yili lom bú lè lég, à né jègè mé à la naâ toò bɔ̀ nùàr jege doô munó njií. Sie bú beè, ye sâ bɔ́ nde né bú feh Jâŋ tená haá. 10À tema njií ndɔ, ye bɔ́ ndé téná wèllè feh Jâŋ Bàptîs ké gwà cibì ma. 11Bɔ́ tena waà mé njéh te suúŋe, bɔ́ haá njií mé huaán doô. Huaán nde mé meí haá njií ndɔ. 12Bɔ̀ mbɔ̀ŋ Jâŋ nde jɔgɔ furu sɔm kukuŋ. Bɔ̀ njií mé lé naâ kelá dɔɔ́ŋ, bɔ́ nde Yeésò tueé.
Bɔ̀ nùàr kám tîn koô
(Mârk 6:30-44; Lûk 9:10-17; Jâŋ 6:1-14)
13Yeésò yeé ŋgweé aá njàgà sâ, à yuo doó sâ, à yila kɔm, à nde ser ké bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ mé huún seèn. Bɔ̀ nùàr ŋgweé gi ndɔ, bɔ́ kem yuo cu ké lɔ, bɔ́ bele bú ké sâ, bɔ́ gɔ bele seér dé bɔɔ̀n sòn nòmò sòn nòmò. 14À yeé suaga die aá doó, à ŋene njií cìlì nùàr né merré den. Jere bɔɔ́ bú njèh, à duɔɔ́m cu bɔ̀ beén bɔ̀ lètenè bɔɔ̀n taré sɔm beleè.
15Lou yeé yuɔm aá, bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn ŋgoró nde ké kwarè seèn, bɔ́ ye bú a: «Cu nde aá kelá, bèh hên né ká jomo ndɔ. Wò sé la kwaá lɔ bɔ̀ nùà hên nde cu lelɔ njèh yâb fɔɔ́n ŋge yieé.» 16Yeésò ye bɔ́ a: «Mɔ bɔ́ nde cu ménâ, húɔ́m ŋgwéh. Bí há bɔ́ yáb kɔɔ́.» 17Bɔ́ ye bú a: «Beè beèh gi cegé né breêd tîn mé ŋgò fà té fá.» 18Ye bɔ́ a: «Bí há njî môn.» 19Jomo sâ ye bɔ̀ nùàr a: «Bí dèn ndé gí doó te nyure.» À weh breêd tîn mé ŋgò fà doô, à ke njií njolo ké te vulúu, à dua Càŋ teèn, à kɔlé haá njií mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ, te bɔ́ geé haá bele bɔ̀ nùàr. 20Nùàr dɔɔ́ŋ yieé fulu gi; ndilí le. Bɔ̀ mbɔ̀ŋ ŋuaán bilí, yuú sɔgɔ́ yulà cùɔ̀b fà.
21Bɔ̀ɔ́ mé lé yieé naâ yáb sâ lé naâ nùàr kám tîn. Sâ bɔ́ bɔ̀ véh mé bɔ̀ huaán teèn kùlà yí ŋgwéh.
Felè nòmò gɔɔ̀
22Bɔ́ yeé yieé sɔm aá, Yeésò kou yií njií bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn lè kɔme, te bɔ́ sela kela toò, bɔ́ nde kela den bú tub kèb yágà; à le ŋgɔgɔ̂ dé seèn ká jomo, te à sɔm gi bɔ̀ nùàr. 23À yeé sɔm gi aá bɔ́, à ŋaá nde ké te tòre mé huún, bèh Càŋ duaà. Cibí yili lɔ bú ké teèn. 24Sâ bɔ̀ mbɔ̀ŋ mé kɔm nde gi aá kèn; bɔ́ baá gi ké dàb; bɔ́ né mé fu tarê kwaré ndɔ, sâ nòmò né mé kɔm ké dùà libí ŋaáŋ yɔŋ.
25Yeé baá mé be lɔ̂m nèà, Yeésò nde ké yoòr bɔɔ̀n ndɔ, à dé seèn gɔ nde seér né felè nòmò felè nòmò. 26Te bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeé nde ŋene njií, à baá felè nòmò gɔ ndeê ménâ, veéh bɔɔ́ bɔ́ njèh, bɔ́ ye né càŋ tándulu, bɔ́ sɔm kéŋ, sâ veéh nde aá bɔ́ sie wulá. 27Tètèì sam, Yeésò ye bɔ́ a: «Bí sìè temé, né mè; bí té vèh.»
28Piêr tueé keéh njií ndɔ, ye bú a: «Fehtoò beèh, mɔ né wò, há mè terreb teèn, te mè gɔ nde yí yoòr yeè felè nòmò ndɔ.» 29Yeésò ye bú a: «Ndê!» Piêr yuo kela te kɔme ndɔ, duɔɔ̂m yí yoòr seèn felè nòmò gɔ ndeê. 30À yeé ke, fu né ménâ kobó taré, càŋ tené bú lè, gule lɔgɔ́ yila dùà. À yeé baá ké ka nòmò lɔgɔ́ suagá, à sɔm kéŋ, ye Yeésò a: «Yìlì sɔ̀m mè teèn Fehtoò mò!» 31Yeésò njií be, kwa sie bú ndɔ, ye bú a: «Temé yeè né kuú, wanɔɔ́ŋ wò ménâ saán naâ dé keì?» 32Bɔ́ bú ŋaá yila nde te kɔme fà dɔɔ́ŋ, fu hèllè pɔ́ŋ ndɔ. 33Bɔ̀ mbɔ̀ŋ mé né gi lè kɔɔ̀m cemmé nde doó toò Yeésò, bɔ́ ye bú a: «Mé gècên mene, wò né Ŋunà Càŋ bɔ̀n!»
Bɔ̀ beên bɔ̀ te tàbè Jenesarétè
34Bɔ́ nde sela yuo kela tub kèb yágà. Bɔ́ suaga die doó te tàbè Jenesarétè. 35Bɔ̀ lɔɔ̂ bɔ̀ ŋene kɔ cu Yeésò, bɔ́ duɔɔ́m mé bɔ̀ déì tueé keêh, bɔ́ né nùàr te lɔɔ́ kukwarè temá njií ndɔ, te bɔ́ ye bɔ̀ nùàr a: Yeésò waà baá ma. Bɔ̀ nùàr domó wa giì mé dàm bɔ̀ beên bɔ̀ ká toò Yeésò, 36bɔ́ né bú bɔŋ, ye bú a: «Mɔ bɔ̀ beén bɔ̀ kema weh cegé mene léláŋ sòn cɔ̀gɔ̀ yeè, bɔ́ nde né taré.» Bɔ̀ɔ́ mé lé naá belê kema dɔɔ́ŋ, lé naá giì taré yuo ndɔ.
15Tòù bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀
1Jomo sâ bɔ̀ nuaré déì yuoô ké Jerusalem lètenè bɔ̀ *Farisiên mé bɔ̀ *njí-sóù, bɔ́ nde kwa Yeésò, bɔ́ ye bú a: 2«Bɔɔ́ né naàn mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeè né tabɔ́ kwaá lɔɔ́ wa? Wò ŋéné ŋgwéh, bɔ́ né yáb yieé, bɔ́ be faá tabɔ́ tueé nê nɔ, yàgà ŋgwéh wa?»
3Yeésò deên ndɔ, ye bɔ́ a: «Á bí nɔ? Bí sòn Càŋ ŋgeén né dé keì wa? Ŋgweéh bí né tòù Càŋ kwaá lɔɔ́, bí feh seér tòù bɔ̀ tele biì wa? 415:4 Ex. 20:12; 21:17; Deut. 5:16; Lév. 20:9Sâ Càŋ né gi tueé ye: Léb toò tele mé meí yeè, wò ŋgweé sòn bɔɔ̀n. À né cu tueé, ye nuaá mé duagá tele, wa né meí wa, bú a, kú táré lè teèn ŋgwán. 5Mé njéh mene, bí ménâ fèh bèh; bí den seér cu né ye: Mɔ nuaré déì tueé njií mé tele, wa mé meí wa, ye bú a: nyí sé la naâ wò gam; njèh cén, baá gi *sèmè. Mɔ à né ménâ tueé, bí né gwaán. 6Ŋgweéh sâ bí ye bú a: Té tele mbaá vèh kú cú wa? Ŋgweéh bí sâ bɔɔ́ ŋellé né ŋgòr Càŋ, te tòù lɔɔ̂ biì yam seér kɔɔ́ wa? 7Bɔ̀ sòn fà bɔ̀ faá bí nɔ, Esáyà sòn-Càŋ lɔ felè biì jue bɔ̀n, wa Càŋ ye:
815:8-9 Es. 29:13Bɔ̀ nùà hên nyí seén kuú den né mé par sòn mbaá,
temé bɔɔ̀n né bèh hiîn.
9Den né faá bɔ́ né nyí dua nɔ, sâ né dé lòù.
Bɔ́ kwaá lɔɔ̀ né tòù nyî,
bɔ́ feh seér tòù bɔ̀ tele bɔɔ̀n.»
Bɔ̀ njií mé bɔɔ́ yili yeé nùàr
10Jomo sâ Yeésò yilá bilí bɔ̀ nùàr, ye bɔ́ a: «Bí ŋgwé nyégé bagasé: 11njií mé yila seér né sònò nùàr dé yilâ, bú kɔɔ́ bɔ́ yílí bèh; dé mé yuo kela seér né sònò seèn lòù bɔɔ́ yili yeé bú kɔɔ́.»
12Bɔ̀ mbɔ̀ŋ ŋgoró nde kwarè seèn ndɔ, bɔ́ ye bú a: «Wò né kɔɔ́ ye bɔ̀ *Farisiên la ŋgweé naâ ménâ, naâ bɔ́ seé weh wa?» 13Yeésò ye bɔ́ a: «Bɔ̀ toú mé Tele mò ké te vulúu lé kɔɔ́ dòbò ná ŋgwêh dɔɔ́ŋ, bɔ́ nde né bɔ́ doó muró su njií. 1415:14 Lûk 6:39Bí gè mé ceér bɔɔ̀n, né bɔ̀ tácugó! Mɔ tácugó derré né tácugó be kɔɔ́, sâ bɔ̂ mbeí fà dɔɔ́ŋ nde gi né ké dòù lùgò vulú die suagá.»
15Piêr den cuù ye bú a: «Kàn njií mé bɔɔ́ yili né nùàr kɔɔ́ doô, sè béh teèn.» 16Yeésò ye bú a: «Mé bí mene, bí née njèh ŋgwé kòmò ŋgwéeh ye wa? 17Bí née kɔ́ ŋgwéeh ye: njií mé yila yeé sònò nùàr, mɔ baá ké lè, nde né ké cie suagá yuo kelá wa? 1815:18 Mat. 12:34Njií mé né sònò nùàr yuo kelâ, yuo yeé ké lè temê. Dé sâ nùàr bɔɔ́ yili né kɔɔ́. 19Lòù sam, mùnò veên dɔɔ́ŋ jeré yuo den né te temé nùàr: wúlá-feh né sâ; yàgà ndeê né teèn; sár yɔɔ̀ŋ né sâ; yíb né teèn sâ; nyeén mé súí né gi teèn yaám den, 20dɔɔ́ŋ yuo giì né te temê. Bɔ́ nùàr bɔɔ́ yili yeé kɔɔ́. Mè tueé bí, yáb mé be yilî yieê, nùàr kɔɔ́ bɔ́ yílí ŋgwéh.»
Ma kìn mé lé naâ temé yoòr Yeésò kwaá njií
21Jomo sâ Yeésò yuo doó sâ ndɔ, à nde ser kwarè lɔɔ́ Tîr bɔ̂ Sídɔ̀ŋ. 22Wa ké teèn, ma Kanahân déì keéŋ waà doó sâ, né ma lɔɔ̂ ndɔ, ye bú a: «Dé koô, Ŋunà *Davîd, kɔ́ yeè mè jere teèn, huaán mò dé vêh nde aá mé gèr ŋené kuú, à né mé tándulu yoòr.» 23Mé njéh mene, Yeésò bú sòn kòmò ŋgwéh.
Bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ ŋgoró nde yoòr Yeésò, bɔ́ ye bú a: «Njí cú ma hên lɔ, à né béh jomo mbembaá keéŋ bele gɔ.» 24Yeésò deên ndɔ, ye bɔ́ a: «Bɔ́ hên tema kuú naâ mè felè bɔ̀ *Iserálà bɔ̀. Bɔ́ den né faá bɔ̀ mbieè mé né lòù leér le nɔ.»
25Ma doô nde cemmé die nde toò Yeésò ndɔ, ye bú a: «Dé koô, gàm yeè mè teèn.» 26Yeésò ye bú a: «Mɔ bɔ́ si njií yáb bɔ̀ huaân mé boór, húɔ́m ŋgwéh.» 27Ye Yeésò a: «Né ka môn jég, dé koô. Á sâ, bɔ̀ boór tòmò yâb domó yieé yeé ka teleè ndɔ.» 28Yeé baá ménâ, Yeésò ye bú a: «Môn, dé vêh, wò né temé yoòr mò mé terreb mene kwaá njií; bú a, bɔ́ wò faá wò né gwaán nɔ.» Ŋunà ma hèllè taré yuo beè nomo ndɔ.
Bɔ̀ beên bɔ̀ ŋgún taré sɔɔ̀m
29Yeésò yuo cuù doó sâ, à nde ké sòn tub Galilê. Wa ké teèn, à ŋaá nde ké te tòre. À yeé baá ké sâ den den, 30bɔ̀ nùàr ŋgún kem wa cuù ké teèn mé bɔ̀ beên bɔ̀ beè: bɔ̀ gule kukuû bɔ̀, bɔ̀ cùgò njolo bɔ̀, bɔ̀ gule cécéné bɔ̀, bɔ̀ tándúg mé bɔ̀ beên bɔ̀ déì ndɔ. Bɔ́ nde bilí kwaá gi bɔ́ ké toò Yeésò, à taré sɔm bɔ́. 31Bɔ̀ tándúg tueé gi sòn, bɔ̀ gule kuú bɔ̀ mé bɔ̀ tácɔgɔ́ gɔ dilí gi, bɔ̀ cùgò njolo bɔ̀ ŋene gi njolo. Cìlì nùàr yeé ŋene aá ménâ, hiím yɔgɔ́ bɔ́ dé tueê. Bɔ́ né Càŋ ké ter seén njií, ye Tele *Iserálà né lom bú.
Bɔ̀ nùàr kám nèà koô
32Yeésò yilá njiî bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn, ye bɔ́ a: «Jere né mè mé bɔ̀ nùà hên sie: kè kú lan baá cieé tagár, béh bɔ́ né lom kɔɔ́; bɔ́ mé yáb beè sam cuú ndɔ. Mè gwàn ŋgwéh bɔ́ lɔ mé lèì cùè ménâ yi njiî, bɔ́ nde né ceér dueè die le.» 33Bɔ̀ mbɔ̀ŋ ye bú a: «Á, gèh cìlì nùàr dé hên, béh yáb ká ya dueè hên weh ndeè né he, te béh koó komo bɔ́ mé njéh wa?» 34Yeésò ye bɔ́ a: «Bí beè né mé breêd meèn wa?» Bɔ́ ye bú a: «Né téhbeh mé bɔ̀ ŋgò tetegér mân.» 35Yeésò ye bɔ̀ nùàr a: «Bí dèn ndé gí doó.» 36Jomo sâ à weh breêd téhbeh mé bɔ̀ ŋgò doô, à vra Càŋ teèn, à kɔlé haá njií bɔ̀ mbɔ̀ŋ, te bɔ́ geé haá bɔ̀ nùàr. Bɔ́ geé haá gi bɔ́ ndɔ. 37Bɔ́ dɔɔ́ŋ yieé fulu gi; ndilí le. Bɔ̀ mbɔ̀ŋ ŋuaán bilí, yuú sɔgɔ́ téhbeh.
38Bɔ̀ɔ́ mé lé yieé naâ yáb sâ dɔɔ́ŋ lé naâ kám nèà; sâ bɔ́ bɔ̀ véh mé bɔ̀ huaán teèn kùlà yí ŋgwéh. 39Bɔ́ yeé yieé gi aá, Yeésò yi njií ye bɔ́. À yila cu dé seèn kɔm, à nde ser te tàbè Magádàn.
16Fém beè Yeésò bieê
116:1 Mat. 12:38; Lûk 11:16Bɔ̀ *Farisiên mé bɔ̀ *Sadusiên bilí ndeè yoòr Yeésò te bɔ́ felá bú sòn, bɔ́ ye bú a: «Jɔ̀gɔ̀ bɔ́ ke fém déì mé feh keéh né ye wò bɔɔ́ né seé mé terreb Càŋ ye.» 2Yeésò ye bɔ́ a: «Jue ka bí! Mɔ baá liyilì mé bí ke vulú né ter bèlèsé, bí ye: kwéh nom nde né sɔɔ́. Sɔɔ́ ka môn. 3Mɔ bí ŋene, yuoô maánjɔ̀gɔ̀ vulú né ter bɔ hunó, bí ye: nu nde né lan neé. Ne ka môn ndɔ. Bí né gi bɔ̀ njií sâ ŋené kɔɔ́. Yeé baá bɔ̀ njèh dé nàm biì hên, taré yɔgɔ́ bí wa? 416:4 Mat. 12:39; Lûk 11:29Bɔ̀ cafanê bɔ̀ né lom bɔ̀ jélá-temé bɔ̀, bɔ́ temé yoòr Càŋ mbaá kwá njí cú, kɔ bɔ́ né fém ŋené, sâ ye. Kènê bɔ́ ŋéné ndé cú ndɔ, faga le aá te fém mé Càŋ lé bɔɔ́ naâ yoòr Jonâs léí doô.» À yeé tueé gi aá mân, à fɔɔ́n gò seèn ndɔ.
Kulu bɔ̀ *Farisiên mé bɔ̀ *Sadusiên
5Jomo sâ bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn sela yuo kela tub kèb yágà ndɔ, bɔ́ nyen njií breêd beè weh sieè. 616:6 Lûk 12:1Yeésò yeé baá bɔ́ luɔm, bɔ́ munó seér cí. Sâ à lé ye bɔ́ a: «Bí bɔ̀ŋ feh biì mé kulu bɔ̀ Farisiên bɔ́ bɔ̀ Sadusiên.» 7Yeé baá ménâ, bɔ́ yila lètenè bɔɔ̀n tueé kuû, ye: «À jue né breêd mé béh la naâ nyen doô.»
8Yeésò yeé ŋene aá ménâ, ye bɔ́ a: «Bí lètenè biì môn tueé den né dé keì ye: mè jue né breêd mé bí mé njéh beè sam doô wa? Temé kuú né bí lòù. 916:9 Mat. 14:17-21Hên bí née ka njèh ŋgwé kòmò ŋgwéeh ye wa? Hên bí mùnò kɔ́ cú mé breêd tîn lé naâ nùàr kám tîn koó doô wa? Bí bɔ̀ sɔgɔ́ ndilí yâb kùlà kɔ́ cú ndɔ wa? 1016:10 Mat. 15:34-38Bí dé breêd téhbeh mé lé koó naâ nùàr kám nèà doô mùnò kɔ́ cú á? Bí bɔ̀ sɔgɔ́ ndilí yâb mé bí lé jɔgɔ́ sɔɔ́m naâ doô kɔ́ cú ndɔ sé wa? 11Wanɔɔ́ŋ mè yeé tueé, ye bí a: Bɔ̀ŋ feh biì mé kulu bɔ̀ Farisiên bɔ́ bɔ̀ Sadusiên, kei mé bɔɔ́ bí kwɔ̀m sâ ŋgwé kɔ́ ŋgwéh wa? Bí kɔ́ ŋgwéh, ye mè felè breêd júé ŋgwéh wa?»
12Yeé baá môn, te bɔ̀ mbɔ̀ŋ nde ye ŋgweé komo, ye à bɔ́ luɔm seér né felè leba mé bɔ̀ Farisiên bɔ́ bɔ̀ Sadusiên né yeé feh doô, à felè kulu dé breêd túé ŋgwéh ma.
Ŋgòr Piêr felè Yeésò
13Yeésò yuo doó sâ, à nde ser te tàbè Sesarê Filîp. Wa ké teèn, ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn a: «Bɔ̀ nùàr ye Huaán Nùàr né neì wa?» 1416:14 Mat. 14:1-2; Mk. 6:14-15; Lûk 9:7-8Bɔ̀ mbɔ̀ŋ ye bú a: «Bɔ̀ déì ye wò né Jâŋ Bàptîs, bɔ̀ déì ye wò né *Elî, bɔ̀ déì ye: wò ne Jeremî, mɔ sam, sâ né *sòn-Càŋ déì.» 15Ye bɔ́ a: «Á bí nɔ, bí ye mè né neì wa?» 1616:16 Jâŋ 6:68-69Simɔ̂ŋ Piêr ye bú a: «Wò né *Nùà Cɔ̀ŋ, 16:16 Nùà Cɔ̀ŋ: né Kristò. ŋunà Càŋ làŋ.»
