Mvù mé bɔ̀ Hebreêh bɔ̀
1Càŋ béh kènê njèh tueé seér aá mé Ŋuna seèn
1Lɔ jɔ̀gɔ̀ Càŋ lɔ bɔ̀ tele beèh njèh tueé keéh beéh sònò bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀; à lɔ naâ bɔ́ mé ceér hihiné mbei ŋgún tueé. 2Nde nde ká jomo te nàm cèrè jomò hên, à bɔ̀ nùàr njèh tueé seér aá mé Ŋuna seèn. À lɔ njèh dɔɔ́ŋ si giì naâ mé bú, à bɔ̀ dàm njèh seèn dɔɔ́ŋ jege kwaá gi né beè seèn. 3Terreb Càŋ nùà njèh ŋené né yoòr seèn; kèkènè Càŋ mé gùm mene né bú. À *wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ ta né kɔɔ́, à ta kwaá né mé ŋgòr terrèb seèn. À lé ndeè naâ bɔ̀ nùàr mé húɔ́m seèn *sené, te veên bɔɔ̀n gi. Seé seèn yeé mboón aá, à ŋaá nde cu ké te vulúu, à né te be gaâ Càŋ terrèb den den.
Kela né Huaán mé bɔ̀ cìlì Càŋ
4Huaán né seér Nùà Dueè kɔɔ́ mé bɔ̀ cìlì Càŋ. Yilí mé Càŋ yilá kwaá né bú yoòr né cu yilí dé bɔ̀ cìlì Càŋ ham yɔgɔ́ ndɔ. 51:5 Ps. 2:7; 2 Sam. 7:14; 1 Chr. 17:13Bèh lɔ mé naâ-naà, lètenè bɔ̀ cìlì Càŋ dɔɔ́ŋ, Càŋ mé cén déì teèn túé njí ŋgwéh, ye bú a:
Wò né Huaán nyî,
Lan nyí ŋa baá Tele yeè.»
À cu mé cìlì Càŋ déì túé njí ŋgwéh ye nyí nde né Tele seèn ŋaá, à ŋa ŋuna nyî ndɔ. 61:6 Deut. 32:43À lé ménâ jue seér naâ mé ndoón seèn. Cu mé à lé ndeè naâ bú ká te wɔ́ŋe temá njiî, à lé naâ tueé ye:
Dàm bɔ̀ cìlì nyî dɔɔ́ŋ a,
cémmé gí toò Huaán nyî, bɔ́ die bú.»
71:7 Ps. 104:4Dé bɔ̀ cìlì seèn, à lé felè bɔɔ̀n tueé seér naâ ye:
Bɔ́ né bɔ̀ cìlì nyî; bɔ́ né faá fu nɔ;
ye bɔ́ né cu bɔ̀ seé bɔ̀ nyî; bɔ́ né faá leba weè ndɔ.»
81:8-9 Ps. 45:6-7Dé Ŋuna seèn, à ye:
Kùsèm Càŋ, kɔgɔ dé yeè né dé ndeèr.
Wò né Mgbè te Lò yeè cer dilí,
9wò gwaán lom né njií mé né teèn dilí yilá,
wò veên gwàn nyì bèh.
Càŋ mé né Càŋ yeè lé wò hên balé weh kuú naâ
dé cî.
À wò dàm bɔ̀ vɔ́gɔ́-temé seèn yoòr hên kulu su gi né mé njéh ndɔ;
À ye te kɔgɔ dé yeè lie kela kɔɔ́ mé kɔgɔ
dé bɔ̀ mbaábiì.»
101:10-12 Ps. 102:25-27Càŋ lɔ naá cuù déì felè Ŋuna seèn tueé ye:
Né wò Nùà Dueè,
tàbè ké bèh duɔɔ̂m lé dieé naâ mé wò.
Wò lé vulú bɔɔ́ naâ mé ba beè yeè ndɔ.
11Dé bɔ̀ njií sâ, bɔ́ nde gi né nyueé leér yuo,
wò cie le lom kɔɔ́.
Bɔ́ nde gi né faá cɔ̀gɔ̀ nɔ kulí yuo;
12wò nde né bɔ́ bècénè faá cɔ̀gɔ̀ nɔ gurú bilí ndɔ.
Bɔ́ nde gi né kweéh seér;
ndɔ́g wò dé yeè kwéh sér ndé ŋgwéh,
wò kúlé nyì ndé ŋgwéh ndɔ.»
131:13 Ps. 110:1Bèh lɔ mé naá kaà sâ Càŋ mé cìlì Càŋ déì túé njí ŋgúŋgwéh ye bú a:
Dèn ndê ká te be gaâ nyî,
kɔ nyí ba yií gi aá bɔ̀ bùnò bɔ̀ yeè ka ba gulè yeè.»
À lé ménâ jue seér naâ mé Ŋuna. 14Á sâ, dé bɔ̀ cìlì Càŋ nɔ, bɔ́ né bɔ̀ neì wa? Ŋgweéh bɔ́ dɔɔ́ŋ né gi bɔ̀ càŋ mé bɔɔ́ yeé seé Càŋ Dueè wa? Càŋ tema yeé bɔ́, te bɔ́ nde gam bɔ̀ɔ́ mé à nde né bɔ́ yili sɔm.
2Ceér cɔ̀ŋ
1Mɔ né ménâ, sâ béh mègè ŋéí cú te ŋgòr gècên mé béh lé ŋgweé naâ doô tég. Mɔ sam, béh nde né ceér leér lɔɔ́. 2Béh kɔ́ɔ ye, ŋgòr Càŋ mé bɔ̀ cìlì Càŋ lé tueé waà naâ mé njéh doô né gi cie mé feh seèn ŋené ŋagá, ye né lom ŋgòr gècên ma. Bí kɔ́ɔ ye, bɔ̀ɔ́ mé lé naâ ŋgòr sâ ŋgeén, mé lé naâ bú lòù seb seér dɔɔ́ŋ, lɔ naá giì gèr beè Càŋ teèn ŋené yií. 3Sé tagá béh wa? Mɔ ceér koô mé nde né béh yili sɔm hên, béh né bú lòù seb seér, naàn naàn mé béh nde né ju beè Càŋ mvelé wa? Mè tueé bí, Nùà Dueè mé feh seèn lé naâ mé ŋgòr sâ tueé waâ, toò jɔ̀gɔ̀ lé naâ bú. Jomo sâ jege bele bɔ̀ɔ́ mé lé naá giì ŋgòr hên sònò seèn ŋgweé ndɔ, bɔ́ ye béh a, né lom ŋgòr gècên ma. 4Càŋ nùà njèh lé naâ be teèn mé terreb mene kwaá; à né bɔ̀ cìè mé bɔ̀ fém hihiné teèn bɔɔ́ bomó yií, à né nùà kàn seé Cúcuí Ŋagâ yoòr kwaá, à né nùà kân faá à gwaán nê nɔ kwaá ndɔ.
Yeésò yɔ̀ŋ haá né kɔɔ́
5Né mene *wɔ́ŋ dé jomò mé béh né sònò tueé hên, Càŋ túé ŋgwéh ye bɔ̀ cìlì Càŋ a, né beè bɔɔ̀n. 62:6-8 Ps. 8:4-6Beré déì tueé seér né te mvù Càŋe ye:
Hè, sâ nùàr né-re hàm keì
mé wò nde né bú munó nyi ná Càŋ?
Sâ wò te ndândaà nùàr mbaá ke nyegé
kuú né kei wa?
7Cu déì wò lé naâ bú ka bɔ̀ cìlì yeè maànjé
sie kwaá weh.
Yeé gi aá, wò bɔ bú ŋgɔg, wò *sumú seér bú lòù,
8wò terreb felè njèh dɔɔ́ŋ haá gi beè seèn ndɔ.»
Mɔ né gi tueé ye: Càŋ terreb felè njèh dɔɔ́ŋ haá gi né beè nùàr, sâ tueé né ye, né lom ménâ, sàŋ lè ŋgwéh, njèh dɔɔ́ŋ né gi beè nùàr sâ. Mé njéh mene, wa mene hên, béh ŋéné sɔ̀m ŋgwéh bèh mé njèh dɔɔ́ŋ né gi beè nùàr sâ ndɔ. 9Béh ŋene kɔ cegé né mé Yeésò. Dé seèn, cu déì Càŋ lé naâ bú ka bɔ̀ cìlì Càŋ maànjé sie kwaá weh. Njua mé Càŋ lé naâ bú ménâ sie kwaá weh sâ, ye te à cio kuú seér felè nùàr dɔɔ̂ŋ. Yeé gi aá, Càŋ bɔ bú ŋgɔg ndɔ, à bú sumú seér cu lòù. Lé naâ mé núr cioò bú sâ. 10Càŋ nùà njèh mé lɔ sií naâ njèh dɔɔ́ŋ kɔɔ́, ye kɔ nyí Yeésò sieé seér né mé gèr bú sâ, te nùàr ŋgún ŋa keéh gi bɔ̀ huaán nyî teèn, nyí weh njií bɔ́ ká mbàm yoòr nyî ma. Lòù sam, bɔ́ né mé Yeésò yili yuo.
11À bɔ̀ nùàr veên yoòr yaga sɔm gi né kɔɔ́. Bɔ̀ɔ́ mé baá gi jolosé dɔɔ́ŋ, bɔ́ bɔ́ baá gi kènê mé Tele cên. Né dé cî mé Yeésò bɔ̀ sâ bɔ̀ yilá né bɔ̀ lɔb seèn, à fegùlì kwá sɔ́ cú. 122:12 Ps. 22:22À tueé seér né ye:
È Càŋ, mè nde né yilí yeè lètenè bɔ̀ lɔb mɔ̀ saán,
mè nde né wò mé bené seén,
mè wò seén nde né toò cìlì nùàr.»
132:13 Es. 8:17, 18À den cuù ye:
Dé mò, mè temé kwaá lɔ nde né mé Càŋ.»
À den cuù ndɔ, ye:
Mè hên nɔ, béh bɔ̀ huaán mé Càŋ lé naâ mè beè haá kwaá.»
14Yeésò lé nùàr ŋaà naâ, ye lòù sam, bɔ̀ huaán mé nyí né bɔ́ huaán yilá sâ né gi bɔ̀ nùàr, wa kɔ nyí ŋa nùàr ndɔ. Sâ dɔɔ́ŋ ye te nyí kuú cio, nyí mé njéh nyoló sɔm *Sátàn mé terreb cioò né beè seèn. 15Ye te bɔ̀ɔ́ mé lé naá beéh cio veéh dɔɔ́ŋ, cio vèh cú, te bɔ́ huaré den gi mé feh bɔɔ̀n. Lòù sam, bɔ́ lé ka cioò naá giì bɔ̀ kwer. 162:16 Es. 41:8-9Mè tueé bí, à lé ndé ná ŋgwêh ye te nyí gam bɔ̀ cìlì Càŋ; à lé tétég nde kuú naâ ye te nyí gam bɔ̀ ndùté ndùtù Abrahâm. 17À lé nùàr tétég hên ŋa kuú naâ mé njéh. Kɔ à sé lé naá kaà nùàr ménâ ŋaá seér ndɔ, te à we ye bɔ̀ lɔb seèn, à den *ŋgàŋ sèmè bɔɔ̀n dé koô, mé né lom beè Càŋ kɔ́bè sâ, léláŋ húɔ́m-temê ndɔ. Sâ dɔɔ́ŋ ye te nyí bɔɔ́ yií seé Càŋ teèn, nyí *semé sɔm feh nyî nùà njèh, te Càŋ kulu sɔm cìlì nùàr veên yoòr. 18Wa mene hên, bɔ̀ɔ́ mé gèr né bɔ́ jilí, veên né bɔ́ taáb dɔɔ́ŋ, à nde né bɔ́ gam den. Lòù sam, bɔ́ lé naâ bú mé veên ménâ taáb ndɔ, à lé naâ mé gèr kwaré.
3Kela né Yeésò mé Músì
1Mɔ né môn bɔ̀ nùàr mò te ceér Yeésò, Càŋ lé yilá naâ bí kɔɔ́ ndɔ; bí njolo kè njí lòm mé tebé Càŋ Yeésò ŋgàŋ sèmè dé koô. Béh bɔ̀ nùàr saán keéh yeé bú. 23:2 Nomb. 12:7Càŋ lé naâ bú nùà seê seèn sie kwaá. À seé seèn bɔɔ́ lom mé temé cén faá Músì lɔ naâ ké gwà Càŋ bɔɔ́ nɔ. 3Á, ŋgweéh yilí nùà mé-gwà ŋgulí kela yeé kɔɔ́ mé gwà nùà njèh wa? Mé Yeésò bɔ̂ Músì né ménâ ndɔ. Músì dé seèn né faá gwà nɔ. Terreb dé koô wulu né mé Yeésò nùà mé-gwà, dèn ŋgwéh Músì. 4Ŋgweéh gwà dé kàn né seé nùà mé-gwà wa? Né ménâ mé Càŋ, à njèh dɔɔ́ŋ si gi né kɔɔ́. 5Músì dé seèn te mbàgà Càŋe né nùà seê. Càŋ lé ye bú a, ndé bɔ̀ nùàr sòn nyî toò tueé kwaá. À lé naâ ménâ mé temé cén tueé gií ndɔ. 6Dé *Kristò, à né Huaán. Mbàgà Càŋ né beè seèn. À bú ke den né te be sâ. Mbàgà Càŋ sâ né béh. Njèh cén, kɔ béh né bú mé temé cén sie, béh né ndèm mé bú kwaá, béh né mé njéh sagár, sâ ye.
