KASIGRI

KASIGRI

seaa Naawunni ŋɔn daa wulisi GYƆNI la

¹Gbaŋŋu wa lahabaari wulisiri la Naawunni ŋɔn daa kyɛ ka Yisa Kirisita Masiiya ti kasigi n‑wulisi n‑ti u nyaandɔliba la. Di nyɛ la lahabaari zaŋŋi n‑kyaŋŋi duniya yɛliseesi an ya n‑niŋi pampaŋŋɔ zaŋŋi n‑kyɛnna. Yɛla wa zugu ka Masiiya maa daa tum u malaakasɔ man Gyɔni saani, man ŋɔn nyɛ u daabri maa. ²Dizugu man Gyɔni nini ŋɔn daa nya yɛliseesi maa zaa m‑bɛ gbaŋŋu wa puuni. A zaa nyɛ la Naawunni yɛlimaŋni yɛla ka Yisa Masiiya daa kasigi a n‑dooli paalu ni. ³Dizugu zugsuŋŋu pam bɛ nira zaa ŋɔn karim gbaŋŋu wa n‑ti u taaba. Ninvugseeba ban nin wum gbaŋŋu wa yɛligu ka sakki n‑ti ka yɛla gba mari zugsuŋŋu pam. Dama saha bu ya yuui ka gbaŋŋu wa puuni yɛla wa zaa nin yi paalu ka niriba nini nya.

⁴Pampaŋŋɔ man Gyɔni m puusiri yaseeba ban dɔli Yisa ka la’amni taaba gyeeŋŋu ziisi ayɔpɔi seesi an bɛ Ɛseaa tingbaŋŋu ni la. Yɛttɔ’a wa ka n ya n‑yɛli ya: Naawunni daa bɛ ni, ka na bɛ ni, halli u nin bɛ ni sahakam: u nin zɔ ya zaa namboo ka ti ya sufudoaa, yaseeba ban dɔli Yisa. Ka u siiya buyɔpɔi bɛ u naam zizii tooni maa, ka ŋɔn gba nin niŋi lala n‑ti ya. ⁵Yisa Kirisita n daa tuui n‑neaai kum ni, ka nyɛ yɛdda daana ni sɛharaditta maa; ŋɔn gba nin zɔ ya namboo ka ti ya sufudoaa. Dama ŋɔna n nyɛ duniya zaa nadima Naaba.

Ŋɔn Yisa wuri ti pam, ka lala zugu ka u daa kpi n‑yiisi ti ti tumbeeri taalli ni. ⁶Ka u laa n‑kyɛ ka ti leebi nabiisi ka gyeemni u Ba Naawunni hoo gyeeŋŋu toondaandima. Gyirima ni yiiko pam bɛ ŋɔn Yisa Kirisita Masiiya saani, halli saha din ka tariga! Ammi.

⁷Ya gɔsima n‑nya!

U bɛ sangbana ni n‑kyɛnni na;

Di saha ya zaa nini nin nya u -

Halli ninvugseeba ban daa kusi u maa gba:

Dizugu ninsaala bura zaa niriba

Nin kum ka fabli u zugu.

Lala n nyɛ di. Ammi.

⁸Ti Dugma Naawunni yɛliya: “Mani n nyɛ piiligu, ka n mun nyɛ naari. Mani n nyɛ sɔ ŋɔn na bɛ ni, ka daa pun bɛ ni, halli n nin ti kyɛ na: Naawunni Ŋɔn Gaari Zaa.”

⁹Tɔ: mani n nyɛ ya mabii Gyɔni n‑sɔbri wa; ka man ni yarima zaa la’amni n‑diri wahala ni sugru, Yisa yuuri zugu, ni ti Dugma Naawunni naam la zugu. Tɔ, ka n daa bɛ la Patimɔsi tingbaŋŋu ni, tingbanseaa kan bɛ teeku kooma sunsukkuni. N daa bɛ bɛni Naawunni yɛligu zugu, man daa moonni u yɛla n‑wulisiri niriba maa zugu. ¹⁰Di daari maa daa nyɛ la ti Dugma dabsiri maa, Alahari; ka n Dugma Sii maa daa paali ma ni, halli ka n ti wum kukɔri n nyaaŋŋa, ka ka kumni pampam hoo kikaa ŋɔn kumni seem. ¹¹Ni, “Sɔbma i nini ŋɔn nya bunseesi ka i tuba gba wum yɛttɔ’aseesi maa zaa. Sɔbma a n‑tɔlim n‑ti Yisa niriba maa seeba ban la’amni taaba n‑gyeemni Naawunni gyeeŋŋu ziisi ayɔpɔi, tinsi ayɔpɔi puuni: ka lala tinsi yuya nŋɔa#:- Ɛfɛsusi, Simeena, Peegamɔn, Tayatayira, Saadisi, Filadɛlifiya ni Leoodisiiya.”

