Seé b.

Seé bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê

Ndéb Yeésò felè Cúcuí Ŋagâ

¹1:1 Lûk 1:1-4Tele mò Teofîl,

lè mvù mò dé toò jɔ̀gɔ̀ mè lé naâ dɔ̀gɔ̀tì seé Yeésò, mé bɔ̀ njèh feèh seèn dɔɔ́ŋ teèn tueé, yuoô ké bèh duɔɔ̂m, ^2-3nde wa lè cieé mé à lé ŋaá cuù naâ ké te vulúu teèn. Cu mé à lé naâ ká lè wɔ́ŋe, à lé naâ kuú, à komo yuo cu. Jomo sâ à ŋené yuo kelà toò bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê mé à lé naâ balé kwaá. Te cieé yulà nèà à né toò bɔɔ̀n mé bèh hihiné ŋené yuo kelá bele, te bɔ́ kɔ nyegé bagasé ye nyí baá cu làŋ. À né bɔ́ ndéb mé terreb Cúcuí Ŋagâ leéb, à né bɔ́ felè *Lò Càŋ se.

⁴1:4 Lûk 24:49Cieé déì bɔ́ bɔ́ yeé baá yáb yieé, à ye bɔ́ a: «Bí tée Jerusalem yùò ye. Bí kèlà dèn Cúcuí Ŋagâ mé Tele mò lé tueé kwaá naá bí sâ. Mè lé bí tueé den naâ cí ndɔ. ⁵1:5 Mat. 3:11; Mk. 1:8; Lûk 3:16; Jâŋ 1:33Bí kɔ́ɔ ye, Jâŋ lé bɔ̀ nùàr koú naâ mé nòmò. Cieé màgà ndé cú, mè kou seér nde né bí mé Cúcuí Ŋagâ.»

Te vulúu ŋaá ndeê

⁶Bɔ́ bɔ́ yeé baá cu bècénè, bɔ́ ye bú a: «Fehtoò beèh, hên baá cieé mé wò bɔɔ́ nde né te béh bɔ̀ *Iserálà den cu mé feh beèh teèn wa?» ⁷Yeésò ye bɔ́ a: «Dé sâ ju biì sam, né ju Tele mò; né mene cieé, né mene cu, dɔɔ́ŋ né gi beè Tele mò. ⁸1:8 Mat. 28:19; Mk. 16:15; Lûk 24:47-48Dé biì, Cúcuí Ŋagâ ndeè né ter suagâ, kema bí, te bí kwa ye terreb, bí nde tueé den sòn mò. Bí sòn mò tueé duɔɔ́m nde né ká Jerusalem, bí tueé nde mé njéh kukwarè te tàbè Judê dɔɔ́ŋ, bí né te tàbè *Samarî tueé, bí túé ndé mé njéh bèh mé tàbè bɔ̂ vulú né teèn kwaré dɔɔ́ŋ ndɔ.»

⁹1:9 Mk. 16:19; Lûk 24:50-51À yeé tueé gi aá, à yuo komo ŋaá ter ndɔ. Bɔ́ né bú ke, à né nyueé ndeé. Nde nde, bègè ka leér weh bú njolò bɔɔ̀n. ¹⁰Bɔ́ né ké ter ke den. Bɔ̀ nuaré déì fà kar yuo kelà kwarè bɔɔ̀n mé cɔ̀gɔ̀ wuwulê yoòr, ¹¹bɔ́ né sònò tueé ye: «Bí bɔ̀ Galilê bɔ̀, bí ké te vulúu njebá ke den né dé keì? Yeésò mé né ké te vulúu njolò biì komo ŋaá hên, suaga cuù nde né loù sâ, nág faá à la naâ njolò biì ŋaá nɔ.»

Nuaré déì sòn Júdàs

¹²Jomo sâ bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê suaga yila cu ké Jerusalem ndɔ. Yuoô ké te tòr mé bɔ́ yilá né tòr Oliviê sâ nde ké lɔ, bɔɔ́ né njèh kílòmétà cén. ¹³1:13 Mat. 10:2-4; Mk. 3:16-19; Lûk 6:14-16Bɔ́ wa ké lɔ, bɔ́ ŋaá kela nde ké gwò te jèh gwà dé ké teèr, bɔ́ yila nde cu ké mí bèh dene bɔɔ̀n. Lé naâ bɔ̀ Piêr mé Jâŋ mé Jâk bɔ̂ Andrê; Filîp bɔ̂ Tomâs; Bartelemî bɔ̂ Matíô; Jâk ŋunà Alfê mé Simɔ̂ŋ nuaá mé gwàn bèh dé nùà kìn ŋaá bɔ́, mé Júdàs ŋunà Jâk. ¹⁴Bɔ́ bɔ̀ véh déì, mé Marî meì Yeésò mé bɔ̀ dìm Yeésò lé naâ kɔɔ́, bɔ́ né Càŋ cu dɔɔ́ŋ dua, bɔ́ bú dua lom mé sòn cên dɔɔ́ŋ.

¹⁵Mé cieé déì lè gwèn sâ, Piêr komo wuo ter lètenè bɔ̀ Yeésò bɔ̀. Bɔ́ bɔɔ́ né njèh nùàr yuií mé ndètoón. Ye bɔ́ a: ¹⁶«Bí ŋgwé bɔ̀ nùàr mò! Kɔ njií mé né te mvù Càŋe felè Júdàs nyagá den dɔɔ́ŋ sé naá kaà mân mboón, te yuo faá Cúcuí Ŋagâ lé naâ sònò *Davîd tueé kwaá nɔ. À lé Yeésò cie jɔgɔ kwaá naâ kɔɔ́, te bɔ́ nde ye bú mân sie. ¹⁷Á sâ, Júdàs lé naâ te bɔ̀ŋ beèh ndɔ, à lé naá giì mé seé seèn teèn. ¹⁸1:18-19 Mat. 27:3-8(Mé njéh mene, à lé Yeésò go sɔɔ́m naâ kɔɔ́, à nde ŋueèh mé kàgàlɔ̀ŋ hèllè ŋge. Yeé baá ménâ, à die doóm seér ké teèn ndɔ, komó seèn velé, lèì ŋellé sue cie. ¹⁹Bɔ̀ Jerusalem bɔ̀ ŋgweé laré ménâ bèh dɔɔ́ŋ, bɔ́ yilá kwaá baá-re ŋueèh hèllè: Hakeldamà. Mé ju bɔɔ̀n sâ tueé né ye: né ŋueèh húɔ̂m.) ²⁰1:20 Ps. 69:25; 109:8Sâ né gi lè mvù bené *Davîd nyagá den ye:

Gwà seèn a, lè lòù;

Nuaré déì a, té ké teèn cèr.

Déì né cu nyagá den ndɔ ye:

Nuaré déì a, dèn sér cú lè sòn dene seèn kɔɔ́.»

^21-221:22 Mat. 3:16; Mk. 1:9; 16:19; Lûk 3:21; 24:51Piêr den cuù ye bɔ́ a: «Sâ kɔ nuaré déì ndeè, à yila kwa béh, te à den sòn Júdàs, à né bɔ̀ nùàr sòn Fehtoò beèh tueé nyegé ye bɔ́ a, Fehtoò beèh baá cu mé njolo ma. Kɔ né nuaá mé béh bɔ́ yɔŋ yeé jomo Yeésò Fehtoò beèh kɔɔ́ ndɔ, yuoô bèh mé Jâŋ lé koú naâ bú nòmò, nde wa loù mé à lé komo ŋaá naâ ké ter teèn. Kɔ nùà sâ né gi dɔɔ́ŋ kɔɔ́ gií, sâ ye.»

²³Piêr yeé tueé gi aá, bɔ́ sie kwaá baá-re nùàr fà. Déì lé naâ Josêf; bɔ́ bú yilá cu né Barsabâs; yilí seèn déì né cu Jústùs. Bɔ́ sie kwaá cu Matiâs ndɔ. ²⁴Jomo sâ bɔ́ dua Càŋ teèn, ye bú a: «Fehtoò beèh, wò ŋene kɔ né temé bɔ̀ nùàr dɔɔ́ŋ kɔɔ́; lètenè bɔ̀ fà bɔ̀ hên, fèh sɔ̀m béh nuaá mé wò balé kwaá naâ mé be yeè, ²⁵te nùà sâ ŋa cu nùà tebê yeè, à weh seér cu seé Júdàs kɔɔ́. Lòù sam, Júdàs bèh séná seèn nde aá kèn.» ²⁶Bɔ́ yeé dua sɔm aá Càŋ, bɔ́ vu bèì felè bɔ̀ fà bɔ̀ sâ; bèì sie Matiâs, bɔ́ weh sagá yií bú felè bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê dé yulà cùɔ̀b cén doô.

Cieé *Pàntèkɔ̂t

¹2:1 Lév. 23:15-21; Deut. 16:9-11Cieé Pàntèkɔ̂t waà, sâ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ né gi bècénè ménâ bilí den. ²Bɔ́ yeé ŋgweé, bèmè baá ké ter te vulúu faá fu tarê nɔ ŋgulí; waà, gwaán tulu yila kweh gwò yoòr bɔɔ̀n, yuú gwà deí. ³Bɔ́ ŋene leba né teèn faá leba weè nɔ tená yuo bele, né bɔ́ yoòr cécéné cécéné labé ndeé. ⁴Cúcuí Ŋagâ samé yila bɔ́ lè ndɔ, bɔ́ yila leba juù hihiné tueê faá Cúcuí Ŋagâ ye bɔ́ a, tútueè nɔ.

⁵Sâ bɔ̀ *Jûf mé né Càŋ dula yuoó baá lò nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ, bɔ́ baá gi loù sâ ké Jerusalem. ⁶Bèmè yeé baá ŋgulí, bɔ̀ nùàr kem bilí ndɔ. Lò dé kàn mé dé kân yeé ŋgweé, bɔ̀ Yeésò bɔ̀ baá mé ju bɔɔ̀n tueé, hiím yɔgɔ́ bɔ́, ⁷feh ŋellé gi bɔ́ ter. Bɔ́ deên ndɔ ye: «Ŋgweéh bɔ̀ɔ́ mé né ju beèh tueé hên né gi bɔ̀ Galilê bɔ̀ wa? ⁸Kèkènè! Bɔɔ́ né naàn mé bɔ́ né ju beèh mé lò hihiné tueé, lò dé kàn mé dé kân né ŋgweé wa? ⁹Lò Pártà, lò Mèdíà, mé Elám, lò Mèsòpòtamî, lò Judê mé lò Kapadɔ̂s, lò Pɔ̂ŋ mé tàbè Asíà, ¹⁰lò Frijî mé Pamfilî, tàbè Ejíptò mé kɔ̀b tàbè Libî dé ké kwarè Sirên; bɔ̀ɔ́ mé yuoô Rɔ̂m, ¹¹bɔ̀ déì né bɔ̀ huaán Jûf, bɔ̀ déì ŋa né bɔ̀ Jûf lòù; bɔ̀ Kreétà bɔ̀ mé bɔ̀ Arâb mene; dɔɔ́ŋ nùà kàn né bɔ́ mé ju seèn sònò ŋgweé, bɔ́ tueé den né be seê Càŋ.» ¹²Yeé baá ménâ, hiím yɔgɔ́ bɔ́, feh ŋellé gi bɔ́ ter, bɔ́ den cuù lètenè bɔɔ̀n ye: «Kèkènè dé sâ ye naàn?» ¹³Bɔ̀ nuaré déì haá seér cu bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê gbêg ye, ŋgweéh bɔ́ sela tugó den né mbè mà.

Njèh tueê dé Piêr

¹⁴Piêr yeé ŋgweé aá ménâ, à komo wuo ter mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê yulà cùɔ̀b cén mene, à lɔgɔ́ njií ké ter, ye bɔ̀ nùàr a: «Bí bɔ̀ huaán *Jûf, mé bɔ̀ kìn ká Jerusalem dɔɔ́ŋ, bí félá nyégé bagasé, bí kɔ́ɔ ye, ¹⁵bɔ̀ nùà hên mbè faá bí tueé nê nɔ sèlà ŋgwéh. Bí ŋéné ŋgwéh ye née maánjɔ̀gɔ̀ ye wa? ¹⁶Mboón seér né njií mé Joël *sòn-Càŋ lé naâ tueé kwaá ye:

¹⁷2:17-21 Joël 2:28-32Càŋ ye: lè cieé cèrè-jomò nyí ndeè né Cúcuí nyî

yoòr bɔ̀ nùàr dɔɔ̂ŋ faám njií.

Bɔ̀ huaán biì dé siîb mé bɔ̀ dé vêh

nde né bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ ŋaá gií;

bɔ̀ mbò biì nde né njèh lè vuû mé njolo lòù ŋené;

vuú nde né bɔ̀ kuúm kulu ndɔ.

¹⁸Jue nyí Càŋ, loù sâ nyí nde né Cúcuí nyî

yoòr bɔ̀ seê bɔ̀ nyî faám njií bele,

te bɔ̀ dé siîb, mé bɔ̀ dé vêh mene ŋa gi

bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀.

¹⁹Loù sâ nyí nde né bɔ̀ fém ké te vulúu

mé ká doó mene bɔɔ́;

húɔ́m nde né kwaár, we nde né bɔgɔ́, ju nde né jeré;

²⁰lou nde né cibí ŋaá seér, weéh bɔ faá húɔ́m nɔ,

te cieé dé Fehtoò biì ndeè wa nyegé ye.

Loù sâ né cieé *sùsùm.

²¹Nyí tueé bí, nuaá mé né Nùà Dueè dua dɔɔ́ŋ

nde né yili yuo.»

²²Piêr den cuù ye bɔ́ a: «Bí bɔ̀ *Iserálà bɔ̀, bí félá nyégé bagasé! Càŋ lé naâ terreb Yeésò nùà Najarêt lètenè biì feh keéh, à né bú fém hihiné beè haá kwaá, à né cìè hihiné mé bú bɔɔ́. Né ka faá bí né gi kɔɔ́ nɔ. ²³2:23 Mat. 27:35; Mk. 15:24; Lûk 23:33; Jâŋ 19:18Mé njéh mene, bí nde kela nùà hèllè beè bɔ̀ nùàr mbaá, bí jɔgɔ yií. Sâ Càŋ lé naá giì mé kàgà-ndòn seèn nyegé kwaá ndɔ, ye te yuo ménâ. Yeé baá ménâ, bí ye bɔ̀ vevenê bɔ̀ a, wúlá bú wulà, bɔ́ fagá njií bú ter ndɔ. ²⁴2:24 Mat. 28:5-6; Mk. 16:6; Lûk 24:5Càŋ mé ŋgeér sam. À yeé kuú aá, Càŋ komo sɔm cu bú lè núr cioò. Lòù sam, cio sé bú sìè kòmò ná ŋgwêh. ²⁵2:25-28 Ps. 16:8-11Né ka nág faá *Davîd lé naá giì felè seèn tueé nɔ, ye:

Cu dɔɔ́ŋ nyí né Fehtoò nyî toò nyî ŋené den,

à né te be gaâ nyî te nyí ndèrrè cú.

²⁶Temé nyí lè sagár né dé cî;

nyí ŋgòr tueé samé né dé cî ndɔ.

Nyí né mene yuaásé, nyí kuú nde né mé ndèm beè.

²⁷Nyí kɔ né ye wò sé yeè càŋ nyî te ndugo bɔ̀ càŋ

sì lɔ́ ndé ŋgwéh;

wò sé yeè gwàn ndé ŋgwéh ye nùàr nyî a, fɔ̀ lè ndɔ.

²⁸Wò lé naá giì nyí ceér yɔ̀ŋ njolò feh kwaá.

Ké kwarè yeè nyí nde né mé vɔ́gɔ́-temé mene

samé kuú.»

²⁹Piêr den cuù ye bɔ́ a: «Bɔ̀ nùàr mò, kènê mè kwa baá terreb, mè nde né bí njèh felè tele beèh Davîd tueé ŋagá: à lɔ naâ kuú, bɔ́ furú bú, sà seèn née ká lètenè beèh ye. ³⁰2:30 Ps. 132:11; 2 Sam. 7:12-13À lé naâ *sòn-Càŋ, à lé naá giì kɔɔ́ ye Càŋ lé naâ jege ye nyí a: lètenè bɔ̀ ndùté ndùtù nyî dɔɔ́ŋ, huaán déì ndeè nde né teèn yuo, à den te kɔgɔ nyî ma. ³¹Sâ tueé né ye Davîd lɔ naá giì kɔɔ́, te ndeè ye ká jomo bɔɔ́ den. À lé môn tueé kuú naâ ye *Nùà Cɔ̀ŋ nde né lè cio komo yuo, wa Càŋ ndeè bú lètenè bɔ̀ komô sì lɔ́ ndé ŋgwéh, komó seèn ndeè lòù fɔ̀ ndé ŋgwéh ndɔ ma.

³²«Mè tueé bí: Yeésò mé bí lé naâ te toû fagá njií doô, Càŋ lè cio hên komo sɔm né bú. À baá cu làŋ, béh bɔ̀ nùàr seèn dɔɔ́ŋ, béh lé naá giì bú mé njolo ŋené, béh né sòn seèn. ³³À ŋaá nde aá ké te be gaâ Càŋe, à kwa baá Cúcuí Ŋagâ beè Tele seèn faá Tele seèn lé naâ tueé kwaá nɔ. À ká yoòr beèh hên fam njií den né Cúcuí Ŋagâ sâ. Bí ká yoòr beèh ŋene né cí, bí sònò beèh ŋgweé né cí ndɔ.

³⁴2:34-35 Ps. 110:1«Dé *Davîd, à lé ké te vulúu ŋá ná ŋgwêh, à lé tueé naâ lòù ye:

Nùà Dueè ye Nùà Koô nyî a:

Dèn ndê ká te be gaâ nyî;

³⁵kɔ nyí komó silí njií gi aá bɔ̀ bùnò bɔ̀ yeè doó,

wò dobo keéh bɔ́ gulè.»

³⁶Piêr den cuù ye bɔ́ a: «Bí bɔ̀ huaán *Iserálà bɔ̀ lé Yeésò faga wulà naâ kɔɔ́. Mè né tueé ye bí a ndɔ ye, kènê Càŋ bú felè njèh dɔɔ̂ŋ sie kwaá né Nùà dueè; *Nùà Cɔ̀ŋ né bú.»

³⁷Bɔ̀ nùàr yeé nde ŋgweé njií mân, càŋ tené bɔ́ lè. Bɔ́ ye bɔ̀ Piêr a: «Á hên, béh kènê bɔɔ́ nde aá naàn, bɔ̀ nùàr beèh?» ³⁸Piêr ye bɔ́ a: «Bí kwéh sér temé biì. Nùà kàn a, ndê, bɔ́ kou bú mé yilí Yeésò *Kristò, te Càŋ kulu sɔm bú veên yoòr. Bí nde né Cúcuí Ŋagâ beè seèn kwa. ³⁹Lòù sam, à lé naá giì tueé kwaá, ye né dé biì, dé bɔ̀ ŋuna biì, mé bɔ̀ jomo bɔ̀ mene. Nuaá mé Tele beèh Càŋ Dueè né bú yoòr seèn yilá njií dɔɔ́ŋ, né dé seèn.»

⁴⁰Piêr tueé sagá cu baá-re bɔ́ ŋgòr mé nde né bɔ́ beè sie teèn ŋgún, à né bɔ́ teèn sɔgɔ́ yií, ye bɔ́ a: «Bí gè mé ceér bɔ̀ dúágá-tie bɔ̀ nɔɔ́ŋ, te bí yili yuo.» ⁴¹Bɔ̀ nùàr kókoó mbaá gwaán gi ŋgòr Piêr, bɔ́ kou bɔ́. Loù sâ, bɔ̀ nùàr sagá yila cu felè bɔ̀ Yeésò bɔ̀ nde njèh kám tagár. ⁴²Bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê né bɔ́ ŋgòr Càŋ feh, bɔ́ né temé teèn kwaá njií, bɔ́ bɔ̀ mbeí né meh, bɔ́ né yáb bècénè yieé bilí, bɔ́ né Càŋ bècénè dua bilí ndɔ.

Dene bɔ̀ Yeésò bɔ̀

⁴³Veéh waà bɔ̀ nùàr yoòr. Bɔ́ ŋene bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê né bɔ̀ fém hihiné bɔɔ́ bele. Bɔ́ né bɔ̀ cìè kókoó mbaá ŋené ndɔ. ⁴⁴2:44 Seé b. 4:32-35Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dɔɔ́ŋ lé naá loôm mé sòn cên, njèh bɔɔ̀n dɔɔ́ŋ lé bilí den beéh ndàságá ndɔ. ⁴⁵Bɔ́ né bɔ̀ ŋueèh mé bɔ̀ njèh feh hihiné go bele, bɔ́ né bècénè kwaá bilí, bɔ́ geé haá bɔ̀ɔ́ mé njèh beè sam teèn. ⁴⁶Cieé dɔɔ́ŋ, bɔ́ né lè *gwà Càŋ koô bilí ndeé, bɔ́ né yáb bècénè ké gwò bɔɔ̀n yieé bilí ndɔ, bɔ́ né teèn mé temé cén samé, ⁴⁷bɔ́ né Càŋ teèn seén, bɔ́ né nùàr dɔɔ́ŋ yoòr yilá gií ndɔ. Fehtoò beèh né be teèn kwaá; bɔ̀ɔ́ mé baá yili yuo, cieé dɔɔ́ŋ à né bɔ́ lè mɔ̀gɔ̀ bɔ̀ nùàr seèn sagá yií.

Dèbbè nùà gule kuû déì

¹Cieé déì, cu Càŋ duaà, mé lou lɔ̀ŋ tagár yeé waà baá, Piêr bɔ̂ Jâŋ nde ké *gwà Càŋ koô. ²Bɔ́ yeé nde aá gwò yilá, bɔ́ ŋene nùà gule kuû déì né tùtúlù den den, à né kwarè hin cén déì, bɔ́ hin sâ yilá né: Hin nyàgàm. Nùà beên hèllè lé mé njéh yuoó naâ lè. Cieé dɔɔ́ŋ bɔ́ né yeé bú ké tùtúlù gwà Càŋ jɔgɔ́ kwaá njií, te à dua beh kàgàlɔ̀ŋ beè bɔ̀ nùàr.

³À yeé ŋene Piêr bɔ̂ Jâŋ nde aá gwò yilá, à dua bɔ́ njèh ndɔ. ⁴Piêr bɔ̂ Jâŋ ke njií bú, bɔ́ né bú ke njege, Piêr ye bú a: «Kè njî béh.» ⁵Nùà hèllè ke njií bɔ́ ndɔ, ye te nyí kwa ke njeré déì beè bɔɔ̀n. ⁶Piêr ye bú a: «Mè mé kàgàlɔ̀ŋ beè sam. Njií mé né beè mò, mè haá seér nde né wò cí. Mé yilí Yeésò *Kristò Nùà Najarêt wùò ter, gègɔɔ̀.»

⁷À yeé tueé gi aá mân, à sie sɔm bú ter mé be gaâ ndɔ. Doó sâ, bɔ̀ gule mé bɔ̀ kɔgɔ́ gulè seèn yila gi cu. ⁸À lɔ wuo ter kpar, à njebá mé be seèn, à gɔ mé be seèn ndɔ. Bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê bilí yila nde gwà Càŋe mé gule cên, à né gɔ, à né ter lɔɔ́ ŋaá, à né Càŋ seén.

⁹Bɔ̀ nùàr gwà dɔɔ́ŋ yeé ke, à baá seér ter mé be seèn gɔ, à né Càŋ seén den, ¹⁰bɔ́ ŋene kɔ gi ye né bú ndɔ, à njèh tùtúlù gwà kwarè hin nyàgàm dua den yeé kɔɔ́. Veéh yila bɔ́ lè, njií mé naâ nùà beên hèllè bɔɔ́, geí lɔ bɔ́ mbaá.

Ŋgòr Piêr ké *gwà Càŋ koô

¹¹Nùà hèllè Piêr bɔ̂ Jâŋ kwá lɔ́ cú ndɔ. Bɔ́ bɔ́ nde lè kɔ̀ŋ Salomɔ̂ŋ; bɔ́ kɔ̀ŋ sâ yilá né ménâ. Bɔ̀ nùàr kem nde gi ké teèn ndɔ. Feh né bɔ́ ter ŋellé.

¹²Piêr yeé ŋene aá ménâ, à ye bɔ́ a: «Bí bɔ̀ *Iserálà bɔ̀, njií hên bí ménâ geí né dé keì wa? Bɔɔ́ né naàn mé bí béh ke njií né faá béh nùà hên bɔɔ́ gɔɔ́ naâ mé terreb dé beèh wa? Bí ye béh bú taré sɔɔ́m naâ mé ŋágá-temé beèh nùà njèh wa? ¹³3:13 Ex. 3:15Mè tueé bí, né Càŋ nùà njèh. Abrahâm lé naâ bú dua. Isâk bɔ̂ Jakɔ̂b mé bɔ̀ tele beèh dɔɔ́ŋ lé naá giì bú dua. À be terreb seèn ter sɔm njií né kɔɔ́, te terreb Nùà seê seèn Yeésò ŋené mé njéh. Ŋgweéh bí lé Yeésò beè bɔ̀ kokoô bɔ̀ jɔgɔ yií naâ kɔɔ́ wa? *Pilátò né mene tueé ye, nyí nde né bú yi njií, bí lé naâ berɔ́ŋ. ¹⁴3:14 Mat. 27:15-23; Mk. 15:6-14; Lûk 23:13-23; Jâŋ 19:12-15Bí lé ŋgɔɔ̀n naâ Nùà gècên mé né ŋagásé, bí ye Pilátò a: sìè sér bú, à yi njií bí nuaá mé wula yeé feh ma. ¹⁵Bí lé bɔɔ́ naâ mân, bí wula sɔm Nuaá mé yɔ̀ŋ dɔɔ́ŋ né gi beè seèn. Mè tueé bí, Càŋ mé ŋgeér sam. À yeé kuú baá, Càŋ komo sɔm cu bú teèn, à baá cu làŋ, béh lé naâ bú mé njolo ŋené, béh né sòn seèn. ¹⁶Nùà beên hên, bí né bú ŋené, bí né gi bú kɔɔ́ ndɔ. Bí kékɔɔ̀ ye, à taré yuo né mé yilí Yeésò. Né temé yoòr Yeésò kwaá njiî taré sɔm né bú kɔɔ́. Né njolò biì ndɔ.

¹⁷«Bɔ̀ nùàr mò, mè né kɔɔ́ ye, njií mé bí bɔ̀ mgbè biì lé bɔɔ́ giì naâ Yeésò dɔɔ́ŋ, bí lé bɔɔ́ cugó naâ lòù. ¹⁸Sâ beè Càŋ né seér njií mé à lé naá giì sònò bɔ̀ sòn-seèn bɔ̀ dɔɔ́ŋ tueé keéh ye: Huaán nyî *Nùà Cɔ̀ŋ nde né gèr ŋené. Mè tueé bí, hên mboón né cí. ¹⁹Kènê, bí kwéh sér á temé, bí bele ceér Càŋ, te Càŋ kulu sɔm gi bí veên yoòr. ²⁰Mɔ bí bɔɔ́ né mân, bí nde né dù beè Nùà Dueè kwa, bí kwa cu Nùà Cɔ̀ŋ mé à lé naâ bí sɔm kwaá. Sâ jue né Yeésò. ²¹À kènê né ké te vulúu ye. Kɔ ndeè baá loù mé njèh dɔɔ́ŋ baá cu dé feê ŋaá seér, sâ ye. Bɔɔ́ nde né faá Càŋ lɔ naá giì sònò bɔ̀ sòn-seèn bɔ̀ tueé kwaá nɔ. ²²3:22 Deut. 18:15, 18Músì lé naá giì tueé ŋagá ye: Càŋ Dueè ndeè né bí sòn seèn déì faá nyí nɔ tema njiî; nde né nùàr biì déì ndɔ. Bí nde né sòn seèn dɔɔ́ŋ ŋgweé. ²³3:23 Deut. 18:19Nuaá mé ŋgeén sòn seèn, bɔ́ nde né bú lè bɔ̀ŋ bɔ̀ nùàr Càŋe kwɔgɔ́ sɔm.»

²⁴Piêr den cuù ye bɔ́ a: «Nàm mé béh né teèn hên, bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ lé naá giì njèh teèn tueé, duɔɔ̂m mé Samuel nde wa mé bɔ̀ déì. ²⁵3:25 Gen. 22:18Ndéb mé Càŋ lé tueé lɔɔ̀ naâ sònò bɔ̀ sòn seèn bɔ̀ dɔɔ́ŋ, né gi dé biì. Bí né mé ŋgɔ̀ŋ yoòr, faá Càŋ lé naâ mé bɔ̀ tele biì kɔ nɔ. À lé ye Abrahâm a: nyí gèh nùàr *wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ kulú keéh gi nde né mé ndùté ndùtù seèn ma. ²⁶Yeé baá ménâ, Càŋ tema njií Nùà seê seèn ndɔ, à bú tema njií lɔgɔ̂ mé bí, ye te nyí kulu bí, te nùà kàn kwɔbé leba seèn, à veên bɔ́ cú.»

Piêr bɔ̂ Jâŋ ké te *mbàgà juù

¹Piêr bɔ̂ Jâŋ yeé baá bɔ̀ nùàr njèh ménâ tueé den, bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè mé nùà koô felè bɔ̀ gó gwà Càŋ bɔ̀ mé bɔ̀ *Sadusiên ²furú waà, ye Piêr bɔ̂ Jâŋ la tueê ŋgòr Càŋ fí. Sâ Piêr bɔ̂ Jâŋ la naâ bɔ̀ nùàr ŋgòr Càŋ feh den, ye bɔ́ a: Yeésò komo yuo aá lè cio kèn. Sâ tueé né ye, bɔ̀ komó nde gi né ménâ komo yuo ndɔ ma. ³Bɔ́ yeé waà baá, bɔ́ sie yií Piêr bɔ̂ Jâŋ gwà cibì, bɔ́ cer ŋgɔgɔ̂ teèn. Sâ baá liyilì. ⁴Mé njéh mene, bɔ̀ nùàr kókoó mbaá lé ŋgòr Càŋ ŋgweé nyegé gi aá kèn, bɔ́ gwaán gi aá ndɔ. Loù sâ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dɔɔ́ŋ wa njèh kám tîn.

⁵Cieé yeé ŋaga baá, bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ déì bɔ́ bɔ̀ *njí-sóù bilí gi ké Jerusalem. ⁶*Hánà ŋgàŋ sèmè dé koô lé naâ teèn; Kayîf bɔ̂ Jâŋ mé Alesándà, mé bɔ̀ nuaré déì lè mbàgà ŋgàŋ sèmè dé koô dɔɔ́ŋ lé naá giì teèn. ⁷Bɔ́ yeé bilí gi aá ménâ, bɔ́ sɔm waà mé Piêr bɔ̂ Jâŋ ndɔ, bɔ́ dilí kwaá bɔ́ toò bɔɔ̀n, bɔ́ ye bɔ́ a: «Bí ménâ jég bɔɔ́ naâ mé gèh terreb dé heè wa? Neì bí terreb sâ haá naâ kɔɔ́ ndɔ wa?»

⁸Piêr samé wuo ter mé Cúcuí Ŋagâ yoòr, ye bɔ́ a: ⁹«Mɔ bí bɔ̀ kokoô bɔ̀ béh njèh bie né felè seé bagaà mé naâ nùàr beên hên yili sɔm, ¹⁰sâ bí bɔ̀ɔ́ mé né doó dɔɔ́ŋ, bí ŋgwé. Huaán *Iserálà lò nùàr dɔɔ́ŋ a, kɔ́ɔ ye, nuaá mé né toò biì njebá den hên, né yilí Yeésò *Kristò nùà Najarêt taré sɔm né bú kɔɔ́. Bí lé naâ Yeésò fagá njií, à kuú. Càŋ bú te cio komo sɔm cu aá kèn. ¹¹4:11 Ps. 118:22À kènê né faá taá mé ŋgòr Càŋ né felè seèn tueé nɔ, ye:

Né taá mé bí bɔ̀ mé-gwà bɔ̀ lé naâ ké jomo

komo si njií, taá dàn ŋa seér cu né kɔɔ́.»

¹²Piêr den cuù, ye bɔ́ a: «Nùàr yili yuo lom nde né mé Yeésò. Ndɔ́g, nuaré déì ká te wɔ́ŋe teèn sam mé nde né nùàr yili sɔm. Gi cegé né bú.»

¹³Piêr yeé tueé gi aá ménâ, bɔ̀ kokoô bɔ̀ hèllè ŋene kɔ ye bɔ̀ Piêr né ŋgòr tueé ŋgulí, wanɔɔ́ŋ bɔ́ né bɔ̀ lòù bɔ̀ mé njèh due kɔ́ ŋgwéh, bɔ́ sé la vèh ná ŋgwêh wa? Yeé baá ménâ, geí lɔ bɔ́ ndɔ. Bɔ́ ŋene kɔ ye baá-re, ye né bɔ̀ mbɔ̀ŋ Yeésò ma. ¹⁴Sâ nuaá mé lé taré yuoó naâ doô né doó sâ njebá den; bɔ́ dé sâ njèh tueê sònò kwà cú.

¹⁵Bɔ́ ye, mɔ né mân, sâ bɔ́ sɔ̀m kéh ŋgɔ́gɔ̀ bɔ̀ Piêr cie, bɔ́ sɔm keéh bɔ́ lè gwà juù. Bɔ́ duɔɔ́m ká jomo lètenè bɔɔ̀n tueê ¹⁶ye: «Béh bɔɔ́ nde né bɔ̀ nùà hên naàn wa? Ŋgweéh bɔ̀ Jerusalem bɔ̀ dɔɔ́ŋ né gi kɔɔ́ ye, fém felè nùà hên bɔɔ́ naâ bɔ́ wa? Seèn naá giì bèsɔ́nè mbaá, bèh caàm sam cuú. ¹⁷Njèh cén, mɔ béh ye te ŋgòr hên toò ŋgúlí ndé cú, kɔ béh pamé yiín seér bɔ́ lòù, béh ye bɔ́ a: Càŋ a bɔ́ bí saán feh cu nuaré déì yilí Yeésò hèllè.»

¹⁸Bɔ́ yeé tueé gi aá ménâ, bɔ́ yilá njií cuù bɔ́ ndɔ, bɔ́ ye bɔ́ a: «Bí máb mé yilí Yeésò! Càŋ a bɔ́ bí feh cu nuaré déì njèh mé yilí seèn sâ.»

¹⁹Piêr bɔ̂ Jâŋ deên ye bɔ́ a: «Bí jɔ̀gɔ̀ téná ke ju hên mé be biì ye. Beè Càŋ dilí kela né dé heè? Béh dùlà bí wa, béh dula nde né Càŋ wa? ²⁰Dé beèh, njií mé béh lé naá giì ŋgweé, béh lé naá giì ŋené, béh vu lɔ nde né naàn wa? Ndɔ́g, bɔɔ́ mene naàn, béh tueé den nde né cí.»

²¹Bɔ̀ kokoô bɔ̀ yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ luɔm ferré cu bɔ̀ Piêr, te bɔ́ nde ye bɔ́ yi njií. Lòù sam, njií mé bɔ́ nde né bɔ́ gèr teèn feh keéh, bɔ́ lé kwà ná cû, bɔ̀ nùàr kɔ lom aá Càŋ felè nùà beên doô vra deèn. ²²Nuaá mé lé taré yuoó naâ mé fém hèllè lé naâ nyèmà yulà nèà yɔgɔ́ keéh.

Càŋ duaà

²³Piêr bɔ̂ Jâŋ yeé yuo kelà baá, bɔ́ nde cu ké yoòr bɔ̀ mbeí bɔɔ̀n, bɔ́ se bɔ́ njií mé bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ déì naâ bɔ́ tueé gií ndɔ. ²⁴4:24 Ex. 20:11; Néh. 9:6; Ps. 146:6Bɔ̀ mbeí yeé ŋgweé gi aá, bɔ́ bilí dua Càŋ, ye Càŋ a: «Nùà Dueè, wò lé vulú bɔ̂ tàbè mé nòmò dɔɔ́ŋ bɔɔ́ naâ kɔɔ́; bɔ̀ njèh teèn dɔɔ́ŋ lé si kwaá giì naâ wò ndɔ. ²⁵4:25-26 Ps. 2:1-2*Davîd tele beèh dé koô lɔ naâ nùà seê yeè. Wò lɔ naâ sònò seèn tueé keéh, te à nde ye mé terreb Cúcuí Ŋagâ tueé ye:

Lò nùàr dɔɔ́ŋ gàgà mé Càŋ môn saán njií né

dé keì wa?

Bɔ́ mbaá bɔɔ́ kuú né dé keì ndɔ wa?

²⁶Bɔ̀ mgbè dé kokoô njebá wɔŋ kwaá gi aá taáb kèn.

Bɔ̀ mgbè dé tetɔɔ̂r bilí gi aá ndɔ.

Bɔ́ dɔɔ́ŋ taáb njebá njií gi né mé Càŋ Dueè bɔ̂ Ŋuna seèn *Nùà Cɔ̀ŋ.

²⁷4:27 Mat. 27:1-2; Mk. 15:1; Lûk 23:1, 7-11; Jâŋ 18:28-29Bɔɔ́ ka nág faá Davîd lé naâ tueé ndɔ. Sâ *Herôde mé Pɔ́nsè Pilátò bɔ́ bɔ̀ kìn mé bɔ̀ huaán *Iserálà bɔ̀ lé naâ lɔ hên bilí gií, bɔ́ né Yeésò Nùà Cɔ̀ŋ gɔŋ. À né mene Nùà seê yeè dé ŋagâ, bɔ́ né bú gɔŋ. ²⁸Dɔɔ́ŋ bɔɔ́ gi né te mboón faá wò lé naá giì ké bèh duɔɔ̂m nyegé kwaá nɔ.