Bèh dù né bɔ̀ nùàr Càŋ kela
73:7-11 Ps. 95:7-11Mɔ né mân, béh ŋgwé sòn Cúcuí Ŋagâ; à lé ye:
Lan mɔ bí baá hueh Càŋ ŋgweé,
8bí té temé lòù dúágá sér,
bí té faá bɔ̀ tele biì léí jɔ̀gɔ̀ nɔ dèn.
Wa cieé déì ké ya dueè bɔ́ lé naâ gàgà mé Càŋ saán.
9Càŋ nùà njèh ye:
bɔ̀ tele biì léí jɔ̀gɔ̀ lé naâ mè sòn felá.
Bɔ́ né mene gèh terrèb mò ké kunduŋ
te nyèmà yulà nèà ŋené,
mé njéh mene bɔ́ né lom gàgà mé mè saán.
10Temé lé mè lè mé bɔ́ ŋaá njií naâ dé cî,
ye: bɔ̀ nùà hên ceér mò ŋéné kɔ́ ŋgwéh,
bɔ́ cu dɔɔ́ŋ munó sabé seér né lòù.
11Yeé baá mân, temé ŋaá ŋeí cuù mè mé bɔ́ lòù,
mè jege ye: lòlòm bɔ̀ nùà hên bèh dù ká yoòr mò ndé ndé cû ndɔ.»
12Sâ belà, bí kè nyégé keè, te nuaré déì mé temé veên lètenè biì lè dúágá dèn cú, te à ceér Càŋ làŋ kwá lɔ́ cú ndɔ. 13Mɔ ye te huɔm, bí fágá sér feh, bí né lètenè biì cieé dɔɔ́ŋ lòù toó kuú. Lòù sam, cieé mé yuoô bà dɔɔ́ŋ né gi lan mé Càŋ jue né sâ. Bí té gwàn mé nuaré déì sela veên, à ŋgwan le teèn. 14Béh bɔ̀ Kristò gɔ né kɔɔ́. Njèh cén, kɔ béh né bú mé temé cén sie, béh bele faá béh lé naâ ké bèh duɔɔ̂m nɔ ŋgweé, tɔ́g nde wa bèh cerê ndɔ. 153:15 Ps. 95:7-8Né te mvù Càŋe ménâ nyagá den ye:
Lan mɔ bí baá hueh Càŋ ŋgweé,
bí té temé lòù dúágá sér,
bí té faá bɔ̀ tele biì léí jɔ̀gɔ̀ nɔ dèn.
Bɔ́ lé naâ gàgà mé Càŋ saán.»
163:16-18 Nomb. 14:1-35Á sâ, bɔ̀ɔ́ mé lé naá giì hueh Càŋ ŋgweé, bɔ́ né seér gàgà mé bú saán sâ, lé naâ bɔ̀ neì wee? Ŋgweéh lé naâ dàm bɔ̀ɔ́ mé Músì lé ker yuoó naâ mé njéh ké Ejíptò doô mà. 17Á, te nyèmà yulà nèà sâ, temé lé Càŋ lè ŋaá njií naâ mé bɔ̀ neì ndɔ wa? Lé naâ mé bɔ̀ɔ́ mé lé gela kuú giì naâ mé veên ké ya dueè sâ ndɔ. 18Càŋ lé naâ jege ye, bɔ̀ nùà hên bèh dù ké yoòr nyî ndé ndé cû. À lé sâ jege njií naâ mé bɔ̀ neì ndɔ wa? Ŋgweéh lé naâ mé bɔ̀ɔ́ mé lé saán naâ bú gàgà sâ wa? 19Béh ŋgweé kɔ mé njéh ye, bɔ́ lé bú mé temé cén sìè ná ŋgwêh; ye bɔ́ lé bèh dù sâ ndé ná ŋgwêh dé cî ma.
41Càŋ lé naá giì béh ndéb tieè kwaá lɔɔ́, ye béh nde né bèh dù ké yoòr nyî kwa, te béh bɔ́ den ké sâ. Sâ mɔ né mân bɔ̀ nùàr mò, bí kè nyégé keè, te nuaré déì lètenè biì dèn cú faá à nde né bèh sâ liím nɔ. 2Lòù sam, béh baá gi mé tie Njàgà Bagaà faá bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ lɔ naá giì mé tie cî ké ya dueè nɔ. Njèh cén, bɔ́ lɔ dé bɔɔ̀n ŋgweé faŋ deén naâ lòù, bɔ́ temé teèn kwá njí ŋgwéh. Yeé baá môn, lé bɔ́ dé bɔɔ̀n gàm ná cû ndɔ. 34:3 Ps. 95:11Dé beèh mé né gi temé cén yoòr seèn kwaá njií dɔɔ́ŋ, béh nde né teèn yilá. Né bèh dù mé Càŋ lé ye:
Yeé baá mân, temé ŋaá ŋeí cuù nyí mé bɔ́ lòù,
nyí jege ye: lòlòm bɔ̀ nùà hên bèh dù ké yoòr nyî
ndé ndé cû.»
À lɔ né mene mân tueé, sâ dàb mé à lɔ wɔ́ŋ si gi aá kèn; sâ seé seèn lɔ gi aá ndɔ. 44:4 Gen. 2:2Nde cu beré déì te mvù Càŋe né felè cieé téhbeèh nyagá kwaá ndɔ, ye: Càŋ lé bɔɔ́ giì naâ seé. Yeé baá mé cieé téhbeh, à du sɔɔ́ lòù ma. 54:5 Ps. 95:11Bèh dù cên sâ né te mvù Càŋe nyagá den, ye:
Lòlòm bɔ̀ nùà hên bèh dù ké yoòr nyî ndé ndé cû.»
6Bɔ̀ léí toò bɔ̀ mé lé Njàgà Bagaà ŋgweé lɔgɔ́ naâ kɔɔ́ lé bèh dù sâ yílá ná ŋgwêh ndɔ. Lòù sam, bɔ́ lɔ temé teèn kwá njí ná ŋgwêh. Mɔ né mân, sâ bèh sâ née teèn ye, né bɔ̀ jomo bɔ̀ kela den. 74:7 Ps. 95:7-8Yeé baá mân, Càŋ sie kwaá cu cieé dé hiîn, à yilá kwaá cieé bú sâ lan”. Te nde nde, Càŋ tueé keéh ye sònò *Davîd faá mè la naâ nyagá nɔ, ye:
Lan mɔ bí baá hueh Càŋ ŋgweé,
bí té temé lòù dúágá sér.»
84:8 Deut. 31:7; Jos. 22:4Hên mɔ Josúê sé lɔ naá giì bɔ̀ tele beèh léí jɔ̀gɔ̀ bèh dù lemé yií, Càŋ sé naá cuù cieé déì sie kwaá wa? 9Mè tueé bí, sâ bèh dù sâ née teèn ye, né bɔ̀ nùàr Càŋ kela den. À né faá dù dé loù cieé téhbeh mé Càŋ lɔ duú naâ teèn nɔ. 104:10 Gen. 2:2Nuaá mé yila te dù sâ nde né dé kèì cên du, faá Càŋ lɔ naâ seé seèn bɔɔ́ gií, à du dé kèì cên nɔ. 11Sâ belà, béh fágá lòm feh dé teèn yilâ, béh té gwàn mé cén déì lètenè beèh ŋgeén sòn Càŋ, à liím bèh dù sâ, faá bɔ̀ léí toò bɔ̀ nɔ.
12Ŋgòr Càŋ né làŋ, à né léláŋ terrèb, à né bòù nulá yɔgɔ́, kèb fà dɔɔ́ŋ nulásé túéŋ. À nula yila nde né yí te njolo temê mbaá, à né mé sùàrmú bɔ̂ cègè weé ndeé; à né mé mùnò nùàr tená ndeé, à né mé tuaá lè nùàr ŋɔbé ndeé ndɔ. 13Njií mé nde né njolò Càŋ lòù leér le teèn sam. Dàm bɔ̀ njií mé Càŋ lɔ si giì naâ dɔɔ́ŋ né gi njolò seèn. Nùà kàn ŋgúlú mé be seèn sulá nde né toò seèn.
Yeésò *ŋgàŋ sèmè dé koô
14Béh né mé ŋgàŋ sèmè beèh dé koô teèn. Ŋgàŋ sèmè sâ né Yeésò *Kristò Ŋunà Càŋ, à lé naâ ké ter te vulúu ŋaá ndeé, à den ké felèbɔ̀. Mɔ né mân, béh sìè lòm ŋgòr Càŋ tég, béh né mé njéh toò bɔ̀ nùàr njebá. 15Ŋgàŋ sèmè beèh dé koô né béh jere kɔɔ́, à né gi yuaâ beèh kɔɔ́ ndɔ. Lòù sam, bɔ́ lé naâ bú te njèh dɔɔ̂ŋ ceéh, bɔ́ lé bú ceéh naâ faá béh nɔ. Njèh cén, dé seèn à lɔ veên déì cór ná ŋgwêh. 16Mɔ né mân, belà, bí ndê, béh bilí nde gi ké kwarè kɔgɔ Càŋ bèh fùgò kuû, béh té njeré déì nyàmè. Ké teèn sâ, à nde né béh jere kɔɔ́, béh nde né mé fùgò beè seèn yieé kuú ndɔ. Béh hin, mɔ njeré déì né béh yɔgɔ́, te gam béh.
51*Ŋgàŋ sèmè dé koô dɔɔ́ŋ balé yuo giì né lètenè bɔ̀ nùàr, te à ŋa nùà seê Càŋ dé bɔ̀ mbeí seèn. Seé seèn né mbe mé *sèmè toò Càŋ haâ, te veên bɔ̀ nùàr gi mé njéh. 2À nde né yuaâ bɔ̀ cùr ŋgweé komo, à ŋgweé komo yuaâ dé bɔ̀ɔ́ mé né bɔɔ́ sabé gɔ ndɔ. Lòù sam, bú nùà njèh né yuaásé faá bɔ́ nɔ. 35:3 Lév. 9:7Sé yeé baá ménâ, à léláŋ veên dé bɔ̀ mbeî sèmè lòm ndé cú, à semé bilí nde aá mé dé seèn mene.
45:4 Ex. 28:1Nùàr tì felè seèn mé be seèn lòbò bèh, wa nyí baá ŋgàŋ sèmè dé koô. Càŋ haá yeé nùàr bèh bú sâ kɔɔ́; à lɔ naâ *Arɔ̂ŋ ménâ bɔɔ́.
55:5 Ps. 2:7Né kèì cén mé Kristò ndɔ, à lɔ yo seèn kɔɔ́ sìè hàm ná ŋgwêh, ye te nyí ŋa ŋgàŋ sèmè dé koô. Càŋ lɔ bú ŋgàŋ sèmè dé koô sie kwaá naâ kɔɔ́, ye:
Wò né Huaán mò,
lan mè ŋa baá Tele yeè.»
65:6 Ps. 110:4Wa cu beré déì ye:
Wò né dé yeè ŋgàŋ sèmè dé kèì cên,
wò né te gule Melkisedêg.»
75:7 Mat. 26:36-46; Mk. 14:32-42; Lûk 22:39-46Cu déì ká te wɔ́ŋe, Yeésò lé naâ Càŋ mé terreb dua, à né bú lòù bɔŋ, à teèn lɔgɔ bilí mé yúé mene, yímé lé naâ bú njolo berré ndɔ. À lé sâ dɔɔ́ŋ ŋgweé giì naâ sòn Càŋ mé nde né bú te cio yili sɔm. Yeé baá ménâ, Càŋ ŋgweé njií mé à né dua ndɔ. 8À lɔ né mene Ŋunà Càŋ kɔɔ́, mé njéh mene à lɔ naâ tie ŋgweê maán; lɔ naâ mé dàm gèr ŋené larê. 9À yeé sieé yuo aá teèn, Càŋ sie kwaá bú manyor5:9 Manyor né njolo nòmò mé né dòù yuo. Tueé néye:cɔ̀ŋ yuo né beè Yeésò. cɔ̀ŋ dé bɔ̀ɔ́ mé né sòn seèn ŋgweé dɔɔ́ŋ, te bɔ́ yili yuo dé kèì cên. 10Lòù sam, Càŋ ye: à né dé seèn ŋgàŋ sèmè dé koô, à né te gule Melkisedêg ma.