¹²Di saha maa n daa gyeaai, ni n ti nya ninvugsɔ ŋɔn tɔ’asiri maa; ka daa nya ka salima buna ayɔpɔi n zɛya, ka firiladima tɔm n‑tɔm a zugu. ¹³Ka n daa nya firiladima maa sunsukkuni, ka sɔ n daa zɛya n‑ŋmanni hoo ninsaala, ka yɛ zalabia ka u sɛlooriga nyɛ salima bunni. ¹⁴U zugu ni u zɔbri daa pɛligi la hoo gumni, bee, hoo la’apeeliga, ka u nini nya’asiri ni hoo bugunsaala. ¹⁵U nɔba nya’ari hoo wuntaŋŋa, ka u kukɔri daa ŋmanni la hoo kɔpɔbra pam damni. ¹⁶Di saha maa u daa gyi la saŋmariwuusi ayɔpɔi u nudirigu ni, ka takoobi dittigu yiiri u noori ni na. Ka u nindaa mun kur nya’ari hoo wuntaŋŋa ŋɔn yi bii n‑nya’ari seem la.

¹⁷Man daa nya u sahanseaa la, n daa lu la tiŋŋa m‑pɔbri u toonni hoo man kpi ni la; ka u zaŋŋi u nudirigu m‑pa n zugu ka yɛli ma, ni, “Di kyɛ ka dabeem mari i, dama mani n nyɛ ŋɔn nyɛ piiligu ni naari!” ¹⁸Di saha ka u laa n‑yɛli, “Mani n nyɛ ŋɔn nɛ maa! N daa kpi ni, ka neaai nti kpalim saha din ka tariga; di zugu kum ni kpiimma tiŋŋa fukumsi zaa bɛ la n saani. ¹⁹Dinzugu sɔbma yɛliseesi i nini ŋɔn nyari wa zaasa, dama a nyɛ la yɛliseesi an niŋni pampaŋŋɔ ni yɛliseesi an nin kyɛ na di nyaaŋŋa. ²⁰Nyin ŋɔn nyari saŋmariwuusi ayɔpɔi ni firila tɔmpu ziisi wa - tɔ, a zaa nyɛ la yɛlisɔ’ara ka laa m‑mari a gbinni, a gbinni: saŋmariwuusi ayɔpɔi maa nyɛ la malaakaseeba ban guri Naawunni niriba ban la’amni n‑gyeemni u, tinsi ayɔpɔi maa puuni la. Ka firiladima ayɔpɔi la gba nyɛ la lala Naawunni niriba maa.”

¹Ni, “Sɔbma dinŋɔ n‑ti malaaka sɔ ŋɔn su fukumsi zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban bɛ Ɛfɛsusi tiŋŋa n‑la’amni n‑gyeemni ma#:-

‘Ŋɔn gyi la saŋmariwuusi ayɔpɔi u nudirigu ni la yɛligu nŋɔa; ŋɔn kyɛnni salima firilatɔmna sunsukkuni maa. Ŋɔna n yɛtti ya, ni#:-