²⁹«Tele beèh, ŋgwé njií mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ né béh luɔm kán, bɔ́ ye, béh máb lɔ́ ŋgòr yeè ménâ. Mɔ né mân, béh né wò dua, kè njî béh bɔ̀ seê bɔ̀ yeè njolo yoòr teèn, há béh terreb te béh tueé ŋgòr yeè, béh vèh cú. ³⁰Kwá be teèn, te bɔ̀ beén bɔ̀ taré yuo bele mé yilí Yeésò Nùà seê yeè dé ŋagâ, te bɔ̀ fém mé bɔ̀ cìè ŋené yuo kela giì bèsɔ́nè ndɔ.»

³¹Bɔ́ yeé dua sɔm aá, gwà jilí. Bɔ́ dɔɔ́ŋ, Cúcuí Ŋagâ samé yila gi bɔ́ yoòr, bɔ́ yila baá-re ŋgòr Càŋ mé terreb mene tueê, bɔ́ vèh cú.

Ndàságá lètenè bɔ̀ Yeésò bɔ̀

³²4:32 Seé b. 2:44-45Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ lé naá loôm mé sòn cên, temé cên ndɔ. Nuaré déì lɔ njèh seèn hiín gè kwá bèh. Lètenè bɔɔ̀n njèh dɔɔ́ŋ lé naá giì ndàságá. ³³Bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê ŋgòr Càŋ njebá lom mé terreb, bɔ́ ye bɔ̀ nùàr a, mé gècên mene, Yeésò Fehtoò beèh lé naâ te cio komo yuo ma. Húɔ́m-temé Càŋ lé naá giì nùàr dɔɔ́ŋ beè yaám sie ndɔ. ³⁴Njeré déì lé nuaré déì lètenè bɔɔ̀n sám ná ŋgwêh. Bɔ̀ déì lé beè naâ mé ŋueèh, bɔ̀ déì mé gwà, bɔ́ né go sɔm bele, bɔ́ weh kàgàlɔ̀ŋ sâ, ³⁵bɔ́ né beè bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê haá njií, te bɔ́ geé haá bɔ̀ nùàr. Mɔ njeré déì né nùàr saám, bɔ́ haá bɔ́ teèn.

³⁶Nuaré déì lé naâ teèn, yilí seèn né Josêf. Bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê bú yilá sagá cu né Bàrnàbâs; sâ tueé né ye, né dɔ̀gɔ̀ nùàr. Né bɔ̀ huaán *Levî, à lé yuoó naâ ké Sîpre. ³⁷À né mé ŋueèh teèn, à go sɔm ŋueèh sâ ndɔ, à kàgàlɔ̀ŋ sâ haá njií beè bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê.

Ananíà bɔ̂ Safírà

¹Sâ nuaré déì lé naâ teèn ndɔ, yilí seèn né Ananíà, dé veèh né Safírà. Bɔ̂ veèh yeé nyɔgɔ aá sòn, à go sɔm ŋueèh bɔɔ̀n, ²à kɔb leér kàgàlɔ̀ŋ kèb déì, sâ veèh né kɔɔ́, à weh dé jomò, à haá njií beè bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê. ³Piêr ye bú a: «Ananíà, bɔɔ́ né naàn mé *Sátàn né wò lè yilá, wò bele Cúcuí Ŋagâ wa? Mɔ sam, wò yeé go sɔm aá ŋueèh hèllè, wò kàgàlɔ̀ŋ kèb déì kɔb leér né dé keì wa? ⁴Ŋgweéh ŋueèh hèllè lé jɔ̀gɔ̀ naâ dé yeè wa? Wò yeé go sɔm aá, ŋgweéh kàgàlɔ̀ŋ sé né dé yeè ndɔ wa? Wò sâ goló caá né kei wa? Wò bele né Càŋ, wò nùàr bèlè lòm ŋgwéh.»

^5-6Ananíà yeé ŋgweé aá ménâ, à komo die nde doó nɔɔ́ŋ, à kuú. Bɔ̀ mbò wuo ter, bɔ́ weh cɔ̀gɔ̀, bɔ́ vuɔb bú, bɔ́ nde bú furú sɔm. Nuaá mé lé ŋgweé naâ ŋgòr hên dɔɔ́ŋ, veéh bɔɔ́ bú njèh.

⁷Bɔ́ bɔɔ́ teèn yɔ̀ŋ loù tagár, veèh seèn yila kweêh ndɔ, à kɔ́ ŋgwéh dé mé la naâ toò kelá. ⁸Piêr ye bú a: «Túé mè mé gècên mene, ŋgweéh kàgàlɔ̀ŋ ŋueèh mé bí lé goó naâ doô, gi lom né hên wa?» Ye bú a: «Gi né ka sâ.» ⁹Piêr ye bú a: «Bɔɔ́ né naàn mé bî si yeè naâ sòn nyɔgɔ́, bí fela Cúcuí Nùà Dueè sòn wa? Kè njí yí tùtúlù yíê, yila cuù né bɔ̀ɔ́ mé naâ si yeè furú weh, bɔ́ nde cu né wò furú.»

¹⁰Tètèì sam à komo die nde doó toò Piêr, à kuú. Bɔ̀ mbò yila kweêh, sâ à baá komó. Bɔ́ jɔgɔ cu bú, bɔ́ nde ké kwarè siì furú njií. ¹¹Bɔ̀ nùàr te mbàgà Càŋe hemé laré dɔɔ́ŋ. Bèh mé bɔ̀ nùàr ŋgweé ŋgòr hên dɔɔ́ŋ, dùlù su bɔ́ yoòr ndɔ.

Bɔ̀ fém feh hihinê

¹²Bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê lé naâ bɔ̀ fém mé cìè kókoó mbaá lètenè bɔ̀ nùàr bɔɔ́ bele. Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ lé bilí den beéh lè kɔ̀ŋ Salomɔ̂ŋ. ¹³Nuaá mé née temé mé Yeésò kwá njí ŋgwéeh ye, lé yoòr bɔɔ̀n mbembaá ndé wèh ná ŋgwêh, bɔ́ lé bɔ́ seén njií beéh lòù. ¹⁴Cìlì nùàr né lom temé kweéh seér, bɔ́ né te bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ yilá ndeé, véh mene, siíb mene, né lom faá cí yaám ndeé. ¹⁵Bɔ́ né mé bɔ̀ beén bɔ̀ ká cie jɔgɔ́ yuo kelâ, bɔ̀ déì te ndagáa, bɔ̀ déì te kèe, ye mɔ Piêr baá kelá, mɔ né mene cecemé seèn, te cor kema déì ma. ¹⁶Bɔ̀ nùàr kókoó mbaá lè lɔɔ́ hihinê kwarè Jerusalem lé naâ mé bɔ̀ beén bɔ̀ jɔgɔ́ ndeê. Dɔɔ́ŋ bɔ́ lé naá giì taré yuo; bɔ̀ɔ́ mé né mé tándulu yoòr taré yuo gi ndɔ.

Bùnò

¹⁷*Ŋgàŋ sèmè dé koô yeé ŋene aá ménâ, temé ŋaâ bú lè. Bɔ̀ɔ́ mé né jomo seèn dɔɔ́ŋ, furu gi bɔ́ ménâ ndɔ. Bɔ̀ sâ bɔ̀ lé naâ lètenè bɔ̀ *Sadusiên. Temé yeé baá bɔ́ lè furú, bɔ́ tema njií nùàr, ye bɔ́ ndé bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê sie. ¹⁸Bɔ́ nde bɔ́ gwà cibì dé koô sie yií ndɔ. ¹⁹Yeé baá lètenè cibî, cìlì Càŋ déì waà gulu sɔm hin gwà cibì hèllè, sɔm keéh bɔ̀ mbɔ̀ŋ cie, ye bɔ́ a: ²⁰«Bí ndé dèn ké *gwà Càŋ koô, bí tueé né bɔ̀ nùàr kùr yɔ̀ŋ feê.»

²¹Bɔ̀ mbɔ̀ŋ ŋgweé sòn seèn: yeé baá maánjɔ̀gɔ̀ bɔ́ komo nde ké gwà Càŋ koô ndɔ, bɔ́ né njèh teèn feh den. Jomo sâ ŋgàŋ sèmè dé koô, mé bɔ̀ɔ́ mé né gi jomo seèn dɔɔ́ŋ, yilá bilí bɔ̀ kokoô bɔ̀ lètenè bɔ̀ *Jûf, te bɔ́ bilí *mbàgà juù.

Bɔ́ yeé baá gi doó dɔɔ́ŋ, bɔ́ tema njií baá-re ké gwà cibì, ye bɔ́ sɔ̀m ndê mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê ma. ²²Bɔ̀ sɔ́jì yeé wa, gwà baá mvúâr, mbɔ̀ŋ déì teèn sam cuú. Bɔ́ cu cuù, bɔ́ tueé bɔ̀ kokoô bɔ̀ ménâ, ²³bɔ́ ye bɔ́ a: «Béh wa ké teèn, hin dɔɔ́ŋ né gi lílíér ménâ. Nùà seê dé kàn né tùtúlù ndɔ. Béh yeé gulu hin, nuaré déì teèn sam.»

²⁴Nùà koô felè bɔ̀ gó gwà Càŋ mé bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô yeé nde ŋgweé njií ménâ, feh ŋellé bɔ́ ter, bɔ́ né lètenè bɔɔ̀n bieé kuú, ye sâ naâ gèh dé heè wa? ²⁵Jomo sâ, nuaré déì kar waà ndɔ, ye bɔ́ a: «Mɔ bí jue né bɔ̀ nuaá mé bí lé sie yií naâ gwà cibì doô, bɔ́ né bɔ̀ nùàr njèh ké gwà Càŋ feh den.»

²⁶Bɔ́ yeé nde ŋgweé njií ménâ, nùà koô felè bɔ̀ gó gwà Càŋ doô wuo ter, à weh nde mé bɔ̀ nùàr seèn ké teèn, te bɔ́ bɔ́ weh cu cuù mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ hèllè. Wa ké teèn, bɔ́ njèh lòù bɔ́ ŋáŋ cú ndɔ, bɔ́ veéh lom aá ye, bɔ̀ nùàr nde né bɔ́ mé taá tɔbé. ²⁷Bɔ́ weh bɔ́, bɔ́ bɔ́ cu cuù.

Bɔ́ yeé baá ké te mbàgà juù, *ŋgàŋ sèmè dé koô bie njií ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ a: ²⁸5:28 Mat. 27:25«Béh lé naá giì bí luɔm ye bí a: máb lɔ́ njèh mé yilí nùà hèllè feèh ménâ. Bí hên bɔɔ́ den cu né kei wa? Ŋgweéh ká Jerusalem lɔɔ́ dɔɔ́ŋ ka yɔŋ cu né njèh mé bí né feh sâ mà. Bí ye te bí luar kwa béh cio nùà hèllè yoòr wa?»

²⁹Bɔ̀ Piêr ye bú a: «Kɔ béh dula kela Càŋ mé bɔ̀ nùàr. ³⁰Mè tueé bí, ŋgweéh bí lé Yeésò faga wulà naâ kɔɔ́ wa? Càŋ mé lé naâ bɔ̀ tele beèh léí jɔ̀gɔ̀ gam, komo sɔm cu aá bú te cio, ³¹à bú weh kwaá njií ké te be gaâ seèn; ké te kɔgɔ né bú, Yìlì nùàr né lom bú ndɔ, te haá bɔ̀ huaán *Iserálà bɔ̀ terreb temé kweéh seêr, te Càŋ kulu sɔm gi bɔ́ veên yoòr. ³²Bɔ̀ njií sâ dɔɔ́ŋ lé bɔɔ́ deén naâ njolò beèh, béh né bɔ̀ sòn seèn; Cúcuí Ŋagâ né sòn seèn ndɔ. Càŋ lé bú tema njií naâ yoòr bɔ̀ɔ́ mé né tie ŋgweê.»

³³Te bɔ̀ kokoô bɔ̀ hèllè yeé nde ŋgweé cu mân, temé ŋaá cuù bɔ́ lè, bɔ́ gwaán lom aá bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê bɔɔ́ wulâ. ³⁴Càŋ mé ŋgeér sam. Nùà *Farisiên déì naâ lètenè bɔ̀ kokoô bɔ̀ sâ teèn, yilí seèn né Gamaliêl, à né *njí-sóù, bɔ̀ nùàr dɔɔ́ŋ né gi bú veéh. Nùà sâ komo wuo ter, ye bɔ́ a: «Bí jɔ̀gɔ̀ sɔ̀m kéh née bɔ́ cie ye.»

³⁵Jomo sâ, à tueé njií mé mbàgà juù, ye bɔ́ a: «Bɔ̀ huaán *Iserálà, bí kè nyégé ká njií mé bí nde né mé bɔ̀ nùà hên bɔɔ́ bagasé, mè tueé bí. ³⁶Bí kwá seé bɔɔ̀n ndeè sɔm fù mé beè seèn faá seé Teudâs nɔ. Lòù sam, dàb née sam mé Teudâs lé naâ mé nùàr yuií nèà jomo kar waà, ye te nyí junó lɔɔ́, wa nyí né nùà dueè ma. Ŋgweéh bɔ́ lé naâ bú wula sɔm wa? À yeé kuú baá, ŋgweéh bɔ̀ nùàr seèn lé naâ mbaá ŋellé le gií wa?

³⁷«Júdàs nùà Galilê lé naá cuù ménâ ndɔ. À lé naâ te cu nyàgà nùàre kar waà, à né lom bɔ̀ nùàr kókoó mbaá soób, te bɔ́ ŋa gi bɔ̀ nùàr seèn. Ŋgwéeh bɔ́ lé naá cuù bú ménâ wulá sɔm, bɔ̀ nùàr seèn durá leér gi ndɔ wa? ³⁸Kènê, bí lɔ̀gɔ̀ sɔ̀m á be biì yoòr bɔ̀ nùàr hên nɔɔ́ŋ, bí yì njí bɔ́. Bí kɔ́ɔ ye, mɔ bɔ́ baŋ né seé dé ká lè *wɔ́ŋe, nde né mé be seèn laga le. ³⁹Mɔ né dé Càŋ, sâ bí bɔɔ́ kuú né mbaá, ndɔ́g ŋéllé kòmò ndé ŋgwéh. Sâ bí kè nyégé keè, mɔ sam bí bɔ̀ Càŋ nde né taáb lieé liím.»

Mbàgà juù dɔɔ́ŋ gwaán gi ŋgòr Gamaliêl. ⁴⁰Bɔ́ yilá yií cuù bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê, bɔ́ ye, dún bɔ́ núr. Bɔ́ yeé duún aá bɔ́, bɔ́ luɔm ferré cu, ye bɔ́ a: «Càŋ a bɔ́ bí saán feh cu bɔ̀ nùàr yilí Yeésò hèllè.» Jomo sâ bɔ́ yi njií bɔ́ ndɔ. ⁴¹Bɔ̀ mbɔ̀ŋ samé yuo seér te mbàgà juù mé vɔ́gɔ́-temé mene, ye: «Béh naâ nùàr njolò Càŋ wulú. Béh gèr felè Yeésò ŋene né dé cî mà.» ⁴²Cieé dɔɔ́ŋ bɔ́ né njèh ké gwà Càŋ feh, bɔ́ né gùgwò feh bele ndɔ. Bɔ́ né bɔ̀ nùàr Njàgà Bagaà se, ye *Nùà Cɔ̀ŋ né Yeésò.

Nùàr téhbeh mé nde né bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê gam

¹Cu mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ Yeésò yeé baá tetoò maga ndeé, bɔ̀ɔ́ mé né ju greêk tueé, si tɔgɔ ye bɔ̀ mbɔ̀ŋ mé né ju *hebreêh tueé né yeé yáb geé, bɔ́ né bɔ̀ ma kû bɔɔ̀n seb ma. ²Yeé baá ménâ, bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê yulà cùɔ̀b fà doô yilá bilí bɔ̀ mbɔ̀ŋ dɔɔ́ŋ, bɔ́ ye bɔ́ a: «Hên, mɔ béh kwaá lɔ ŋgòr Càŋ, béh nde bèh yáb geê, né dilí wa? ³Mɔ ye te huɔm, belà, bí bàlè sɔ̀m sér bɔ̀ gècên bɔ̀ lètenè biì, bɔ̀ loò bɔ̀ téhbeh mé Cúcuí Ŋagâ né yoòr bɔɔ̀n ŋgulí, te béh haá bɔ́ seé sâ. ⁴Béh kɔ lom dé beèh Càŋ duaà, mé ŋgòr Càŋ tueê.»

⁵Bɔ̀ nùàr doó dɔɔ́ŋ gwaán laré ménâ ndɔ. Bɔ́ balé sɔm baá-re Etiên, nùà mé Cúcuí Ŋagâ né bú yoòr ŋgulí, mé temé cén kwaá njií lom né mé Yeésò; bɔ́ bɔ̀ Filîp mé Prokôr bɔ̂ Nikanôr mé Timɔ̂ŋ mé Parmenâ mé Nikolâ nùà Antiôs; dé seèn à lé ŋaà naâ *Jûf lòù. ⁶Bɔ́ yeé balé sɔm aá bɔ́, bɔ́ weh njií bɔ́ ké toò bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê. Bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê dua Càŋ felè bɔɔ̀n, bɔ́ ba bɔ́ be felè ndɔ.

⁷Ŋgòr Càŋ kɔ lom baá-re tetoò yaám ndeé deèn. Ké Jerusalem bɔ̀ mbɔ̀ŋ né tetoò maga ndeé. Bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè ŋgún kwaá njií gi temé yoòr Yeésò.

Bèh Etiên sieè

⁸Càŋ kulu Etiên ndɔ, à haá bú terreb. Etiên yila cu bɔ̀ fém tetarê lètenè bɔ̀ nùàr bɔɔ́ beleè. ⁹Bɔ̀ Jûf déì yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ berɔ́ŋ. Bɔ́ né dé bɔɔ̀n lè *gwà sóù mé bɔ́ yilá yeé gwà bɔ̀ɔ́ mé lé naâ kwer, mé kènê baá mé feh bɔɔ̀n doô. Né bele bɔ̀ Jûf mé naâ lè tàbè Sirên bɔ̂ Alesandrî; bɔ̀ déì naâ lè tàbè Silisî mé tàbè Asíà mene. Bɔ́ dɔɔ́ŋ taré gi sòn toò Etiên. ¹⁰Cúcuí Ŋagâ mé lé naâ yoòr Etiên ŋgulí doô né bú kɔ́gɔ̀n haá. Yeé baá ménâ, bɔ́ sòn toò Etiên kwà cú ndɔ.

¹¹Bɔ́ yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ nde gwɔm nab seér bɔ̀ kòb bɔ̀ déì kàgàlɔ̀ŋ, te bɔ́ nde bɔ̀ nùàr tueé, ye bɔ́ a: «Béh naâ mé tie beèh ŋgweé, à naâ Músì bɔ̂ Càŋ selé.» ¹²Bɔ́ soób baá-re bɔ̀ nùàr, bɔ́ soób bɔ̀ kokoô bɔ̀ mé bɔ̀ *njí-sóù mene. Temé ŋaâ bɔ́ ndɔ, bɔ́ sie njií Etiên ké te *mbàgà juù, ¹³bɔ́ weh sie cu bɔ̀ nyeên bɔ̀ beè, bɔ́ wa, bɔ́ ye bɔ̀ nùàr a: «Cu dɔɔ́ŋ nùà hên né yeé njií felè gwà Càŋ beèh tueé beéh, à né *sóú Músì tueé cuaré ndɔ. ¹⁴Béh naâ mé tie beèh ŋgweé ye: Yeésò nùà Najarêt nde né gwà Càŋ tulú sɔm. Gènnè mé Músì lé feh lɔɔ̀ naâ béh, ye Yeésò nde né kweéh seér sé wa?»

¹⁵Bɔ̀ nùàr yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ su Etiên njolo yoòr gwà dɔɔ́ŋ. Bɔ́ ke, njolo Etiên den seér aá faá dé cìlì Càŋ.

Njií mé Etiên lé naâ tueé

¹*Ŋgàŋ sèmè dé koô bie njií mé Etiên ndɔ, ye bú a: «Né bɔ̀n wa?» ²7:2-3 Gen. 12:1Etiên ye bɔ́ a: «Bɔ̀ nùàr mò, bɔ̀ tele mò, bí ŋgwé! Càŋ Nùà *sùsùm lɔ naâ toò tele beèh Abrahâm ké Mèsòpòtamî ŋené yuo kelá, te Abrahâm nde ye ké Karân cer. ³À yeé ŋené yuo kela baá, ye Abrahâm a: Wùò ter, kwá lɔ́ lò yeè mé mbàgà yeè ménâ, ndé sèr lè lò déì. Nyí nde né wò lò sâ feh ma. ⁴7:4 Gen. 11:31; 12:4Abrahâm bɔɔ́ ménâ, à kwaá lɔ lò bɔ̀ Kaldê bɔ̀, à nde den ké Karân. Jomo sâ tele seèn kuú ndɔ. Càŋ sɔm cu bú ké Karân, à kwaá ye bú lè lò mé béh née teèn hên. ⁵7:5 Gen. 12:7; 13:15; 15:18; 17:8Càŋ bú tàbè teèn há ŋgwéh, à liím bilí bú mé bèh gule doboò mene, à tueé kwaá seér ye bú a: kɔ ndeè baá ké jomo, te bɔ̀ ndùté ndùtù seèn ndeè kwa ye tàbè ma. Sâ Abrahâm née seèn mé huaán sam ye. ⁶7:6-7 Gen. 15:13-14Càŋ tueé njií cu bú déì, ye bú a: Bɔ̀ ndùté ndùtù seèn ndeè te lò bɔ̀ nùàre den nde né kìn, bɔ́ nde né kwer ŋaá, bɔ́ gèr ŋene nde né fî. Nde né nyèmà yuií nèà, ⁷7:7 Ex. 3:12te ju die ye felè bɔ̀ tú-kwer bɔ̀ sâ beè nyî, jueè nyí Càŋ. Jomo sâ bɔ̀ ndùté ndùtù seèn ndeè né teèn yuo, bɔ́ ndeè dua nyí kán. ⁸7:8 Gen. 17:10-14; 21:2-4; 25:26; 29:31–35:18Yeé gi aá, ye Abrahâm a: Bɔ́ bú baá mé ŋgɔ̀ŋ. Ŋgɔ̀ŋ sâ, kɔ à *ŋɔb ŋgór ma. Jomo sâ Abrahâm ŋar Isâk ndɔ. Yeé baá cieé téndelé, à ŋɔb baá-re bú ŋgór. Isâk yeé ŋar aá Jakɔ̂b, à ŋɔb cu bú ménâ ndɔ. Jakɔ̂b ŋar huaán yulà cùɔ̀b fà, bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ beèh né bɔ́, Jakɔ̂b ŋɔbé gi bɔ́ ŋgór ménâ ndɔ.

⁹7:9 Gen. 37:11, 28; 39:2, 21«Jomo sâ, sà yila lètenè bɔ̀ ŋuna Jakɔ̂b. Bɔ́ bar Josêf, bɔ́ go njií bú te tàbè Ejíptò. Njèh cén, Càŋ lé naâ jomo seèn; ¹⁰7:10 Gen. 41:39-41gèr hihiné lé naá menè bú kwa laré, mé njéh mene, Càŋ lé naâ bú teèn dɔɔ́ŋ gam laré, à lé naâ bú kɔ́gɔ̀n haá. Josêf lé naâ *Farɔ̂ŋ mgbè Ejíptò yoòr huɔɔ́m. Yeé baá ménâ mgbè sie kwaá keéh bú ŋgɔ́mnà ndɔ, à sie kwaá bú te tàbè seèn dɔɔ́ŋ, à mbàm seèn kwaá lɔ beè seèn ndɔ.

¹¹7:11 Gen. 42:1-2«Jomo sâ cùè die, cùè dueè yilà te tàbè Ejíptò mé tàbè Kanahân mene. Bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ beèh ŋene gèr, bɔ́ yáb kwà cú. ¹²Cieé déì Jakɔ̂b ŋgweé njií ye ké Ejíptò yáb né teèn. À tema njií bɔ̀ ŋuna ké teèn, bɔ́ nde yáb ŋge wellê.

¹³7:13 Gen. 45:1, 16«Yeé baá gò dé jomò, Josêf sɔm keéh yo seèn toò bɔɔ̀n. Farɔ̂ŋ kɔ baá-re teèn ye bɔ́ né bɔ̀ bei Josêf ndɔ. ¹⁴7:14 Gen. 45:9-10, 17-18; 46:27Yeé baá ménâ, Josêf ye bɔ́ ndé wèh ndê mé tele, mé mbàgà seèn mene ma. Sâ bɔ́ lé baá te mbàgà sâ dɔɔ́ŋ nùà yulà téhbeh cùɔ̀b tîn. ¹⁵7:15 Gen. 46:1-7; 49:33Bɔ́ yeé nde tueé njií Jakɔ̂b ménâ, à fɔɔ́n lom gò Ejíptò. Nde nde, Jakɔ̂b kuú le ké teèn. Jomo sâ bɔ̀ ŋuna seèn kuú le gi ké teèn ménâ ndɔ. ¹⁶7:16 Gen. 23:3-16; 33:19; 50:7-13; Jos. 24:32Bɔ́ jɔgɔ́ cu cuù mé bɔ̀ komó bɔɔ̀n ké Sikèm, bɔ́ bɔ́ furú gi lè sà mé Abrahâm lɔ ŋgeé naâ beè bɔ̀ ŋunà Hémôr.

¹⁷7:17-18 Ex. 1:7-8«Nde nde, cu ndêb mé Càŋ lé naâ Abrahâm tueé kwaá yeé nde aá wulú, gèh bɔ̀ ndùté ndùtù seèn kar ndɔ, bɔ́ yam sie tàbè Ejíptò beè. ¹⁸Jomo sâ, bɔ́ sie cu mgbè Ejíptò dé hiîn. Dé sâ lé Josêf kɔ́ ná ŋgwêh, ¹⁹7:19 Ex. 1:10-11, 22à felè bɔ̀ nùàr beèh bɔɔ́ sabé njií lom mbaá. Bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ beèh gèr ŋene lom dé fî; à né bɔ́ baá, ye bɔ́ a: mɔ bɔ́ ŋar aá huaán, bɔ́ sìlì njí gí bɔ́ ya dueè te bɔ́ kuú ma.

²⁰7:20 Ex. 2:2«Sâ né nàm mé bɔ́ lé ŋaár naâ Músì teèn ndɔ. Huaán bú sâ lé naâ beè Càŋ bagasé. Tele leér kwaá bú gwò weéh tagár. ²¹7:21 Ex. 2:3-10Yeé yɔgɔ́ baá, bɔ́ sɔm keéh bú gwò, bɔ́ nde leér njií bú yí dùà. Ŋunà *Farɔ̂ŋ dé vêh nde jɔgɔ kwa bú, à nde koó nyegé bú faá ŋuna seèn nɔ. ²²Músì né kulá ndeé, bɔ́ né bú lo bɔ̀ Ejíptò bɔ̀ dɔɔ́ŋ feh. Jomo sâ à kula jolo, à yuo nùàr toò bɔ̀ nùàr, seé seèn ŋgulí cu ménâ ndɔ.

²³7:23-29 Ex. 2:11-15«À yeé baá mé nyèmà yulà nèà, à kaga ndòn ye nyí nde aá *Iserálà bɔ̀ nùàr nyî yɔŋ ke. ²⁴À yeé ke nùàr seèn déì nde cu aá mé gèr beè nùà Ejíptò déì ŋene kuú, à kela gàm, à bɔŋ njìè, à lobo wula sɔm nùà Ejíptò hèllè. ²⁵À munó lom aá ye te bɔ̀ nùàr nyî ŋgweé kɔ teèn, ye Càŋ kela keéh né gàm bɔɔ̀n beè nyî ma. Mé njéh mene, bɔ́ ŋgwé kòmò ŋgwéh.

²⁶«Cieé ŋaga, Músì kwa lɔ cu bɔ̀ Iserálà bɔ̀ déì fà, bɔ́ né lègè lege. À ye bɔ́ a: Bí né bɔ̀ cên bɔ̀, bí sà fɔɔ́n né dé keì wa? Sâ ye te nyí sie bilí cu bɔ́ mé sòn cên. ²⁷Dé mé taré yɔgɔ́ naâ mbeí doô berɔ́ŋ sòn Músì, ye bú a: Neì sie kwaá né wò nùà téná-juù felè beèh kɔɔ́ wa? ²⁸Wò gwaán cu né mè wulâ, faá wò lé wulà naâ nùà Ejíptò doô wa? ²⁹7:29 Ex. 18:3-4Músì yeé nde ŋgweé njií ménâ, càŋ tené bú lè, à dula nde lè lò Màdínà, à ŋar kwa huaán fà ké sâ, ³⁰7:30-34 Ex. 3:1-10à cer ké teèn nyèmà yulà nèà.

«Jomo sâ, à yeé baá ké ya dueè kwarè tòr Sinayî, cìlì Càŋ déì ŋené yuo kelà toò seèn te leba weè te jìlì ŋgémbèì. ³¹Músì yeé ŋene aá ménâ, geí seér bú lòù; à né yí teèn ndeé ser, te nyí ŋene nyegé, à ŋgweé hueh Càŋ Dueè baá ŋgulí ye bú a: ³²Né nyí Càŋ bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ yeè. Nyí né Càŋ Abrahâm, Càŋ Isâk bɔ̂ Jakɔ̂b ma. Veéh sie Músì, à duɔɔ́m ndelê, à gwàn cú njolo yí teèn ke njiî. ³³Nùà Dueè den cuù, ye bú a: Húár sɔ̀m débágá gulè huaàr; wò né te bàŋ tàbè dé ŋagâ. ³⁴Ndê, nyí tema njií wò ké Ejíptò, wanɔɔ́ŋ nyí ŋene bɔ̀ nùàr nyî né mé gèr ké teèn kwaré. Bɔ́ baá cuané, nyí né hueh bɔɔ̀n ŋgweé njií, nyí hên suagà né bɔ́ yili sɔm.

³⁵7:35 Ex. 2:14«Sâ Músì cên sâ, bɔ̀ *Iserálà bɔ̀ lé naâ bú berɔ́ŋ, bɔ́ lé ye bú a: Neì sie kwaá né wò nùà téná-juù kɔɔ́ wa? Á sâ, Càŋ lé bú sie kwaá naâ kɔɔ́ ndɔ, ye te à den nùà koô felè bɔɔ̀n, à yili sɔm bɔ́. Càŋ lé bú ménâ tueé keéh naâ sònò cìlì seèn mé lé naâ ké te jìlì ŋgémbèì ŋené yuo kelá doô. ³⁶7:36 Ex. 7:5; 14:21; Nomb. 14:33Músì cên sâ lé Iserálà lè yuií kwer-e se sɔɔ́m naâ kɔɔ́. À lé naâ fém hihiné ké Ejíptò bɔɔ́ bele, à bɔɔ́ cu déì ké dùà Nòmò Bèlè. À bɔ̀ déì bɔɔ́ cu ké ya dueè lè nyèmà yulà nèà ndɔ. ³⁷7:37 Deut. 18:15, 18Músì cên sâ tueé cu ye bɔ̀ Iserálà bɔ̀ a: Càŋ ndeè né bí sòn seèn déì faá nyí nɔ tema njiî; nùà sâ yuo ndeè né lètenè biì ma. ³⁸7:38 Ex. 19:1–20:17; Deut. 5:1-33Ké ya dueè felè bɔ̀ Iserálà bɔ̀ lé naá cuù Músì cên sâ; bɔ́ bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ beèh lé naâ kɔɔ́. À lé naâ nàŋ lètenè bɔɔ̀n mé cìlì Càŋ. Njií mé cìlì Càŋ lé tueé naâ ké te tòr Sinayî dɔɔ́ŋ, à lé bɔ́ tueé keéh naâ kɔɔ́. Ŋgòr Càŋ mé baá ká beè beèh ŋgulí den hên, ké sònò Càŋ lé ŋgweé weéh naâ bú ndɔ.

³⁹«Mé njéh mene, bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ beèh ŋgeén sòn seèn, bɔ́ mgbe njií bú yí jomo, ye bɔ́ nde lom cu ké Ejíptò ma. ⁴⁰7:40 Ex. 32:1Bɔ́ ye *Arɔ̂ŋ a: Bɔ́ kwá yeè béh cècàŋ teèn, te feh béh ceér, wanɔɔ́ŋ Músì seèn wá cû nɔ. À lé béh ké Ejíptò sɔm weéh naâ kɔɔ́, kènê béh kɔ́ cú njií mé kwa né bú. ⁴¹7:41 Ex. 32:2-6Bɔ́ nde me kwaá baá-re cècàŋ déì faá huaán nàgà nɔ, bɔ́ né bú *sèmè ŋɔɔ́b haá. Yo né bɔ́ mé be seê bɔɔ̀n hèllè taré ndɔ. ⁴²7:42-43 Am. 5:25-27Càŋ yeé ŋene aá ménâ, à keéh seér bɔ́ mé ŋgɔ̀gɔ̀, te bɔ́ dua gɔ bɔ̀ mbentò. Sâ né gi te mvù bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ ménâ nyagá den ndɔ, Càŋ ye:

Iserálà, bí lé naâ ké ya dueè nyèmà yulà nèà bɔɔ́,

bí né sèmè haá sɔɔ́.

Mé gècên mene bí lé sèmè sâ haá beéh mè wa?

⁴³Ké gwò mò, bí lɔɔ̀ né mè, bí dua seér *Mòlɔ̀k.

Bí né cècàŋ faá mbentò nɔ bɔɔ́ kwaá,

bí ye né càŋ biì,

bí bú yilá kwaá né Rafan, bí né bú dua den.

Bí kwá nɔɔ́ŋ!

Mè nde né bí ké jomo Babilɔ̂n domó su njií keéh.»

⁴⁴7:44 Ex. 25:9, 40Etiên den cuù ye: «Ké ya dueè sâ bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ beèh lé naâ *gwà cɔ̀gɔ̀ sieé, te bɔ́ kwaá nyegé mvù sóù teèn. Bɔ́ lé sieè naâ faá Càŋ lé feéh naâ mé Músì nɔ, à lé ye bú a: Ndé síé kwá ká ménâ nág.

⁴⁵7:45 Jos. 3:14-17«Gwà sâ nde dɔgɔ yuo kela mé nàm Josúê, sâ nùà koô lètenè bɔ̀ tele beèh né bú. Bɔ́ bɔ́ jɔgɔ yilà mé njéh ká te lò mé Càŋ lé naâ bɔ́ tueé kwaá, Càŋ lé ye bɔ́ a, nyí nde né bɔ̀ lɔɔ̂ bɔ̀ toò bɔɔ̀n kwɔgɔ́ sɔm, te bɔ́ cer keéh ma. Bɔ́ den le baá-re mé gwà cɔ̀gɔ̀ hèllè teèn méménâ tɔ́g nde wa mé nàm *Davîd. ⁴⁶7:46 2 Sam. 7:1-16; 1 Chr. 17:1-14Davîd lé naâ Càŋ mé gècên mene yoòr yilá, à lé naâ bú dua, ye bú a, Càŋ Tele nyî Jakɔ̂b, kwá nyí me kwaá wò gwà ma. ⁴⁷7:47 1 Rois 6:1-38; 2 Chr. 3:1-17Njèh cén, Salomɔ̂ŋ nde gwà sâ me seér aá kɔɔ́.

⁴⁸«Mé njéh mene, gwà mé bɔ̀ nùàr me né mé be dɔɔ́ŋ, Càŋ terrèb ké te vulúu teèn cèr nyì bèh. Né faá sòn-Càŋ lé tueé naâ nɔ, ye:

⁴⁹7:49-50 Es. 66:1-2Càŋ ye, vulú né kɔgɔ nyî, tàbè né bèh dòbò gulè nyî,

jue nyí Càŋ Dueè.

Bí nyí me komo nde né gèh gwà dé heè,

te nyí du beh teèn wa?

⁵⁰Ŋgweéh njèh dɔɔ́ŋ bɔɔ́ giì naâ nyí mà.»

⁵¹7:51 Es. 63:10Etiên den cuù ye bɔ́ a: «Kɔ̀cɔ̀! Bí bɔ̀ dúágá-tie bɔ̀ mé ndòn kuú lè! Bí né yeé sòn mé Cúcuí Ŋagâ taré! Bí saán cu né ka sòn-Càŋ faá bɔ̀ tele biì léí jɔ̀gɔ̀ nɔ. ^52-53Sòn-Càŋ dé heè mé bɔ̀ tele biì lɔ bùnò ná ŋgwêh wa? Ŋgweéh bɔ̀ɔ́ mé lé tueé naâ ye Nùà gècên baá ndeê, bɔ̀ tele biì lɔ bɔ́ wula giì naâ kɔɔ́ wa? Bí bɔ̀ tele biì né cu ka nág! Bɔ́ lé ŋgweé naâ *sóú sònò bɔ̀ cìlì Càŋ, bí né mene sóú sâ ŋgweé, bí jòlò ŋgwéh. Nùà gècên sâ yeé waà baá, bí bú jɔgɔ kwaá seér cie. Ŋgweéh bí lé bú wula sɔɔ́m naâ kɔɔ́ wa?»