Nuaá mé kwaá lɔ ceér Càŋ, bú a, kè keè
11Te ju hên béh né lom mé njèh tueê teèn ŋgún. Njèh cén, né taré. Béh se mene lòù, tie biì baá lieé. 125:12-13 1 Kɔr. 3:2Wanɔɔ́ŋ hên né cu mé bí sé la baá giì bɔ̀ nùà fèh-njèh teèn, bí sé la né bɔ̀ déì lòù feh seér. Mé njéh mene, bí ye, ŋgòr Càŋ mé bí lé naá giì ŋgweé hên, kɔ bɔ́ fèrrè dèn cú bí cí. Sâ tueé né ye, bí sér yíé kɔ́ ŋgwéh, bí gwaán seér né mbán. 13Nuaá mé né mbán ménâ ŋaám dɔɔ́ŋ né faá huaán mbɔgɔ̀ nɔ; à mé terreb sam, à ŋgòr bagaà mé dé veên gè kɔ́ ndé ŋgwéh. 14Dé nùà koô, yáb tetarê né seé seèn, à mé seé bɔ̀ kokoô bɔ̀ meh gi aá, à né gi bɔ̀ njèh dé bebagaà mé dé vevenê geé kɔɔ́.
61Mɔ né mân, sâ béh jóló ŋá sér ter lòù. Bɔ̀ ŋgòr mé béh lé naá giì felè *Kristò ŋgweé doô baá gi béh lè faá maàŋ nɔ. Bɔ́ maàŋ lòù sì fèrrè ndé cú. Né mene dé feh yueé fɔɔ̂n, te bí kwaá lɔ ceér veên, né mene temé yoòr Càŋ kwaá njiî, bí ŋgweé gi aá kèn. 2Né mene tòù nòmò Càŋ, né mene dé nùàr be felè baâ, né mene te cio komo yuoô; né mene dé loù ju tenâ dɔɔ́ŋ, bí baá gi mé njéh lè. 3Mɔ né mân, sâ béh jóló ŋá sér ter lòù! Béh nde né ménâ mé terreb Càŋ bɔɔ́ komo.
4Mɔ sam, bɔ̀ déì nde né ceér Yeésò si lɔɔ́. Mɔ bɔ́ né ceér Yeésò si lɔɔ́ ndɔ, sâ bèh yili yuo bɔɔ̀n nde né taré. Á, ŋgweéh bɔ́ lé baá giì ké toò Càŋ bèh ŋagâ mà. Bɔ́ lé naá giì dàm njèh ké te vulúu kwa laré, bɔ́ kwa bilí mé Cúcuí Ŋagâ mene. 5Bɔ́ ŋene nyegé, ye ŋgòr Càŋ né lom njèh gècên kɔɔ́. Terreb *wɔ́ŋ mé baá ndeê hên, bɔ́ lé naá giì ŋené ndɔ. 6Mɔ bɔ́ né cu lòù die seér, ŋgweéh sâ bèh yili yuo bɔɔ̀n nde né taré wa? Sɔɔ́ kuú mene, bɔ́ temé kwéh kòmò ndé cú. Lòù sam, bɔ́ né seér Ŋunà Càŋ yí ter lòù fagá njií cuú, bɔ́ sellé kwaá bú ké mbartɔgɔ̂, te séb bomo sue bú yoòr bomò.
7Mè tueé bí, mɔ tàbè déì né nu kwa, né lom bú yoòr te mbeî te mbeî neé yilá, yab né teèn yuo huɔɔ́m, né nùà ŋueèh gam, sâ Càŋ né tàbè sâ kulú. 86:8 Gen. 3:17-18Njèh cén, mɔ teèn ba yuo seér né téker bɔ̂ njìè, sâ tàbè hèllè né cùr, Càŋ nde né bú lòù duagá seér, tàbè hèllè ŋgie yuo.
9Béh la né mene sònò mân tueé, mé njéh mene bɔ̀ nùàr mò, béh né kwàgà biì yieé, bí nde né dé biì yili yuo. 10Càŋ nùà tá-gobó sam. À seé biì nyèn ndé ŋgwéh; à né gwaân lètenè biì ŋené. Gàm mé bí lé naâ bɔ̀ nùàr seèn mé yilí seèn gam doô, à né ŋené. À né ŋené ye, bí née bɔ́ gam den ndɔ. À bí nyèn ndé ŋgwéh. 11Mé njéh mene, belà, béh né gwaán ye nùà kàn a, fágá cú feh, te seé biì jegé, bí kwa ye njií mé bí né ndèm teèn kwaá njií sâ. 12Bí té ndɔ̀m, bí bèlè sér gule bɔ̀ɔ́ mé né ceér Càŋ mé temé cén sie, mé né njèh yoló komo, mé njèh dɔɔ́ŋ kwa gi né faá Càŋ lé tueé naâ nɔ.
Ndéb Càŋ mé jègè mene
13Lɔ mé Càŋ lɔ kwa kwaá naâ Abrahâm ndéb tieè, à lɔ naâ bú teèn mé jègè mene jege bilí. Càŋ yeé ke, nùà koô mé né bú ham yɔgɔ́ teèn yùò kélá ŋgwêh, à jege seér gùm seèn nùà njèh, 146:14 Gen. 22:16-17ye Abrahâm a:
Nyí nde né wò kulú;
bɔ̀ ndùté ndùtù yeè nde né mbaá yaám ndeé den ma.»
15Yeé baá môn, Abrahâm yila baá-re yolô ndɔ; à né ka yoló. Nde nde, Càŋ kulu njiî bú faá à lé tueé kwaá naâ bú nɔ.
16Mɔ bɔ̀ nùàr né njeré déì tueé, bɔ́ né lòù jege, sâ bɔ́ jege né mé yilí nuaá mé ham yɔgɔ́ né bɔ́ haàm. Mɔ bɔ́ jege aá ménâ, sâ la né mene gèh saân dé heè, nde né lètenè bɔɔ̀n tené, bɔ́ kɔ lom jègè doô. 17Lɔ naâ mé Càŋ ménâ ndɔ, ye te nyí feh keéh bɔ̀ɔ́ mé nde né ŋgùlù nyî yieé mé njéh, te bɔ́ ŋene kɔ teèn, ye kàgà-ndòn nyî kwéh sér ndé ŋgwéh ma. À lɔ jègè te ndéb sâ jege yií naâ dé cî.
18Ndéb bɔ̂ jègè né bɔ̀ njèh fà mé beè Càŋ kèh bèh. Bɔɔ́ mene naàn, Càŋ nyeén túé bèh. Mɔ né mân, sâ béh bɔ̀ɔ́ mé Càŋ né gbàŋ beèh dɔɔ́ŋ, yo né gi béh mé njéh taré, ye ndèm beèh nde né yieé. 196:19 Lév. 16:2Ndèm sâ né beè beèh faá kùn6:19 Kùn né njií mé sie kwaá né njèh bècénè. nɔ. À béh pɔ́ŋ sie njebá kwaá né kɔɔ́, te temé nde ye béh lè die. Né mene kɔ̀ŋ cɔ̀gɔ̀ *gwà Càŋ koô ké te vulúu, ndèm sâ teèn nyueé yilá nde né kɔɔ́, à yuo kela yí lètenè mɔ̀ yoòr Càŋ. 206:20 Ps. 110:4Ké bèh sâ lɔ yila lɔgɔ́ naâ Yeésò, à né sòn beèh ké sâ kɔɔ́. À lɔ naâ *ŋgàŋ sèmè dé koô ŋaá, né dé kèì cên te gule Melkisedêg.
7Melkisedêg, *ŋgàŋ sèmè dé koô
17:1-2 Gen. 14:17-20Melkisedêg sâ lɔ naâ mgbè Salêm.7:1 Salêm lé naâ yilí Jerusalem déì. Mé ju hebreêh ye: Dene dɔlê. Ké toò Càŋ Dueè ŋgàŋ sèmè né bú. Cu mé Abrahâm lé lieè naâ taáb mé bɔ̀ mgbè, à yeé wula gi aá bɔ́, à baá cuû, nuaá mé lé ndeè naâ ké ceér dueè, bɔ̂ Abrahâm kwaré, à kulu Abrahâm, lé naâ Melkisedêg sâ. 2Abrahâm lɔ naâ bú mbe haá ndɔ: njií mé lé naâ yulà dɔɔ́ŋ Abrahâm lé naâ bú cén teèn sɔm kwaá. Yilí Melkisedêg sâ tueé né ye: né mgbè mé dilí lom né dé seèn dé gècên. Mgbè Salêm tueé né ye: né mgbè mé haá yeé dɔlê ndɔ. 3Nuaá mé kɔ sɔm tele Melkisedêg bɔ̂ meí, teèn sam. Né mene jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ seèn déì, nuaré déì kɔ́ sɔ̀m ŋgwéh. Nuaá mé tueé sɔm kùr ŋaàr mé kùr cioò seèn teèn sam ndɔ. À den né faá Ŋunà Càŋ nɔ: à né ŋgàŋ sèmè dé nyèmà mé nyèmà.
4Melkisedêg né duesé! Bí kwàgà yíé mé Abrahâm: Abrahâm né mene tele dàm bɔ̀ huaán *Iserálà dɔɔ́ŋ kɔɔ́, mé njéh mene bú mé feh seèn lé naâ Melkisedêg mbe haá; bɔ̀ njií mé à lé cu giì mé njéh bèh taâb dɔɔ́ŋ, te njèh yulà, à lé naâ Melkisedêg teèn cécéné sɔm haá. 57:5 Nomb. 18:21Bɔ̀ ndùté ndùtù *Levî mé né ŋgàŋ sèmè né gi mé *sóú Músì tieè, né bɔ́ sɔgɔ́ den, ye bɔ́ a: bí ndé beè bɔ̀ huaán Iserálà; njií mé baá yulà dɔɔ́ŋ, bí weh bele teèn cécéné cécéné ma. Sâ dɔɔ́ŋ lé naá den cuù lètenè bɔ̀ nùàr bɔɔ̀n mé né gi ndùté ndùtù Abrahâm ndɔ. 6Melkisedêg lé dé seèn jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ Levî ná ŋgwêh. Mé njéh mene, à lé naâ mbe beè Abrahâm weh; te njèh yulà dɔɔ́ŋ Abrahâm lé naâ bú teèn cécéné cécéné sɔm haá bele. Abrahâm lé né mene kɔɔ́ ye nyí né mé ndéb Càŋ yoòr dɔɔ́ŋ, mé njéh mene à lé Abrahâm kulu seér cuù naâ kɔɔ́. 7Bí né gi kɔɔ́ ye, nuaá mé kulu yeé mbeí ham kela né kɔɔ́ mé mbeí. 8Wanɔɔ́ŋ ŋgweéh bɔ̀ ŋgàŋ sèmè te mbàgà Levî, mé weh yeé mbe dɔɔ́ŋ, né yeé kuú gií wa? Dé Melkisedêg môn sam; à né mbe faá bɔ́ nɔ weh, mé njéh mene à kú bèh. Mvù Càŋ tueé né ménâ. 9Sâ Levî né mene mbe beè bɔ̀ huaán Iserálà weh, à mene Melkisedêg bèsɔ́nè há ŋgwéh, mé njéh mene à lé naá giì bú mbe haá ndɔ. 10Lòù sam, cu mé Abrahâm tele koô seèn bɔ̂ Melkisedêg lé kwaré naâ teèn, sâ à lé baá giì yoòr Abrahâm. Njèh cén, sâ à lé née te càŋ ye.
*Ŋgàŋ sèmè dé koô déì faá Melkisedêg ndɔ
11Seé bɔ̀ ŋgàŋ sèmè te gèh *Levî dɔɔ́ŋ lɔ gule dobo giì naâ mé *sóú ké lètenè bɔ̀ huaán Iserálà. Mɔ seé bɔ̀ ŋgàŋ sèmè Levî sé né seé ŋgulî, sé lɔ húɔ́m ná cû mé ŋgàŋ sèmè dé koô déì ŋené yuo kela cuù beré déì te gule Melkisedêg. Ŋgàŋ sèmè dé koô sé lɔ yuo cegé kaà te gèh *Arɔ̂ŋ ŋunà Levî. 12Ŋgweéh mɔ gèh ŋgàŋ sèmè kweéh seér, sóú né yeé kweéh seér ndɔ wa? 13Bí kɔ́ɔ ye, Fehtoò beèh mé béh né felè seèn tueé hên, dé seèn nùà Levî sam, gèh dé seèn né hiín. Te gèh seèn-e nuaré déì ŋgàŋ sèmè teèn ŋá ŋgúŋgwéh. 14Béh né gi kɔɔ́ ye, à né dé seèn te gèh bɔ̀ Júdà bɔ̀. Béh né cu kɔɔ́ ye, Músì yeé baá felè bɔ̀ ŋgàŋ sèmè tueé wa, à lɔ njeré déì te gèh bú hên túé ná ŋgwêh ma.
15Bí kɔ́ɔ ye, ŋgòr hên ŋené ŋagá baá kèn; ŋgàŋ sèmè déì faá Melkisedêg nɔ waà baá. 16Bú sâ sóú lɔ kɔɔ́ táŋ ná ŋgwêh, te bɔ́ nde ye bú ŋgàŋ sèmè sie kwaá. À dé seèn né nùà njèh, à né ŋgàŋ sèmè mé né den cu dɔɔ́ŋ làŋ. 177:17 Ps. 110:4Te mvù Càŋe tueé taré né ménâ ndɔ, ye:
Wò né dé yeè ŋgàŋ sèmè dé kèì cên,
wò né te gule Melkisedêg.»
