ROOM DIMA

Gbanseaa Pɔla ŋɔn daa sɔbi n‑ti

ROOM DIMA

¹Man Pɔla n sɔbri gbaŋŋu wa n‑tiri ya. Mani n nyɛ sɔ Naawunni ŋɔn booli ma ni n ti leebi u tuumu la, ka laa n‑gaŋŋi ma n‑zaali u lahabasuŋŋu tuntumna. ²Lala lahabasuŋŋu wa zugu ka Naawunni daa pun daŋŋi n‑tisi noori zaŋŋi n‑kyaŋŋi ka yɛla, ka kyɛ ka u anabidima daa sɔbi a n‑dooli ŋɔn Naawunni Bukku maa puuni n‑wulisi ti. ³Di nyɛ la lahabaari kan wulisiri u Bii maa yɛla: ni, ba daa dɔ’ai u NaaDauda naam tuŋŋu za’anɔri ni, ka di zugu u siri nyɛ la ninsaala ni yɛlimaŋni. ⁴Zaŋŋi n‑kyaŋŋi u Naawunni Siiya beebu muna - Naawunni daa zaŋŋi u yiiko n‑kyɛ ka u neaai kum ni, ka lala ka u daa gaŋŋi u ka ti baŋŋi, ni, u siri nyɛ la Naawunni Biiya. Ti Dugma Yisa Kirisita Masiiya nla. ⁵Ŋɔn zugu n kyɛ ka Naawunni niŋi bunsuma n‑niŋi ti ni, ka laa n‑kyɛ ka tirima leebi u tuumu. Ka u tum ti, ni ti ti kyɛ ka tingbana zaa niriba yi niŋi yɛdda u yuuri zugu ka deaai u noori. ⁶Ka ya Room dima gba bɛ la niriba wa ni, ka Naawunni booli ya, ni ya ti leebi Yisa Masiiya dinni. ⁷Tɔ: yarima ka n sɔbri gbaŋŋu wa n‑tiri ya, ya zaa ban bɛ Room tiŋŋa ka Naawunni wuri ya ka booli ya nti kyɛ ka ya leebi u niriba maa. Ti Ba Naawunni, ni ti Dugma Yisa Kirisita, tim ya bunsuma ni alaafɛ zaa.

⁸Tɔ: din daŋŋi tooni nyɛ la: ni, n teaari ya yɛla m‑puusiri Naawunni, Yisa Masiiya zugu, dama ya yɛdda niŋbu yɛla moonni n‑gyinni duniya zaa. ⁹N kur gyeemni Naawunni ni n sufu zaa, ka tumni u Bii maa lahabasuŋŋu tuma ni nimbirimoaa. Ka ŋɔn Naawunni nin kyɛ ka ya baŋŋi man ŋɔn kpalim n‑susiri u n‑teaari ya yɛla seem la saha kam. ¹⁰N yi ti bɛ wumpuusigu ni saha kam zaa maa ka n niŋni lala. N susiri Naawunni, ni, u sakkma, ni, n naayi nya soori ni n ti kyɛ ya saani na. ¹¹Dama di kur mugsiri ma, ni n ti nya ya; ni n mari piiniseelli kan yi Naawunni Sii maa saani n‑ti ya, ka ya nin kpaŋŋi di zugu. ¹²Di nyɛ la: ti kpamsiri taaba sufu, man ni yarima zaa, ti zaa ŋɔn niŋni yɛdda seem zugu. ¹³M mabiisi, m boori ni ya baŋŋi, ni, n daa pun gbaai ya saani kyɛnni na sahaseesi, amaa n kɔŋŋi la soori halli ni zuna. M boori m mooli lahabasuŋŋu maa ya saani n‑nya seeba ban leebi Naawunni niriba, hoo man daa pun nya seem tinseesi ni la - dama n tuma maa antaam nla. ¹⁴Ba zaali ma, ni, n suŋŋma sɔkam zaa: ban mi beesigu soori maa, ni ban zi soori maa m‑paasi; ban mi bukku maa, ni ban zi bukku maa m‑paasi#:- ba zaa yɛla dɔli ma. ¹⁵Lala zugu n kyɛ ka m boori nimmoaa ni n kyɛ ya saani na m‑mooli Naawunni lahabasuŋŋu maa n‑ti ya Room timpuuni dima gba.

¹⁶Vi bu mari ma lahabasuŋŋu wa zugu: dama lahabasuŋŋu maa nyɛ la Naawunni yiiko din kyɛ ka sɔkam zaa ŋɔn niŋi yɛdda la ti nya tuliginsim; Izraɛli dima daŋŋni la tooni, ka ban pa Izraɛli dima naayi pa. ¹⁷Lahabaari maa wulisi la Naawunni yɛlimaŋni soori ka di bɛ la yɛdda zugu ka laa n‑taasiri la yɛdda paasigu ni, ka ba naayi nya taalli kyɛ-m‑pɛŋŋi. Hoo din sɔbi seem Naawunni Bukku maa ni, ni, “Yɛlimaŋni daana nin nya nyɔvuri u yɛdda niŋbu zugu.”

¹⁸Dama Naawunni bɛ la arizana ni, ka u nin ti wulisi u sufu ŋɔn yisigi seem n‑tiri seeba ban mi ŋɔn Naawunni yɛlimaŋni maa ka bu boori ni di yi paalu. Ba za’asiri Naawunni ka tumni ba putoo tuma, ni ba tumbeeri tuma. ¹⁹Naawunni yɛla bamsim siri bɛ la ba saani, dama ŋɔn Naawunni mammaŋŋa daa kyɛ ka di yi paalu n‑ti ba. ²⁰Dama sɔsɔ nini ku toaai n‑nya Naawunni yiiko ni u beebu an ka naari maa: amaa di zaa yɔri, ŋɔn daa naam duniya maa zugu n kyɛ ka ba baŋŋi anŋɔ zaa yɛla: a bamsim maa daa yi paalu lala saha maa, halli ni zuna. Dizugu niriba wa ka noori ni ba ti yiisi ba mansi ba taalli ni. ²¹Halli ban daa mi Naawunni yɛla maa zaa yɔri, ba daa za’asi ni, ni, ba ku gyeem u ŋɔn nyɛ Naawunni zugu, bee, ba puusi u barika di zugu. Ba teesi, ni, ba mari la yɛm, amaa ba ka; ka lala maa kyɛ ka ba yɛm maa baligi zaa. ²²Ban daa boonni ba mansi baŋŋniba seem la, ba daa kur leebri la gyɛra, ²³halli ka ba daa ti kyɛ Naawunni gyirima din ka naari maa, n‑takki n‑gyeemni bunseesi an ŋmanni la ninsaala, bee, bunyigra, bee, bunkɔbri, bee, bunvuura.

²⁴Lala zugu ka Naawunni daa zaŋŋi ba m‑basi ba halibeoo tunfiisa maa puuni, ka ba naayi tumni din bu tu n‑sa’amni taaba ningbina. ²⁵Dama ba za’asi la Naawunni yɛlimaŋni maa ka boori ziri, ka naayi gyeemni bunnaamna ka kyɛ buna Naamna maa mammaŋŋa; ŋɔn Naawunni Naamna sumni la pɛ’abu saha din ka baasigu; ammi. ²⁶Lala zugu ka Naawunni daa kyɛ ba m‑basi ba vi kɔrisi tuma ni; halli ka ba pɔ’aba kyɛ doo ni pɔ’a la’aŋŋu ka takki m‑boori ba pɔ’ataaba. ²⁷Ka ba dappa gba kyɛ doo ni pɔ’a la’ansuŋŋu ka dɔli ba sufu ni kɔribeeri ka kpɛ zugfa’asim tuma ni ba dabtaaba: ba boori bunseesi an ka soori, ka naayi deaari yɛlibeeri an sum ni ba lala tuma. ²⁸Ban daa bu sakki ni ba baŋŋi Naawunni maa zugu n kyɛ ka Naawunni daa zaŋŋi ba m‑basi ba toori teesiyɔya ni, nti tumni tunseesi an bu tuusi. ²⁹Lala maa zugu ba yi bɛ la tumpoosa ni, ni tumbeeri ni beem tuma, ni ala’akyi tuma ni; ba yɛla zaa nyɛ la nyuuri zappu, ni ninvugkuubu; ba boori la zaba, n‑yɔmsiri niriba, m‑mari halibeoo, ka zuuri la niriba nyaaŋŋa; ³⁰ba tuuri la niriba ka yaai Naawunni gba; ka nyari ba mansi, m‑mari karimbaani, n‑nyuuri bara, ba kur boori la ba maali n‑nya yɛttɔ’abeeri sɔpaala; ba za’asiri ba ba ni ba ma noori; ³¹ba ka yɛm, bee yɛdda, bee wurilim, bee namboo. ³²Ba mi halli, Naawunni ŋɔn zaali seem zaŋŋi n‑kyaŋŋi lala tuma maa, ni, di sum ni ban tumni lala maa kpi. Amaa di zaa yɔri, ba sini ka tumni a ni, ka din gaari zaa nyɛ la ba suŋŋni la seeba ni ba gba tumni lala.

¹Tɔ; ka dinŋɔna, n zɔa, i yi zaali zaaligu m‑bugsiri niriba yɛla, i ka sɔseaa nyin nin zaŋŋi n‑wulisi i yɛlimaŋni. Dama yɛttɔ’aseaa zaa ka i ya tɔ’asi n‑galim i taraana, lala yɛttɔ’a maa zugu ka i galimni i mammaŋŋa, nyin ŋɔn bugsiri ba ka na tumni lala tuma maa zugu. ²Ti mun mi, ni, Naawunni ŋɔn katti sariya ka galimni ban tumni lala tuma maa n‑lusiri ba, ni, u sariya karibu wa dɔli la yɛlimaŋni. ³Dizugu nyin ninsaala kur bugsiri ban tumni lala tuma yɛla hoo sarikatta ka galimni ba, ka nyin gba tumni lala. Ammi, i teesi, ni, i nin nyaŋŋi n‑yi galinsi ni n‑liisi Naawunni sariya karibu di zugu? ⁴Bee, i bu baŋŋi, ni, Naawunni zɔri i la namboo ni u ti zi i n‑taasiri ziseaa ka i ŋmaligi ka kyɛ i tumbeeri ni i teesibeeri yɛla? Lala zugu ka i zeemni ŋɔn Naawunni nambɔzoaa, ni u veelim, ni u sugru, an galisi n‑tiri i: bee, m ma’ai ni? ⁵Ay! I tuppuwumni zugu ka i ku sakki n‑ŋmaligi ka kyɛ i yɛlibeeri maa, ka lala ka i la’asiri toom yɛla n‑zaantiri n‑tiri i maŋŋa, zaŋŋi n‑kyaŋŋi Naawunni suuri daari; sahanseaa ka u laa n‑nyɛ la ŋɔn katti sariya ni yɛlimaŋni ka sɔkam zaa nya. ⁶Di saha maa ka Naawunni nin ti kyɛ ka sɔkam deaai bunseesi an sum ni ŋɔn daa pun tum seem la. ⁷Baseeba ban kpa n‑tum suŋŋa m‑boori veelim, ni gyirima, ni nyɔvuri din bu sa’amni la ziiya, ban ka Naawunni nin tisi nyɔvuri kan ka tɔriga. ⁸Ban mun mari halibeoo n‑kur boori ba mansi ka za’asiri yɛlimaŋni ka dɔli yɛlibeeri, ban ka Naawunni sugyeaa nin kpeesi namsigu ni toom ni. ⁹Nira ŋɔn tumni tumbeeri zaa nin nya wahala ni sufusa’aŋŋu: Izraɛli dima nin daŋŋi tooni n‑nya, ka ban pa Izraɛli dima naayi pa. ¹⁰Amaa veelim, ni gyirima, ni sufumaasim nin bɛ ni n‑tiri ban niŋni din tuusi: Izraɛli dima nin daŋŋi tooni n‑deaai, ka ban pa Izraɛli dima naayi pa. ¹¹Dama Naawunni bu wulisiri ninvuggaŋŋsim. ¹²Bankam ka zaaligu maa, ka tumni ala’akyi, ba nin ti baasi yɔri ka zaaligu maa nuu ka di ni; ban mun mari zaaligu maa, ka tumni ala’akyi, ban ka ba nin zaŋŋi zaaligu maa n‑kari ba sariya n‑lusi ba. ¹³Dama di pa la ban tuba wumni zaaligu maa yɛligu la n nin nya yɛlimaŋni Naawunni saani, amaa ban tumni zaaligu tuma maa ka Naawunni deaai, ni, yɛlimaŋni dima n nyɛ ba. ¹⁴Yɛlimaŋni, di pa seem ban pa Izraɛli dima la - ban ka Musa zaaligu maa - ba ninvugseeba yi tumni din tu n‑dɔli zaaligu maa soori, ba maŋtoori sufu ni teesisuma zugu: di yi bɛ la lala, halli ni ban ka Musa zaaligu maa zaa, ba siri zaali la zaalimaŋni n‑ti ba mansi. ¹⁵Dama ba wulisiri, ni, zaaligu maa tunsuma bɛ la ba sufu ni, ka ba sufu yɛm kyɛ ka lala zaaligu yi paalu, ba mammaŋŋa teesa yi diri sɛhara n‑galimni ba tunseesi ka laa n‑sakkri ni aseesi yaasa, ni, ana n tuusi. ¹⁶Tɔ: anŋɔ zaa nin niŋi la dabsiri seaa Naawunni ŋɔn ya kari saalidima yɛlisɔ’ara sariya la, ka di yi Kirisita Yisa saani na. Lala ka man kur wulisiri niriba, n lahabasuŋŋu mooligu maa ni.

¹⁷Tɔ, n zɔa, wumma - i yi ti booli i maŋŋa, ni, Izraɛli nira, ka yɛtti, ni, i zaaziiya nyɛ la Naawunni zaaligu yɛla, ka nyuuri bara zaŋŋi n‑kpa i Naawunni saani beesigu ziiya. ¹⁸Ka laa n‑yɛtti, ni, i mi Naawunni yuubu ŋɔn nyɛ seem, ka sakki n‑ti din veela halli nti yakki zaa, ka pun bamsi zaaligu kariŋŋu n‑naai. ¹⁹Ka i laa n‑teesi, ni, i nyɛ la ŋɔn datti zoomma, n‑nyɛ neesim n‑ti ban bɛ zibsim ni la; ²⁰ni, i wulisiri ban kɔŋŋni yɛm; ni, biisi karimba n nyɛ i. I niŋni i mammaŋŋa yɛdda anŋɔ zaa zugu, dama i mari la zaaligu maa, ka yɛm ni yɛlimaŋni zaa gbinni bɛ di ni. ²¹Tɔ, nyin ŋɔn wulisiri niriba lala maa, i ku wulisi i maŋŋa? Nyin ŋɔn moonni n‑tiri ba, ni, ba di zuura la - i mammaŋŋa zuuri, bee? ²²Nyin yɛtti, ni, niriba di niŋni zina la, i niŋni zina i mammaŋŋa? Ka yɛtti, ni, i bu boori buga yɛla, i zuuri buga duri buna? ²³Halli i mari la zaaligu maa ka nyuuri bara dizugu, i burigri zaaligu maa ni, m‑boaari Naawunni gyirima? ²⁴Hoo din sɔbi n‑dooli la, ni, “Yarima zugu ka Naawunni yuuri sa’amni ban pa Izraɛli dima saani.”