Cio Etiên

⁵⁴Etiên tueé gi ndɔ. Bɔ̀ kokoô bɔ̀ yeé nde ŋgweé njií ménâ, temé yulá bɔ́ lè, bɔ́ né nyie yieé. ⁵⁵Etiên mé Cúcuí Ŋagâ né yoòr ŋgulí, kɔ lom né njolo ké te vulúu ke njiî. À ŋene njií *sùsùm Càŋ, mé Yeésò ké te be gaâ Càŋe, à né ter njebá den. ⁵⁶Etiên tueé njií bɔ̀ nùàr ndɔ, ye bɔ́ a: «Bí kè! Vulú gulu baá kèn! Mè ŋene njií aá *Huaán Nùàr ké te be gaâ Càŋe, à né ter njebá den.»

⁵⁷Bɔ́ bɔm bú, bɔ́ bɔm lɔgɔ njií ké ter, bɔ́ faga tie bɔɔ̀n ndɔ. Jomo sâ bɔ́ kem sue bú yoòr dɔɔ́ŋ, ⁵⁸bɔ́ tulu yuo kela mé bú ké jomo lɔɔ̂. Bɔ̀ nyeên bɔ̀ hèllè huaré haá njií cɔ̀gɔ̀ bɔɔ̀n beè nuaré déì, yilí nùà sâ né Sɔ̂l, bɔ́ duɔɔ̂m Etiên tɔbê.

⁵⁹Bɔ́ yeé baá bú tɔbé, à né Càŋ sònò dua, ye: «Fehtoò mò Yeésò, wèh kéh yɔ̀ŋ mò.» ⁶⁰Jomo sâ, à cemmé nde doó, à lɔgɔ njií ké ter ye: «Fehtoò mò, té veên hên mé bɔ́ bíé.» À yeé tueé gi aá ménâ, à kuú.

^1-2Temé Sɔ̂l lé naâ nɔré mé cio sâ ndɔ.

Sɔ̂l nùà bùnò bɔ̀ Yeésò bɔ̀

Etiên yeé kuú aá, bɔ̀ dùlà-Càŋ bɔ̀ nde jɔgɔ furu bú. Bɔ́ yueé ŋellé mbà seèn doó dɔɔ́ŋ.

Sâ né loù mé bùnò ké Jerusalem lé duɔɔ́m naâ teèn. Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ durá ŋellé yila nde lè lò Judê mé lò *Samarî dɔɔ́ŋ. Bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê le lom ké Jerusalem kɔɔ́. ³8:3 Seé b. 22:4-5; 26:9-11Sâ Sɔ̂l yuo die lom aá dé seèn bɔ̀ Yeésò bɔ̀ yoòr, te bɔ́ ŋeéŋellè. À né bɔ́ gùgwò yilá sie weh, véh mé siíb mene, à yií njií bɔ́ lè gwà cibì.

Filîp ké *Samarî

⁴Bɔ̀ɔ́ mé lé naâ bèh dɔɔ́ŋ dula ŋellé ndeé, wa toò, bɔ́ yila ŋgòr Càŋ tueê ndɔ. ⁵Filîp dé seèn nde lè lɔɔ́ déì te tàbe Samarî, à né bɔ́ ŋgòr felè *Kristò tueé. ⁶Bɔ̀ nùàr né ŋgweé, à né fém bɔɔ́, bɔ̀ nùàr né mé njolo ŋené, bɔ̀ nùàr kókoó mbaá kwaá njií gi tie teèn ndɔ. ⁷Tándulu keéŋ durá yuo lè bɔ̀ nùàr ŋgún, bɔ̀ gule-kuû bɔ̀ mé bɔ̀ tácɔgɔ́ taré yuo gi ndɔ. ⁸Bɔ̀ nùàr lɔɔ́ dɔɔ́ŋ samé lom mé njéh dé gècên.

⁹Sâ nùà táhunò déì lé naá baá lɔ sâ táhuno lètenè bɔ̀ nùàr bɔɔ́ den, ye nyí né nùà koô; yilí nùà sâ lé naâ Simɔ̂ŋ. Bɔ̀ Samarî bɔ̀ dɔɔ́ŋ lé naá giì ŋené ye seé seèn né mé fém teèn, ¹⁰bɔ́ né tie teèn felá njií, bɔ̀ kàm bɔ̀ mé ndà mene né gi tueé ye: Nùà hên né mé terreb Càŋ yoòr, né lom meì bɔ̀ terreb sâ. ¹¹Lòù sam, dàb baá teèn mé à né lètenè bɔɔ̀n ménâ bɔɔ́. ¹²Filîp yeé baá Njàgà Bagaà se, à baá dene Lò Càŋ se, à né ŋgòr felè Yeésò *Kristò tueé, bɔ́ kwaá njií temé teèn; siíb mene, véh mene weh gi nòmò Càŋ. ¹³Simɔ̂ŋ mé feh seèn kweéh seér temé, bɔ́ kou bú ndɔ. Bɔ́ yeé kou sɔm aá bú, à den le kwarè Filîp. Bɔ̀ fém gèh hihiné mé Filîp né bɔɔ́ bele dɔɔ́ŋ lé naâ njolò seèn, né bú mbaá geí yɔgɔ́.

Piêr bɔ̂ Jâŋ ké *Samarî

¹⁴Bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê ŋgweé njií ké Jerusalem ye, bɔ̀ Samarî bɔ̀ baá ŋgòr Càŋ gwaán. Bɔ́ tema njií Piêr bɔ̂ Jâŋ ké teèn. ¹⁵Bɔ́ yeé wa baá, bɔ́ dua Càŋ felè bɔ̀ sâ bɔ̀ te bɔ́ kwa Cúcuí Ŋagâ. ¹⁶Lòù sam, bɔ́ lé bɔ́ kou kwaá loóm naâ mé yilí Yeésò Fehtoò beèh, bɔ́ lé née Cúcuí Ŋagâ kwà ŋgwéeh ye. ¹⁷Bɔ́ yeé dua gi aá Càŋ, bɔ́ ba bɔ́ be felè ndɔ, bɔ́ kwa baá-re Cúcuí Ŋagâ.

¹⁸Simɔ̂ŋ yeé ŋene bɔ̀ nùàr né Cúcuí Ŋagâ mé njéh kwa, à haá Piêr bɔ̂ Jâŋ kàgàlɔ̀ŋ, ¹⁹ye bɔ́ a: «Bí há mè gèh terrèb bú sâ teèn ndɔ, te mè ba bɔ̀ nùàr be felè mé njéh, bɔ́ kwa Cúcuí Ŋagâ.» ²⁰Piêr deên ndɔ, ye bú a: «Bî kàgàlɔ̀ŋ yeè a, cálé gí fà dɔɔ́ŋ, te wò kɔ ye, njií mé Càŋ haá né dé lòù, nùàr lòù ŋgè bèh! ²¹Mè tueé wò, ndɔ́g gà dé yeè lè seé hên sam, temé yeè né lom beè Càŋ veénsé mân. ²²Kwéh sér temé yeè, wò kwɔbé leba, wò dua lom Nùà Dueè, te à kulu sɔm wò veên sâ yoòr, ²³wanɔɔ́ŋ temé yeè né lè jelásé, wò né kwer veên ndɔ.» ²⁴Simɔ̂ŋ ye Piêr a: «Mɔ né mân, bí dùà Fehtoò beèh felè mò teèn, te njeré déì mè faá bí tueé naâ sâ kwà cú.»

²⁵Bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê fà doô yeé se gi aá sòn Fehtoò beèh, bɔ́ tueé gi aá ŋgòr Càŋ, bɔ́ cu cu ké Jerusalem ndɔ. Bɔ́ né gɔ, bɔ́ né mé Njàgà Bagaà lè lɔɔ́ hihiné te tàbè Samarî tueé ndeé.

Filîp bɔ̂ nùà Etiopî déì

²⁶Jomo sâ cìlì Càŋ déì ye Filîp a: «Wùò ter, ndé sér kèb túnò, te ceér ya dueè mé suagà né ké Jerusalem nde Gàsà doô.» ²⁷Filîp wuo ter ndɔ, à nde, à wa ceér dueè, à ŋene nùà Etiopî déì teèn. À né nùà seê dé koô beè Kàndâse. Kàndâse né mgbè dé vêh felè bɔ̀ Etiopî bɔ̀. Bɔ̀ ŋgùlù lɔɔ̂ dɔɔ́ŋ né gi beè nùà koô sâ. À naâ ké Jerusalem bèh Càŋ duaà, ²⁸à nde cu aá lɔ. À né te màtúâ déì den den, à né mvù Esáyà *sòn-Càŋ jaŋé den.

²⁹Cúcuí Ŋagâ ye Filîp a: «Ŋgòrò ndé yí kwarè màtúâ sâ.» ³⁰Filîp dula nde yí teèn ndɔ, à ŋgweé nùà doô né njeré déì lè mvù Esáyà jaŋé den. Filîp bie njií, ye bú a: «Wò né njií sâ ŋgweé kɔɔ́ wa?» ³¹Nùà hèllè ye bú a: «Mɔ nuaré déì mè lòù sè ŋgwéh, mè ŋgweé komo nde né naàn wa?» Jomo sâ, ye Filîp a: «Ndê ŋá dèn ká kwarè mò.» Filîp den nde ndɔ. ³²8:32-33 Es. 53:7-8Sâ nùà hèllè lé jaŋé deén naâ bèh mé bɔ́ nyagá kwaá né teèn ye:

«À lé deén naâ faá sòrŋgaŋ mé bɔ́ derré njií né bèh ŋɔɔ̂b nɔ.

Mé sòn kúb faá huaán sòrŋgaàŋ den né toò nuaá mé né bú hobó nɔ, à lé sòn kòmò nyì ná ŋgwêh.

³³Bɔ́ lé naâ ju nyeên felè seèn tená, bɔ́ bɔɔ́ gulí bú.

Dene seèn ká lè wɔ́ŋe ceré baá kèn;

gèh seèn ceré le aá mé bú ndɔ.»

Sâ nùà hèllè lé jaŋé deén naâ bèh sâ. ³⁴Jomo sâ, ye Filîp a: «Kúkùr yeè, sè yeè mè teèn. Sòn-Càŋ hên tueé njií né felè neì wa? À tueé den né felè seèn nùà njèh wa, né felè nuaré déì wa?» ³⁵Filîp kwa baá-re ceér ndɔ. À yeé baá bú se, à tueé keéh bú Njàgà Bagaà felè Yeésò teèn.

³⁶Bɔ́ bú né ka ndeé, bɔ́ wa beré déì, bɔ́ kwa nòmò. Nùà koô doô ye Filîp a: «Kè nòmò hên. Kei yiín né mè kou sɔɔ̀m kɔɔ́ wa?» [ ³⁷Filîp ye bú a: «Mɔ wò kwaá njií aá temé cén yoòr Yeésò *Kristò, mè kou wò mà.» Nùà hèllè ye bú a: «Mè kwaá njií aá temé mò yoòr Yeésò Kristò, ye à né Ŋunà Càŋ.»] ³⁸À yeé tueé gi aá ménâ, ye bɔ́ sìè njébá màtúâ njebà. Bɔ̂ Filîp suaga nde ké dùà fà dɔɔ́ŋ. Filîp kou sɔm bú ndɔ.

³⁹Bɔ́ yeé yuo kela baá yí dùà, Cúcuí Fehtoò beèh nyue leér sɔm Filîp. Nùà koô doô yeé Filîp ŋéné cú, à fɔɔ́n gò seèn mé vɔ́gɔ́-temé mene ndɔ. ⁴⁰Filîp nde yuo kela dé seèn ké Asótà. Jomo sâ, à tueé bele ŋgòr Càŋ te lɔɔ́ hihinê, à né bɔ̀ nùàr Njàgà Bagaà se, à mé njéh tɔ́g se yuo kela ké Sesarê.

Naàn mé Sɔ̂l lé kweh seér naâ temé

¹Sâ Sɔ̂l née dé seèn mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ Fehtoò beèh bunó ndeé ye, à bɔ́ bunó lom né dé cioò. À nde kwa *ŋgàŋ sèmè dé koô, ²ye bú a: Nyàgà jègè há nyí mvù beè, te nyí nde mé njéh ké Damâs lè *gwà sóù, bɔ́ haá nyí lɔ́ŋ, mɔ nyí kwa baá bɔ̀ɔ́ mé né ceér Yeésò ké teèn bele, siíb mé véh mene dɔɔ́ŋ, te nyí sie nde giì mé bɔ́ ká Jerusalem ma.

³Bɔ́ yeé jege haá baá bú, à fɔɔ́n gò Damâs ndɔ. À yeé baá kwarè lɔɔ̂, ŋagâ déì ba suagà ter, ka sie bú beè. ⁴À jege die doó. À ŋgweé njií hueh déì né ŋgulí den, ye bú a: «Sɔ̂l, Sɔ̂l, wò mè ménâ bunó né mé ŋgei wa?» ⁵Sɔ̂l ye bú a: «Né wò neì wa, Nùà Dueè?» Hueh doô ye bú a: «Né mè Yeésò mé wò né bunó den sâ. ⁶Mé njéh mene, kòmò wùò yeè ter, wò yila nde ké lɔ. Mɔ wò baá ké lɔ, njií mé wò nde né bɔɔ́, bɔ́ nde né wò feh.»

⁷Bɔ̀ɔ́ mé lé naá giì jomo Sɔ̂l dɔɔ́ŋ, njebá ndegé le gi, yɔgɔ́ bɔ́ dé tueê; bɔ́ né hueh ŋgweé, bɔ́ nùàr teèn ŋéné ŋgwéh.

⁸Jomo sâ Sɔ̂l komo wuo ter ndɔ. À yeé wa njolo, njolo njeré déì ŋéné cú. Bɔ́ mé bú ké Damâs derré wa baá lòù. ⁹À cugó sɔɔ́ cieé tagár. À yáb mé nòmò sònò yí ŋgwéh.

¹⁰Sâ mbɔ̀ŋ Yeésò cén déì né ké Damâs sâ teèn, yilí seèn lé naâ Ananíà. Fehtoò beèh lé naâ njolò seèn ŋené yuo kelá, ye bú a: «Ananíà!» À gwaán ye bú a: «Mè hên nɔ, Fehtoò mò.» ¹¹Fehtoò beèh ye bú a: «Wùò ter, ndé ké te ceér mé bɔ́ yilá né Ceér Dilî doô, wò nde ké gwò Júdàs, wò bie nùà Târse déì ké teèn, yilí seèn né Sɔ̂l. À né mè kènê sònò dua den. ¹²Wò Ananíà naâ njolò seèn ŋené yuo kelá, wò naâ bú be felè baá, te à ŋene cu njolo.»

¹³À yeé tueé gi aá Ananíà ménâ, Ananíà ye bú a: «Fehtoò mò, bɔ̀ nùàr kókoó mbaá ye mè a, nùà sâ né lom nùà veên. Njií mé à né yeé bɔ̀ nùàr yeè ké Jerusalem bɔɔ́, mè ŋgweé gi aá kèn. ¹⁴À ká lɔ hên nde kuû né felè bɔ̀ɔ́ mé né wò dua, ye te nyí kagá njií bɔ́ ké Jerusalem. Bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô jege haá gi aá bú terreb ké jomo kèn.» ¹⁵Fehtoò beèh ye Ananíà a: «Ndé yeè ndeè! Mè bú balé weh né kɔɔ́, kènê à baá seér nùà seê mò, à nde né mé yilí mò lò nùàr dɔɔ́ŋ tueé ndeé, à tueé bilí mé bɔ̀ mgbè bɔɔ̀n mene. À nde né bɔ̀ *Iserálà bɔ̀ ŋgòr mò se ndɔ. ¹⁶Mè bú feh nde né mé feh mò ye bú a, gèr né teèn, à nde né gèr mé yilí mò fî ŋené ma.»

¹⁷Yeé baá ménâ, Ananíà fɔɔ́n gò ndɔ. À wa ké gwò, à ba Sɔ̂l be felè, ye bú a: «Sɔ̂l nùàr mò, Yeésò Fehtoò beèh mé lé naâ ké ceér dueè yoòr yeè ŋagá yuo kelá, tema njiî né mè kɔɔ́, te wò ŋene cu njolo, wò kwa Cúcuí Ŋagâ ndɔ.» ¹⁸Ananíà yeé tueé sɔm aá mân, bɔ̀ njeré déì kebá yuo bele Sɔ̂l njolò faá werrè mân, dielé nde doó, à ŋene cu njolo, à komo wuo ter. Bɔ́ nde kou bú nòmò Càŋ. ¹⁹À yieé cu yáb, à kwa cu terreb faá bèh jomò nɔ.

Njàgà ŋgòr Càŋ ké Damâs

Sɔ̂l bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ dé ké Damâs sâ cer weh cegé ŋgɔ́b. ²⁰À ŋar yila lom aá ŋgòr Càŋ te *gwà sóù tueé beleè, ye bɔ̀ nùàr a, Ŋunà Càŋ né Yeésò ma.

²¹Bɔ̀ nùàr yeé ŋgweé cu aá sònò seèn ménâ, geí seér bɔ́ lòù; bɔ́ ye: «Ŋgweéh hên né nuaá mé lé bunó lom beéh bɔ̀ nùàr Yeésò ké Jerusalem dé kùm doô wa? Ŋgweéh à hên nde kuú naâ ye te nyí sie njií cu bɔ́ ké toò bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô wa?» ²²Mé njéh mene, Sɔ̂l ŋgòr Càŋ tueé seér cu mé terreb, à né lom bɔ̀ *Jûf dé ké Damâs sâ tueé, ye bɔ́ a, *Nùà Cɔ̀ŋ né Yeésò ma. Bɔ́ bèh tueê kwà cú ndɔ.

²³9:23-25 2 Kɔr. 11:32-33Cèr dè ŋgwéh, bɔ̀ *Jûf nyɔgɔ sòn, ye bɔ́ nde né Sɔ̂l wulá sɔm. ²⁴Nyɔ̀gɔ̀ sòn sâ nde ŋgulí kwa Sɔ̂l. Bɔ́ kwaá tena bele nùàr ké tùtúlù bɔ̀gɔ̀ lɔɔ̂ dɔɔ́ŋ, bɔ́ né bú teèn cíbí mé suútenè mene mɔɔ́m den, te bɔ́ wula bú wulà. ²⁵Bɔ̀ mbɔ̀ŋ Sɔ̂l yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ nde cíbítenè, bɔ́ jɔgɔ yií bú te sɔgɔ̂, bɔ́ segé sɔm keéh te kùm bɔ̀gɔ̀, bɔ́ kwaá njií bú ké doó, à yuo.

Njàgà ŋgòr Càŋ ké Jerusalem

²⁶Sɔ̂l cu cu ké Jerusalem. À wa ké teèn, ye te bɔ́ bɔ̀ mbɔ̀ŋ déì den bilí. Bɔ́ yeé ŋene njií bú, veéh sie yɔgɔ́ bɔ́ mé bú. Sâ bɔ́ née kɔ́ nyégé ŋgwéeh ye Sɔ̂l baá mbɔ̀ŋ Yeésò.

²⁷Bàrnàbâs yeé ŋene aá ménâ, à weh njií bú ké toò bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê, à nde se ŋagá nyegé bɔ́ naàn mé Sɔ̂l lé naâ Fehtoò beèh ké ceér dueè ŋené, à se bɔ́ njií mé Fehtoò beèh lé naâ bú tueé ndɔ. À tueé cu bɔ́ gèh dé mé Sɔ̂l lé naâ ŋgòr Càŋ mé yilí Yeésò ké Damâs se, ye bɔ́ a, à lé vèh ná ŋgwêh ma.

²⁸Doó sâ Sɔ̂l yila nde lètenè bɔ̀ mbɔ̀ŋ doô ndɔ, à né ndeé, à né cuú, à né ŋgòr Càŋ lètenè lɔɔ́ Jerusalem mé yilí Yeésò se bele, à njeba lom teèn tég. ²⁹Bɔ̀ *Jûf mé né ju Greêk ŋgweé, à né mé bɔ́ tueé njií, bɔ́ bɔ́ né saán kuú. Yeé baá ménâ, bɔ́ nyɔgɔ cu sòn, te bɔ́ wula bú wulà. ³⁰Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ weh njií bú ké Sesarê, à nde cu Târse.

³¹Jomo sâ, bɔ̀ Yeésò bɔ̀ lè tàbè Judê mé Galilê bɔ̂ *Samarî dɔɔ́ŋ ŋgweé fu ndɔ, bɔ́ né mé terreb Cúcuí Ŋagâ yaám ndeé den, bɔ́ né taré ndeé, bɔ́ né Fehtoò beèh teèn mé temé cén dula.

Njàgà Enê

³²Piêr lé naâ lò beè yɔŋ sie, à lé naâ ké Lídà yoòr bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dé ké doó sâ ndeé, ³³à nde kwa nùà gule-kuû déì ké teèn, yilí seèn né Enê, baá nyèmà téndelé à né lè ndagâ cer den. ³⁴Piêr ye bú a: «Enê, Yeésò *Kristò né wò taré sɔm! Wùò ter, nyégé ndagá yeè nyegè.» Enê komo wuo ter ndɔ. ³⁵Bɔ̀ Lídà bɔ̀ mé bɔ̀ nùàr ké te bela Sàrɔ̂ŋ dɔɔ́ŋ yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ kweéh seér gi temé, bɔ́ bele ceér Fehtoò beèh.

Njàgà Dɔrékà

³⁶Sâ mbɔ̀ŋ dé vêh déì lé naâ ké Jopê teèn, yilí seèn lé naâ Tàbítà. Yilí sâ lè ju Greêk né Dɔrékà. Sâ tueé né ye: mbélêm. Cu dɔɔ́ŋ à lé naá beéh bɔ̀ saâm bɔ̀ njolo yoòr ke njií, à né bɔ́ gam. ³⁷Cu sâ Dɔrékà nde die beén teèn, à kuú. Bɔ́ ye kou sɔm aá bú, bɔ́ jɔgɔ njií komó seèn lè gwà dé ké teèr, bɔ́ yií njií ké mí.

³⁸Sâ bɔ̀ mbɔ̀ŋ dé ké Jopê lé ŋgweé naâ ye Piêr né ké Lídà, kwarè Jopê doó sâ. Yeé baá ménâ, bɔ́ tema njií nùà fà ké yoòr seèn, ye bú a: Kúkùr yeè, jɔ̀gɔ̀ ndê béh kán ye, gɔ̀ ká gɔɔ̀ ma. ³⁹Piêr komo wuo ter ndɔ, bɔ́ bɔ́ fɔɔ́n gò.

Bɔ́ yeé wa baá, bɔ́ weh njií bú ké mí, lè gwà dé ké teèr sâ. Bɔ̀ ma kû mé lé naâ teèn kem nde gi ké yoòr seèn, bɔ́ né yueé, bɔ́ né bú bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ hihiné feh keéh bele, bɔ́ ye bú a: «Hên Dɔrékà lé saà naâ kɔɔ́, sâ à née mé njolo ye.» ⁴⁰Piêr sɔm keéh gi nùàr cie, à cemmé nde doó, à dua Càŋ. Jomo sâ, à bele seér, à ke njií komó, à ye: «Tàbítà, wùò ter!» À wa njolo ndɔ, à ŋene Piêr, à komo den ter. ⁴¹Piêr sie gam bú be, à komo njebá cu ter. Piêr yilá njiî bɔ̀ mbɔ̀ŋ mé bɔ̀ ma kû doô, à haá njií cu bɔ́ nùàr bɔɔ̀n, sâ à taré yuo aá.

⁴²Ŋgɔ́g sâ ŋgulí yɔŋ Jopê dɔɔ́ŋ. Bɔ̀ nùàr ŋgún yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ kwaá njií ye temé bɔɔ̀n yoòr Fehtoò beèh. ⁴³Piêr cer yií ké Jopê sâ kɔ́beè; lé naâ ké lɔ Simɔ̂ŋ nùà sá-paàr.

Piêr bɔ̂ Kɔ̀rnê

¹Nuaré déì lé naâ ké Sesarê teèn, yilí seèn né Kɔ̀rnê, à lé naâ kwaá-taâb te bɔ̀ŋ taâb bɔ̀ Rɔ̂m bɔ̀ mé bɔ́ yilá yeé bɔ̀ŋ Italî doô. ²À né yeé Càŋ dula; mé mbàgà seèn mene, bɔ́ né bú cu dɔɔ́ŋ dua; à né bɔ̀ saám bɔ̀ lètenè bɔ̀ *Jûf kókoó mbaá gam ndɔ.

³Cieé déì lou yeé geér aá, mé lɔ̀ŋ tagár, kulu bú faá vuú nɔ; à ŋene cìlì Càŋ déì yila kweêh ká gwò seèn, ye bú a: «Kɔ̀rnê!» ⁴À ke njií bú mé veéh mene, ye bú a: «Né naàn wa, Nùà dueè?» Cìlì Càŋ ye bú a: «Càŋ ŋgweé aá duaà yeè kèn, à ŋene baá gàm mé wò gam yeé bɔ̀ saám bɔ̀ kèn ndɔ. Lan à munó baá wò. ⁵Témá njí nùàr kènê ké Jopê yoòr nuaré déì, yilí seèn né Simɔ̂ŋ, yilí seèn déì né cu Piêr, te bɔ́ yilá ndeè mé bú. ⁶À cer né ké gwò nuaré déì, yilí seèn né Simɔ̂ŋ ndɔ; né nùà mé sa yeé par. Gwà seèn né ké sòn nòmò koô mân.» ⁷Cìlì Càŋ yeé tueé gi aá bú ménâ, à yuo ndɔ.

Jomo sâ Kɔ̀rnê yilá njiî bɔ̀ seê bɔ̀ seèn déì fà, mé sɔ́jì seèn déì; sɔ́jì sâ né taré nùà dùlà-Càŋ ndɔ. ⁸À se gi bɔ́ njií mé kelà naâ dɔɔ́ŋ, à tema njií baá-re bɔ́ ké Jopê. ⁹Cieé ŋaga, bɔ́ né ka ndeé. Bɔ́ yeé nde aá Jopê waá, lou dilí. Sâ Piêr la ŋaá baá ké ter felè gwà bèh Càŋ duaà. ¹⁰Cùè baá lom bú sie ndɔ. Bɔ́ yeé baá yáb neé, kulu bú faá vuú nɔ. ¹¹À ŋene njií vulú gulu lɔgɔ́ baá, tàmbàŋ njeré déì faá cɔ̀gɔ̀ nɔ yuo kelà ké teèn, bɔ́ sie né bèh nèà te gou te gou; né ka felè seèn segé suagâ, waà, bɔ́ kwaá njií doó. ¹²Lè teèn lé naâ bɔ̀ nyam mé bɔ̀ sàb, bɔ́ bɔ̀ non feh hihiné. ¹³Hueh déì deên ye bú a: «Wùò ter Piêr, wúlá yíé bɔ̀ njií sâ wulà.» ¹⁴Piêr berɔ́ŋ ye bú a: «Hɔ̂s Nùà Dueè! Mè gèh dé sâ yíé bèh, né yilísé, mè nde né mbaá fulá.» ¹⁵Hueh doô tueé ferré cu, ye bú a: «Té njií mé Càŋ ye né ŋagásé jìnè, té túé ye nyí nde né mé njéh fulá.» ¹⁶Yeé wa baá mbei tagár, cɔ̀gɔ̀ hèllè ŋaá yuo cu ké te vulúu. ¹⁷Piêr yila baá-re kwɔ̀m vuú sâ munô.

Cu mé à né ménâ munó den, sâ bɔ̀ tebé bɔ̀ Kɔ̀rnê bie ŋene baá gwà Simɔ̂ŋ kèn ndɔ, bɔ́ né ké tùtúlù njebá den. ¹⁸Bɔ́ né yilá bieé den ye: «Simɔ̂ŋ cer yeé hên wa? Yilí seèn déì né cu Piêr.» ¹⁹Sâ Piêr née ka dé seèn kwɔ̀m vuú hèllè munó den ye. Cúcuí Ŋagâ tueé njií bú ndɔ, ye bú a: «Ŋgwé, bɔ̀ nuaré déì tagár né wò hên fɔɔ́n den. ²⁰Wùò ter, súágá ké doó, bí bɔ́ nde, té njeré déì mùnò, mè tema njií naâ bɔ́ mân kɔɔ́.» ²¹Piêr wuo ter ndɔ, à suaga nde ké yoòr bɔɔ̀n, ye bɔ́ a: «Nuaá mé bí fɔɔ́n den né sâ né mè. Bí ndeè bèh keì wa?» ²²Bɔ́ ye bú a: «Kɔ̀rnê kwaá-taâb temà naâ béh kɔɔ́. Né nùà dilî, à né yeé Càŋ dula. Bɔ̀ *Jûf dɔɔ́ŋ né gi bú keí. Cìlì Càŋ déì lé naâ bú feh, ye bú a: Ndê, yílá njî wò ké lɔ seèn, te à ŋgweé njií mé wò nde né bú tueé ma.»

²³Bɔ́ yeé tueé gi aá ménâ, Piêr weh yií njií bɔ́ gwò, à feh bɔ́ bèh cèrrè. Cieé yeé ŋaga baá, bɔ́ bɔ̀ Piêr yuo bele ceér. Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ déì lètenè bɔ̀ Jopê bɔ̀ njií lɔ bɔ́ ndɔ. ²⁴Cieé ŋaga cu bɔ́ wa Sesarê, sâ Kɔ̀rnê né bɔ́ kela. Bɔ́ bɔ̀ nùàr seèn, mé bɔ̀ mbeí seèn mé à yilá njií belé naâ dɔɔ́ŋ, né kɔɔ́. ²⁵Te Piêr yeé nde aá lɔ Kɔ̀rnê yilá ndeé mân, Kɔ̀rnê ndeè ka gule seèn cemmé ndeé ndɔ. ²⁶Piêr yeé ŋene aá ménâ, à sie sɔm bú ter, ye bú a: «Wùò ter, mè né ka nùàr faá wò nɔ.» ²⁷Bɔ́ bú yila bieê. Jomo sâ bɔ́ yila nde gwò ndɔ. Sâ bɔ̀ nùàr ŋgún né gwò bilí den. ²⁸Piêr ye bɔ́ a: «Bí né gi mé feh biì kɔɔ́ ye, né jolo, nùà Jûf bɔ́ bɔ̀ kìn bècénè dèn bílí bèh. Béh gwò bɔ̀ kìn yílá bèh ndɔ. Dé mò, cieé fà hên Càŋ mè feh seér naâ kɔɔ́, ye mè a: té nuaré déì kurú yílá. ²⁹Bí yeé tema njiî, ye mè a, ndê, mè táŋ sɔ́ cú dé cî. Á, bí mè yilá naâ mé ŋgei wa?»

³⁰Kɔ̀rnê ye bú a: «Lé naá kaà faá cu kènê nɔ, lan baá cieé nèà, mè lé naâ Càŋ ká gwò mò dua den, sâ baá lou lɔ̀ŋ tagár. Mè yeé ke, nuaré déì baá toò mò njebá den. À né mé cɔ̀gɔ̀ wulésé mân yoòr. ³¹Ye mè a: Kɔ̀rnê, Càŋ ŋgweé aá duaà yeè kèn, à ŋene aá gàm mé wò gam yeé bɔ̀ saám bɔ̀ ndɔ. Lan à munó baá wò. ³²Kènê témá njí nùàr ké Jopê yoòr Simɔ̂ŋ, yilí seèn déì né cu Piêr, te bɔ́ yilá njiî bú ká yoòr yeè. À cer né ké gwò nuaré déì, yilí seèn né cu Simɔ̂ŋ ndɔ. Né nùà mé sa yeé par; gwà seèn né ké sòn nòmò koô mân. ³³Mè yeé ŋgweé aá ménâ, mè tema njií baá-re, ye bɔ́ ndé yílá wèh wò ma. Wò waà baá ndɔ, wò bɔɔ́ huɔm aá dé gècên. Kènê béh dɔɔ́ŋ, béh baá gi ká toò Càŋ, te béh ŋgweé njií mé à nde né béh sònò yeè tueé keéh.»

Njií mé Piêr lé tueé naâ ké lɔ Kɔ̀rnê

³⁴10:34 Deut. 10:17Kɔ̀rnê yeé tueé gi aá mân, Piêr deên ye bú a: «Kènê mè kɔ baá ye né gècên, Càŋ nùàr lòù gèì bèh. ³⁵Sâ tueé né ye, nùà gècên mé né Càŋ dula, né mene lè lò dé heè dɔɔ́ŋ, né gi beè Càŋ dilí huɔɔ́m. ³⁶Tebé mé Càŋ lé tema njií naâ mé bɔ̀ huaán *Iserálà, bí né gi kɔɔ́. Né Njàgà Bagaà, né béh dɔlê beè Yeésò *Kristò haá keéh. Nùà Dueè felè njèh dɔɔ́ŋ né lom bú.

³⁷«Njií mé lé bɔɔ́ giì naâ lè tàbè Judê dɔɔ́ŋ bí né gi kɔɔ́, lé duɔɔ́m naâ ké Galilê, sâ Jâŋ tueé gi aá bɔ̀ nùàr ŋgòr Càŋ kèn, à bɔ́ nòmò Càŋ kou gi aá ndɔ. ³⁸Gèh dé mé Càŋ lé fam njií naâ Cúcuí Ŋagâ felè Yeésò Nùà Najarêt, bí kɔ gi aá kèn. Yeésò lé naâ lò dɔɔ́ŋ beè yɔŋ sie, à né bagaà bɔɔ́ bele. Bɔ̀ɔ́ mé lé baá giì ka *Sátàn dɔɔ́ŋ, à né bɔ́ taré sɔm bele. Càŋ lé naâ mé bú, à lé naâ bú terreb haá, bí né gi ménâ kɔɔ́.

³⁹«Mè tueé bí, béh né sòn seèn; njií mé à lé bɔɔ́ naâ ké Jerusalem mé lè tàbè bɔ̀ Jûf mene dɔɔ́ŋ, béh lé naá giì mé njolo ŋené. Bɔ́ lé naâ bú te toû fagá wulá. ⁴⁰Càŋ mé ŋgeér sam. Yeé baá cieé tagár, à komo sɔm cuù bú lè cio, à ŋené sɔm keéh bú toò bɔ̀ nùàr. ⁴¹Dèn cú toò nùàr dɔɔ̂ŋ ndɔ, à bú ŋené sɔm keéh lom aá toò beèh. Lòù sam, à lé naá giì béh balé kwaá, ye béh né bɔ̀ sòn nyî. Béh bɔ́ yieé bilí cu, béh ŋueé cu bècénè faá bèh jomò nɔ.

⁴²«À béh hên temà naâ kɔɔ́, ye béh ndé ŋgòr nyî bèh dɔɔ́ŋ tueé, béh té càm, béh júée bɔ̀ nùàr a: Càŋ sie kwaá baá nyí nùà téná-juù felè bɔ̀ làŋ bɔ̀ mé bɔ̀ komó mene ma. ⁴³Bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ dɔɔ́ŋ lé naá giì felè seèn ménâ tueé ndɔ, ye nuaá mé né temé cén mé bú kwaá njií dɔɔ́ŋ, Càŋ nde né nùà sâ veên yoòr mé yilí seèn kulú sɔm ma.»

Cúcuí Ŋagâ yoòr bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam

⁴⁴Piêr yeé baá sònò ménâ tueé, bɔ̀ɔ́ mé né ŋgòr seèn ŋgweé dɔɔ́ŋ, Cúcuí Ŋagâ ka suagà felè bɔɔ̀n. ⁴⁵Sâ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ mé njií lɔɔ̀ naâ Piêr né bɔ̀ Jûf, bɔ́ né gi doó. Bɔ́ yeé ŋene bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam kwa gi aá Cúcuí Ŋagâ ndɔ, geí yɔgɔ́ bɔ́ dé tueê. ⁴⁶Lòù sam, Càŋ lé naâ bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam doô leba bele seér. Bɔ̀ Jûf yeé ŋgweé, bɔ́ baá ju hihiné tueé, bɔ́ né terreb Càŋ mé njéh seén. Piêr yeé ŋene aá ménâ, à ye bɔ́ a: ⁴⁷«Kènê bɔ̀ nùàr hên Cúcuí Ŋagâ faá béh nɔ kwa gi aá kèn. Neì bɔ́ nòmò Càŋ koù yiín né kɔɔ́ wa?» ⁴⁸Jomo sâ ye, bɔ́ ndé kòù bɔ́ mé yilí Yeésò *Kristò koù. Yeé gi aá, bɔ́ ye Piêr a, sâ kɔ bɔ́ bɔ́ cer weh teèn ndɔ.

Piêr ké toò bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Jerusalem

¹Bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê mé bɔ̀ Yeésò bɔ̀ déì ké Judê ŋgweé njií ndɔ, ye bɔ̀ɔ́ mé *Jûf sam baá ŋgòr Càŋ gwaán. ²Piêr yeé cu cuù aá ké Jerusalem, bɔ̀ Yeésò bɔ̀ nde bú. Bɔ̀ sâ bɔ̀ lé naâ bɔ̀ Jûf. ³Bɔ́ ye bú a: «Lé seèn bɔɔ́ naâ naàn mé wò nde ké lètenè bɔ̀ kurû, bí bɔ́ yieé bilí wa!»

⁴Piêr se bele bɔ́ kwɔ̀m ndɔ, ye bɔ́ a: ⁵«Sâ mè né ké Jopê Càŋ dua den, kulu mè faá vuú nɔ, mè ŋene tàmbàŋ njeré déì faá cɔ̀gɔ̀ nɔ, baá ter segé suagâ, bɔ́ sie né bèh nèà te gou te gou. Yeé waà, njebá le. ⁶Mè ke nyegé yí lè, né bɔ̀ nyam feh hihiné, mé bɔ̀ sàb bɔ́ bɔ̀ non. ⁷Hueh déì né tueé ye mè a: Wùò ter Piêr, wúlá yíé bɔ́ wulà ma. ⁸Mè ye bú a: Sam, Nùà Dueè! Mè gèh dé sâ yíé bèh, né yilísé, mè nde né mé njéh fulá. ⁹Hueh doô tueé cu ké te vulúu, ye mè a: Té njií mé Càŋ ye né ŋagásé jìnè; té túé ye nyí nde né mé njéh fulá. ¹⁰Yeé waà baá mbei tagár, cɔ̀gɔ̀ hèllè ŋaá yuo cu ké te vulúu.