18Yeé baá môn, Càŋ tɔr wula sóú dé léí toò sâ ndɔ, ye né yuaá, gàm teèn sam ma. 19Mé gècên mene, sóú Músì hèllè nùàr njolò Càŋ *sènè kòmò bèh. Càŋ mé ŋgeér sam; njií mé né sóú sâ huɔɔ́m yɔgɔ́, waà baá kèn. Ndèm beèh kènê dɔɔ́ŋ baá gi teèn, à béh ké yoòr Càŋ ŋgoró njií né kɔɔ́.
20À dé seèn né nuaá mé Càŋ lɔ nde bú ŋgàŋ sèmè dé koô sie, à lɔ teèn jege bilí naâ mé jègè mene. À lɔ dé bɔ̀ ŋgàŋ sèmè déì lòù jègè ná ŋgwêh. 217:21 Ps. 110:4Dé Yeésò à lé naâ jege, ye bú a:
Jue nyí Nùà Dueè, nyí jègè kèh ndé ŋgwéh;
wò dé yeè né ŋgàŋ sèmè dé kèì cên.»
22Yeé baá ménâ, béh yieé kwàgà mé Yeésò ndɔ, ye ŋgɔ̀ŋ dé seèn yieé kela né kɔɔ́ mé ŋgɔ̀ŋ dé cuûm.
23Njeré déì né cu teèn ndɔ. Bí kɔ́ɔ ye bɔ̀ ŋgàŋ sèmè lé naâ ŋgún. Lòù sam, bɔ́ né yeé seé ŋgàŋ sèmè toò kuú kwaá lɔɔ́. 24Dé Yeésò môn sam; à seé seèn toò kú kwá lɔ́ ŋgwéh; cu dɔɔ́ŋ à né den làŋ. 25À bɔ̀ nùàr yili komo né dé cî. Bɔ̀ɔ́ mé né gi yoòr Càŋ mé bú ndeé, à né bɔ́ dé kèì cên yili sɔm. Lòù sam, cu dɔɔ́ŋ à né dé seèn làŋ, à né Càŋ felè bɔɔ̀n dua den.
26Yeé baá ménâ, ŋgàŋ sèmè mé nde né béh gam, kɔ né bú. À dé seèn né jolosé, mé sòn fuû ndɔ, à veên déì cór bèh. Càŋ lɔ naâ bɔ́ bɔ̀ vevenê bɔ̀ hiín geé kwaá, à weh njií bú dé seèn ké ter te vulúu. 277:27 Lév. 9:7À dé seèn faá bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô hèllè sam. À Càŋ *sèmè felè veên dé seèn nùà njèh há ŋgúŋgwéh, à dé bɔ̀ mbaábɔn cieé dɔɔ́ŋ faá bɔ́ *semé yeé sâ, sèmè bèh ndɔ. À lɔ dé seèn semé naâ mbei cén dé kèì cên. À lɔ ménâ semé naâ mé gùm seèn nùà njèh ndɔ. 28Bɔ̀ ŋgàŋ sèmè mé sóú Músì lɔ sie kwaá giì naâ kɔɔ́ dɔɔ́ŋ lɔ naá giì bɔ̀ wàn. Te jomo sóù, Càŋ nde ye lòù jege; à ŋgàŋ sèmè dé koô teèn sie kwaá seér baá-re Ŋuna seèn mé né dé seèn tê dé kèì cên.
8*Ŋgàŋ sèmè beèh dé koô
18:1 Ps. 110:1Njolo ŋgòr mé béh né tueé hên dɔɔ́ŋ né ye: ŋgàŋ sèmè beèh né gèh ŋgàŋ sèmè dé koô sâ. À né ké te vulúu yoòr Càŋ terrèb mé né te kɔgɔ. À né te be gaâ seèn den den. 2À seé seèn bɔɔ́ den né ké gwò lètenè mɔ̀. Gwà sâ né sòn *gwà cɔ̀gɔ̀; njèh cén, à né dé seèn gwà gècên mé Càŋ nùà njèh lé sieè naâ kɔɔ́, nùàr lé bú kɔɔ́ síé ná ŋgwêh.
3Bɔ́ ŋgàŋ sèmè dé koô dɔɔ́ŋ sie kwaá né, te à haá beh Càŋ mbe mé *sèmè. Yeé baá ménâ, kɔ ŋgàŋ sèmè beèh dé koô sâ haá bú njeré déì ménâ ndɔ. 4Mɔ à sé né ká te wɔ́ŋe, à sé naâ ŋgàŋ sèmè den kwa wa? Lòù sam, bɔ̀ ŋgàŋ sèmè bɔɔ̀n né ká doó teèn, bɔ́ né gi Càŋ mbe faá *sóú Músì lé tueé naâ sâ haá. 58:5 Ex. 25:40Njèh cén, seé mé bɔ̀ ŋgàŋ sèmè hèllè bɔɔ́ yeé sâ, bɔ́ si weh lom né lòù, bɔ́ si weh yeé yoòr seé dé Càŋ ké te vulúu. Mé seé Músì lé naâ faá bèh ménâ ndɔ: cu mé Músì lé ndeè naâ gwà sieé, Càŋ lé ye bú a: kè nyégé bagasé, wò nde ménâ sieé ma. Síé sɔ̀m ká nág faá nyí lé naâ wò ké te tòre nɔ feh.
6Kènê seé dueè baá seér beè Yeésò, né dé bɔɔ̀n hèllè yɔgɔ́ keéh, à béh yoòr Càŋ nyɔgɔ́ njií né mé ŋgɔ̀ŋ dé feê; dé sâ né ŋgɔ̀ŋ dé cuûm yɔgɔ́. Lòù sam, ŋgɔ̀ŋ bú sâ né mé ndéb dé bagaà teèn. Ndéb bú sâ kela né kɔɔ́ mé ndéb dé cuûm.
7Mɔ ŋgɔ̀ŋ dé toò jɔ̀gɔ̀ sé lɔ naâ teèn yilá, sé lɔ húɔ́m ná cû mé Càŋ kweéh seér bú mé ŋgɔ̀ŋ dé feê. 88:8-12 Jér. 31:31-34Béh kɔ baá ye, bú sâ lɔ teèn yílá ná ŋgwêh bɔ̀n. Lòù sam, Càŋ lé née bɔ̀ nùàr seèn teèn bɔ den, ye:
Cu déì ndeè né waâ,
nyí nde né ŋgɔ̀ŋ dé feê mé bɔ̀ huaán *Iserálà kɔ.
Nyí nde né mé gèh bɔ̀ huaán Júdà ménâ kɔ ndɔ,
jue nyí Nùà Dueè.
9Dé sâ dèn ndé cú faá dé mé nyí lé kɔɔ́ naâ
mé bɔ̀ tele bɔɔ̀n léí jɔ̀gɔ̀ nɔ.
Nyí lɔ né mene bɔ́ te tàbè Ejíptò mé be nyî
kou sɔm keéh,
mé njéh mene bɔ́ lé naâ ŋgɔ̀ŋ sâ lòù cum seér.
Nyí yeé ŋene aá ménâ,
nyí sɔm be nyî yoòr bɔɔ̀n ndɔ;
jue nyí Nùà Dueè.
10Hên né ŋgɔ̀ŋ mé nyí kɔ nde né mé bɔ̀ huaán Iserálà loù sâ, jue nyí Càŋ Dueè:
Nyí bɔ́ sóú nyî soú kwaá seér nde aá felè,
nyí bɔ́ nyagá kwaá seér nde aá te temê ndɔ,
te Càŋ bɔɔ̀n den lom nyí, bɔ́ den bɔ̀ nùàr nyî.
11Cu sâ nuaré déì bɔ̀ mbaábɔn lòù fèh sɔ́ ndé cú,
ye bɔ́ a: kè Nùà Dueè baá ye hên nɔ.
Né mene huaán maàn, né mene nùà koô,
dɔɔ́ŋ nde gi né nyí ŋené kɔɔ́.
12Nyí nde né yúlá-temé bɔɔ̀n lè nyî kulú sɔm;
nyí veên bɔɔ̀n ká lè nyî sìè kwá ndé cú.»
13Mé Càŋ nde mé ŋgɔ̀ŋ feê mân tueé, sâ à ye ŋgɔ̀ŋ dé léí toò hèllè baá dé cuûm ma. Né yeé môn ndɔ, mɔ njeré déì kulí baá, à né yeé dé cuûm ŋaá, te jomo sâ à nyoló yuo weéh lòù.
9Seé bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè mé seé dé Yeésò
1Ŋgɔ̀ŋ dé léí toò lé naá giì mé bɔ̀ *sóú teèn, bɔ̀ nùàr lé Càŋ dua ŋene beéh mé njéh. Bèh Càŋ duaà lé naá giì teèn. 29:2 Ex. 26:1-30; 25:31-40, 23-30Bɔ́ lé naâ *gwà cɔ̀gɔ̀ sieé, kɔ̀ŋ lé naâ teèn fà. Kɔ̀ŋ dé toò jɔ̀gɔ̀, bɔ́ lé yilá naâ bú mɔ̀. Tàndáŋ lâm kpàcɔ̀gɔ̀ lé naâ gwò sâ; gbàgà breêd mé bɔ́ haá yeé toò Càŋ lé naâ gwò sâ ndɔ. 39:3 Ex. 26:31-33Tùtúlù kɔ̀ŋ dé yí jomò bɔ́ lé teèn colo tenà naâ cɔ̀gɔ̀; bɔ́ yilá mí bú sâ mɔ̀ dé joloò. 49:4 Ex. 30:1-6; 25:10-16; 16:33; Nomb. 17:8-10; Ex. 25:16; Deut. 10:3-5Kɔ lé naâ gwò sâ teèn, bɔ́ me né mé goó, te bɔ́ ŋgie beh bɔ̀ san teèn. Mbèŋ déì lé naâ gwò sâ teèn ndɔ, bɔ́ mban sie né bú mé goó. Né mbèŋ ŋgɔ̀ŋ. Bɔ́ me cu né ŋguú déì mé goó, bɔ́ dilí kwaá yí lè mbèŋ sâ ndɔ. Yí lè ŋguú sâ né *mánà. Lè mbèŋ sâ lé naâ cùgò *Arɔ̂ŋ mé lé naâ mvue faám doô. Bɔ̀ mbeh taâ déì fà lé naâ lè mbèŋ sâ ndɔ, bɔ̀ sóú ŋgɔ̀ŋ né teèn nyagá den bele. 59:5 Ex. 25:18-22Felè mbèŋ sâ bɔ́ lé teèn me dilí kwaá naâ bɔ̀ cìlì Càŋ terrèb.9:5 Bɔ́ bɔ̀ cìlì Càŋ sâ yilá né chérubins”. Bɔ́ me ndɔgɔ́ njií né bɔ́ bà yí felè mbèŋ, bèh mé bɔ́ ber yeé húɔ́m teèn, te Càŋ kulu sɔm bɔ̀ nùàr veên yoòr. Kè, ŋgòr hên dé kènê tueé giî sam.
69:6 Nomb. 18:2-6Bɔ́ yeé nyegé kwaá gi aá ménâ, bɔ̀ ŋgàŋ sèmè né lom cieé dɔɔ́ŋ te mí dé toò jɔ̀gɔ̀ sâ yilá sɔɔ́, bɔ́ né seé Càŋ teèn bɔɔ́. 79:7 Lév. 16:2-34Te mí dé yí jomò doô, ŋgàŋ sèmè dé koô yila cegé yeé teèn kɔɔ́, à yila cegé yeé mbei cén te nyèmà ndɔ. À teèn yila yeé mé húɔ́m nyaàm beè, te à haá *sèmè mé njéh, Càŋ kulu sɔm bú veên yoòr, kulu sɔm gi bɔ̀ nùàr veên mé bɔ́ né bɔɔ́ sabé doô yoòr ndɔ.
8Cúcuí Ŋagâ feh kwaá baá-re béh mé bɔ̀ njèh sâ ndɔ, ye béh a: mɔ mɔ̀ bú toò jɔ̀gɔ̀ sâ née ka toò tég ŋeí tená, sâ ndɔ́g ceér mɔ̀ dé joloò née ndúg ye ma. 9Sâ dɔɔ́ŋ né kàn mé feh kwaá né bɔ̀ njèh dé cafanê, ye béh a, bɔ́ né gi mbe mé *sèmè dág haá; njèh cén, gèh Càŋ duaà bú sâ temé nùàr nyégé kòmò ndé ŋgwéh. 10Né lom bɔ̀ gènnè yâb bɔ̂ gènnè mbè mé tòù nyénnè ma. Bɔ̀ njií sâ dɔɔ́ŋ né gi wàn ndɔ. Bɔ́ lɔ teèn deén naâ, ye te béh be lulú den ŋgɔgɔ̂ mé njéh. Mɔ njèh dɔɔ́ŋ ndeè kweéh seér gi aá, Càŋ ye te nyí fɔ sɔm ye bɔ̀ sâ bɔ̀.