17Yeé baá môn, Yeésò ye bú a: «Njua yeè Simɔ̂ŋ ŋunà Jâŋ, nùàr wò gècên sâ kɔɔ́ fèh ná ŋgwêh; né Tele mò ké te vulúu feh né wò ménâ kɔɔ́. 18Kwá mè tueé ŋagá wò mân: yilí yeè né Piêr, sâ jue né kweéh; mè bɔ̀ŋ bɔ̀ nùàr mò bilí kwaá nde né felè kweéh sâ. Cio mé terreb seèn mene bú njeré déì bɔ́ ndé ŋgwéh. 1916:19 Mat. 18:18; Jâŋ 20:23Mè nde né wò kî *Lò Càŋ beè haá kwaá: mɔ wò yiín njeré déì ká doó, bɔ́ yiín bú ké te vulúu ménâ; mɔ wò yi ká doó, bɔ́ yi cu ké te vulúu ménâ ndɔ.» 20À yeé tueé gi aá mân, ye bɔ́ a: «Càŋ a bɔ́ bí ye nuaré déì a, mè né Nùà Cɔ̀ŋ!»
Ŋgòr felè cio Yeésò
21Jomo sâ, à yila baá-re bɔ̀ mbɔ̀ŋ njèh feèh, ye bɔ́ a: «Kɔ mè nde ké Jerusalem, te mè ŋene laré dàm gèr beè bɔ̀ kokoô bɔ̀ lɔɔ̂, bɔ́ bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ *njí-sóù. Bɔ́ nde né mè wulá; lè cieé tagáre mè nde cu né lè cio komo yuo ndɔ.»
22Yeé baá mân, Piêr weh nde mé bú ké jomo bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ mân, à nde bú ndɔ, ye bú a: «Càŋ a bɔ́ wò kuú gèh cio bú sâ, Fehtoò mò. Càŋ a, lùàgà sɔ̀m sér wò teèn lòù.» 23Yeésò bele seér ndɔ, ye Piêr a: «Máb *Sátàn, cú yo nɔɔ́ŋ! Hên, wò gwaán né mè te veéne tulu si njiî; wò faá Càŋ nɔ mùnò ŋgwéh, wò munó seér né faá bɔ̀ nùàr nɔ.»
2416:24 Mat. 10:38; Lûk 14:27Jomo sâ à tueé njií mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn ndɔ, ye bɔ́ a: «Nuaá mé ye nyí gwaán né jomo mò beleè dɔɔ́ŋ, kɔ à ŋgɔn feh seèn, à nde mbin weh toú gèr seèn, à bele mè, sâ ye. 2516:25 Mat. 10:39; Lûk 17:33; Jâŋ 12:25Mè tueé bí: nuaá mé gwaán né yɔ̀ŋ seèn mé feh seèn yili sɔɔ̀m, nde né bú leér lɔɔ́. Nuaá mé né dé seèn cio felè mò ŋgɔɔ́n seér, nde né yɔ̀ŋ kwa. 26Njií mé gam nde né nuaá mé né njèh ka lè wɔ́ŋe dɔɔ́ŋ kwa laré te yɔ̀ŋ seèn leér le teèn, né kei wa? Njií mé nùàr nde né yɔ̀ŋ seèn mé njéh ŋaá sɔm né teèn wa? Ndɔ́g, teèn sam.
2716:27 Mat. 25:31; Ps. 62:12; Rɔ̂m 2:6«Bí kɔ́ɔ ye *Huaán Nùàr wa ndeè né loù sâ mé terreb Tele seèn yoòr. À *sum wa ndeè né lètenè bɔ̀ cìlì seèn mé sàgà nùà kàn beè: à gwɔm nde né nùà kàn faá seé seèn tueé keéh nê nɔ. 28Mè né tueé ye bí a, mé bí nde dɔɔ́ŋ kuú gií, sâ Huaán Nùàr waà baá kèn, bɔ̀ déì lètenè biì hên ŋene bú te kɔgɔ mé njolo.»
17Yeésò bèh yo kweéh seêr
117:1-5 2 Pi. 1:17-18Yeé kela baá cieé ténjén, mé téhbeh Yeésò weh Piêr bɔ̂ Jâk mé Jâŋ dìm Jâk, bɔ́ bɔ́ ŋaá nde ké felè tòr mé huún bɔɔ̀n. 2Wa ké teèn, Yeésò kweéh seér yo njolò bɔɔ̀n: kuún seèn ba seér faá lou nɔ, bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ yoòr seèn ŋa seér bɔ̀ dé wuwulê, wula ŋuerré seér faá lou ndɔ. 3Bɔ̀ nuaré déì kar yuo kelà toò bɔɔ̀n. Lé naâ Músì bɔ̂ *Elî. Bɔ́ bɔ̀ Yeésò né sòn tueé den. 4Piêr ye Yeésò a: «Fehtoò beèh, kwá béh den le kɔ hên. Mɔ wò né gwaán, mè nde né pàgà tagár sieé: dé yeè cén, dé Músì cén, dé Elî cén ndɔ.»
517:5 Gen. 22:2; Deut. 18:15; Ps. 2:7; Es. 42:1; Mat. 3:17; 12:18; Mk. 1:11; Lûk 3:22Piêr yeé baá sònò mân tueé den, bègè déì ba wula suagà ter, ka sie bɔ́ beè. Hueh déì né yí lètenè-bɔ̀ ŋgulí den ye: «Hên né Huaán yíé-temê mò, temé mò né lè mé bú nɔré, bí ŋgwé gí sòn seèn.» 6Bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeé nde ŋgweé njií ménâ, veéh kibí su bɔ́ yoòr, bɔ́ die sulí njií gi njolo doó. 7Yeésò ŋgoró nde yí kwarè bɔɔ̀n ndɔ, à kema njií bɔ́ be yoòr, ye bɔ́ a: «Bí wùò ter, bí té vèh.» 8Bɔ́ komó njií cu feh ter, bɔ́ ke, bɔ́ nuaré déì ŋéné cú, bɔ́ ŋene lom aá Yeésò mé huún.
9Bɔ́ yeé baá ké te tòre suagá cuû, à luɔm bɔ́, ye bɔ́ a: «Càŋ a bɔ́ bí tueé nuaré déì bɔ̀ njií mé bí ŋenè naâ hên. Bí kwá lɔ́ lè biì, kɔ loù mé *Huaán Nùàr komo yuo aá lè cio, sâ ye.» 1017:10 Mal. 4:5Jomo sâ, bɔ̀ mbɔ̀ŋ ye bú a: «Bɔ̀ *njí-sóù tueé né dé keì ye Elî wa lɔgɔ́ ndeè né kɔɔ́ mé *Nùà Cɔ̀ŋ wa?» 11Ye bɔ́ a: «Né bɔ̀n! Elî ndeè né faá bèh sâ waâ, te à sie nyegé cu bɔ̀ njèh dɔɔ́ŋ. 1217:12 Mat. 11:14Mé njéh mene, mè tueé bí, Elî lé naá giì waâ, bɔ̀ nùàr lé bú ŋéné kɔ́ ná ŋgwêh lòù, bɔ́ sie seér cu bú faá bɔ́ lé gwaán naâ nɔ. Nde né mé Huaán Nùàr ménâ ndɔ, bɔ́ nde né bú gèr feh keéh.» 13À yeé tueé aá ménâ, bɔ̀ mbɔ̀ŋ nde ye ŋgweé komo, ye Elî mé à né tueé doô, à jue né Jâŋ Bàptîs ma.
Huaán déì mé càŋ tándulu yoòr
14Bɔ́ wa beré déì, cìlì nùàr né silí den, nuaré déì ŋgoró nde kwarè Yeésò, à cemmé nde doó toò seèn, 15ye bú a: «Dé koô, kɔ́ yeè huaán mò jere teèn, à né yeé nab die. Gèh dé sâ né lom taré dé gècên: mɔ baá bú ŋaâ, à né yeé tuar die yilá; cu déì, à die yila dùà ndɔ. 16Mè weh njií mene bú ké yoòr bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeè, bɔ́ tándulu sâ yoòr seèn kwɔ́gɔ́ kòmò ŋgwéh.»
17Yeésò deên ndɔ, ye: «Jue ka bí bɔ̀ dúágá-tie bɔ̀ mé jéré-temé biì sâ! Hên béh bí née cu-re heèh wa? Mè bí seŋ den cu nde né heèh ndɔ wa? Wèh ndê mé huaán sâ kán.» 18Huaán yeé waà baá, Yeésò pam kwɔgɔ sɔm tándulu hèllè yoòr seèn ndɔ, huaán doô taré yuo beè nomo.
19Bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ ŋgoró nde yí kwarè Yeésò léláŋ bɔɔ̀n, bɔ́ ye bú a: «La bɔɔ́ naâ naàn mé béh bú kwɔ́gɔ́ kòmò ŋgwéh wa?» 2017:20 Mat. 21:21; Mk. 11:23; 1 Kɔr. 13:2Yeésò ye bɔ́ a: «Bí biì né mé temé kuú nɔ! Mè né tueé ye bí a, mɔ ndèm biì sé la né faá mvum tàb làm17:20 Ká Bà mvum mé jie kela né kɔɔ́ né mvum tàb làm. Dé ké lɔ bɔ̀ Jûf né mvum dé hiîn.s nɔ ham waá, bí sé la naâ tueé ye tòr hên a: Ndé kòmò dèn kíê, à sé la né sòn biì ŋgweé, njeré déì sé la bí yɔ́gɔ́ ná ŋgwêh. [ 21Mè tueé bí: gèh tándulu bú hên kwɔgɔ́ sɔɔ̀m, kɔ né lom te Càŋ duaà mé yáb joloò ndɔ, sâ ye.»]
Ŋgòr felè cio Yeésò dé mbelèm fà
22Cieé déì bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeé baá gi cu ké Galilê bècénè dɔɔ́ŋ, Yeésò ye bɔ́ a: «*Huaán Nùàr nde né beè bɔ̀ nùàr yilá, 23bɔ́ wula sɔm bú; te cieé tagáre à nde cuù né lè cio komo yuo.» Bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeé nde ŋgweé njií ménâ, yo bɔɔ̀n kuú gi mé gùm mene.
Làmpɔ̂ŋ ké *gwà Càŋ koô gwɔɔ̀m
2417:24 Ex. 30:13; 38:26Yeésò bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ cu cu ké Kapernahûm ndɔ. Wa ké teèn, bɔ̀ɔ́ mé weh yeé kàgàlɔ̀ŋ làmpɔ̂ŋ te gwà Càŋe ŋgoró nde, ye Piêr a: «Tele biì dé seèn làmpɔ̂ŋ gwà Càŋ gwɔ̀m bèh wa?» 25Piêr ye bɔ́ a: «À né yeé gwɔm.»
Cu mé Piêr yeé baá ké gwò yilá ndeé, Yeésò jɔ̀gɔ̀ bie lɔgɔ́ cuù bú kɔɔ́ ye, ye bú a: «Wò dé yeè ŋene né naàn Simɔ̂ŋ? Ká lè wɔ́ŋe dɔɔ́ŋ, bɔ̀ mgbèémgbè làmpɔ̂ŋ weh yeé beè bɔ̀ huaân wa, né yeé beè bɔ̀ nùàr wa?» 26Piêr ye bú a: «Né yeé beè bɔ̀ nùàr.» Yeésò ye bú a: «Ne môn, kɔ bɔɔ́-re naàn wanɔɔ́ŋ bɔ̀ huaán yeé gwɔ̀m bèh. 27Mé njéh mene, béh gwàn ŋgwéh bɔ́ temé lè bɔɔ́ yulâ. Wèh nób, ndé ké te tube si, mèlè sɔ̀m kêh ŋgò cén, wò sie ŋaám bú sòn, wò luaga weh kàgàlɔ̀ŋ teèn, wò nde, wò gwɔm njií bɔ́, dé làmpɔ̂ŋ mò, mé dé yeè.»
18Dé koô lètenè bɔ̀ mbeî
118:1 Lûk 22:24Cu sâ bɔ̀ mbɔ̀ŋ bilí nde ké kwarè Yeésò ndɔ, ye bú a: «Te *Lò Càŋe neì kela né kɔɔ́ mé bɔ̀ mbeí wa?» 2Yeésò yilá njiî huaán déì, à njebá kwaá bú ká toò bɔɔ̀n, 318:3 Mk. 10:15; Lûk 18:17ye bɔ́ a: «Mè né tueé ye bí a, mɔ bí kwéh sér ŋgwéh, bí faá bɔ̀ huaán tetɔɔ̂r nɔ dèn ŋgwéh, ndɔ́g bí Lò Càŋ yílá ndé ŋgwéh. 4Nùà koô ké te Lò Càŋe né nuaá mé né lom cie mbaá faá huaán hên nɔ. 5Nuaá mé né huaán déì faá huaán hên nɔ sie nyegé, mɔ à bú sie nyegé né felè mò, sâ à sie nyegé né mè nùà njèh.»
Be cɔ tená sɔɔ̀m
6«Bɔ̀ huaán tetɔɔ̂r mé né temé yoòr mò kwaá njií hên, nuaá mé dɔr njií cén déì lè veéne nde né mé gèr kwaré. Sâ nùà hèllè ye, mé sòn gèr hèllè bɔ́ wèh ndé kɔ́ mé nyí ké sòn nòmò koô, bɔ́ jɔ́gɔ́ kàgà kwá nyí nyèn tuagaà, bɔ́ vela si njií kɔ nyí dùà. 7Kwá nɔɔ́ŋ, *wɔ́ŋ nde né meì bɔ̀ gèr ŋené, à nùàr te veên bele su njií né kɔɔ́. Dé bɔ̀ njií mé nde né nùàr mé veên taáb, bɔ́ ká lè wɔ́ŋe lím ndé ŋgwéh. Njèh cén, nuaá mé né yìè déì teèn kɔɔ́, nde né meì bɔ̀ gèr ŋené.
818:8 Mat. 5:30«Né mene be yeè, né mene gule yeè, mɔ à wò te veên dɔr yií né kɔɔ́, cɔ̀ sɔ̀m bú, wò si njií bú ké dàb. Huɔm kela né yɔ̀ŋ mé be cén, gule cén kwaà; wanɔɔ́ŋ mɔ wò né mé be fà, gule fà, seŋ den, bɔ́ nde né gùm yeè dɔɔ́ŋ te we dé ndeèr si njií. 918:9 Mat. 5:29Mɔ njolo yeè wò te veên dɔr yií né kɔɔ́, lùàgà sɔ̀m bú, wò si njií bú ké dàb. Huɔm kela né yɔ̀ŋ mé njolo cén kwaà; wanɔɔ́ŋ mɔ wò né mé njolo fà seŋ den, bɔ́ nde né gùm yeè dɔɔ́ŋ tuar te we tarê si njií.»
Kàn sòrŋgaŋ mé lé naâ leér
10«Bí bɔ̀ŋ feh biì, bí té bɔ̀ huaán tetɔɔ̂r sèb. Mè tueé bí, jomo bɔɔ̀n né bɔ̀ cìlì Càŋ mé den yeé ké te vulúu toò Tele mò. 11Bí kɔ́ɔ ye, *Huaán Nùàr tétég hên nde kuú naâ ye te nyí yili sɔm bɔ̀ɔ́ mé né lòù leér le. 12Bí jɔ̀gɔ̀ mùnò ke ye: hên mɔ nuaré déì né mé mbieè yuií, cén déì nde leér le, à bɔɔ́ nde né naàn? À bɔ̀ dé yulà tárènèà cùɔ̀b tárènèà doô ké te tòre kwá lɔ́ ndé ŋgwéh, à nde dé cên doô fɔɔ́n wellê wa? 13Mè né tueé ye bí a, mɔ à fɔɔ́n kwaá baá bú, à vra kela nde né dé sâ, mé bɔ̀ yulà tárènèà cùɔ̀b tárènèà bɔ̀ mé lèr ná ŋgwêh doô. 14Né ka beè Tele biì ké te vulúu nág ménâ ndɔ: à gwàn ŋgwéh mé lètenè bɔ̀ huaán hên cén déì leér le teèn.»
Nùàr veên seèn tueê
1518:15 Lûk 17:3«Mɔ mbeí yeè baá veên bɔɔ́, ndé yoòr seèn, bí bú fà, wò salé njií gi bú njonjolò. Mɔ à ŋgweé né sòn yeè ŋgweè, sâ wò ŋgaá kwa cu aá nùàr yeè kèn. 1618:16 Deut. 19:15Á, mɔ à sòn yeè ŋgúŋgwéh, yílá wèh cú nùà cén, wa né fà wa, te njèh dɔɔ́ŋ nyegé den njolò bɔɔ̀n. 17Mɔ à cu ka sòn bɔɔ̀n ŋgúŋgwéh, sâ jɔ́gɔ́ njí bá bú te mɔ̀gɔ̀ bɔ̀ Càŋ bɔ̀. Mɔ à ŋgeén cu aá sòn bɔɔ̀n, sâ kè njí á bú faá cɔɔ́ŋ nɔ; mɔ sam, nùà wèh-kàgàlɔ̀ŋ làmpɔ̂ŋ.»
Njèh yiîn mé njèh yiì
1818:18 Mat. 16:19; Jâŋ 20:23Yeésò den cuù ye bɔ́ a: «Mè né tueé ye bí a: mɔ bí yiín njeré déì ká doó, bɔ́ yiín bú ké te vulúu ménâ; mɔ bí yi ká doó, bɔ́ yi cu ké te vulúu ménâ ndɔ. 19Mè né ka bí tueé ye bí a: Mɔ lètenè biì nuaré déì bɔ̂ mbeí den bilí ká doó fà, bɔ́ colo sòn felè njeré déì, né mene kei, mɔ bɔ́ né Càŋ teèn dua, Tele mò ké te vulúu nde né bɔ́ haá. 20Bí kɔ́ɔ ye, bèh mé nùà fà mé tagár né teèn mé yilí mò bilí den dɔɔ́ŋ, mè né lètenè bɔɔ̀n.»
Kàn nuaá mé né njèh lè sie kwaá
2118:21-22 Lûk 17:3-4Yeé baá ménâ, Piêr ŋgoró nde kwarè Yeésò, ye bú a: «Fehtoò mò, hên mɔ mbeí mò né ka mè veên bɔɔ́ den nɔ, mè doó kulu njií nde né mbei meèn wa? Nde né mbei téhbeh wa?»
2218:22 Gen. 4:24Yeésò ye bú a: «Mbei téhbeh gí cégé ndé ŋgwéh, mè tueé wò, nde né yulà téhbeh mbei téhbeh. 23Sâ *Lò Càŋ né faá mgbè déì lé naâ kàgà-ndòn kaga, ye nyí nde né bɔ̀ hùà nyî beè bɔ̀ seê bɔ̀ nyî kaá weh. 24À yeé baá mé njéh taáŋ ndeé, bɔ́ weh waà bú mé mambin déì teèn; hùà hèllè né lom málaré mé málaré te mbeî. 25Nùàrè bɔɔ́ mene naàn, à hùà doô gwɔ̀m kòmò ndé ŋgwéh. Yeé baá mân, mgbè doô ye bɔ́ gò sɔ̀m bú lòù, bɔ́ gò sɔ̀m veèh seèn, bɔ́ gò gí bɔ̀ ŋuna mé bɔ̀ njèh seèn mene dɔɔ́ŋ, te gwɔm hùà nyî kèb déì. 26Nùà hùà doô yeé nde ŋgweé njií mân, à die tere nde doó toò tele seê seèn hèllè, à né bú be kobó, ye bú a: Kúkùr yeè, tele mò, sìè temé felè mò, mè nde né wò gwɔm gií. 27Tele seê seèn yeé ŋene aá ménâ, jere sie yɔgɔ́ bú, à kwaá lɔ bú hùà doô dɔɔ́ŋ, à yi njií bú ndɔ.
28«Nùà hùà doô yeé baá doó sâ yuo, bɔ̂ nuaré déì kwaré, à né nùà sâ kám yuií bele; né mbeí seê seèn ndɔ. À yeé nde ŋene keéh bú mân, à ŋar sie bú tuagaà tég, ye bú a: Gwɔ̀m nyí hùà nyî. 29Mbeí die tere nde doó gule seèn, né bú be kobó, ye bú a: Kúkùr yeè, sìè temé felè mò, mè nde né wò gwɔm gií. 30Mbeí né mene môn tueé dɔɔ́ŋ, à dé sâ táŋ ŋgwéh, à nde mgbeé yií njií bú gwà cibì, ye bú a: Kɔ wò gwɔm gi aá hùà nyî, sâ ye.