¹¹«Sâ nùà tagár la baá mè tùtúlù gwà njebá den ndɔ, bɔ́ yuoó naâ ké Sesarê, bɔ́ tema njií naâ bɔ́ yoòr mò, bɔ́ ndeè mè yilá weh. ¹²Cúcuí Ŋagâ tueé naâ kɔɔ́, ye mè a: Béh bɔ́ ndé beèh ndeè, té njeré déì mùnò ma. Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ténjén hên njií lɔ mè ndɔ. Béh bɔ́ wa ké teèn, béh yila nde gi gwò Kɔ̀rnê ndɔ. ¹³À se bele béh dé mé cìlì Càŋ lé naâ bú gwò yilá kwa, ye bú a: Témá njí nùàr ké Jopê yoòr Simɔ̂ŋ, yilí seèn déì né cu Piêr, te bɔ́ yilá njiî bú ká yoòr yeè. ¹⁴À tueé nde né wò ŋgòr mé nde né wò yili sɔm, te yili sɔm mé mbàgà yeè mene dɔɔ́ŋ ma.

¹⁵«Mè yeé ŋgweé aá sònò Kɔ̀rnê ménâ, mè yila ŋgòr Càŋ tueê ndɔ. Tètèì sam Cúcuí Ŋagâ ka suagà felè bɔɔ̀n, faá lé ka suagà naâ felè beèh ké bèh duɔɔ̂m nɔ. ¹⁶11:16 Seé b. 1:5Mè munó kɔ cu baá-re dé mé Fehtoò beèh lé ye: Jâŋ lé bɔ̀ nùàr kou kwaá naâ mé nòmò; dé biì, bɔ́ bí kou seér nde né mé Cúcuí Ŋagâ.»

¹⁷Piêr den cuù, ye bɔ́ a: «Mè yeé ŋene Càŋ bɔ́ Cúcuí seèn haá né mé temé yoòr Yeésò *Kristò Fehtoò beèh kwaá njiî faá à lé naâ béh haá nɔ, sâ mè né neì, mé nde né sòn Càŋ ŋgeén wa?»

¹⁸Bɔ́ yeé ŋgweé aá mân, temé bɔɔ̀n die lè ndɔ, bɔ́ yila Càŋ seên, ye: «Càŋ haá taré baá bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam terreb ndɔ, te bɔ́ kweéh seér temé, bɔ́ kwa yɔ̀ŋ tètàgà.»

Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Antiôs

¹⁹11:19 Seé b. 8:1-4Bùnò mé lé yuoó naâ lè cu mé bɔ́ lé wulà naâ Etiên teèn hèllè lé naâ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ bɔɔ́ ŋellé sɔm. Bɔ̀ déì dula nde Fenisî, bɔ̀ déì nde Sîpre, bɔ̀ déì nde ké Antiôs. Bɔ́ ŋgòr Càŋ tueé njií lom aá mé bɔ̀ Jûf. ²⁰Lè cu sâ ndɔ, bɔ̀ mbɔ̀ŋ dé Sîpre mé bɔ̀ dé Sirên nde ké Antiôs, bɔ́ né mé bɔ̀ Greêk tueé njií ndɔ, bɔ́ né bɔ́ Njàgà Bagaà felè Yeésò Fehtoò beèh tueé. ²¹Càŋ lé naâ be teèn mé terreb mene kwaá njií, nùàr ŋgún kweéh seér gi, bɔ́ kwaá njií temé yoòr Fehtoò beèh.

²²Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Jerusalem yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ tema njií Bàrnàbâs ké Antiôs ndɔ. ²³À wa ké teèn, à ŋene gèh dé mé Càŋ né bɔ̀ Yeésò bɔ̀ kulú, temé samé lom bú lè dé gècên, à toó nyegé cu bɔ́, ye bɔ́ a: «Bí dèn lòm beè Fehtoò beèh nɔɔ́ŋ, bí dèn táré tég.» ²⁴Sâ Bàrnàbâs toò naá giì nùà húɔ́m-temé ndɔ, temé seèn dɔɔ́ŋ né gi yoòr Yeésò, Cúcuí Ŋagâ né bú yoòr ŋgulí faá cí nɔ. À né ŋgòr Càŋ se. Yeé baá ménâ, nùàr ŋgún sagá yila cu lè mɔ̀gɔ̀ bɔ̀ Yeésò bɔ̀.

²⁵Jomo sâ Bàrnàbâs nde ké Târse, à nde Sɔ̂l fɔɔ́n. ²⁶À yeé ŋene aá bú, à weh njií bú ké Antiôs. Bɔ́ bú fà dɔɔ́ŋ cer ké teèn gùm nyèmà. Bɔ́ né seé te mbàgà Càŋe bɔɔ́, bɔ́ né bɔ̀ nùàr ŋgún njèh feh bele. Bɔ̀ nùàr lé bɔ̀ mbɔ̀ŋ Yeésò «bɔ̀ *Kristò bɔ̀” yilá lɔgɔ́ naâ ké Antiôs sâ.

²⁷Cu sâ bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ déì lé naâ ké Jerusalem yuo, bɔ́ nde ké Antiôs. ²⁸11:28 Seé b. 21:10Yilí cén déì lètenè bɔɔ̀n lé naâ Àgàbùs. Cúcuí Ŋagâ kema bú, à wuo ter, ye bɔ̀ nùàr a: «Cùè nde né wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ die ma.» Cùè sâ lé naâ môn die ndɔ. Lé naâ te nàm mgbè Klôdè.

²⁹Àgàbùs yeé tueé aá ménâ, bɔ̀ mbɔ̀ŋ bilí sòn lètenè bɔɔ̀n, ye njií mé nùà kàn né beè kwa keéh dɔɔ́ŋ, bú a, há njiî, te bɔ́ gam njií bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dé ké Judê mé njéh ma. ³⁰Bɔ́ lé naá giì ménâ bɔɔ́ ndɔ, bɔ́ tema keéh baá-re beè Bàrnàbâs bɔ̂ Sɔ̂l, bɔ́ nde bɔ̀ kokoô bɔ̀ te mbàgà Càŋe ké Judê haá njií.

Jâk bɔ̂ Piêr baá lè gèr-e

¹Lè cu sâ, mgbè *Herôde yuo die bɔ̀ Yeésò bɔ̀ déì yoòr mé bùnò. ²À wula sɔm Jâk bei Jâŋ mé bòù. ³À yeé ke, né bɔ̀ Jûf yoòr huɔɔ́m ménâ, à sie cu Piêr. Lé naâ lè cu *Páskà mé bɔ́ yieé yeé breêd, bɔ́ kulu teèn kwá ŋgwéh. ⁴12:4 Ex. 12:1-27Herôde yeé sie aá bú ménâ, à yií bú lè gwà cibì, à weh kaŋ kwaá bú sɔ́jì bɔ̀ŋ nèà kwarè; bɔ̀ŋ cén sɔ́jì né teèn nèà. Bɔ́ né bú mɔɔ́m; ye mɔ Páskà kela baá, te nyí weh njií ye bú ké toò bɔ̀ nùàr. ⁵Cu mé Piêr lé naâ ké gwà cibì sâ, bɔ̀ Yeésò bɔ̀ lé Càŋ dua loóm naâ mé terreb mene.

^6-7Cieé mé Herôde njií nde aá bú ké toò bɔ̀ nùàr yeé baá faá kwéh nɔ, cíbíteèn sâ, cìlì Fehtoò beèh kar waà ké mí yoòr seèn, ŋagá sie gwà beè. Sâ Piêr baá lɔ́m, à né lètenè bɔ̀ sɔ́jì fà cer den. Bɔ́ kaga né bú be lòù. Sâ bɔ̀ɔ́ mé mɔm yeé gwà cibì né gi tùtúlù ndɔ.

Cìlì Càŋ doô yeé waà baá, à kema Piêr kwar, à nyimé sɔm bú, ye bú a: «Wùò ter kwar.» Lɔ̀ŋ tené yuo bú be ndɔ. ⁸Ye Piêr a: «Cóló njí kàndá yeè teneè, yí njí débágá gulè.» Piêr bɔɔ́ ménâ. Ye Piêr a: «Sù cɔ̀gɔ̀ dùlù yeè, béh nde, bèlè mè.» ⁹Piêr ndaŋ bele bú, à kɔ́ ŋgwéh ye né dé gècên, ye merré déì vuú kulu né nyí kɔɔ́. ¹⁰Bɔ́ kela keéh kɔ̀ŋ fà, mé bɔ̀ sɔ́jì né gi tùtúlù, bɔ́ wa lè hin déì, à sòn keéh njií né ké lɔ, né hin lɔ̀ŋ. Dé sâ komo weh ké toò bɔɔ̀n mé be seèn mbaá, bɔ́ yuo kela nde yí ceér dueè. Cìlì Càŋ kwaá lɔ bú ndɔ.

¹¹Njolo yeé ŋagá baá bú, à ye: «Kènê mè ŋene kɔ baá ye né bɔ̀n, Fehtoò beèh naâ cìlì seèn ká yoòr mò temá njiî, à bú tema njií naâ, te à ndeè mè beè *Herôde se sɔm, te bɔ̀ Jûf kwè12:11 Mɔ nùàr die, bɔ́ né lòù seén seér, sâ né kwè. mò sén kwà cú.»

¹²À yeé ŋgweé nyegé aá ménâ, à nde ké gwò Marî meì Jâŋ. Jâŋ sâ, yilí seèn déì né cu Mârk. Sâ, bɔ̀ nùàr né ké teèn ŋgún bilí den, bɔ́ né Càŋ dua. ¹³Piêr waà, à gɔ hin ndɔ. Nùà seê dé vêh déì né teèn, yilí seèn né Rôdè, à nde yí tùtúlù gwà bèh hin guluù. ¹⁴À yeé nde ŋgweé kèb cieè né hueh Piêr mân, vràb sela seér bú lòù, à lɔɔ̀ Piêr hin gulu keêh, à cu cu seér yí jomo bɔ̀ nùàr gwà dɔɔ́ŋ tueé wellê, ye bɔ́ a: «Piêr baá gè cie ma.» ¹⁵Bɔ́ su bú sòn yoòr, bɔ́ ye bú a: «Wò né nùà kùlù wee!» À né teèn ŋgelá, ye bɔ́ a: «Né ka bú.» Bɔ́ den cuù, ye bú a: «Sâ né càŋ seèn.» ¹⁶Cu sâ hin née ka gɔɔ́ den ye. Bɔ́ gulu hin ndɔ, bɔ́ ŋene né ka Piêr bɔ̀n, geí laré bɔ́ gwà dɔɔ́ŋ. ¹⁷À me njií bɔ́ mé be, ye bɔ́ a, bí húné nɔɔ́ŋ. À se bɔ́ gèh dé mé Fehtoò beèh la naâ bú lè gwà cibì sɔm keéh. Jomo sâ, ye bɔ́ a, bɔ́ túé kéh Jâk mé bɔ̀ déì ménâ ma. À yuo kela ndɔ, à nde ser toò.

¹⁸Cieé yeé ŋaga baá, bèmè tarê mân kɔ die lètenè bɔ̀ sɔ́jì, bɔ́ munó kuú njií mé Piêr la naâ ŋaá seér, bɔ́ kwà ŋgwéh. ¹⁹*Herôde ye, bɔ́ fɔ́n bú fɔɔ̀n. Bɔ́ fɔɔ́n kuú mene, bɔ́ bú kwà ŋgwéh ndɔ. À ye, bɔ́ bíé bɔ̀ sɔ́jì cécéné cécéné ma. À bie le mé bɔ́, ye wúlá bɔ́ wulà. Jomo sâ, à yuo ké Judê, à fɔɔ́n gò Sesarê ndɔ, à nde cer den ŋgɔgɔ́ ké sâ.

Cio *Herôde

²⁰Herôde bar lom bɔ̀ Tîr bɔ̀, mé bɔ̀ Sídɔ̀ŋ bɔ̀ dé ndùàn. Yeé baá ménâ, bɔ́ kwaá sòn, bɔ́ nde sie gule nuaá mé ke yeé gwà cèrrè Herôde. Yilí nùà sâ né Blasta. Bɔ́ ye te bɔ́ bɔ́ nde ké yoòr Herôde, bɔ́ dua bú dɔlê lètenè bɔɔ̀n bɔ́bɔ̂ ma. Lòù sam, yáb bɔɔ̀n yuo yeé te tàbè seèn.

²¹Cieé mé bɔ́ lé sie kwaá naâ sâ yeé waà baá, Herôde su cɔ̀gɔ̀ mgbè seèn, à ŋaá den te kɔgɔ, à yila bɔ́ ndeè, à nde bɔ́ faá nùà koô nde yeé nɔ. ²²Bɔ́ bɔm bú ye: «Dé hên hueh nùàr sam cuú, né hueh Càŋ.» ²³Tètèì sam, cìlì Càŋ Dueè suagà ter, si bú ŋgwagán, sòn mé à la meé naâ Càŋ doô, à kuú ndɔ.

²⁴Ŋgòr Càŋ dé seén kɔ lom né bèh dɔɔ́ŋ yaám ndeê.

²⁵Bàrnàbâs bɔ̂ Sɔ̂l yeé bɔɔ́ sɔm aá seé bɔɔ̀n ké Jerusalem, bɔ́ fɔɔ́n gò, bɔ́ cu cu jomo, bɔ́ weh sie Jâŋ mé bɔ́ yilá cu né Mârk beè.

Càŋ balé kwaá Bàrnàbâs bɔ̂ Sɔ̂l hiín

¹Bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ mé bɔ̀ fèh-njèh bɔ̀ lé naâ lè bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Antiôs teèn. Lé naâ bɔ̀ Bàrnàbâs mé Simeɔ̂ŋ; bɔ́ bú yilá né Nùà Yilî. Lùsiûs nùà Sirên lé naâ teèn ndɔ, bɔ̂ Manahên. Dé seèn, bɔ̂ mgbè *Herôde lé kulà naâ bècénè. Sɔ̂l lé naâ teèn ndɔ. ²Cieé déì, bɔ́ yeé baá Càŋ dua, bɔ́ né yáb jolo, Cúcuí Ŋagâ ye bɔ́ a: «Bí sɔ̀m kwá Bàrnàbâs bɔ̂ Sɔ̂l hiín, mè né bɔ́ mé seé déì yilá.» ³Bɔ́ yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ jolo cu yáb, bɔ́ dua Càŋ, bɔ́ ba bɔ́ be felè, bɔ́ yi njií bɔ́.

Bàrnàbâs bɔ̂ Sɔ̂l ké Sîpre

^4-5Cúcuí Ŋagâ yeé tema njií aá Bàrnàbâs bɔ̂ Sɔ̂l ménâ, bɔ́ nde baá-re ké Selusî. Bɔ́ weh sie Jáŋ-Mârk jomò, te à nde gam bɔ́. Bɔ́ wa ké teèn, bɔ́ yila bàtô, bɔ́ nde lè tàbè Sîpre; tàbè sâ tena le né yí lètenè nòmò. Bɔ́ wa lè lɔɔ́ déì, yilí seèn né Sàlàmínà, bɔ́ yila ŋgòr Càŋ te gwà sóù bɔ̀ *Jûf seè.

⁶Jomo sâ bɔ́ kela keéh lɔɔ́ sâ, bɔ́ yuo kela ké Pafôs. Bɔ́ wa teèn, bɔ́ kwa nùà táhunò déì, yilí seèn né Bar-Yeésò, né nùà Jûf, à né bɔ̀ nùàr bele den, wa nyí né sòn-Càŋ. ⁷Dene seèn lé naá loôm kwarè ŋgɔ́mnà Serjíù Polûs. Ŋgɔ́mnà sâ lé naâ mé feh teèn. À yeé ŋgweé aá njàgà Bàrnàbâs bɔ̂ Sɔ̂l, à yilá njiî bɔ́ ká toò seèn bèh ŋgòr Càŋ ŋgweê ndɔ.

⁸Nùà táhunò hèllè, yilí seèn lè ju lɔɔ̂ bɔɔ̀n né Elímà, à yeé ŋene aá ménâ, à furú kuú mé sà, à né kèkènè déì bɔɔ́, te ŋgɔ́mnà temé te ŋgòr Càŋe kwá njí cú. ⁹Sâ Sɔ̂l mé yilí déì né cu Pɔ̂l, lé naâ mé terreb Cúcuí Ŋagâ yoòr, à yila nùà doô njolò ke njegeè, ¹⁰ye bú a: «Mè jue né wò ŋunà *Sátàn, wò bɔ̀ nùàr bele wula gi né kɔɔ́, nùà bùnò bɔ̀ gècên bɔ̀ né wò, nùàr veên. Wò nde né mé bɔ̀ njèh Fehtoò beèh ménâ bɔɔ́ gobó ndeé den wa? ¹¹Mè tueé wò, kènê Fehtoò beèh nde né wò lobo cugó sɔm, wò njolo loù ŋéné ndé cú, kɔ ndeè baá cu déì.» Njolo Elímà nyimé yuo ndɔ. À duɔɔ̂m lòù bobô, à né nùàr fɔɔ́n te derré bú be.

¹²Ŋgɔ́mnà yeé ŋene aá ménâ, à kwaá njií temé yoòr Fehtoò beèh. Lòù sam, njií mé bɔ́ la naá giì bú mé yilí Fehtoò beèh tueé dɔɔ́ŋ naâ bú hiím yɔgɔ́.

Bɔ̀ Pɔ̂l ké Antiôs lè tàbè Pisidî

¹³Pɔ̂l bɔ́ bɔ̀ mbaábɔn yila cu bàtô, bɔ́ yuo Pafôs, bɔ́ nde ké Pêrgè te tàbè Pamfilî. Bɔ́ wa ké teèn, Jáŋ-Mârk si lɔ bɔ́ ké sâ, à cu cu dé seèn ké Jerusalem. ¹⁴Bɔ́ yuo cu Pêrgè, bɔ́ nde Antiôs lè tàbè Pisidî. Yeé baá mé *cieé sóù, bɔ́ yila nde ké gwà sóù, bɔ́ den nde doó nɔɔ́ŋ. ¹⁵Bɔ̀ nùàr né mvù *sóú Músì jaŋé, bɔ́ né dé bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ jaŋé. Bɔ́ yeé jaŋé weh aá, bɔ̀ kokoô bɔ̀ gwà sóù bie njií, ye bɔ̀ Pɔ̂l a: «Beè biì njèh tueê né teèn wa, bí gàm bɔ̀ nùàr mé njéh teèn, te yo taré bɔ́ tarè.»

¹⁶Pɔ̂l komo wuo ter ndɔ, à fɔ njií be ter, ye bɔ́ a: «Bí bɔ̀ *Iserálà bɔ̀, mé bɔ̀ dùlà-Càŋ bɔ̀ déì dɔɔ́ŋ, bí ndɔ̀gɔ̀ tie. ¹⁷13:17 Ex. 1:7; 12:51Béh bɔ̀ Iserálà bɔ̀ dɔɔ́ŋ, Tele beèh Càŋ lé naâ bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ beèh balé sɔm, à bɔɔ́ yam bɔ́ ké Ejíptò, sâ bɔ́ ké sâ né kìn. Nde nde, à sɔm cu bɔ́ ké teèn mé be terrèb seèn. ¹⁸13:18 Nomb. 14:34; Deut. 1:31Mé njéh mene, à nde yolo sɔɔ́ bɔ́ ké ya dueè nyèmà yulà nèà.

¹⁹13:19 Deut. 7:1; Jos. 14:1«Jomo sâ à kum sɔm ndugo téhbeh te tàbè Kanahân felè bɔɔ̀n, te bɔ́ cer keéh. ²⁰13:20 Jug. 2:16; 1 Sam. 3:20Bɔ̀ njií sâ dɔɔ́ŋ lé naâ nyèmà yuií nèà mé yulà tîn bɔɔ́, te jomo sâ à sie sɔm ye bɔ́ bɔ̀ téná-juù bɔ̀ teèn. Bɔ́ bɔɔ́ nde den ka mé njéh ménâ, tɔ́g nde yuo kela lè nàm Samuel sòn-Càŋ.

²¹13:21 1 Sam. 8:5; 10:21«Yeé wa baá te nàm Samuel, bɔ́ ye Càŋ a, há sér bɔ́ mgbè. Càŋ haá bɔ́ Sàwúlù ŋunà Kîs ndɔ; né bɔ̀ gèh Benjamên. Sàwúlù bɔɔ́ te kɔgɔ nyèmà yulà nèà. ²²13:22 1 Sam. 13:14; 16:12; Ps. 89:20Càŋ yeé sɔm si njií aá bú doó, à haá keéh cu kɔgɔ mé *Davîd. À tueé kwaá bɔ̀ nùàr dene Davîd tieè ndɔ, ye bɔ́ a: Nyí ŋene Davîd ŋunà Jésè né nyí yoòr yilá, à nde né sòn nyî ŋgweé ma.»

²³Pɔ̂l den cuù, ye bɔ́ a: «Mè tueé bí, *ndùté ndùtù Davîd déì né Yeésò. Càŋ lé naâ bú Nùà dueè bɔ̀ Iserálà bɔ̀ sie kwaá, te à yili sɔm bɔ́. Né faá à lé naá giì bɔ́ tueé kwaá nɔ. ²⁴13:24 Mk. 1:4; Lûk 3:3Mé Yeésò ndeè waà, sâ Jâŋ baá bɔ̀ huaán Iserálà dɔɔ́ŋ tueé ye bɔ́ a, kwéh sér temé kweèh, te bɔ́ weh nòmò Càŋ ma. ²⁵13:25 Mat. 3:11; Mk. 1:7; Lûk 3:16; Jâŋ 1:20, 27Jâŋ yeé nde aá seé bɔɔ́ gií, à ye bɔ̀ nùàr a: Bí ye nyí né neì wa? Nyí tueé bí, nyí nuaá mé bí né kela den doô sam. À dé seèn baá jomo nyî ndeê, à né nyí mé terreb yɔgɔ́. Nyí wúlú ŋgwéh nuaá mé nde né bú débágá gulè sɔm.»

²⁶Pɔ̂l yeé tueé sɔm aá dé sâ, à den cuù ye bɔ́ a: «Bɔ̀ nùàr mò, né mene bí bɔ̀ ndùté ndùtù Abrahâm, né mene bí bɔ̀ dùlà-Càŋ bɔ̀ déì, bɔ́ ŋgòr hên tema njií kuú né felè beèh dɔɔ́ŋ, te yili sɔm béh. ²⁷Mé njéh mene, bɔ̀ Jerusalem bɔ̀ mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ bɔɔ̀n mene lé ndègè Yeésò ŋéné kɔ́ ná ŋgwêh. Mé *cieé sóù dé kàn bɔ́ né mene felè seèn lè mvù bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ jaŋé, dɔɔ́ŋ né gi beè bɔɔ̀n ndúg. Mé njéh mene, bɔ́ yeé sií njií aá bú ju yoòr, mboón ye faá bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ lé naá giì tueé nɔ. ²⁸13:28 Mat. 27:22-23; Mk. 15:13-14; Lûk 23:21-23; Jâŋ 19:15Bɔ́ mene bú mé kwɔ̀m cioò yoòr ŋéné ŋgwéh, bɔ́ ye *Pilátò a, wúlá lòm bú wulà. ²⁹13:29 Mat. 27:57-61; Mk. 15:42-47; Lûk 23:50-56; Jâŋ 19:38-42Bɔ̀ njií mé ŋgòr Càŋ tueé gi né felè seèn yeé mboón gi aá, bɔ́ mvualé sɔm ye bú te toú fagâ, bɔ́ nde jɔgɔ furu sɔm bú ndɔ. ³⁰Càŋ mé ŋgeér sam, à yeé kuú aá, Càŋ komo sɔm cu bú lè cio. ³¹13:31 Seé b. 1:3À bɔɔ́ cu ká lè wɔ́ŋe cieé kɔ́beè, à dé sâ ŋené yuo kela lom aá njolò bɔ̀ mbɔ̀ŋ seèn. Bɔ̀ sòn seèn kènê né bɔ́. Bɔ́ bɔ̀ sâ bɔ̀ lé yuoó naâ Galilê kɔɔ́, bɔ́ njií lɔ bú ké Jerusalem.

³²«Béh hên nde kuú naâ bí Njàgà Bagaà sâ tueé ndɔ. Béh tueé bí, ndéb mé Càŋ lé tueé lɔɔ̀ naâ mé bɔ̀ jɔ̀gɔ̀ bɔ̀ beèh dɔɔ́ŋ ³³13:33 Ps. 2:7kènê mboón aá ká lètenè beèh, béh bɔ̀ ndùté ndùtù bɔɔ̀n. Càŋ lé naâ Yeésò te cio komo sɔm cu, faá bɔ́ lé nyagá kwaá naâ lè mvù bene *Davîd kɔ̀b fà nɔ, ye:

Wò né Huaán mò,

lan mè baá Tele yeè.»

³⁴13:34 Es. 55:3Pɔ̂l den cuù ye bɔ́ a: «Càŋ lé ye, nyí nde né bú dé seèn te cio komo sɔm, te à dé seèn tàbè ŋá cú. À lé naá giì ménâ tueé ye:

Njií mé nyí lé naá mé Davîd tueé kwaá,

nyí nde né bí mé njéh kulú ŋagá nyegé.

³⁵13:35 Ps. 16:10Davîd beré déì tueé cu né ménâ ndɔ, ye:

Wò ndeè yeè gwàn ndé ŋgwéh dé nùàr yeè fɔ le dòù.

³⁶Á sâ, Davîd lé bɔɔ́ naá kaà te nàm dé seèn sâ faá Càŋ gwaán nê ndɔ. Mé njéh mene, à kuú, bɔ́ furu yií bú lè sà mé bɔ́ lé furú naâ bɔ̀ tele seèn léí jɔ̀gɔ̀ teèn, à ŋa dé seèn tàbè. ³⁷Dé nuaá mé Càŋ lé naâ lè cio komo sɔm, môn sam, à lé dé seèn lòù fɔ̀ ná ŋgwêh.

³⁸«Sâ bɔ̀ nùàr mò, bí kɔ́ɔ ye, Càŋ bí veên yoòr kulu sɔm lom nde né mé yilí nùà bú sâ. Né Yeésò. ³⁹Bí kɔ́ cú kɔɔ̀ ye, bɔ̀ɔ́ mé né temé yoòr seèn kwaá njií dɔɔ́ŋ yili yuo nde né mé bú, dèn ŋgwéh mé *sóú Músì. Lòù sam, sóú Músì dé seèn nùàr yìlì kòmò ndé ŋgwéh. ⁴⁰Sâ bí bɔ̀ŋ feh biì. Mɔ sam, njií mé bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ lé naâ toò nyagá kwaá doô nde né bí kwa; bɔ́ lé ye:

⁴¹13:41 Hab. 1:5Ménâ, bí kè fàŋ dèn mé njolo, bí bɔ̀ sèb-nùàr bɔ̀.

Bú a, hím lɔ́ bí lòù, bí ŋéllé yùò ŋellè ndɔ!

Te cafanê nyí Càŋ bɔɔ́ mboón seé nyî,

seé mé bɔ́ sé tueé kuú mene bí,

bí sé biì gwàn ná ŋgwêh doô.»

⁴²Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs tueé gi ndɔ. Bɔ́ yeé baá cie yuo kelá, bɔ̀ gwà-sóù bɔ̀ bɔŋ bɔ́, ye bɔ́ a: «Bí cú cû mé sóú dé toò hên, te bí tueé ferré cu béh.» ⁴³Jomo bilî sâ, bɔ̀ *Jûf mé bɔ̀ɔ́ mé ŋa né Jûf lòù kókoó mbaá bele gi Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs. Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs né bɔ̀ nùàr tueé nyegé, te bɔ́ kuú nde den mé fùgò beè Càŋ tetoò.

⁴⁴Sóú sâ yeé waà baá, nùàr lɔɔ́ dɔɔ́ŋ kem waà ndɔ, bɔ́ bilí ndeè ŋgòr Càŋ ŋgweé. ⁴⁵Bɔ̀ Jûf yeé nde ŋene njií cìlì nùàr ménâ, sà ŋaâ bɔ́ lè. Bɔ́ duɔɔ́m bɔ̀ njèh sònò Pɔ̂l tueé vurú beleè, bɔ́ né bú selé. ⁴⁶Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs né lom tég te ŋgòr Càŋe njebá taré, bɔ́ ye bɔ̀ Jûf a: «Njua mé béh lé ŋgòr Càŋ duɔɔ́m naâ ká lètenè biì, te bí ŋgweé lɔgɔ̂ kɔɔ́. Mɔ bí né lòù berɔ́ŋ seér, ye bí yɔ̀ŋ tètàgà beè Càŋ gwàn ŋgwéh, wa bí wúlú ŋgwéh, sâ béh mé njéh nde ser nde aá yoòr bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam, ⁴⁷13:47 Es. 42:6; 49:6te den faá Nùà Dueè naá giì béh tueé nɔ, à lé ye:

Nyí lé naâ wò toò bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam sie kwaá,

te wò den faá ŋagâ nɔ,

wò ŋagá nde mé njéh bèh dɔɔ́ŋ,

te bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ yili yuo.»

⁴⁸Bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam yeé nde ŋgweé njií mân, bɔ́ samé ŋellé doó dɔɔ́ŋ, bɔ́ né ŋgòr Fehtoò beèh seén. Bɔ̀ɔ́ mé Càŋ lé naâ dé yɔ̀ŋ tètàgà balé kwaá dɔɔ́ŋ kwaá njií gi temé mé Yeésò. ⁴⁹Ŋgòr Càŋ né ka yaám ndeé. Nde nde, laré sie lò sâ beè dɔɔ́ŋ. ⁵⁰Bɔ̀ Jûf yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ soób bɔ̀ dùlà-Càŋ bɔ̀ lètenè bɔ̀ véh dé kokoô, mé bɔ̀ njonjolo bɔ̀ lɔ sâ, te bɔ́ bunó Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs. Bɔ́ kwɔgɔ sɔm bɔ́ te tàbè sâ ndɔ.

⁵¹13:51 Mat. 10:14; Mk. 6:11; Lûk 9:5; 10:11Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs yeé baá mé gò, bɔ́ karé sɔm fùfú gulè, bɔ́ fulú njií bɔ́ yoòr, bɔ́ fɔɔ́n gò Ikoniûm. ⁵²Bɔ̀ mbɔ̀ŋ le ké Antiôs ndɔ. Sâ bɔ́ baá gi mé Cúcuí Ŋagâ yoòr ŋgulí den, temé lé naâ bɔ́ mé gècên mene vɔgɔ́.

Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs ké Ikoniûm

¹Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs wa ké Ikoniûm, bɔ́ yila nde lè *gwà sóù bɔ̀ Jûf, bɔ́ né bɔ̀ nùàr ŋgòr Càŋ tueé. Bɔ̀ Jûf mé bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam kókoó mbaá kwaá njií gi temé yoòr Yeésò. ²Bɔ̀ dúágá-tie bɔ̀ lètenè bɔ̀ Jûf yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ suií njií bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam yoòr Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs.

³Yeé baá ménâ, Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs cer ŋeí seér cu ké Ikoniûm lòù, bɔ́ né te ŋgòr Fehtoò beèh tég njebá taré, ye bɔ̀ nùàr a, Càŋ bɔ̀ nùàr yili sɔm yeé dé lòù. Fehtoò beèh lé naâ bɔ́ terreb haá, bɔ́ né bɔ̀ fém mé cìè teèn bɔɔ́ yií, te bɔ̀ nùàr ŋene kɔ mé njéh ye né ŋgòr gècên. ⁴Yeé baá ménâ, lɔɔ́ ker fà: bɔ̀ déì bele bɔ̀ Jûf, bɔ̀ déì jomo bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê.

⁵Jomo sâ, bɔ̀ Jûf mé bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam bɔ́ bɔ̀ mgbè bɔɔ̀n dɔɔ́ŋ kaga taáb, te bɔ́ nde Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs tɔbé wulá. ⁶Bɔ́ yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ dula leér nde ser te tàbè Likonî, lè lɔɔ́ Lîstrè mé Dérbè. Bɔ́ né kè kèbè ndeé bele, ⁷bɔ́ se Njàgà Bagaà teèn.

Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs ké Lîstrè

⁸Ké Lîstrè sâ, nuaré déì lé naâ teèn, gule né kuú, à lé mé njéh yuoó naâ lè, à gò gɔ̀ ŋgúŋgwéh. ⁹Nùà hèllè yeé ŋene Pɔ̂l baá njèh tueé, à felá njií tie teèn. Pɔ̂l né ka bú njolò ke njege den, à ŋene kɔ ye, nùà hên né temé te ŋgòr nyî kwaá njií te taré sɔm bú. ¹⁰À tueé njií mé bú ndɔ, ye bú a: «Kòmò wùò ter, njébá mé gule yeè!» Nùà hèllè lɔ wuo ter kwar, gɔ keéh lom dé gɔɔ̀.

¹¹Te bɔ̀ nùàr yeé nde ŋene njií mé Pɔ̂l bɔɔ́ naâ sâ, bɔ́ si gɔ̀gɔ̀ mé ju lɔɔ̂ bɔɔ̀n Likonî, bɔ́ ye: «Né bɔ̀ càŋ ŋa né nùàr kɔɔ́, bɔ́ suagà ká yoòr beèh.» ¹²Bɔ́ yilá kwaá bɔ́ yilí bɔ̀ càŋ bɔɔ̀n yoòr. Dé Bàrnàbâs, bɔ́ yilá bú *Jeûs; bɔ́ yilá Pɔ̂l *Hermês, ye nùà njèh tueê né bú. ¹³Ŋgàŋ Jeûs lé naâ teèn ndɔ. À yeé ŋene aá ménâ, à sie ndeè mé bɔ̀ tela nàgà mé njèh yàgà yoòr, à waà mé njéh ké tùtúlù bɔ̀gɔ̀ bâŋ, ye te bɔ́ bɔ̀ nùàr ŋɔb haá Bàrnàbâs bɔ̂ Pɔ̂l njèh *sèmè. Sâ mɔ̀ Jeûs hèllè né ké jomo lɔɔ̂ mân.

¹⁴Bàrnàbâs bɔ̂ Pɔ̂l yeé nde ŋgweé njií mân, temé yulá bɔ́ mé njéh, bɔ́ sie ŋaré bɔ̀ cɔ̀gɔ̀ bɔɔ̀n, bɔ́ ŋar nde ké lètenè bɔ̀ nùàr, bɔ́ né ké ter lɔgɔ́ njií, ye bɔ̀ nùàr a: ¹⁵14:15 Ex. 20:11; Ps. 146:6«Bí béh mân bɔɔ́ né dé keì wa? Ŋgweéh béh né gi bɔ̀ nùàr faá bí nɔ wa? Béh ndeè naâ bí Njàgà Bagaà tueé, ye bí kwéh sér temé, bí sɔm be yoòr bɔ̀ cècàŋ mân, bí dua seér Càŋ dueè. À dé seèn né làŋ, vulú bɔ̂ tàbè lɔ sií naâ bú; nòmò mé bɔ̀ njèh dɔɔ́ŋ lɔ si giì naâ bú ndɔ. ¹⁶Léí toò, à lé bɔ̀ nùàr mé gèh hihiné kwaá lɔɔ̀ naâ mé feh bɔɔ̀n, gèh dé kàn né càŋ seèn dua. ¹⁷Mé njéh mene, à né béh feh den, ye nyí né teèn: nyí béh bagaà bɔɔ́ den né kɔɔ́ ma. À né bí nu yi keêh, yab né yaám, dé kàn mé cu seèn, dé kân mé cu seèn, yab né bí beè merré den, bí né mé vɔ́gɔ́-temé mene samé, bí ménâ ŋéné kɔ́ ŋgwéh wa?»

¹⁸Pɔ̂l né mene ménâ tueé, njií ye bɔ̀ nùàr a, há lòm bɔ́ *sèmè haà. Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs nde bɔ́ lege yiín weéh baá lòù.

¹⁹Jomo sâ, bɔ̀ Jûf kem yuoô ké Antiôs mé Ikoniûm, bɔ́ waà doó sâ, bɔ́ tueé seér maŋgo, bɔ̀ nùàr gwaán seér cu ŋgòr bɔɔ̀n, bɔ́ tɔbé si Pɔ̂l doó, bɔ́ tulu si njií bú ké jomo bâŋ, ye merré déì kuú baá kèn. ²⁰Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ yuo bele jomo ndɔ. Bɔ́ yeé baá ké kwarè seèn kaáŋ den, à komo wuo ter, à yila nde cu ké lètenè lɔɔ̂. Cieé ŋaga, bɔ̂ Bàrnàbâs fɔɔ́n gò, bɔ́ nde ké Dérbè.

Baá dé jomo cuû

²¹Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs wa ké Dérbè, bɔ́ yila cu Njàgà Bagaà seè. Bɔ̀ nùàr kókoó mbaá ŋa gi bɔ̀ mbɔ̀ŋ ké doó sâ. Jomo sâ, bɔ̀ Pɔ̂l cu cu ké Lîstrè, bɔ́ cu cu ké Ikoniûm, mé Antiôs dé Pisidî, ²²bɔ́ né bɔ̀ Yeésò bɔ̀ yo bɔɔ́ taré, bɔ́ né bɔ́ toó nyegé, ye bɔ́ a: «Bí dèn lòm te ŋgòr Càŋe tég; gèr né teèn. Béh gèr ŋene nde né feh hihiné, te béh nde ye *Lò Càŋ yilá.» ²³Bɔ́ wa mene te bɔ̀ŋ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dé kàn, bɔ́ né bɔ̀ nùàr teèn balé kwaá, te bɔ́ den bɔ̀ kokoô bɔ̀; bɔ́ bɔ́ jolo weh yáb, bɔ́ né Càŋ felè bɔɔ̀n dua, te bɔ́ kwaá lɔ bɔ́ beè Càŋ. Bɔ́ ndèm kwaá lom mé bú.