²⁵Zaŋŋi n‑kyaŋŋi gunibu yɛla muna - i yi dɔli zaaligu maa tuma suŋŋa, dinŋɔna ka i gunibu mari la anfaani; amaa i yi burigi zaaligu maa ni, i labgi la hoo ban bu guni sɔ la. ²⁶Ban bu guni la mun yi dɔli zaaligu maa deede, ba ku nya ba la hoo ban guni maa? Ay! - ba nin nya ba lala. ²⁷Ŋɔn bu guni ka dɔli zaaligu maa nin galim nyin ŋɔn mari zaaligu gbaŋŋu ka guni ka mun burigi zaaligu maa ni. ²⁸Dama ŋɔn nyɛ Izraɛli nira la paalu ni kɔkɔa pa la Izraɛli nira halaali; ka gunibu maŋni mun pa la din niŋi ningbina paalu ni kɔkɔa. ²⁹Ay! U sufu ni ka nira n nyɛ Izraɛli nira halaali, ka gunibu maŋni gba nyɛ la sufu ni yɛttɔ’a. Di yi la Naawunni Sii maa ni na, pa gbana sɔppu saani. Lala nira pɛ’abu bu yiiri la ninsaala saani, amaa Naawunni saani.

¹Tɔ, ka dinŋɔna bɔ anfaani m bɛ ni n‑ti nira ŋɔn nyɛ Izraɛli nira zugu? Bee, bɔ ka gunibu paasira? ²Ay! Anfaani pam m bɛ ni, walla! Tuuri, Naawunni daa zaŋŋi u yɛligu maa n‑niŋi la Izraɛli dima nuu ni, ni ba ti gura. ³Amaa pampaŋŋɔ, ba seeba ka yɛdda: tɔ, ka ba yɛdda kaalinsi maa wulisi, ni, Naawunni gba ka yɛdda, bee? ⁴Ay! di pa lala. Naawunni kur kpalim n‑zɛ u yɛlimaŋni ni, halli ni ninsaala zaa ŋɔn nyɛ ziri daana. Kaman di pun sɔbi n‑dooli, ni#:-

“Lala ka i yɛlimaŋni yi paalu ni,

Ni, i yɛla zaa mari yɛdda;

Ba yi ya kari i sariya

I yɛttɔ’a nin zɛ suŋŋa n‑nyaŋŋi ba.”

^5-6Tɔ, ka lala ka ti tumbeeri yɛla wulisiri Naawunni yɛlimaŋni ŋɔn bɛ seem la; ka ti yɛtti la wula di zugu? - ni, Naawunni yi ti gyɛ suuri tumbeeri zugu, u bu dɔli la soori? Ay! di pa lala. Ninsaala yɛttɔ’ayɔna nla. Ya bu nya - Naawunni yi bu dɔli la soori, u ya niŋi la wula n‑kari duniya zaa sariya suŋŋa? ⁷Ni, “N yi ti ma’ai ziri ka n ziri kyɛ ka Naawunni yɛlimaŋni yiiri paalu, tɔ, m paasiri Naawunni pɛ’abu di zugu. Ka dinŋɔna bɔ zugu ka ba galim ma hoo tumbeeri daana?” ⁸Ni, “Dinzugu ya kyɛ ka ti tum tumbeeri, ka lala ka bunsuŋŋu nin yi di ni na.” Halli ninvugseeba zuuri n nyaaŋŋa n‑yɛtti, ni, man tɔ’asiri n‑yɛtti lala maa zugu. Ninvugseeba ban tuuri ma n‑yɛtti lala maa siri sumni ni tubdarigri.

⁹Tɔ: ti yɛtti la wula? Ti Izraɛli dima maa muna - ti yɛttɔ’a sɔa, bee, a bu sɔa? Ay! ti yɛla bu sɔa; dama ti pun wulisiya, ni, sɔkam zaa bɛ la tumbeeri ni - ban nyɛ Izraɛli niriba ni ban pa Izraɛli dima zaa. ¹⁰Kaman hoo din sɔbi n‑dooli, ni#:-

“Sɔsɔ ka yɛlimaŋni,

Pa yinni kɔkɔ gba.

¹¹Sɔ mun ka ni m‑mari yɛm,

Sɔsɔ bu boori Naawunni ziiya.

¹²Sɔkam zaa burigri soori ni,

Sɔkam zaa leebi la bunkyɔ’aŋŋu.

Sɔ n ka ni n‑tumni din veela,

Pa yinni kɔkɔ gba.”

¹³Ni#:-

“Ba lɔŋŋu ŋmanni la gballi noori -

Gbaliseaa kan na bu pi:

Ba yɛttɔ’a zaa nyɛ la yɔmsigu.”

Ni#:-

“Ba mari la gyɛriŋŋa toom

n‑sɔ’ari ba nangbana ni.”

¹⁴Ni#:-

“Ba zulimbeeri toom yiiri ba nɔya ni na.”

¹⁵Ka di laa n‑sɔbi, ni#:-

“Ba zɔri n‑kyɛnni soori ni

Ni ba ti ku niriba yooma.

¹⁶Ba sa’amni la buna n‑gaari,

N‑taasi la sufusa’aŋŋu beerim m‑paasi.

¹⁷Ba mun bu mi sugru soori.”

¹⁸Ni#:-

“Ba mun bu tiri Naawunni gyirima.”

¹⁹Tɔ; ka ti mi halli, ni, zaaligu sɔppu ŋɔn yɛli seem la, ka yɛtti n‑tiri la zaaligu niriba la - di nyɛ la, Izraɛli dima maa. Lala zugu ka ba ku laa n‑nya kukɔri, ka baŋŋi, ni, duniya niriba zaa mari la yɛttɔ’a ni ba ti tɔ’asi Naawunni tooni. ²⁰Din laa m‑paasi, ninsaala zaa ku toaai n‑dɔli zaaligu soori ka naayi yi Naawunni sariya karibu ni na, ni, yɛlimaŋni daana n nyɛ u. Dama zaaligu maa tuma nyɛ la lala: di kur kyɛ ka taalli yɛla yi paalu.

²¹Pampaŋŋɔ muna ka Naawunni wulisi u yɛlimaŋni soori kan bu dɔli la zaaligu sɔppu la, halli ka zaaligu gbaŋŋu ni anabidima yɛla daa pun mooli, ni, di nin niŋi lala. ²²Naawunni ŋɔn tiri yɛlimaŋni seem wa dɔli la Yisa Masiiya yɛdda niŋbu, ka dinŋɔ nyɛ la lala n‑ti sɔkam zaa ŋɔn niŋi u yɛdda gba. Wɔligri ka ni, ²³dama sɔkam tum la taalli ka kɔŋŋi soori ni ba paai Naawunni gyirima ziiya. ²⁴Ka Naawunni ŋɔn tisiri ba piini yɔri, samni ka ni, la zugu, u yiisi ba taalli ni, ka zaali ba yɛlimaŋni, Kirisita Yisa ŋɔn fa ba m‑basi zugu. ²⁵Ŋɔn Yisa muna - Naawunni daa zaŋŋi u n‑tisi hoo maaligu, ni u ti nyɛ sɔ ŋɔn ziim mari kyɛ-m‑pɛŋŋi, ka di mun dɔli la yɛdda. Lala zugu Naawunni n wulisiri u mammaŋŋa yɛlimaŋni ŋɔn bɛ seem, dama sahanseaa la u daa di sugru zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban daa daŋŋi n‑tum taalli. ²⁶U boori la u niŋi lala n‑wulisi u yɛlimaŋni ŋɔn bɛ seem saha kanŋɔa; dizugu u mammaŋŋa nyɛ la yɛlimaŋni daana, ka laa n‑nyɛ sɔ ŋɔn deaari sɔkam ŋɔn niŋi Yisa yɛdda la gba, ni, yɛlimaŋni daana.

²⁷Tɔ, ka ti nin nyu bara dizugu, bee? Ay! Barinyuubu ka ni. Wula zugu? Dama di zaa bu dɔli la zaaligu maa dɔligu, amaa di dɔli la sɔseaa - di nyɛ la yɛdda niŋbu soori. ²⁸Dinŋɔna ti mari teesa, ni, niriba bɛ la yɛlimaŋni dima ba yɛdda niŋbu zugu; di pa la zaaligu la tuma zugu ka ba nya yɛlimaŋni. ²⁹Ammi, Naawunni nyɛ la Izraɛli dima kɔkɔ Naawunni? - ka u ba’a ka ban kpalim la ni? Ay! di pa lala - ban pa Izraɛli dima la gba Naawunni n nyɛ u. ³⁰Yɛlimaŋni u nyɛ la sɔkam zaa Naawunni, dama Naawunni yinni kɔkɔ m bɛ ni; u deaari Izraɛli dima, ban guni la, ni, yɛlimaŋni dima ba yɛdda niŋbu zugu, ka laa n‑deaari ban pa Izraɛli dima ka bu guni la gba, ni, yɛlimaŋni dima ba yɛdda zugu. ³¹Dinŋɔ zugu, ti kyiisiri, ni, anfaani ka zaaligu la ni, halli beela? - dama ti boori yɛdda niŋbu yɛla. Ay! pa lala: ti ya zaŋŋi zaaligu maa n‑zaali la suŋŋa di zugu.

¹Tɔ: ka Ibrahim muna? - sɔ ŋɔn nyɛ ti butiri zaa yaaba la: bɔ ka ti yɛ n‑yɛli, ni, ŋɔna n daa baŋŋi? ²Ka di yi daa nyɛ la tunsuma zugu ka Naawunni daa yɛli, ni, u nyɛ la yɛlimaŋni daana, dinŋɔna u da mari seelli ni u kuuli di zugu, amaa pa Naawunni saani ka u daa kuuli. ³Litaafi yɛliya, ni, “Ibrahim daa sakki n‑niŋi Naawunni yɛdda, ka u yɛdda wa zugu daa kyɛ ka Naawunni daa yɛli, ni, u nyɛ la yɛlimaŋni daana.” - bee, di pa lala? ⁴Nira ŋɔn tumni maa, see ka u deaai u yoori: u tuma samni dɔli la u tuma daana la: di pa la ba ‘yɛli’, ni, ba nin zaŋŋi n‑ti u piini. ⁵Amaa ŋɔn bɛ ni u yɛdda zugu la, ka pa u tuma zugu, dama u niŋni Naawunni yɛdda, ni, u nyɛ la sɔ ŋɔn zaŋŋni tumbeeri daana taalli yɛla zaa m‑pɛŋŋni u, di daama mun yɛttɔ’a maa ni ka ba ‘yɛli, ni, u nyɛ la yɛlimaŋni daana’. ⁶Halli NaaDauda gba daa pun yɛli lala nira yɛla - di nyɛ la: ninvugsɔ Naawunni ŋɔn yɛli, ni, u nyɛ la yɛlimaŋni daana, ka di pa la u tuma zugu. U daa tɔ’asi di daama zugsuŋŋu yɛla, ni#:-

⁷“Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti ba -

Ninvugseeba Naawunni ŋɔn kyɛ ba taalli m‑pɛŋŋi la,

Ka ba tumbeeri laa n‑ka teaari u saani.

⁸Zugsuŋŋu gba n‑ti seeba Naawunni sariya ŋɔn bu lusi ba

n‑yɛli, ni, ba galim n‑tum la taalli.”

⁹Tɔ: ka NaaDauda ŋɔn daa tɔ’asi zugsunseaa wa nyɛ la ban guni la kɔkɔ dinni? Bee, ban bu guni su ka gba? Ay! - ban bu guni la gba nin mara, dama Litaafi yɛliya, ni, “U yɛdda zugu ka Naawunni daa yɛli Ibrahim, ni, u nyɛ la yɛlimaŋni daana.” ¹⁰Ka wula saha ka Naawunni daa yɛli lala? Di saha maa ka Ibrahim guniya, bee, u daa na bu guni? - Ay! di saha ka u na bu guni. ¹¹Di nyaaŋŋa ka ba daa naayi guni u, ka u gunibu wa daa wulisi la, ni, Naawunni pun yɛli, ni, u nyɛ la yɛlimaŋni daana u yɛdda zugu; yɛdda wa mun ka u daa pun niŋi ka ba daa na bu guni u. Dinzugu ŋɔn Ibrahim nyɛ la yɛdda niŋniba zaa ba - baseeba ban niŋi Naawunni yɛdda ka na bu guni la - ka di nin kyɛ ka Naawunni yɛtti, ni, ba nyɛ la yɛlimaŋni dima. ¹²Ka u laa n‑nyɛ la seeba ban guni la zaa ba m‑paasi - baseeba ban pa la ban guni kɔkɔa, amaa ba yɛdda niŋbu gba dɔli la ti zaa ba, Ibrahim, soori maa, dama ŋɔn daa niŋi Naawunni yɛdda pɔi, ka naayi guni.