31«Bɔ̀ mbeí seê déì yeé ŋene aá ménâ, temé yulá bɔ́ lè, bɔ́ nde cu ké yoòr tele seê bɔɔ̀n, bɔ́ tueé gi bú bɔ̀ njií mé la kela giì naâ dɔɔ́ŋ. 32Tele seê bɔɔ̀n yeé nde ŋgweé njií ménâ, ye bɔ́ ndé sìè cú cû mé nùà hùà nyî hèllè. À yeé waà baá, tele seê seèn ye bú a: Nùàr seê jéré-temê faá wò nɔ sam, mè tueé wò. Jɔ̀gɔ̀ wò yeé baá mè be kobó, jere sie yɔgɔ́ mè, mè yi lɔ wò dàm bɔ̀ hùà mò dɔɔ́ŋ. 33Ŋgweéh wò sé la naâ mbeí yeè jere faá bèh sâ kɔɔ́ wa? 34Temé ŋaâ tele seê doô ndɔ, ye bɔ́ ndé sì njí bú ké gwà cibì, kɔ à gwɔm gi aá hùà nyî ndɔ, sâ ye.»
35Yeésò den cuù, ye bɔ́ a: «Mè tueé bí, mɔ bí né veên bɔ̀ mbeí biì lè kurú kwaá den, bí doó kúlú njí ŋgwéh, Tele mò ké te vulúu bɔɔ́ nde né mé bí faá bèh ménâ ndɔ.»
19Ndéb felè véh sɔɔ̀m
1Yeésò yeé tueé nyegé gi aá bɔ́ mân, à kwaá lɔ Galilê, à nde ser yí sòn nòmò Jurdên kèb yágà te sòn tàbè Judê kèb déì. 2Cìlì nùàr kem bele cu bú ké sâ ndɔ; à taré sɔm gi bɔ̀ beén bɔ̀ lètenè bɔɔ̀n.
3Bɔ̀ *Farisiên déì ŋgoró nde baá-re Yeésò sòn felá, bɔ́ ye bú a: «Mɔ veèh nuaré déì bɔɔ́ sab aá njeré déì, né mene kei, *sóú beèh ye nùàr a, té bú sɔ̀m wa?» 419:4 Gen. 1:27; 5:2Yeésò ye bɔ́ a: «Bí te mvù Càŋe jáŋé ŋéné ŋgwéh, ye: ké bèh duɔɔ̂m, Càŋ lɔ naâ nùàr meé, dé siîb cén, dé vêh cén wa? 519:5 Gen. 2:24À ye, né dé cî mé nùàr nde né tele mé meí si lɔɔ́, à nde kwa veèh, bɔ́ bú den, te bɔ́ fà dɔɔ́ŋ ŋa lom cén. 6Sâ tueé né ye, kènê bɔ́ fà sam cuú, bɔ́ baá seér njèh cén. Mɔ né mân, njií mé Càŋ nyɔgɔ́ bilí gi aá, ndɔ́g nùàr a, té gè sɔ̀m.»
719:7 Deut. 24:1-4; Mat. 5:31Bɔ̀ Farisiên ye bú a: «Á, dé mé Músì lɔ ye: mɔ nùàr sɔm véh, bú a, nyàgà há ma sâ mvù beè nɔ?» 8Yeésò ye bɔ́ a: «Músì lɔ ménâ gwaán kuú naâ felè dúágá-tie biì, wanɔɔ́ŋ ké te ndègè lé môn ná ŋgwêh. 919:9 Mat. 5:32; 1 Kɔr. 7:10-11Mè né ka bí cicie tueé kwaá: nuaá mé sɔm véh mé yàgà ndé ná ŋgwêh, jɔgɔ cu déì ká jomo dɔɔ́ŋ, kuú baá yàgà.»
10Bɔ̀ mbɔ̀ŋ deên ndɔ, ye bú a: «Mɔ hên né ka njií mé nde né felè huaán siîb bɔ̂ ma vêh kelá bɔ̀n, sâ nùàr a, té véh mbaá jɔ́gɔ́ kú.» 11Yeésò ye bɔ́ a: «Né taré, bɔ̀ nùàr ŋgòr hên dɔɔ́ŋ ŋgwé kòmò bèh, gi cegé yeé bɔ̀ɔ́ mé Càŋ né bɔ́ terreb sâ haá.»
12À den cuù ye bɔ́ a: «Bɔ̀ nùàr liím cu né véh jɔgɔ̂ mé yìè bɔ̀ njèh hihinê ndɔ: bɔ̀ déì né kuú, yɔgɔ́ né bɔ́ cí; bɔ̀ déì, bɔ̀ nùàr ka né bɔ́ tùlù kɔɔ́; dé bɔ̀ déì, ju *Lò Càŋ yila né bɔ́ yoòr kɔɔ́. Yeé baá ménâ, bɔ́ liím ye véh ndɔ. Nuaá mé nde né ŋgòr hên ŋgweé, bú a, ŋgwé nyégé bagasé!»
Bɔ̀ huaán tetɔɔ̂r kulû
13Jomo sâ bɔ̀ nùàr né mé bɔ̀ huaán tetɔɔ̂r ká yoòr Yeésò weh ndeê, te à ba bɔ́ be felè, à dua Càŋ teèn. Bɔ̀ mbɔ̀ŋ nde seér cu bɔ́ dé ndeè. 14Yeésò ye bɔ́ a: «Bí kwá bɔ̀ huaán ndeè ká yoòr mò, bí té bɔ́ yín. Bí kɔ́ɔ ye, *Lò Càŋ né dé bɔ̀ɔ́ mé den né faá bɔ́ nɔ.» 15Jomo sâ à ba bɔ́ be felè, à yuo doó sâ ndɔ.
Dèbbè nùà lieê déì
16Nuaré déì ŋgoró ndeè kwarè Yeésò, ye bú a: «Nùà fèh-njèh, mè bɔɔ́ nde né gèh bagaà dé heè, te mè kwa yɔ̀ŋ tètàgà teèn wa?» 17Yeésò ye bú a: «Wò mè te njèh dé bagaà bie né mé ŋgei wa? Dé bagaà né lom Càŋ. Mɔ wò gwaán né yɔ̀ŋ kwaà, wò jòlò *sóú Càŋ.» Ye Yeésò a: 1819:18 Ex. 20:13-16; Deut. 5:17-20«Sóú Càŋ dé heè wa?» Yeésò ye bú a: «Té feh wúlá, te yàgà ndé, te yíb ŋúɔ́b, te nuaré déì nyeén yoòr cɔ̀ kwá. 1919:19 Ex. 20:12; Deut. 5:16; Lév. 19:18Ŋgwé sòn tele yeè mé meí yeè; gwàn mbeí yeè faá wò gwaán né ŋgàŋ yoòr yeè nɔ.» 20Nùà doô ye bú a: «Mè né yeé bɔ̀ sâ bɔ̀ jolo gií. Njeré déì né cu mè le ye wa?»
21Yeésò ye bú a: «Mɔ wò gwaán né ye te nyí yuo lom kɔ́bè sâ jég, ndé gò sɔ̀m bɔ̀ njèh yeè, wò geé haá njií bɔ̀ saám bɔ̀ kàgàlɔ̀ŋ sâ, te wò kwa seér ŋgúlú ké ter te vulúu. Jomo sâ wò ndeè, wò bele mè ndɔ.» 22Te huaán ndà hèllè yeé nde ŋgweé njií dé sâ mân, à munó njií gi ŋgúlú seèn dɔɔ́ŋ, à durú yuo seér aá doó sâ lòù.
23Yeésò yeé ŋene aá ménâ, à ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn a: «Mè né tueé ye bí a, te Lò Càŋ yilâ, nde né beè nùà lieê taré. 24Ŋgweéh né taré mé ŋgelobà yila kela te lɔ́ŋ kɔ̀gɔ̀târ wa? Né ménâ mé nùà lieê ndɔ; te Lò Càŋe yilâ nde né beè seèn taré.» 25Bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ hiím gi dɔɔ́ŋ; bɔ́ ye bú a: «Sâ, mɔ né mân, nuaá mé nde né yili yuo né neì?» 26Yeésò ke njií bɔ́, ye bɔ́ a: «Taré yɔgɔ́ né bɔ̀ nùàr, wanɔɔ́ŋ dé Càŋ njeré déì bú táré yɔ́gɔ́ ŋgwéh gùm dɔɔ́ŋ.»
27Piêr deên ndɔ, ye bú a: «Ŋgweéh béh hên vu lɔ gi aá bɔ̀ njèh beèh dɔɔ́ŋ, béh bele wò mà. Sâ béh ndeè dé beèh kwa nde né kei wa?» 2819:28 Mat. 25:31; Lûk 22:30Yeésò ye bɔ́ a: «Mè né tueé ye bí a, mɔ *Huaán Nùàr ndeè baá ké te lɔɔ́ feê te kɔgɔ seèn ŋaá *sum den, bí bɔ̀ yulà cùɔ̀b fà bɔ̀ mé né gi jomo mò hên, nde né te kɔgɔ ménâ den gií ndɔ, te bí tueé ju felè gèh bɔ̀ huaán *Iserálà yulà cùɔ̀b fà doô. 29Bí kɔ́ɔ ye, bɔ̀ɔ́ mé vu lɔ né gwà bɔɔ̀n wa, né bei wa, né dìm wa, né mene tie, né mene tele mé meí, né mene ŋuna, né mene ŋueèh, mɔ bɔ́ vu lɔ né felè mò, bɔ́ nde cu né méménâ te mbeí yuiî kwa gií, te bɔ́ teèn kwa bilí cu ye mé yɔ̀ŋ tètàgà mene. 3019:30 Mat. 20:16; Lûk 13:30Mè tueé bí: nùàr kókoó lètenè bɔ̀ ké toò bɔ̀ nde gi né ké jomo kelá seér; nùàr kókoó lètenè bɔ̀ ké jomo bɔ̀ kela seér cu ké toò.»
20Bɔ̀ seé bɔ̀ ké ŋueh mé lou hihiné
1«Mè tueé bí, *Lò Càŋ felá né dèbbè nùà ŋueèh déì; à lé komo yuoó naâ maánjɔ̀gɔ̀, à nde bɔ̀ seé bɔ̀ ké ŋueh 20:1 Njií mé à lé doboó naâ teèn, bɔ́ yilá né “vigne”. yií. 2Bɔ́ bɔ́ colo gi sòn, ye nyí gwɔm nde né bɔ́ cieé cén kám cén faá bɔ́ gwɔm yeé nɔ. Jomo sâ à weh njií bɔ́ ké ŋueh bèh seê ndɔ. 3À yuo kela cuù mé lou lɔ̀ŋ tárènèà, sâ bɔ̀ déì né ké cie mbaá tɔɔ́m den, 4ye bɔ́ a: Bí ndé ké ŋueh mò seé bɔɔ́ ndɔ, mè gwɔm yií nde né bí teèn. 5Bɔ̀ sâ bɔ̀ nde cu ké teèn. Nùà doô yɔŋ yuo kela cuù déì, sâ lou dilí baá; déì mé lou lɔ̀ŋ tagár; dɔɔ́ŋ à bɔɔ́ den ka njèh cén sâ. 6À nde yuo kela weéh baá dé jomò mé lou lɔ̀ŋ tîn, sâ bɔ̀ déì baá cu ké cie mbaá tɔɔ́m den, ye bɔ́ a: Bí ká cie mbaá bɔɔ́ sɔɔ́ yeé kei wa? 7Bɔ́ ye bú a: Nuaré déì seèn béh seé wèh ŋgwéh nɔ! Ye bɔ́ a: Sâ bí ndé ké ŋueh mò bèh seê ndɔ.
820:8 Lév. 19:13; Deut. 24:15«Yeé baá liyilì, nùà ŋueèh doô ye mabɔn a: Yílá bílí bɔ̀ seé bɔ̀ yilà, te wò gwɔm bɔ́ kàgàlɔ̀ŋ seê bɔɔ̀n; gwɔ̀m dùɔ̀m bɔ̀ɔ́ mé yila ceré naâ ká jomo, te wò nde ceré seér mé bɔ̀ɔ́ mé la yila lɔgɔ́ naâ maánjɔ̀gɔ̀.
9«Bɔ̀ɔ́ mé yilà naâ seé liyilì mé lou lɔ̀ŋ tîn doô waà ndɔ, bɔ́ weh bele kám cécéné. 10Bɔ̀ɔ́ mé la yila lɔgɔ́ naâ seé kɔɔ́ yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ ye merré déì kàgàlɔ̀ŋ dé bɔɔ̀n maga kela nde né kɔɔ́; kàmbér dɔɔ́ŋ né gi ka kám cécéné sâ. 11Bɔ́ duɔɔ̂m kám cécéné hèllè ménâ weèh ndɔ; bɔ́ né weh, bɔ́ né teèn ndugó yií, 12ye nùà ŋueèh a: Hên béh bɔ̀ liyilì bɔ̀ weh cu né kàgàlɔ̀ŋ kèì cên, sâ béh duɔɔ́m naâ dé beèh seé maánjɔ̀gɔ̀; lou ŋgela sɔɔ́ béh teèn gùm cieê; yeé baá gi liyilì, te bɔ̀ hên bɔ̀ nde ye waâ; bɔ́ bɔɔ́ cegé seé yɔ̀ŋ loù cén, sâ gi aá. Kènê yeé baá dé gwɔɔ̀m, wò gwɔm ŋgeré béh bɔ́ lòù; hên né dilí wa?
13«Nùà ŋueèh doô tueé njií mé cén déì lètenè bɔɔ̀n ndɔ, ye bú a: Mè wò lòù yíé ŋgwéh, mbeí mò. Ŋgweéh bélɔ̀ naá giì sòn coló ye gùm cieê né kám cén, wò gwaán ndɔ mà. 14Hên né ka cí, sìè mè beè, fɔ́n lòm gò nɔɔ́ŋ; mè gwɔm nde né bí bɔ̀ɔ́ mé yila ceré naâ ká jomo dɔɔ́ŋ kèì cén; baga né mè cí. 15Bɔ́ ye mè a: té mé kàgàlɔ̀ŋ mɔ̀ faá mè gwaán keéh nê nɔ bɔ́ wa? Wò né huer mé húɔ́m-temé mò hên bɔɔ́ wee?»
1620:16 Mat. 19:30; Mk. 10:31; Lûk 13:30Yeésò den cuù ye bɔ̀ nùàr a: «Nde né ka faá bèh mân nág: bɔ̀ ké jomo bɔ̀ nde né ké toò kelá seér, bɔ̀ ké toò bɔ̀ kela seér cu ké jomo.»
Ŋgòr felè cio Yeésò dé mbelèm tagâr
17Sâ Yeésò né ké Jerusalem ndeé. Wa beré déì, à weh kwaá njií bɔ̀ mbɔ̀ŋ yulà cùɔ̀b fà doô bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ, ye bɔ́ a: 18«Hên béh bí ŋaá nde baá ké Jerusalem sâ. Wa ké teèn, bɔ́ nde né *Huaán Nùàr sar, bɔ́ yií njií bú beè bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô, mé bɔ̀ *njí-sóù. Bɔ̀ sâ bɔ̀ nde né bú ké bèh juù weh njií, te bɔ́ wula bú wulà. 19Bɔ́ nde né bú beè bɔ̀ lòù bɔ̀ jɔgɔ́ yií. Bɔ̀ lòù bɔ̀ nde né bú selé, bɔ́ nde né bú lobo, bɔ́ nde né bú ter fagá njií ndɔ. Te cieé tagáre, à nde né lè cio komo yuo cuú.»
Njií mé meì Jâk bɔ̂ Jâŋ lé naâ mé Yeésò dua
20Jomo sâ meì bɔ̀ ŋunà Jebedê ŋgoró nde mé bɔ̀ ŋuna seèn kwarè Yeésò, à cemmé nde toò seèn bèh njeré déì bieê. 21Yeésò ye bú a: «Wò gwaán né kei wa?» Ye Yeésò a: «Kwá bɔ̀ huaán mò hên kwa gi bèh denè ké Mbàm yeè fà dɔɔ́ŋ: déì te be gaâ, déì te be ŋgoù yeè.» 22Yeésò ye bú a: «Njií mé bí né bieé hên, bí kɔ́ ŋgwéh, wanɔɔ́ŋ bí nde né ŋgàb jelâ faá mè nɔ jɔgɔ́ ŋueé komo wa?» Bɔ́ ye bú a: «Béh nde né ŋueé komo.» 23À ye bɔ́ a: «Né bɔ̀n, bí nde né ŋgàb mò ŋueé; bí ŋueé gi nde né dág. Njèh cén, dé te be gaâ mé be ŋgoù mò deèn, beè mò sam. Bɔ̀ɔ́ mé Tele mò lé nyegé kwaá naâ bèh denè sâ mé bɔ́, kwa nde né kɔɔ́.»
24Bɔ̀ mbɔ̀ŋ dé yulà doô yeé nde ŋgweé njií ménâ, temé yulá gi bɔ́ lè mé bɔ̀ fà bɔ̀ doô. 2520:25-26 Lûk 22:25-26Yeésò yeé ŋene aá môn, à yilá njiî bɔ́ ká toò, ye bɔ́ a: «Bí né kɔɔ́ ye bɔ̀ mgbèémgbè mé tàbè hihiné né bɔ̀ nùàr lòù tuú; bɔ̀ kokoô bɔ̀ né bɔ́ ménâ tuú taré ndɔ. 2620:26-27 Mat. 23:11; Mk. 9:35; Lûk 22:26Dé biì, bú a, té lètenè biì ménâ dèn. Nuaá mé gwaán né nùà koô lètenè biì ŋaâ dɔɔ́ŋ, bú a, ŋá sér nùà seê bɔ̀ mbeî kɔɔ́. 27Nuaá mé gwaán né feh lètenè biì deèn, bú a, ŋá sér kwer bɔ̀ mbeî kɔɔ́ ndɔ. 28Mè tueé bí, *Huaán Nùàr ndé ná ŋgwêh ye te bɔ́ bɔɔ́ kwaá nyí seé beè. À tétég nde seér naâ ye te nyí den nùà seê bɔ̀ nùàr, te nyí ŋa weh cio nùàr ŋgún mé húɔ́m nyî.»
Bɔ̀ tácugó déì fà taré sɔɔ̀m
29Bɔ́ yeé baá Jerikò yuo, bɔ̀ nùàr ŋgún kem bele cu bɔ́ jomo. 30Wa beré déì, sâ bɔ̀ tácugó déì fà né te sòn ceêr den den. Bɔ́ yeé baá ŋgweé ye, Yeésò kela né kɔɔ́ mân, bɔ́ sɔm hueh, ye: «Fehtoò beèh Ŋunà *Davîd, kɔ́ yeè béh jere teèn.» 31Bɔ̀ nùàr yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ nde seér bɔ́ lòù, bɔ́ ye bɔ́ a: «Bí máb sòn biì doó sâ.» Mé njéh mene, bɔ́ kɔ lom né méménâ ké ter lɔgɔ́ njiî, ye: «Fehtoò beèh Ŋunà Davîd, kɔ́ yeè béh jere teèn!» 32Yeésò njebá le ndɔ, à yilá njiî bɔ́, ye bɔ́ a: «Bí ye mè a, gàm bí naàn wa?» 33Bɔ́ ye bú a: «Fehtoò beèh, bɔ́ yeè te béh ŋene njolo teèn.» 34Yeésò yeé ŋgweé aá ménâ, jere bɔɔ́ bú njèh, à kema njií bɔ́ be njolò, njolo bɔɔ̀n kwɔgɔ yuo doó sâ. Bɔ́ yuo bele bú ndɔ.
21Yeésò nde aá Jerusalem yilá
(Mârk 11:1-11; Lûk 19:28-40; Jâŋ 12:12-19)
1Bɔ́ né ka ndeé, bɔ́ wa lè lɔɔ́ Betafajê kwarè Jerusalem. Lɔɔ́ sâ né ké te tòr Oliviê. Bɔ́ yeé nde aá lɔɔ́ yilá, Yeésò tema keéh bɔ̀ mbɔ̀ŋ fà déì toò, ye bɔ́ a: 2«Bí ndé lè lɔɔ́ toò biì sâ, bí nde né vuɔmndeè déì te yuiî ŋené, à né mé huaán jomo, bí sè ndé gî mé bɔ́. 3Mɔ nuaré déì bie bí njeré déì, bí júée bú a: Nùà Dueè né bɔ́ gwaán ma, bɔ́ nde né bí kwaá lɔɔ́.» 4Sâ dɔɔ́ŋ bɔɔ́ gi né te yuo faá *sòn-Càŋ déì lɔ naâ tueé nɔ, ye:
521:5 Zach. 9:9«Bí júée lɔɔ́ Siyɔ̂ŋ21:5 Siyɔ̂ŋ né yilí Jerusalem déì. Due lemé njií né mé Jerusalem dé léí toò (1 Chr. 11:4-5). a:
kè njí sâ ndeè né Nùà Dueè seèn ma.