²“M mi ya tuma ŋɔn bɛ seem, ni, ya tumni tunkara ka diri sugru; ka ya bu boori tumbeeri tumniba, halli ninvugseeba ban ma’ari ziri n‑yɛtti, ni, ba nyɛ la Yisa tuumudima: ban ka ya viisiri suŋŋa m‑baŋŋi, ni, ba pa la lala. ³Ka ya diri sugru, ka zaŋŋni sufukpeemni n‑tumni n‑tiri ma, ka bu gyeera. ⁴Amaa m mari yɛttɔ’aseaa n nin yɛli n‑galim ya, ni, ya daa daŋŋi n‑wuri ma suŋŋa, amaa ya bu laa n‑wuri ma lala. ⁵Dizugu ya teaama yan daa du saazugu seem ka baŋŋi yan lu n‑sigi seem; ka takki ya teesa ni ya beesigu, ka laa m‑maali n‑tumni hoo yan daa daŋŋi n‑tumni seem maa. Ya yi bu niŋi lala, n nin kyɛ na n‑yiisi ya firilatɔmnigu la ka zaazii maa ni m‑basi. ⁶Halli bunsuŋŋu na kpalim m‑bɛ ya saani. Dama ya ku sakki Nikɔlaati dima yɛla, hoo man gba ŋɔn ku sakki ba yɛla seem.” ⁷Ŋɔn mari tuba n‑wumna, kyɛ ka u wum Sii Kasi maa ŋɔn yɛtti seela n‑tiri ban la’amni tinsi tinsi puuni n‑gyeemni Naawunni la:

“Sɔkam ŋɔn nyaŋŋi, n nin kyɛ ka u di nyɔvuri tii maa wala, tiseaa kan zɛ Naawunni zisuŋŋu la puuni maa.” ’ ”

⁸Ni, “Sɔbma dinŋɔ n‑ti malaaka sɔ ŋɔn su fukumsi zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban bɛ Simeena tiŋŋa n‑la’amni n‑gyeemni ma#:-

‘Ŋɔn n nyɛ piiligu ka laa n‑nyɛ naari yɛligu nŋɔa: u daa kpiya, ka laa n‑yisigi n‑nɛa. Ŋɔna n yɛtti ya, ni#:-

⁹“M mi ya wahala ni ya fara beesigu ŋɔn bɛ seem: amaa - ya bu nya? - ya nyɛ la bundaandima. M mi niriba wa ŋɔn tuuri ya seem maa - ninvugseeba ban yɛtti, ni, Izraɛli dima n nyɛ ba, halli ni ba pa la lala, amaa Sintaani la’aŋŋu duu niriba n nyɛ ba. ¹⁰Yan di zɔ dabeem yan yɛ n‑nya namsigu seem zugu. Ya bu nya? - Sintaani nin kyɛ ka ba gbaasi yaseeba n‑kpari sarika duu ni n‑namsi ya, ka ya nin nya wahala dabsipiiya. Ya kur zɛ yummu m‑mari ya yɛdda niŋbu kirikiri, halli nti paai kum, ka mani nin zaŋŋi piinisuma n‑ti ya - di nyɛ la nyɔvuri.”

¹¹Ŋɔn mari tuba n‑wumna, kyɛ ka u wum Sii Kasi maa ŋɔn yɛtti seela n‑tiri ban la’amni tinsi tinsi puuni n‑gyeemni Naawunni la:

“Sɔkam ŋɔn nyaŋŋi, kum din paasiri buyi maa ku toaai n‑niŋi u seelli.” ’ ”

¹²Ni, “Sɔbma dinŋɔ n‑ti malaaka sɔ ŋɔn su fukumsi zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban bɛ Peegamɔn tiŋŋa n‑la’amni n‑gyeemni ma#:-

‘Ŋɔn mari takoobi maa yɛligu nŋɔa. Ŋɔna n‑yɛtti ya, ni#:-

¹³“M mi yan bɛ seela maa, ni, Sintaani naam zizii bɛ la bɛni. Ya bu nya? - ka halli ni dinŋɔ zaa, ya na mari n yuuri yɛla suŋŋa, ka bu za’asi yan niŋi ma yɛdda seem, halli Antipasi saha gba - Antipasi sɔ ŋɔn daa mooli n yɛla ka ba daa ku u ya tiŋŋa maa puuni, kan nyɛ Sintaani ŋɔn bɛ seela. ¹⁴Amaa m mari yɛttɔ’aseesi ni n nin yɛli n‑galim ya, ni, ninvugseeba bɛ ya saani ban dɔli la Beelɛm wulisigu yɛla. Dama ŋɔn Beelɛm daa nyɛ dɔsɔ ŋɔn daa wulisi NaaBalakku ŋɔn nin niŋi seem n‑kyɛ ka Izraɛli dima tum tumbeeri. Ka lala daa kyɛ ka ba daa burigi soori, n‑tɔtti maaligu numni n‑dira, ka a daa yi la ziri wuna la sara ni na; ka u daa laa n‑kyɛ ka ba tumni zina m‑paasi. ¹⁵M‑paasi yaasa, ya mari ninvugseeba ban dɔli Nikɔlaati dima wulisigu la. ¹⁶Dizugu ya takkma ya teesa ni ya beesigu la! Di yi pa lala, n nin kyɛ ya saani yooma na, n‑zaŋŋi n noori ni takoobi maa n‑tuusi ya tɔppu.”