11Kènê *Kristò waà baá ndɔ. Ŋgàŋ sèmè dé koô né bú; béh bɔ̀ njèh gècên kwa gi né beè seèn. À lé naâ lè mɔ̀ dé Càŋe yilá ndeé. Bú sâ né dé Músì hèllè lieé yɔgɔ́, né bú jolo yɔgɔ́ ndɔ. Bɔ̀ nùàr lé kɔɔ́ síé ná ŋgwêh, à dé njèh wɔ̂ŋ sam ndɔ. 12Kristò lɔ teèn yila ndeè naâ dé kèì cên. Lɔ mé húɔ́m mbieè ná ŋgwêh, mé húɔ́m huaán nàgà sam ndɔ. Lɔ naá seêr mé húɔ́m seèn nùà njèh. À lɔ béh yili sɔɔ́m naâ mé njéh, lɔ naâ dé kèì cên ndɔ. 139:13 Lév. 16:15-16; Nomb. 19:9, 17-19Bí né gi kɔɔ́ ye, dé tòù nùàr, bɔ́ nùàr yoòr yuɔb yeé húɔ́m mbieè mé húɔ́m tela nàgà. Bɔ́ né yeé nàgà tuar ŋgie njií; bɔ́ weh tou sâ, bɔ́ yuɔb njií bɔ̀ nùàr yoòr ndɔ, ye sâ bɔ́ *sené yeé bɔ́ lòù. 14Mɔ né yeé mé húɔ́m nyaàm mân, sé tagá mé dé Kristò wa? Kristò lé dé seèn *semé seér naâ gùm seèn nùà njèh. Dé sâ né lom jéjég sèmè kɔɔ́, Cúcuí Càŋ ndeèr né teèn. Dé seèn húɔ́m seèn nde né temé beèh sené, te bɔ̀ seé mamvuaàn lè beèh dèn cú, te béh ŋa bɔ̀ seé bɔ̀ Càŋ làŋ.
15Sâ tueé né ye, Kristò nyɔgɔ́ bilí aá béh bɔ̀ Càŋ kèn; à béh bɔ́ nyɔgɔ́ bilí né mé ŋgɔ̀ŋ feê, te bɔ̀ɔ́ mé Càŋ lé naá giì yilá dɔɔ́ŋ yila gi ŋgùlù seèn, bɔ́ den teèn dé ndeèr, faá à lé ye bɔ́ nde né teèn yilá nɔ. Lòù sam, Kristò lé naâ cio beèh ŋaá weh. Bɔ̀ nùàr te ŋgɔ̀ŋ dé toò jɔ̀gɔ̀ hèllè lé né mene veên bɔɔ́, à lé naâ bɔ́ teèn huar sɔm.
16Bí kɔ́ɔ ye, mɔ nùàr lé naá giì ŋgúlú seèn lòù taáŋ kwaá, kɔ bɔ́ ndeè ŋene ye à kuú baá, bɔ́ geé ye ŋgúlú sâ. 17Mɔ nùàr lé naá giì ŋgúlú seèn jege kwaá, à née mé njolo, bɔ́ ŋgúlú hèllè cu sâ gè ndé ŋgwéh. 18Mé ŋgɔ̀ŋ Càŋ dé toò jɔ̀gɔ̀ hèllè lɔ naâ ménâ ndɔ; húɔ́m lé naâ teèn yilá, te ŋgɔ̀ŋ kwa ye terreb. 199:19-20 Ex. 24:6-8Músì yeé kulá kwaá gi aá cìlì nùàr sóú Càŋ dɔɔ́ŋ tieè, à weh húɔ́m huaán nàgà mé húɔ́m mbieè, à hualé bilí mé nòmò. À weh cù, à bilí mé yúlí sòrŋgaàŋ, à né te húɔ́me yií njií, à né felè mvù sóù yuɔb njií, à né cìlì nùàr yoòr yuɔb njií ndɔ. 20À ye bɔ̀ nùàr a:
Hên né húɔ́m mé Càŋ kɔ kuú né ŋgɔ̀ŋ mé njéh,
ye te bí jolo cí.»
219:21 Lév. 8:15Músì lé naâ húɔ́m sâ te *gwà cɔ̀gɔ̀ yuɔb njií, à lé naâ te njèh seé gwà Càŋe dɔɔ́ŋ yuɔb njií ndɔ; 229:22 Lév. 17:11faá sóú tueé nê nɔ, ye né mene kei wa, kɔ húɔ́m njèh dɔɔ́ŋ *sené né kɔɔ́ ma. Yeé baá ménâ, kɔ húɔ́m kwar kɔɔ́, te Càŋ nde ye nùàr veên yoòr kulú sɔm ndɔ.
*Sèmè dé *Kristò veên yaga cegé né kɔɔ́
23Bɔ̀ njií mé bɔ̀ nùàr lé naâ ké te vulúu si weh sâ, bɔ́ lé naá giì bɔ́ faá mè la naâ tueé nɔ, sené gií. Njèh cén, bɔ̀ dé ké te vulúu dé bɔɔ̀n gwaán né bɔ̀ jéjég sèmè. 24Mè né tueé: Kristò lɔ te mɔ̀ mé bɔ̀ nùàr me né kɔɔ́ yílá ná ŋgwêh. Lòù sam, né lom cecemé mé bɔ́ lé si weéh naâ yoòr mɔ̀ dé ké te vulúu. À lé yila seér naâ ké te vulúu sâ. À ké teèn toò Càŋ kènê né sòn beèh. 25Ké lètenè bɔ̀ *Jûf nyèmà dɔɔ́ŋ *ŋgàŋ sèmè dé koô né yeé lè mɔ̀ joloò mé húɔ́m nyaàm beè yilá sɔɔ́. Dé Kristò lé môn ná ŋgwêh, à lé teèn lòù yágá dèn ná ŋgwêh, à lé feh seèn semé cegé naâ mbei cén. 26Mɔ sam, sâ bèh lɔ mé wɔ́ŋ lɔ duɔɔ́m naâ, à sé naâ gèr mé gùm seèn nyèmà dɔɔ́ŋ ŋené kum. Mè tueé bí, môn sam. À lé dé seèn waà naâ te nàm bú mé wɔ́ŋ nde aá teèn ceré hên; à gùm seèn nùà njèh *semé cegé mbei cén, te yaga sɔm bɔ̀ nùàr veên yoòr.
27Né mene neì dɔɔ́ŋ kuú cegé yeé mbei cén. Mɔ à kuú baá, à nde ké te ju toò Càŋ. 289:28 Es. 53:12Kristò lé kuú naâ mbei cén ndɔ; à lé feh seèn semé naâ, ye te nyí kulu sɔm nùàr ŋgún veên yoòr. À nde cuù né mbei cén dé jomò waâ; dé sâ felè veên sam cuú, nde baá dé bɔ̀ nùàr seèn yili sɔɔ̀m. Bɔ̀ɔ́ mé né bú goó kela den dɔɔ́ŋ nde né yili yuo gií.
101Mè tueé bí, *sóú Músì né lom cecemé bɔ̀ njèh jéjêg. Bɔ̀ njèh jéjêg sâ née ké toò ye ndɔ. Sóú seèn hèllè mé terreb sam, à nùàr ké toò Càŋ nyégé njí ndé ŋgwéh gùm dɔɔ́ŋ; wanɔɔ́ŋ à seèn nùàr mé cící *sèmè cící sèmè nyèmà dɔɔ́ŋ *sené caá nde né mé ŋgei wa? 2Mɔ veên sé lɔ né bɔ̀ dùà-Càŋ bɔ̀ yoòr mé gèh sèmè bú sâ gií, kènê bɔ́ sé lɔ núr veên yoòr bɔɔ̀n ŋgwé dèn ná cû; sèmè hèllè sé lɔ naâ gií ndɔ. 3Mɔ wa hên bɔ́ née den núr sâ yoòr bɔɔ̀n ŋgweé, sâ sèmè hèllè né bɔ́ nyèmà dɔɔ́ŋ lòù tueé den, ye bɔ́ a: bí né bɔ̀ vevenê bɔ̀ ma. 4Lòù sam, húɔ́m nàgà mé húɔ́m mbieè dé bɔɔ̀n veên sènè kòmò bèh.
510:5-7 Ps. 40:6-8Yeé baá ménâ, cu mé *Kristò lé ndeè naâ ká te wɔ́ŋe ndeê, à lé ye Càŋ a:
Wò sèmè bɔ̂ mbe gwàn bèh,
wò ye mè a, ŋá sér nùàr.
6Bɔ́ né mene wò mbe nyaàm ké te kɔ ŋgela haá den,
wò njolo teèn kè njí bèh.
Né mene sèmè dé veên senê,
wò njolo teèn kè nyì bèh ndɔ.
7Yeé baá môn, mè ye wò a:
Sâ mè hên nɔ, Càŋ mò!
Mè ndeè, te mè bɔɔ́ faá wò gwaán nê nɔ;
te den ka nág faá né felè mò te mvù
nyagá den ndɔ.»
8Sâ Kristò lé tueé lɔgɔ́ naâ faá béh la naâ ŋgweé nɔ, ye Càŋ a: Wò sèmè gwàn bèh, wò mbe gwàn bèh. Bɔ́ né mene wò nyam ké felè kɔɔ̀ ŋgela haá, wò njolo teèn kè njí bèh; né mene sèmè dé veên senê, wò njolo teèn kè nyì bèh ndɔ.» Á sâ, bɔ̀ sèmè hèllè né gi faá sóú tueé nê ndɔ. 9Kristò den cuù faá béh la naâ ŋgweé nɔ, ye Càŋ a: Sâ nyí hên nɔ, Càŋ nyî! Nyí ndeè te nyí bɔɔ́ faá wò gwaán nê nɔ.» Mé Kristò lɔ nde faá bèh ménâ tueé, sâ feh keéh né ye, Càŋ bɔ̀ sèmè hèllè vurú sɔm gi aá kèn, à teèn yií keéh seér aá sèmè dé Yeésò Kristò ma. 10Kristò lé naâ dé seèn faá Càŋ gwaán nê nɔ bɔɔ́ jege. À lé *semé naâ gùm seèn nùà njèh, lé naâ mbei cén dé kèì cên ndɔ. Béh baá *senésé mé njéh.
1110:11 Ex. 29:38Dé bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè, né lom ka cící sâ bɔ́ baá cu teèn; bɔ́ né lom cieé dɔɔ́ŋ ter njebá sɔɔ́, bɔ́ né seé cên sâ bɔɔ́ gerá kuú, bɔ́ né-re sèmè sâ ferré den, sâ sèmè hèllè veên yoòr sɔ̀m kòmò bèh ndɔ. 1210:12-13 Ps. 110:1Dé Kristò, à lɔ semé cegé naâ mbei cén, ye te nyí fɔ sɔm bɔ̀ nùàr veên yoòr dé kèì cên. Jomo sâ à ŋaá yuo ké ter, à nde te be gaâ Càŋe den ndeé. 13À kènê né ké sâ, à kela den né cu mé Càŋ nde né bɔ̀ bùnò bɔ̀ seèn ka ba gulè seèn baá yií. 14Mé sèmè Kristò cén-tà-cén sâ, bɔ̀ɔ́ mé né *senésé baá gi dé bɔɔ̀n tê dé kèì cên.
15Cúcuí Ŋagâ toò tueé taré né béh ménâ ndɔ, ye né lom môn jéjég, wa Càŋ ye:
1610:16 Jér. 31:33Hên né ŋgɔ̀ŋ mé nyí kɔ nde né mé bɔ́ loù sâ,
jue nyí Càŋ Dueè:
nyí bɔ́ sóú nyî soú kwaá seér nde aá felè,
nyí bɔ́ nyagá kwaá seér nde aá te temê ndɔ.»
1710:17 Jér. 31:34À den cuù déì, ye:
Nyí veên bɔɔ̀n ká lè nyî sìè kwá ndé cú;
bɔ́ lé naá menè sóú nyî kwalé,
nyí dé cuûm sâ lòù táŋ ndé cú ndɔ.»
18Bí kɔ́ɔ ye, mɔ Càŋ kulu sɔm gi aá veên yoòr nùàr kèn, húɔ́m cú mé nùàr haá cu sèmè.
Béh dèn ndé lòm yí yoòr Càŋ
19Mɔ né mân bɔ̀ nùàr mò, sâ kènê béh njeré déì nyàmè ndé cú, béh nde né te mɔ̀ joloò yilá. Né mé njua húɔ́m Yeésò. 20Bí kɔ́ɔ ye, Kristò béh ceér lɔŋ komo kwaá baá kèn. Né ceér feê mé béh nde né yɔ̀ŋ teèn kwa. À ŋerré sɔm aá cɔ̀gɔ̀ mé lé naâ toò cií tená doô. Sâ jue né gùm seèn nùà njèh mé lé naâ kuú doô. 21Kènê béh baá mé *ŋgàŋ sèmè beèh dé koô teèn; felè mbàgà Càŋ dɔɔ́ŋ né bú. 2210:22 Lév. 8:30; Ese. 36:25Sâ béh hin lom ké yoòr Càŋ mé temé cén, mé ndèm beèh mene dɔɔ́ŋ. Yeésò yaga sɔm gi aá béh temé kèn; bɔ́ lé naâ béh mé nòmò ŋagâ kou ndɔ. 23Béh kwá njí lòm ndèm te njií mé béh né bɔ̀ nùàr tueé hên tég. Bí kɔ́ɔ ye, Càŋ bɔɔ́ nde né nág faá à lé naâ béh tueé kwaá nɔ. 24Béh kè kú lètenè beèh, te gwaân yam lètenè beèh, seé bagaà yam mé njéh ndɔ. 25Béh té lè bilî bɔ̀ Càŋ bɔ̀ kún, faá bɔ̀ déì né yeé kuún nɔ. Béh fágá kú sér dé beèh mé feh. Bí kɔ́ɔ ye, kwarè biì doó sâ baá giì cieé mé Nùà Dueè ndeè né teèn cuû.