À né lom dɔlésé mân.
À ŋaá né ŋgètenè mbò vuɔmndeè
mé meí jomo mân ndɔ.»
6Bɔ̀ mbɔ̀ŋ fà doô fɔɔ́n gò ndɔ, bɔ́ nde bɔɔ́ faá Yeésò tueé naâ bɔ́ nɔ; 7bɔ́ se ndeè mé vuɔmndeè doô bɔ̂ ŋuna, bɔ́ huaré weh bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ suù bɔɔ̀n, bɔ́ te njií gi bɔ́ ŋgètenè. Yeésò ŋaá den teèn ndɔ. 8Nùàr kókoó mbaá né bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ bɔɔ̀n ceceér huaré teé njií, bɔ̀ déì né bɔ̀ cù kwa, bɔ́ né ceceér teé bele ndɔ. 921:9 Ps. 118:25, 26Léh né lom gè toò mé ké jomo mene sue, ye: «Lieê né mé wò Ŋunà *Davîd! Kùsèm Càŋ a, kúlú nyégé nuaá mé ndeè né mé yilí seèn hên kulù. Vulú a, sén Càŋ seèn!»
10Te Yeésò yeé nde yila nde baá-re Jerusalem mân, lɔɔ́ jilí; bɔ̀ nùàr né lom bieé ye: «Dé sâ né nùà dé heè mân wa?» 11Cìlì nùàr ye bɔ́ a: «Né Yeésò sòn-Càŋ, nùà Najarêt ké Galilê.»
Yeésò ké *gwà Càŋ koô
(Mârk 11:15-19; Lûk 19:45-48; Jâŋ 2:13-22)
12Yeésò yila nde yí cie gwà Càŋ koô ndɔ. À wa, sâ bɔ̀ nùàr né toón teèn bɔɔ́ den: bɔ̀ déì né go, bɔ̀ déì né ŋge, bɔ̀ déì né kàgàlɔ̀ŋ kwellé. À yeé nde ŋene njií ménâ, à kwɔgɔ sɔm keéh gi bɔ́ cie, à vela ŋellé sɔm gbàgà kàgàlɔ̀ŋ mé kɔgɔ bɔ̀ gò-vɔgɔb bɔ̀ mene, 1321:13 Es. 56:7; Jér. 7:11ye bɔ́ a: «Né gi lè mvù Càŋe nyagá den ye: Bɔ́ yilá nde né gwà mò, gwà Càŋ duaà. Keí mé bɔɔ́, bí weh kwaá seér aá gùr yîb biì wa?»
14Jomo sâ, bɔ̀ cùgò njolo bɔ̀ mé bɔ̀ gule kuû bɔ̀ ŋgoró nde bele kwarè seèn ké cie gwà Càŋ koô sâ, à taré sɔm gi bɔ́ ndɔ. 15Bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ *njí-sóù yeé ŋene, à baá ménâ bɔɔ́ huɔɔ́m, temé ŋaá seér bɔ́ lè lòù. Sâ bɔ́ ŋgweé naâ mé bɔ̀ huaán memanè naâ bú seén, ye bú a: «Lieê né mé wò, ŋunà *Davîd!» 1621:16 Ps. 8:2Yeé baá ménâ, bɔ́ ye bú a: «Wò né njií mé bɔ́ né tueé hên ŋgweé wa?» Yeésò ye bɔ́ a: «Nyea. Bí née te mvù Càŋe jáŋé ŋéné ŋgwéeh ye ndɔ wa? Dé mé nyagá den né ter ye: Bɔ̀ huaán tetɔɔ̂r mé bɔ̀ dé mbembɔgɔ̀ mene nde gi né Càŋ mé sòn bɔɔ̀n seén doô!» 17À yeé tueé gi aá ménâ, à kwaá lɔ bɔ́ ndɔ, à yuo lɔ sâ, à nde cu ké Betanî, à cer le toò.
Toú déì duagâ
18Cieé ŋaga maánjɔ̀gɔ̀ à komo cu cuù ye ká jomo te lɔɔ́ koô, sâ cùè baá bú sie. 19À ŋene njií toú21:19 Bɔ́ toú sâ yilá né “figuier”. déì kwarè ceêr mân, à njebá nde ké teèn, ye kɔ ŋgweéh tàb né teèn wa? Wa ké teèn, à ter kwa lom léláŋ yùè. À deên ndɔ, ye toú a: «Ndɔ́g wò tàb wá ndé cú.» Toú hèllè ŋema yuo njolò bɔɔ̀n doó sâ ndɔ. 20Bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeé ŋene aá ménâ, geí lɔ bɔ́ mbaá, bɔ́ ye: «Toú hên kènê mbaá ŋema weh né kei wa?» 2121:21 Mat. 17:20; 1 Kɔr. 13:2Yeésò ye bɔ́ a: «Mè né tueé ye bí a, mɔ bí temé kwaá njií né mé Càŋ, bí sàn ŋgwéh, sâ dé toú hên njeré déì sam gùm dɔɔ́ŋ; né mene tòr hên, mɔ bí ye bú a: ndé kòmò dìè ké dùà kíê, nde né te sòn biì bɔɔ́. 22Mɔ bí né temé cén kwaá njií, njií mé bí né Càŋ teèn dua dɔɔ́ŋ, bí nde né kwa gií.»
Terreb Yeésò yuoó naâ he?
23Yeésò yila nde cu yí cie *gwà Càŋ koô ndɔ, à duɔɔ́m njèh feèh. À yeé baá feh, bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé lɔɔ̂ ŋgoró nde ye bú a: «Wò bɔ̀ njií hên bɔɔ́ né mé gèh terrèb dé heè? Neì wò jegé naâ kɔɔ́ wa?» 24Yeésò ye bɔ́ a: «Mè nde né bí njeré déì bieé ndɔ; mɔ bí né tueé kɔɔ́, mè se ye bí kwɔ̀m dé mò hên: 25Neì lé Jâŋ Bàptîs tema njií naâ kɔɔ́, ye bú a: ndé bɔ̀ nùàr kou bele wa? Lé naâ Càŋ wa, lé naâ nùàr wa?»
Bɔ́ yila mé njéh lètenè bɔɔ̀n fellé kuû, ye: «Hên, mɔ béh ye bú a: Càŋ lé Jâŋ temà naâ kɔɔ́, à nde né tueé ye béh a: béh lé temé yoòr seèn kwá njí ná ŋgwêh dé keì wa? 26Á, mɔ béh ye bú a: bɔ̀ nùàr lé bú temà naâ kɔɔ́, sâ dàm bɔ̀ nùàr nde né béh yoòr kem sue ndɔ; lòù sam, beè bɔɔ̀n Jâŋ lé naâ *sòn-Càŋ.» 27Yeé baá ménâ, bɔ́ ye bú a: «Béh kɔ́ ŋgwéh.» Yeésò ye bɔ́ a: «Sâ mè bí nuaá mé jegé naâ mè doô túé ndé ŋgwéh ndɔ.»
Kàn felè nùà huaán fà déì
28Yeésò si cu bɔ́ kàn déì, ye bɔ́ a: «Bí né ŋgweé wa? Nuaré déì lɔ naâ mé bɔ̀ huaán fà. Loù sâ à nde ye bei a: Huaán mò, ndé lan ké ŋueh bèh seê mò. 29Ŋuna ye bú a: nyí ndé ŋgwéh. Jomo sâ, à munó nyegé cu mé be seèn, à fɔɔ́n gò ŋueèh doô. 30Tele nde tueé cu mé dìm ménâ ndɔ, ye bú a: Ndé lan ké ŋueh bèh seê mò. Dìm gwaán nyegé, ye tele a: nyí nde né ndeé. Jomo sâ à nomo.»
31Yeésò den cuù ye bɔ́ a: «Lètenè bɔ̀ huaán fà hên à, dé heè ŋgweé né sòn teleè kɔɔ́ wa?» Bɔ́ ye bú a: «Né bei.» Yeésò ye bɔ́ a: «Mè né tueé ye bí a: bɔ̀ɔ́ mé weh yeé kàgàlɔ̀ŋ làmpɔ̂ŋ, mé bɔ̀ sɔrmbe wa lɔgɔ́ nde né ké te *Lò Càŋe kɔɔ́ mé bí. 3221:32 Lûk 3:12; 7:29-30Wanɔɔ́ŋ Jâŋ yeé ndeè yoòr biì, ye te nyí feh bí ceér, bí temé teèn kwá njí ŋgwéh. Bɔ̀ wèh-kàgàlɔ̀ŋ làmpɔ̂ŋ bɔ̀ mé bɔ̀ sɔrmbe temé teèn kwaá njií seér kɔɔ́. Bí né mene bɔ́ ménâ ŋené, njeré déì bí yúlá ŋgwéh; kwá nɔɔ́ŋ.»
Kàn jéré-temé bɔ̀ kè-ŋueèh bɔ̀
3321:33 Es. 5:1-2«Bí ŋgwé cú kàn déì: nuaré déì lé kieè naâ ŋueèh21:33 Ké ŋueh sâ bɔ́ lé doboó naâ “vigne”. seèn; à yeé dobo gi aá yab, à kaga sie ŋueèh sâ beè, à nde ke beré déì, à sio kwaá vua dé tàb dorô teèn, à sie kwaá gbàgà teèn ndɔ. Jomo sâ, à haá kwaá ŋgɔgɔ̂ beè bɔ̀ seé bɔ̀, te bɔ́ ke nyegé den jomo, à nde dé seèn bèh gò.
34«Cu mé yab yeé baá bɔlé, à tema njií bɔ̀ seé bɔ̀ seèn ké yoòr bɔ̀ kè-ŋueèh bɔ̀ doô, ye te nyí kwa yab teèn ndɔ. 35Wa ké teèn, bɔ̀ kè-ŋueèh bɔ̀ doô kem sue bɔ́ yoòr: bɔ́ duún déì núr, bɔ́ wula sɔm déì, bɔ́ yuo die dé tagâr yoòr mé taá ndɔ. 36Nùà ŋueèh doô yeé ŋene aá ménâ, à bɔ́ ké teèn tema njií lom ŋgún. Wa ké toò, bɔ̀ kè-ŋueèh bɔ̀ bɔɔ́ cu bɔ̀ sâ bɔ̀ ménâ ndɔ.
37«Yeé baá ménâ, nùà ŋueèh doô tema njií ŋuna seèn, ye dé hên né huaán nyî, bɔ́ nde né bú dé seèn veéh. 38Mé njéh mene, wa ké toò, bɔ̀ kè-ŋueèh bɔ̀ doô yeé nde ŋene njií baá-re bú mân, bɔ́ nyɔgɔ sòn lètenè bɔɔ̀n, bɔ́ ye: Hên né nuaá mé nde né nùà ŋueèh ŋaá sâ. Mɔ sam, kɔ béh wula sɔm bú lòù, te ŋueèh hên ŋa dé beèh. 39Bɔ́ cab sie bú ndɔ, bɔ́ tulu sɔm keéh bú ké luaà ŋueèh, bɔ́ wula si lɔ bú ké teèn.»
40Yeésò den cuù, ye bɔ̀ nùàr a: «Sâ mɔ nùà ŋueèh wa ké teèn, à bɔɔ́ nde né bɔ̀ kè-ŋueèh bɔ̀ hèllè naàn wa?» 41Bɔ́ ye bú a: «À wula njií nde né bɔ̀ vevenê bɔ̀ doô mbaá, à jere kɔ́ ndé cú; à haá kwaá seér ŋueèh beè bɔ̀ déì; mɔ yab baá bɔlé te bɔ̀ sâ bɔ̀ kwa haá bú teèn.» 4221:42 Ps. 118:22-23Yeésò ye bɔ́ a: «Bí née dé mé né lè mvù Càŋe nyagá den doô jáŋé ŋéné ŋgwéeh ye wa? Bèh sâ né tueé ye:
Taá mé bɔ̀ mé-gwà bɔ̀ lé naâ ké jomo
komo si njií hên, taá dàn ŋa seér cu né kɔɔ́.
Sâ dɔɔ́ŋ né seé Nùà Dueè.
Ŋgweéh huɔm kela né cí mà.
Béh kéí lòm mé gècên mene.»
43Yeésò den cuù, ye bɔ́ a: «Mè tueé bí: mɔ né mân, sâ bɔ́ nde né bí *Lò Càŋ beè luaga sɔm, bɔ́ haá njií seér bɔ̀ɔ́ mé nde né tàb dé Lò Càŋe waá. 44Kwá nɔɔ́ŋ, nuaá mé ceén die te taá sâ nde né teèn ŋerré le. Mɔ komo die seér né nuaré déì yoòr lòù, sâ nùà hèllè nde né faá fùfú nɔ nyoló den ndɔ.»
45Bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ *Farisiên yeé baá bɔ̀ kàn sònò Yeésò ménâ ŋgweé, bɔ́ kɔ ye à si njií den né mé bɔ́. 46Bɔ́ duɔɔ̂m bú filî ndɔ. Njèh cén, bɔ́ veéh den née cìlì nùàr mé né temé yoòr Yeésò kwaá njií, ye à né *sòn-Càŋ doô.
22Kàn kùrmò fù
1Yeésò né cu ka mé kàn tetoò si ndeé, ye bɔ̀ nùàr a: 2«*Lò Càŋ né faá mgbè déì lé naâ kùrmò fù ŋuna seèn neé nɔ. 3Yáb yeé bela baá, à ye bɔ̀ seé bɔ̀ a: Bí ndé júée bɔ̀ nùàr a: yáb bela baá ma. Wa ké toò, bɔ̀ nùàr berɔ́ŋ gi teèn ndeê. 4Mgbè doô yeé ŋgweé aá môn, à tema sɔm cu bɔ̀ seé bɔ̀ déì, ye bɔ́ a: bí ndé júée bɔ́ a: Né mé núɔ́gɔ́ nàgà cèllè, bɔ́ ne bela gi aá ndɔ; bɔ́ ndé gî kùrmò fù yieé ma. 5Mé njéh mene, bɔ́ bú mé njéh táŋ ŋgwéh, bɔ́ né lom bèh sénâ bɔɔ̀n sané ndeé. Dé kàn fɔɔ́n gò ŋueèh seèn, dé kân gò toôn seèn. 6Bɔ̀ déì kem sue bɔ̀ seé bɔ̀ nùà koô doô yoòr, bɔ́ né bɔ́ selé, bɔ́ né bɔ́ wulá ndɔ.
7«Mgbè doô yeé ŋene aá mân, temé ŋaâ bú lè, ye bɔ̀ sɔ́jì seèn a: Bí ndé sá kùm sɔ̀m bɔ́ mé lɔɔ́ mene; né bɔ̀ wúlá-nùàr bɔ̀. 8À den cuù ye bɔ̀ seé bɔ̀ a: Yáb baá gi doó. Bɔ̀ɔ́ mé béh naá giì yilá dɔɔ́ŋ nùàr wúlú ŋgwéh. 9Bí yùò bèlè ceér; bɔ̀ɔ́ mé bí né ŋené dɔɔ́ŋ, bí yílá kèm njî bɔ́ ká teèn. 10Bɔ̀ seê bɔ̀ doô kem bele ceér ndɔ, bɔ́ né bɔ̀ nùàr ké teèn dɔɔ́ŋ yilá kabé njií. Tètèì sam nùàr baá gwò mbéráŋgáŋ.
11«Mgbè doô yila nde gwò bɔ̀ nùàr yɔŋ ke ndɔ. À yeé baá yɔŋ, à ŋene njií nuaré déì yí doó lètenè bɔ̀ nùàr, à dé seèn mé cɔ̀gɔ̀ fù yoòr sam; 12ye bú a: Nùàr mò, wò mé cɔ̀gɔ̀ fù yoòr sam, wò ká gwò yila kelà naàn wa? Nùàrè sòn kòmò ŋgwéh. 1322:13 Mat. 8:12; 25:30; Lûk 13:28Yeé baá ménâ, mgbè doô ye bɔ̀ seé bɔ̀ a: Sìè kàgà bú kagaà, bí kàgà bú gule mé be mene, bí jɔgɔ si njií bú kèb cieè te cibi, bèh kéŋ silî mé nyie yieé kuû.»
14Yeésò den cuù ye bɔ́ a: «Bí kɔ́ɔ ye, dé yilâ, bɔ́ nde né nùàr kókoó yilá. Njèh cén, bɔ́ balé weh lom nde né ŋgɔ́b.»
Làmpɔ̂ŋ mgbè Rɔ̂m gwɔɔ̀m
15Jomo sâ bɔ̀ *Farisiên yuo nde sòn felè Yeésò nyɔgɔ ndɔ, ye bɔ́ nde né bú sòn felá. 16Bɔ́ né bɔ̀ no bɔɔ̀n mé bɔ̀ no dé mgbè *Herôde ké yoòr seèn temá njií bele, ye bú a: «Nùà fèh-njèh, béh né gècên yeè kwaga; wò né bɔ̀ nùàr ceér Càŋ mé gècên mene feh dilí. Bɔ̀ nùàr tueé mene felè yeè naàn dɔɔ́ŋ, wò táŋ bèh, wò nùàr lòù bàlè bèh ndɔ. 17Mɔ né mân, sâ jɔ̀gɔ̀ túé ke béh ndɔ ye: *Sóú beèh ye gwɔ̀m làmpɔ̂ŋ mgbè Rɔ̂m gwɔɔ̀m wa, té gwɔ̀m wa?»
18Yeésò yeé ŋene njií aá bɔ́ mé ndìèm veên lè ménâ, à ye bɔ́ a: «Bɔ̀ leba bɔ̀ faá bí nɔ! Bí mè mân tab tena né dé keì wa? 19Bí jɔ̀gɔ̀ wèh kéh ke mè kàgàlɔ̀ŋ mé bɔ́ gwɔm yeé làmpɔ̂ŋ mé njéh, sâ ye.» Bɔ́ weh haá keéh bú ndɔ. 20À bie njií cu mé bɔ́, ye bɔ́ a: «Feh nùàr mé yilí nùàr ká teèn hên nyagá den né dé neì wa?» 21Bɔ́ ye bú a: «Né gi dé mgbè Rɔ̂m.» À deén baá-re, ye bɔ́ a: «Sâ bɔ̀ njií mé né dé mgbè dɔɔ́ŋ, bí gwɔ̀m njí cú mé mgbè; bí bɔ̀ dé Càŋ há njí cú mé Càŋ ndɔ.» 22Bɔ́ yeé ŋgweé aá ménâ, hiím yɔgɔ́ bɔ́, bɔ́ yuo kwaá lɔ njií bú doó sâ ndɔ.
Njèh bieê felè bɔ̀ɔ́ mé nde cuù né lè cio komo yuo
2322:23 Seé b. 23:8Loù cên sâ bɔ̀ *Sadusiên lé naâ kwarè Yeésò bilí ndeé, te bɔ́ bie bú njèh. Sâ bɔ́ né yeé tueé, ye mɔ nùàr kuú baá, sâ gi aá, à lè cio kòmò yùò ndé cú.
2422:24 Deut. 25:5Bɔ́ yeé waà baá, bɔ́ ye bú a: «Nùà fèh-njèh, Músì lɔ naâ tueé ye: mɔ nuaré déì kuú kwaá lɔ véh mé huaán sam, dìm a, sàgà cú ma kû doô, à ŋar yilá cu bei ma. 25Yeé baá ménâ, nuaré déì bɔ́ bɔ̀ dìm lé naâ lètenè beèh téhbeh ndɔ. Bei yeé jɔgɔ aá véh, à kuú yuo, huaán sam. Dìm sagá weh ma kû doô, 26à kuú cu, huaán sam. Dìm bɔɔ̀n déì sagá weh keéh cu, bɔɔ́ cu bú môn ndɔ. Né ka mé bɔ́ méménâ bɔɔ́ ndeé. Nde nde bɔ́ kuú gi téhbeh dɔɔ́ŋ, huaán sam. 27Jomo bɔɔ̀n ma kû doô kuú yuo ndɔ. 28Á sâ, loù mé bɔ̀ komó ndeè né teèn komo yuo gií, ma hèllè ŋa sɔm nde né veèh dé heè? Ŋgweéh lètenè bɔɔ̀n téhbeh dɔɔ́ŋ bɔ́ lé naá giì bú sagá laré wa?»