¹³Naawunni ŋɔn daa ti u nangbambasiri n‑ti ‘Ibrahim ni u nyaaŋŋa’ maa, u daa yɛli, ni, u nin kyɛ ka u di duniya wa hoo u faari; u daa niŋi lala maa, pa la Ibrahim ŋɔn daa dɔli zaaligu la zugu, amaa ŋɔn daa niŋi ŋɔn Naawunni yɛdda la zugu. ¹⁴Ka di yi nyɛ la zaaligu zugu ka Naawunni nangbambasiri paari ninvugseeba ban dɔli ka, dinŋɔna yɛdda nyɛ la yɔri, ka Naawunni nangbambasiri gba nyɛ yɔri. ¹⁵Zaaligu la tumni la sufuyisigri zugu, amaa zaaligu yi ka ni, zaaligu galiŋŋu gba ku bɛ ni. ¹⁶Nangbambasiri maa daa kyɛ na la yɛdda zugu, ka ka zɛ la deede, ni ka ti leebi piini n‑tiri Ibrahim nyaaŋŋa zaa, pa la seeba ban dɔli zaaligu la kɔkɔa, amaa ni seeba ban niŋni yɛdda hoo Ibrahim gba. Ka ŋɔn Ibrahim nyɛ la ti zaa ba. ¹⁷Litaafi yɛliya, ni, “N nin kyɛ ka i leebi bura pam yaaba.” - ŋɔn daa niŋi Naawunni yɛdda maa zugu nla. U daa niŋi yɛdda, ni, Naawunni tisiri la nyɔvuri, ka u yɛligu daa kyɛ ka din daa ka ni la yi ti bɛ ni. ¹⁸Ibrahim daa niŋi yɛdda ka mari tama, halli din daa ti paai ni u ti koaai tama maa zaa u daa kpalim m‑mari tama, ka di zugu u daa leebi ‘bura pam yaaba’, dama Litaafi daa pun yɛli lala, ni, “Lala ka i nyaaŋŋa nin ti bɛ ni.” ¹⁹Halli ŋɔn daa paai yuunkɔbga maa zaa yɔri, u yɛdda daa bu baligi ŋɔn daa kurigi la zugu, u ningbina ŋɔn daa gyaari seem la, ka u pɔ’a Zaraatu gba ningbina gyaari nti kɔŋŋi puuwa gbaari yaasa. ²⁰Ii - anŋɔ zaa yɔri u yɛdda daa bu basi u, ka u daa bu birisi Naawunni nangbambasiri la; u yɛdda wa daa ti u la yiiko, ka u daa pɛ’ai Naawunni. ²¹U daa maali n‑kpamsi u sufu ni yɛdda, ni, Naawunni ŋɔn basi u nangbambasiri maa seem la, di siri nin niŋi lala. ²²Ka dinŋɔna, ŋɔn Ibrahim yɛdda maa zugu ka ‘Naawunni daa yɛli, ni, u nyɛ la yɛlimaŋni daana’. ²³Ni, u ‘yɛtti, ni, u nyɛ la yɛlimaŋni daana’ - ba daa bu sɔbi lala ŋɔn Ibrahim zugu kɔkɔa. ²⁴Ay! - ba daa sɔbi di lala maa n‑ti la tirima, dama ba nin yɛli ti gba lala, ti seeba ban niŋi yɛdda n‑tiri Naawunni, ni, u daa yisigi ti Dugma Yisa kum ni la. ²⁵Ti tumbeeri zugu ka ba daa zaŋŋi ŋɔn Yisa n‑tisi ni u kpi; ka u mun yisigi kum ni, ni ti ti yi na hoo yɛlimaŋni dima.

¹Tɔ; ka dizugu tin niŋi yɛdda la zugu kyɛ ka Naawunni deaai ti, ni, yɛlimaŋni dima. Ka lala kyɛ ka nangbanyinni bɛ ni tin ni Naawunni sunsukkuni, ti Dugma Yisa Kirisita Masiiya zugu. ²Dama ŋɔn Yisa zugu daa kyɛ ka ti nya yɛdda niŋbu soori nti kpɛ n‑zɛ tin bɛ zaazisunseaa wa ni. Di nyɛ la Naawunni ŋɔn daa tum lala tunsuma n‑ti ti maa. Dizugu ka ti mari sufupeelli, dama ti mari tama, ni, ti nin nya Naawunni gyirima veelim. ³Din paasi maa, ti mari sufupeelli halli ti wahala diibu puuni gba, dama ti mi, ni, wahala diibu paasiri ti sugru ni sufukpeemni. ⁴Sugru mun paasiri ti beesisuŋŋu, ka beesisuŋŋu mun paasiri ti tama. ⁵Ka tama maa paasigu ku kyɛ ka ti di vi, dama Naawunni zaŋŋi u Siiya n‑ti ti ka ti baŋŋi u wurilim ŋɔn zoaai seem di zugu. ⁶Kirisita muna - sahanseaa ti daa na ka yaa la, lala saha maa deede ka u daa kpi n‑ti tirim tumbeeri dima maa. ⁷Ya bu nya? - Di tɔ pam ni sɔ sakki n‑kpi n‑ti ninvugsɔa - halli n‑ti yɛlimaŋni daansɔ gba. Amaa di bu ya’ai ka nira yi mari sufukpeemni n‑sakki n‑kpi ninvugsuŋŋu zugu. ⁸Amaa Naawunni ŋɔna - ŋɔn daa niŋi seem n‑wulisi ti, ni, u wuri ti pam nŋɔa#:- tin daa na bɛ tumbeeri ni sahanseaa la, Kirisita daa kpi n‑ti ti. ⁹Tɔ, ka di yi bɛ lala maa, ka Naawunni pun deaai ti, ni, yɛlimaŋni dima, Yisa Masiiya ziim maa zugu, dinŋɔna ti mi halli, ni, ŋɔn Yisa zugu ka ti nin laa n‑yi Naawunni sugyeaa ni gba. ¹⁰Dama tin daa nyɛ Naawunni dindaandima sahanseaa la, u Bii Yisa kum maa zugu daa kyɛ ka Naawunni deaai ti taalli sindaani maa. Di zugu ti mi halli, ni, Yisa nyɔvuri zugu nin kyɛ ka ti nya tuliginsim. ¹¹Amaa pa dinŋɔ kɔkɔ gba. See ka ti mari sufupeelli pam Naawunni saani, ka gyeemni u ti Dugma Yisa Kirisita zugu dama ŋɔn Yisa n daa zɔ sindaani n‑ti ti ka u Ba deaai.

¹²Dinzugu ya teesima Adam yɛla: ŋɔn nira yinni zugu ka tumbeoo ni ala’akyi daa kpɛ duniya wa na, ka tumbeoo zugu muna ka kum bɛ ni. Lala zugu ka kum daa pun laai m‑paai sɔkam, dama sɔkam zaa tum la tumbeoo. ¹³Tumbeoo siri daa pun bɛ la duniya wa puuni pɔi, ka Musa na bu deaai zaaligu maa yɛla Naawunni saani. Amaa di zaa yɔri, ba daa bu nyaŋŋi n‑tɔ’asiri tumbeoo galinsi yɛla, zaaligu la ŋɔn daa na ka ni la zugu. ¹⁴Amaa kum daa pun su ba zaa fukumsi n‑yi Adam saha halli nti paai Musa. Sɔkam daa kpi, halli ban daa bu tum tumbɛseelli kan ŋmanni Adam dinni la nti za’asi Naawunni noori zaaligu. Ŋɔn Adam muna - u nyɛ la sɔ ŋɔn daŋŋi tooni n‑wulisiri sɔ ŋɔn nin naayi kyɛ na la yɛla ŋɔn ti ya bɛ seem.

¹⁵Amaa Naawunni piini yiiko bu ŋmanni tumbeoo dinni. Ay! - di gaari lala zugu pam. Ti mi halli, ni, ninvugyinni taalli zugu ka niriba pam daa kpi; amaa Naawunni piini zoaari m‑paasiri n‑suŋŋni niriba pam, ka lala gba yiiri la ninvugyinni zugu ni na - di nyɛ la: Yisa Kirisita Masiiya zugu. ¹⁶Din laa m‑paasi: Naawunni piini siri bu ŋmanni la ninvugyinni maa tumbeoo la yɛla: dama tumbeoo yinni kɔkɔ zugu ka Naawunni daa kari sɔkam sariya n‑lusi ba, amaa Naawunni piini zugu daa kyɛ ka tumbeeri pam yɛla daa kpiisi, ka ba yiisi niriba maa, ni, ba mari yɛlimaŋni. ¹⁷Ya bu nya? - Tumbeoo yinni taalli zugu daa kyɛ ka kum su sɔkam fukumsi, ka di daa yi lala tumbɛdaana yinni maa saani na. Tɔ, ka dinŋɔna ti mi halli, ni, seeba ban deaai Naawunni yɛlimaŋni u piinisuŋŋu pam zugu la nin ti su nyɔvuri naam fukumsi, ka di mun nyɛ la tunsuŋŋu daana yinni zugu, ŋɔn nyɛ Yisa Kirisita. ¹⁸Dinŋɔ zaa kyɛ ka ti baŋŋi, ni, nira yinni tumbeoo zugu kyɛ ka niriba zaa yɛttɔ’a lu Naawunni saani, ka ba zaa nya taalli u saani. Lala yaasa ka nira yinni maa tunsuŋŋu zugu kyɛ ka niriba zaa yi taalli ni, ka ba mari yɛlimaŋni Naawunni saani nti nya nyɔvuri. ¹⁹Ninvugyinni maa daa za’asi Naawunni noori, ka di zugu niriba pam daa nya taalli, ni, ala’akyi dima n nyɛ ba. Lala yaasa ka ninvugyinni ŋɔnla daa sakki Naawunni noori, ka di zugu niriba pam daa yi taalli ni, ni, yɛlimaŋni dima n nyɛ ba. ²⁰Zaaligu muna - ba daa mari ka na ni ba ti kyɛ ka taalli tumpu maali m‑paasira. Amaa taalli ŋɔn maali m‑paasiri seem la, Naawunni piini gba daa paasi n‑gaari lala zugu. ²¹Tumbeoo zugu n‑daa la, dama tumbeoo daa mari kum yiiko n‑su niriba fukumsi, amaa lala ka Naawunni piinisuŋŋu mari yɛlimaŋni yiiko n‑su ba fukumsi, halli ka ba ti nya nyɔvuri kan ka tɔriga, Yisa Kirisita Masiiya zugu.

¹Tɔ; dinŋɔna ti ya yɛli la wula? Ni, ti kpalimma n‑tumni tumbeeri ni ti ti kyɛ ka Naawunni piinisuma zoaari m‑paasira? ²Ay! - di pa lala. Ti nyɛ la ninvugseeba ban pun kpi zaŋŋi n‑kyaŋŋi Tumbeoo yiiko yɛla ni. Ka wula zugu ka ti nin laa m‑bɛ tumbeeri tumpu ni? ³Bee, ya bu mi kɔsuubu gbinni ŋɔn nyɛ seem? Tirim ban daa deaai Naawunni kɔsuubu la zaa, dina n wulisi, ni, ti bɛ la Yisa Kirisita ni. Ka di laa n‑wulisi, ni, ti paasi la u zugu n‑kpi gba. ⁴Din laa m‑paasi, ban daa su ti koom ni ti ti paasi Yisa zugu n‑kpi maa, ba daa zaŋŋi ti m‑paasi u zugu n‑sɔ’ai. Ka di gbinni nyɛ la nŋɔa: ni, ti Ba Naawunni gyirima yiiko daa kyɛ ka Yisa doaai kum ni; ka di zugu lala kyɛ ka ti gba doaai nti bɛ beesipaalli. ⁵Dama ti yi ŋmanni la ti Dugma Yisa n‑kpi u kum wa taabu, di kpa, ni, ti nin ŋmanni hoo ŋɔna u kum doaari ni gba. ⁶Ka ti mi, ni, ti beesikura la ka ba daa zaŋŋi n‑la’am m‑paasi Masiiya zugu n‑kpaasi n‑tabli dɔpulli zugu, ni lala kyɛ ka ti beesikura ningbina nin sa’am m‑basi, Tumbeoo ŋɔn su a yɛla zaa maa zugu. Dinŋɔna ti ningbina ku laa n‑nyɛ seesi Ala’akyi ŋɔn su hoo ban su daaba seem maa. ⁷Dama ŋɔn kpi zaa pun yi ala’akyi ni. ⁸Tɔ, ka tirim ŋɔn pun paasi Kirisita zugu n‑kpi maa, dinŋɔna ti mari la yɛdda, ni, ti nin paasi u zugu m‑mari nyɔvuri gba. ⁹Ti mi, ni, Kirisita daa pun yisigi kum ni, ka di zugu u ku laa n‑kpi, dama kum laa n‑ka yiiko u saani. ¹⁰Ŋɔn daa kpi maa, u daa kpi yummu zaŋŋi n‑kyaŋŋi Tumbeoo yiiko saani: ka ŋɔn mari nyɔvuri maa muna, u mari n‑ti la Naawunni saani. ¹¹Tɔ, ka dizugu ya gba teesima ya mansi yɛla lala. Ni, ya gba pun kpi zaŋŋi n‑kyaŋŋi Tumbeoo yiiko ni, ka mari nyɔvuri n‑ti Naawunni, yan la’am m‑bɛ Kirisita Yisa saani zugu.

¹²Ya ningbina nyɛ la seesi an kpiira, ka di zugu yan di kyɛ ka Tumbeoo su a fukumsi nti kyɛ ka a dɔli Tumbeoo kɔribeeri yɛla. ¹³Ya di laa n‑zaŋŋi ya ningbina luga zaa n‑tiri Tumbeoo, ka a ti leebi Tumbeoo tuma neema. Amaa ya zaŋŋma ya ningbina luga zaa n‑tiri Naawunni ka a ti leebi u yɛlimaŋni tuma neema, dama ya nyɛ la seeba ban pun neaai kum ni. ¹⁴Dinŋɔna Ala’akyi ku laa n‑nyɛ ya dugma, dama zaaligu maa bu su ya yɛla, amaa ka Naawunni piinisuma tuma n su ya.

¹⁵Bɔ yaasa? Zaaligu bu su ti, na’ala Naawunni piini n su ti: ammi, ti tumma tumbeeri lala zugu? - Ay! pa lala. ¹⁶Ya bu mi daaba yɛla ŋɔn bɛ seem? Ya yi zaŋŋi ya mansi n‑ti sɔ ni ya leebi u daaba ka wumni u noori, ŋɔnŋɔ n leebi ya dugma ka ya kur nyɛ la yan deaai sɔ noori wa daaba. Sɔya ayi m bɛ ni#:- bee, ya nin deaai Tumbeoo noori nti nya kum; bee, Naawunni noori wumpu soori ka ya nin deaai nti paai yɛlimaŋni zaaziiya. ¹⁷Amaa ti puusiri Naawunni barika! Dama ni ya daa bɛ Ala’akyi suulinsi ni n‑wumni Tumbeoo yɛligu hoo daaba maa zaa, ya daa wum yɛlimaŋni mooligu la ka doaai n‑takki ya sufu ni teesa ka sakki n‑deaai wulisigu maa. ¹⁸Ka ya daa laa n‑yi Ala’akyi suulinsi ni na, ka leebi Yɛlimaŋni ŋɔn su seeba. ¹⁹Tɔ, n tɔ’asiri la ninsaala duniya wa puuni beesigu yɛla n‑tiri ya, dama a gbinni bamsim bu tɔa; ka yan bɛ la duniya wa puuni la zugu n kyɛ ka ya na ka yaa zaŋŋi n‑kyaŋŋi yɛlizulima yɛla. Ya daa kyɛ ka ya ningbina luga zaa leebi hoo daaba n‑ti da’ari tuma ni zaaligu za’asigu. Amaa pampaŋŋɔ ya zaŋŋi ya ningbina n‑leebi la daaba n‑ti Naawunni yɛlimaŋni la, n‑tumni tunsuma kasikasi. ²⁰Yan daa bɛ Ala’akyi suulinsi ni hoo daaba sahanseaa la, Yɛlimaŋni maa daa bu su ya fukumsi. ²¹Ka anfaani bɔ ka ya daa nya di zugu? Ay, zaalim! Lala tumbeeri maa zugu daa kur kyɛ ka ya di vi, ka yɛla wa zaa naari nyɛ la kum. ²²Amaa pampaŋŋɔ ba fa ya m‑basi n‑yiisi Ala’akyi fukumsi ni na, ni ya leebi Naawunni suulinsi niriba. Dinŋɔ zugu ka ya nyari anfaani pam ka leebi la Naawunni dinni, din mun naari nyɛ la nyɔvuri kan ka tɔriga. ²³Dama Ala’akyi yoori yoori n‑tiri ka tuntumniba, ka lala yoori nyɛ la kum. Amaa Naawunni mun tiri la u piini yɔriyɔri, ka lala piini nyɛ la nyɔvuri kan ka tɔriga, Kirisita Yisa ti Dugma saani.