²⁴Bɔ́ lé naâ te lɔɔ́ hihiné te tàbè Pisidî kelá bele, bɔ́ yuo kela te tàbè Pamfilî. Bɔ́ yeé wa baá ké teèn, ²⁵bɔ́ duɔɔ́m cu ŋgòr Càŋ ké Pêrgè tueê. Jomo sâ, bɔ́ nde ké Atalî. ²⁶Bɔ́ yila cu bàtô doó sâ, bɔ́ nde Antiôs. Sâ né bèh mé bɔ̀ Yeésò bɔ̀ lé naâ bɔ́ teèn nyeén, bɔ́ kwaá lɔ bɔ́ beè Càŋ, Nùà húɔ́m-temê, te bɔ́ nde bèh seé seèn mé né kènê mboón hên.

²⁷Bɔ́ yeé wa baá ké Antiôs, bɔ́ yilá bilí cu bɔ̀ Yeésò bɔ̀, bɔ́ se bɔ́ njií mé Càŋ lé naâ beè bɔɔ̀n bɔɔ́ keéh dɔɔ́ŋ, bɔ́ se bɔ́ gèh dé mé à lé naâ bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam ceér gulu keéh ndɔ, bɔ́ ye bɔ́ a, bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam lé naâ temé yoòr Yeésò kwaá njií ma. ²⁸Bɔ́ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ cer yií cu ké sâ kɔ́beè.

Mbàgà juù dé bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê ké Jerusalem

¹15:1 Lév. 12:3Bɔ̀ nuaré déì yuoô ké Judê, bɔ́ waà ké Antiôs, bɔ́ né bɔ̀ Yeésò bɔ̀ njèh feh, ye bɔ́ a: «Mɔ bí *ŋgór ŋɔ́b ŋgwéh, faá *sóú Músì tueé nê nɔ, bí yìlì yùò ndé ŋgwéh.» ²Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs yeé nde ŋgweé njií ménâ, bɔ́ bɔm bɔ́, bɔ́ bɔ́ kwaá njií saân tarê mân doó felè ŋgòr sâ.

Yeé baá ménâ, bɔ̀ Yeésò bɔ̀ kaga ndòn ye, Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs mé bɔ̀ mbeí déì nde né ké Jerusalem yoòr bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ ŋaá ndeé ma, te bɔ́ nde nyegé ju sâ. ³Bɔ́ sɔm njií bɔ́ ndɔ. Bɔ́ né te tàbè Fenisî mé *Samarî kelá, bɔ́ né bɔ̀ nùàr saán gɔ, ye bɔ́ a, bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam kènê baá ceér Càŋ bele ma. Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ yeé ŋgweé aá ménâ, nɔré lom bɔ́ yoòr dé gècên.

⁴Bɔ́ wa Jerusalem. Bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê bɔ́ bɔ̀ kokoô bɔ̀ mé bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dɔɔ́ŋ vra weh bɔ́ ndɔ. Jomo sâ, bɔ̀ Pɔ̂l se bele bɔ́ bɔ̀ njií mé Càŋ lé naâ mé bɔ́ bɔɔ́ keéh dɔɔ́ŋ. ⁵Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ déì lètenè bɔ̀ *Farisiên yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ komo wuo seér cu ter, bɔ́ ye: Ndɔ́g, bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam, kɔ bɔ́ ŋɔb bɔ́ ŋgór ŋɔɔ̀b, bɔ́ taga cu bɔ́ sóú Músì ndɔ.

⁶Bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ bilí, te bɔ́ taáŋ nyegé ŋgòr sâ. ⁷15:7 Seé b. 10:1-43Bɔ́ yeé baá saán taré, Piêr komo wuo ter, ye bɔ́ a: «Bɔ̀ nùàr mò, bí né gi kɔɔ́ ye, Càŋ lé naâ mè ká lètenè biì balé sɔm, baá dàb ndɔ. Sâ dɔɔ́ŋ, à lé ye te mè nde bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam Njàgà Bagaà nyî se, te bɔ́ kwaá njií temé teèn. ⁸15:8 Seé b. 2:4; 10:44Càŋ mé né temé nùàr dɔɔ́ŋ ŋené laré lé béh Cúcuí Ŋagâ temá njií naâ kɔɔ́, à lé bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam Cúcuí Ŋagâ cén sâ tema njií naâ kɔɔ́ ndɔ. Sâ ye nyí né bɔ́ gwaán faá nyí gwaán né béh nɔ. ⁹À gwèn lètenè beèh mé bɔ́ kwá nyì ŋgwéh. À bɔ́ temé bɔɔ́ ŋagá lom né mé temé yoòr seèn kwaá njiî. ¹⁰Mɔ né mân, bí né Càŋ teèn me ke, wanɔɔ́ŋ bí bɔ̀ nùàr seèn seé felè mbiín kwaá né dé keì? Ŋgweéh né seé mé lé naâ bɔ̀ tele beèh léí jɔ̀gɔ̀ yɔgɔ́, lé naâ béh ménâ yɔgɔ́ ndɔ wa? Mɔ né mân, béh mé bɔ̀ déì mbin haá seér né dé keì wa? ¹¹Béh né gi kɔɔ́ ye, Yeésò Fehtoò beèh lé béh yili sɔɔ́m naâ dé lòù. À bɔ́ yili sɔm né kèì cén ménâ ndɔ.»

¹²Piêr tueé sɔm. Sâ bɔ̀ nùàr né lom nɔɔ́ŋ huné den. Jomo sâ bɔ́ ŋgweé Bàrnàbâs bɔ̂ Pɔ̂l baá tueé ndɔ. Bɔ́ tueé bele bɔ́ bɔ̀ fém bɔ́ bɔ̀ cìè mé Càŋ lé naâ beè bɔɔ̀n lètenè bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam bɔɔ́ keéh.

¹³Bàrnàbâs bɔ̂ Pɔ̂l yeé tueé gi aá ménâ, Jâk komo wuo ter, ye bɔ̀ nùàr a: «Bí ŋgwé, bɔ̀ nùàr mò. ¹⁴Simɔ̂ŋ hên debbé kuú né felè bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam, ye Càŋ lé duɔɔ́m naâ bɔ́ kwɔmê, ye te bɔ́ den bɔ̀ nùàr nyî, sâ bɔ̀ŋ beèh duɔɔ́m née lòù ye. ¹⁵Ŋgòr bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ die yila cu né ka teèn ménâ nág ndɔ, né lè mvù nyagá den ye:

¹⁶15:16-18 Am. 9:11-12Né mè Càŋ Dueè. Gwà *Davîd mé lé naâ die,

mè nde cu né bú ter komo sie kwaá,

mvùr seèn nde cu né yilá gií, mè bɔɔ́ nyegé bú,

¹⁷te bɔ̀ ndùté ndùtù seèn ŋene ménâ, bɔ́ fɔɔ́n ceér mò.

Bɔ̀ɔ́ mé mè né lò nùàr dɔɔ́ŋ yilá, nde gi né ceér mò Càŋ Dueè fɔɔ́n ndɔ.

¹⁸Né Càŋ Dueè mân tueé né kɔɔ́,

à lé naá giì bɔ̀ nùàr tueé, baá dàb ndɔ.»

¹⁹Jâk den cuù ye bɔ́ a: «Mɔ né beè mò, béh té bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam mbaá kì cú, bɔ́ kweéh seér gi aá temé kèn. ²⁰15:20 Ex. 34:15-17; Lév. 17:10-16; 18:6-23Béh bɔ́ nyàgà tágá njí lòm bɔ̀ njèh dé cècàŋ, bɔ́ té yàgà yɔ̀ŋ ndɔ, núɔ́gɔ́ nyaàm mé bɔ́ naâ lòù nei wulá, bɔ́ té yíé. Né mene húɔ́m dé heè, bɔ́ té sònò nágá njí. ²¹Lòù sam, dàb baá teèn mé bɔ́ né bɔ̀ sóú dé jomò lè *gwà sóù dé kàn feh sɔɔ́, bɔ́ né lè gwà sóù dé kân mé *cieé sóù dɔɔ́ŋ jaŋé ndɔ.»

Mvù mé bɔ́ tema njií né yoòr bɔ̀ Yeésò bɔ̀ mé Jûf sam

²²Yeé gi aá, bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê bɔ́ bɔ̀ kokoô bɔ̀ mé bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dɔɔ́ŋ kaga ndòn, ye bɔ́ nde né bɔ̀ nuaré déì lètenè bɔɔ̀n sɔm, bɔ́ kwaá bɔ́ jomo Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs, bɔ́ tema njií bɔ́ ké Antiôs ma. Bɔ́ balé weh baá-re Jûde, yilí seèn déì né cu Barsabâs, bɔ́ balé weh Silâs ndɔ. Bɔ́ fà dɔɔ́ŋ né gi bɔ̀ njonjolo bɔ̀ lètenè bɔ̀ mbeî. ²³Bɔ́ nyagá haá bɔ́ mvù beè, bɔ́ ye:

«Bɔ̀ mbeí beèh, béh bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ mé bɔ̀ mbeí biì dɔɔ́ŋ né bí bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam bieé. Bí né mene ké Antiôs, né mene ké Sirî, né mene ké Silisî dɔɔ́ŋ, béh né bí bieé.

²⁴«Béh lé naâ ŋgweé ye, bɔ̀ nuaré déì lé naâ kán yuo, bɔ́ nde bí feh ter ŋellé kwaá sé wa? Bí té mùnò ye béh lé temà naâ bɔ́ kɔɔ́. ²⁵Béh né seér ká lètenè beèh bilí taáŋ nyegé, te béh balé tema njií bí bɔ̀ nuaré déì teèn, te bɔ́ njií lɔ bɔ̀ mbeí beèh Bàrnàbâs bɔ̂ Pɔ̂l. ²⁶Béh tueé bí, Bàrnàbâs bɔ̂ Pɔ̂l lé naâ cio lè seé Yeésò *Kristò liím. ²⁷Béh bɔ̀ tebé bɔ̀ sâ balé sɔm né Jûde bɔ̂ Silâs. Mvù mé béh nyagá né hên, bɔ́ nde né mé sòn bɔɔ̀n tueé ndɔ. ²⁸Béh bɔ̀ Cúcuí Ŋagâ naâ ndòn kaga, ye bɔ́ té bí seé déì felè mbaá mbín kwá, béh tágá lòm bí bɔ̀ɔ́ mé né teèn yilá hên: ²⁹Bí té *sèmè dé cècàŋ yíé, bí té húɔ́m sònò nágá kéh, núɔ́gɔ́ nyaàm mé bɔ́ naâ lòù nei wulá, bí té yíé, bí té yàgà yɔ̀ŋ ndɔ. Mɔ bí né bɔ̀ njèh hên jolo, bí nde né bagasé den. Sâ bí dèn bá-re.»

³⁰Bɔ́ yeé nyagá sɔm aá, bɔ̀ tebé bɔ̀ fɔɔ́n gò Antiôs ndɔ. Bɔ́ wa ké teèn, bɔ́ yilá bilí bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dɔɔ́ŋ, bɔ́ haá bɔ́ mvù hèllè, ³¹bɔ́ jaŋé baá-re toò bɔ̀ nùàr. Bɔ̀ nùàr yeé ŋgweé aá, temé vɔgɔ́ bɔ́ lè, yo taré cu bɔ́ ndɔ.

³²Sâ Jûde bɔ̂ Silâs fà dɔɔ́ŋ toò naá giì bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀. Bɔ́ yila cu teèn tètèì tueé den, bɔ́ né bɔ̀ nùàr toó nyegé, bɔ́ né bɔ́ yo bɔɔ́ taré. ³³Bɔ́ bɔ́ cer weh ké doó sâ teèn. Jomo sâ bɔ́ bɔ̀ nùàr bie gò, bɔ́ yuo, te bɔ́ cu cu ké yoòr bɔ̀ɔ́ mé lé temà naâ bɔ̂. [ ³⁴Te Silâs nde ye tueé, ye nyí nde né ké sâ den le.]

³⁵Sâ Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs né yeé ké Antiôs sâ ndɔ, bɔ́ bɔ̀ mbeí déì kókoó mbaá né bɔ̀ nùàr ŋgòr Fehtoò beèh feh, bɔ́ né bɔ́ se.

Kèrrè lètenè Pɔ̂l bɔ̂ Bàrnàbâs

³⁶Nde nde, Pɔ̂l ye Bàrnàbâs a: «Ndê, béh nde bɔ̀ Yeésò bɔ̀ yɔŋ ke, kɔ ŋgweéh bèh mé béh lé naâ mé ŋgòr Fehtoò beèh te lɔɔ́ hihiné tueé kelá dɔɔ́ŋ, bɔ́ né gi taré wa?» ³⁷Bàrnàbâs ye te bɔ́ weh sie Jâŋ, mé bɔ́ yilá cu né Mârk beè. ³⁸15:38 Seé b. 13:13Pɔ̂l berɔ́ŋ ye bú a: «À lé naâ béh ké Pamfilî si lɔɔ́, ye nyí bèh seê déì ndé cú.» ³⁹Teèn sâ tɔgɔ kɔ die lètenè bɔɔ̀n, bɔgɔ́ ŋaá ter, bɔ́ geé le doó sâ. Bàrnàbâs weh Mârk, bɔ́ bú yila bàtô, bɔ́ nde ké Sîpre. ⁴⁰Pɔ̂l balé weh dé seèn Silâs. Bɔ́ bú yeé baá mé gò, bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dua Càŋ felè bɔɔ̀n, bɔ́ kwaá lɔ bɔ́ beè Fehtoò beèh, te à gam bɔ́ mé húɔ́m-temé seèn. ⁴¹Bɔ́ yuo ndɔ, bɔ́ nde yɔŋ laré tàbè Sirî mé Silisî mene, bɔ́ né bɔ̀ Yeésò bɔ̀ bèh dɔɔ́ŋ yo bɔɔ́ taré bele.

Timotê jomo Pɔ̂l bɔ̂ Silâs

¹Pɔ̂l wa ké Dérbè, à nde ké Lîstrè ndɔ. Sâ mbɔ̀ŋ déì lé naâ ké sâ teèn, yilí seèn né Timotê. Meí seèn né *Jûf mé gwaán né ceér Yeésò. Tele dé seèn né nùà Greêk. ²Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ké Lîstrè mé Ikoniûm mene né gi dene seèn keí. ³Yeé baá ménâ, Pɔ̂l ye nyí nde né bú jomo nyî weh sie; à weh bú ndɔ, à nde *ŋɔb bú ŋgór. Lé naâ felè bɔ̀ Jûf. Sâ bɔ̀ Jûf te tàbè sâ né gi kɔɔ́ ye, tele Timotê né nùà Greêk.

⁴Jomo sâ bɔ́ yuo, bɔ́ nde te lɔɔ́ hihinê kelá bele. Ndéb mé bɔ̀ mbɔ̀ŋ tebê bɔ́ bɔ̀ kokoô bɔ̀ lé naâ ké Jerusalem sagá doô, bɔ́ né bɔ̀ nùàr Yeésò tagá bele. ⁵Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ né cu terreb te ceér Càŋe kwa ŋeí; cieé dɔɔ́ŋ nùàr kɔ lom baá-re te mbeî sagá yilâ.

Vuú Pɔ̂l ké Troâs

⁶Cúcuí Ŋagâ yiín bɔ́ ŋgòr Càŋ lè tàbè Asíà tueê. Yeé baá ménâ, bɔ́ kela keéh tàbè Frijî mé Galatî, ⁷bɔ́ wa ké kwarè Misî, ye te bɔ́ yuo kela Bitinî. Lɔ́ŋ sam, Cúcuí Yeésò yiín cu bɔ́. ⁸Bɔ́ kela keéh Misî, bɔ́ suaga nde ké Troâs. ⁹Yeé baá cíbíteèn, kulu Pɔ̂l faá vuú nɔ; à ŋene nùà Masedínà déì waà baá, né ter njebá den, ye bú a: «Kúkùr yeè, ŋá kélâ yeè ká Masedínà yoòr beèh, te wò gam béh teèn!» ¹⁰Vuú yeé kulu aá Pɔ̂l mân, béh yila ceér Masedínà fɔɔ̂n ndɔ. Sâ béh naâ mé njéh kɔɔ́ gií, ye Càŋ béh yilá njií né ké sâ, te béh nde Njàgà Bagaà ké lètenè bɔɔ̀n se.

Ndèm Lídià ké Filîp

¹¹Jomo sâ, béh yila bàtô, béh yuo Troâs, béh lemé nde Samoterâ; tàbè sâ né yí lètenè nòmò mân. Cieé ŋaga béh fɔɔ́n cu gò, béh nde Nìàpòlî. ¹²Béh yuo cu sâ, béh nde Filîp; lè tàbè Masedínà dɔɔ́ŋ ŋgɔ́mnà lé den lɔgɔ́ naâ teèn. Kɔ̀b tàbè sâ né dé seèn beè bɔ̀ Rɔ̂m bɔ̀. Béh cer yií lɔ sâ kɔ́beè.

¹³Mé *cieé sóù, béh yuo ká lɔ, béh nde ké sòn nòmò, ye merré déì béh kwa nde né bèh mé bɔ̀ *Jûf dua yeé Càŋ teèn ké sâ. Béh wa ké teèn, béh den nde doó, béh bɔ̀ véh mé lé bilí deén naâ ké sâ né sòn tueé den. ¹⁴Ma déì naâ lètenè bɔɔ̀n teèn, yilí seèn né Lídià; à lé yuoó naâ Tiatîr, à né yeé cɔ̀gɔ̀ nyàgàm go. Ma bú séná né nùà dùlà-Càŋ. Béh yeé baá tueé, Fehtoò beèh gulu lɔgɔ́ bú temé te à felá njií tie teèn. ¹⁵Jomo sâ bɔ́ kou bú nòmò Càŋ mé mbàgà seèn mene ndɔ. À ye béh a: «Ŋgweéh bí né kɔɔ́ ye, mè baá nùà Fehtoò beèh mà. Sâ bí ndê cèr wèh ké lɔ mò teèn.» À yeé baá béh ménâ ŋeí, béh bɔ́ nde ndɔ.

Ké Filîp lè gwà cibì

¹⁶Cieé déì béh lé naâ bèh Càŋ duaà ndeé, béh bɔ̀ huaán vêh déì kwaré ceér dueè. À lé naâ mé tándulu yoòr. Mɔ baá bú ŋaâ, bɔ̀ njií mé nde né bɔɔ́ dɔɔ́ŋ, à né yeé cie tueé kwaá, à né kàgàlɔ̀ŋ teèn kókoó mbaá kwa, à né bɔ̀ tele seê seèn haá.

¹⁷À yeé ŋene aá béh, à yuo bele béh, à né ké ter yie njií, ye bɔ̀ nùàr a: «Bɔ̀ nùà hên dé bɔɔ̀n bɔɔ́ né seé dé Càŋ terrèb. Bɔ́ ndeè naâ bí ceér feh keéh, te bí yili yuo mé njéh.» ¹⁸À yie sɔɔ́ méménâ cieé kókoó mbaá. Yeé yɔgɔ́ baá, temé ŋaâ Pɔ̂l mé càŋ tándulu yoòr huaán doô, à bele seér, ye bú a: «Mé yilí Yeésò *Kristò, yùò kélâ yoòr huaán hên, mè tueé wò!» Tándulu hèllè yuo kela lè sòn seèn nɔɔ́ŋ ménâ ndɔ.

¹⁹Bɔ̀ tele seê huaán doô yeé ŋene ye ceér kàgàlɔ̀ŋ bɔɔ̀n beè huaán doô surí baá kèn, bɔ́ sie mgbɔmé njií Pɔ̂l bɔ̂ Silâs ké cie yoòr bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé lɔɔ̂. ²⁰Bɔ̀ sâ bɔ̀ weh njií ser cu bɔ́ ké toò bɔ̀ dé ŋgɔ́mnà, bɔ́ ye bɔ́ a: «Bɔ̀ fà bɔ̀ hên né lɔɔ́ beéh. Bɔ́ né Jûf, ²¹béh né bɔ̀ Rɔ̂m bɔ̀; bɔ́ béh feh seér né *sóú bɔɔ̀n, ye béh bele cí. Ŋgweéh beè beèh né jolo mà.»

²²Te bɔ̀ nùàr yeé nde ŋgweé njií mân, bɔ́ jeré ŋellé doó dɔɔ́ŋ. Bɔ̀ kokoô bɔ̀ sie ŋaré sɔm Pɔ̂l bɔ̂ Silâs cɔ̀gɔ̀ yoòr, ye te bɔ̀ nùàr tegé nyegé ye bɔ́ núr. ²³Bɔ́ yeé duún aá bɔ́ ménâ, bɔ́ nde si yií bɔ́ gwà cibì, bɔ́ taga lɔ kè-nùàr ndɔ. ²⁴Te kè-nùàr yeé ŋgweé njií ménâ, à nde weh ferá kwaá bɔ́ ké lè kɔ̀ŋ dé ké jomò, à yií bɔ́ fɔ̀gɔ̀ gulè ndɔ.

²⁵Yeé baá lɔgɔ̀teèn, sâ Pɔ̂l bɔ̂ Silâs né Càŋ dua, bɔ́ né bú mé bené seén njií. Sâ bɔ̀ gwà cibì bɔ̀ né ŋgweé ndɔ. ²⁶Bɔ́ yeé ŋgweé, tàbè baá jilí taré, né gwà cibì hèllè mé maàŋ mene teèn jilí keéh. Bɔ̀ hin né mé be bɔɔ̀n komó ndeé, fɔ̀gɔ̀ né bɔ̀ gwà cibì bɔ̀ dɔɔ́ŋ gulè koló yuo gií, né doó sue ndeé.

²⁷Kè-nùàr nyimé yuoô, sâ bɔ̀ hin gwà cibì dɔɔ́ŋ baá gi lelɔŋ. Feh ŋellé bú ter, ye merré déì bɔ̀ gwà cibì bɔ̀ durá yuo gi aá. À sua bòù, ye te nyí nde aá yo nyî sieé wulá. ²⁸Pɔ̂l pam njií ké ter, ye bú a: «Té feh yeè mbaá wúlá kú, béh né gi hên dɔɔ́ŋ ye!» ²⁹Kè-nùàr bie we ndɔ, à mɔgɔ dula yila nde ké gwà cibì, à ndelé cemmé nde doó gulè Pɔ̂l bɔ̂ Silâs mé veéh mene. ³⁰Jomo sâ à sɔm keéh bɔ́, ye bɔ́ a: «Bɔ̀ kokoô bɔ̀ mò, mè bɔɔ́ nde né naàn, te mè yili yuo wa?» ³¹Bɔ́ ye bú a: «Kwá njí lòm temé mé Yeésò Fehtoò beèh, wò nde né yili yuo, mé mbàgà yeè mene.» ³²Bɔ́ tueé kwaá bú mé mbàgà seèn mene ŋgòr Fehtoò beèh ndɔ.

³³Cíbítenè doó sâ kè-nùàr weh bɔ́, à nde bɔ́ nyer yaga nyegé. Bɔ́ kou sɔm bɔ́ nòmò Càŋ gwà dɔɔ́ŋ ndɔ. ³⁴À ŋaá kwaá njií bɔ́ ké gwò seèn, à haá bɔ́ yáb. Yo nɔré bú mé mbàgà seèn mene. Lòù sam, à lé naá loôm mé vɔ́gɔ́-temé, ye nyí temé kwaá njií aá yoòr Càŋ.

³⁵Cieé yeé ŋaga baá, bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé ŋgɔ́mnà tema njií ye kè-nùàr a, yì njí bɔ̀ nùà sâ ma. ³⁶Kè-nùàr nde ké yoòr Pɔ̂l, ye bú a: «Bɔ̀ kokoô bɔ̀ tema njií naâ ye, yì njí bí yiì. Sâ bí ndé bá-re baga.» ³⁷Pɔ̂l deên ndɔ, ye bɔ̀ tebé bɔ̀ a: «Béh né bɔ̀ huaán Rɔ̂m; bɔ́ lé ju felè beèh túé ná ŋgwêh, bɔ́ ye bɔ̀ nùàr a, kɔ́ lòm béh núr duûn, bɔ́ ndé béh ká gwà cibì yií njií. Lé naâ njolò bɔ̀ nùàr. Yeé baá dé sɔɔ̀m, te bɔ́ sɔm leér béh lòù wa? Ndɔ́g ndɔ. Mɔ né ménâ, sâ bɔ́ ndê yì ká béh mé be bɔɔ̀n.»

³⁸Bɔ̀ tebé bɔ̀ nde cu bɔ̀ kokoô bɔ̀ ménâ tueé. Bɔ́ yeé nde ŋgweé njií ye Pɔ̂l bɔ̂ Silâs né bɔ̀ huaán Rɔ̂m mân, veéh bɔɔ́ bɔ́ njèh. ³⁹Bɔ́ nde bɔ́ be kobó. Jomo sâ, bɔ́ sɔm bɔ́ gwà cibì, bɔ́ ye bɔ́ a: «Kúkùr, bí yùò lɔ hên yuoò.» ⁴⁰Pɔ̂l bɔ̂ Silâs yeé yuo kelà baá gwà cibì, bɔ́ nde ké gwò Lídià. Bɔ́ yeé ŋene aá bɔ̀ Yeésò bɔ̀, bɔ́ toó nyegé cu bɔ́, jomo sâ bɔ́ fɔɔ́n gò ndɔ.

Pɔ̂l bɔ̂ Silâs ké Tesalonîk

¹Bɔ́ kela keéh Amfipolî mé Àpòlònî, bɔ́ wa ké Tesalonîk. Ké sâ *gwà sóù bɔ̀ Jûf né teèn. ²Yeé baá mé *cieé sóù, Pɔ̂l yila nde cu teèn, faá à né yeé mé bɔ̀ gwà sóù déì bɔɔ́ nɔ. Bɔ́ bɔ̀ nùàr né felè ŋgòr Càŋ tueé kuú. À bɔɔ́ ké teèn sɔ́ndè tagár. ³À né bɔ́ se, ye bɔ́ a: «Lé naá giì tueé ye, *Nùà Cɔ̀ŋ sé naá kaà gèr ŋené, te à nde ye lè cio komo yuo. Sâ jue né Yeésò mé mè né bí se hên, Nùà Cɔ̀ŋ né bú.» ⁴Bɔ̀ déì lètenè bɔɔ̀n kwaá njií temé teèn, bɔ́ yuo bele Pɔ̂l bɔ̂ Silâs. Bɔ̀ dùlà-Càŋ bɔ̀ lètenè bɔ̀ Greêk, mé bɔ̀ véh dé kokoô ŋgún mbaá bɔɔ́ gi ménâ ndɔ.

⁵Bɔ̀ Jûf yeé ŋene aá ménâ, sà ŋgwa ŋaá cuù bɔ́ lè, bɔ́ nde bɔ̀ vevenê bɔ̀ ceceér domó fɔɔ́n, te bɔ́ nde kɔ si bèmè lètenè bɔ̀ nùàr. Lɔɔ́ dɔɔ́ŋ jilí gi. Bɔ́ ŋar wa ké gwò Jásɔ̀ŋ, te bɔ́ sie njií Pɔ̂l bɔ̂ Silâs ké cie toò bɔ̀ nùàr. ⁶Bɔ́ wa ké teèn, bɔ́ Pɔ̂l bɔ̂ Silâs kwà ŋgwéh, bɔ́ sie le mé Jásɔ̀ŋ bɔ́ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ déì, bɔ́ tulu nde mé bɔ́ ké toò bɔ̀ kokoô bɔ̀, bɔ́ né sònò bɔm ye: «*Wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ beéh gi né bɔ̀ nùàr hên, bɔ́ mé njéh ká lètenè beèh waà kèn! ⁷Jásɔ̀ŋ bɔ́ ké gwò seèn weh kwaá né dé keì wa? Bɔ́ bɔ́ dɔɔ́ŋ né gi bɔ̀ táré-feh bɔ̀, bɔ́ sóú Mgbè Rɔ̂m dùlà cú, bɔ́ ye bɔ̀ nùàr a, mgbè dueè déì né teèn, wa yilí seèn né Yeésò sé wa!»

⁸Bɔ̀ nùàr bɔ́ bɔ̀ kokoô bɔ̀ yeé nde ŋgweé njií mân, bɔ́ cer gi seé. ⁹Bɔ́ ye Jásɔ̀ŋ bɔ́ bɔ̀ mbaábɔn a: «Kɔ bí gwɔ̀m sòn sâ lòù.» Bɔ́ yeé gwɔm aá, bɔ́ yi ye bɔ́ ndɔ.

Pɔ̂l bɔ̂ Silâs ké Bèrê

¹⁰Cibí yeé yili baá, bɔ̀ Yeésò bɔ̀ sɔm njií ser Pɔ̂l bɔ̂ Silâs ké Bèrê. Bɔ́ yeé wa baá ké teèn, bɔ́ yila cu gwà sóù bɔ̀ Jûf. ¹¹Bɔ̀ Jûf dé sâ lé huɔm kelà naâ kɔɔ́ mé bɔ̀ dé ké Tesalonîk. Ŋgòr Càŋ mé Pɔ̂l lé naâ bɔ́ tueé dɔɔ́ŋ, bɔ́ lé naâ tie teèn felá njií, bɔ́ né mvù Càŋ cieé dɔɔ́ŋ ke sɔɔ́, te bɔ́ ŋene, njií mé Pɔ̂l né tueé doô kɔ ŋgweéh né teèn yilá wa? ¹²Bɔ́ yeé ŋene nyegé aá, bɔ̀ nùàr kókoó mbaá kwaá njií gi temé teèn ndɔ. Lètenè bɔ̀ Greêk, bɔ̀ véh dé kokoô mé bɔ̀ siíb ŋgún mbaá kwaá njií gi temé lè ŋgòr Càŋe.

¹³Bɔ̀ Jûf dé ké Tesalonîk ŋgweé njií cu, ye Pɔ̂l né ŋgòr Càŋ ké Bèrê tueé, bɔ́ kem fulu nde ké teèn, bɔ́ né bɔ̀ nùàr soób, bɔ̀ nùàr duɔɔ́m furû. ¹⁴Doó sâ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ sɔm Pɔ̂l ndɔ, bɔ́ lemé njií bú ké sòn nòmò koô. Silâs bɔ̂ Timotê den le dé bɔɔ̀n ké Bèrê. ¹⁵Bɔ̀ɔ́ mé lé njií lɔɔ̀ naâ Pɔ̂l wa ké Àtên, bɔ́ kwaá lɔ bú teèn, bɔ́ cu cu ké Bèrê, te bɔ́ tueé cu Silâs bɔ̂ Timotê tebé Pɔ̂l, ye bɔ́ a: «Pɔ̂l ye, júée bí a, bí yùò bèlè nyí, bí té ŋgágá sɔ́ ma.»

Pɔ̂l ké Àtên

¹⁶Pɔ̂l yeé wa baá ké Àtên, à kela den Silâs bɔ̂ Timotê ké teèn. À ŋene bɔ̀ Àtên bɔ̀ né càŋ gènnè hihiné dua, mɔ̀ né lom lɔɔ́ dɔɔ́ŋ merré ndeé. Pɔ̂l yieé kuú cu mé nyie. ¹⁷Yeé baá ménâ, à nde ké *gwà sóù bɔ̀ Jûf. Bɔ́ bɔ̀ Jûf mé bɔ̀ dùlà-Càŋ bɔ̀ déì né njèh tueé. Cieé dɔɔ́ŋ à né ké mbartɔgɔ lètenè bɔ̀ nùàr ndeé, bɔ́ bɔ́ né njèh tueé ndɔ.

¹⁸Bɔ̀ nùà-tòù bɔ̀ déì lé naâ teèn; bɔ̀ déì lé naâ bɔ̀ *Èpìkuriên, bɔ̀ déì *Sitoyisiên. Bɔ́ yeé baá njèh sònò Pɔ̂l ŋgweé, bɔ̀ déì ye, à sâ tueé cugó den né kei wa? Bɔ̀ déì tueé seér ye, den né faá à tueé den né felè bɔ̀ càŋ dé hiîn nɔ. Sâ Pɔ̂l lé tueé deén naâ felè Yeésò, mé lé naâ lè cio komo yuo.

¹⁹Yeé baá ménâ, bɔ́ weh njií bú ké te mɔ̀gɔ̀. Yilí mɔ̀gɔ̀ sâ né Areopáje, bɔ́ ye bú a: «Njèh feê mé wò né feh doô yuoô he wa? ²⁰Béh sònò yeè ŋgweé né njèh kèkènè. Béh gwaán né ŋgweé nyegê.» ²¹Sâ bɔ̀ Àtên bɔ̀ bɔ́ bɔ̀ kìn mé né lètenè bɔɔ̀n dɔɔ́ŋ né yeé doó sâ sɔɔ́, bɔ́ kɔ lom njèh fefeê lètenè bɔɔ̀n tueé kuû.

²²Yeé baá ménâ, Pɔ̂l komo wuo ter ké lètenè Areopáje ndɔ, ye bɔ́ a: «Mè né ŋené ye, mé gècên mene bí bɔ̀ Àtên bɔ̀ né mé temé bɔ̀ càŋ duaà lè. ²³Mè naâ lɔɔ́ biì beè yɔŋ sie, mè naâ bɔ̀ mɔ̀ càŋ biì hihinê ŋené. Mè nde kwa mɔ̀ déì teèn, à dé seèn née lòù ye. Bɔ́ teèn nyagá kwaá né ye: Càŋ dé hên, béh née bú dé seèn kɔ́ ŋgwéeh ye. Bí ŋgwé-re! Njií mé bí né bú mbaá dua den, mé bí kɔ́ ŋgwéh sâ, mè tétég hên ndeè naâ bí felè seèn tueé nyegé. ²⁴17:24-25 1 Rois 8:27; Es. 42:5; Seé b. 7:48Càŋ bú sâ lé wɔ́ŋ sií naâ kɔɔ́, bɔ̀ njèh teèn dɔɔ́ŋ lé si giì naâ bú. Né Nùà Dueè, à vulú bɔ̂ tàbè bɔɔ́ naâ kɔɔ́. Mɔ̀ mé bɔ̀ nùàr me né mé be, à dé seèn teèn cèr bèh. ²⁵À túé ŋgwéh ye nuaré déì a, há nyí njeré déì, à bɔ̀ nùàr dɔɔ́ŋ koó seér né kɔɔ́. À bɔ́ yɔ̀ŋ mé cúcuí mé njèh dɔɔ́ŋ haá gi né kɔɔ́.

²⁶«À lé bɔɔ́ naâ kɔɔ́, te gèh nùà cên nde ye wɔ́ŋ beè yaám sie, à bɔ́ kerré kwaá bele mé lò hihiné, nàm hihiné ndɔ. ²⁷Sâ dɔɔ́ŋ ye te bɔ́ fɔɔ́n ceér nyî fɔɔ̀n; ye merré déì bɔ́ nde né nyí beré déì bobó kwa. Bɔ́ né kàn mé kán bobó ndeé, sâ Càŋ nùà njèh né gi kwarè beèh ndɔ.

²⁸«Mè tueé bí, den né faá bɔ̀ gɔ-njɔŋ lètenè biì lé naá giì tueé nɔ, bɔ́ lé ye: béh yɔŋ né mé bú, béh yieé yili né mé bú, béh den né mé bú. Bɔ́ lé naá cuù tueé ye, béh né bɔ̀ ŋunà Càŋ ndɔ.

²⁹«Bɔ̀ mbeí mò, hên mɔ béh kɔ gi aá mân kèn, ye béh né bɔ̀ ŋuna seèn, sâ béh munó seér den né kei, ye kɔ Càŋ sé la den seér cu faá ŋgùlàmúr17:29 Njií mé bɔ́ bɔɔ́ né te den faá nùàr, faá nyam ndɔ. nɔ wa? Sâ tueé né ye, nùàr den cuù nde né mé lo seèn nùà njèh, à bɔré cu toú, à me lɔ̀ŋ, à gɔré taá, te ŋa Càŋ terrèb wa? Bɔ̀ nùàr bɔɔ́ yeé ménâ. ³⁰Mé njéh mene, Càŋ dé sâ táŋ cú, à tueé seér né ye, sâ dɔɔ́ŋ bɔ́ lé ndugó seér naâ lòù. Kènê à né mé nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ tueé njií ye bɔ́ a, kwéh sér temé kweèh. ³¹Lòù sam, Càŋ cieé ju tenâ ter sie kwaá gi aá kèn; nde né felè wɔ́ŋ dɔɔ̂ŋ. Nùà gècên ju sâ tena nde né kɔɔ́. À tena yií nde né teèn. Càŋ lé naá giì nùà sâ balé kwaá, à lé naâ nùà sâ te cio komo sɔm, te bɔ̀ nùàr ŋene kɔ teèn.»

³²Bɔ̀ nùàr yeé nde ŋgweé njií dé mé Pɔ̂l ye: nùàr lé naâ lè cio komo yuo mân, bɔ̀ déì tɔbé bú séb; bɔ̀ déì ye bú a: «Béh nde cu née ŋgòr hên sònò yeè cieé déì ŋgweé nyegé ye.» ³³Yeé baá mân, Pɔ̂l kwaá lɔ bɔ́ ndɔ. ³⁴Sâ bɔ̀ déì ŋgòr seèn gwaán gi aá kèn, bɔ́ yuo bele bú. Ké lètenè bɔɔ̀n sâ lé naâ Denîs, nùà Areopáje, mé ma déì, yilí seèn né Damarîs, bɔ́ bɔ̀ mbaábɔn.