26Mɔ béh né gi gècên Càŋ kɔɔ́, mé njéh mene béh né cu veên mé be beèh loró ŋeí, sâ béh kɔ́ɔ ye: ndɔ́g, sèmè mé nde cu né béh veên sâ yoòr yaga sɔm teèn sam ma. 2710:27 Es. 26:11Mɔ nuaré déì né yeé ménâ bɔɔ́, sâ bú a, ndèlè kú mé veéh ndelè, à kèlà lòm á dé seèn ju mé nde né bú loù sâ kwa. We tarê nde né bɔ̀ bùnò bɔ̀ Càŋ loù sâ mé ndègè mene ŋgie ceré. 2810:28 Deut. 17:6; 19:15Né gi bí tieè mé sóú Músì ménâ ndɔ, ye: mɔ nùà fà mé tagár tueé gi né mé sòn cên dɔɔ́ŋ, ye nùà mân cum aá sóú, sâ bɔ́ wúlá bú wulà, bɔ́ té jere kwá ma.
2910:29 Ex. 24:8Mɔ mé sóú Músì né mân, sâ ju nuaá mé seb seér né dé seèn Ŋunà Càŋ den nde né naàn wa? Mɔ à dé seèn táŋ ŋgwéh ye húɔ́m ŋgɔ̀ŋ Càŋ lé naâ nyí *sené, wa Cúcuí Càŋ né nyí bagaà dé lòù bɔɔ́, à né bú lòù selé seér, sâ ju felè seèn den nde né naàn ndɔ wa? Mè tueé bí, dé nùà sâ dé tueê sam. 3010:30 Deut. 32:35, 36Ŋgweéh béh né Càŋ kɔɔ́ wa? À lé naá giì sòn seèn cie tueé kwaá, ye: Nyí njùŋ sɔm nde né kɔɔ́. Mɔ nuaré déì né wò veên bɔɔ́, nyí bú sòn sâ bɔɔ́ sɔm cu nde né kɔɔ́ ndɔ. À né gi tueé ye:
Jue mè Nùà Dueè,
mè nde né ju felè bɔ̀ nùàr mò tená.»
31Càŋ a bɔ́ nuaré déì die ke ju beè Càŋ làŋ loù sâ nɔ, te à ŋene bú.
32Bí jɔ̀gɔ̀ mùnò njí ke ye: cu mé bí lé naâ ŋagâ ŋené lɔgɔ́, bí lé naâ dàm gèr ŋené laré; bí lé naâ yoòr nɔɔ́ŋ yoló kwaá njií ndɔ; 33séb o, núr o, dɔɔ́ŋ bí lé naá giì mé njéh njolò bɔ̀ nùàr kwaré. Mé njéh mene bí lé dé sâ táŋ ná ŋgwêh, bí lé naâ bɔ̀ mbaábi mé né ménâ jamé, lòù taá seér. 34Bí lé naâ bɔ̀ gwà cibì bɔ̀ jere kɔɔ́. Bɔ̀ nùàr né mene bɔ̀ njèh biì ŋgaá weh, bí lé naá giì be teèn mé vɔ́gɔ́-temé mene sɔm, ye bí nde cu né ménâ kwa yɔgɔ́ keéh, wa dé sâ dé seèn gí ndé cú ndɔ ma. 35Mɔ né mân bɔ̀ nùàr mò, bí té temé ter sɔ̀m. Bí kɔ́ɔ ye, sàgà biì ké beè Càŋ né duesé ma. 36Huɔm kela né ménâ yolô, bí té gùr, te bí bɔɔ́ ye njií mé né Càŋ yoòr huɔɔ́m, bí kwa ye faá Càŋ lé ye nyí nde né bí haá ndɔ. 3710:37-38 Hab. 2:3-4Né te mvù Càŋe nyagá den ye:
Le lom aá njɔ́, tánjɔ́ mân,
sâ nuaá mé ndeè né ndeê doô waà baá kèn,
à ŋgágá ndé cú.
38Càŋ ye, nuaá mé ŋa né nùà dilî beè nyî
mé temé cén yoòr nyî kwaá njiî dɔɔ́ŋ
kwa nde né yɔ̀ŋ kɔɔ́.
Mɔ à bele seér njolo, nyí sɔm temé yoòr seèn ndɔ.»
39Dé beèh, mè mùnò ŋgwéh ye béh né te bɔ̀ŋ bɔ̀ɔ́ mé nde né jomo cuú teèn. Ŋgweéh bɔ̀ sâ bɔ̀ nde né lòù leér le ma. Béh dé beèh né temé cén mé Càŋ kwaá njií, te béh yili yuo.
11Temé cén kwaá njiî
1Mɔ nùàr né temé cén mé Càŋ kwaá njií, sâ à né ndèm mé bú kwaá, ye nyí kɔ gi aá kèn ye Càŋ nde né njií sâ ménâ bɔɔ́ ma. À mene njií sâ mé njolo ŋéné ŋgwéh, à né gi kɔɔ́ ye, né teèn. 2Càŋ lɔ ye bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ né te ceér-e. Lòù sam, bɔ́ lé naâ bú mé temé cén sie.
311:3 Gen. 1:1; Ps. 33:6, 9; Jâŋ 1:3Béh lɔ temé cén kwaá njií giì naâ mé Càŋ, te béh nde ye ŋgweé kɔɔ́, ye Càŋ lɔ *wɔ́ŋ sií naâ mé ŋgòr seèn. Sâ tueé né ye, njií mé nùàr mé njolo ŋéné bèh lɔ sií naâ dé mé nùàr né lòù ŋené kɔɔ́.
411:4 Gen. 4:3-10Mé Ábèl lɔ naâ ménâ ndɔ. À lɔ naâ Càŋ *sèmè haá. À lɔ lòù haá ŋgulí naâ mé temé cén yoòr seèn kwaá njiî. Yeé baá ménâ, sèmè seèn nde ye dé Kayîn ŋgulí yɔgɔ́. Njua mé Ábèl lɔ naâ Càŋ mé temé cén ménâ sie ndɔ, Càŋ lɔ naâ bú nùà dilî yilá; à weh sèmè dé seèn, te bɔ̀ nùàr ŋene kɔ mé njéh. Gwaán Ábèl a kú seèn kuù, be seê seèn kú ŋgwéh; wa hên temé cén mé à lé naâ yoòr Càŋ kwaá njií doô née ŋgulí ndeé den ye.
511:5 Gen. 5:21-24Mé Hénɔ̀g lɔ naâ ménâ ndɔ. Càŋ lɔ naâ mé bú ké te vulúu làŋ weh ŋaá te à dé seèn lòù kú cú. Càŋ yeé weh ŋaá baá mé bú ménâ, bɔ́ bú mé njolo ŋéné cú ndɔ. Sâ dɔɔ́ŋ lɔ naá giì mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî. Te mvù Càŋe né nyagá den, ye: mé Càŋ lɔ nde Hénɔ̀g ménâ weh, sâ Hénɔ̀g lɔ huɔm giì naâ Càŋ yoòr lòù ma. 6Á ŋgweéh sâ, bɔɔ́ mene naàn, mɔ nùàr temé cén mé Càŋ kwá njí ŋgwéh, à Càŋ yoòr húɔ́m ndé ŋgwéh mà. Sâ tueé né ye, nuaá mé nde né yoòr Càŋ den ndeé dɔɔ́ŋ, kɔ à né gi mé temé seèn bagasé ŋené njií, ye Càŋ né teèn; wa bɔ̀ɔ́ mé né ceér seèn fɔɔ́n dɔɔ́ŋ, à nde né bɔ́ sàgà haá ma.
711:7 Gen. 6:13-22Mé Noê lɔ naâ ménâ ndɔ. Mé gèr lɔ nde wɔ́ŋ kwa, Càŋ lɔ naá giì Noê toò tueé kwaá; Noê lɔ sòn seèn ŋgweé naâ, sâ à née bɔ̀ njií sâ mé njolo ŋéné ŋgwéeh ye. Lɔ naâ mé temé cén mé Càŋ kwaá njiî. À fagá kɔm faá Càŋ lé naâ bú tueé nɔ, à yili sɔm mbàgà seèn mé njéh. Ju sie bɔ̀ jomo bɔ̀ mé njéh ndɔ. Noê lé nùà dilî beè Càŋ ŋaà naâ mé temé cén yoòr seèn kwaá njiî sâ.
811:8 Gen. 12:1-5Mé Abrahâm lɔ naâ ménâ ndɔ; à lé sòn Càŋ ŋgweé naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî; à lé naâ ter te sòn Càŋe komo wuo, à nde te tàbè mé Càŋ ndeè nde né bú haá doô. À mene tàbè sâ kɔ́ ŋgwéh, mé njéh mene à kɔ lom teèn ndeê. 911:9 Gen. 35:27Tàbè mé Càŋ lɔ ye nyí nde né bú haá sâ, à lɔ teèn cer deén naâ faá nùà kìn nɔ. Lɔ naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî. Nde nde Càŋ ye Isâk bɔ̂ Jakɔ̂b a, nyí nde né bɔ́ lò bú cén sâ haá ndɔ. Mé njéh mene, bɔ́ bɔ̀ Abrahâm dɔɔ́ŋ né ké sâ te *gwà cɔ̀gɔ̀ faá bɔ̀ kìn nɔ cer den. 10Lòù sam, Abrahâm lé njolo ke deén naâ mé lɔɔ́ déì; Càŋ nùà njèh lé lɔɔ́ sâ sií naâ kɔɔ́, lé naâ mé kàgà-ndòn seèn ndɔ; à bú kaŋ yɔŋ né mé báŋ. Abrahâm lé kela deén naâ cí.
1111:11 Gen. 18:11-14; 21:2Mé Sará lɔ naâ ménâ ndɔ. À lɔ baá giì mene kuúm, mé njéh mene à lé naâ huaán ŋar kwa. Lɔ naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî; ye nyí né gi bagasé kɔɔ́ nyegé, Càŋ bɔɔ́ nde né faá à lé naâ tueé ma. 1211:12 Gen. 15:5; 22:17; 32:12Si seèn Abrahâm lɔ baá giì mene faá komó nɔ, mé njéh mene bɔ́ bú lé naâ huaán ŋar kwa. Dàm bɔ̀ ndùté ndùtù nùà cén sâ lé naâ tetoò faá mbentò nɔ yaám ndeé, né faá mbésebé sòn nòmò koô yaám ndeé den ndɔ.
1311:13 Gen. 23:4; 1 Chr. 29:15; Ps. 39:12Nde nde bɔ̀ nùà hên kuú gi, sâ temé bɔɔ̀n cén né den ka yoòr Càŋ kwaá njií ye. Njèh cén, bɔ̀ njií mé Càŋ lé tueé naâ sâ, bɔ́ lé dé bɔɔ̀n kwà ná ŋgwêh, bɔ́ lé bɔ́ ŋene njií seér naâ lòù, bɔ́ né bɔ́ mé be yí dàb bieé njií den. Bɔ́ lé naâ ŋené kɔɔ́, ye bɔ́ né bɔ̀ kìn, lɔɔ́ bɔɔ̀n ká te wɔ́ŋe sam ma. 14Bɔ̀ɔ́ mé né mân tueé dɔɔ́ŋ né gi bèsɔ́nè feh keéh, ye bɔ́ né lɔɔ́ feê fɔɔ́n te bɔ́ yila teèn dé kèì cên. 15Mɔ bɔ́ sé né lò bɔɔ̀n ké jomo munó njií, bɔ́ sé naâ ceér fɔɔ́n, te bɔ́ cu cu gi jomo. 16Njèh cén, temé bɔɔ̀n lé naá seêr te lɔɔ́ mé né dé ké jomò huɔɔ́m yɔgɔ́. À né dé seèn ké te vulúu. Càŋ ye bɔ́ júée nyí né Càŋ bɔɔ̀n dé cî, wa fegùlì nyí mé njéh sìè ndé ŋgwéh ma. Lòù sam, nyí lé naá giì bɔ́ lɔɔ́ dé feê nyegé kwaá.
1711:17 Gen. 22:1-14Càŋ lɔ naâ Abrahâm ceéh, ye bú a, wò *sèmè haá nde né nyí ŋuna yeè Isâk ma. Abrahâm lɔ naâ bú ménâ haá. Lɔ naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî. Ndéb Càŋ felè Isâk lɔ né mene Abrahâm lè, mé njéh mene à lɔ kɔ cegé naâ Càŋ feh keêh, ye bú a: sèmè mé gɔndɔŋ huaân sâ hên ma. 1811:18 Gen. 21:12Sâ, mé Isâk sâ, Càŋ lé naá giì Abrahâm tieè tueé kwaá, ye bú a: bɔ̀ ndùté ndùtù yeè ndeè ŋar nde né bú ma. 19Sâ Abrahâm né gi terreb Càŋ teèn ŋgweé keéh, ye Càŋ nde né Isâk te cio nyimé komo ndɔ. Abrahâm kwa cu baá-re kú-nyimé seèn Isâk faá nuaá mé yuoô dòù nɔ.