¹Tɔ. M mabiisi, ya kyɛ ka n tɔ’asi n‑ti yaseeba ban baŋŋi zaaligu la. Ya na zi zaaligu yɛla ŋɔn nyɛ seem deede, bee? Ni, nira ŋɔn na kpalim m‑bɛ u nyɔvuri ni sahanseaa maa kɔkɔ ka zaaligu maa dɔli u: bee bɔa? ^2-3Ya bu nya? - Zaaligu wulisiya, ni, pɔ’a yi kuli doo, di kpa ni, ni, u sira maa su u yɛla sahanseaa lala doo maa yi na bɛ u nyɔvuri ni. Amaa u sira maa kum nyaaŋŋa, zaaligu basi pɔ’a maa taalli ka u su u maŋŋa, halli ni u nin toaai n‑kuli siripaalli. Pɔ’a wa yi bɔ dɔsɔ, ka u sira na bɛ u nyɔvuri ni, ba boonni u, ni, pɔ’agoorli; amaa u sira maa yi kpi, zaaligu maa bu laa n‑dɔli u, ka u pa pɔ’agoorli, ni ŋɔn kuli siripaalli maa zaa. ⁴Tɔ, ka di daa nyɛ la lala n‑ti ya, m mabiisi. Ba daa kyɛ ka ya paasi Kirisita ningbina zugu ka ku ya, di zugu ya laa n‑ka ni n‑ti zaaligu yɛla. Ka dizugu ya nya soori ni ya ti leebi sɔ dinni, ŋɔn yisigi kum ni - di nyɛ la Yisa; ni di niŋi anfaani n‑ti Naawunni. ⁵Sahanseaa la, ti beesigu daa dɔli ti ningbinkɔrisi yɛla. Di saha ka tumbeeri tumpu boorimma daa dɔli zaaligu maa n‑nya yaa n‑tumni ti ningbina luga zaa ni; ka ti daa bu nya anfaani di zugu - ay! kum kɔkɔ ka ti daa nya. ⁶Amaa pampaŋŋɔ ti kpiya ni n‑ti zaaligu maa, ka di zugu zaaligu wa bu laa n‑su ti yɛla. Lala yi kyɛ ka ti bu laa n‑dɔli sɔkurigu kan nyɛ zaaligu sɔppu maa dinni la, amaa sɔpaalli kan nyɛ Sii maa dinni.

⁷Dinzugu, ti ya yɛli la wula? - ni, Naawunni zaaligu maa nyɛ la ala’akyi, bee? Ay! pa lala. Amaa di yi da pa la zaaligu la zugu, n naa n‑ku baŋŋi ala’akyi ŋɔn nyɛ seelli. Dama zaaligu maa yi da bu yɛli, ni, “Di kyɛ ka i sufu kɔrisi kpɛ i kpeaa buna zugu.”, n naa n‑ku baŋŋi niriba neema boobu yɛla. ⁸Ala’akyi daa dɔli zaaligu la n‑nya zaazisuŋŋu pɔi, ka naayi kyɛ ka neema boobu teesibeeri balibu pam kpɛ n sufu ni. Amaa zaaligu yi ka ni, Ala’akyi mun gba kpi ni. ⁹Sahanseaa la, n daa mari nyɔvuri, ka na zi zaaligu yɛla maa. Amaa zaaligu la ŋɔn daa ti paai ma na, ka daa kyɛ ka Ala’akyi neaai ni, ¹⁰ka man kpi. Zaaligu la gbinni nyɛ la nyɔvuri, amaa man saani ka daa zi la kum na. ¹¹Zaaligu maa zugu ka Ala’akyi daa nya soori n‑yɔmsi ma, n‑zaŋŋi zaaligu maa yɛla n‑kyɛ ka n kpi. ¹²Ka di zaa wulisiri, ni, Naawunni zaalikpana maa nyɛ la kasi, ka zaaligu kam zaa yinniyinni nyɛ la bunveelli; a zaa mari la yɛlimaŋni kasikasi.

¹³Ka bunsuŋŋu dinŋɔ n kyɛ ka kum paai ma la, bee wula? - Ay, pa lala! Ala’akyi n nyɛ din ziiri kum na, ka ka daa dɔlisi bunsuŋŋu wa n‑tum lala maa; ka di zugu ka ti baŋŋi ala’akyi beeri ŋɔn nyɛ seem la. Lala zugu ka zaaligu la kyɛ ka tumbeeri zaa yiiri paalu. ¹⁴Ti mi halli, ni, zaaligu la nyɛ la seaa kan dɔlisi ni siiya; amaa man mun nyɛ duniya wa ni ninsaala, ka ba koosiri ma ni hoo daabri n‑ti Ala’akyi. ¹⁵Halli n ku toaai m‑baŋŋi man tumni seelli. Dama m bu tumni man boori tunseesi. Ay! - tunseesi man bu boori la zaa ka n tumna. ¹⁶Lala zugu, n yi tum taaliseaa ka yɛli, ni, m bu boori lala, n yɛttɔ’a wa wulisiya, ni, zaaligu la veela, ka n sakki lala. ¹⁷Ka dinŋɔ pa la mani n tumni taalli maa, amaa Ala’akyi m bɛ n saani n‑tumna. ¹⁸M mi, ni, bunsunseelli ka m beesigu ni, halli beela - di nyɛ la n duniya wa ni ningbina la ni beesigu ni. M boori tunsuma tumpu, amaa n kɔŋŋi la a tumpu. ¹⁹M boori la tunsuŋŋu tumpu n‑kɔŋŋi, ka laa n‑tumni tumbɛseelli man bu boori maa. ²⁰N yi tum taaliseaa ka yɛli, ni, m bu boori lala, dinŋɔ pa la mani n tumni taalli maa, amaa Ala’akyi m bɛ n saani n‑tumna. ²¹N yi baŋŋi yɛlimaŋni nŋɔa: ni, n yi kur boori ni n ti tumni din veela, lala saha maa ka tumbeoo tumpu bɛ n saani. ²²Dama n sufu ni teesa zaa kur sakkri ni n‑tiri Naawunni zaaligu tuma, ²³amaa m baŋŋiya, ni, zaaliseaa n bɛ n ningbiŋŋu luga ni. Ka lala zaalibeoo tuusiri tɔppu n‑niŋni n sufu ni teesa zaalisuŋŋu la, ka nyaŋŋi ma n‑gbaai ma nti kpari n ningbiŋŋu luga ni teesibeoo ziiya. ²⁴Waay, waay, waay! Man wahala daana wa! Ŋɔni n lee n‑ya fa ma m‑basi, n‑yiisi ma duniya wa ni ningbina beesigu wa ni, din taasiri ma kum ni? ²⁵Ay! M pɛ’ari Naawunni ka puusiri u barika, dama ŋɔn pun fa ma m‑basi, Yisa Kirisita Masiiya ti Dugma zugu.

Ah, tɔ! M mammaŋŋa sufu ni teesa puuni ka n dɔli la Naawunni zaaligu sɔsuŋŋu, amaa n duniya wa ni ningbina beesigu puuni ka n na dɔli la Ala’akyi sɔbeoo.

¹Dinŋɔna ba ku laa n‑toaai n‑kari Kirisita Yisa niriba sariya n‑lusi ba, halli beela. ²Dama zaalipaalli bɛ la Yisa Kirisita saani; Naawunni Sii maa zaaligu n nyɛ ka, ka ka tiri nyɔvuri. Zaaligu wa n kyɛ ka i yi zaalikurigu la suulinsi ni na - Ala’akyi ŋɔn su zaaliseaa maa nla, kan tiri kum. ³Ban daa sɔbi zaaligu seaa n‑dooli la muna, di daa kɔŋŋi yiiko, duniya wa ni ninsaalidima ningbina ŋɔn boori tumbeoo maa zugu. Amaa Naawunni mammaŋŋa daa zaŋŋi u yiiko n‑tumna. U daa kyɛ ka u toori Biiya kyɛ ti saani na nti leebi ŋɔn mari duniya wa ni ningbina, hoo tumbeeri dima ŋɔn mari seem la - halli tumbeeri zugu ka u daa kyɛ na gba. Lala ka Naawunni daa nyaŋŋi n‑kari sariya n‑lusi Ala’akyi; dama duniya wa ni ningbina maa ni ka tumbeeri bɛ ni n‑tumna. ⁴Di zaa gbinni nyɛ la nŋɔa: ni, Naawunni zaaligu ŋɔn ya zaali ti yɛlimaŋni maa, lala yɛlimaŋni naayi bɛ ti beesigu ni zaa - tiseeba ban bu dɔli ningbina kɔribeeri sɔkura la, amaa sii maa sɔsuŋŋu, bumpaalli, ka ti dɔla. ⁵Dama seeba ban bɛ duniya wa ningbinkɔrisi ni la, ba zikki zaa bɛ ningbinkɔrisi yɛla ni; amaa seeba ban bɛ sii maa beesisuŋŋu ni la, ban mun zikki kur bɛ sisuŋŋu yɛla ni. ⁶Ningbinkɔrisi teesa tiri la kum, amaa sii maa beesigu teesa tisiri la nyɔvuri ni sufudoaa. ⁷Duniya wa ni ningbinkɔrisi teesa kur zaŋŋi la Naawunni dimni; a bu sakkri n‑tiri Naawunni zaaligu - ka mun pun ku toaai n‑sakki lala. ⁸Lala zugu ka ninvugseeba ban beesigu dɔli ningbinkɔrisi soori la ku toaai n‑tigi Naawunni nini.

⁹Yarima muna - duniya wa ningbinkɔrisi bu su ya, amaa Sii maa beesisuŋŋu ni ka ya bɛ ni. Halli sɔ yi ka Kirisita Siiya, u pa la Yisa dinni gba. ¹⁰Ya duniya wa ni ningbina muna - kum su a, tumbeeri zugu. Amaa di zaa yɔri, Kirisita yi bɛ ya ni, ya siisi mari la nyɔvuri, Naawunni ŋɔn deaai ya hoo yɛlimaŋni dima maa zugu. ¹¹Naawunni siri daa yisigi Yisa kum ni. Dizugu ŋɔn Naawunni Sii maa yi bɛ ya ni, u nin kyɛ ka ya gba ningbina nin ti yisigi kum ni - halli ni a kpiiri ni gba - hoo ŋɔn daa yisigi Yisa seem la; ka di nyɛ la u Sii maa ŋɔn bɛ ya ni la zugu.

¹²Dizugu, m mabiisi, di ŋmanni la hoo ti diri samni seem la. Amaa pa duniya wa ningbiŋŋu samni ka ti di, ni ti ti dɔli ningbinkɔrisi beesigu yɛlibeeri; ¹³dama ya yi ti dɔli ningbina beesibeoo soori ya nin kpi. Amaa ya beesigu yi dɔli la Sii maa soori, lala yi kyɛ ka ningbinkɔrisi kpi, ka yarima mun nin neaai. ¹⁴Dama sɔkam ŋɔn dɔli Sii maa beesigu la nyɛ la Naawunni biiya. ¹⁵Yan daa deaai Sii maa fukumsi maa, di pa la sisɔ ŋɔn nin kyɛ ka ya laa n‑leebi daaba, ni ya zɔri dabeem di zugu. Amaa yan daa deaai Sii la zugu, lala yi kyɛ ka ya leebri Naawunni biisi: ka ŋɔn Sii Kasi maa zugu ka ti tasiri n‑yɛtti, “Abba!” - ka di gbinni nyɛ la, “M Ba!” ¹⁶Halli Sii maa mammaŋŋa paasiri la ti toori siisi zugu n‑wulisiri, ni, ti siri nyɛ la Naawunni biisi. ¹⁷Tɔ, ka ti yi nyɛ la Naawunni biisi, ti laa n‑nyɛ la u faari dittiba. Ti nin di faari Naawunni saani, halli tin ni Kirisita nin la’am n‑di ka. Tin ni ŋɔn yi siri ti la’am n‑di u wahala, dinŋɔna ti ya la’amni n‑nya u gyirima gba.

¹⁸Man ŋɔn nya seem maa nŋɔa#:- pampaŋŋɔ namsigu wa ku toaai m‑ma’asi ni gyirima veelim seaa ban nin kasigi n‑ti ti la. ¹⁹Dama Naawunni daa naam duniya zaa, ka ka na bɛ ni n‑guusiri sahanseaa ŋɔn ya yiisi u biisi paalu ni na maa. ²⁰Dama duniya wa zaa ka ba daa zaŋŋi n‑kpeesi yɛttɔ’ayɔŋŋu ni, ka di pa la duniya yuubu zugu, amaa Naawunni ŋɔn daa zaali lala maa zugu. Dama u daa mari tama, ²¹ni, duniya wa zaa nin nya fa-m‑basi ka ku laa m‑bɛ sa’aŋŋu suulinsi ni; di saha ka ka nin paai mansuulinsi ni gyirima ziiya, hoo Naawunni biisi zaa ŋɔn nin ti mari seem la. ²²Dama ti mi halli, ni, duniya wa zaa nyuusiri ni ka diri la wahala hoo pɔ’asɔ ŋɔn bɛ dɔ’am wahala maa ni ŋɔn nyuusiri seem la. Ka di bɛ la lala halli ni zuna. ²³Ka di pa la duniya wa kɔkɔa, amaa ti mammansi gba, tirim ban daŋŋi n‑deaai Sii maa, ti gba nyuusiri ni ti sufu ni n‑guusiri sahanseaa Naawunni ŋɔn nin deaai ti hoo u biisi, ka fa ti ningbina m‑basi la. ²⁴Dama ti pun deaai tuliginsim, ka di nyɛ la tin mari lala tama maa ziiya. Tɔ, ka ti nini yi pun nya bunseelli, lala pa la tama marigu; dama sɔsɔ ku laa n‑yɛli, ni, u mari tama, ka mun pun nya. ²⁵Amaa ti yi mari tama zaŋŋi n‑kyaŋŋi ti nini ŋɔn bu nyari bunseaa, ti nin guri di la ni sugru.