29Yeésò deên ndɔ, ye bɔ́ a: «Dé sâ ndugó gɔ né bí. Lòù sam, bí ŋgòr Càŋ ŋéné kɔ́ ŋgwéh, bí terreb Càŋ kɔ́ ŋgwéh ndɔ. 30Bí kɔ́ɔ ye, loù mé bɔ̀ komó nde né te cio komo yuo, bɔ̀ siíb bɔ́ bɔ̀ véh ndeè jɔ́gɔ́ kú ndé cú, bɔ́ den nde aá faá bɔ̀ cìlì Càŋ ké te vulúu nɔ. 31Dé lè cio komo yuoò, bí dé mé Càŋ lɔ naâ bí tueé kwaá doô, jáŋé kè ŋgwéh wa? À lɔ ye: 3222:32 Ex. 3:6Nyí né Càŋ mé bɔ̀ tele biì Abrahâm bɔ̂ Isâk mé Jakɔ̂b né yeé dua doô ma. Mè tueé bí: Càŋ né Càŋ bɔ̀ lèlàŋ bɔ̀, à Càŋ bɔ̀ komô sam.» 33Cìlì nùàr yeé ŋgweé aá gèh dé mé à feh ŋagá né sâ, hiím lɔ bɔ́ mbaá.
*Sóú dé koô né dé heè wa?
34Jomo sâ, bɔ̀ *Farisiên domó bilí ndɔ, sâ bɔ́ ŋgweé naâ ye sòn naâ bɔ̀ Sadusiên beè Yeésò ŋemá. Bɔ́ waà. 3522:35-40 Lûk 10:25-28Cén déì lètenè bɔɔ̀n mé né *njí-sóù, bie felá njií Yeésò sòn, ye bú a: 36«Nùà fèh-njèh, sóú dé koô lètenè bɔ̀ sóù dɔɔ́ŋ né dé heè wa?» 3722:37 Deut. 6:5Yeésò ye bú a: «Gwàn gí Càŋ Nùà Dueè mé temé yeè mene, mé càŋ yeè mene, mé mùnò yeè mene dɔɔ́ŋ. 38Sâ né dé koô mé jolo kela né kɔɔ́. 3922:39 Lév. 19:18Jomo seèn né cu dé hên, bɔ́ bú né felá; à dé seèn ye: Gwàn mbeí yeè faá wò gwaán né ŋgàŋ yoòr yeè nɔ. 40Dàm bɔ̀ sóù mé Músì bɔ́ bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ lɔ naá giì feh dɔɔ́ŋ yila gi né teèn.»
*Nùà Cɔ̀ŋ bɔ̂ *Davîd
41Sâ bɔ̀ *Farisiên née ka bècénè bilí den ye. Yeésò yeé ŋene aá ménâ, à bie njií ye bɔ́ a: 42«Bí ye Nùà Cɔ̀ŋ né neì, à yuoô te gèh bɔ̀ neì wa?» Bɔ́ ye bú a: «À yuoô te gèh bɔ̀ Davîd.» 43Yeésò ye bɔ́ a: «Á, dé mé Cúcuí Ŋagâ lé naâ Davîd ceér feh, à yilá seér Nùà Cɔ̀ŋ sâ Nùà koô seèn doô nɔ? À lé ye:
4422:44 Ps. 110:1Nùà Dueè ye Nùà koô nyî a:
Dèn ndê ká te be gaâ nyî;
kɔ nyí komó silí njií gi aá bɔ̀ bùnò bɔ̀ yeè doó,
wò dobo kwaá bɔ́ gulè.
45Hên mɔ Davîd mé feh seèn Nùà Cɔ̀ŋ sâ yilá né Nùà koô seèn, sâ Nùà Cɔ̀ŋ né cu ndùté ndùtù seèn wa?»
46Yeé baá ménâ, nuaá mé nde né Yeésò sòn komo sɔm teèn yùò cú. Duɔɔ́m kaà loù sâ, nuaré déì njolo toò seèn kàgà nyì cú, ye nyí nde né bú njeré déì bieé ndɔ.
23Dene bɔ̀ *njí-sóù mé bɔ̀ *Farisiên beè Yeésò
(Mârk 12:38-39; Lûk 11:43, 46; 20:45-46)
1Yeé baá ménâ, Yeésò tueé njií mé bɔ̀ nùàr bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn, ye bɔ́ a: 2«Seé bɔ̀ njí-sóù mé bɔ̀ Farisiên né sóú Músì se sɔɔ̂. 3Mɔ né ménâ, sâ bí ŋgwé sòn bɔɔ̀n ŋgweè, bí bɔɔ́ ka nág faá bɔ́ né bí tueé nɔ. Njèh cén, bí té bɔ́ ŋá sér; bɔ́ dé bɔɔ̀n faá bɔ́ tueé nê nɔ bɔ́ bèh. 4Bɔ́ né bɔ̀ seé tetarê kaga, bɔ́ né felè bɔ̀ nùàr mbiín kwaá njií, bɔ́ be teèn yí ŋgwéh, te gam bɔ̀ mbeí. 523:5 Mat. 6:1; Nomb. 15:38; Deut. 6:8Seé mé bɔ́ né gi bɔɔ́ dɔɔ́ŋ né gi seé njolò bɔ̀ nùàr. Bɔ́ ye te bɔ̀ nùàr keí bɔ́ keì. Bɔ̀ nùàr né yeé bɔ̀ lèmè déì te mvù Càŋe weh, bɔ́ né yoòr saá kwaá. Yeé baá dé bɔɔ̀n, bɔ́ sa hamé seér lòù, te yɔgɔ gi dé bɔ̀ mbeî. Né mene bɔ̀ yùràb cɔ̀gɔ̀ bɔɔ̀n né dé bɔ̀ mbeî dalé yɔgɔ́ gií, te bɔ̀ nùàr seén kela bɔ́ ndɔ. 6Bɔ́ nde mene beré déì bèh kùrmò yieê, bɔ́ gwaán lom né bèh denè dé jejɔɔ̀. Né mene ké gwà sóù, bɔ́ gwaán kela né bèh denè dé njolò bɔ̀ nùàr ndɔ. 7Né mene ké tan mé ké mbartɔgɔ̂, bɔ́ ye kɔ bɔ̀ nùàr gìbì bíé bɔ́ lòù; bɔ́ yílá yí cú bɔ́ bɔ̀ njí fèh-njèh teèn ndɔ. 8Mè tueé bí, bí té dé biì gwàn mé nuaré déì yilá nyi bí njí fèh-njèh. Lòù sam, bí né dé biì bɔ̀ dìm bɔ́ bɔ̀ bei, Nùà fèh-njèh biì né lom cén. 9Bí té nuaré déì tele biì ká te wɔ́ŋe yílá, Tele biì né lom dé ké te vulúu, sâ gi aá. 10Bí té gwàn mé nuaré déì yilá nyi bí Fehtoò ndɔ; bí kɔ́ɔ ye Nùà Cɔ̀ŋ né lom Fehtoò biì kɔɔ́. 1123:11 Mat. 20:26-27; Mk. 9:35; 10:43-44; Lûk 22:26Lètenè biì nùà seê biì nde seér né nùà koô biì kɔɔ́. 1223:12 Lûk 14:11; 18:14Mè tueé bí, nuaá mé né ter ŋgumó ŋaá dɔɔ́ŋ, bɔ́ nde né bú doó baá njií, te bɔ́ ter komo njií seér nùà dɔlê.»
Leba bɔ̀ *Farisiên mé bɔ̀ *njí-sóù
(Mârk 12:40; Lûk 11:39-42, 44, 52; 20:47)
13«Bí nde né gèr ŋené, bí bɔ̀ njí-sóù mé bɔ̀ Farisiên; bí ŋene nde né gèr mé leba biì fî! Bí né bɔ̀ nùàr hin *Lò Càŋ ferá yiín. Bí mé feh biì teèn yílá ŋgwéh; bɔ̀ɔ́ mé gwaán né teèn yilâ, bí bɔ́ ceér kéh ŋgwéh ndɔ.
[ 14«Bí nde né gèr mé leba biì ŋené kuú, bí bɔ̀ njí-sóù mé bɔ̀ Farisiên! Bí né njèh beè bɔ̀ ma kû horó weh bele; bí né Càŋ sònò mbaá dua tugó gɔ, te den faá bí né bɔ̀ gècên bɔ̀ nɔ. Mè tueé bí, ju sie kela nde né bí mé bɔ̀ déì.]
15«Mè jue né bí bɔ̀ njí-sóù mé bɔ̀ Farisiên, bí nde né gèr mé leba biì doô ŋené kuú; bí né *wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ gɔlé gɔ, bí né dùà kelá, bí né cie kelá, né mene nùà cén, te bí kweéh seér kwa bú. Mɔ bí kweéh seér aá nùàrè kèn, bí doóm seér kela cu bú te mbeî fà, te à yila nde lom tuar mé gùm mene. Bí kwá biì.
16«Mè tueé bí, bɔ̀ tácugó faá bí nɔ, bí ye bí né bɔ̀ mbeí ceér feh sé wa? Bí nde né mé gèr ŋené kuú. Bí ye, mɔ nùàr jege né *gwà Càŋ koô, jègè bú sìè ndé ŋgwéh; kɔ à jege seér né goó mé né ké gwò, jègè sie ye bú sé wa? 17Bí né bɔ̀ tándugó, wanɔɔ́ŋ jolo kela né dé heè? Né goó wa, né gwà Càŋ mé nyeén né goó sâ kɔɔ́ wa?
18«Bí den cuù déì ye: mɔ nùàr jege mene kɔ, jègè bú sìè ndé ŋgwéh; kɔ à jege seér né mbe ké felè kɔɔ̀, sâ jègè sie ye bú sé wa? 19Bí né bɔ̀ cùgò njolo bɔ̀, wanɔɔ́ŋ dé heè jolo kela né kɔɔ́? Jolo kela né mbe wa, né kɔ mé mbe sâ den né teèn te ŋguú-ŋgulì wa? 20Mè tueé bí, nuaá mé jege kɔ, sâ à jege bilí né mé bɔ̀ njèh teèn mene dɔɔ́ŋ; 21nuaá mé jege gwà Càŋ, jege bilí né gwà Càŋ mé Càŋ nùà gwà mene dɔɔ́ŋ ndɔ. 2223:22 Es. 66:1; Mat. 5:34Nuaá mé jege vulú, jege bilí né kɔgɔ Càŋ mé Càŋ nùà njèh felèbɔ̀ mene.
2323:23 Lév. 27:30«Bí nde né gèr mé leba biì ŋené kuú, bí bɔ̀ njí-sóù mé bɔ̀ Farisiên! Bí kɔ lom né Càŋ mbe haâ; mɔ njèh baá yulà, bí né gi bú cécéné haá nyegé: bɔ̀ sìbì, bɔ̀ soó, bɔ̀ san, bí haá gi né ménâ dág. Njèh cén, bɔ̀ *sóú dé kokoô mé jolo kela né kɔɔ́, bí jòlò bèh; wanɔɔ́ŋ bí sé la né ju mé gècên mene tená kɔɔ́, bí sé la né bɔ̀ mbaábiì jere kɔɔ́, bí sé la né seé dɔɔ́ŋ teèn bɔɔ́ yií, te bí nde ye Càŋ mbe haá. 24Mè tueé bí, bɔ̀ tácugó faá bí nɔ, bí né mbè sɔm seér, te támvùgòr teèn kélá cú, bí bɔɔ́ kuú né mbaá, bí ŋgelobà teèn mena keéh gi aá kèn.
25«Bí ŋene nde né gèr mé leba biì fî, bí bɔ̀ njí-sóù mé bɔ̀ Farisiên! Bí né gi bɔ̀ ŋgàb mé bɔ̀ sɔɔ̀ yagá nyegé. Njèh cén, bí bɔ́ yaga seér né kèb cieè, kèb lè tena le môn, te bí teèn kurú kwaá seér yíb mé tuaá. 26Tácugó bɔ̀ Farisiên ceré né bí! Wanɔɔ́ŋ bí sé la jɔ̀gɔ̀ yaga lɔgɔ́ naâ ŋgàb kèb lè, te kèb cieè ŋaga huɔm nyegé ménâ ndɔ.
2723:27 Seé b. 23:3«Bí nde né gèr mé leba biì ŋené kuú, bí bɔ̀ njí-sóù mé bɔ̀ Farisiên! Bí wula njerré den né faá sà nɔ: kèb cieè né ŋené nyagá huɔɔ́m, sâ kèb lè suɔm den né ndândaà kuú nùàr mé dàm bɔ̀ njèh fefɔɔ̀. 28Bí ŋené huɔm nyegé né kèb cieè njolò bɔ̀ nùàr faá bèh ménâ ndɔ, sâ kèb lè biì yuú lom né léláŋ tánágá mé veên.»
Kùr gèr
29«Bí nde né gèr mé leba biì fî ŋené, bí bɔ̀ njí-sóù mé bɔ̀ Farisiên! Bí né sà bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ léí jɔ̀gɔ̀ meé, bí waá nyegé sà bɔ̀ didilî bɔ̀ ndɔ. 30Bí né sònò tueé nyegé ye: mɔ bí sé lé yuoó naâ lè nàm bɔ̀ tele biì kɔɔ́, bí sé be te cio bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ yí ná ŋgwêh sé wa? 31Ŋgweéh bí sâ tueé né kɔɔ́, ye bí né bɔ̀ ndùté ndùtù bɔ̀ɔ́ mé lé naâ bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ wulá giì sâ mà. 32Môn, bí wèh cú seé bɔɔ̀n weèh te ceré beè biì!
3323:33 Mat. 3:7; 12:34; Lûk 3:7«Kɔ̀cɔ̀, bɔ̀ sàb, bí né bɔ̀ gèh ŋgòbò! Bí mbaá munó kuú né dé keì, ye ju bí sìè ndé ŋgwéh, bí tuar yílá ndé ŋgwéh wa? 34Mè bí bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ déì tema njií cuù nde né dé cî, mè ndeè né bí bɔ̀ lo bɔ̀ mé bɔ̀ kɔ́-njèh bɔ̀ mene temá njií ndɔ. Bí nde né bɔ̀ déì lòù wulá, bí faga njií bɔ̀ déì te toû, bí nde né bɔ̀ déì núr te *gwà sóù biì tegé, bí nde né bɔ̀ déì te lɔɔ́ dé kàn mé dé kân bunó gɔ. 3523:35 Gen. 4:8; 2 Chr. 24:20-21Sâ dɔɔ́ŋ bɔɔ́ né te húɔ́m bɔ̀ɔ́ mé lé naâ mé sòn fuû kuú dɔɔ́ŋ bie nyegé ye bí. Duɔɔ́m nde né mé húɔ́m Ábèl nùà dilî, nde wa mé húɔ́m dé Jakarî ŋunà Barákì. Bí lɔ bú wula lɔɔ̀ naâ lètenè caá gwà Càŋ, sâ mɔ̀ né yí toò, kɔ ká jomo mân. 36Mè né tueé ye bí a: meì bɔ̀ gèr nde né mé bɔ̀ cafanê bɔ̀ doó kibí kelá. Kwá nɔɔ́ŋ.»
Jerusalem njolò Yeésò
37«Óè Jerusalem! Óè Jerusalem! Dàm bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ wula gi né wò. Bɔ̀ɔ́ mé Càŋ lé naâ yoòr yeè temá njií dɔɔ́ŋ, wò bɔ́ mé taá tɔbé wula gi né kɔɔ́. Mè né mene gwaán, ye mè nde né bɔ̀ nùàr yeè ká ka mò koró bilí nyegé faá cuar kurú kwaá yeé bɔ̀ huaán ka bà nɔ, wò gwàn bèh. Baá mbei meèn wa, Jerusalem? 3823:38 Jér. 22:5Mè tueé bí, gwà biì nde né ter le, 3923:39 Ps. 118:26bí mè ŋéné ŋgwé ndé cú; kɔ cu mé bí ndeè baá mé sòn biì tueé ye: Càŋ Dueè a, kúlú nyégé nuaá mé ndeè né mé yilí seèn kulù, sâ ye.»
24Kùr felè *gwà Càŋ koô mé nde aá ŋellé
1Yeésò yuo kelà gwà Càŋ koô. À yeé nde aá ndeé, bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn ŋgoró nde kwarè seèn, te bɔ́ feh keéh bú bɔ̀ gwà hihiné mé bɔ́ me kwaá né te gwà Càŋ sâ. 2Yeésò deên ndɔ, ye bɔ́ a: «Ŋgweéh bí né bɔ̀ gwà sâ dɔɔ́ŋ ŋené wa? Mè né tueé ye bí a: nde gi né dɔɔ́ŋ tɔbé yuo. Mè jue mene taá cén tà cén felè mbeî lè nyì ndé ŋgwéh.»
Dàm bɔ̀ gèr, te *wɔ́ŋ ceré ye
3Yeésò yeé baá ké te tòr Oliviê den den, bɔ̀ mbɔ̀ŋ léláŋ bɔɔ̀n ŋgoró ndeè kwarè seèn, bɔ́ ye bú a: «Bɔ̀ njií sâ bɔɔ́ nde né te cu dé heè wa? Túé yeè béh teèn. Béh ŋene kɔ nde né mé kei, ye wò baá ndeê, wɔ́ŋ nde aá ceré ndɔ wa?»
4Yeésò ye bɔ́ a: «Bí kɔ́gɔ́n ká lòù; nùàr a té bí bèlè. 5Mɔ sam, bɔ̀ nùàr kókoó mbaá nde né yilí mò ŋaá weh, te bɔ́ bele weh gi bɔ̀ nùàr mé njéh. Nùà kàn tueé nde né ye: nyí né *Nùà Cɔ̀ŋ kɔɔ́ ma. 6Bí nde né bèmè taâb kwarè biì ŋgweé, bí ŋgweé njií njàgà bɔ̀ taâb déì te lò hihiné ndɔ. Mɔ bí baá ménâ ŋgweé, bí té lòù ndèrrè. Kɔ seèn bɔɔ́ ménâ. Mé njéh mene, wɔ́ŋ mé njéh cèrè ndé ŋgwéh. 7Taáb nde né lètenè lɔɔ́ déì bɔ̂ mbeí kɔɔ́ die, lò déì nde né mbeí mé taáb ŋaár kwa; cùè nde né die; tàbè nde né te bèh hihinê jilí. 8Sâ dɔɔ́ŋ née seèn jèrè24:8 Waà né feh; dé jomò baá ndeê. ye, kar weh né faá nyer nɔ. 924:9 Mat. 10:22Te bɔ̀ nùàr ŋar yila ye bí yoòr: bɔ́ nde né bí lè gèr-e fulú, te bí kuú le teèn. Lò nùàr dɔɔ́ŋ nde né bí bunó, sâ dɔɔ́ŋ né gi felè mò.
10«Sâ né cu mé bɔ̀ nùàr ŋgún sɔm gi nde né temé yoòr mò teèn ndɔ; bɔ́ nde né lètenè bɔɔ̀n suií kuú, bɔ́ né bunó kuú ndɔ. 11Bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ dé nyenyenê nde né cie gɔlé ŋab yɔŋ bele, bɔ́ né bɔ̀ nùàr bele gɔ. 12Dàm bɔ̀ veên nde né cie kulu su, temé nde né nùàr kókoó mbaá lè kuú gií, te bɔ́ bɔ̀ mbeí gwàn kòmò cú. 1324:13 Mat. 10:22Mè tueé bí, nuaá mé nde né dɔɔ́ŋ yoló komo gií, nde né dé seèn yili yuo. 14Njàgà Bagaà felè *Lò Càŋ nde né wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ ŋgulí yɔŋ, te nùà kàn ŋgweé mé tie seèn. Jomo sâ wɔ́ŋ ceré ye ndɔ.»
Gègè veên lè mɔ̀ Càŋe
1524:15 Dan. 9:27; 11:31; 12:11«Bí nde né gègè veên ké te mɔ̀ Càŋe ŋené; njebá den nde né faá Daniel sòn-Càŋ lé naâ tueé nɔ. (Nuaá mé né ŋgòr hên jaŋé, bú a, ŋgwé nyégé bagasé). 16Mɔ baá môn, sâ bɔ̀ Judê bɔ̀ a, dùrà ŋá gí ké te tòre. 1724:17-18 Lûk 17:31Nuaá mé né ké felè gwà, bú a, fɔ́n lòm doò, à té ké gwò seèn felè bɔ̀ njèh seèn mbaá yílá kú cú. 18Nuaá mé né ké ŋueh, bú a, té ká lɔ cû, ye te nyí weh sie cɔ̀gɔ̀ dùlù nyî beè. 19Loù sâ bɔ̀ véh mé lèì hueêh mé bɔ̀ ma vùlù nde né mé gèr ŋené kuú.