2011:20 Gen. 27:27-29, 39-40Mé Isâk lɔ naâ ménâ ndɔ. À lɔ naâ Jakɔ̂b bɔ̂ Esayû kulú. Lɔ naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî.
2111:21 Gen. 47:31; 48:1-20Mé Jakɔ̂b lɔ naâ ménâ ndɔ. À yeé nde aá kuú, à lé naâ cùgò sieé, à komo njebá teèn, à die Càŋ, à kulu bɔ̀ ŋunà Josêf. Lɔ naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî.
2211:22 Gen. 50:24-25; Ex. 13:19Mé Josêf lɔ naâ ménâ ndɔ. Cu mé bɔ̀ huaán *Iserálà lɔ nde ké Ejíptò yuo, à lɔ naá giì njolò ŋené kwaá, à tueé kwaá bɔ́ toò te à nde ye kuú. À tueé kwaá bɔ́ njií mé bɔ́ nde né mé kuú seèn bɔɔ́ ndɔ. Sâ dɔɔ́ŋ lɔ naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî.
2311:23 Ex. 2:2; 1:22Mé bɔ̀ tele Músì lɔ naâ ménâ ndɔ. Bɔ́ yeé ŋar aá Músì, bɔ́ sie leér sɔɔ́ bú weéh tagár. Bɔ́ né sòn mgbè Ejíptò ŋgeén; veéh bɔ́ sìè ŋgwéh. Lòù sam, bɔ́ lé naâ ŋené, ye huaán né lom yàgà huɔɔ́m dé gècên. Sâ dɔɔ́ŋ lɔ naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî.
2411:24 Ex. 2:10-12Mé Músì nùà njèh lɔ naâ ménâ ndɔ. Músì yeé kula baá, à lé naâ yilí ndù *Farɔ̂ŋ yoòr huar sɔm. Lɔ naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî. 25À lé naâ cio ŋgɔɔ́n, ye mɔ bɔ́ bɔ̀ nùàr Càŋ ŋene né gèr dɔɔ́ŋ, huɔm kela né cí mé *wɔ́ŋ vɔgɔ̂; wa lòù sam, wɔ́ŋ vɔgɔ̂ hèllè né wàn ma. 26Ye, gèr felè *Nùà Cɔ̀ŋ ŋenê huɔm kela né nyí kɔɔ́ mé ŋgùlù Ejíptò yieê. Lòù sam, à lé njolo ke njií naâ mé sàgà dé ké toò.
27Temé lɔ naâ mgbè Ejíptò mé bú ŋaá. Mé njéh mene, à vèh ŋgwéh, à kɔ lom te tàbè sâ yuoò. Lɔ naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî. Lòù sam, temé seèn né lom yoòr Càŋ tég; den lom beè seèn faá à né bú mé njolo ŋené njií nɔ.
2811:28 Ex. 12:21-30À lɔ naâ bɔ̀ huaán Iserálà *Páskà si kwaá, ye bɔ́ a: lóró kwá bèlè húɔ́m te hin te hin, te cìlì Càŋ mé wula yeé nùàr doô ŋene ménâ, à bɔ̀ ndoón beè bɔ̀ Iserálà bɔ̀ wúlá cú ma. Sâ dɔɔ́ŋ lɔ naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî.
2911:29 Ex. 14:21-31Mé bɔ̀ huaán *Iserálà lɔ naâ ménâ ndɔ. Bɔ́ lɔ naâ ndèndèŋ nòmò koô faá njèh mbaâ nɔ sela. Lɔ naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî. Càŋ lɔ naâ nòmò sâ kèb cén lu njií, te bɔ́ kela sa. Bɔ́ nòmò sâ yilá né nòmò bèlè. Bɔ̀ Ejíptò bɔ̀ yeé nde aá ménâ sela ke, bɔ́ kum le dé bɔɔ̀n dùà.
3011:30 Jos. 6:12-21Mé bɔ̀gɔ̀ Jerikò lɔ naâ ménâ ndɔ. Bɔ̀ huaán *Iserálà lɔ naâ bú cieé téhbeh jege yɔŋ, à ŋem die. Lɔ naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî.
3111:31 Jos. 2:1-21; 6:22-25Mé Rahâb sɔrmbe lɔ naâ ménâ ndɔ. Bɔ́ bɔ̀ mbeí lɔ kèì cén kú gí ná ŋgwêh. Lɔ naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî. Lòù sam, à lɔ naâ dé seèn bɔ̀ no Càŋ ke nyegé. Bɔ̀ mbeí ŋgeén seér sòn Càŋ lòù.
3211:32 Jug. 6:11–8:32; 4:6–5:31; 13:2–16:31; 11:1–12:7; 1 Sam. 16:1–1 Rois 2:11; 1 Sam. 1:1–25:1Sâ belà, mè nde né-re tueé gií à. Cu né he? Mè jɔ̀gɔ̀ tueé nde né dé Jedeɔ̂ŋ wa, dé Barâk wa, dé Saámsɔ̀ŋ wa, dé Jeftê wa, dé *Davîd wa, dé Samuel wa, dé bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ wa? 3311:33 Dan. 6:1-27Bɔ́ lɔ naâ lò déì mé taáb lieé yɔgɔ́, bɔ́ lɔ bɔ́ lie yɔgɔ́ naâ mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî. Bɔ́ né njèh te ceér-e te ceér-e bɔɔ́ yií. Njií mé Càŋ lɔ ye bɔ́ nde né beè nyî kwa dɔɔ́ŋ, bɔ́ lɔ naâ kwa gií. Bɔ́ né gélɔ̂g sòn mé be sie; 3411:34 Dan. 3:1-30bɔ́ né we tarê mé be sie nyimé; gwaga taâb né yoòr bɔɔ̀n luaré kelá, né doó sue ndeé; bɔ́ lé naá giì bɔ̀ yuyuaâ bɔ̀, bɔ́ ŋa seér cu bɔ̀ tetaré bɔ̀; bɔ́ né bɔ̀ kwaá-taâb ŋaá seér, bɔ́ né bɔ̀ kìn mé taáb yieé. 3511:35 1 Rois 17:17-24; 2 Rois 4:25-37Bɔ̀ɔ́ mé lɔ naá giì kuú, bɔ̀ déì lètenè bɔɔ̀n lɔ naâ te cio komo yuo cuú, bɔ̀ véh bɔɔ̀n lɔ naâ bɔ́ làŋ kwa cuú. Sâ dɔɔ́ŋ lɔ naá giì mé temé cén yoòr Càŋ kwaá njiî.
Bɔ̀ déì lɔ naâ mé gèr teèn ŋené kuú ndɔ. Bɔ́ lɔ ye bɔ̀ sâ bɔ̀ a: mɔ bɔ́ Càŋ ŋgɔ́n ŋgwéh wa, bɔ́ nde né bɔ́ wulá ma. Mé njéh mene, bɔ́ lɔ Càŋ ŋgɔ́n ná ŋgwêh; ye lòù sam, bɔ́ né kɔɔ́ ye bɔ́ nde né lè cio komo yuo, bɔ́ kwa yɔ̀ŋ tètàgà ma.
3611:36 1 Rois 22:26-27; 2 Chr. 18:25-26; Jér. 20:2; 37:15; 38:6Séb né bɔ̀ déì yoòr sue, núr né bɔ́ yoòr bɔgɔ́. Bɔ̀ déì né te yuiî jaá yilá, bɔ́ né bɔ́ ké gwà cibì jɔgɔ́ silí njií. 3711:37 2 Chr. 24:21Bɔ́ né bɔ̀ déì mé taá tɔbé wulá; bɔ́ né bɔ̀ déì mé bòù sèsèg segé tená; bɔ́ né bɔ̀ déì lòù kɔré wulá; bɔ́ né bɔ̀ déì bèh kàn mé bèh kân kwɔgɔ́ njií. Bɔ̀ sâ bɔ̀ né mé par mbieè yoòr su gɔ; saám né bɔ́ seé weh, bɔ́ né bɔ́ teèn bunó yií. Bɔ́ lɔ naâ gèr mé gècên mene ŋené. 38Bɔ́ né yeya yɔŋ gɔ, bɔ́ né te tòre yɔŋ gɔ ndɔ. Bɔ̀ déì né te gbaŋe ndeé, bɔ́ cer teèn; bɔ̀ déì dòù lùgò. Mé gècên mene *wɔ́ŋ sé bɔ̀ nùà hên sìè kòmò ná ŋgwêh bɔ̀n; à wúlú ŋgwéh.
39Càŋ né mene tueé ye, bɔ̀ nùà hên né lom temé cén yoòr nyî kwaá njií, mé njéh mene bɔ́ lé ndéb Càŋ sâ kwà ná ŋgwêh. 40À lɔ gwàn ná ŋgwêh mé ndéb seèn mboón, mé béh bɔ́ kɔɔ́ sam. Ye huɔm kela né mé ndeè mboón seér ká te nàm beèh ma.
12Tele beèh Càŋ
1Dé beèh né baga; dàm bɔ̀ɔ́ mé lɔ naá giì temé cén yoòr Càŋ kwaá njií dɔɔ́ŋ né béh beè kaáŋ sie, te béh ŋene weh beè bɔɔ̀n, yo taré béh. Sâ njií mé nde né gò beèh ki, béh gè lòm mé ceér seèn nɔɔ́ŋ. Mɔ sam, veên né cící kela, à béh gá ndé ŋgwéh. Béh té doò hómó, yoòr beèh né cí. 2Béh lèmè lòm mé Yeésò. Temé beèh dɔɔ́ŋ né gi beè seèn; toò bɔ̂ jomo gi né bú ndɔ. À lé naâ cio ké te toû yoló, à gèh cio fegùlì hèllè dùlà ŋgwéh. Lòù sam, ye vɔ́gɔ́-temé nyî né ter, wa Càŋ nde né nyí haá ma. Kènê à baá ké teèn kwarè kɔgɔ Càŋ, à né te be gaâ seèn den den.
3Bí jɔ̀gɔ̀ kè njí ke bú ye. Bɔ̀ vevenê bɔ̀ lé naâ bú gèr feh keéh; mé njéh mene à lé naâ yoló. Bí yóló ménâ ndɔ, bí té gùr. 4Bèh lɔ mé bí bɔ̀ veên né lege dɔɔ́ŋ, nuaá mé lɔ naâ teèn kuú le ŋgweé teèn sam. Sâ bí té gùr. 512:5-6 Job 5:17; Prov. 3:11-12Bí kɔ́ cú, ye Càŋ né bí ndɔgɔ́ wa? À mé bí tueé né faá tele tueé njií né mé ŋuna seèn nɔ, ye:
Huaán mò,
mɔ Nùà Dueè né wò njèh mé gèr mene feh,
ŋgwé lòm bú be fà.
À né mene wò lòù nde, té gùr ndɔ.
6Né môn:
Càŋ njèh mé núr mene feh yeé bɔ̀ yíé-temé bɔ̀ seèn.
Nuaá mé Càŋ kɔ né ye hên baá ŋuna nyî dɔɔ́ŋ,
à né yeé bú ménâ lobo.»
7Bí gèr yolo né dé njèh maân. Càŋ mé njéh feh keéh né ye, bí né bɔ̀ ŋuna nyî. Huaán mé tele bú lòbò bèh né teèn wa? 8Mɔ bí gèr beè Càŋ ŋéné ŋgwéh, faá huaán ŋene yeé beè teleè nɔ, sâ bí bɔ̀ ŋunà Càŋ sam. Sâ bí né bɔ̀ huaán kùkùn. 9Wanɔɔ́ŋ béh né gi kɔɔ́ ye, bɔ̀ tele beèh dé ká doô né yeé béh seé mé gèr mene feh, béh né sòn bɔɔ̀n ŋgweé; sé tagá Tele beèh ké te vulúu wa? Mè tueé bí, béh ŋgwé kélá sòn dé seèn, te béh kwa yɔ̀ŋ.
10Bɔ̀ tele beèh dé ká doô feh tena weh yeé béh gèr lòù; bɔ́ né mé béh faá bɔ́ gwaán nê nɔ bɔɔ́ keéh. Dé Càŋ, à mé gèr nyegé seér né béh lòù, ye te béh yuo ŋagásé faá nyí nɔ. 11Dé yulâ, mɔ gèr kwa aá nùàr, né yeé yulá. Nùàr cu sâ túé ndé ŋgwéh ye nyegé seér né nyí lòù. Kɔ nde kela sa baá, nùàr nde ye ŋené kɔɔ́, ye kàmbér lé nyegé seér naâ nyí lòù wa. Te dene seèn nde ye kweéh seér, temé die bú lè ndɔ.
Bèh lòù sɔgɔ̂
1212:12 Es. 35:3Sâ mɔ né mân, bí tòrò be torò, bí cou nyegé gule ndɔ, 1312:13 Prov. 4:26bí bèlè lòm ceér dé dilî, te gule mé né sɔgɔ dɔɔ́ŋ lòù mbɔ̀gɔ̀ sér cú, à taré seér lòù.