²⁶Lala ka Sii maa suŋŋni ti, tin ka yaa maa zugu. Dama ti bu mi din da sum ni ti susi Naawunni seela, amaa Sii maa zɔri ti sindaani n‑tiri ti ni nimmoaa, halli ka sɔ ku toaai n‑yɛli u nyuusigu gbinni zaa ŋɔn nyɛ seem gba. ²⁷Naawunni mun viisiri m‑baŋŋi din bɛ ninsaalidima sufu ni, ka laa m‑baŋŋi din bɛ Sii maa teesa ni, dama Sii maa zɔri la Naawunni niriba sindaani n‑tiri ba, ka ŋɔn niŋni seem maa dɔli la Naawunni yuubu soori. ²⁸Ti mi halli, ni, seelli kam zaa ni, Naawunni suŋŋni la ninvugseeba ban wuri u maa - di nyɛ la: baseeba ŋɔn Naawunni ŋɔn daa daŋŋi m‑pii maa, u yuubu la zugu. ²⁹Dama u siri daa daŋŋi m‑mi u niriba, ka laa n‑zaali ba, ni ba ti ŋmanni u Bii la. Ka lala kyɛ ka u Bii maa nin nyɛ Zuuwa u babiisi pam saani. ³⁰Ka Naawunni ŋɔn daa daŋŋi n‑zaali seeba lala maa, ban ka u daa yiisi; ka daa yiisi ba, n‑deaai ba, ni, yɛlimaŋni dima. Ka ŋɔn daa deaai ba lala maa, u daa laa n‑ti ba gyirima.

³¹Tɔ, ka dinŋɔna wula ka ti ya yɛli di zugu? Naawunni yi bɛ ti saani, ŋɔni n nin toaai n‑zabri ti? Ay! sɔ ka ni. ³²Ŋɔna ŋɔn daa bu za’asi, ni, u toori Bii ku kpi, amaa u daa zaŋŋi u n‑tisi ti zaa zugu; ka dinŋɔna, wula zugu ka u ku ti ti bunsuma kam zaa m‑paasi u zugu? - U ku toaai m‑mɔŋŋi. ³³Ŋɔni n lee n‑nya galinsi ni u ti tɔ’asi n‑galim Naawunni ninvuggamsa maa? - ay! sɔ ka ni. Dama Naawunni pun deaai ba, ni, yɛlimaŋni dima. ³⁴Bee, ŋɔni n nin lee n‑kari ba sariya n‑lusi ba? Dama di nyɛ la Kirisita ŋɔn daa kpi, ka din gaari lala, u nyɛ la ŋɔn yisigi kum ni. Ka ŋɔn mun ziya Naawunni nudirigu ya’ari la, ka laa n‑zɔri ti sindaani Naawunni saani. ³⁵Ka ŋɔni n nin toaai n‑wɔligi tin ni Kirisita wurilim? Daaŋŋu bee? - bee mugsigu? Ban tumni ti putoo nin niŋi? Kɔm ŋɔn ti lu, bee, ti ti kɔŋŋi kyinkyina? Dabeem yɛla nin niŋi, bee tɔppu? ³⁶- Hoo din pun sɔbi n‑dooli, ni#:-

“Nyin, Naawunni, zugu ka ba kuuri ti,

Beoo kam zaa ka ba kuuri ti.

Dizugu ti ŋmanni la peesi -

Peesi ban ya kɔri seeba.”

³⁷- Ay! Anŋɔ zaa puuni ti nin nya nyaŋŋni, Yisa ŋɔn wuri ti maa zugu. ^38-39Dama n niŋi yɛdda, ni, seelli ku toaai n‑wɔligi tin ni Naawunni wurilim#:- kum ku toaai n‑niŋi, ka nyɔvuri mun bu ya niŋi. Pa malaakadima, pa yiiko daandima. Bunseesi an bɛ duniya wa ni pampaŋŋɔ ku toaai n‑niŋi lala, halli an naayi ya kyɛ na gba. Bunseesi an bɛ saazugu, bee, bunseesi an bɛ bɔ’azuliŋŋu ni ku toaai. Halli bunseelli kam zaa kan bɛ la duniya wa ni m‑paasi - seelli ku toaai n‑wɔligi tin ni Naawunni wurilim din bɛ ti Dugma Kirisita Yisa Masiiya saani maa.

¹Man ŋɔn ya tɔ’asiri n‑tiri ya wa nyɛ la yɛlimaŋni, man ŋɔn bɛ Kirisita saani maa zugu; m bu ma’ari ziri, halli Naawunni Sii Kasi kur kyɛ ka n sufu ni teesa wulisiri lala gba. ^2-3Ni, m mari la sufusa’aŋŋu pam, ni beerim din bu naara; ka di zaa nyɛ la m mabiisi, Yɛhudiyadima maa, zugu. Dama di yi naa n‑suŋŋi bana, man naa n‑sakki, ni, Naawunni ti za’asi ma, ka kari ma Kirisita saani. ⁴Ba nyɛ la Izraɛli dima: Naawunni daa deaai ba hoo u biisi ka wulisi ba u gyirima veelim; u daa pɔ noori n‑ti ba nangbanyinni zugu, ka daa zaali ba u zaaligu, ni ba wungyeeŋŋu soori yɛla; ka u daa ti ba noori zaŋŋi n‑kyaŋŋi bunsuma tisibu. ⁵Ban su kurimni sa yaadima yɛla; halli ba butiri maa ni, zaŋŋi n‑kyaŋŋi u ninsaala ningbina yɛla maa, ka Kirisita Masiiya daa yi na. Ka ŋɔn mun nyɛ la Naawunni, ka u gaari bunseelli kam zaa, ka ba pɛ’ari u ka gyeemni u saha din ka tɔriga. Ammi.

⁶Amaa di pa la kaman Naawunni yɛttɔ’a luya. Dama di pa la ban nya ba dɔ’am Izraɛli ni la zaa n nyɛ Izraɛli niriba ni yɛlimaŋni. ⁷Pa ba zaa n nyɛ Ibrahim biisi, kulla ban yi u butiri la ni zugu. Ay! - ni, “Yisahaaku saani ka i biisi nin yi na.” ⁸Dinŋɔ n wulisi, ni, di pa la ban dɔ’ai seeba zaa n nyɛ Naawunni biisi maa, amaa ban dɔli la Naawunni nangbambasiri soori n‑dɔ’ai seeba la n nyɛ biisi ni yɛlimaŋni. ⁹Dama nŋɔ ka Naawunni nangbambasiri maa daa yɛli#:- “Nyama! Di yi ti paai yuumni n nin labi na, ka lala saha maa ka Zaraatu ti ya mari u biiya.” - Naawunni yɛligu deede nla. ¹⁰Ka di pa la lala kɔkɔa, amaa Rɛbɛkka mun daa mari doo yinni puuwa - di nyɛ la: ti yaaba Yisahaaku dinni. ^11-12Amaa u daa na bu dɔ’ai u gyeesi maa, ka di zugu u biisi wa na bu tum tunseelli zaa - bunsuŋŋu, bee, bumbeoo - ka lala saha ka Naawunni daa yɛli, ni, “Bikpeema la nin ti gyeemni u tunzɔ.” U daa niŋi lala ni u ti kyɛ ka ŋɔn Naawunni yuubu ti zɛ suŋŋa, dama u boori ni u ninvuggamsa yiiri na, pa ba tuma zugu, amaa ŋɔn Naawunni ŋɔn boonni ba la zugu. ¹³Hoo din pun sɔbi n‑dooli, ni#:-

“Yaakubu ka n daa wura,

Iisɔ mun ka n daa yaai.”

¹⁴Wula ka ti ya yɛli yaasa? Ni, Naawunni daa bu niŋi din tuusi, bee? - Ay! di ku toaai m‑bɛ lala. ¹⁵Dama u daa yɛli Musa, ni#:-

“Mani n mari namboo

n‑tiri man ya zɔri seeba namboo la;

Ka niŋi sufubaalli

n‑tiri n sufu ŋɔn baali n‑tiri seeba la.”

¹⁶Dizugu di zaa pa la ninsaala yuubu, bee, ninsaala ŋɔn moori n‑tumni seem la zugu, amaa di bɛ la Naawunni nambɔzoaa maa zugu. ¹⁷Dama Litaafi maa yɛli n‑ti NaaFirawuna, ni, “Mani n kyɛ ka i doaai na ni n ti zaŋŋi i n‑wulisi n yiiko ŋɔn nyɛ seelli maa, ka kyɛ ka n yuuri du duniya wa zaa ni.” ¹⁸Dinzugu u siri mari namboo n‑tiri ninvugseeba, hoo u yuubu ŋɔn bɛ seem la; ka laa n‑kyɛ ka seeba mari tuppuwumni, ka di gba dɔli la u yuubu.

¹⁹Tɔ: di pa seem ya ninvugsɔ nin ti yɛli ma, ni, “Ka dinŋɔna, di niŋi la wula ka Naawunni kpalim n‑nyari ti galinsi? Dama sɔsɔ ku toaai n‑ta’ai ŋɔn Naawunni yuubu ŋɔn boori seem.” ²⁰Tɔ, ka n ya labsi u, ni, “Eeh, n zɔa! Ka nyini n nyɛ ŋɔni? Nyin ninsaala nin boosiri Naawunni boosa, bee wula? Dukku ku toaai n‑doaai m‑boosi ŋɔn mɛ ka la, ni, ‘Bɔ zugu ka i mɛ ma lala?’: bee m ma’ai ni?” ²¹Ammi, dugmeera ka soori ni u zaŋŋi ya’ari m‑mɛ ŋɔn boori a seem, bee? Ay! - u nin toaai n‑gbeaai ya’ari maa m‑mɛ laveelli, ka laa n‑gbeaai bɛni m‑mɛ laseaa ban zaŋŋi n‑tumni da’ari tuma. ²²Di bu ya’ai ka Naawunni yi boori u ti wulisi u yiiko, ni u sugyeaa, ŋɔn bɛ seem. Ka dizugu u daa niŋi sugru pam n‑tiri ninvugseeba ban ŋmanni la da’ari tuma laasi, seesi ban daa maali ni a ti sa’am m‑basi, ŋɔn Naawunni sugyeaa zugu. ²³Ka di bu laa n‑ya’ai ka u boori u ti wulisi u gyirima ŋɔn veeli pam seem. Ka dizugu u daa niŋi lala n‑tiri ninvugseeba ban ŋmanni la veelim tuma laasi la, ka u zɔ ba namboo, dama u daa daŋŋi m‑maali ba ni ba ti nya gyirima. ²⁴Halli tirima gba ka u daa booli ti, ni ti nya lala gyirima; pa Yɛhudiyadima la kɔkɔa, amaa ka ban nyɛ buriseesi niriba la m‑paasi. ²⁵Hoo din sɔbi Hɔseaa bukku maa ni, ni#:-

“Ban daa pa n niriba la,

N nin booli ba n niriba.

Man daa bu wuri sɔ la,

N nin booli u, ni, n wurilim nira.

²⁶Ka ya’aseaa ban daa yɛli ba,

Ni, ‘Ya pa la n niriba.’ la,

Bɛni ka ba nin boonni ba,

Ni, ‘Naawunni Nyɔvuri Daana biisi’. ”

²⁷Ka Aizaaya mun daa kaasi n‑yɛli zaŋŋi n‑kyaŋŋi Izraɛli dima yɛla, ni, “Halli Izraɛli niriba yi ti zoaai hoo teekuduuri mɔ’abisigu gba, di zaa yɔri, ba beela nin ti kpalim n‑nya tuliginsim. ²⁸Dama ti Dugma maa nin kari u sariya m‑basi duniya ni na, ka din ya naai la yooma.” ²⁹Hoo Aizaaya ŋɔn daa daŋŋi n‑yɛli seem la, ni#:-

“Naawunni Ŋɔn Ka Kpeaa yi daa bu kyɛ biisi wa

Ni ba kpalim n‑ti ti,

Di daa naa n‑niŋi ti hoo Sɔdoom ni Gɔmɔra -

Tinseesi Naawunni ŋɔn daa sa’am maa.”

³⁰Ka ti ya yɛli la wula yaasa? Ni, ban pa Yɛhudiyadima maa daa bu boori Naawunni yɛlimaŋni ziiya, amaa ba daa nya ka. Yɛdda zugu yɛlimaŋni beebu ziiya ka ba daa paai. ³¹Ka Izraɛli dima mun daa dɔli zaaligu soori m‑bɔa, nti gyɛa. ³²Wula zugu n‑daa la? - Dama ba daa bu dɔli yɛdda soori, amaa zaaligu tuma tumpu dinni ka ba daa dɔla. Ba daa tuui n‑lu kugri maa zugu, ³³hoo din pun sɔbi n‑dooli seem, ni#:-

“Ya nyama! N doonni la kugri,

Buntitaari, n‑niŋni Zayɔn tiŋŋa ni.

Kugseaa kan nin kyɛ ka niriba tuui n nyɛ ka,

Ni tampiiya kan kyɛ ka ba lu tiŋŋa.

Amaa ŋɔn niŋi u yɛdda muna -

Ŋɔna n ku di vi, halli beela.”

¹M mabiisi, di nyɛ la n sufu yuubu ni n Yɛhudiyataaba ti nya tuliginsim; lala zugu ka m puusiri Naawunni n‑tiri ba sahakam. ²M mi halli, ka yɛtti ya la yɛlimaŋni, ni, ba boori la Naawunni yɛla ni nimmoosi, amaa ba boobu maa mun bu dɔli bamsim soori. ³Dama ba bu mi Naawunni yɛlimaŋni soori, ka di zugu ba boori la ba zaali ba mammaŋŋa yɛlimaŋni soori. Lala zugu ka ba daa za’asi Naawunni soori ka bu paai ya’aseaa Naawunni ŋɔn naa n‑deaai ba, ni, yɛlimaŋni dima. ⁴Kirisita Masiiya nyɛ la zaaligu la gbinni, ni kan wa saala gba. U kyɛ ka seeba ban niŋi u yɛdda maa zaa yi paalu ni, ni, yɛlimaŋni dima.

⁵Musa daa sɔbi zaaligu la yɛlimaŋni soori yɛla n‑yɛli, ni, ŋɔnkam tumni zaaligu tuma maa zaasa nin nya nyɔvuri di zugu. ⁶Amaa zaŋŋi n‑kyaŋŋi yɛlimaŋni din yi yɛdda niŋbu ni na, ni, “Di birisiri i sufu ni, ni, ‘Ŋɔni n nin toaai n‑du saazugu m‑paai arizana ni?’, ” - di nyɛ la: ni, u du m‑paai bɛni nti zaŋŋi Kirisita n‑sigi na - ⁷“bee, ‘Ŋɔni n nin toaai n‑sigi n‑kpɛ bɔ’azuliŋŋu maa ni?’;” - di nyɛ la: n‑zaŋŋi Kirisita n‑duusi n‑yi kum ni na. ⁸Ka di yɛli la wula? - ni#:-

“Yɛligu maa bu wɔ’a ya saani,

Halli ka bɛ la ya nɔya ni,

Ka bɛ la ya sufu ni gba.”