Pɔ̂l ké Kɔrênt

¹Jomo sâ, Pɔ̂l yuo ké Àtên ndɔ, à nde ké Kɔrênt. ²Wa ké teèn, à kwa nùà *Jûf déì, yilí seèn né Akilâ, né bɔ̀ huaán lɔɔ́ Pɔ̂ŋ. Bɔ̂ veèh seèn Prisîl lé yuoô lè lɔɔ́ Rɔ̂m lè tàbè Italî, bɔ́ waà née ké Kɔrênt waà ye. Lòù sam, mgbè Klôdè lé ye bɔ̀ Jûf a, yùò gí ká Rɔ̂m dɔɔ́ŋ yuoò. Pɔ̂l ye wa baá, à yila kwa bɔ́. ³Sâ bɔ̂ Akilâ né mé seé cên ndɔ. Seé bɔɔ̀n né gi *gwà cɔ̀gɔ̀ saâ. Pɔ̂l den baá-re ké lɔ bɔɔ̀n, bɔ́ bú né gwà cɔ̀gɔ̀ saá. ⁴Mé *cieé sóù dé kàn, Pɔ̂l né ké *gwà sóù bɔ̀ Jûf ndeé, à né ŋgòr Càŋ teèn tueé, à né bɔ̀ Jûf mé bɔ̀ Greêk teèn dɔr kwa keéh.

⁵Jomo sâ Silâs bɔ̂ Timotê mé lé naâ ké Masedínà waà ndɔ. Bɔ́ yeé waà baá, Pɔ̂l kɔ lom aá dé seèn ŋgòr Càŋ tueê, à né bɔ̀ Jûf tueé yɔŋ, ye bɔ́ a: «Yeésò né *Nùà Cɔ̀ŋ.» ⁶Bɔ̀ Jûf berɔ́ŋ, bɔ́ kem sue bú yoòr mé séb. À yeé ŋene aá ménâ, à ka cɔ̀gɔ̀ seèn, te fùfú lɔɔ́ bɔɔ̀n mvugo cu cu yoòr bɔɔ̀n; à ye bɔ́ a: «Mɔ bí leér le mene, né beè biì; bɔ́ mé mè bíé ndé cú. Kènê, mè nde seér nde aá yoòr bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam, mè feh bɔ́.» ⁷À fɔɔ́n gò ndɔ, à nde ké lɔ nùà dùlà-Càŋ déì, yilí seèn né Títiùs Jústùs. Gwà seèn né kwarè gwà sóù hèllè. ⁸Sâ Krispûs, nùà koô gwà sóù sâ dé seèn Fehtoò beèh gwaán gi aá kèn; bú mé mbàgà seèn mene. Bɔ̀ Kɔrênt bɔ̀ kókoó mbaá lé naâ ŋgòr Pɔ̂l ŋgweé, bɔ́ kwaá njií temé teèn ndɔ. Bɔ́ weh nòmò Càŋ.

⁹Cíbíteèn déì, kulu Pɔ̂l faá vuú nɔ, Fehtoò beèh ye bú a: «Té vèh, kɔ́ lòm tueê, té húné. ¹⁰Mè né teèn; nuaré déì wò be veên yoòr kèmà njí ndé ŋgwéh. Bɔ̀ nùàr mò né lɔ hên ŋgún.» ¹¹Pɔ̂l bɔɔ́ ké Kɔrênt gùm nyèmà mé kwèh ndɔ, à né ŋgòr Càŋ tueé.

¹²Cu mé Gàliɔ̂ŋ, nùà Rɔ̂m, lé naâ ŋgɔ́mnà te tàbè Akayî, bɔ̀ Jûf lé naâ Pɔ̂l ké te *mbàgà juù bilí sie njií. ¹³Bɔ́ wa, bɔ́ ye: «Nùà hên né bɔ̀ nùàr dɔɔ́r, te bɔ́ dua seér Càŋ faá sóú beèh né yiín nɔ.» ¹⁴Pɔ̂l yeé nde aá sòn komo, Gàliɔ̂ŋ ye bɔ̀ Jûf a: «Hên, mɔ sé né-re ŋgòr dùkàŋ déì, mè sé naá-re sòn biì ŋgweé. ¹⁵Á, gèh bɔ̀ saân dé mbembaâ hên seèn né felè bɔ̀ ŋgòr, mé bɔ̀ yilí nùàr, mé bɔ̀ sóú biì. Ŋgweéh dé sâ né ju biì wa? Mè teèn sam.» ¹⁶À sɔm keéh bɔ́ cie. ¹⁷Yeé baá ménâ, bɔ́ ŋar sie Sostên nùà koô ké *gwà sóù bɔɔ̀n, bɔ́ duún lɔ bú núr ké cie sâ; Gàliɔ̂ŋ sòn teèn yí ŋgwéh ménâ ndɔ.

Ké Antiôs cu cuû

¹⁸18:18 Nomb. 6:18Pɔ̂l cer yií cu ké Kɔrênt kɔ́beè. Jomo sâ, à kwaá lɔ bɔ̀ mbaábɔn, à yila bàtô, te à nde Sirî. Lé naâ bɔ́ bɔ̀ Prisîl mé Akilâ. Bɔ́ yeé baá mé gò, à bele sɔm feh ké Sênkrè, te à jolo tou. ¹⁹Jomo sâ bɔ́ fɔɔ́n gò Efêse ndɔ. Bɔ́ yeé baá ké sâ, Pɔ̂l kwaá lɔ Akilâ bɔ̂ Prisîl, à nde dé seèn ké gwà sóù, bɔ́ bɔ̀ Jûf yila njèh teèn tueê ndɔ. ²⁰Yeé baá ménâ, bɔ́ bɔŋ bú, te bɔ́ bɔ́ cer weh teèn. Pɔ̂l berɔ́ŋ, ²¹ye bɔ́ a, mɔ Càŋ gwaán aá, nyí ndeè né cuû ma. Bɔ́ bɔ́ bie. À yila cu bàtô ké Efêse sâ, à fɔɔ́n gò. ²²À nde doó suaga ké Sesarê, à nde cu ké Jerusalem bɔ̀ Yeésò bɔ̀ bie weh, te à nde cu ké Antiôs.

²³À cer weh ké Antiôs sâ teèn, te à yuo cu ye ké sâ, à nde cu lè tàbè Galatî mé Frijî, à né cu bɔ̀ mbɔ̀ŋ dɔɔ́ŋ yo bɔɔ́ taré.

Apɔlɔ̂s ké Efêse mé Kɔrênt

²⁴Nùà Jûf déì lé waà naâ ké Efêse, yilí seèn né Apɔlɔ̂s. À né bɔ̀ huaán Alesandrî. Nùà hèllè lé naâ njèh sònò tueé ŋgulí, à né mvù Càŋ kɔɔ́ nyegé ndɔ. ²⁵Bɔ́ lé naâ bú ceér Fehtoò beèh Yeésò feh. À teèn tegé yila lom mé feh mene, à né bɔ̀ déì jéjég ménâ feh keéh. Njèh cén, à lé kɔ loóm naâ nòmò Càŋ dé Jâŋ. ²⁶À yeé wa baá, à yila keéh lom njèh te *gwà sóù feèh, à njeré déì vèh ŋgwéh. Prisîl bɔ̂ Akilâ yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ weh njií bú ké jomo, bɔ́ se nyegé bú ceér Càŋ.

²⁷Jomo sâ à ye, nyí nde né te tàbè Akayî ndeé. Bɔ̀ mbeí yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ gwaán, bɔ́ nyagá haá bú mvù beè te bɔ̀ Yeésò bɔ̀ te tàbè Akayî ŋene ménâ, bɔ́ sie nyegé bú. À yeé baá ké teèn, Càŋ bɔɔ́ bú baga ndɔ, à gam lom bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dé tueê sam. ²⁸Bɔ̀ Jûf sòn toò seèn túé kwà cú. À né bɔ́ cie toò bɔ̀ nùàr tueé sɔm, ye bɔ́ né feh sabé; à né bɔ́ te mvù Càŋe lemé njií, te bɔ́ ŋene kɔ teèn, ye *Nùà Cɔ̀ŋ né Yeésò.

Pɔ̂l ké Efêse

¹Te cu mé Apɔlɔ̂s né ké Kɔrênt sâ, Pɔ̂l lé naâ dé seèn te bɔ̀ lò tòre ŋaá kelá bele, à suaga nde ké Efêse. Wa ké teèn, à kwa bɔ̀ mbɔ̀ŋ déì, ²ye bɔ́ a: «Cu mé bí lé naâ temé mé Càŋ kwaá njií, bí lé naâ Cúcuí Ŋagâ kwa wa?» Bɔ́ ye bú a: «Ndɔ́g, nuaré déì béh túé ŋgúŋgwéh ye Cúcuí Ŋagâ né teèn.» ³Pɔ̂l ye bɔ́ a: «Bɔ́ lé bí koú naâ mé nòmò Càŋ dé heè wa?» Bɔ́ ye bú a: «Lé naâ mé nòmò Càŋ dé Jâŋ.» ⁴19:4 Mat. 3:11; Mk. 1:4, 7-8; Lûk 3:4, 16; Jâŋ 1:26-27Pɔ̂l ye bɔ́ a: «Jâŋ lé bɔ̀ nùàr kou belé naâ, te feh keéh ye bɔ́ kweéh seér aá temé. À lé naá giì bɔ́ tueé ye bɔ́ a, nuaré déì baá jomo nyî ndeê, bɔ́ kwá njí temé yoòr seèn ma. À lé sâ jueè naâ Yeésò.»

⁵Bɔ́ yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ weh nòmò Càŋ mé yilí Yeésò ndɔ. ⁶Pɔ̂l ba bɔ́ be felè, Cúcuí Ŋagâ waà felè bɔɔ̀n, kema bɔ́, bele seér bɔ́ leba, bɔ́ né ju bɔ̀ nùàr hihiné tueé, bɔ́ né *sòn-Càŋ tueé bele ndɔ. ⁷Bɔ́ dɔɔ́ŋ lé waà naâ yulà cùɔ̀b fà.

⁸Pɔ̂l bɔɔ́ ké doó sâ weéh tagár, à né ŋgòr te *gwà sóù tueé, à njeré déì vèh ŋgwéh, à né bɔ́ felè *Lò Càŋ tueé, à né ceér fɔɔ́n, ye te nyí dɔr keéh bɔ̀ nùàr teèn. ⁹Mé njéh mene, bɔ̀ nuaré déì lé naâ berɔ́ŋ, bɔ́ duagá seér cu tie lòù, bɔ́ né ceér Fehtoò beèh toò bɔ̀ nùàr tueé beéh. Pɔ̂l yeé ŋene aá ménâ, à weh bɔ̀ mbɔ̀ŋ, bɔ́ bɔ́ yuo nde ser lè gwà jaŋendè Tiranûs, à né ŋgòr Càŋ teèn cieé dɔɔ́ŋ feh den. ¹⁰Bɔ́ bɔɔ́ teèn nyèmà fà. Bɔ́ yeé bɔɔ́ baá ménâ, bɔ̀ Jûf mé bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam te tàbè Asíà dɔɔ́ŋ ŋgweé laré gi ŋgòr Fehtoò beèh.

Bɔ̀ ŋunà Seévà

¹¹Càŋ lé naâ bɔ̀ kèkènè fêm beè Pɔ̂l bɔɔ́ keéh. ¹²Bɔ̀ nùàr né bɔ̀ fùlù cɔ̀gɔ̀ beè seèn mé yoòr seèn weh bele, bɔ́ né bɔ̀ beên bɔ̀ mé njéh kemá bele, bɔ́ né taré yuo, bɔ̀ tándulu né bɔ́ yoòr durá yuo bele ndɔ.

¹³Bɔ̀ Jûf mé né yeé teter yɔŋ gɔ lé naâ doó sâ teèn, bɔ́ né yeé tándulu kwɔgɔ́ ndɔ. Bɔ́ yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ yegé weh yilí Yeésò Fehtoò beèh, bɔ́ nde tándulu mé njéh kwɔgɔ́ ndɔ. Dé kàn ye bɔ̀ tándulu a: Yeésò mé Pɔ̂l né tueé doô, nyí wò kwɔgɔ né mé yilí seèn ma.

¹⁴Sâ lètenè bɔ̀ sâ bɔ̀, bɔ̀ huaán déì naâ teèn téhbeh. Bɔ́ né bɔ̀ ŋunà *ŋgàŋ sèmè dé koô déì. Yilí ŋgàŋ sèmè sâ né Seévà. Bɔ́ né yeé ménâ bɔɔ́ taré ndɔ. ¹⁵Bɔ́ yeé baá ménâ bɔɔ́, tándulu ye bɔ́ a: «Mè né Yeésò kɔɔ́, mè né Pɔ̂l kɔɔ́ ndɔ. Á, dé biì nɔ? Bí né bɔ̀ neì wa?» ¹⁶Nùà mé tándulu yoòr hèllè toró ŋgumó yila bɔ́ yoòr ndɔ, à né bɔ́ téhbeh dɔɔ́ŋ taré yɔgɔ́, à né bɔ́ nu, bɔ́ né cie luŋturu mé nyer yoyoòr durá yuo kelá.

¹⁷Bɔ̀ Efêse bɔ̀ mé né Jûf mé bɔ̀ Greêk mene dɔɔ́ŋ yeé ŋgweé aá ménâ, veéh yila bɔ́ lè, bɔ́ yila yilí Yeésò Fehtoò beèh seên. ¹⁸Bɔ̀ɔ́ mé baá temé mé Yeésò kwaá njií, né ká toò Pɔ̂l kem ndeê, bɔ́ né bɔ̀ veên bɔɔ̀n cie tueé sɔm. ¹⁹Bɔ̀ táhuno bɔ̀ kókoó mbaá domó wa giì mé bɔ̀ mvù táhunò bɔɔ̀n, bɔ́ né toò bɔ̀ nùàr ŋgie sɔm. Mɔ bɔ́ sé naâ kàgàlɔ̀ŋ bɔ̀ mvù sâ dɔɔ́ŋ mberé, sé lé naâ kám yulà tîn waá. ²⁰Yeé baá ménâ, ŋgòr Fehtoò beèh sɔm keéh terreb seèn cie; né lom tetoò yaám ndeé.

Bèmè tarê ké Efêse

²¹Jomo bɔ̀ njèh sâ, Pɔ̂l kaga ndòn, ye nyí nde né ké Masedínà mé Akayî kelá, te nyí nde cu ké Jerusalem. Ye, mɔ nyí baá ké sâ, kɔ nyí wa Rɔ̂m ndɔ. ²²Yeé baá ménâ, à tema keéh bɔ̀ gàm bɔ̀ toò fà, lé naâ Timotê bɔ̂ Herástà, ye bɔ́ a, bí ndé ké Masedínà ma. À dé seèn le ŋgɔgɔ̂ lè tàbè Asíà.

²³Cu sâ bèmè tarê lé naâ kɔ die, lé naâ felè ceér Fehtoò beèh. ²⁴Yìè lé naâ mé nùà lè déì, yilí seèn né Dèmeteriyû. Sâ ké Efêse mɔ̀ cècàŋ déì lé naâ teèn. Yilí cècàŋ hèllè né *Aretémì. Dèmeteriyû né yeé mɔ̀ sâ mé lɔ̀ŋ si seér, à nde go, bɔ́ bɔ̀ seê bɔ̀ seèn kwa nòmò teèn.

²⁵Ŋgòr Càŋ yeé baá tetoò yaám ndeé, à yilá bilí bɔ̀ seé bɔ̀ seèn, mé bɔ̀ɔ́ mé bɔ́ bɔ́ né mé seé cên ndɔ, ye bɔ́ a: «Belà, bí né kɔɔ́ ye, béh yieé yeé mé seé hên, béh ŋueé mé njéh. ²⁶Ŋgweéh bí né Pɔ̂l ŋené wa? À né cie tueé sɔm, ye bɔ̀ nùàr a, bɔ̀ càŋ mé bɔ́ bɔɔ́ né mé be dɔɔ́ŋ, Càŋ gècên déì sam. À né ménâ tueé, à né bɔ̀ nùàr dɔɔ́r weh. Kènê bɔ̀ nùàr kókoó mbaá yuo bele gi aá bú. Ká Efêse hên gí lòm cú, nde aá mé tàbè Asíà mene dɔɔ́ŋ beè laré sie. ²⁷Nde né seé beèh nyimé sɔm. Mɔ̀ Aretémì, càŋ beèh dé koô, nde né mé njéh calé yuo, te bɔ̀ nùàr ke njií terreb seèn faá njèh mbaâ nɔ. Bí ŋéné ŋgwéh ye bɔ̀ Asíà bɔ̀ mé bɔ̀ nùàr wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ dua gi né bú wa?»

²⁸Te bɔ̀ nùàr yeé nde ŋgweé njií mân, temé ŋaâ bɔ́ lè doó dɔɔ́ŋ, bɔ́ sɔm gi hueh ye: «Hê ceè, Aretémì bɔ̀ Efêse bɔ̀ kela né kɔɔ́.» ²⁹Lɔɔ́ dɔɔ́ŋ salé gi mé njéh. Bɔ́ sie kwa bɔ̀ mbeí seê Pɔ̂l déì fà. Né bɔ̀ Masedínà bɔ̀. Yilí bɔɔ̀n né Gayûs bɔ̂ Aristârk. Bɔ́ mgbɔmé nde mé bɔ́ ké gwà sɔ̀ŋ. ³⁰Pɔ̂l yeé nde aá teèn ndeé, bɔ̀ Yeésò bɔ̀ yiín bú. ³¹Bɔ̀ mbeí seèn mé né bɔ̀ kokoô bɔ̀ dé ŋgɔ́mnà lè tàbè Asíà, tema njií ye bú a, kúkùr seèn, à té ké gwà sɔ̀ŋ ndé ma.

³²Ké gwò bèmè lé dé tueê ná cû. Dé kàn né tueé, dé kân né tueé. Nùà ŋgún né lom mbaá ŋgaré njií, bɔ́ kwɔ̀m juù hèllè kɔ́ ŋgwéh. ³³Bɔ̀ nuaré déì yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ se Alesándà dɔ̀gɔ̀tì. Sâ bɔ̀ Jûf lé bú toò lu keéh naâ kɔɔ́. Alesándà yeé ŋgweé nyegé aá dɔ̀gɔ̀tì, à me njií bɔ̀ nùàr mé be ndɔ, ye te nyí se bɔ́. ³⁴Bɔ̀ nùàr yeé nde ŋene kɔ ye, à né nùà Jûf mân, bɔ́ bɔm njií cu ké ter mé sòn cên ye: «Hê ceè! Aretémì bɔ̀ Efêse bɔ̀ kela né kɔɔ́!» Bɔ́ mé njéh tum nde den ka tɔ́g gùm yɔ̀ŋ loù fà, bɔ́ né tum den.

³⁵Jomo sâ te nuaá mé nyagá yeé njèh lɔ sâ bɔɔ́ cemé ye bɔ́, ye bɔ́ a: «Bí bɔ̀ Efêse bɔ̀! Mɔ̀ Aretémì dé koô den né ká Efêse. Ŋgùlàmúr19:35 Njií mé bɔ́ bɔɔ́ né lòù te den faá nùàr nɔ. seèn lé naâ ké te vulúu die suagâ. Nuaá mé ménâ kɔ́ ŋgwéh, né neì wa? ³⁶Nuaré déì nde né saán ndɔ wa? Mɔ né ménâ, bí sé la née mbaá mbóró wèh ŋgwéeh ye. Bí sé la naâ nɔɔ́ŋ den. ³⁷Bí mé bɔ̀ nùà hên weh nde kuû né mbaá, bɔ́ njeré déì ké lè mɔ̀ beèh ŋúɔ́b ŋgwéh; bɔ́ càŋ beèh sèb ŋgwéh ndɔ. ³⁸Mɔ Dèmeteriyû bɔ́ bɔ̀ seê bɔ̀ seèn gwaán né nuaré déì mé ju, bèh ju tueê né teèn, bɔ̀ kokoô bɔ̀ né teèn ndɔ. Mɔ né ménâ, kɔ bɔ́ nde lòù sií. ³⁹Mɔ bí né cu mé ju déì teèn, bɔ́ nde né ju sâ faá né yeé nɔ tená. ⁴⁰Mè tueé bí, njií mé né kelá hên, béh nde né njìè teèn jɔgɔ́. Lòù sam, bɔ́ sé ye «túé bá kùɔ̀m”, béh sè kòmò ndé ŋgwéh.» ⁴¹À yeé tueé gi aá ménâ, ye bɔ́ a: «Bí ŋéŋellè!» ndɔ.

Gò Pɔ̂l ké Masedínà bɔ̂ Akayî

¹Jomo sâ, bèmè hèllè huné ndɔ. Pɔ̂l yilá bilí cu bɔ̀ Yeésò bɔ̀, à toó nyegé bɔ́, te yo taré bɔ́ tarè. À yeé toó gi aá bɔ́, à bie bɔ́, à fɔɔ́n gò Masedínà ndɔ. ²À wa ké teèn, à né bɔ̀ Yeésò bɔ̀ mé ŋgòr Càŋ toó ndeé den, te bɔ́ kwa bele terreb mé njéh. Jomo sâ à kela nde ser te tàbè Akayî. ³À cer ké sâ weéh tagár, à ye nyí nde né bàtô yilá, te nyí nde cu ké Sirî ma. Sâ bɔ̀ Jûf lé baá cuù sòn felè seèn nyɔgɔ, te bɔ́ wula bú. À yeé ŋgweé aá ménâ, à kaga baá-re ndòn, ye nyí kela seér cu nde né Masedínà. À lé naâ ménâ bɔɔ́ ndɔ. ⁴Bɔ̀ nuaré déì lé naâ bú njií lɔɔ́. Lé naâ Sopátà ŋunà Pirûs nùà Bèrê, mé bɔ̀ Tesalonîk bɔ̀ déì fà, yilí bɔɔ̀n né Aristârk bɔ̂ Sekúndù. Déì naá cuù Gayûs nùà Dérbè bɔ̂ Timotê. Bɔ́ bɔ̀ Asíà bɔ̀ déì fà lé naâ kɔɔ́ ndɔ, yilí bɔɔ̀n né Tisîk bɔ̂ Trofîm. ⁵Bɔ̀ sâ bɔ̀ lé naâ toò kelá, bɔ́ nde kela den béh ké Troâs. ⁶Cieé koô mé bɔ̀ Jûf yieé yeé breêd mé kulu teèn sam, yeé kela baá, béh nde ye dé beèh bàtô ké Filîp yilá, béh bɔɔ́ ceér dueè cieé tîn, béh nde ye bɔ́ ké Troâs kwa. Béh bɔ́ bɔɔ́ ké teèn cieé téhbeh.

Yáb Càŋ ké Troâs

⁷Mé samedî liyilì, béh yeé nde aá yáb Càŋ yieé, béh bilí den bècénè. Pɔ̂l né bɔ̀ nùàr ŋgòr Càŋ tueé, sâ cieé ŋaga, à baá mé gò. À né tueé, à tueé den ka méménâ tɔ́g lɔgɔ̀teèn. ⁸Béh lé deén naâ ké gwò lè jèh gwà dé ké teèr, lâm lé naâ gwò kókoó mbaá. ⁹Pɔ̂l né ka mé ŋgòr Càŋ tueé ndeé, sâ huaán ndà déì né lɔ́m yi den; à né yí kwarè kùm. Yilí seèn né Etikù. À yeé baá ménâ yi den, à yi yuo kela mé njéh toò, à die suagà, à kela keéh jèh gwà fà, à tɔb die doó, bɔ́ bú ter jɔgɔ sɔm baá komó. ¹⁰Pɔ̂l suagà ndɔ, geér nde doó felè seèn, jɔgɔ sie bú beè, ye bɔ̀ nùàr a: «Bí té nyàmè, à né làŋ!» ¹¹Te Pɔ̂l ŋaá cu ye ké ter, kɔlé yieé breêd, tueé ŋaga cu mé ŋgòr. Cieé yeé ŋaga baá, à fɔɔ́n ye gò. ¹²Sâ bɔ́ la naâ mé huaán ndà hèllè weh yuo ndɔ. À la baá cu làŋ. Temé die cu bɔ̀ nùàr dɔɔ́ŋ lè.

Gò ké Milê

¹³Béh yuo gò, béh kela dé beèh toò. Béh weh bàtô, ye te béh ŋaá weh keéh Pɔ̂l ké Asô faá à lé tueé naâ nɔ. À lé dé seèn gɔɔ́ naâ mé gule. ¹⁴Béh bɔ́ yeé kwaré baá ké Asô, béh weh bú ndɔ, béh bɔ́ nde Mitilên. ¹⁵Béh yuo cu doó sâ mé bàtô. Cieé ŋaga béh wa kwarè Siô. Cieé ŋaga cu, béh yila Samósà. Cieé yeé ŋaga cu aá déì, béh wa ké Milê ndɔ. ¹⁶Sâ béh lé naâ Efêse kelá keéh. Lòù sam, Pɔ̂l lé ye nyí ké teèn njébá ndé ŋgwéh, mɔ sam nyí nde né te tàbè Asíà ŋgagá kelá. À lé ye, mɔ nde né bɔɔ́, te nyí ké Jerusalem wa loù *Pàntèkɔ̂t.

Pɔ̂l mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ gwà Càŋ dé ké Efêse

¹⁷Pɔ̂l tema njií ké Efêse, ye bɔ̀ kokoô bɔ̀ lètenè bɔ̀ Yeésò bɔ̀ a, bɔ́ ndê kwà nyí ká Milê ma. ¹⁸Bɔ́ waà ndɔ. Pɔ̂l ye bɔ́ a: «Bí né gi dene mò ké lètenè biì kɔɔ́, yuoô loù mé mè lé naâ ká te tàbè Asíà waâ, nde mé ké toò mene. ¹⁹Mè seé Fehtoò beèh bɔɔ́ lom né mé temé dɔlê, mé yímé njolò ndɔ. Bɔ̀ Jûf lé naâ sòn felè mò nyɔgɔ, mè gèr beè bɔɔ̀n ŋene lom dé fî. ²⁰Mé njéh mene, mè bí njeré déì lòù túé gúgó lɔ́ ŋgwéh, sâ mè ye te gam bí. Mè bí ŋgòr Càŋ feh gi aá kèn. Né mene cie, né mene gwò, mè lé naá giì bí feh. ²¹Mè lé naá giì bɔ̀ Jûf mé bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam dɔɔ́ŋ yilá, te bɔ́ kweéh seér temé, bɔ́ bele ceér Càŋ, bɔ́ kwaá njií temé yoòr Fehtoò beèh Yeésò *Kristò.

²²«Mè kènê baá mé gò Jerusalem. Cúcuí Ŋagâ mè ké sâ ba njií né lòù. Njií mé nde né mè ké teèn kwa, mè kɔ́ ŋgwéh. ²³Mè kɔ cegé né njèh cén, ye lè lɔɔ́ dé kàn dɔɔ́ŋ Cúcuí Ŋagâ né mè tueé ye mè a, gwà cibì né mè kela mé gèr mene. ²⁴20:24 2 Tim. 4:7Mè nde né mene kuú, mè mé nyàmè sam, mè kɔ lom né ké sònòbɔ̀ dula yuo kelâ, te seé mé Fehtoò mò Yeésò né beè mò haá kwaá hên mboón. À lé beè mò haá kwaá naâ Njàgà Bagaà, ye mè a, ndé bɔ̀ nùàr húɔ́m-temé Càŋ tueé ma. ²⁵Mè bí njèh felè *Lò Càŋe feh laré gi aá. Mè né kɔɔ́ ye, kènê bí mè ŋéné ndé cú. ²⁶Mè bí hên tueé komo né lan dé cî, ye bí a, mɔ nuaré déì baá mene lètenè biì leér, be mò teèn sam. ²⁷Lòù sam, njií mé Càŋ lé naá giì nyegé kwaá dɔɔ́ŋ, mè bí feh gi aá, mè déì toò kwá lɔ́ ŋgwéh. ²⁸Bí bɔ̀ŋ feh biì. Bɔ̀ŋ bɔ̀ nùàr mé Cúcuí Ŋagâ né beè biì kurú kwaá doô, bí gó lɔ́m teèn, bí né bɔ́ ke nyegé. Né mbàgà Càŋ, à lé naâ bú mé húɔ́m Ŋuna seèn ŋaá weh.

²⁹«Mè né kɔɔ́ ye, mɔ mè doó sam cuú, bɔ̀ ŋgùì nde né lètenè biì yilá, bɔ́ ŋellé sɔm mɔ̀gɔ̀ biì. ³⁰Né mene lètenè biì, bɔ̀ nuaré déì ndeè né teèn yuo kelâ, bɔ́ né bèh hiîn tueé fɔɔ́ njií, bɔ́ né bɔ̀ mbɔ̀ŋ Yeésò mé njéh boú.20:30 Nùàr laán wellê te ŋa nùàr yeè.³¹Bí dèn làŋ dé cî, bí té nyèn ye, lè nyèmà tagâr, mè lé sòn dù ná ŋgwêh, mè lé njèh ké lètenè biì feéh naâ cíbíteèn mé suútenè mene, mè né bí mé yímé njolò mene luɔm ndɔ. ³²Mè bí kènê kwaá lɔ né beè Càŋ. Ŋgòr húɔ́m-temê seèn a, ká sìè bí beè. À nde né bí terreb haá te bí temé kwaá yam njií gi mé bú, à haá bí ŋgúlú mé à lé naá giì dé bɔ̀ nùàr seèn dɔɔ́ŋ nyegé kwaá doô ndɔ.

³³«Mè lé mé tuaá kàgàlɔ̀ŋ bɔ̂ cɔ̀gɔ̀ nuaré déì ná ŋgwêh. ³⁴Bí né gi kɔɔ́ ye, mè seé tema yeé mé be mò, mè né teèn kwa, mè koó bɔ̀ mbeí seê mò mé njéh. ³⁵Mè lé dɔɔ́ŋ bɔɔ́ giì naâ ye te bí ŋene weh teèn, bí seé tema mé be biì, bí né bɔ̀ saám bɔ̀ gam. Bí té ŋgòr Fehtoò beèh Yeésò nyèn. À lé ye: Ŋgulí kela né dé haâ mé dé weèh ma.»

³⁶Pɔ̂l yeé tueé gi aá, bɔ́ bɔ́ dɔɔ́ŋ cemmé nde gi doó, à dua Càŋ. ³⁷Bɔ́ si lɔ yúé teèn, bɔ́ né bú kumó sie, bɔ́ né bú gò bieé. ³⁸Bɔ́ doó sâ curú yuo baá mé kuún. Lòù sam, Pɔ̂l la naâ bɔ́ tueé ye bɔ́ a, bɔ́ nyí ŋéné ŋgwé ndé cú ma. Bɔ́ njií lɔ bú ké sòn nòmò te à yila bàtô.

Gò Pɔ̂l ké Jerusalem

¹Bɔ́ bɔ́ yeé geé aá, béh bɔ́ yila bàtô ndɔ, béh lemé nde ké Kɔ̂s. Cieé ŋaga béh wa Ródè; béh den cuù ké sâ, béh nde ké Pàtárà. ²Béh wa ké teèn, béh kwa bàtô mé nde né Fenisî, béh yila nde teèn ndɔ, béh fɔɔ́n cu gò. ³Béh wa kwarè Sîpre, béh wɔɔ́ŋ kela kèb túnò, te béh nde lè tàbè Sirî. Béh wa ké Tîr, béh suaga doó, te bàtô sɔm su seé. ⁴Ké doó sâ, béh fɔɔ́n kwa bɔ̀ Yeésò bɔ̀ déì teèn, béh bɔ́ cer weh cieé téhbeh. Bɔ́ né Pɔ̂l tueé ye bú a: «Té ké Jerusalem ndé.» Sâ Cúcuí Ŋagâ lé naá giì bɔ́ tueé ye bɔ́ a, Pɔ̂l nde né gèr ké teèn ŋené ma. ⁵Mé njéh mene, sɔ́ndè sâ yeé gi aá, béh fɔɔ́n cu gò. Bɔ́ njií lɔ béh ké jomo lɔɔ̂. Lé naâ bɔ́ bɔ̀ véh bɔɔ̀n, mé bɔ̀ huaán bɔɔ̀n mene. Béh bɔ́ yeé wa baá ké sòn nòmò, béh cemmé nde gi doó dɔɔ́ŋ, béh dua Càŋ. ⁶Béh bɔ́ bie gò ndɔ. Béh yila cu bàtô, béh fɔɔ́n gò; bɔ́ dé bɔɔ̀n cu cu lɔ. ⁷Béh yuo ké Tîr sâ, béh nde ké Tolemayîs; gò dé dùdùà ceré le ké sâ. Béh suaga doó, béh nde bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dé ké sâ bieé weh, béh bɔ́ cer cieé cén.

⁸21:8 Seé b. 6:5; 8:5Cieé ŋaga, béh fɔɔ́n cu gò Sesarê. Béh wa ké teèn, béh kela nde ké lɔ Filîp. À né nùà ŋgòr Càŋ se yɔɔ̀ŋ. Béh cer ké lɔ seèn. Lètenè bɔ̀ téhbeh bɔ̀ mé bɔ́ lé naâ ké Jerusalem balé sɔm doô, cén déì lé naâ bú. ⁹À né mé bɔ̀ huaán dé vêh nèà, bɔ́ né gi bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀. ¹⁰21:10 Seé b. 11:28Ké lɔ seèn sâ béh lé naâ teèn cer weh.

Cieé déì sòn-Càŋ déì waà, yilí seèn né Àgàbùs, à lé yuoó naâ ké Judê, ¹¹à waà ká yoòr beèh, à dɔm weh kàndá Pɔ̂l, à né bɔ̀ gule bɔ̂ be mé njéh kaga bele, ye béh a: «Cúcuí Ŋagâ né tueé ye: Nuaá mé kàndá hên né dé seèn wa, bɔ̀ Jûf nde né bú ké Jerusalem mân kaga ma; wa bɔ́ nde né bú mé bɔ̀ kìn haá njií.»

¹²Béh yeé nde ŋgweé njií mân, mé béh mene, mé bɔ̀ dé ké Sesarê mene dɔɔ́ŋ, béh bɔŋ gi Pɔ̂l, ye bú a: «Kúkùr yeè, té ké Jerusalem ndé.» ¹³Pɔ̂l den seér cuù, ye béh a: «Sâ né kei wa? Hên bí fɔɔ́n né ceér, te bí yueé tur sɔm mè temé lè! Mè tueé bí, mè baá hên. Ké Jerusalem né mene dé kagaà, né mene cio, mɔ né felè Yeésò Fehtoò mò, mè hên nɔ.» ¹⁴Béh yeé ŋene, yíé ŋgwéh ménâ, béh kwaá lɔ ménâ ndɔ, béh tueé lom aá ye, Fehtoò beèh a, bɔ́ bá njií mé à gwaán nê ma.

¹⁵Béh yeé cer weh cu aá, jomo sâ béh nyegé njèh, béh fɔɔ́n gò Jerusalem ndɔ. ¹⁶Bɔ̀ mbɔ̀ŋ ké Sesarê déì njií lɔ béh, bɔ́ weh njií béh ké lɔ Násɔ̀ŋ, nùà Sîpre, béh cer ké teèn. Né nùàr Yeésò baá dàb.

Pɔ̂l ké yoòr Jâk

¹⁷Béh yeé wa baá ké Jerusalem, bɔ̀ Yeésò bɔ̀ samé weh lom béh mé vɔ́gɔ́-temé mene. ¹⁸Cieé ŋaga, béh bɔ̀ Pɔ̂l nde ké lɔ Jâk, bɔ̀ kokoô bɔ̀ te mbàgà Càŋe bilí gi ké teèn ndɔ. ¹⁹Pɔ̂l yeé bie aá bɔ́, à se bele bɔ́ dèbbè seê seèn mé Càŋ lé bɔɔ́ keéh naâ beè seèn lètenè bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam dɔɔ́ŋ.

²⁰Bɔ́ yeé ŋgweé aá ménâ, bɔ́ yila Càŋ teèn seên. Bɔ́ den cuù ye Pɔ̂l a: «Wò ŋéné ŋgwéh bɔ̀ Jûf ŋgún baá gi bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ndɔ wa? Bɔ́ né lom te *sóú joloò tétég. ²¹Bɔ́ lé naá giì ŋgweé, ye wò né yeé bɔ̀ Jûf mé tàbè hihiné feh, ye bɔ́ a, té sóú Músì jòlò, bɔ́ té bɔ̀ huaán *ŋgór ŋɔ́b cú, bɔ́ té gènnè bɔ̀ Jûf bèlè ndɔ ma. ²²Á hên, te béh bɔɔ́ nde né naàn? Béh kɔ né ye, bɔ́ nde né ŋgweé gií, ye wò waà baá kèn. ²³21:23-24 Nomb. 6:13-21Mɔ né mân, kɔ wò kènê bɔɔ́ faá béh nde né wò tueé nɔ. Béh né mé bɔ̀ nùà nèà teèn, bɔ́ né yáb jolo. ²⁴Wèh sìè bɔ́ beè, bí bɔ́ nde te bɔ́ *sené bí, wò gwɔm sòn bɔɔ̀n, te bɔ́ bele sɔm tou yoòr. Mɔ baá mân, bɔ̀ njií mé bɔ́ né wò felè tueé kwaá dɔɔ́ŋ, bɔ̀ nùàr nde né faá njèh mbaâ nɔ ke njií, bɔ́ tueé seér ye, wò né sóú Músì jolo ndɔ ma. ²⁵21:25 Seé b. 15:29Dé ju bɔ̀ Yeésò bɔ̀ mé Jûf sam, béh lé naá giì bɔ́ kàgà-ndòn beèh nyagá njií, ye bɔ́ a: bɔ́ té *sèmè dé cècàŋ yíé, bɔ́ té húɔ́m sònò nágá kéh; núɔ́gɔ́ nyaàm mé bɔ́ nei wulà naâ lòù, bɔ́ té yíé, bɔ́ té yàgà yɔ̀ŋ ndɔ.»