14Bí lègè lòm tég, te dɔlê cer mgbè lètenè biì mé bɔ̀ nùàr dɔɔ́ŋ. Bí den lom jolosé ndɔ. Mɔ sam, nùàr a, té ndèm mbaá kwá kú, ye nyí nde né Càŋ Dueè mé njolo ŋené. 1512:15 Deut. 29:18Mɔ bí bagasé kè nyégé ŋgwéh, nuaré déì nde né fùgò beè Càŋ liím. Bí né lom bagasé ke nyegé, te cén déì lètenè biì nyure veên ŋá cú, à jin bɔ̀ mbaábɔn.
1612:16 Gen. 25:29-34Bí té njolo cì, te nuaré déì lètenè biì yàgà ndé cú, à bɔ̀ njèh jejoloò faá Esayû nɔ sèb cú ndɔ. Esayû lɔ naâ ménâ, à lɔ naâ dene beì seèn yoòr go sɔm; lɔ naâ mé yáb; 1712:17 Gen. 27:30-40te ká jomo à nde ye gwaán den, ye tele a, bei né nyí, kúlú nyí kulù; tele lé naâ berɔ́ŋ ndɔ. À né mene mé yímé mene yueé fɔɔ́n, ceér mé à nde cu né kweéh seér lé teèn ná cû. Ŋgweéh bí né gi ménâ kɔɔ́ mà.
1812:18-19 Ex. 19:16-22; 20:18-21; Deut. 4:11-12; 5:22-27Bí kwarè tòr mé bɔ́ sé naâ mé be kema sam. Bɔ̀ huaán *Iserálà lɔ naâ tà-kpù weè ké te tòr Sinayî ŋené, mé mgbátág cibî teèn líér, léláŋ fu tarê. 19Tàŋ12:19 Tɔ̀gɔ̀ dé koô mé hueh faá tàŋ nɔ. lé naâ ké teèn mbamé, mé hueh nùàr mene. Mɔ bɔ̀ huaán Iserálà baá hueh doô ŋgweé, njií ye bɔ́ a, kú lòm mé veéh dé kuû. Bɔ́ né Càŋ bɔŋ, ye bú a: Té mé béh ménâ túé njí cû.» 2012:20 Ex. 19:12-13Lòù sam, hueh doô lé naá loôm mé gècên mene tueé taré, ye bɔ́ a: Né mene nùàr, né mene nyam, njií mé cor kema tòr hên dɔɔ́ŋ, bɔ́ tɔ̀bè wúlá sɔ̀m bú tɔbè ma. 2112:21 Deut. 9:19Lé naá loôm bɔ́ taré yɔgɔ́ dé gècên. Músì mé feh seèn lé naá giì môn tueé, ye: Baá nyí yoòr hemé; veéh baá nyí lòù bené seér ma.
22Dé biì môn sam, bí né dé biì te tòr dé Siyɔ̂ŋ,12:22 Siyɔ̂ŋ né yilí Jerusalem déì (1 Chr. 11:4-5) bèh mé lɔɔ́ Càŋ làŋ né teèn: né Jerusalem dé ké te vulúu; bɔ̀ cìlì Càŋ né lom teèn mgbɔ́ŋ. 23Bí bɔ̀ ndoón 12:23 Huaán dé toò jɔ̀gɔ̀. den bilí né kɔɔ́, bí né kùrmò juɔbé. Yilí bɔ̀ sâ bɔ̀ né gi ter te mvù Càŋe nyagá den. Bí baá gi dé biì ká yoòr Càŋ; ju felè nùàr dɔɔ́ŋ tena nde né bú. Bí bɔ̀ càŋ bɔ̀ didilí bɔ̀ mé baá gi tê den né kɔɔ́. 2412:24 Gen. 4:10Bí baá ká yoòr Yeésò. Càŋ lé ŋgɔ̀ŋ feê kɔɔ́ naâ mé bú. Húɔ́m seèn bí yuɔb den né kɔɔ́. Ŋgulí kela né cí mé húɔ́m Ábèl.
2512:25 Ex. 20:22Sâ bí kè keè, bí té sòn nuaá mé né bí tie ndɔgɔ́ doô bèrɔ̀ŋ, wanɔɔ́ŋ bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ lɔ naâ tie duagá, bɔ́ berɔ́ŋ sòn nuaá mé né bɔ́ ká te tàbè tueé, bɔ́ ŋene gèr mé njéh. Sâ mɔ béh né sòn nuaá mé tueé né dé ké te vulúu ŋgeén, sâ béh nde né te ju mvelé yuo wa? 2612:26 Agg. 2:6Lɔ sâ hueh seèn lɔ naá giì tàbè jilí. À né cu béh déì tueé kwaá ndɔ, ye nyí nde cu né tàbè mbei cén jilí, wa dé sâ tàbè kɔɔ́ jìlì lòm ndé cú, jilí bilí nde aá mé vulú mene ma. 27Dé mé à tueé né ye mbei cén” hên, feh kwaá gi aá, ye bɔ̀ njií mé Càŋ lé si giì naâ dɔɔ́ŋ nde né loù sâ jilí nyoló gií, te bɔ̀ dé ndeèr ndeè ter le lom kɔɔ́.
28Sâ béh vrà lòm Càŋ mé terreb. Lòù sam, à béh haá né lò mé dé seèn jìlì nyì ndé ŋgwéh. Béh sén yí lòm bú teèn faá à gwaán nê nɔ, béh léb toò seèn leèb, béh veéh bilí bú. 2912:29 Deut. 4:24Mè tueé bí, Càŋ beèh né lom we mé ŋgie yeé njèh dé mvûŋ.
13Dene mé nde né Càŋ yoòr huɔɔ́m
1Bí gwàn kú dèn lètenè biì cu dɔɔ́ŋ lòù. 213:2 Gen. 18:1-8; 19:1-3Bí kɔ gi ndɔ, ye bí nde né bɔ̀ kìn sie nyegé ma. Bɔ̀ déì lɔ bɔɔ́ naâ ménâ, bɔ́ sie nyegé keéh bɔ̀ cìlì Càŋ teèn, bɔ́ kɔ́ ŋgwéh ye né bɔ́. 3Bí mùnò ká bɔ̀ gwà cibì bɔ̀ munò, te den faá bí bɔ́ né ké gwà cibì sâ dɔɔ́ŋ nɔ. Bɔ̀ɔ́ mé bɔ́ né bɔ́ gèr feh keéh, bí té bɔ́ nyèn, te den faá bɔ́ gèr sâ feh keéh né bí bɔ́ dɔɔ́ŋ ndɔ.
4Gwɔ̀m a dèn lòm jolosé beè nùàr dɔɔ̂ŋ. Si bɔ̂ veèh a, té gwɔ̀m cùm; dé kàn a, dèn lòm kɔ́bè sâ. Mɔ sam, Càŋ nde né ju felè bɔ̀ cùm-gwɔ̀m bɔ̀ tená, à tena ju felè bɔ̀ ndé-yàgà bɔ̀ ndɔ.
513:5 Deut. 31:6, 8; Jos. 1:5Kàgàlɔ̀ŋ a, té bí kɔgɔ kàgà. Njií mé né beè biì ŋené yuo kelâ dɔɔ́ŋ, yo a, táré sér bí mé njéh lòù. Lòù sam, Càŋ ye nyí wò mé huún kwá lɔ́ ndé ŋgwéh ma, wa nyí wò vú lɔ́ ndé ŋgwéh ndɔ. 613:6 Ps. 118:6Mɔ né mân, béh gwaán njií nde né ké ter mé temé cén ye:
Gàm mò né Nùà Dueè, mè njeré déì vèh ndé ŋgwéh.
Nuaré déì mè njeré déì bɔ́ kòmò ndé ŋgwéh ndɔ.»
7Bí té bɔ̀ kokoô bɔ̀ biì dé léí toò nyèn; ŋgòr Càŋ ké lètenè biì lé seé naâ bɔ́. Bɔ̀ sâ bɔ̀ lé kuú giì naâ te ceér Càŋe. Bí kè wèh dene bɔɔ̀n, bí kwaá njií temé cén yoòr Càŋ ménâ ndɔ. 8Bí kɔ́ɔ ye, Yeésò *Kristò né den cu dɔɔ́ŋ kèì cén: à né léílé, à né lan, à nde den nde né ménâ kèì cén ndɔ. 9Bí kè nyégé bagasé, wanɔɔ́ŋ bí nde né leér le. Lòù sam, bɔ̀ nuaré déì baá bɔ̀ njèh fefeê lètenè biì feh yií. Huɔm kela né mé temé beèh sagár seér mé fùgò Càŋ, te yo taré nyegé béh tarè. Dèn ŋgwéh dé tòù yâb. Mè tueé bí, bɔ̀ɔ́ mé né tòù yâb hèllè genné seér dɔɔ́ŋ né yeé lòù mvuaán yuo kelá.
10Béh né mé kɔ *sèmè dé beèh teèn. Bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè mé bɔɔ́ yeé seé te *gwà cɔ̀gɔ̀ bɔ̀ Jûf, sèmè teèn yíé ndé ŋgwéh, bɔ́ mé ceér sam. 1113:11 Lév. 16:27Ŋgàŋ sèmè bɔ̀ Jûf dé koô né yeé te mɔ̀ dé bɔɔ̀n yilá, à beè yila yeé mé húɔ́m nyaàm, à nde bɔ̀ nùàr veên yoòr mé njéh semé sɔm. Jomo sâ bɔ́ jɔgɔ weh komó nyam hèllè, bɔ́ nde ŋgie njií ké jomo lɔɔ̂. 12Né dé cî mé Yeésò lé nde kuú naâ ké jomo lɔɔ̂. À lé kuú naâ ye te nyí bɔ̀ nùàr *sené seér mé húɔ́m dé nyî nùà njèh.
13Mɔ né mân, sâ béh hin gi ké jomo lɔɔ̂ yoòr seèn, béh bɔ́ nde gulí kuú ké sâ dɔɔ́ŋ. 14Lòù sam, lɔɔ́ beèh dé kèì cên ká te wɔ̂ŋ sam, béh fɔɔ́n seér né lɔɔ́ dé ké toò. 15Sâ, béh té sòn mé Càŋ seên dù. Sòn sèmè dé beèh né cí, né mé njua Yeésò. Sâ tueé né ye: béh sén bèh yilí Yeésò toò bɔ̀ nùàr mé sòn beèh nùà njèh. 16Bí té bagaà bɔɔ̂ nyèn, bí gàm kú lètenè biì gaàm. Sâ né gèh sèmè mé né Càŋ yoòr huɔɔ́m dé gècên ndɔ.
17Bí ŋgwé sòn bɔ̀ kokoô bɔ̀ biì ŋgweè, bí dèn bèh ka bɔɔ̀n. Lòù sam, bɔ́ lɔ́m felè biì cèr ŋgwéh, ye Càŋ nde né mé bɔ́ bieé le. Mɔ bí né sòn bɔɔ̀n ŋgweé, sâ bɔ́ nde né seé bɔɔ̀n mé vɔ́gɔ́-temé mene bɔɔ́. Mɔ sam, bɔ́ sé bɔɔ́ né seé mé yúlá-temé mene. Á sâ, nde né bí gam cuú wa?
18Bí dùà dèn Càŋ felè beèh cu dɔɔ́ŋ. Béh kɔ gi aá kèn, ye dé beèh, temé beèh né lè die. Lòù sam, béh gwaán lom né ye dene beèh a, húɔ́m gí te njèh dɔɔ́ŋ lòù. 19Mè né bí dua, kúkùr biì, bí dùà lòm Càŋ kókoó, ye bú a, kwá mè cu cu ké yoòr biì wágácén ma.
Bèh Càŋ duaà
20Càŋ mé yuɔb yeé nùàr dɔlê komo sɔm aá Fehtoò beèh Yeésò te cio kèn. À Nùà mbieè nùà njèh yuo né mé cio bú sâ. Càŋ ŋgɔ̀ŋ dé kèì cên jegé né mé húɔ́m seèn ndɔ. 21Càŋ yùɔ̀b nùàr a, nyén kwá bí ŋgulísé, te bí bɔɔ́ faá à gwaán nê nɔ. Bú a, sɔ̀m kêh be seê seèn yoòr beèh mé Yeésò Kristò, te béh bɔɔ́ njií mé né bú yoòr huɔɔ́m. Kùsèm terreb Yeésò Kristò a, *sùmù yùò kélá dèn cie dé nyèmà mé nyèmà. È môn.
Bèh cerê
22Bɔ̀ nùàr mò, bí té ndè, mè bí hên nyagá kuú né ye te yo taré bí tarè; mè nyagá lom né tibísé ndɔ. 23Bí kɔ́ɔ ye, bɔ́ sɔm aá mbeí beèh Timotê gwà cibì kèn. Mɔ à waà né jɔ̀gɔ̀, sâ mɔ mè baá ké yoòr biì ndeê, béh bú wa ndeè né kɔɔ́.
24Bí bíé kéh mè bɔ̀ kokoô bɔ̀ gwà Càŋ mé bɔ̀ Càŋ bɔ̀ ké sâ dɔɔ́ŋ. Bɔ̀ Càŋ bɔ̀ mé né bɔ̀ Italî bɔ̀ dɔɔ́ŋ ye bíé kéh bí ndɔ.
25Húɔ́m-temé Càŋ a, ká sìè gí bí beè dɔɔ́ŋ.