- di nyɛ la yɛligu zaŋŋi n‑kyaŋŋi yɛdda niŋbu, yɛliseaa tirima ŋɔn moonni maa. ⁹Ni, ‘ya nɔya’, dama i yaari la i noori n‑sakki, ni, Yisa nyɛ la i Dugma; ni, ‘ya sufu’, dama i niŋni i sufu ni yɛdda, ni, Naawunni daa neaai Yisa kum ni. Ka anŋɔ abayi zaa zugu ka ya nin nya tuliginsim. ¹⁰Dama nira niŋni yɛdda u sufu ni, ka di zugu Naawunni deaai u, ni, yɛlimaŋni daana. Ka u laa n‑yaai u noori n‑sakki n‑wulisi paalu ni, ka nya tuliginsim di zugu. ¹¹Dama di sɔbi n‑dooli, ni, “Ŋɔn niŋi u yɛdda la muna - ŋɔna n ku di vi halli beela.” ¹²Kpa wa ka wɔligri ka ni - Yɛhudiyadima ku bɛ ba kɔkɔa ka kyɛ Griika dima. Naawunni nyɛ la ba zaa Dugma, ka ŋɔn mun zaŋŋi bunsunseelli kam n‑tiri baseeba ban mi u yuuri n‑susiri u maa. ¹³Ni, “Ŋɔnkam mi ti Dugma yuuri ka susiri u la nin nya tuliginsim.”

¹⁴Tɔ, ka dinŋɔna ba ya niŋi la wula n‑toaai n‑susiri u, ka bu daŋŋi n‑niŋi u yɛdda? Bee, ba ya niŋi la wula n‑toaai n‑niŋi u yɛdda, ka na bu wum u yɛla? Ka ba ya niŋi la wula n‑toaai n‑wum u yɛla, ka di pa la sɔ pun mooli u lahabaari maa n‑ti ba? ¹⁵Ban moonni maa muna - ba ku toaai m‑mooli, see ka sɔ yi tum ba ni ba ti niŋi lala. Hoo din sɔbi n‑dooli seem la, ni, “Di kur niŋni i la nya’asim ni i ti nya seeba ban mari lahabasuŋŋu maa n‑kyɛnni na.” ¹⁶Amaa pa sɔkam zaa n daa sakki n‑ti lahabasuŋŋu maa; hoo Aizaaya ŋɔn daa yɛli seem la, ni, “Ti Dugma, ŋɔni n niŋi ti kukɔri la yɛdda? - Ay, sɔ zaa bu niŋi!” ¹⁷Dinŋɔna yɛdda niŋbu yiiri la mooligu maa wumpu ni, ka mooligu wumpu mun yiiri la Kirisita yɛligu ni. ¹⁸Amaa zaŋŋi n‑kyaŋŋi Yɛhudiyadima maa yɛla ka m boosiya, ni, “Ba siri daa bu wum, bee bɔa?” - Ay! Dama Litaafi yɛliya, ni#:-

“Ba kukɔya gyili duniya lugri kam zaa,

Ka ba yɛligu paai tingbaŋŋu zaa tɔriga.”

¹⁹Dizugu n laa n‑ya m‑boosi, ni, Izraɛli dima siri daa bu baŋŋi? Ay! - Halli Musa daa daŋŋi n‑yɛli, ni, ti Dugma yɛliya, ni#:-

“N nin zaŋŋi ban pa butiri ni yɛlimaŋni

n‑kyɛ ka ya zabi ba nyuuri:

Ka laa n‑zaŋŋi ninvugseeba ban kɔŋŋi yɛm

n‑kyɛ ka ya suuri yisigi.”

²⁰Ka Aizaaya mun daa niŋi sufukpeemni n‑gaari lala, halli ka u daa ti yɛli, ni, ti Dugma yɛliya, ni#:-

“Seeba ban daa bu boori n zii la -

Ban ka n daa kyɛ ka ba nya ma:

Ka daa zaŋŋi m maŋŋa n‑wulisi

n‑ti seeba ban bu boosi n yɛla la.”

²¹Ka tin na kpalim n‑viisiri anabi Aizaaya yɛla maa, u daa laa n‑tɔ’asi n‑ti Izraɛli dima, ni, “Beoo kam ka n daa teaai n nuusi n‑ti n niriba, amaa ba daa nyɛ tuppuwumni dima ni zabbooriba.”

¹Ka dinŋɔna m boosiri ya, ni, ammi Naawunni za’asi u niriba m‑basi, bee? - Ay! di pa lala. M mammaŋŋa nyɛ la Izraɛli nira, Ibrahim tuŋŋu ni ka n yi na, halli Bɛngyamin za’anɔri bii n nyɛ ma. ²Naawunni bu za’asi u niriba, seeba ŋɔn daa daŋŋi m‑baŋŋi la. Ammi, ya bu mi Litaafi ŋɔn yɛli Ilaygya yɛla seem la? - Ni, ŋɔn Ilaygya daa susiri Naawunni n‑tuusiri Izraɛli dima seem maa, ³ni, “N Dugma, ba daa ku i anabidima la, ba mun daa sa’am i gyeeŋŋu ziisi la, ka man kɔkɔ n kpalim, halli ka ba boori ni ba ku ma gba!” ⁴Ka Naawunni daa labsi u la wula? - ni, “N pun kyɛ ka niriba tusa ayɔpɔi n kpalim m‑bɛ ni, baseeba na zi n‑gbaanni Ba’ali maa.” ⁵Tɔ - ka lala gba zugu ka pampaŋŋɔ ninvugyiisa kpalimiya - kyɛ-m‑pɛŋŋi piini maa ŋɔn yiisi ninvugseeba la nla. ⁶Ka di yi nyɛ la piini maa zugu ŋɔna, di bu laa n‑dɔli la tunsuma tumpu. Di yi pa lala, kyɛ-m‑pɛŋŋi piini maa naa n‑ku nyɛ piini. ⁷Bɔ yaasa? Izraɛli dima daa bu nya ban daa boori bunseelli nimmoaa la, amaa ninvugyiisa maa daa nya di. Ban kpalim maa mun daa mari tuppuwumni, ⁸hoo din daa sɔbi seem la, ni#:-

“Naawunni daa ti ba sibugsiga -

U kyɛ ka ba nini ku nya,

U kyɛ ka ba tuba ku wum,

Halli nti paai zuna.”

⁹Ka NaaDauda gba daa yɛli, ni#:-

“Ba la’amni n‑diri diibu pam -

Kyɛ ka di leebi la bɛriga n‑gbaasi ba!

Di leebi la kyɛ’ariga n‑gba ba,

Ni bɔ’azuliŋŋu ka ba lu n‑sigi ka puuni.

- Lala nin yɔ ba samni n‑ti ba.

¹⁰Kyɛ ka ba nini zibgi

Ka ba ku toaai n‑nyari, halli beela!

Kyɛ ka ba kuntiri ni

n‑ziiri zitibsa halli saha kan ka tɔriga!”

¹¹Dizugu m boosiri ya, ni: ammi, ba tuya ni ba ti lu tiŋŋa? - Ay! di pa lala. Amaa di nyɛ la ban burigri la zugu ka fa-m‑basi paai ban pa Yɛhudiyadima la saani na, ka lala nin kyɛ ka ban Yɛhudiyadima maa ti zabri nyuuri. ¹²Dizugu, ba burigri maa kyɛ ka bunsuma paari la duniya wa dima maa zaa, halli ba pɔsigri zugu ka ban pa Yɛhudiyadima leebi hoo bundaandima. Tɔ, ka di yi bɛ lala, Yɛhudiyadima zaa ŋɔn ti la’am m‑paasi maa, di ya niŋi la wula? - di siri nin veela n‑gaari zaa!

¹³Tɔ: ka pampaŋŋɔ n ya tɔ’asiri n‑tiri yaseeba ban pa Yɛhudiyadima la. Ka man ŋɔn nyɛ la tuumu n‑ti yan ban pa Yɛhudiyadima maa, n nin tum n tuma maa zaa ni nimbirimoaa. ¹⁴N teesiri, ni, di pa seem n Yɛhudiyataaba nin ti zabi nyuuri, ka lala nin kyɛ ka ba ninvugseeba ti nya fa-m‑basi. ¹⁵Dama sahanseaa ka Naawunni daa za’asi ba la, lala zugu daa kyɛ ka u ti la’asi duniya dima zaa na. Ka di yi bɛ lala, u yi laa n‑deaari ba na, di ya bɛ la wula? - Pa nyɔvuri n‑yi kum ni na nla? ¹⁶Ba yi daŋŋi n‑gbeaai maasibeeri beela nti zaŋŋi n‑tisi Naawunni, lala zugu yi kyɛ ka maasa maa zaa nyɛ la Naawunni dinni. Ba yi zaŋŋi tinya’ari n‑tisi Naawunni, lala zugu yi kyɛ ka timunni maa nyɛ la u dinni.

¹⁷Di ŋmanni la hoo ban ŋmaai tiseaa kan wanni wula m‑basi ka zaŋŋi moo ni tiwulli n‑tugi n‑tabli. Lala ka ba zaŋŋi i n‑kpeesi n‑tabli Naawunni niriba sunsukkuni. Ka tiwulipaalli wa deaari la sum ni bunsuma zaa an yiiri tii maa nya’a ni na. ¹⁸Ka di yi bɛ lala, nyin bumpaalli ku toaai n‑nyu bara n‑zeemni bunkura la. I yi boori i nyu bara, kur teaama, ni, di pa la nyini m‑mari tii la nya’a maa, amaa nya’a maa n mari i. ¹⁹Di pa seem i ya yɛli, ni, ba daa ŋmaai wulikura maa m‑basi ni ba ti tugi i n‑tabli. ²⁰Tɔ, yɛlimaŋni nla. Lala wula maa ka ba daa ŋmaai m‑basi a yɛdda kaalinsi maa zugu; ka nyini ka ba daa tugi n‑tabli, i yɛdda niŋbu zugu. Dizugu nyin di mari karimbaani, see ka i zɔri dabeem, ²¹dama Naawunni daa bu niŋi sugru n‑ti wulimaŋa la, ka u ku ti di sugru n‑ti nyini gba. ²²I bu nya Naawunni ŋɔn zɔri namboo seem? - ka laa n‑darigri tuba gba. U darigri ban lu la tuba, amaa ka zɔ nyini namboo, i yi ti kpalim m‑bɛ u nambɔzoaa maa ni. Di yi pa lala, u nin ŋmaai i gba m‑basi. ²³Ka banla gba yi ti kyɛ ba yɛdda za’asigu, ba nin laa n‑tugi n‑kpeesi yaasa, dama Naawunni mari la yiiko ni u ti niŋi lala. ²⁴I bu nya? U daa pun zaŋŋi nyini, sɔ ŋɔn nyɛ moo ni tii maa wulli, ni u ti takki i n‑tugi n‑kpɛ tisuŋŋu ni n‑tabli. Tɔ: lala n nyɛ di; ka dinŋɔna labsim ma: ammi, i teesiri, ni, u ku toaai n‑zaŋŋi tisuŋŋu wulimaŋa la ka laa n‑tugi n‑tabli? U nin toaai, walla!

²⁵M mabiisi, yɛlisɔ’ara nŋɔa, amaa m bu boori ni ya kɔŋŋi a bamsim, ka naayi zaŋŋi ya toori yɛm m‑boori a gbinni. Kulla Izraɛli dimseeba daa mari zugkpeeŋŋu ni tuppuwumni, see ka ban pa Izraɛli dima ti kpɛ na ka ba kaalli maa ti paai. ²⁶Ka di naayi kyɛ ka Izraɛli dima zaa ti nya tuliginsim hoo din daa sɔbi n‑dooli, ni#:-

“Tuligra maa nin yi Zayɔn na;

U nin yiisi din bu tuusi zaa m‑basi,

Ka kyɛ ka Yaakubu dima ti leebi kasi zaa.

²⁷Lala ka n ti ba noori,

n‑zaali nangbanyinni zaaligu n‑ti ba:

Di saha ka n nin kyɛ ba tumbeeri m‑pɛŋŋi ba.”

²⁸Ban saani ka di kur bɛ la lala: zaŋŋi n‑kyaŋŋi lahabasuŋŋu maa yɛla, ban ni Naawunni mari la dimni, ka di nyɛ la yarima zugu. Zaŋŋi n‑kyaŋŋi Naawunni yiisigu piini zugu muna, ba mari la wurilim, ka di nyɛ la ba yaadima zugu. ²⁹Dama Naawunni yi ti ya zaŋŋi u fa-m‑basi piini n‑tisi seeba, bee, u yi ti booli seeba u saani na, u bu ya takki u lala teesa maa. ³⁰Yarima daa bu wum n‑ti Naawunni, amaa ka yi nya u namboo pampaŋŋɔa, ka di nyɛ la ban ŋɔn bu sakkri Naawunni wumpu zugu. ³¹Tɔ, ka dizugu ban bu wumni n‑tiri Naawunni pampaŋŋɔa ka di nyɛ la namboo din kyɛ ya saani na zugu. Ka dinŋɔna di gbinni nyɛ la: ba gba nin naayi nya nambɔzoaa. ³²Dama Naawunni kpeesi sɔkam tuppuwumni zii ni, hoo ban kpatti la tumbeeri dima dansarika duu ni seem la. Ka u niŋi lala ni u ti kyɛ ka sɔkam zaa naayi nya u nambɔzoaa.

³³Naawunni bunsuma n zulima, yee! U katti la sariya ka di gbinni sɔ’aya; u sɔya zaa mun ka baŋŋni! Ni#:-

³⁴“Ka ŋɔni n na mi m‑baŋŋi Naawunni teesa gbinni?

Bee, ŋɔni n na mi n‑kpaam u?”

³⁵Ni#:-

“Halli ŋɔni n‑daŋŋi n‑ti Naawunni piini,

Ni Naawunni ti labsi n‑ti u yaasa?”

³⁶Dama bunseelikam zaa yi la u saani na, ka ŋɔn zugu ka a bɛ ni, ka a laa m‑paari u saani. Ŋɔna n sum ni pɛ’abu saha din ka tɔriga. Ammi.

¹Dizugu n susiri ya ni, m mabiisi, Naawunni nambɔzoaa zugu, ni, ya zaŋŋma ya mansi m‑maali sara n‑ti Naawunni ka u nini tigi. Di nyɛ la: yan na nɛ wa, ya nin leebi Naawunni dinni, dama dina n nyɛ gyeeŋŋu maŋni n‑tiri u. ²Yan di kyɛ ka duniya wa dima beesigu mugsi ya, ni ya gba bɛ la lala; amaa ya kyɛ ka ya beesigu takki n‑dɔli ya nini ŋɔn neaai n‑nya sɔpaalli la. Ya tumma Naawunni yuubu tuma nti baŋŋi a gbinni, ni, a veela ka laa n‑nyɛ bunsuma zaa ka Naawunni nini n tigri a.