²⁶Pɔ̂l weh bɔ̀ nùà nèà sâ ndɔ. Cieé ŋaga, bɔ́ bɔ́ nde ké bèh *sènè sâ, bɔ́ kou bɔ́. Jomo sâ à nde ké *gwà Càŋ koô, à tueé kwaá bɔ́ cieé mé bɔ́ nde né teèn kou ceré, mé bɔ́ nde né sèmè dé nùà kàn haá ndɔ.

Pɔ̂l yila beè ké gwà Càŋ koô

²⁷Mé bɔ̀ cieé téhbeh hèllè nde gií, sâ bɔ̀ *Jûf mé lé yuoó naâ te tàbè Asíà ŋene gi aá Pɔ̂l ké gwà Càŋ koô kèn. Bɔ́ soób su Pɔ̂l dàm nùàr yoòr, bɔ́ sie bú. ²⁸Kéŋ die, bɔ́ ye: «Bɔ̀ *Iserálà bɔ̀, bí ndê, bí yí be teèn! Nùà hên maŋgo felè dàm bɔ̀ Iserálà bɔ̀ tueé seér yeé kɔɔ́. À felè *sóú Músì bɔ̂ gwà Càŋ koô hên tueé gi né ménâ ndɔ. Hên ká gwà Càŋ à yií keéh bilí cu aá mé bɔ̀ kurú mene, à gwà Càŋ mé njéh bɔɔ́ yilí sɔm aá kèn.» ²⁹21:29 Seé b. 20:4Sâ bɔ́ lé ŋenè naâ Pɔ̂l bɔ̂ Trofîm nùà Efêse, bɔ́ lé naâ ké lètenè lɔɔ̂, bɔ́ ye merré déì Pɔ̂l lé naâ bú ké gwà Càŋ yií keéh.

³⁰Yeé baá ménâ, bèmè ka salé yɔŋ lɔɔ́ dɔɔ́ŋ. Bɔ̀ nùàr né kàn mé kán durá yuoô, bɔ́ né teèn ndeé. Bɔ́ né mé Pɔ̂l cie tulu yuo kelá, bɔ́ né bɔ̀ hin gwà Càŋ jomo coló njií. ³¹Bɔ́ né ceér fɔɔ́n ye te bɔ́ wula Pɔ̂l wulà. Njàgà nde tɔb kwa kwaá-taâb bɔ̀ Rɔ̂m bɔ̀, ye bú a: Jerusalem baá jilí ma.

³²À yeé nde ŋgweé njií mân, à yilá weh bɔ̀ kokoô bɔ̀ lètenè bɔ̀ sɔ́jì, mé bɔ̀ sɔ́jì déì, bɔ́ bɔ́ dula suaga ké teèn. Bɔ̀ nùàr yeé ŋene njií aá kwaá-taâb bɔ́ bɔ̀ sɔ́jì seèn baá ndeê, bɔ́ vu lɔ Pɔ̂l núr loboò ndɔ. ³³Kwaá-taâb doô waà njebá nde yí kwarè Pɔ̂l, ye bɔ́ cáb sìè bú sieè, bɔ́ yí bú fɔ̀gɔ̀ lɔ̀ŋ beè. Jomo sâ ye bɔ́ a: Pɔ̂l né neì wa? À bɔɔ́ naâ kei ndɔ wa? ³⁴À né mene ménâ bieé, bɔ̀ nùàr kɔ lom né ké ter lɔgɔ́ njií. Dé kàn ye mbeî kàn, dé kân ye kelà kán. Bɔ́ yeé baá tieè kwaá-taâb ménâ tueé vurú den, ye bɔ́ wèh njí bú ké te mbàn bɔ̀ sɔ́jì. ³⁵Mé bɔ́ nde ké ka cébbê waá, sâ Pɔ̂l nde aá mé núr beè bɔ̀ nùàr kuú dɔlé, bɔ̀ sɔ́jì ŋgaá jɔgɔ weéh baá bú lòù. ³⁶Bɔ̀ nùàr né lom jomo kem bele. Dé kàn ye wúlá bú wulà, dé kân ye wúlá bú wulà ma.

Ŋgòr sònò Pɔ̂l

³⁷Bɔ́ yeé nde aá mé Pɔ̂l ké te mbàne komo yuo kelá, à tueé njií kwaá-taâb mé ju Greêk, ye bú a: «Mè nde né lɔ́ŋ kwa, te mè tueé wò njeré déì wa?» Kwaá-taâb doô ye bú a: «Wò la né ju Greêk tueé nɔɔ́? ³⁸Wò nùà Ejíptò loù doô sam wa? Nùà hèllè lé naâ bɔ̀ nùàr soób, lɔɔ́ jilí gi mé njéh, à lé naâ mé bɔ̀ wúlá-feh bɔ̀ kám nèà ké ya dueè ker yilá. Wò bú sam wa?» ³⁹Pɔ̂l ye bú a: «Mè né dé mò nùà *Jûf, bɔ́ lé ŋaár naâ mè ké Târse te tàbè Silisî. Né lɔɔ́ koô; mè teèn né huaán. Kúkùr yeè, kwá mè tueé weh mé bɔ̀ nùàr teèn.» ⁴⁰Kwaá-taâb ye bú a: «Túé yeè tueè.» Pɔ̂l wuo njebá ter ké te cébbée, me fɔ njií bɔ̀ nùàr mé be. Bɔ̀ nùàr nɔɔ́ŋ ndɔ. Pɔ̂l duɔɔ́m bɔ́ njèh mé ju *hebreêh tueé njiî, ye bɔ́ a:

¹«Bɔ̀ nùàr mò, bɔ̀ tele mò, bí ŋgwé! Mè nde aá sòn mò tueé.» ²Te bɔ́ yeé nde ŋgweé njií bú mé ju hebreêh sònò mân, bɔ́ huné ŋeí cu baá ye-re nɔɔ́ŋ. À deén baá-re ndɔ, ye bɔ́ a: ³22:3 Seé b. 5:34-39«Mè né nùà Jûf; bɔ́ lé mè ŋaár naâ ké Târse te tàbè Silisî. Mè lé kulà naâ ká Jerusalem. Jéjég sóù bɔ̀ tele beèh léí jɔ̀gɔ̀, Gamaliêl lé mè feéh naâ kɔɔ́. Mè lé toò Càŋ bɔgɔ́ naâ faá bí né lan bɔgɔ́ sâ. ⁴22:4-5 Seé b. 8:3; 26:9-11Bɔ̀ɔ́ mé né ceér Yeésò bele dɔɔ́ŋ, mè lé naâ bɔ́ bunó, mè né bɔ́ wulá sɔm bele, mè né siíb mé véh mene gwà cibì sie yií. ⁵*Ŋgàŋ sèmè dé koô mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ dɔɔ́ŋ sòn mò tueé nde né kɔɔ́. Bɔ́ lé mè mvù beè nyagá haá naâ kɔɔ́, te mè nde ye terreb njolò bɔ̀ Jûf dé ké Damâs kwa. Mè lé naâ ké teèn ndeé ndɔ, ye mɔ mè wa baá ké teèn, mè ndeè né bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ká Jerusalem sie turú ndeê, te bɔ́ ŋene gèr ma.»

Bèh temé kweéh seêr

(Seé b. 9:1-19; 26:12-18)

⁶Pɔ̂l den cuù, ye bɔ́ a: «Mè fɔɔ́n gò Damâs ndɔ. Mè né ka ndeé, mè wa kwarè lɔɔ̂, sâ lou nde aá dilí. Te mè yeé ke, ŋagâ déì ba suagà ter, né kwarè mò wula njerré yɔŋ. ⁷Mè jege die doó, mè né hueh déì ŋgweé njií, ye mè a: Sɔ̂l, Sɔ̂l, wò mè ménâ bunó né mé ŋgei wa? ⁸Mè bie njií ye bú a: Né wò neì wa, Nùà dueè? Ye mè a: Né nyí Yeésò nùà Najarêt mé mè né bunó den sâ ma. ⁹Bɔ̀ɔ́ mé lé naá giì jomo mò ŋene cegé ŋagâ, bɔ́ lé dé bɔɔ̀n hueh sâ ŋgwé ná ŋgwêh. ¹⁰Mè ye: á hên, mè bɔɔ́ nde aá naàn wa, Nùà dueè? Nùà Dueè doô ye mè a: Kòmò wùò ter, ndé ké Damâs; ké teèn sâ, njií mé nyí ye wò a, bébɔɔ̀, bɔ́ nde né wò tueé. ¹¹Bɔ̀ɔ́ mé lé naâ jomo mò doô mé mè ké Damâs derré wa baá lòù. Sâ ŋagâ mè njolo cugó sɔm aá kèn.

¹²«Sâ nùà dùlà-Càŋ déì né lɔ sâ teèn, yilí seèn né Ananíà, à né *sóú beèh bagasé jolo nyegé. Né nùà gècên beè bɔ̀ Jûf ké sâ ndɔ. ¹³Nùà sâ waà njebá ndeè kwarè mò, ye mè a: Sɔ̂l, nùàr nyî, njolo yeè a, kòmò cú wò mé njéh komò ma! À yeé cib sòn, njolo mò kwɔgɔ ŋagá ndɔ, mè ŋene njií bú. ¹⁴Ye mè a: Càŋ mé né felè bɔ̀ tele beèh léí jɔ̀gɔ̀ lé wò balé sɔɔ́m naâ kɔɔ́, ye te wò ŋene kɔ njií mé nyí gwaán nê. À lé naâ wò Nùà dilî njolò feh gií, wò lé naâ bú ŋené, wò ŋgweé hueh seèn. ¹⁵Wò nde né sòn seèn toò bɔ̀ nùàr dɔɔ̂ŋ ŋaá. Njií mé wò lé naâ ŋené dɔɔ́ŋ, wò nde né bɔ́ feh, wò feh bɔ́ njií mé wò lé naâ ŋgweé ndɔ. ¹⁶À deén baá-re ye mè a: Sâ mè kela cu né kei wa? Wùò ter, bɔ́ kou sɔm wò nòmò Càŋ, te veên yeè yaga yuo mé yilí Fehtoò beèh ma.»

Kwɔ̀m mé Pɔ̂l lé ndeè naâ ké yoòr bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam

¹⁷«Jomo sâ mè cu cuù ká Jerusalem. Mè yeé baá Càŋ ké *gwà Càŋ koô dua den, kulu mè faá vuú nɔ. ¹⁸Mè ŋene Nùà Dueè ye mè a: Wùò ter kwar, yùò ká Jerusalem nɔɔ́ŋ. Njií mé wò né felè mò tueé den hên, bɔ̀ nùàr gwàn ndé ŋgwéh. ¹⁹Mè ye bú a: Nùà Dueè, ŋgweéh bɔ́ né gi kɔɔ́ ye, mè lé naâ te bɔ̀ *gwà sóù ndeé bele, mè sie bɔ̀ɔ́ mé né temé yoòr yeè kwaá njií, mè nde bɔ́ gwà cibì yií njií, bɔ́ duún bɔ́ núr wa? ²⁰22:20 Seé b. 7:58Ŋgweéh loù mé bɔ́ lé wulà naâ sòn yeè Etiên, mè lé naâ teèn ndɔ wa? Bɔ̀ɔ́ mé lé wulà naâ bú, mè lé naâ bɔ́ seén, bɔ́ lé cɔ̀gɔ̀ huaré kwaá lɔɔ̀ naâ beè mò. ²¹Nùà Dueè tueé baá-re mè ndɔ, ye mè a: Ndé yeè ndeè, mè wò tema njií nde né ké bèh dàb, ké yoòr bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam ma.»

Pɔ̂l bɔ̂ kwaá-taâb bɔ̀ Rɔ̂m bɔ̀

²²Pɔ̂l yeé baá dé bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam teèn tueé kwaá, bɔ̀ɔ́ mé lé naá giì ŋgweé dɔɔ́ŋ keéŋ njií ké ter, ye bɔ́ nyòlò sɔ̀m nùà hèllè mé cio; Càŋ a bɔ́ à hue cu ma. ²³Bɔ́ né ké ter geba njií, bɔ́ né cɔ̀gɔ̀ yoòr salé, bɔ́ né fùfú ter ŋuaán vuú njií. ²⁴Kwaá-taâb bɔ̀ Rɔ̂m bɔ̀ doô yeé ŋene aá ménâ, ye bɔ́ yí njí Pɔ̂l yí te mbàn bɔ̀ sɔ́jì, bɔ́ dún bú núr ma. Sâ ye, mɔ núr baá bú yoòr yilá, à nde né cie tueé sɔm, te nyí kɔ kwɔ̀m teèn, nyí kɔ njií mé bɔ́ nùàr né mé njéh ŋaáŋ doô.

²⁵Bɔ́ yeé kaga si aá Pɔ̂l doó, faá bɔ́ nde aá bú lobo nɔ, à deên ndɔ, ye nùà koô lètenè bɔ̀ sɔ́jì a: «Mɔ nùàr né bɔ̀ huaán Rɔ̂m, bɔ́ née ju túé ŋgwéeh ye, sóú biì ye lòbò kéh bú mbaá wa?» ²⁶Nùà koô hèllè yeé nde ŋgweé njií ménâ, à nde mé kwaá-taâb tueé njií ndɔ, ye bú a: «Wò jue te nyí bɔɔ́ naàn á? Nùà hên né bɔ̀ huaán Rɔ̂m.»

²⁷Kwaá-taâb yeé nde ŋgweé njií mân, à ndeè ká teèn mé be seèn, ye Pɔ̂l a: «Júe mè a, nyí né bɔ̀ huaán Rɔ̂m?» Pɔ̂l ye bú a: «Nyea!» ²⁸Kwaá-taâb hèllè den cuù ye: «Mè lɔ nde nùà Rɔ̂m ŋaá, mè lɔ gwɔɔ́m naâ kàgàlɔ̀ŋ kókoó.» Pɔ̂l deên ndɔ, ye bú a: «Dé mò, mè né huaán, bɔ́ lé mè ŋaár naâ ké teèn.»

²⁹Te bɔ̀ɔ́ mé la ye bɔ́ nde aá bú lobo doô yeé nde ŋgweé njií mân, bɔ́ ŋellé nde gi gè jomo. Kwaá-taâb mé feh seèn yeé ŋgweé, wa nyí mé yuií kagá naâ bɔ̀ huaán Rɔ̂m mân, veéh bɔɔ́ bú njèh.

Pɔ̂l ké te *mbàgà ju tarê

³⁰Cieé ŋaga, kwaá-taâb kaga ndòn, ye njií mé bɔ̀ Jûf ye kɔ bɔ́ wúlá sɔ̀m Pɔ̂l mé njéh doô, kɔ nyí ŋgweé nyegé baá kwɔ̀m sâ. Yeé baá ménâ, à ye bɔ́ sè sɔ̀m bú seè. À yilá bilí bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé gùm mbàgà juù sâ dɔɔ́ŋ, à weh suaga mé Pɔ̂l ké toò juù ndɔ.

¹Wa ké teèn, Pɔ̂l ke dilí njií lom bɔ̀ túé-ju bɔ̀ njolo, ye bɔ́ a: «Bɔ̀ nùàr mò, bèh mé lé naâ-naà, mè njèh dɔɔ́ŋ ká lè mò bɔɔ́ gi né njolò Càŋ mé húɔ́m-temé mene; wa hên né den ka cí ye.»

²Te Ananíà *ŋgàŋ sèmè dé koô yeé nde ŋgweé njií ménâ, ye bɔ̀ɔ́ mé den né yí kwarè Pɔ̂l a, bɔ́ fágá yí Pɔ̂l be sònò. ³23:3 Mat. 23:27-28Pɔ̂l ye bú a: «Wò nùà sòn fà, Càŋ lobo seér nde né wò! Wò te kɔgɔ den nyegé né, ye te nyí tena ju mò faá *sóú tueé nê nɔ, kàmbér wò sóú kwa seér cu nde né lòù, wanɔɔ́ŋ keí bɔɔ́ mé wò ye bɔ̀ nùàr a, lòbò mè lobò wa?» ⁴Bɔ̀ɔ́ mé naá giì kwarè dɔɔ́ŋ su gi sòn, ye bú a: «Wò hên seí né ŋgàŋ sèmè dé koô!» ⁵23:5 Ex. 22:28Pɔ̂l ye bɔ́ a: «Mè kɔ́ ná ŋgwêh ye, né ŋgàŋ sèmè dé koô, wanɔɔ́ŋ né te mvù Càŋe nyagá den ye: Té veên felè nùà dueè túé njí.»

⁶23:6 Seé b. 26:5; Fil. 3:5Sâ Pɔ̂l naá giì kɔɔ́ ye bɔ̀ téná-juù bɔ̀ kèb déì né bɔ̀ *Sadusiên, kèb déì bɔ̀ *Farisiên ndɔ. Yeé baá ménâ, à lɔgɔ́ njií ké ter ye bɔ́ a: «Bɔ̀ nùàr mò, mè né Farisiên, ŋunà Farisiên. Mè né ndèm kwaá, ye bɔ̀ komó nde cu né lè cio komo yuo. Mè ju hên yila kuú né dé cî.»

⁷Pɔ̂l yeé nde tueé sɔm faá bèh mân, tɔgɔ kɔ die lètenè bɔ̀ Farisiên bɔ́ bɔ̀ Sadusiên, bɔ́ ker fà. ⁸23:8 Mat. 22:23; Mk. 12:18; Lûk 20:27Lòù sam, bɔ̀ Sadusiên ye bɔ̀ komó lè cio kòmò yùò ndé cú, wa cìlì Càŋ teèn sam, càŋ déì teèn sam ndɔ ma. Sâ dé bɔ̀ Farisiên dɔɔ́ŋ, bɔ́ né gi temé teèn kwaá njií. ⁹Yeé baá ménâ, bèmè ŋaáŋ seér cu lòù. Bɔ̀ *njí-sóù déì mé né jomo bɔ̀ Farisiên doô, wuo ter, ye: «Ndɔ́g, béh njèh veên déì beè nùà hên kwà ŋgwéh. Sâ merré déì càŋ déì naâ bú njeré déì tueé, mɔ sam né cìlì Càŋ.» ¹⁰Yeé baá ménâ, tɔgɔ bɔgɔ́ ŋeí cu baá-re faá we nɔ. Kwaá-taâb veéh lom aá ye bɔ́ nde né Pɔ̂l sie ŋaré. À yilá njií baá-re bɔ̀ sɔ́jì seèn, te bɔ́ nde Pɔ̂l beè bɔ̀ nùàr ŋgaá weh, bɔ́ nde bú ké te mbàn bɔɔ̀n yií njií.

¹¹Cíbíteèn sâ, Fehtoò beèh ŋené yuo kelà toò Pɔ̂l, ye bú a: «Môn, fágá feh! Wò sòn mò ká Jerusalem tueé sɔm aá kèn, kɔ wò nde cu sòn mò ké Rɔ̂m mân tueé ndɔ.»

Nyɔ̀gɔ̀ sòn felè Pɔ̂l

¹²Cieé yeé ŋaga baá, bɔ̀ Jûf déì nyɔgɔ sòn, bɔ́ jege ye, bɔ́ njeré déì sònò nágá ndé ŋgwéh, kɔ bɔ́ wula sɔm aá bú, sâ ye. ¹³Bɔ̀ sâ bɔ̀ lé naâ yulà nèà yɔgɔ́ keéh. ¹⁴Yeé baá ménâ, bɔ́ nde kwa bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô bɔ́ bɔ̀ kokoô bɔ̀ déì, bɔ́ ye bɔ́ a: «Kènê béh jege baá, ye béh nde né yáb felè Pɔ̂l jolo. Kɔ béh wula sɔm aá bú, sâ ye. ¹⁵Mɔ né mân, bí bɔ̀ *mbàgà juù bɔ̀ ndé júée kwaá-taâb a, sɔ̀m kêh bí Pɔ̂l, faá bí nde cu née ju seèn taáŋ ye. Béh nde né beré déì njebá tená, béh wula lɔ bú, sâ à née ké te mbàgà juù wá ŋgwéeh ye.»

¹⁶Kàmbér ŋunà tie Pɔ̂l déì né ŋgweé, à nde ké te mbàn bɔ̀ sɔ́jì, à tueé kwaá Pɔ̂l toò ndɔ. ¹⁷Pɔ̂l yilá njiî nùà koô bɔ̀ sɔ́jì déì, ye bú a: «Wèh njí mbò ndà hên ké yoòr kwaá-taâb, à nde né bú njeré déì tueé.» ¹⁸Nùà koô doô weh njií huaán sâ ké yoòr kwaá-taâb ndɔ. Wa ké teèn, ye bú a: «Pɔ̂l nùà gwà cibì ye mè a, njí lɔ̂ huaán ndà hên ká yoòr yeè, à nde né wò njeré déì tueé sé wa.»

¹⁹Kwaá-taâb sie weh mbò ndà doô be ndɔ, bɔ́ bú nde ké bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ, ye bú a: «Wò ye naàn wa?» ²⁰Ye kwaá-taâb a: «Bɔ̀ Jûf wɔŋ kwaá gi aá kèn, ye bɔ́ nde né wò tueé ye wò a, kwéh, wèh ndé cû mé Pɔ̂l ké bèh juù, bɔ́ nde cu né ju seèn taáŋ nyegé ma. ²¹Mè tueé wò, ndɔ́g té lòm gwàn. Bɔ́ né njèh yulà nèà yɔgɔ́ keéh, bɔ́ wɔŋ kwaá gi aá kèn, ye bɔ́ nde né beré déì leér den, te bɔ́ mɔm bú. Bɔ́ jege kwaá gi aá, ye bɔ́ nde né yáb felè seèn jolo, bɔ́ njeré déì sònò nágá kéh ndé ŋgwéh, kɔ bɔ́ wula sɔm aá bú, sâ ye. Bɔ́ kènê tab den né mân, bɔ́ kela lom aá te wò komo njií bɔ́ sòn.» ²²Kwaá-taâb yeé ŋgweé gi aá mân, à luɔm mbò ndà doô, ye bú a: «Té nuaré déì mân túé nyì wâ? Sâ ndé bá-re.»

Pɔ̂l ké toò ŋgɔ́mnà Felísì

²³Yeé baá ménâ, kwaá-taâb yilá njiî bɔ̀ sɔ́jì dé kokoô fà, ye bɔ́ a: «Bí bílí bɔ̀ sɔ́jì yuií fà, bɔ̀ ŋá-nyam bɔ̀ yulà téhbeh mé bɔ̀ gwaga bɔ̀ yuií fà ndɔ, bí nyegé kwaá gò. Liyilì mé lou lɔ̀ŋ tárènèà bí nde né Sesarê ndeé. ²⁴Bí kàgà kwá gí bɔ̀ nyam mé Pɔ̂l nde né teèn ŋaá, te bí lɔgɔ weh bú lɔ̂ŋ, bí njií lɔ ké beè ŋgɔ́mnà Felísì.» ²⁵À nyagá kwaá tebé teèn ndɔ, ye:

²⁶«Né mè Klôdè Lisiâs nyagá njií né nùà koô seèn ŋgɔ́mnà Felísì mvù hên kɔɔ́, ye bú a: ²⁷bɔ̀ Jûf lé naâ nùà hên beè ceéhr keéh, le man bɔ́ wula yili bú. Mè yeé ŋgweé aá ménâ, mè dula nde teèn mé bɔ̀ sɔ́jì beè, mè nde bú ŋgaá weh. Sâ mè naâ ŋgweé ye, né bɔ̀ huaán Rɔ̂m. ²⁸Yeé baá ménâ, mè yilá bilí *mbàgà juù bɔ̀ Jûf ndɔ, te mè kɔ kwɔ̀m mé bɔ́ né bú teèn bunó. ²⁹Mè ke njií dɔ̀gɔ̀tì juù hèllè né lom felè *sóú bɔɔ̀n. Gèh dé sâ seèn dé cioò mé dé gwà cibì sam bèh. ³⁰Á, nùàr lé naâ waâ, ye mè a: bɔ̀ Jûf wɔŋ kwaá gi aá nɔ. Mè yeé ŋgweé aá ménâ, mè bɔɔ́ lom wúwágá, ye kɔ mè bú haá njií mé wò. Jomo sâ, mè tueé njií mé bɔ̀ Jûf ndɔ, mè ye bɔ́ a: bɔ́ ndé sí sèr bú ké toò yeè.»

³¹Jomo sâ bɔ̀ sɔ́jì bɔɔ́ faá bɔ́ ŋgweé naâ nɔ: bɔ́ weh Pɔ̂l cíbíteèn sâ, bɔ́ njií lɔ bú tɔ́g ké Àntìpàtrîs. ³²Cieé ŋaga bɔ̀ sɔ́jì mé lé gɔɔ́ naâ mé gule cu cuù dé bɔɔ̀n ká te mbàne; bɔ̀ nyam bɔ̀ njií lom aá Pɔ̂l ké Sesarê kɔɔ́. ³³Bɔ̀ sâ bɔ̀ wa teèn, bɔ́ haá njií ŋgɔ́mnà mvù hèllè, bɔ́ haá njií bú Pɔ̂l ndɔ. ³⁴Ŋgɔ́mnà yeé jaŋé gi aá, ye Pɔ̂l a: «Wò né te kɔ̀b tàbè dé heè wa?» Pɔ̂l ye bú á, nyí né te kɔ̀b tàbè Silisî ma. ³⁵À den cuù ye Pɔ̂l a: «Kɔ bɔ̀ɔ́ mé lé naâ wò sií baá doó, mè bie ye wò njèh». Ye bɔ́ ndé kwá ŋgɔ́gɔ̂ bú ké lè bɔ̀gɔ̀ *Herôde ndɔ.

Njií mé bɔ́ sií Pɔ̂l mé njéh

¹Jomo sâ kela cieé tîn, Ananíà *ŋgàŋ sèmè dé koô bɔ́ bɔ̀ kokoô bɔ̀ déì mé nùà kélá-gàm bɔɔ̀n, wa ké Sesarê. Nùà kélá-gàm sâ, yilí seèn lé naâ Tèrtúlù. Bɔ́ yeé wa baá, bɔ́ nde ké toò ŋgɔ́mnà Felísì mé ju Pɔ̂l hèllè. ²Bɔ́ yilá njiî Pɔ̂l ndɔ.

Tèrtúlù duɔɔ́m Pɔ̂l siî; à ye ŋgɔ́mnà a: «Dé koô, béh pɔ́ŋ den né mé wò. Wò te kɔgɔ den né mé lo ndɔ. Wò né seér tàbè beèh bɔɔ́ nyegé, te den bagasé. ³Né mene he, dé koô, béh bɔ́-bagaà yeè weh né mé be fà. ⁴Mè sé ki né wò ndɔ, kúkùr yeè, gér njí tie te ŋgòr beèh teèn: ⁵Beè beèh dɔɔ́ŋ, meì bɔ̀ kì-nùàr faá nùà hên nɔ sam. Lètenè bɔ̀ Najarêt bɔ̀ dɔɔ́ŋ feh né bú. Bèh mé à né lètenè bɔ̀ Jûf kelá dɔɔ́ŋ bèmè né die. ⁶À nde teèn kema bilí baá mé *gwà Càŋ koô mene; béh lé bú sieé naâ ké teèn. [Béh ye te béh tena ju seèn faá *sóú beèh tueé nê nɔ. ⁷Kwaá-taâb Lisiâs bɔ́ bɔ̀ sɔ́jì seèn nde ta tena toò, bɔ́ ŋgaá weh bú beè beèh mé terreb, ⁸à tueé njií mé bɔ̀ɔ́ mé né bú sií doô, ye bɔ́ a, bɔ́ ndé túé sèr ju seèn ká toò yeè ma.] Mɔ sam, bíé kú yeè bú, wò nde né gècên beèh ŋené kɔɔ́, te wò kɔ ye béh bú sií yií né teèn.» ⁹À yeé nde cib sòn mân, bɔ̀ Jûf gwaán yií teèn, te den ka faá né ménâ nɔ.

Dé tueê baá toò Pɔ̂l

¹⁰Jomo sâ ŋgɔ́mnà me njií Pɔ̂l mé be, te à tueé dé seèn ndɔ. Pɔ̂l ye bú a: «Mè kɔ né ye, baá nyèmà kɔ́beè nùà téná-juù felè bɔ̀ nùàr beèh dɔɔ́ŋ né wò. Mè sòn mò toò yeè tueé sɔm nde né mé vɔ́gɔ́-temé mene. ¹¹Mè tueé wò, mè lé naá cuù ké Jerusalem bèh Càŋ duaà ndeé, lan née cieé yulà cùɔ̀b fà yɔ́gɔ́ kéh ŋgwéeh ye. Mɔ wò né gwaán, bíé kú yeè. ¹²Né mene ké *gwà Càŋ koô, né mene ké *gwà sóù, bêh nuaré déì lé sàn kú ná ŋgwêh. Né mene ké lètenè lɔɔ̂, mè cìlì nùàr sób ŋgwéh. Ndɔ́g, nuaré déì lé mè teèn kwà ná ŋgwêh. ¹³Bɔ̀ nùàr hên tueé né mbaá, njií mé bɔ́ né mè teèn sií, bɔ́ wò cí fèh kòmò ndé ŋgwéh.

¹⁴«Mè dé mò toò yeè kɔ cegé né njèh cén, ye mè seé Càŋ bɔ̀ tele beèh léí jɔ̀gɔ̀ bɔɔ́ né mé ceér dé feê. Bɔ́ den seér cu né kɔɔ́, ye né nyeén. Sâ, né mene te mvù sóù, né mene te mvù bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀, njií mé né gi teèn nyagá den dɔɔ́ŋ, mè temé kwaá njií né teèn ndɔ. ¹⁵Mè ndèm mé Càŋ kwaá njií né faá bɔ́ né mé bú kwaá njií nɔ. Béh bɔ́ né gi kɔɔ́, ye bɔ̀ gècên bɔ̀ mé bɔ̀ nyeén bɔ̀ nde gi né lè cio komo yuo ma. ¹⁶Mè tég lege lom né dé cî, ye te ká lè mò, né mene njolò Càŋ, né mene njolò bɔ̀ nùàr, mè njèh dɔɔ́ŋ bɔɔ́ gi né mé húɔ́m-temé.

¹⁷24:17-18 Seé b. 21:17-28«Mè lé naâ cie nyèmà ŋgún bɔɔ́, mè lé ké Jerusalem cu cuù lòù. Mè ndeè kàgàlɔ̀ŋ mé bɔ̀ nùàr beèh haá njií, te gam bɔ́. Mè ndeè *sèmè dé mò ké toò Càŋ haá ndɔ. ¹⁸Bɔ́ lé mè ké *gwà Càŋ koô ŋenè naâ, sâ mè né mé tou yoòr. Bêh cìlì nùàr lé kɔɔ́ ná ŋgwêh, bèmè lé teèn ná ŋgwêh ndɔ. ¹⁹Doó lé naâ bɔ̀ Jûf mé lé yuoó naâ lè tàbè Asíà. Bɔ̀ sâ bɔ̀ sé la ká toò yeè waà né kɔɔ́. Mɔ béh bɔ́ né mé njeré déì, bɔ́ tueé. ²⁰Mɔ sam, bɔ̀ hên bɔ̀ a, túé kwɔ̀m veên mò sâ. Loù mé bɔ́ lé naâ mè ké te *mbàgà juù njií, mè lé saàb naâ kei wa? Bɔ́ túé sɔ̀m cie. ²¹24:21 Seé b. 23:6Mè dé mò kɔ cegé né njèh cén, ye mè lé naâ ké ter lɔgɔ́ njií, ye mè né ndèm kwaá, ye bɔ̀ komó nde cu né lè cio komo yuo. Mè ju hên yila kuú né dé cî.»

²²Sâ Felísì né ceér bɔ̀ Yeésò bɔ̀ kɔɔ́. À yeé ŋgweé aá ménâ, ye bɔ́ a: Ju kuún aá kèn; kɔ Lisiâs kwaá-taâb waà baá, nyí tena ye ju biì sâ ma. ²³Jomo sâ ye nùà koô bɔ̀ sɔ́jì a: «Wèh njí cú Pɔ̂l ké gwà cibì, wò yi kwaá bú lòù, te bɔ̀ mbeí yɔŋ nde beh yoòr seèn, bɔ́ gam bú.»

Pɔ̂l ké toò Felísì bɔ̂ Drusílà

²⁴Yeé cer weh baá, Felísì bɔ̂ veèh seèn Drusílà waà. Veèh dé seèn né nùà *Jûf. Bɔ́ yeé waà baá, bɔ́ tema yilá njiî Pɔ̂l. Pɔ̂l waà ndɔ, à yila tueê, bɔ́ né felá. À tueé bɔ́ felè temé yoòr Yeésò *Kristò kwaá njiî. ²⁵À tueé bɔ́ gèh dé dene dilî, à tueé bɔ́ gèh dé yo sieè ndɔ. À yeé baá bú dé ju beè Càŋ dieè tueé, veéh bɔɔ́ bú njèh, ye Pɔ̂l a: «Ndé cú ké gwò ye. Mɔ mè kwa cu aá lɔ́ŋ, mè yilá ye wò.» ²⁶À lé beè Pɔ̂l kèb déì gwaán naâ kàgàlɔ̀ŋ ndɔ. À lé bú ká yoòr seèn yilá njií beéh dé cî. Bɔ́ bú né sòn tueé.

²⁷Ka méménâ nyèmà fà yeé kela baá, Pɔrsiû Fésetù waà kweéh ŋgɔ́mnà Felísì. Sâ Pɔ̂l lé née gwà cibì ménâ den den ye. Lòù sam, Felísì lé gwàn ná ŋgwêh njolo mé bɔ̀ Jûf veê.

Ju Pɔ̂l ké toò mgbè Rɔ̂m njiî

¹Fésetù waà te tàbè sâ ndɔ. À yeé cer aá ké Sesarê cieé tagár, à nde ké Jerusalem. ²Wa ké teèn, bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô, mé bɔ̀ Jûf dé njonjolò bilí nde cuù ju Pɔ̂l toò seèn sií, bɔ́ ye bú a: ³«Há njí cû yeè béh Pɔ̂l ká Jerusalem teèn». Sâ bɔ́ lé naá giì wɔŋ kwaá, ye bɔ́ wula lɔ nde né bú ceér dueè, te à wa ye ké Jerusalem. ⁴Bɔ́ yeé dua baá Fésetù ménâ, à tueé seér ye bɔ́ a: «Pɔ̂l née ké Sesarê gwà cibì ye, mè nde né ké teèn cuú cuú ndɔ. ⁵Mɔ mè baá mé gò, kɔ béh bɔ̀ kokoô bɔ̀ biì nde bilí. Mɔ nùà hèllè lé naâ veên bɔɔ́, bɔ́ nde sií bú ké sâ.»

⁶Fésetù cer ké lètenè bɔɔ̀n sâ nde njèh cieé yulà, à cu cu ké Sesarê ndɔ. Cieé ŋaga à ŋaá yila te kɔgɔ ju tueê, ye bɔ́ yílá njî Pɔ̂l. ⁷Pɔ̂l yeé waà baá, bɔ̀ Jûf mé lé yuoó naâ ké Jerusalem hèllè kaŋ bú, bɔ́ né bú sií, bɔ́ né bú ŋgòr dùkàŋ yoòr cɔré su. ⁸Mé njéh mene, Pɔ̂l kɔ lom né sòn seèn cie tueé kwaâ, ye bɔ́ a: «Ndɔ́g, mè *sóú bɔ̀ Jûf déì kwá ŋgwéh, mè *gwà Càŋ koô sèb ŋgwéh, mè sóú mgbè Rɔ̂m kwá ŋgwéh ndɔ. Ndɔ́g be mò teèn sam.»

⁹Fésetù gwaán né bɔ̀ Jûf temé lè bɔɔ́ nɔrê. Yeé baá ménâ, à bie njií seér mé Pɔ̂l, ye bú a: «Wò gwaán né ké Jerusalem ndeê, te béh tena ju hên ké teèn wa?» ¹⁰Pɔ̂l ye bú a: «Mè kènê baá gi ká te mbàgà juù dé mgbè Rɔ̂m; mè njebá né teèn. Sâ né bèh mé bɔ́ tena nde né ju mò teèn. Ŋgweéh wò né gi mé feh yeè kɔɔ́, ye mè bɔ̀ Jûf veên déì bɔ́ nyì ná ŋgwêh mà. ¹¹Mè naâ mene sóú kwaá, né mene njií mé bɔ́ wula yeé nùàr teèn dɔɔ́ŋ, mɔ mè naâ kema, mè cio bèrɔ̀ŋ ndé ŋgwéh. Mɔ bɔ́ mè sar kuú né sòn fuû ndɔ, sâ nùàr a, té mè beè bɔɔ̀n mbaá jɔ́gɔ́ yí.» À den cuù ye bɔ́ a: «Mè ju mò hên njií seér nde aá ké toò mgbè Rɔ̂m.»

¹²Yeé baá ménâ, Fésetù bɔ́ bɔ̀ kokoô bɔ̀ nde kwaá sòn. Jomo sâ ye Pɔ̂l a: «Wò la ye nyí ju nyî njií seér nde aá ké toò mgbè Rɔ̂m. Sâ mgbè Rɔ̂m ju yeè tena nde aá kɔɔ́.»