20«Bí dùà lòm Càŋ, te cu sâ bí lè cu dùlù dùrà gɔ̀ cú; bú a, té mé *sóú yílá ndɔ; 2124:21 Dan. 12:1; Vuú 7:14wanɔɔ́ŋ gèr né teèn! Gèr dé loù sâ dé tueê sam. Bèh lɔ mé wɔ́ŋ lɔ naâ duɔɔ́m dɔɔ́ŋ, gèr déì lɔ née teèn faá gèr bú hên nɔ sam ŋgwéeh ye; déì ndeè ménâ wá ŋgwé ndé cû ndɔ. 22Mɔ Càŋ jere kɔ́ ŋgwéh, à bɔ̀ cieé gèr sâ kèb déì sɔ̀m wàgà ŋgwéh, sâ nuaré déì seèn làŋ lè ndé ŋgwéh. Njua mé Càŋ lé naá giì ménâ taáŋ kwaá ndɔ, ye nyí nde né bɔ̀ cieé sâ kèb déì sɔm waga; nyí sɔm waga nde né felè bɔ̀ɔ́ mé nyí lé naâ balé weh doô.
23«Sâ bí dèn dèn làŋ, wanɔɔ́ŋ nuaré déì sé den né mbaá ye bí a: Kè *Nùà Cɔ̀ŋ hên! Kè à yíê! Mɔ à baá ménâ tueé, bí té temé teèn kwá njí. 24Bɔ̀ *Kristò dé kòkòb mé bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ dé nyenyenê nde né cie bomó sue, bɔ́ nde né bɔ̀ fém tetarê bɔɔ́ bele, ye mɔ yieé né yieè, te bɔ́ bele weh bilí mé bɔ̀ɔ́ mé Càŋ lé balé kwaá naâ mene. 25Mè bí tueé kwaá gi aá kèn, bí ŋgwé nyégé bagasé!
2624:26-27 Lûk 17:23-24«Sa kènê, mɔ bɔ́ ye bí a: Ké ya dueè kíê né bú! bí té ké teèn ndé. Mɔ nuaré déì ye bí a: Hên leér den né bú sâ! bí té gwàn. 27Gèh dé mé mbàn be njerré yeé ter, né gè Bà yuo, né nyiìb24:27 Kèb mé lou yila yeé teèn. tehr ndeé doô, *Huaán Nùàr wa ndeè né ka môn nág. 2824:28 Lûk 17:37Komó né mene he, bɔ̀ jìè nde gi né teèn bilí ndeé.»
Cuû *Huaán Nùàr
2924:29 Es. 13:10; 34:4; Ese. 32:7; Joël 2:10, 31; 3:15; Vuú 6:12-13«Loù sâ, jomo gèr tètèì sam, lou nde né yilí, weéh nde né cib, bɔ̀ mbentò ndeè né ké te vulúu suelé suagâ, bɔ̀ njií mé né mé terreb ké te vulúu dɔɔ́ŋ nde gi né jilí. 3024:30 Dan. 7:13; Zach. 12:10-14; Vuú 1:7Sâ baá cu mé njàgà Huaán Nùàr ŋagá yuo kela ndeè né ké te vulúu teèn ndɔ. Bɔ̀ nùàr mé gèh hihiné ká doó dɔɔ́ŋ nde gi né loù sâ yueé ŋgaré kuú, bɔ́ nde né Huaán Nùàr ŋené njií, à né te mvulu bège mé terreb mene *sum suagâ. 31Meì bɔ̀ tàŋ24:31 Tɔ̀gɔ̀ dé koô mé hueh faá tàŋ nɔ. nde né tuagá, à nde né bɔ̀ cìlì seèn kàn mé kán wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ temá njií, te bɔ́ nde koró bilí bɔ̀ɔ́ mé à lé naá giì balé kwaá.»
Toú mé né kùr tueé
32«Bí kè wèh yoòr toú24:32 Bɔ́ toú sâ yilá né “figuier”. túé-kùr. Mɔ bí ŋene à baá tɔɔ́, ŋgweéh sâ bí kɔ gi aá, ye jà baá dìdì mà. 33Loù mé Huaán Nùàr nde né teèn cuû né ménâ ndɔ. Mɔ bí ŋene bɔ̀ njèh kèkènè hèllè baá bɔɔ́ bele, sâ bí kɔ́ɔ ye: baá bú, à baá dìdì. 34Mè né tueé ye bí a, mé bɔ̀ cafanê bɔ̀ nde dɔɔ́ŋ kuú gií, sâ bɔ̀ njèh hèllè bɔɔ́ gi aá. 35Vulú bɔ̂ tàbè nde né leér yuo; ndɔ́g bɔ̀ ŋgòr mò dé bɔɔ̀n nyímé ndé ŋgwéh.»
Cieé cèrè jomò
(Mârk 13:32-37; Lûk 17:26-30, 34-36)
36«Nuaá mé né cieé bú sâ kɔɔ́ teèn sam, nuaré déì cu sâ kɔ́ ŋgwéh ndɔ; bɔ̀ cìlì Càŋ cieé sâ kɔ́ ŋgwéh; né mene Huaán nùà njèh, à cieé bú sâ kɔ́ ŋgwéh ndɔ; gi cegé né Tele mé huún. 3724:37 Gen. 6:5-8Loù mé Huaán Nùàr cuù nde né teèn, njií mé lé kelà naâ te nàm Noê, nde cu né ménâ bɔɔ́. 38Sâ te nàm Noê bɔ̀ nùàr lé kɔ loóm naâ yieê mé ŋueê, bɔ́ né véh suaá, bɔ́ né bèh siîb ndeé ndɔ. Bɔ́ né ka mé njéh méménâ bɔɔ́ ndeé den, tɔ́g nde wa loù mé Noê lé yilà naâ kɔm teèn. 3924:39 Gen. 7:6-24Bɔ́ yeé táŋ cú, nu koô die, nòmò laga kum lɔ bɔ́ teèn ndɔ. Loù mé Huaán Nùàr cuù nde né teèn, nde cu né ka ménâ nág. 40Nuaré déì bɔ̂ mbeí nde né ké ŋueh fà, bɔ́ nde né cén weh, cén le. 41Ma déì bɔ̂ mbeí nde né ké jomo nyèn, bɔ́ nde né cén weh, cén le. 42Bí dèn lòm làŋ, wanɔɔ́ŋ bí cieé mé Fehtoò biì cuù nde né teèn kɔ́ ndé ŋgwéh.
4324:43-44 Lûk 12:39-40«Bí félá nyégé bagasé: mɔ nùà gwà sé né kɔɔ́ ye loù sâ cíbítenè yíb nde né nyí yilá, à sé naâ làŋ den, à mɔm ŋaga gwà seèn te yíb gwò yílá cú. 44Sâ bí dèn dèn làŋ ménâ, wanɔɔ́ŋ Huaán Nùàr kar waà nde né, loù mé bí cí mùnò ŋgwéh.»
Nùà seê dé bagaà mé dé veên
45«Kwá mè tueé bí felè nùà kɔ́gɔ̀n mé né seé tele seê seèn mé temé cén bɔɔ́. Né nuaá mé tele lé bɔ̀ seé bɔ̀ dɔɔ́ŋ haá kwaá naâ beè seèn, te à geé haá bɔ́ yáb, à geé faá né tueé nɔ. 46Mɔ tele seê seèn waà, à né seé seèn te ceér-e bɔɔ́ yií, à nde né beè teleè samé. 47Mè né tueé ye bí a, tele beè seèn haá lɔ bilí nde né mé bɔ̀ njèh seèn mene dɔɔ́ŋ.
48«Mɔ nùà seê cén sâ né seér nùà veên, à tueé seér nde né mé feh seèn ye: Tele seê nyî wágá cú ndé ŋgwêh; 49à yila bɔ̀ mbaábɔn loboò, à né yáb yieé ndabé, bɔ́ bɔ̀ sèlà-mbè bɔ̀ né ŋueé ndabé gɔ ndɔ. 50Mɔ à sé baá ménâ bɔɔ́, ŋgweéh tele seê seèn nde né lòù kaár waâ, à weh bú seé wa? 51À nde né bú kwɔgɔ́ sɔm, te bɔ́ bɔ̀ leba bɔ̀ den mé gèh nûr cên bèh kéŋ silî mé nyie yieé kuû.»
25Kàn felè bɔ̀ kèràgà fù déì yulà
125:1 Lûk 12:35«Loù sâ *Lò Càŋ den nde né faá bɔ̀ mbò yàgà yulà mé lé naâ bɔ̀ lâm bɔɔ̀n weh, bɔ́ nde bèh siì fù ceér dueè kwa weèh nɔ. 2Lètenè bɔɔ̀n sâ, bɔ̀ kùlù bɔ̀ lé naâ teèn tîn, bɔ̀ kɔ́gɔ̀n bɔ̀ teèn tîn ndɔ. 3Bɔ̀ kùlù bɔ̀ doô weh lom lâm mé nòmò lè, bɔ́ nòmò kèb déì beè wèh sìè ŋgwéh. 4Bɔ̀ kɔ́gɔ̀n bɔ̀ weh dé bɔɔ̀n lâm, bɔ́ weh sie nòmò lâm kèb déì beè. 5Siì fù yeé ŋgaga sela baá, bɔ́ duɔɔ́m lɔ́m yiì, jomo sâ bɔ́ lɔ́m kpɔ́g ndɔ.
6«Yeé baá lɔgɔ̀tenè, bɔ́ ŋgweé gɔ̀gɔ̀ die aá ye: Siì fù waà baá kèn, bí ndé kwà wèllè bú ma! 7Bɔ́ yulà dɔɔ́ŋ, bɔ́ nyimé kem wuo ter ndɔ, bɔ́ far njií lâm ter. 8Bɔ̀ kùlù bɔ̀ doô ye bɔ̀ kɔ́gɔ̀n bɔ̀ a: Bí kɔ́ há béh nòmò lâm kèb déì teèn, lâm beèh nde aá nyimé. 9Bɔ̀ kɔ́gɔ̀n bɔ̀ ye bɔ́ a: Háyè, mé dé biì mene wúlú ndé ŋgwéh, bí ndé ŋgè sér yí lètenè lɔɔ̂. 10Bɔ̀ kùlù bɔ̀ doô fɔɔ́n gò ndɔ. Bɔ́ yeé nde aá, siì fù waà jomo bɔɔ̀n, bɔ́ bɔ̀ kɔ́gɔ̀n bɔ̀ tîn doô yila nde gwò, bɔ́ colo njií hin, bɔ́ ferá sɔm. 1125:11-12 Lûk 13:25Te nde nde, bɔ̀ kùlù bɔ̀ tîn doô cu cuù ye. Bɔ́ yeé waà, sâ hin baá coló, bɔ́ yilá keéh ye bú a: Fehtoò beèh, Fehtoò beèh, gùlù kéh béh teèn! 12Siì fù deên ndɔ, ye bɔ́ a: Mè tueé bí, mè bí kɔ́ ŋgwéh.» 13Yeésò den cuù ye bɔ̀ nùàr a: «Sâ bí dèn lòm làŋ, wanɔɔ́ŋ bí cieé mé cu kɔ́ ndé ŋgwéh ménâ ndɔ.»
Kàn felè bɔ̀ seê bɔ̀ déì tagár
14À den cuù ye bɔ́ a: «Den cu nde né loù sâ faá nuaá mé nde né bèh gò ndeé nɔ. À yeé baá mé gò, à yilá bilí bɔ̀ seé bɔ̀ seèn, te à haá kwaá bɔ́ bɔ̀ njèh seèn dɔɔ́ŋ beè. 15À haá kwaá beè déì kám yuií tîn; beè déì, kám yuií fà; beè déì, kám yuií. Nùà kàn kwa keéh né ka bèh mé terreb seèn kelà né teèn. Jomo sâ à yuo gò ndɔ. 16Nùà seê dé mé kwaá naâ kám yuií tîn doô yila seé toôn mé njéh bɔɔ̂, à kwa cu nòmò teèn kám yuií tîn ndɔ. 17Dé mé kwaá naâ kám yuií fà doô bɔɔ́ cu ka ménâ, à kwa cu kám yuií fà ndɔ. 18Dé mé kwaá naâ kám yuií cén doô nde kwe seér dé seèn tàbè, à leér kwaá kàgàlɔ̀ŋ teleè doô teèn.
19«Nde nde, loù sâ, tele cu cuù, bɔ́ bɔ́ yila bɔ̀ njèh seèn taáŋ nyegê. 20Nùà seê dé mé lé kwaá naâ kám yuií tîn doô ŋgoró ndeè mé kám yuií tîn déì beè, ye bú a: Dé koô, wò lé haá naâ mè kám yuií tîn, mè kwa sagá cu aá kám yuií tîn déì teèn, hên nɔ. 21Tele ye bú a: Môn, wò né nùà gècên! Wò né teèn bɔɔ́ yií. Mɔ wò né njèh mbaâ mé temé cén mân bɔɔ́ huɔɔ́m, sâ mè nde né wò njèh kókoó mbaá beè haá kwaá gií. Ndê, há-re mè be, te bélɔ̀ samé fà dɔɔ́ŋ!
22«Nùà seê dé mé lé kwaá naâ kám yuií fà doô ŋgoró ndeè ndɔ, ye bú a: Dé koô, wò lé haá naâ mè kám yuií fà, mè kwa sagá cu aá kám yuií fà déì teèn, hên nɔ. 23Tele doô ye bú a: Môn, wò né nùà gècên! Wò né teèn bɔɔ́ yií. Mɔ wò né njèh mbaâ mé temé cén mân bɔɔ́ huɔɔ́m, sâ mè nde né wò njèh kókoó mbaá beè haá kwaá gií. Ndê, há-re mè be, te bélɔ̀ samé fà dɔɔ́ŋ.
24«Jomo sâ nùà seê dé mé lé kwaá naâ kám yuií doô ŋgoró ndeè ndɔ, ye bú a: Dé koô, mè kɔ gi aá ye wò né yeé nùà yɔgɔ̂: wò mene kɔɔ́ dòbò bèh, wò né yeé mbaá keba njií. Wò mene kɔɔ́ hóbó ŋgwéh, wò kɔ lom yeé te mbáŋe mbaá kuúm kwaá njiî ndɔ. 25Kàgàlɔ̀ŋ yeè hên, née ka faá wò lé haá naâ mè nɔ; mè lé leér kwaá naâ dòù, veéh lé naâ mè mé wò sie yɔgɔ́; wèh cú-re njèh yeè. 26Tele doô ye bú a: Nùà seê veên léláŋ fùɔ̀b faá wò sam! Wò sé kɔɔ̀ naâ ye mè mene kɔɔ́ dòbò bèh, mè né yeé mbaá keba njií. Mè mene kɔɔ́ hóbó ŋgwéh, mè kɔ lom yeé te mbáŋe mbaá kuúm kwaá njiî ndɔ. Wò sé kɔɔ̀ naâ ménâ, 27wò sé kwaá njií naâ mè kàgàlɔ̀ŋ mò te mbiîn, mè sé cuù, sâ né ŋar, te mè kwa mé nòmò mene.
28«Yeé baá ménâ, tele ye bɔ̀ seé bɔ̀ a: bí ŋgà sɔ̀m bú kám yuií doô beè ŋgaà, bí há ságá njí mé nùà kám yuií tîn doô. 2925:29 Mat. 13:12; Mk. 4:25; Lûk 8:18Lòù sam, nuaré déì nde gi né mé njèh beè, bɔ́ haá sagá cu bú déì teèn, te merré den bú beè lòù. Nuaré déì dé seèn mé njèh beè sam nde ŋgweéh, né mene dé maàn mé à né mé njéh dɔɔ́ŋ, bɔ́ nde né bú beè horó sɔm. 3025:30 Mat. 8:12; 22:13; Lûk 13:28Dé nùà seê veên hên, bí sì njí bú ké cie te ndèndèŋ cibî, bèh kéŋ silî mé nyie yieé kuû.»
Loù ju tenâ dé koô
3125:31 Mat. 16:27; 19:28«Mɔ *Huaán Nùàr ndeè baá *sum cuû, nde né bɔ́ bɔ̀ cìlì Càŋ dɔɔ́ŋ, à nde né te kɔgɔ tàsùm mân ŋaá den. 32Cu sâ dàm bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ nde giì né toò seèn bilí ndeê, te à geí bɔ́ faá bɔ́ geí sɔm yeé sòrŋgaŋ lètenè bɔ̀ mbieè sòr nɔ; 33à kwaá njií bɔ̀ sòrŋgaŋ kèb be gaâ, bɔ̀ sòr kèb be ŋgoù.
34«Jomo sâ Nùà *Sùsùm tueé njií nde né mé bɔ̀ dé kèb be gaâ doô, ye bɔ́ a: Bí ndê dé biì, Tele mò kulu gi aá bí kèn; bí yílá ndê ká Mbàm; à lé nyegé kwaá naâ dé biì, sâ wɔ́ŋ duɔɔ́m née lòù ye. 35Lòù sam, cùè lé naâ mè sie, bí haá mè yáb; nyúá nòmò lé naâ mè sie, bí haá mè nòmò; mè lé naâ nùà kìn, bí ke nyegé mè ké lɔ biì; 36mè lé naâ luŋturu, bí su kwaá mè cɔ̀gɔ̀ yoòr; mè lé naâ baán, bí sie nyegé mè ndɔ; mè lé naâ ké gwà cibì, bí né mè yɔŋ ke.
37«Bɔ̀ gècên bɔ̀ doô tueé nde né ye bú a: Nùà Dueè, béh lé wò ŋenè naâ he, wò né mé cùè, béh haá wò yáb wa? Mé nyúá nòmò, béh haá wò nòmò wa? 38Béh lé wò nùà kìn ŋenè naâ he, mé béh ke nyegé wò ké lɔ beèh wa? Wa béh lé wò luŋturu ŋenè naâ he, béh su wò cɔ̀gɔ̀? 39Wò lé baàn naâ he, béh sie nyegé wò? Béh lé yɔŋ keé naâ wò te gwà cibì dé heè ndɔ?
40«Nùà Sùsùm tueé nde né ye bɔ́ a: Mè tueé bí: bɔ̀ njií mé bí lé bɔɔ́ giì naâ mé bɔ̀ nùàr mò, né mene huaán maàn dé heè dɔɔ́ŋ, sâ bí lé bɔɔ́ giì naâ mé mè.
41«Jomo sâ Nùà Sùsùm tueé njií nde né mé bɔ̀ kèb be ŋgoù bɔ̀, ye bɔ́ a: Bí yùò dé biì doó sâ nɔɔ́ŋ, bí baá duagásé! Bí ndé ké tuar te we mé nyímé ndé cû. Bɔ́ lé naá giì we sâ mé *Sátàn bɔ́ bɔ̀ cìlì seèn nyegé kwaá. 42À den cuù ye bɔ́ a: Cùè lé naâ mè sie, bí mè yáb há ŋgwéh. Nyúá nòmò lé naâ mè sie, bí mè nòmò há ŋgwéh. 43Mè lé naâ nùà kìn, bí mè ké lɔ biì kè nyégé ŋgwéh. Mè lé naâ luŋturu, bí mè cɔ̀gɔ̀ sù ŋgwéh. Mè lé naâ baán, mè lé naâ gwà cibì ndɔ, bí mè kè nyégé ŋgwéh.
44«Cu sâ bɔ́ tueé nde né ye bú a: Nùà Dueè, béh lé wò mé cùè ŋenè naâ he? Mé nyúá nòmò ndɔ? Béh lé wò nùà kìn ké lɔ beèh ŋenè naâ he? Béh lé wò luŋturu ŋenè naâ he wa? Á, béh lé wò te beén-e mé gwà cibì ŋenè naâ he, mé béh wò gàm ŋgwéh wa?
45«Mgbè tueé lom nde né bɔ́ sòn cén, ye bɔ́ a: Mè tueé bí, bɔ̀ njií mé bí lé nomò naâ mé nùà cén lètenè bɔ̀ huaán memanè hên dɔɔ́ŋ, bí lé bɔɔ́ njií naâ mé mè.» 4625:46 Dan. 12:2Yeésò den cuù ye: «Bɔ̀ sâ bɔ̀ nde né te gèr dé ndeèr yilá, te bɔ̀ gècên bɔ̀ yila nde dé bɔɔ̀n te yɔ̀ŋ tètàgà ndɔ.»
26Nyɔ̀gɔ̀ sòn felè Yeésò
(Mârk 14:1-2; Lûk 22:1-2; Jâŋ 11:45-53)
1Yeésò yeé tueé gi aá mân, à tueé njií mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn ndɔ, ye bɔ a: 226:2 Ex. 12:1-27«Bí né kɔɔ́ ye, le aá cieé fà, sâ baá cieé koô *Páskà mé *Huaán Nùàr yila nde né beè teèn, bɔ́ faga njií bú ter te toû.»
3Jomo sâ bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô bɔ́ bɔ̀ kokoô bɔ̀ lɔɔ̂ bilí nde gi ké lɔ Kayîf nùà koô bɔ̀ ŋgàŋ sèmè. 4Bɔ́ nyɔgɔ sòn ye bɔ́ nde né Yeésò filí sie, te bɔ́ wula bú. 5Bɔ́ ye: «Sâ kɔ béh bú te cieé koô hên sìè ŋgwéh, wanɔɔ́ŋ bɔ̀ nùàr nde né ŋaáŋ.»