³Tɔ; Naawunni ŋɔn pun zaŋŋi u suŋŋsim piini n‑ti ma la zugu, n kpaamni ya zaa yinniyinni nŋɔa: ni, yan di gɔsi ya mammansi yɛla n‑teesi, ni, a veela, halli ka ya lala teesa gaari din siri nyɛ yɛlimaŋni maa. Ay! - Ya kyɛ ka ya teesa dɔli la yam maŋni, hoo Naawunni ŋɔn zaŋŋi yɛdda n‑ti ya sɔkam yinniyinni seem. ⁴Ya nyama - ningbiŋŋu maa nyɛ la bummunni yinni, amaa tuga pam bɛ ka ni, ka a seelikam zaa mari la ka tumni, ka tumni. ⁵Di nyɛ la lala n‑ti ti zaa: ti zoaaya halli, amaa ti nyɛ la hoo ningbimmunni, tin ŋɔn bɛ Yisa Kirisita ni la zugu. Ka ti zaa ŋmanni la u ningbiŋŋu tuga n‑suŋŋni taaba. ⁶Ya bu nya? Naawunni pun zaŋŋi u piini n‑ti ti zaa, ka a nyɛ la kookooba. Sɔ yi nyɛ anabi, Naawunni piini maa zugu, ŋɔn tɔ’asima u yɛdda ŋɔn yi ti ti u, ni u ti yɛli seem la. ⁷Sɔ mun yi gyeemni la niriba, Naawunni piini zugu, ŋɔn zɛ yummu u lala tuma maa: ka sɔ mun yi tumni karimba tuma, ŋɔn gba tumma ni nimmoaa. ⁸Yaasa, sɔ yi kpamsiri niriba, di sum ni u kpamsiri ba suŋŋa; sɔ mun yi tɔtti tɔra, ŋɔn tumma ni u sufu zaa; sɔ mun yi su toondaana fukumsi, nimmoosi ka u tumni u tuma; halli sɔ yi ya suŋŋi faradima, ŋɔn mari sufupeelli n‑suŋŋi ba.

⁹Kyɛ ka ya siri wuri la niriba yɛlimaŋni ni, ka di yɔmsira. Ya yaama Sintaani yɛla, ka gyi din nyɛ bunsuŋŋu. ¹⁰Zaŋŋi n‑kyaŋŋi mabitirigu wurilim, see ka ya wuri taaba suŋŋa. Zaŋŋi n‑kyaŋŋi gyirima mun tisibu, see ka ya gyeemni taaba nimmoosi. ¹¹Zaŋŋi n‑kyaŋŋi ya tuma ni, yan di mari zinnya’ari; zaŋŋi n‑kyaŋŋi ya sufu ni yɛla, ya kyɛ ka ya nini moaai; ti Dugma ka ya gyeemni sahakam. ¹²Yan mari tama maa zugu, ya kyɛ ka ya sufu maai; yan mun nya namsigu sahanseaa maa, ya kur mari sugru di puuni; ka yan susiri Naawunni maa, ya susima nimbirimoaa. ¹³Ya suŋŋma ya nyaandɔlitaaba ban bɛ wahala ni la, ka sɛ’asi n‑deaari saamma n‑kpeesiri ya yiya ni. ¹⁴Ya susim bunsuma Naawunni saani n‑tiri seeba ban mugsiri ya: ii! - ya susim bunsuma, ka pa la bumbeoo n‑tiri ba. ¹⁵Baseeba ban mari sufupeelli maa, ya paasima ba zugu m‑mari sufupeelli; ban mun sufu sa’am, ya paasima ba zugu sufusa’aŋŋu ni. ¹⁶Ya la’amma m‑bɛ ni taaba ni sugru. Yan di duusi ya mansi amaa ka sakki n‑tabli tarimma saani. Yan di boori ya mansi, bee, n‑yɛtti ni, yɛm daandima n nyɛ ya. ¹⁷Yan di tum tumbeeri n‑labsi sɔa, ŋɔn tum tumbeoo n‑niŋi ya la zugu. Ay! - ya kpaŋŋma ya mansi n‑tumni tunseesi niriba zaa ŋɔn gɔsiri n‑yɛtti, ni, a veela. ¹⁸Ya kyɛ ka yan ni sɔkam mari la nangbanyinni, halli ya yi ti nyaŋŋi lala. ¹⁹M mabiwutta, yan di yɔ sɔ tumbeeri samni, amaa ya kyɛ u yoobu yɛla n‑ti la Naawunni, dama ŋɔna n su tubdarigri yɛla zaa. Dama di sɔbi n‑dooli, ni, ti Dugma yɛliya, ni, labsigu n nyɛ u dinni, ni, ŋɔna nin labsi n‑yɔa. ²⁰N‑laa m‑paasi, ni, “Kɔm yi mari i dindaana, nyin tim u diibu ka u di; kɔnyuuri mun yi mari u, nyin tim u koom: i yi niŋi nŋɔ di nin ŋmanni la i moaari la bugunsaala n‑ziinni u zugu.” ²¹Di kyɛ ka tumbeoo nyaŋŋi i; see ka i mari tunsuŋŋu n‑nyaŋŋi tumbeoo.

¹Ya kyɛ ka sɔkam zaa sakki n‑ti tinkpamma, ni ban su fukumsi la zaa. Dama kpamni ni fukumsi n ka ni m‑bu yi Naawunni saani na. Ŋɔn Naawunni pun zaali naam fukumsi dima an bɛ ni zaa. ²Ka ŋɔnkam za’asi fukumsi dima, di daama za’asi la Naawunni ŋɔn zaali seela. Ka seeba ban za’asi ba la muna - ba sumsi la tubdarigri. ³Yɛlimaŋni, ŋɔni n zɔri fukumsi dima dabeem? - Di pa la seeba ban tumni tunsuma la, amaa ban tumni tumbeeri la. I yi boori ni i bɛ ni ka ku zɔri fukumsi dima dabeem, nyin tumma tunsuma ka ba nin pɛ’ai i. ⁴Ŋɔn su naam fukumsi la nyɛ la Naawunni tuntumna, i suŋŋsim zugu. Amaa i yi ti tum din bu tuusi, nyin zɔma u, dama u bu mari naam yiiko maa yɔri; dama u nyɛ la Naawunni ŋɔn zaali sɔ ni u ti zaŋŋi ŋɔn Naawunni sufuyisigri n‑darigri tumbeeri dima tuba. ⁵Dizugu di sum ni ti sakkri n‑tiri naam fukumsi dima, pa dabeem zugu kɔkɔa, amaa ti sufu ni teesa ŋɔn mi, ni, lala veela maa zugu. ⁶Lala zugu gba ka ya yoori lampoo ni faarigu, dama ban deaari maa tumni n‑tiri Naawunni ni nimbirimoaa. ⁷Halli ya tima sɔkam zaa din sum ni u deaai seem. Di yi zaani toosigu, ya toosima; ka di yi kpa ya ni ya yɔ lampoo bee faarigu, ya yooma; halli ŋɔnkam sum gyirima tisibu, yan tim u gyirima ni tibsiri.

⁸Yan di di sɔ zaa samni. Sanseaa bu dɔli ya, di yi pa la, ni, ya wuri taaba; dama ŋɔnkam wuri u taraana pun dɔli la zaaligu zaa. ⁹Ya mi zaaligudima la yɛla: ni, “Di tum zina.”, ni, “Di ku ninsaala.”, “Di zu.”, ni, “Di kyɛ ka i sufu kɔrisi kpɛ i kpeaa buna zugu.” - halli ni an kpalim zaa m‑paasi: tɔ, a zaa bɛ la yɛlli yinni wa puuni, ni, “Wuri i taraana hoo nyin wuri i mammaŋŋa seem la.” ¹⁰Wurilim daana ku toaai n‑sa’am u taraana yɛla, lala zugu ka wurilim lu n‑ti zaaligudima la zaa.

¹¹Tɔ, ya tumma anŋɔa, dama ya mi saha maa ŋɔn paai seem la. Saha paaya: yan neaam goom ni, dama ti tuliginsim saha maa ku laa n‑yuui hoo din daa yuui seem tin daa daŋŋi n‑niŋi Naawunni yɛdda sahanseaa la. ¹²Yuŋŋu kyɛnni n‑gatta, ka beoo ya neaai. Dizugu ya kyɛ ka ti za’asi tunseesi an tumni zibsim ni la zaa, ka zaŋŋi la neesim ni tuma hoo tɔbbiisi ŋɔn zaŋŋi ba neema ni ba ti tuusi tɔppu seem la. ¹³Wuntaŋŋa ni ka ti bɛ ni, dizugu ya kyɛ ka ti beebu dɔli la soori, ka pa la dimaŋŋa ni daam nyuubu, bee, pɔ’agoorilim ni dɔgoorilim ni tumbeeri zaa, bee, zaba ni nyuuri zappu. Ay, ya kyɛl anŋɔ zaa m‑basi, ¹⁴ka zaŋŋi ti Dugma Yisa Kirisita Masiiya n‑niŋi ya beesigu ni, hoo nira ŋɔn yi yɛ u sutura seem la. Ka yan di dɔli ya ningbinkɔrisi yuubu tumbeeri maa, halli beela.

¹Ninvugsɔ yi bɛ ni ka u yɛdda bu kpeem Naawunni dɔligu ni, yan deaam u ya saani, amaa yan di ŋmɛ u nangbankpeemni zaŋŋi n‑kyaŋŋi u kyisigu yɛla. ²Dama seeba mari la yɛdda din kyɛ ka ba diri bunseelikam zaa; seeba mun yɛdda bu kpeem, ka ba diri la zɛvaari kɔkɔ di zugu. ³Ninvugsɔ ŋɔn nin toaai n‑di bunseelikam zaa la di galim ŋɔn bu diri la, ka ninvugsɔ ŋɔn diri zɛvaari kɔkɔ la gba di galim ŋɔnla, dama Naawunni deaai di daama gba. ⁴I nyɛ la ŋɔni n‑katti sɔ daabri sariya? Di ti nyɛ la ŋɔn su u maa n nin baŋŋi u nyaŋŋiya, bee, u luya. Halli u nin nyaŋŋi n‑zɛ yummu, dama u dugma nin toaai n‑kyɛ ka u nyaŋŋi. ⁵M‑paasi yaasa, seeba saani dabsiseesi veela n‑gaari taaba, ka seeba mun saani ka a zaa nyɛ la yimmu. Sɔkam zaa zaanma suŋŋa u toori teesa puuni. ⁶Sɔ yi gamsiri dabsa, Naawunni yuuri zugu ka u niŋni lala; sɔ mun yi diri seelli zaa, Naawunni yuuri zugu ka u dira, dama u puusiri la Naawunni bundirigu zugu; halli sɔ yi bu sakki n‑diri bundiriseesi, Naawunni yuuri ka ŋɔn gba niŋni lala, ka ŋɔn gba puusiri la Naawunni u bundirigu zugu. ⁷Dama ti sɔ ka ni m‑bɛ u toori zugu, sɔ mun ka ni n‑kpiiri u kɔkɔ zugu. ⁸Ti yi bɛ ni, ti Dugma zugu ka ti bɛ ni; ti mun yi kpi, ti kpi la ti Dugma zugu. Dinzugu ti yi bɛ ni, bee, ti kpi ni, ti Dugma n su ti yɛla zaa. ⁹Dinŋɔ zugu ka Kirisita daa kpi ka laa n‑yisigi kum ni: ni, u leebi ban pun kpi, ni ban na bɛ ni maa zaa, Dugma. ¹⁰I nyɛ la ŋɔni? - nyin ŋɔn galimni i mabiiya n‑zeemni u lala? Ti zaa nin ti zaani Naawunni maa tooni ka u kari ti sariya. ¹¹Dama di sɔbi n‑dooli, ni#:-

“ ‘Mani m bɛ ni, ’

- Lala ka ti Dugma yɛli -

‘Ka m pɔ la noori di zugu, ni,

Sɔkam zaa nin gbaani n tooni,

Sɔkam zaa nin baŋŋi ka sakki, ni,

Mani n nyɛ Naawunni.’ ”

¹²Dizugu ti sɔkam zaa nin tɔ’asi u toori beebu yɛttɔ’a n‑ti Naawunni.

¹³Dinzugu ti di laa n‑galimni taaba, amaa ya kyɛ ka ti gɔsi tin nin niŋi seem ka ti mabiisi di burigi, bee, n‑lu tumbeeri ni. ¹⁴Man ŋɔn bɛ Kirisita ni maa kyɛ ka man bu nya ka bundiriseaa kyisiri ka toori; amaa sɔ yi teesi u sufu ni, ni, ka kyisira, dinŋɔna ka siri kyisiri n‑ti di daama. ¹⁵I yi daamni i mabiiya nyin diri seelli zugu, dinŋɔna i bu tumni la wurilim zugu. Kirisita daa kpi u zugu, ka nyin di kyɛ ka i bundirigu diibu zugu ti sa’am u yɛla. ¹⁶Yan di kyɛ ka bunsunseaa yan mari maa ti nya yubeoo. ¹⁷Dama Naawunni naam maa pa la diibu, ni nyuubu; amaa naam maa nyɛ la yɛlimaŋni, ni sufudoaa, ni nya’asim piiniseaa Naawunni Sii maa ŋɔn tisira. ¹⁸Ka sɔ yi dɔli la soori wa n‑gyeemni Kirisita, Naawunni nini tigi di daama, ka u yuuri du ninsaalidima saani. ¹⁹Lala zugu, ya kyɛ ka ti gɔsiri la bunseesi an nin mari sufudoaa ka kyɛ ka ti suŋŋni taaba ka kyɛnni tooni. ²⁰Yan di kyɛ ka bundirigu zugu ti sa’am Naawunni ŋɔn maali seelli. Bundiriseelli bu kyisira, amaa di bu veeli ni i di seelli ka di nin kyɛ ka i mabii maa lu tumbeoo ni. ²¹Ti yi ŋɔbi numni, bee, n‑nyu daam, bee, anŋɔ taabu zaa, ka lala zugu kyɛ ka ti mabii lu tumbeeri ni, dinŋɔna ti di ŋɔbi, bee, n‑nyu a, halli fiiŋ. Lala n sɔa. ²²Kur mari i yɛdda wa yɛla suŋŋa, nyin ni Naawunni saani. Zugsuŋŋu nin bɛ ni n‑ti ŋɔn baŋŋi u sufu ni, ni, ŋɔn niŋni seem wa ka galinsi. ²³Amaa ŋɔn birisiri ŋɔn di seelli maa zugu, ka naayi di, Naawunni nin galim di daama di zugu, dama u bu dɔli la u yɛdda soori. Ka seelli zaa din bu dɔli yɛdda nyɛ la tumbeoo.