Pɔ̂l ké toò mgbè Agrípà

¹³Yeé cer weh aá, mgbè Agrípà bɔ̂ Berenîk ndeè ké Sesarê Fésetù bieé weh. ¹⁴Bɔ́ cer weh cu ké sâ teèn. Yeé baá cieé déì, Fésetù tueé Agrípà ju Pɔ̂l doô, ye bú a: «Felísì lé naâ nuaré déì te gwà cibì kwaá lɔɔ́. ¹⁵Cieé déì mè yeé baá ké Jerusalem, bɔ̀ ŋgàŋ sèmè dé kokoô mé bɔ̀ kokoô bɔ̀ lètenè bɔ̀ Jûf lé naâ ké toò mò ndeê, bɔ́ sií bú teèn, bɔ́ ye mè a: túé sìè bú mé ju. ¹⁶Mè ye bɔ́ a: mɔ bɔ́ naâ nuaré déì sií, béh bɔ̀ Rɔ̂m bɔ̀ ju kèb cén téná bèh. Kɔ bɔ́ bɔ̀ɔ́ mé naâ bú sií baá gi doó dɔɔ́ŋ, à tueé gi aá sòn seèn, ju tena ye. ¹⁷Yeé baá ménâ, béh bɔ́ ndeè kán ndɔ. Cieé ŋaga mè nde te kɔgɔ juù ŋaá yilá, mè ye, bɔ́ ndé yílá njî nùà hèllè. ¹⁸Bɔ̀ bùnò bɔ̀ seèn yeé salé gi aá bɔ̀ njií sâ, mè ŋgòr veên déì teèn faá mè naâ munó nɔ ŋéné ŋgwéh. ¹⁹Lé naá cegê bɔ̀ wèllè saân déì felè gènnè bɔɔ̀n, mé felè nuaré déì, yilí seèn né Yeésò. Nùà hèllè lé kuú baá ndɔ. Bɔ́ ye, Pɔ̂l lé ye, nùà sâ lé naâ lè cio komo yuo ma. ²⁰Gèh bɔ̀ njèh dé sâ né mè dé piì yɔgɔ́. Mè lé bú bieè naâ dé cî, ye bú a: Wò gwaán né ké Jerusalem ndeê, te béh nde ju yeè tená ké sâ wa? ²¹Ye mè a: bɔ́ yí kwá ŋgɔ́gɔ̀ nyí ké gwà cibì ye; wa mgbè Rɔ̂m ndeè ju nyî tena nde né kɔɔ́ ma. Jomo sâ mè ye: bɔ́ njí cú bú ké gwà cibì ndɔ, à den ŋgɔgɔ̂ teèn, te bɔ́ ndeè njií ye bú ké toò mgbè dé koô.»

²²Agrípà yeé ŋgweé gi aá ménâ, ye Fésetù a: «Mè gwaán né sònò nùà sâ mé tie mò ŋgweê ndɔ.» Fésetù ye bú a: «Kwéh wò nde né bú ŋené.»

²³Cieé ŋaga ndɔ Agrípà bɔ̂ Berenîk waà. Bɔ̀ kokoô bɔ̀ lɔ sâ, mé bɔ̀ kwaá-taâb, bilí cɔ njií bɔ́, bɔ́ yila nde ké gwò bèh ju tueê. Jomo sâ Fésetù ye: bɔ́ ndé yílá ndê mé Pɔ̂l. À waà ndɔ. ²⁴Fésetù deên ye: «Mgbè Agrípà mé bɔ̀ nùàr doó dɔɔ́ŋ, bí né nùà hên ŋené. Lé naâ mene ké Jerusalem, né mene kán, dàm bɔ̀ *Jûf lé naâ bú toò mò sií, bɔ́ lé naâ ké ter lɔgɔ́ njií, ye mè a: wúlá bú wulà. ²⁵Sâ bèh saâb mé bɔ́ nde né bú teèn wulá, mè dé mò ŋéné ŋgwéh. Bú nùà njèh yeé ŋene aá ménâ, ye ju nyî kènê nde aá ké toò mgbè Rɔ̂m ma. Mè nde né bú ménâ tema njií ndɔ. ²⁶Njèh cén, kwɔ̀m teèn sam. Mè mé nùà dueè mò nyagá njií nde né kei? Mè bú ká toò biì hên yilá kwaá né dé cî, due né toò yeè mgbè Agrípà; te béh kwa kwɔ̀m, mè nyagá njií ye mé mgbè. ²⁷Lòù sam, njií mé bɔ́ lé naâ nùà gwà cibì teèn sií, mɔ mè kwɔ̀m hèllè sè kɔ́ ŋgwéh, mè njií weh bú mbaá, sâ seé kùlù sam wa?»

Sòn Pɔ̂l ké toò Agrípà

¹Jomo sâ Agrípà ye Pɔ̂l a: «Baá toò yeè.» Pɔ̂l me fɔ njií bɔ́ mé be ndɔ, à tueé sòn seèn, ye: ²«Mgbè Agrípà, lan temé mò die baá lè, ye mè sòn mò tueé nde né toò yeè, te kwɔ̀m mé bɔ̀ Jûf né mè teèn sií dɔɔ́ŋ, wò ŋgweé mé tie yeè. ³Mè né kɔɔ́ ye, wò né gi tòù bɔ̀ Jûf kɔɔ́, wò né gi bɔ̀ njií mé bɔ́ kuú yeé saân teèn dɔɔ́ŋ kɔɔ́ ndɔ. Kúkùr yeè, kwá sèŋ, te wò ŋgweé gi bɔ̀ ŋgòr mò.

⁴«Dàm bɔ̀ Jûf né gi dene mò kɔɔ́. Mè lé naâ ké lètenè bɔ̀ nùàr mò kulá, mè nde kula weéh ké Jerusalem. ⁵26:5 Seé b. 23:6; Fil. 3:5Bɔ́ né mè kɔɔ́ dàb baá teèn. Mɔ bɔ́ né gwaán, bɔ́ nde gi né mé sòn bɔɔ̀n tueé, ye mè lé naâ te bɔ̀ŋ bɔ̀ *Farisiên teèn ma. Bɔ̀ɔ́ mé tòù bɔ̀ Jûf jolo lom né mé terreb lé naâ béh. Kɔ bɔ́ gwàn ŋgwéh gècên tueê, wanɔɔ́ŋ né ménâ.

⁶«Kènê ndéb mé Càŋ lɔ naâ mé bɔ̀ tele beèh léí jɔ̀gɔ̀ kwaá kwaá sâ, mè yeé baá ndèm teèn kwaá den, mè ju hên yila kuú né mé njéh. ⁷Gèh bɔ̀ nùàr beèh yulà cùɔ̀b fà hên dɔɔ́ŋ ndèm mé ndéb Càŋ cên sâ kwá njí táré ŋgwéh ndɔ wa? Ŋgweéh bɔ́ Càŋ cibi mé suútenè mene dua den né dé cî mà. Mè tueé wò mgbè, bɔ̀ Jûf mè hên bunó seér cu né mé ndèm cên sâ. ⁸Kei bɔɔ́ né bí kɔɔ́? Bí gwàn ŋgwéh ye, Càŋ né nùàr lè cio komo sɔm dé keì?

⁹26:9-11 Seé b. 8:3; 22:4-5«Mè lɔ naá giì tég lege lom ndɔ, ye te nùàr yilí Yeésò nùà Najarêt sònò fèlà cú. ¹⁰Seé mò ké Jerusalem lé naâ cí. Mè lé naâ ké yoòr bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô ndeé, mè jege weh terreb teèn, mè nde bɔ̀ Yeésò bɔ̀ mé njéh te gwà cibì ŋuaán yií. Bɔ́ yeé nde aá bɔ́ wulá, mè lé naâ be ter sɔm njií taré ndɔ. ¹¹Mè lé naâ te bɔ̀ *gwà sóù ndeé bele; mè feh keéh bɔ́ gèr teèn, te bɔ́ selé seér yilí Yeésò lòù. Mè nde mé njéh jeré yuo kela bilí ké cie te tàbè bɔ̀ nùàr mene.»

Dɔ̀gɔ̀tì sér temé Pɔ̂l

(Seé b. 9:1-19; 22:6-16)

¹²«Né ka ndeé, loù sâ mè nde bie cu terreb déì mé bɔ̀ *ŋgàŋ sèmè dé kokoô. Bɔ́ yeé jege haá baá mè, mè nde ké Damâs. ¹³Wa ceér dueè beré déì, sâ lou baá dilí. Mè tueé wò mgbè, te mè yeé ke, ŋagâ déì ba suagà ter, né lou njerré yɔgɔ́, né kwarè mò njerré yɔŋ, né béh bɔ̀ɔ́ mé njií lɔ né mè beè kaáŋ sie. ¹⁴Béh né gi doó jege dielé ndeé. Mè ŋgweé hueh déì né mé ju *hebreêh tueé, ye mè a: Sɔ̂l, Sɔ̂l, wò nyí ménâ bunó né mé ŋgei wa? Wò feh yeè lè gèr-e yií né mé be yeè. Den né faá nàgà teé yila né lè cùgò beè tele seèn nɔ. ¹⁵Mè bie njií ye: Né wò neì wa, Nùà Dueè? Nùà Dueè ye mè a: né nyí Yeésò nuaá mé wò né bunó den sâ. ¹⁶Ye mè a: Wùò njébá cú ter. Nyí njolò yeè mân ŋagá yuo kelà né te nyí sie seér wò nùà seê nyî. Wò nde né sòn nyî toò bɔ̀ nùàr den; gèh dé mé wò né nyí lan ŋené hên, te wò tueé bɔ́. Nyí nde né wò bɔ̀ njeré déì feh keéh cuú, te wò tueé cu bɔ́. ¹⁷Ye mè a, né mene beè bɔ̀ *Jûf, né mene beè bɔ̀ɔ́ mé nyí nde né mè teèn temá njií dɔɔ́ŋ, nyí nde né mè yili sɔm ma.

¹⁸«Nùà Dueè den cuù ye mè a, nyí nde né mè yoòr bɔɔ̀n tema njií, te mè nde bɔ́ njolo komo lɔgɔ́, mè sɔm keêh bɔ́ te cibi, bɔ́ den bèh ŋagâ; mè sɔm keêh bɔ́ beè *Sátàn, bɔ́ den beè Càŋ, bɔ́ kwaá njií temé yoòr nyî, nyí kulu sɔm bɔ́ veên yoòr, te bɔ́ kwa ye bèh dene lètenè bɔ̀ nùàr nyî ma.»

Dɔ̀gɔ̀tì seé Pɔ̂l

¹⁹«Mè tueé wò, mgbè Agrípà, njií sâ yeé ŋené aá toò mò faá bèh mân, mè nde cu né sòn seèn ŋgeén wa? ²⁰26:20 Seé b. 9:20, 28-29Mè ŋar yila baá-re seé seèn ndɔ, mè ŋgòr Càŋ tueé duɔɔ̂m ké Damâs sâ, mè nde ye ké Jerusalem, mè né mé njéh kukwarè te tàbè Judê dɔɔ́ŋ tueé ndeé. Jomo sâ mè tueé nde mé njéh lètenè bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam ndɔ, mè ye bɔ́ a, bɔ́ yúé fɔ́n feh bɔɔ̀n yueè, bɔ́ bèlè ceér Càŋ, bɔ́ bɔɔ́ seé mé nde né feh keéh ye, bɔ́ kweéh seér aá temé kèn.

²¹«Bɔ̀ Jûf lé mè sieé naâ dé cî, sâ mè né ké *gwà Càŋ koô, bɔ́ ye, kɔ bɔ́ wula sɔm mè wulà. ²²Càŋ mé ŋgeér sam, wa hên à née mè beè bɔɔ̀n yili sɔm den, te mè sòn seèn den toò bɔ̀ nùàr dɔɔ̂ŋ, huaán maân mé kàm bɔ̀ mene, mè né bɔ́ tueé. Mè hên tueé den cu né ka nág faá bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ mé Músì lɔ tueé naâ nɔ, bɔ́ lɔ ye nde né bɔɔ́; ²³26:23 Es. 42:6; 49:6; 1 Kɔr. 15:20wa *Nùà Cɔ̀ŋ nde né gèr ŋené, à nde né lè cio komo yuo ma; wa te cio komo yuo lɔgɔ́ nde né bú ndɔ. Mè tueé bí, ceér mé bɔ̀ nùàr nde né mé njéh yili yuo, ŋené ŋagá baá mé bú. À nde né dàm bɔ̀ nùàr beèh cí tueé, à né bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam tueé ndɔ.»

Pɔ̂l ye te Agrípà kweéh seér temé

²⁴Sâ Pɔ̂l née sòn seèn tueé den ye, Fésetù tueé njií ké ter ndɔ, ye bú a: «Wò né kùlù wa, Pɔ̂l! Wò maán kela baá njèh, feh yeè ŋellé né ter lòù.» ²⁵Pɔ̂l ye bú a: «Mè kùlù sam dé koô, mè dɔɔ́ŋ tueé gi né ŋgòr gècên mé né teèn yilá. ²⁶Mgbe Agrípà lɔ baá giì mé njéh tieè, mè ká toò seèn hueh lèr cú dé cî. Bɔ̀ njií mé lé naá giì felè Yeésò kelá dɔɔ́ŋ, mè né kɔɔ́ ye, mgbè lé naá giì ŋgweé. Lòù sam, bɔ̀ njií sâ lé bɔɔ́ deén naâ bèsɔ́nè.»

²⁷Pɔ̂l den cuù ye: «Mgbè Agrípà, wò nɔ, wò né temé yoòr bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ kwaá njií wa? Mè né kɔɔ́ ye, wò né temé yoòr bɔɔ̀n kwaá njií.» ²⁸Agrípà deên ndɔ, ye Pɔ̂l a: «Wò ye te nyí mè nùà *Kristò sie seér wúwágá mân wa?» ²⁹Pɔ̂l ye bú a: «Né mene wúwágá, né mene jomo dɔɔ́ŋ, mè né Càŋ dua, te wò den faá mè nɔ. Wò mé huún gí lòm ŋgwéh ndɔ, te bí bɔ̀ɔ́ mé né lan felá dɔɔ́ŋ, den gi faá mè nɔ. Njèh cén, dé biì, fɔ̀gɔ̀ lɔ̀ŋ a, té bí kèmà.»

³⁰Mgbè bɔ̂ ŋgɔ́mnà mé Berenîk, mé bɔ̀ɔ́ mé naâ kwarè bɔɔ̀n dɔɔ́ŋ komo wuo gi ter, bɔ́ nde ké bèh ndɔ́ŋ-ndɔ̀ŋ, ³¹bɔ́ né lètenè bɔɔ̀n tueé kuú, ye: «Nùà hên njeré déì sáb nyì ŋgwéh. Né mene dé wulâ, né mene dé gwà cibì yilâ dɔɔ́ŋ, dé seèn hên cí sam.» ³²Agrípà deén baá-re ye Fésetù a: «Mɔ nùà hên sé ju seèn ké toò mgbè dé koô njí ná ŋgwêh, kènê bɔ́ sé la naâ bú yi njií.»

Gò Rɔ̂m

¹Yeé baá môn, bɔ́ kaga ndòn ye, béh nde né bàtô yilá, béh nde te tàbè Italî ndɔ. Bɔ́ yeé nyegé gi aá gò, bɔ́ weh haá kwaá Pɔ̂l bɔ́ bɔ̀ gwà cibì bɔ̀ déì beè kwaá-taâb déì, yilí seèn né Julíù. À né kwaá-taâb te bɔ̀ŋ taâb mé bɔ́ yilá né bɔ̀ŋ dé mgbè koô.

Bɔ́ yeé baá beè seèn, ²béh yila bàtô ndɔ, béh yuo gò. Bàtô sâ lé yuoó naâ Aderàmî, nde né lè bɔ̀ lɔɔ́ hihiné ké te tàbè Asíà kelá bele. Béh bɔ̀ nùà Masedínà déì lé naâ kɔɔ́, à lé yuoó naâ ké Tesalonîk, yilí seèn né Aristârk. Béh bɔ́ né ndeé. ³Cieé ŋaga, béh wa ké Sídɔ̀ŋ. Julíù feh keéh lom Pɔ̂l húɔ́m-temé seèn mé gècên mene, à kwaá lɔ bú te à nde bɔ̀ mbeí dé ké sâ yɔŋ ke, à kwa bɔ̀ njií mé né bú saám beè bɔɔ̀n. ⁴Jomo sâ béh yila cu bàtô, béh fɔɔ́n gò. Béh bɔ̀ fu tarê nde kwaré, béh cií kela seér tàbè Sîpre kèb jomò, ⁵béh wa kwarè tàbè Silisî mé Pamfilî, te béh nde ye ké Mírà te tàbè Lisî yuo kelá. ⁶Ké teèn sâ, kwaá-taâb kwa cu bàtô déì; dé sâ lé yuoó naâ ké Alesandrî, à baá mé gò Italî, à yií cu béh teèn, béh bɔ́ fɔɔ́n gò.

⁷Cieé mé cieé béh né dùà lè ndèndèŋ nòmò lege den, fu tarê né béh seé weh. Béh nde ké kwarè lɔɔ́ Senidò lege yuo kela baá lòù. Béh yeé bèh toò ndeê kwà cú, béh nde seér cu kèb Salmɔnê,27:7 Salmɔnê né vuaá tàbè mé né yí lètenè nòmò die ndeé. te béh cií kela seér tàbè Kreétà kèb jomò. ⁸Cieé mé cieé béh dùà lege nde den né lòù. Béh nde lege yuo kela ké kwarè Lasê bèh mé mgbáŋ27:8 Né bèh mé bɔ̀ kɔm njebá yeé teèn, bɔ̀ nùàr suaga doó. né teèn. Bɔ́ mgbáŋ sâ yilá né Mgbáŋ Bagaà.

⁹Béh lé naâ cieé kókoó mbaá ceér dueè bɔɔ́. Dé toò ndeê sé bɔ́ ná cû. Lòù sam, cieé yáb joloò lé naâ kelá, bɔ́ lé naâ mé njéh ŋené kɔɔ́, ye cu dùà gɔɔ̀ kela baá, dé dùà gɔɔ̀ nde né yɔgɔ́. Pɔ̂l yeé ŋene aá ménâ, à tueé kwaá bɔ́ toò ndɔ, ye bɔ́ a: ¹⁰«Belà, mè né kɔɔ́ ye, béh nde né mé gèr te gò hên kwaré. Mɔ wulu, bàtô bɔ̂ seé seèn mene nde gi né dùà kum le, te béh liím nyegé ye dé beèh cio.»

¹¹Pɔ̂l né mene mân tueé, kwaá-taâb dé sâ táŋ ŋgwéh, à temé kwaá njií seér né te ŋgòr nùà fár-bàtô, bɔ̂ nùà bàtô. ¹²Nùàr ŋgún gwaán kela dé toò ndeê ndɔ. Lòù sam, cu veên baá ndeê, mɔ kwa lɔ bɔ́ ké te mgbáŋ sâ, bɔ́ nde né gèr ŋené. Bɔ́ ye, mɔ nde né bɔɔ́, te bɔ́ lege wa ké Fenîs te mgbáŋ bɔ̀ Kreétà bɔ̀ déì, te cu veên hèllè nde bɔ́ kwa seér ké teèn. Mgbáŋ sâ né seér kèb nyiìb27:12 Kèb mé lou yila yeé teèn. mân.

Fu tarê ké te ndèndèŋ nòmò

¹³Fu dɔlê yuoô kèb túnò ndɔ, yila kobô. Bɔ́ né mé njéh taáŋ ye, gò bɔɔ̀n nde né huɔɔ́m. Bɔ́ sɔm kùn ndɔ, bàtô yuo gò. Bɔ́ né Kreétà ke njií. ¹⁴Tètèì sam, fu tarê kobo yuoô kèb bà, tulu suagà yí te tòre, ¹⁵vela far seér bàtô, né béh dé lege keè taré yɔgɔ́, lu yuo mé béh. ¹⁶Béh nde kela seér aá tàbè Kódà kèb túnò, te cií weh béh teèn. Sâ né bèh mé béh lé naâ mé gècên mene lege, te béh nde ye kɔm dé gàm mvelé sɔm. ¹⁷Bɔ́ tulu kaga kwaá njií ké ter sònò bàtô ndɔ. Bɔ́ né bàtô kaga nyegé, te ŋèrrè cú. Bɔ́ se si kwaá kùn dùà, te bàtô gɔ lie lòù, bɔ́ ye, mɔ sam, nde né te mbésebé ké kwarè Libî cu yilá ma. Fu mé béh kobo nde den baá-re méménâ.

¹⁸Fu dé tarê hèllè béh yoòr ŋar yila cu ye baá-re dé gècên. Cieé yeé ŋaga baá, bɔ́ duɔɔ́m bɔ̀ seé dùà sɔm silí njiî. ¹⁹Cieé ŋaga cu, bɔ́ yila njèh bàtô dùà mé be bɔɔ̀n sɔm su njiî. ²⁰Fu doô ye júée nyí ndɔ. Béh sɔɔ́ ké kunduŋ, béh cer; cieé mé cieé, lou bá ŋgwéh, nuaré déì mbentò mé njolo ŋéné cú ndɔ, dɔɔ́ŋ béh munó lom aá ye, béh kuú gi aá kèn.

²¹Cieé kókoó mbaá, nuaá mé yieé sɔm yáb te bàtô teèn sam. Yeé baá ménâ, Pɔ̂l komo wuo ter toò bɔ̀ nùàr, ye bɔ́ a: «Belà, mɔ bí sé naâ sòn mò ŋgweé, béh sé naâ ké Kreétà den ŋgɔgɔ̂, béh sé gèr mé bɔ̀ njèh mân kùm lɔ́ ná ŋgwêh. ²²Mé njéh mene, mè né bí kènê tueé, bí táré sér yo. Lètenè beèh dɔɔ́ŋ nuaré déì kú ndé ŋgwéh, ŋerré lom nde né bàtô. ²³Cìlì Càŋ naâ mè cíbíteèn tueé; mè né beè Càŋ, mè hên bɔɔ́ yeé seé seèn ndɔ. Cìlì Càŋ naâ ká kwarè mò njebá ndeê, ²⁴ye mè a: Pɔ̂l, té vèh, kɔ wò wa ké toò mgbè Rɔ̂m waà. Bɔ̀ɔ́ mé né lè bàtô hên dɔɔ́ŋ, Càŋ mé húɔ́m-temé seèn nde né bɔ́ jomo yeè yili sɔm keéh ndɔ.»

²⁵Pɔ̂l den cuù ye bɔ́ a: «Bí táré temé tarè belà! Mè né gi Càŋ mò kɔɔ́; à bɔɔ́ nde né faá à la naâ mè tueé nɔ. ²⁶Njèh cén, mɔ béh baá kwarè ten tàbè déì, béh nde né sòn nòmò karé sue le.»

²⁷Sâ béh ké dùà sâ bɔɔ́ baá cieé yulà cùɔ̀b nèà, fu né mé béh ké te ndèndèŋ nòmò faár ndeé den. Nòmò sâ bɔ́ yilá né Mediteranê. Te cieé yulà cùɔ̀b nèà sâ, yeé baá lɔgɔ̀teèn, bɔ̀ fár-bàtô bɔ̀ ŋgweé kɔ ndɔ, ye tàbè déì baá dìdì. ²⁸Bɔ́ si yií mòù dùà, nde cor tàbè, sâ baá métà yulà tagár cùɔ̀b téhbeh. Bɔ́ né ka ndeé, wa berré déì, bɔ́ si yií cu mòù doô dùà, sâ yila le aá métà ndètoón cùɔ̀b téndelé. ²⁹Bɔ́ yeé ŋene aá ménâ, bɔ́ se silí njií kùn dùà nèà, ye te gɔ den lilieé, wanɔɔ́ŋ bɔ́ nde né te kweéh déì ceén. Bɔ́ né cieé teèn lulú kela den ndɔ.

³⁰Sâ né cu mé bɔ̀ fár-bàtô bɔ̀ lé fɔɔ́n naâ ceér teèn, ye te bɔ́ dula si lɔ bàtô. Yeé baá ménâ, bɔ́ se kwaá njií kɔm dé gàm dùà ndɔ, bɔ́ né bɔɔ́ faá bɔ́ nde né kùn ké te feh bàtô bɔɔ́ nyegé nɔ. ³¹Pɔ̂l yeé ŋene aá ménâ, ye kwaá-taâb mé bɔ̀ sɔ́jì a: «Mɔ bɔ̀ fár-bàtô bɔ̀ hên lè bàtô dèn lè ŋgwéh, bí nde gi né dùà kum le.» ³²Bɔ̀ sɔ́jì nde kɔ tena sɔm yuií kɔɔ̀m ndɔ, kɔm hèllè kwar yuo.

³³Cieé yeé nde aá ŋagá, Pɔ̂l bɔŋ bɔ́, te bɔ́ yieé yáb, ye bɔ́ a: «Lan dɔɔ́ŋ baá cieé yulà cùɔ̀b nèà bí né mé lèì cùè den den. ³⁴Bí yíé bá yáb yieè, te gam bí. Mè tueé bí, né mene yúlí feèh nuaré déì lèr nyì ndé ŋgwéh.» ³⁵Pɔ̂l yeé tueé gi aá ménâ, à weh breêd ndɔ, à vra Càŋ teèn, à yila kɔlé yieê. ³⁶Yo taré cu ye bɔ́ dɔɔ́ŋ, bɔ́ yila baá-re yieê ndɔ. ³⁷Béh lé naâ te bàtô nùà yuií fà mé yulà téhbeh cùɔ̀b ténjén. ³⁸Dɔɔ́ŋ bɔ́ yieé fulu gi, bɔ́ ŋuaán su njií yab dé jomò dùà, te bàtô líé cú.

Dùà su yilâ

³⁹Cieé ŋaga, bɔ́ ŋene tàbè ndɔ. Njèh cén, bɔ́ tàbè sâ ŋéné kɔ́ ŋgwéh. Bɔ́ ŋene njií mgbáŋ27:39 Bèh mé bɔ̀ kɔm njebá yeé teèn. déì mé mbésebé mene, bɔ́ kaga lom aá ndòn ye, mɔ nde né bɔɔ́, bɔ́ lemé njií lom nde aá bàtô ké teèn ma. ⁴⁰Yeé baá ménâ, bɔ́ kɔré tená sɔm yuií, bɔ̀ kùn sue le dùà, bɔ́ se yi pìlì ndɔ. Jomo sâ, bɔ́ daá kwaá cɔ̀gɔ̀ ké toò bàtô, te fu yila teèn, lu bàtô, bɔ́ lemé njií bú ké te mbésebê hèllè. ⁴¹Bɔ́ né ka ndeé, bɔ́ wa berré déì, mbésebé ŋgimé geé baá nòmò kpɔŋ fà, nòmò né bèh sâ kwar taré, kwar dɔm weh bàtô hèllè, feh nde cor nyue yila te mbésebê tég, gurú ŋgela le teèn, nòmò tulu ŋerré sɔm tií ké jomo ndɔ.

⁴²Bɔ̀ sɔ́jì dé bɔɔ̀n ye, bɔ́ nde aá bɔ̀ gwà cibì bɔ̀ wulá sɔm, te bɔ́ gwágá dùlà yùò cú. ⁴³Kwaá-taâb yeé ŋene aá ménâ, à yiín bɔ́, ye te nyí yili sɔm Pɔ̂l. Jomo sâ ye, bɔ̀ɔ́ mé né nòmò gwagá kɔɔ́ dɔɔ́ŋ a, lɔ́lé dìè gí dùà, bɔ́ gwagá kela toò ma. ⁴⁴Bɔ̀ déì a, wèh béh-toû, bɔ́ gwagá mé njéh, bɔ̀ déì weh ten bàtô. Bɔ́ lé bɔɔ́ naâ ménâ, te béh nde ye dɔɔ́ŋ yili yuo.

Pɔ̂l ké Máltà

¹Béh yeé yili yuo gi aá, te béh ŋgweé den ye yilí ten tàbè sâ, ye né Máltà. ²Bɔ̀ lɔɔ̂ bɔ̀ sâ weh lom béh mé vɔ́gɔ́-temé mene. Bɔ́ yeé ke, nu baá neé, dùlù baá dɔlé, bɔ́ fu kwaá béh we, bɔ́ bilí kwaá béh teèn, béh né ŋuagá den. ³Pɔ̂l nde kabe weh keém jaâr, à né tuar kwaá den. We yeé baá bɔgɔ́, ŋgòbò yuo kelà lè jaâr, à gwa sege le Pɔ̂l beè. ⁴Bɔ̀ lɔɔ̂ bɔ̀ yeé nde ŋene njií ménâ, bɔ́ duɔɔ̂m lètenè bɔɔ̀n tueé kuû, ye: «Nùà hên né lom nùà wúlá-feèh. À naá menè yí dùà mvelé yuo, à nde né kuú faá ndùàn Càŋ né bú yoòr nɔ.» ⁵Mé njéh mene, Pɔ̂l mele kaga si njií ŋgòbò hèllè tuar, njeré déì bú beè ŋgwèrrè nyì ŋgwéh. ⁶Sâ bɔ̀ lɔɔ̂ bɔ̀ dé bɔɔ̀n né lom kela, ye nde aá fulu; mɔ sam, Pɔ̂l nde aá mé njéh die kuú. Bɔ́ né ka ke den, bɔ́ ke ke, njeré déì Pɔ̂l bɔ́ ŋgwéh. Yeé baá ménâ, bɔ́ den cuù mé feh bɔɔ̀n, ye: «Nùà hên né càŋ.»

⁷Ké bèh sâ, lé naâ kwarè lɔɔ́ nùà koô te tàbè sâ, yilí seèn lé naâ Publiyûs. Nùà sâ feh béh bèh cèrrè ndɔ, béh cer ké teèn cieé tagár, à ke lom béh dé gècên. ⁸Sâ tele seèn lé naâ baán ndɔ, à lé naâ mé dùlù yoòr, à lé naâ mbo sura ndɔ. Pɔ̂l yeé ŋgweé aá ménâ, à yɔŋ nde teèn, à dua Càŋ, à ba bú be felè, à taré sɔm bú. ⁹Jomo sâ bɔ̀ beên bɔ̀ te ten tàbè sâ wa belê ndɔ, bɔ́ taré yuo gi.

Ké Rɔ̂m waâ

^10-11Béh cer ké sâ weéh tagár. Bɔ̀ lɔɔ̂ bɔ̀ né béh húɔ́m-temé bɔɔ̀n feh keéh. Béh yeé baá mé gò, bɔ́ bie béh gò mé njèh beè ŋgún. Jomo sâ béh yila cu bàtô déì, béh fɔɔ́n gò. Bàtô sâ lé yuoó naâ ké Alesandrî. Bɔ́ teèn nyagá kwaá né «Bɔ̀ càŋ huaán feèh”. À lé ké doó sâ du deén naâ, te cu dùlù gi.

¹²Béh né ka ndeé, béh wa Sirakû, béh bɔɔ́ ké sâ cieé tagár. ¹³Béh yuo cu ké sâ, béh nde Regiô. Cieé ŋaga fu déì kobo yuoô kèb túnò, weh sie béh beè; béh bɔɔ́ cegé cieé fà, béh yila Pùjɔ̂l. ¹⁴Béh wa te lɔɔ́ sâ, béh kwa bɔ̀ Yeésò bɔ̀ déì teèn, bɔ́ yilá njií béh ké yoòr bɔɔ̀n, béh bɔ́ cer ké sâ cieé téhbeh. Jomo sâ béh fɔɔ́n gò Rɔ̂m.

¹⁵Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dé ké Rɔ̂m yeé ŋgweé aá njàgà beèh, bɔ́ ndeè béh ceér dueè kwa weh. Bɔ̀ déì kela le béh ké bèh mé bɔ́ yilá né Gwà-mbè-tagár. Bɔ̀ déì ndeè kela béh ké tan Apiyû. Te Pɔ̂l yeé nde ŋene njií bɔ́ mân, à Càŋ vra lom mé be fà, yo taré cu bú ndɔ. ¹⁶Béh yeé wa baá ké Rɔ̂m, bɔ́ ye Pɔ̂l a, ndé dèn bá dé seèn hiín, bɔ́ bú jomo kwaá lom aá sɔ́jì cén.

Ŋgòr Càŋ ké Rɔ̂m tueê

¹⁷Pɔ̂l cer cieé tagár, à yilá njií bɔ̀ *Jûf dé kokoô ké lɔ seèn. Bɔ́ yeé waà baá, ye bɔ́ a: «Bɔ̀ nùàr mò, mè ye te bí kɔ ye, bɔ́ lé mè ké Jerusalem sie kuú naâ dé lòù, bɔ́ haá njií mè beè bɔ̀ Rɔ̂m bɔ̀. Mè lé veên déì mé bɔ̀ nùàr beèh bɔ́ njí ná ŋgwêh, mè lé tòù bɔ̀ tele beèh kwá ná ŋgwêh ndɔ. ¹⁸Bɔ̀ Rɔ̂m bɔ̀ lé naá menè kwɔ̀m bieé, bèh saáb mé bɔ́ nde né mè teèn wulá, bɔ́ lé kwà ná ŋgwêh. Bɔ́ yeé nde aá mè yi njií, ¹⁹28:19 Seé b. 25:11bɔ̀ Jûf ye, ndɔ́g ménâ bɔ́ ndé ŋgwéh ndɔ. Mè yeé ŋene aá ménâ, mè ye, mè ju mò njií seér nde né ké toò mgbè Rɔ̂m ma. Dèn ŋgwéh ye mè lé sâ sií naâ bɔ̀ nùàr beèh ndɔ. ²⁰Yeé baá mân, mè ye, kɔ mè yilá njiî bí ká toò, te bí kɔ ye, nùà mé dàm bɔ̀ *Iserálà bɔ̀ dɔɔ́ŋ né gi ndèm yoòr seèn kwaá njií doô, mè lè fɔ̀gɔ̀ lɔ̀ŋ hên cer kuú né felè seèn.»

²¹Bɔ̀ kokoô bɔ̀ hèllè ye bú a: «Bɔ̀ Judê bɔ̀ lé béh njeré déì felè yeè nyàgà njí ná ŋgwêh. Nuaré déì lé ké sâ yùò ná ŋgwêh, à ndeè béh ŋgòr veên déì felè yeè tueé ndɔ. ²²Mɔ né mân, sâ béh gwaán né sònò yeè mé tie beèh ŋgweê. Lòù sam, béh né kɔɔ́ ye, bɔ̀ŋ dé mé wò né teèn sâ, bèh dɔɔ́ŋ bɔ́ né yeé bú bunó.»

²³Bɔ́ bɔ̀ Pɔ̂l tena kwaá cieé ndɔ. Yeé baá loù sâ, bɔ́ komo waà ké gwò seèn kókoó mbaá, Pɔ̂l né bɔ́ njèh se, à se sɔɔ́ mé njéh tɔ́g wa liyilì. À né bɔ́ felè *Lò Càŋ tueé. Njií mé *sóú Músì tueé né felè Yeésò, à né bɔ́ se. Njií mé bɔ̀ *sòn-Càŋ bɔ̀ tueé né felè Yeésò, à né bɔ́ se ndɔ. À né ceér fɔɔ́n ye te nyí dɔr weh bɔ́ mé njéh. ²⁴À yeé tueé gi aá, bɔ̀ déì kwaá njií temé teèn, bɔ̀ déì berɔ́ŋ seér lòù. ²⁵Bɔ́ yeé baá lòù saán yuo ménâ, Pɔ̂l deên ndɔ, ye bɔ́ a: «Cúcuí Ŋagâ lɔ jue bɔ̀n. Cu mé à lé naâ bɔ̀ tele biì njèh sònò Esáyà sòn-Càŋ tueé keéh, ²⁶28:26-27 Es. 6:9-10à lé ye:

Ndé yoòr bɔ̀ nùà hên, júée bɔ́ a:

Dé felâ, bí nde gi né bagasé felá nyegé,

bí seér ŋgwé ndé ŋgwéh lòù.

Bí nde gi né bagasé ke den,

ndɔ́g bí seér ŋéné kòmò ndé ŋgwéh.

²⁷Lòù sam, temé bɔ̀ nùà hên baá gi lè maŋgwan,

te bɔ́ mùnò kòmò cú.

Bɔ́ duagá baá tie kèn, te bɔ́ mé tie ŋgwé cú.

Bɔ́ lier aá njolo, te bɔ́ mé njolo ŋéné cú.

Te bɔ́ ká yoòr mò ndé sér cû,

te mè bɔ́ táré sɔ̀m cú ndɔ, jue mè Càŋ Dueè.»

²⁸Pɔ̂l den cuù, ye bɔ́ a: «Bí kɔ́ɔ ye, Càŋ lé naâ bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam ceér seèn feh keéh, te bɔ́ yili yuo. Dé bɔɔ̀n, bɔ́ nde né ŋgweé.» [ ²⁹Te Pɔ̂l yeé nde tueé sɔm mân, bɔ̀ Jûf kem yuo, bɔ́ né lom mé njéh lètenè bɔɔ̀n ŋaáŋ ndeé.]

³⁰Pɔ̂l cer ké sâ nyèmà fà. À lé gwà sâ gwɔm beéh lòù ndɔ. Bɔ̀ nùàr lé naâ yoòr seèn ndeé, à né bɔ́ weh nyegé, ³¹à né bɔ́ felè *Lò Càŋ se, à né bɔ́ ŋgòr felè Yeésò *Kristò Fehtoò beèh feh. À bɔ́ njèh tueé ŋagá lom gùm dɔɔ́ŋ, à njeré déì vèh ŋgwéh.