Kómó múmû felè Yeésò yurú njiî
6Sâ Yeésò baá ké Betanî gwò Simɔ̂ŋ. Simɔ̂ŋ lé naâ nùà beén veên. 726:7 Lûk 7:37-38Yeésò yeé baá ké gwò, ma déì ŋgoró nde kwarè seèn mé mbémbɔ́ŋ26:7 Jue né mbémbɔ́ŋ dé maàn. beè, kómó múmû mé keh tarê mân né lè deí. À komo yurú njií gi Yeésò felè, sâ Yeésò né te yábe.
8Bɔ̀ mbɔ̀ŋ yeé nde ŋene njií ménâ, temé yulá bɔ́ lè, bɔ́ ye: «À kómó sâ ménâ bɔɔ́ beéh né dé keì wa? 9Mɔ bɔ́ sé go sɔm nyegé naâ kómó mé keh tarê hên lòù nɔ, bɔ́ sé bɔ̀ saám bɔ̀ kàgàlɔ̀ŋ sâ há njí ná ŋgwêh wa?»
10Yeésò yeé ŋene bɔ́ baá mân tueé kuú, à ye bɔ́ a: «Bí ma hên temé lè bɔɔ́ yulá né dé keì wa? Njií mé à né mè bɔɔ́ hên né lom njèh bagaà beè mò dé gècên. 1126:11 Deut. 15:11Dé bɔ̀ saám bɔ̀, bí bɔ́ nde née cu dɔɔ́ŋ kɔɔ́ ye; á dé mò nɔ, béh bí nde cu née he wa? 12Ma hên mè kómó yoòr yurú njií né te nyegé bilí mé gò mò ké te sà mene. 13Mè né tueé ye bí a, bèh mé Njàgà Bagaà nde né teèn ká lè wɔ́ŋe dɔɔ́ŋ ŋgulí ndeé, nde né mé njàgà ma hên mene ŋgulí bilí, te bɔ́ munó den bú teèn.»
Yeésò go sɔɔ̀m
14Yeé baá ménâ, mbɔ̀ŋ cén déì yuo lètenè bɔ̀ yulà cùɔ̀b fà bɔ̀ doô, yilí seèn né Júdàs Iskariô, à nde kwa bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô, 1526:15 Zach. 11:12ye bɔ́ a: «Bí haá nde né mè kei, te mè go haá bí Yeésò wa?» Bɔ́ kula weh kám yulà tagár26:15 Kám yulà tagár sâ lé naâ sòn keèh mé bɔ́ ŋge yeé kwer mé njéh (Ex. 21:32; Zach. 11:12). ndɔ, bɔ́ haá njií bú. 16Jomo sâ à yila lom baá-re ceér fɔɔ̂n, te à jɔgɔ yií Yeésò beè bɔɔ̀n.
Yáb *Páskà
(Mârk 14:12-21; Lûk 22:7-14, 21-23; Jâŋ 13:21-30)
17Yeé baá loù cieé koô mé bɔ́ yieé yeé breêd mé kulu teèn sam sâ, bɔ̀ mbɔ̀ŋ nde ye Yeésò a: «Wò ye béh nyégé kwá nyí bèh Páskà yieê he wa?» 18Yeésò ye bɔ́ a: «Bí ndé ké lɔ, bí kela nde ké lɔ nùà mân, bí ye bú a: Nùà fèh-njèh ye júée wò a: cu nyî wulu baá kèn, bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ nyî yieé nde né Páskà ké lɔ yeè ma.» 19Bɔ̀ mbɔ̀ŋ nde bɔɔ́ gi ka dɔɔ́ŋ faá Yeésò naâ bɔ́ tueé nɔ, bɔ́ nyegé kwaá gi yáb Páskà.
20Yeé baá liyilì Yeésò bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn yulà cùɔ̀b fà doô nde kaŋ yáb ndɔ. 21Bɔ́ yeé baá yáb yieé, Yeésò ye bɔ́ a: «Mè né tueé ye bí a, nùà cén déì lètenè biì nde né mè go sɔm.» 22Bɔ́ yeé ŋgweé aá môn, kuún curú gi bɔ́ toò dɔɔ́ŋ, nùà kàn duɔɔ́m mé Yeésò bieé njiî, ye bú a: «Ŋgweéh mè sam wa, Fehtoò mò?» Mɔ déì bie sɔm aá, déì bie keéh cu ménâ ndɔ. 2326:23 Ps. 41:9Yeésò ye bɔ́ a: «Né ka lè ŋgàb cên mé béh bí né teèn yieé bilí hên, nùà cén déì teèn mè go sɔm nde né kɔɔ́. 24Dé kuû, *Huaán Nùàr nde né kuú, nde né faá bɔ́ lé naá giì felè seèn nyagá kwaá nɔ. Njèh cén, nuaá mé yií keéh be teèn, jɔgɔ kwaá bú cie, nde né mé gèr mbiín kuú. Sâ, beè nùà sâ, huɔm kela né mé bɔ́ sé bú ŋàr ná ŋgwêh.»
25Júdàs nuaá mé lé go sɔɔ́m naâ bú sâ yeé nde ŋgweé njií ménâ, à bie njií mé Yeésò ndɔ, ye bú a: «Ŋgweéh mè sam wa, Njí fèh-njèh?» Yeésò ye bú a: «Wò dé sâ tueé né kɔɔ́.»
Yáb Càŋ
(Mârk 14:22-26; Lûk 22:15-20; 2 Kɔrênt 11:23-25)
26Bɔ́ yeé baá yáb yieé, Yeésò weh breêd, à dua Càŋ teèn, à kɔlé haá mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn, ye bɔ́ a: «Bí wèh, bí yíyieè, hên né ŋgàŋ yoòr mò.» 27À jɔgɔ weh ŋgàb mbè ndɔ. À yeé vra gi aá Càŋ teèn, à haá njií bɔ́, ye bɔ́ a: «Bí wèh, bí ŋúé làrè dɔɔ́ŋ. 2826:28 Ex. 24:8; Jér. 31:31-34Hên né húɔ́m mò, húɔ́m ŋgɔ̀ŋ mé Càŋ kɔ kuú né, ye te nyí kulu sɔm bɔ̀ nùàr ŋgún veên mé njéh yoòr. 29Mè tueé bí: mè ndeè mbè déì mân ŋúé ŋgwé ndé cú, kɔ ndeè baá dé feê ké Mbàm Tele mò, béh bí ŋueé kwaré cu ye.»
30Jomo sâ bɔ́ de bené ndɔ, bɔ́ fɔɔ́n gò, bɔ́ ŋaá nde ké te tòr Oliviê.
Ŋgòr Yeésò felè Piêr
(Mârk 14:27-31; Lûk 22:31-34; Jâŋ 13:36-38)
3126:31 Zach. 13:7Wa ké teèn, Yeésò tueé njií mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn, ye bɔ́ a: «Lan cieé ŋágá ndé ŋgwéh, sâ bí durá si lɔ gi aá mè kèn. Te mvù Càŋe né ménâ nyagá den. Càŋ ye, nyí nde né nùà mbieè wulá sɔm. Bɔ̀ŋ bɔ̀ mbieè seèn nde né lòù durá ŋellé le. 3226:32 Mat. 28:16Mɔ mè komo yuo cu aá lè cio, mè nde né ké Galilê ndeé; bí nde mè kwa nde né ké sâ.»
33À yeé tueé gi aá mân, Piêr deên ndɔ, ye bú a: «Sâ mɔ bɔ̀ déì né mene wò durá si lɔɔ́, ndɔ́g mè dé mò wò dùlà sì lɔ́ ndé ŋgwéh.» 34Yeésò ye bú a: «Mè né tueé ye wò a, lan mé kwaá sé nde tuagá, sâ wò yaáŋ aá njó baá mbei tagár ye nyí mè kɔ́ ŋgwéh.» 35Piêr den cuù ndɔ, ye bú a: «Sâ mè sam; bélɔ̀ nde mene fà dɔɔ́ŋ kuú gií, mè túé nyì ndé ŋgwéh ye mè wò kɔ́ ŋgwéh.» Bɔ̀ mbɔ̀ŋ déì tueé gi ménâ ndɔ.
Yeésò ké Gecemanè
36Yeésò bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn wa beré déì ndɔ, bɔ́ yilá né bèh sâ Gecemanè. Wa ké teèn, ye bɔ́ a: «Bí dèn ŋgɔ́gɔ̀ hên, mè nde aá kíê Càŋ dua weh.» 37À weh lom Piêr mé bɔ̀ ŋunà Jebedê fà doô, bɔ́ bɔ́ nde, sâ feh baá bú ter ŋellé, à baá lom mé kú dé gècên. 38Yeé baá môn, ye bɔ́ a: «Kú nde aá mè wulá. Bí dèn lè hên, bí té lɔ́m cèr, béh bí den ŋaga nde né làŋ kɔɔ́.» 39À kwaá lɔ bɔ́ doó sâ ndɔ, à kela nde ser ké toò bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ mân. Wa ké teèn, à die mbab nde doó, à né Càŋ dua, ye bú a: «Tele mò, mɔ nde né yieé, ŋgòrò sɔ̀m yeè mè ŋgàb gèr hên kwarè teèn. Mè né mene ménâ gwaán, bɔ́ sér faá wò né gwaán nɔ.»
40À yeé dua sɔm aá, à cu cuù ká yoòr bɔ̀ mbɔ̀ŋ, à waà, sâ bɔ́ baá gi lɔ́m, ye Piêr a: «Hên né mene be lɔ̂m cén, béh bí kɔɔ́ gó sɔ̀m cú wa? 41Bí nyìmè dèn làŋ, bí né Càŋ dua, te *Sátàn bí mé veên táb sìè cú. Lòù sam, temé nùàr gwaán gi né njèh bagaà bɔɔ̂ dág; njèh cén, yo né yuaásé.»
42Jomo sâ à kwaá lɔ bɔ́, à nde cu Càŋ dua, ye bú a: «Tele mò, mɔ ŋgàb gèr hên kwarè mò yùò ndé ŋgwéh, te mè bú ŋúé cú, sâ kwá den faá wò né gwaán nɔ.» 43À cu cuù ká yoòr bɔ̀ mbɔ̀ŋ, à waà, sâ bɔ́ baá gi cu lɔ́m, dé goó keè sam cuú. 44Yeésò kwaá lɔ bɔ́, à nde cu ké bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ cén sâ, à dua Càŋ dé mbei tagâr, à dua ferré cu ka njèh cén sâ. 45À yeé cu cuù aá, ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ a: «Wa hên bí née lɔ́m ye wa? Bí cèr ká ceèr. Hên baá cu. Kènê *Huaán Nùàr nde aá beè bɔ̀ vevenê bɔ̀ yilá. 46Bí wùò ter, béh nde kwa bɔ́! Kè hên baá giì nuaá mé go sɔm né mè sâ!»
Bèh Yeésò sieè
(Mârk 14:43-50; Lûk 22:47-53; Jâŋ 18:3-12)
47Yeésò née sònò mân tueé den, à yeé ke, Júdàs mbɔ̀ŋ cén déì lètenè bɔ̀ yulà cùɔ̀b fà bɔ̀ doô, kar waà ndɔ. À né mé nùàr kókoó mbaá jomo, bɔ́ né bele mé bòù beè-beè, bɔ́ né cu mé cùgò beè ndɔ. Bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé lɔɔ̂ tema njií né bɔ́ kɔɔ́. 48Sâ Júdàs mé nde né Yeésò go sɔm doô naá giì bɔ́ njií mé à sé nde né bɔɔ́ tueé kwaá, te bɔ́ ŋene kɔ Yeésò mé njéh. Sâ à la ye bɔ́ a: «Mɔ bí ŋene mè baá nuaré déì kumó vra den, sâ né bú ma. Bí kèm ndê, te bí sie bú.» 49Yeé baá môn, Júdàs ŋgoró nde yí kwarè Yeésò, ye bú a: «Mè né bieé, Njí fèh-njèh!» À vra kumó sie bú ndɔ. 50Yeésò ye bú a: «Mbeí mò, bɔ́ ká nág faá wò ndeè naâ bɔɔ́ sâ nɔ!» Jomo sâ, bɔ̀ nùàr kem sue Yeésò yoòr, bɔ́ sie bú.
51Nùà cén déì lètenè bɔ̀ mbɔ̀ŋ Yeésò sua sɔɔ̂m bòù seèn ndɔ, mvur tena si njií nuaré déì tie doó; lé naâ tie nùà seê ŋgàŋ sèmè dé koô. 52Yeésò yeé ŋene aá ménâ, ye bú a: «Yí njí cú bòù yeè te kóre. Lòù sam, bòù wula cu nde né bɔ̀ sùà-bòù bɔ̀ kɔɔ́. 53Wò kɔ́ ŋgwéh ye mè sé la naâ Tele mò gàm bieé njií wa? À sé la mè bɔ̀ŋ bɔ̀ cìlì seèn yulà cùɔ̀b fà há yɔ́gɔ́ kéh ná ŋgwêh wa? 54Á, mɔ sé la baá cu ménâ, sâ nde né faá bɔ́ lé nyagá kwaá naâ lè mvù Càŋe nɔ, yuo wa? Né gi cie nyagá den, ye kɔ bɔɔ́ mân.»
5526:55 Lûk 19:47; 21:37Yeésò yeé tueé gi aá ménâ, à ye bɔ̀ nùàr a: «Den né faá bí mé bɔ̀ bòù mé cùgò beè-beè hên kem nde giì te bí sie nùà yîb nɔ. Ŋgweéh cieé dɔɔ́ŋ mè lé njèh feh den beéh ké *gwà Càŋ koô wa? Bí lé mè ké teèn sìè ná ŋgwêh dé keì wa? 56Mé njéh mene, hên bɔɔ́ gi né te yuo faá bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ lé naá giì nyagá kwaá nɔ.» Jomo sâ bɔ̀ mbɔ̀ŋ durá si lɔ gi bú ndɔ.
Yeésò ké te *mbàgà juù
(Mârk 14:53-65; Lûk 22:54-55, 63-71; Jâŋ 18:13-14, 19-24)
57Bɔ̀ɔ́ mé la sieé naâ Yeésò doô weh njií bú ké toò Kayîf ŋgàŋ sèmè dé koô, sâ bɔ̀ *njí-sóù mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé lɔɔ̂ baá gi ké teèn bilí den. 58Piêr né Yeésò jomo ké bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ naáb bele. Wa ké lɔ Kayîf, à yila nde yí cie lètenè caâ, à den nde kwarè bɔ̀ gô, à né njií mé nde né kelá ke den.
59Sâ bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ dɔɔ́ŋ né lom ŋgòr fɔɔ́n, ye né mene nyeén, bɔ́ nde né Yeésò yoòr cɔré kwaá, te bɔ́ wula bú teèn. 60Nyeén hèllè duɔɔ́m baá-re bú yoòr bomó sueè ndɔ; mé njéh mene, ka yíé ŋgwéh. Nde nde, nuaré déì bɔ̂ mbeí komó wuo ter toò bɔ̀ nùàr, 6126:61 Jâŋ 2:19ye bɔ́ a: «Nùà hên lé naâ tueé ye: nyí né mé terreb gwà Càŋ koô tulú sɔɔ̀m, te nyí me kwaá cu bú ter te cieé tagáre.» 62Ŋgàŋ sèmè dé koô komo wuo ter ndɔ, ye Yeésò a: «Bɔ̀ nùà hên né wò yoòr tueé njií mân, wò sòn kòmò bèh wa? Bɔ́ ye naàn á?»
63Mé njéh mene, Yeésò bú sòn kòmò ŋgwéh. Yeé baá ménâ, ŋgàŋ sèmè dé koô doô ye bú a: «Mé yilí Càŋ làŋ, wò nde né toò beèh jege ye, *Nùà Cɔ̀ŋ Ŋunà Càŋ né wò wa?» 6426:64 Dan. 7:13Yeésò ye bú a: «Wò bú tueé aá kèn. Mè tueé bí: kènê bí nde aá *Huaán Nùàr ŋené njií, à nde né ké te be gaâ Càŋ terrèb den den, à cu cuù nde né loù sâ njolò biì te mvulu bègè ndɔ.»
6526:65-66 Lév. 24:16Te ŋgàŋ sèmè dé koô yeé nde ŋgweé njií mân, à sie ŋa cɔ̀gɔ̀ seèn nùà njèh yoòr, à né sònò tueé ye: «Nùà hên né mé Càŋ ŋgeré. Sâ béh sònò bɔ̀ nùàr bie sɔɔ́ cu nde né kei wa? Ŋgweéh béh né gi mé tie mân ŋgweé wa? 66Wa bí ye naàn?» Bɔ́ ye bú a: «À beè yila baá, kɔ bɔ́ wula bú wulà.» 6726:67 Es. 50:6Bɔ́ yila bú dèh njolò kulú su njiî, bɔ́ né bú teèn tulú yií. Bɔ̀ déì né bú dé bɔlê bɔlé, 68bɔ́ ye bú a: «Ŋéné kɔ́ cú-re ŋenè, Nùà Cɔ̀ŋ, jɔ̀gɔ̀ túé ke béh nuaá mé né wò lobo hên ye.»
Piêr yila njó yaâŋ
(Mârk 14:66-72; Lûk 22:56-62; Jâŋ 18:15-18, 25-27)
69Sâ Piêr née ka cu sâ ké lètenè caâ *ŋgàŋ sèmè dé koô den den ye. Ma seê déì njeba nde yí kwarè seèn, ye bú a: «Ŋgweéh bî Yeésò nùà Galilê hên né yeé kɔɔ́ wa?» 70Piêr cam toò bɔ̀ nùàr doó sâ, ye ma doô a: «Wò jue né-re kei wa, mè dé sâ ŋgwé kɔ́ ŋgwéh.» 71Jomo sâ, à yuo doó sâ, à nde njebá den yí tùtúlù. Nùà seê dé vêh déì ŋene njií cu bú, tueé njií mé bɔ̀ nùàr, ye bɔ́ a: «Nùà hên bɔ̂ Yeésò nùà Najarêt né yeé kɔɔ́.» 72Piêr cam cu, à jege ye bɔ́ a: «Kà, mè nùà hên kɔ́ ŋgwéh.»
73Den ser cu jomo sâ, bɔ̀ɔ́ mé naâ teèn njebá, ŋgoró nde kwarè seèn, ye bú a: «Mé gècên mene, wò né nùà cén déì lètenè bɔɔ̀n; leba yeè tueé ŋagá né ménâ kɔɔ́.» 74Piêr cam cu déì, ye bɔ́ a: «Mè sam, mɔ mè tueé né nyeén, Càŋ a dúágá mè a kà, mè nùà hên kɔ́ ŋgwéh lág!» À yeé tueé sɔm aá, kwaá tuaga ndɔ. 75À munó ko cu baá-re dé mé Yeésò la ye bú a: «Mé kwaá cên sé nde tuagá wa, sâ wò yaáŋ aá njó baá mbei tagár, ye nyí mè kɔ́ ŋgwéh ma.» À yeé munó ko aá ménâ, à jeré yuo doó sâ, à nde yúé njegér.
27Kàgà-ndòn dé bɔ̀ kokoô bɔ̀
(Mârk 15:1; Lûk 23:1-2; Jâŋ 18:28-32)
1Cieé yeé ŋaga baá, bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô, mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé lɔɔ̂ kaga lom aá kàgà-ndòn ye bɔ́ nde né Yeésò wulá. 2Bɔ́ kaga bú ndɔ, bɔ́ weh nde mé bú ké toò ŋgɔ́mnà *Pilátò.
Cio Júdàs
327:3-8 Seé b. 1:18-19Júdàs sàrnyé hèllè yeé ke bɔ́ nde aá Yeésò wulá, càŋ tené bú lè, à weh cu cuù mé kàgàlɔ̀ŋ kám yulà tagár hèllè, à haá njií cu mé bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô, bɔ́ bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé lɔɔ̂, 4ye bɔ́ a: «Mè beè Càŋ kuú aá kèn; mè jɔgɔ yií aá nùà mé sòn fuû lè cio.» Bɔ́ ye bú a: «Dé sâ ju beèh sam, wò kɔ né mé njéh kɔɔ́.» 5Júdàs su njií kàgàlɔ̀ŋ hèllè doó ké gwà Càŋ koô, à yuo kela; à nde ter segé kuú ndɔ.
6Bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô domó sɔm kàgàlɔ̀ŋ hèllè, bɔ́ ye: «*Sóú beèh né yeé yiín, ye bɔ́ té gèh kàgàlɔ̀ŋ bú hên te fer gwà Càŋe kwá, né sòn húɔ̂m.» 7Jomo sâ, bɔ́ colo sòn, bɔ́ nde ŋge weh ŋueèh nùà mé-sɔɔ̀ déì mé njéh, te bɔ́ furú beh bɔ̀ kìn teèn. 8Wa hên, bɔ́ ŋueèh sâ “ŋueèh húɔ̂m” yilá den né dé cî. 927:9-10 Zach. 11:12-13Sâ dɔɔ́ŋ, bɔɔ́ gi né te yuo faá Jeremî *sòn-Càŋ lé naâ tueé nɔ, ye: «Bɔ́ weh baá kàgàlɔ̀ŋ kám yulà tagár kèn, né keh mé bɔ̀ huaán *Iserálà lé tena kwaá naâ felè seèn, 10bɔ́ ŋge weh baá ŋueèh nùà mé-sɔɔ̀, faá Nùà Dueè lé tueé naâ nyí nɔ.»
Yeésò ké toò *Pilátò
(Mârk 15:2-5; Lûk 23:3-5; Jâŋ 18:33-38)
11Yeésò yeé wa ké toò ŋgɔ́mnà, ŋgɔ́mnà bie ye bú a: «Mgbè bɔ̀ *Jûf né wò wa?» Yeésò ye bú a: «Wò dé sâ tueé né kɔɔ́.» 12Bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé lɔɔ̂ yeé baá mé bú sií njií den, à sòn kòmò cú. 13Te Pilátò nde cu ye mé bú tueé njií, ye bú a: «Bɔ́ né mé wò sií njií den, wò sòn kòmò ŋgwéh wa?» 14Mé njéh mene, Yeésò bú sòn kòmò cú gùm dɔɔ́ŋ. Dé sâ hiím yɔgɔ́ cu ŋgɔ́mnà mbaá.
Bèh ju felè Yeésò tenâ
(Mârk 15:6-15; Lûk 23:13-25; Jâŋ 18:39–19:16)
15Sâ te cu *Páskà dɔɔ́ŋ, ŋgɔ́mnà né yeé nùà gwà cibì cén yi njií. Né yeé nuaá mé bɔ̀ lɔɔ́ bɔ̀ gwaán né kɔɔ́, ye yì bú yiì. 16Yeé baá ménâ, nùà wúlá-feèh déì lé naâ cu sâ gwà cibì ndɔ, yilí seèn lé naâ Yeésò Barabâs. 17Pilátò bie njií baá-re mé cìlì nùàr, ye bɔ́ a: «Bí gwaán né ye mè yì njí bí neì wa? Yeésò Barabâs wa, Yeésò mé bɔ́ yilá né *Nùà Cɔ̀ŋ wa?» 18Lòù sam, à lé naá giì kɔɔ́, ye bɔ́ bunó né Yeésò lòù, wa bɔ́ bú ká beè nyî sie haá njií né dé cî.
19Pilátò yeé baá te ju sâ tétég ménâ, veèh seèn tema keéh njií ye bú a: «Té nùà hên njeré déì mbaá bɔ́, à bèh njèh kɔ́ ŋgwéh. Lan cíbítenè mè ŋene kuú yili mé gèr felè seèn mé vuú.»
20Sâ bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô, mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé lɔɔ̂ né lom bɔ̀ nùàr soób, ye bɔ́ a: «Bí júée Pilátò a: yì kéh bí Barabâs, à wula seér Yeésò ma.» 21Jomo sâ ŋgɔ́mnà bie njií mé bɔ́, ye bɔ́ a: «Lètenè bɔ̀ fà bɔ̀ hên, bí gwaán né ye: yì njí bí dé heè wa?» Bɔ́ ye bú a: «Yì kéh béh Barabâs!» 22À den cuù ye bɔ́ a: «Á, dé Yeésò mé bɔ́ yilá né *Nùà Cɔ̀ŋ hên nɔ, mè bɔɔ́ nde né mé bú kei wa?» Bɔ́ dɔɔ́ŋ ye bú a: «Bɔ́ fágá njí bú te toû.» 23Pilátò ye bɔ́ a: «À veên bɔɔ́ naâ kei wa?» Mé njéh mene, bɔ́ kɔ lom né ké ter lɔgɔ́ njiî, ye bú a: «Bɔ́ fágá njí lòm bú te toû dé fagâ.»
2427:24 Deut. 21:6-9Pilátò yeé ŋene bèmè baá ŋaá, wa nyí njeré déì bɔ́ kòmò ndé cú, ye bɔ́ kwè há nyí nòmò. Bɔ́ kwe haá njií bú, à yaga sɔm be seèn teèn toò bɔ̀ nùàr doó sâ, ye bɔ́ a: «Njó mò, mè te cio nùà hên yílá ŋgwéh; né ju biì.» 25Cìlì nùàr gwaán laré doó dɔɔ́ŋ, ye bú a: «Nyea, kwá cio seèn sâ bie seèn béh ménâ; bú a, bíé bílí mé bɔ̀ ŋuna beèh mene, béh né gwaán!» 26Yeé baá mân, Pilátò yi njií bɔ́ Barabâs hèllè ndɔ. Dé Yeésò, ye bɔ́ tégé bú núr, bɔ́ ndé fágá njí-re bú ké te toû sâ.
Bèh Yeésò selê
27Bɔ̀ sɔ́jì ŋgɔ́mnà weh nde mé Yeésò ké lè bɔ̀gɔ̀ ŋgɔ́mnà, bɔ́ yilá bilí gi bɔ̀ mbaábɔn ndɔ. 28Bɔ́ huaré sɔm gi bú cɔ̀gɔ̀ yoòr, bɔ́ su seér bú cɔ̀gɔ̀ déì bèlèsé mân. 29Bɔ́ nde fɔɔ́n wellê bɔ̀ ŋùàgà, bɔ́ beéh faá tàm nɔ, bɔ́ sulí kwaá bú felè, bɔ́ ye né tàm mgbè ma. Bɔ́ kwa haá bú gor beè, à weh sie mé be gaâ. Bɔ́ né doó toò seèn cemmé ndeé, bɔ́ né bú gbêg haá, bɔ́ ye bú a: «Sìè ŋgób, Mgbè bɔ̀ Jûf!» 30Bɔ́ né bú dèh yoòr kulú njií, bɔ́ né bú mé gor hèllè felè lurú. 31Bɔ́ yeé selé wulu aá bú, bɔ́ huar sɔm cu bú cɔ̀gɔ̀ hèllè yoòr, bɔ́ su cu bú cɔ̀gɔ̀ dé seèn. Jomo sâ bɔ́ weh nde baá-re mé bú ké bèh sâ, te bɔ́ faga wula bú.
Bèh Yeésò fagâ
(Mârk 15:21-32; Lûk 23:26-43; Jâŋ 19:17-27)
32Bɔ́ yeé baá yuo kelá, bɔ́ bɔ̀ nùà Sirên déì kwaré, yilí seèn né Simɔ̂ŋ; bɔ́ sie ba haá bú toú mé bɔ́ nde né Yeésò teèn fagá doô, à jɔgɔ sie. 33Bɔ́ wa beré déì, bɔ́ yilá né bèh sâ Gɔ́lgɔ́tà, sâ tueé né ye: Gebá feèh. 3427:34 Ps. 69:21Wa ké teèn, bɔ́ haá Yeésò mbè mé ndìèm né teèn jelá hualé den. À yeé naga ke aá, à berɔ́ŋ.
3527:35 Ps. 22:18Jomo sâ bɔ́ faga njií bú te toû, bɔ́ vu geé weh gi bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ seèn mé bèì. 36Bɔ́ yeé faga gi aá bú, bɔ́ den le teèn, bɔ́ né mɔɔ́m den. 37Bɔ́ nyagá fagá kwaá njeré déì ké ter felè seèn, te se kwɔ̀m cioò seèn doô, ye: «Nùà hên né Yeésò, Mgbè bɔ̀ Jûf.»
38Bɔ́ lé naâ Yeésò bɔ̀ yíb bɔ̀ wúlá-feèh déì fà kwarè fagá kwaá ndɔ; dé kàn mé toú seèn, déì te be gaâ, déì te be ŋgoù, Yeésò lètenè. 3927:39 Ps. 22:7; 109:25Nuaá mé kela doó sâ dɔɔ́ŋ, né feh jilí, né bú teèn selé yií. 4027:40 Mat. 26:61; Jâŋ 2:19Nùà kàn ye bú a: «Ŋgweéh wò lé ye nyí nde né gwà Càŋ koô tulú sɔm, nyí bú ter me kwaá cu te cieé tagáre wa? Yìlì sɔ̀m-re feh yeè yilì. Mɔ wò né ka Ŋunà Càŋ sâ bɔ̀n, jɔ̀gɔ̀ súágà ke yí te toú sâ ye.»
41Bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô bɔ́ bɔ̀ *njí-sóù mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé lɔɔ̂ né bú gbêg ménâ haá taré ndɔ, ye: 42«À kɔ cegé né bɔ̀ nùàr yili sɔɔ̀m, à feh dé seèn nùà njèh yìlì sɔ̀m kɔ́ ŋgwéh. Ŋgweéh né Mgbè bɔ̀ *Iserálà bɔ̀ wa? Sâ bú a, súágà-re yí te toú sâ mà, te béh kwaá njií temé yoòr seèn. 4327:43 Ps. 22:8Ŋgweéh à temé seèn dɔɔ́ŋ kwaá lɔ gi né beè Càŋ mà, wa nyí né Ŋunà Càŋ ndɔ. Sâ béh jɔ̀gɔ̀ ke-re bèh mé Càŋ nde né bú yili sɔm sâ.» 44Bɔ̀ yíb bɔ̀ mé bɔ́ lé faga kwaá naâ kwarè seèn doô né taré bú ménâ selé keéh ndɔ.
Cio Yeésò
(Mârk 15:33-41; Lûk 23:44-49; Jâŋ 19:28-30)
45Lou yeé dilí baá, lou cib cu. Cibí yili laré cu ká doó dɔɔ́ŋ, yili sɔɔ́ gùm yɔ̀ŋ loù tagâr. 4627:46 Ps. 22:1Yeé baá mé lou lɔ̀ŋ tagár, Yeésò sɔm hueh mé terreb, ye: «Elî, Elî, lemá sàbátànî?» Sâ tueé né ye: «Càŋ mò, Càŋ mò, bɔɔ́ né naàn mé wò si lɔ né mè wa?» 47Bɔ̀ nuaré déì lètenè bɔ̀ɔ́ mé né doó sâ yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ ye: «À baá *Elî yilá.» 4827:48 Ps. 69:21Cén déì lètenè bɔɔ̀n nde dula dɔm wellê fùlù, à yií njií te mbè déì tanésé mân, à feéh kwaá te toû, à tiím haá njií mé bú, te à njuar weh. 49Bɔ̀ déì ye bú a: «Kwá lɔ́ môn, béh jɔ̀gɔ̀ ke ke, kɔ ŋgweé Elî sâ ndeè né waâ, à yili sɔm bú wa?»
50Yeésò ŋga cu mé terreb, jomo sâ à kuú ndɔ. 5127:51 Ex. 26:31-33Cu sâ cɔ̀gɔ̀ *gwà Càŋ koô keér geé lèbɔ̂lé, yuoô ké ter, nde ba ké doó. Cɔ̀gɔ̀ sâ né kɔ̀ŋ. Né yeé mɔ̀ ké gwà Càŋ cií leér. Tàbè né jilí, bɔ̀ kweéh né kerré, 52bɔ̀ sà né komó lɔgɔ́ bele; bɔ̀ dùlà-Càŋ bɔ̀ mé lé naá giì kuú, komó yuo gi cuù dòù. 53Yeésò yeé komo yuo aá lè cio, bɔ̀ dùlà-Càŋ bɔ̀ mé lé komó yuo giì naâ dòù sâ, yila nde gi ké lètenè lɔɔ́ joloò; bɔ̀ nùàr kókoó mbaá lé naá giì bɔ́ mé njolo ŋené.
54Kwaá-taâb bɔ̀ Rɔ̂m bɔ̀ mé bɔ̀ sɔ́jì mé lé mɔm deèn naâ Yeésò doô, lé naâ bèh mé tàbè lé jilí naâ sâ ŋené, bɔ́ lé naá giì bɔ̀ njií mé lé bɔɔ́ belé naâ dɔɔ́ŋ ŋené ndɔ. Bɔ́ yeé ŋene aá ménâ, veéh bɔɔ́ lom bɔ́ njèh, bɔ́ ye: «Mé gècên mene nùà hên né ŋunà Càŋ bɔ̀n!»
5527:55-56 Lûk 8:2-3Ké teèn sâ bɔ̀ véh lé naâ teèn kókoó mbaá, bɔ́ né ké bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ njebá ke den. Bɔ̀ sâ bɔ̀ lé yuoó naâ ké Galilê, bɔ́ né jomo Yeésò bele ndeé, te bɔ́ gam beh bú. 56Lé naâ bɔ̀ Marî Magdalâ, bɔ̂ Marî meì Jâk bɔ̂ Josêf, mé meì bɔ̀ ŋunà Jebedê, mé bɔ̀ déì ndɔ.
Bèh Yeésò furû
(Mârk 15:42-47; Lûk 23:50-56; Jâŋ 19:38-42)
57Lou yeé yuɔm aá, nùà lieê déì waà, à né nùà Arimatê, yilí seèn né Josêf, à lé baá giì mbɔ̀ŋ Yeésò mé feh seèn ndɔ. 58À nde ké yoòr *Pilátò, à dua bú komó Yeésò. Pilátò ye bɔ́ há bú haà ma. 59Josêf nde jɔgɔ weh komó Yeésò doô, à vuɔb nyegé bú mé cɔ̀gɔ̀ nyɔ́gɔ̀r feésé mân, 60à jɔgɔ yií njií bú gè dòù lè sà feésé mân ndɔ. À lé sà sâ kweè naâ kweéh, ye te bɔ́ ndeè furú nyí teèn ma. Jomo sâ à teré ferá kwaá taá koósé mân sònòbɔ̀ ndɔ, à yuo. 61Sâ Marî Magdalâ bɔ̂ Marî déì né doó, dɔɔ́ŋ lé naá giì njolò bɔɔ̀n.
Sà mɔɔ́m deèn
62Cieé sóù yeé ŋaga baá, bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ *Farisiên nde bilí kwa Pilátò, 6327:63 Mat. 16:21; 17:23; 20:19; Mk. 8:31; 9:31; 10:33-34; Lûk 9:22; 18:31-33bɔ́ ye bú a: «Dé koô, béh munó ko cu aá kèn, cu mé nùà nyeên doô lé naâ mé njolo, à lé ye: te cieé tagáre nyí nde né dòù komo yuo cuú! 64Mɔ né mân, sâ témá njí bɔ̀ nùàr ké teèn, bɔ́ nde sà hèllè mɔɔ́m, kɔ baá cieé tagár sâ, sâ ye. Mɔ sam bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn sé nab waà né, bɔ́ ŋuɔb weh komó seèn, te bɔ́ ye bɔ̀ nùàr a, à naâ lè cio komo yuo. Sâ nyeén dé jomò hên nde né dé toò taré yɔgɔ́.» 65Pilátò ye bɔ́ a: «Bɔ̀ sɔ́jì né teèn. Bí ndé sà hèllè faá né tueé nɔ mɔɔ́m.» 66Bɔ́ yuo ndɔ, bɔ́ nde baá-re ké teèn ménâ ke nyegé, bɔ́ duagá lieré nyegé gi sòn sà mé taá, ye te njeré déì bɔ́ cú, bɔ́ kwaá lɔ beè bɔ̀ sɔ́jì, te bɔ́ goó den teèn.
28Lè cio komo yuoò
(Mârk 16:1-10; Lûk 24:1-12; Jâŋ 20:1-10)
1Jomo *cieé sóù sâ, loù sɔ́ndè toò cieê, Marî Magdalâ bɔ̂ Marî déì komo nde bèh sà ke wellê. 2Wa ké teèn, bɔ́ ke, tàbè baá mé terreb mene jilí, cìlì Càŋ Nùà dueè déì suagà ké te vulúu, teré kwaá njií taá sònò sà doô yí jomo, den nde felèbɔ̀. 3À né teèn wulá njerré den faá mbàn nɔ, bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ seèn né lom yoòr ménâ wulá njerré den ndɔ. 4Càŋ tené bɔ̀ sɔ́jì doô lè. Veéh keré su njií bɔ́ doó, faá bɔ́ kuú gi aá nɔ.
5Cìlì Càŋ tueé njií mé bɔ̀ véh doô ndɔ, ye bɔ́ a: «Bí té vèh, mè né gi kɔɔ́ ye bí ndeè naâ yoòr Yeésò mé bɔ́ lé naâ fagá wulá doô. 6À doó hên sam cuú, à komo yuo aá lè cio faá à lé naâ tueé nɔ. Bí ndê, kè kú biì, bèh mé à naâ teèn cer hên nɔ. 7Bí ndé lòm wúwágá, bí júée bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn a: à komo yuo aá lè cio, à nde né toò kelá, à nde ké Galilê; wa bí ndé ké teèn, bí nde ŋene nde né bú ké doó sâ ma. Mè ndeè naâ bí cí tueé weh.»
8Bɔ́ yeé nde ŋgweé gi ménâ, bɔ́ feré yuo ké te sà mé vɔ́gɔ́-temé mene, mé veéh mene ndɔ, bɔ́ dula nde baá-re bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn ménâ tueé. 9Bɔ́ yeé baá ceér dueè, Yeésò kar yuo kelà ndɔ, ye bɔ́ a: «Mè bie aá bí.» Te bɔ̀ véh doô yeé nde ŋene ŋgweé cu bú mân, bɔ́ ŋar nde yoòr seèn, bɔ́ sue cemmé nde doó, bɔ́ kumó sie bú gule ndɔ. 10Yeésò ye bɔ́ a: «Bí té njeré déì vèh. Bí ndé júée bɔ̀ nùàr mò a: bɔ́ ndé ké Galilê, bɔ́ nde ŋene nde né mè ké sâ ma.»
11Bɔ̀ véh doô fɔɔ́n gò ndɔ. Cu sâ bɔ̀ sɔ́jì déì lètenè bɔ̀ɔ́ mé mɔm deén naâ sà doô, ŋellé cu cu ké lɔ, te bɔ́ nde bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô njií mé la kelà naâ tueé weh. 12Bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ yilá bilí bɔ̀ kokoô bɔ̀, bɔ́ bɔ́ colo sòn, bɔ́ weh kàgàlɔ̀ŋ kókoó mbaá, bɔ́ haá mé bɔ̀ sɔ́jì doô, 13bɔ́ ye bɔ́ a: «Bí júé lòm ye bɔ̀ nùàr a: bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn la waà naâ cíbíteèn, sâ bí baá gi lɔ́m, bɔ́ ŋuɔb weh komó seèn ma. 14Mɔ ŋgɔ́mnà ŋgweé mene, béh nde né bú nagá yɔgɔ́, te bí gèr ŋéné cú.» 15Yeé baá môn, bɔ̀ sɔ́jì doô weh kàgàlɔ̀ŋ hèllè ndɔ, bɔ́ yuo die teèn, bɔ́ né faá bɔ̀ kokoô bɔ̀ tueé naâ bɔ́ nɔ, tueé gɔ. Nyeén hèllè nde tum die yila lètenè bɔ̀ *Jûf dɔɔ́ŋ. Wa mene hên, née yaám ndeé den ye.
Yeésò ŋené yuo kelà toò bɔ̀ mbɔ̀ŋ
(Mârk 16:14-18; Lûk 24:36-49; Jâŋ 20:19-23; Seé b. 1:6-8)
1628:16 Mat. 26:32; Mk. 14:28Bɔ̀ mbɔ̀ŋ dé yulà cùɔ̀b cén doô wa ké Galilê, bɔ́ ŋaá nde ké te tòr mé Yeésò lé tueé naâ bɔ́ sâ. 17Bɔ́ yeé nde ŋene njií bú mân, bɔ́ sue cemmé nde gi doó toò seèn. Mé njéh mene, bɔ̀ déì né dé bɔɔ̀n lòù saán seér. 18Yeésò ŋgoró nde kwarè bɔɔ̀n ndɔ, ye bɔ́ a: «Terreb ké ter mé ká doó dɔɔ́ŋ lé baá giì beè mò jege den. 1928:19 Seé b. 1:8Sâ bí wùò ter, bí yila nde lètenè bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ, bí né bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ mò sie kwaá bele: bí né bɔ́ nòmò Càŋ mé yilí Teleè, mé yilí Huaân mé yilí Cúcuí Ŋagâ ber bele ndɔ. 20Ŋgòr mò mé bí naá giì sònò mò ŋgweé dɔɔ́ŋ, bí fèh lòm bɔ́ nág, te bɔ́ jolo ménâ. Bí kɔ́ɔ ye, cieé dɔɔ́ŋ béh bí né kɔɔ́, tɔ́g nde wa loù mé wɔ́ŋ gi nde né teèn.»