¹Tɔ; ka dizugu di sumsi ni tirima ban mari yaa ti yɛdda zugu la ti mari sugru n‑tiri ban ka yaa la: see ka ti maari ba sufu, ka ti di boori ti maari ti mammansi sufu. ²Sɔkam niŋma din nin kyɛ ka u taraana sufu maai ka u tumni tunsuma, ka kyɛnni tooni Naawunni saani. ³Halli Kirisita gba daa bu maai la u mammaŋŋa sufu, amaa di daa bɛ la hoo din daa sɔbi n‑dooli seem, ni, “Ban n daa boori la Naawunni tuubu la daa tu la mani.” ⁴Dama an daa pun sɔbi maa zaa daa sɔbi la ni di wulisi tirima, ni lala zugu ti kyɛ ka ti diri sugru, ka nya kpamsima Litaafi maa ziiya zugu nti mari tama. ⁵Dama Naawunni siri su sugru ni kpamsigu yɛla, ka u nin kyɛ ka ya dɔli Yisa Kirisita ka kpalim m‑mari nangbanyinni ni taaba. ⁶Ka ya nin la’am n‑zaŋŋi nangbanyinni m‑pɛ’ai Naawunni ŋɔn nyɛ ti Dugma Yisa Kirisita Ba la.

⁷Dinzugu ya deaama taaba hoo Kirisita ŋɔn pun deaai ya seem la, Naawunni pɛ’abu zugu. ⁸Dama n yɛtti ya, ni, Kirisita daa leebi la Yɛhudiyadima maa daabri ni u ti wulisi Naawunni yɛlimaŋni ŋɔn nyɛ seem, ni u ti zaali nangbambasiri maa deede - nangbambasiseesi ŋɔn Naawunni ŋɔn daa pun basi n‑ti ti yaadima la. ⁹Ka laa n‑kyɛ ka ban pa Yɛhudiyadima la mun pɛ’ari Naawunni u nambɔzoaa zugu, hoo din sɔbi n‑dooli seem, ni#:-

“Dinzugu n nin pɛ’ai nyin Naawunni,

N nin pɛ’ai i ban pa Yɛhudiyadima la saani.

N nin yuumni n‑tiri i yuuri.”

¹⁰Ka di laa n‑sɔbi yaasa, ni#:-

“Ya mari sufupeelli, yan pa Yɛhudiyadima wa,

Ya paasim u niriba zugu m‑mara.”

¹¹Yaasa, ni#:-

“Ya pɛ’ama ti Dugma, yan pa Yɛhudiyadima wa,

Ka kyɛ ka sɔkam zaa tiri u gyirima.”

¹²Ka Aizaaya gba daa yɛli, ni#:-

“Gyɛsi tuŋŋu ni dɔsɔ nin ti bɛ ni

n‑doaai na n‑su ban pa Yɛhudiyadima la naam;

Ŋɔna zugu ka ba nin ti nya tama.”

¹³Naawunni siri su tama yɛla, ka n susiri u, ni, u kyɛ ka sufumaasim ni sufudoaa ti paali ya sufu, yan niŋni yɛdda maa zugu. Ka Sii Kasi la yiiko nin kyɛ ka ya mari tama pam halli nti yakki.

¹⁴M mabiisi, m mi halli, ni, ya mari yɛlisuma zaa, ka bamsim kur paali ya ni, ka ya nyaŋŋi n‑kpaamni taaba. ¹⁵Amaa yɛttɔ’aseesi ziiya ka n niŋi sufukpeemni n‑sɔbi n‑ti ya na beela n‑teaari ya. Di yi la n yɛlimaŋni piini maa ni na, piiniseaa Naawunni ŋɔn zaŋŋi n‑ti ma la. ¹⁶U ti ma, ni, n niŋi Yisa Kirisita tuntumna ban pa Yɛhudiyadima maa saani. N tuma mun nyɛ la Naawunni lahabasuŋŋu tuma, nti kyɛ ka ban pa Yɛhudiyadima la ti la’asi na ka Naawunni Sii Kasi kyɛ ka Naawunni deaai ba la kasikasi. Ka tuma wa ŋmanni la ŋɔn maanni sara tuma, hoo ban la’asi la puri ni antaam na, m‑maali n‑ti Naawunni seem la. ¹⁷Dizugu Yisa Kirisita zugu ka m mari soori ni n nyu bara zaŋŋi n‑kyaŋŋi Naawunni yɛla. ¹⁸Dama n ku ma’asi ni n tɔ’asi seelli di yi pa la Kirisita ŋɔn zaŋŋi ma n‑tum tunseesi la; ka laa n‑yɛli yɛttɔ’aseesi la, ni di kyɛ ka ban pa Yɛhudiyadima maa ti sakki n‑ti Naawunni. ¹⁹U zaŋŋi lala tunkara ni alahazibu tuma yiiko n‑tum tuma wa n nuu ni, ni Sii Kasi yiiko. Ka di nyɛ la Gyɛrusalɛm zaŋŋi n‑gyiligi wa’aligu sa, halli nti paai Illirikum tingbaŋŋu ni, ka n mooli Naawunni lahabasuŋŋu maa yɛla zaa. ²⁰Ya bu nya? - M ba’a kur bɛ la timpaala ni, ni n ti mooli lahabasuŋŋu maa luginseaa niriba ban na bu wum Kirisita yuuri la ni. Lala ka n ku meeri n‑tɔmni sɔ nyeebri zugu. ²¹Amaa di bɛ la hoo din pun sɔbi n‑dooli seem la, ni#:-

“Ban na zi n‑wum u lahabaari la,

Ban nin nya ka baŋŋi:

Ban na zi n‑wum u yɛla maa,

Ban nin baŋŋi di gbinni.”

²²Dinŋɔ zugu ka di yuui ka m boori soori ni n ti kyɛ ya saani na n‑guui. ²³Amaa pampaŋŋɔ n laa n‑ka tunseelli luga wa puuni, ka n yi boori ni n kyɛ ya saani na yuuma seem nŋɔa, ²⁴m mari tama, ni, n yi ya gaari n‑kyaŋŋi Sipeen tingbaŋŋu ni, n nin nya ya. Ka n yi ti kaai ya n‑niŋi daba ayi pɔi, ka ti la’am m‑maai taaba sufu, ya nin naayi toaai n‑zaali ma soori ni ka n kyaŋŋi n kyɛnni la. ²⁵Pampaŋŋɔ ŋɔna, n wa la Gyɛrusalɛm tiŋŋa, ni n ti suŋŋi Naawunni niriba bɛni. ²⁶Dama Masidoonya dima ni Akaaya dima daa gbaai toosigu ni sufupeelli, ni, ba ti toosi n‑suŋŋi fara dimseeba ban bɛ Naawunni niriba sunsukkuni, Gyɛrusalɛm timpuuni la. ²⁷Ba daa gbaai lala ni sufupeelli, halli Gyɛrusalɛm dima samni n dɔli ba gba. Dama Gyɛrusalɛm dima daa zaŋŋi ba Naawunni bunsuma n‑tɔri n‑ti ban pa Yɛhudiyadima maa nti suŋŋi ba siisi, ka lala zugu kyɛ ka di sumsi ni ban ti zaŋŋi ba duniya wa bunsuma n‑tɔri n‑ti Yɛhudiyadima wa n‑suŋŋi ba ningbina. ²⁸Dizugu n yi tum dinŋɔ maa, n‑zaŋŋi ban bɔ seelli maa nti ti Gyɛrusalɛm dima maa n‑naai, n nin dɔli ya saani n‑gaari n‑kyaŋŋi n Sipeen la. ²⁹M mi halli, ni, n yi kyɛ ya saani na, n ya mari Kirisita bunsuma zaa n‑kyɛ na.

³⁰N susiri ya ni, m mabiisi, ti Dugma Yisa Kirisita zugu, ni Sii Kasi wurilim zugu gba, ni, ya suŋŋi ma ka ti susi Naawunni nimmoosi man yɛla zugu. ³¹Ya susima, ni, n nin yi Gyuudii dimseeba ban bu niŋi yɛdda la nuusi ni na, ka Gyɛrusalɛm puuni Naawunni niriba la nini nin tigi n suŋŋsim maa. ³²Ka lala zugu Naawunni nin ti ma soori ni n kyɛ ya saani na ni sufupeelli, ka man ni yarima nin la’am taaba m‑maai taaba sufu. ³³Naawunni siri su sufudoaa yɛla; ŋɔn Naawunni bɛ ya zaa saani. Ammi.

¹Tɔ, ka m boori ni ya ti deaai ti tunzɔpɔ’a wa ŋɔn yuuri boonni Fiibi. U nyɛ la sɔ ŋɔn tumni Naawunni tuma n‑tiri u niriba ban la’amni Kyɛnkyiriiya tiŋŋa puuni. ²Ya deaam u hoo din sumsi ni ya deaai ya mabii seem la, ti Dugma yuuri zugu. U yi ti boori seelli ya saani, ya suŋŋma u yan nin toaai seem zaa, dama ŋɔn gba suŋŋi niriba pam halli ni man gba.

³Ya puusima Prisila ni Akwila n‑ti ma, dama ba n nyɛ n tuntuntaaba la, Kirisita Yisa saani. ⁴Ba daa zaŋŋi ba nyɔvuya m‑pa talima man zugu, ka di pa la man kɔkɔ m pɛ’ari ba, see ninvugseeba ban pa Yɛhudiyadima ka la’amni ti Dugma yuuri zugu la gba - ban zaa paasi man zugu m‑pɛ’ara. ⁵Ya puusima ban mun la’amni ban Akwila ni Prisila yiri maa puuni n‑gyeemni Naawunni maa. Ka puusi n zɔsuŋŋu Ɛpeenɛtusi; ŋɔna n nyɛ Ɛseaa tingbaŋŋu ni ninvugsɔ ŋɔn daa daŋŋi ba zaa n‑leebi Yisa nyaandɔla la. ⁶Ka puusi Mariama, dama u tum pam n‑ti ya. ⁷Ni Andirɔnikusi ni Gyuniyasi: n dɔ’ariba n nyɛ ba, ka man ni ban n daa la’am m‑bɛ dansarika ni. Yisa tuumudima maa tiri ba gyirima, halli ni ba daa daŋŋi ma n‑leebi Yisa nyaandɔliba gba. ⁸Ka laa m‑puusi Ampiliyatusi n‑ti ma, dama n wuri u hoo Naawunni biiya: ⁹ni Yuribanusi ti tuntunkpeaa Kirisita Masiiya zugu, ni Siteekyusi n zɔsuŋŋu. ¹⁰Apɛliisi gba n nyɛ gyirima daana Kirisita yuuri zugu, ya puusima u n‑ti ma; ŋɔn ni Arisitɔbulusi yiri dima la zaa. ¹¹Ka puusi n dɔ’ara Hɛroodiyɔni n‑ti ma, ni Naasisusi yiri dima, ban nyɛ ti Dugma niriba la, m‑paasi. ¹²Tirifeena ni Tirifoosa n nyɛ pɔ’aseeba ban tum tunkara n‑ti ti Dugma, ya puusima ba n‑ti ma; ka puusi Pɛrisisi man wuri sɔ la - ŋɔn gba tum tunkara n‑ti ti Dugma. ¹³Ka puusi Ruufusi dama ti Dugma pun yiisi u: ka laa m‑puusi u ma la, ŋɔn nyɛ man gba ma. ¹⁴Ka puusi Asinkyiratusi, ni Filɛgɔni, ni Hɛrimiisi, ni Patirɔbaasi, ni Hɛrimaasi, ni ti mabiisi ban bɛ ba saani maa zaa. ¹⁵Ka laa m‑puusi Filɔlɔgusi, ni Gyuliya, ni Neeriyusi ni u tunzɔpɔ’a la, ni Ɔlimpaasi ni Yisa nyaandɔliba ban bɛ ba saani zaa. ¹⁶Ya puusima taaba suŋŋasuŋŋa ti wurilim puusigu ni. Kirisita Masiiya nyaandɔliba la zaa puusiri ya na.

¹⁷N kpaamni ya ni, ni, ya baŋŋma seeba ban wulisiri wulisiseesi an sa’amni yan pun bamsi wulisigu la; ba kur taasiri la nangbankpeemni na, ni ba ti lusi ya. Ya yim lala niriba maa yɛla ni. ¹⁸Dama lala niriba bu gyeemni ti Dugma Kirisita, amaa ba maŋtoori kɔrisi yɛla ka ba gyeemna. Ka ba zaŋŋi ba yɛttɔ’anya’asa ni nangbammalisim la n‑yɔmsiri ninvugseeba ban teesa bu zulima. ¹⁹Yarim muna - sɔkam mi, ni, ya deaari Naawunni noori, ka dizugu n sufu maasi ya yɛla zugu. M boori ni ya teesa ti zulima zaŋŋi n‑kyaŋŋi bunsuma, amaa ka laa m‑boori ni a ti kɔŋŋi bumbeeri bamsim, halli fiiŋ. ²⁰Naawunni n su sufudoaa yɛla zaa, ka di ku yuui ka u nin kyɛ ka ya nɔ n‑tɔm Sintaani zugu n‑ŋmirigi u. Ti Dugma Kirisita Masiiya wurilim kpalim m‑bɛ ya ni.

²¹Timɔti, n tuntunkpeaa la, puusiri ya suŋŋa, ni n dɔ’ariba m‑paasi - Luusiyusi, ni Gyeesɔni ni Soosipata nla. ²²(Man Tɛritiyusi, ŋɔn sɔbri gbaŋŋu wa n‑tiri Pɔla la, man gba puusiri ya suŋŋa ti Dugma yuuri ni.) ^23-24Gayusi gba puusiri ya ni; n yirikpɛdaana n nyɛ u, ka laa n‑kyɛ ka Yisa niriba la’amni u yiri maa ni. Ɛrasitusi gba puusira - ŋɔn su ti tiŋŋa wa ligri yɛla fukumsi la - ni ti mabii Kuwaatusi m‑paasi.

²⁵Ya kyɛ ka ti pɛ’ari Naawunni! Ŋɔna nin toaai n‑kyɛ ka ya nya yaa, ka di yi la man wulisiri lahabasuŋŋu maa ni na, ni Yisa Kirisita yɛla mooligu ni na. Di nyɛ la din wulisi yɛlisɔ’ara gbinni n‑tiri ya la. Ba daa sɔ’ai yɛla wa, piiligu ni halli ni zuna, ²⁶amaa pampaŋŋɔ ba kasigi a gbinni n‑wulisi ti. Hoo anabidima ŋɔn daa pun sɔbi n‑dooli seem la, lala lahabaari maa ka Naawunni, saha din ka naari la Daana, yɛtti, ni, ba yiisima na n‑wulisiri ya’ari kam, ni duniya zaa niriba ti deaai u noori n‑niŋi Yisa yɛdda. ²⁷Naawunni siri bɛ la u kɔkɔ m‑mari yɛm; gyirima zaa nyɛ la u dinni halli ni saha din ka tɔriga. Ti pɛ’ama u, Yisa Kirisita Masiiya zugu! Ammi.