¹⁷Ŋɔn mari tuba n‑wumna, kyɛ ka u wum Sii Kasi maa ŋɔn yɛtti seela n‑tiri ban la’amni tinsi tinsi puuni n‑gyeemni Naawunni la:

“Sɔkam ŋɔn nyaŋŋi, n nin zaŋŋi ‘manna’ disɔ’ara n‑ti u, ka laa n‑ti u kugpeelli, ka ba sɔbi yupaalli n‑niŋi ka, ka sɔ ku mi lala yuuri maa na’ala ŋɔn deaai kugri maa.” ’ ”

¹⁸Ni, “Ka dinŋɔ ka i sɔbi n‑ti malaaka sɔ ŋɔn su fukumsi zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban bɛ Tayatayira tiŋŋa n‑la’amni n‑gyeemni ma#:-

‘Naawunni Bii yɛligu nŋɔa; sɔ ŋɔn mari u nini hoo bugunsaala maa, ka u nɔba nya’ari hoo wuntaŋŋa. Ŋɔna n‑yɛtti ya, ni#:-

¹⁹“M mi ya tuma ŋɔn bɛ seem, ni ya wurilim, ni ya yɛdda maa; m mi yan tumni n‑suŋŋni niriba seem, ka ya sufu ŋɔn laa n‑kpeem seem maa. Halli ya naayi tumni tunkara ka a gaari yan daa daŋŋi n‑tum seesi la. ²⁰Amaa m mari yɛttɔ’aseaa n nin yɛli n‑galim ya, ni, ya kyɛ ka pɔ’a wa, Gyɛzibɛla, wulisiri n‑yɔmsiri n niriba la. U ma’ai la ziri n‑yɛtti, ni, pɔ’a-anabi n nyɛ u, ka yɔmsiri ba ni ba ti tumni zina, ka diri ziri wuna sara. ²¹N pun ti u saha ni u takki u teesibeeri ni u beesigu la, amaa u bu sakki, ni, u kyɛ u zina tuma la. ²²Dizugu n nin zaŋŋi u m‑basi namsigu gadu zugu, ŋɔn ni ban tumni zina u saani la m‑paasi, ka ba yi bu takki ba teesibeeri ni tumbɛseesi pɔ’a wa ŋɔn wulisi ba la zaa, ba nin di wahala pam. ²³N nin kyɛ ka u biisi maa ti kpi zaa. Lala saha maa ka ninvugseeba ban la’amni n‑gyeemni ma tinsi tinsi puuni maa nin ti baŋŋi, ni, man nyɛ la sɔ ŋɔn viisiri niriba sufu ni teesa, ka nin ti tisi ya sɔkam hoo u maŋtoori tuma ŋɔn sumsi ni u deaai seem maa. ²⁴Amaa kyɛ ka n tɔ’asi n‑ti ya Tayatayira dimseeba ban kpalim la, yan bu deaai wulisigu wa zaa. Ya bu bamsi ban boonni ‘yɛlisɔ’ara, bunzulima’ la - Sintaani yɛlisɔ’ara n kur nyɛ a! Tɔ, yarima muna - n ku ziili ya ziseaa m‑paasi, ²⁵di yi pa la ya kpalim n‑gyi yan na mari bunseesi maa, halli ka n ti ya kyɛ ya saani na. ²⁶Sɔkam ŋɔn nyaŋŋi, sɔkam ŋɔn mari n tuma tumpu suŋŋa halli nti paai yɛla zaa naari maa#:-

‘N nin zaŋŋi fukumsi n‑ti u

Ka u nin ti su niriba kam zaa.

²⁷U nin guri ba hoo bunkɔbgura,

U nin zaŋŋi kutti damni n‑guri ba.

U yi ti zaŋŋi ka n‑ŋmeera,

Ba nin ŋma hoo dukku ŋɔn ŋmaari seem la.’

²⁸Tɔ: lala fukumsi ka m Ba pun zaŋŋi n‑ti ma. Ka n nin zaŋŋi bɛŋmariga n‑ti di daama.”

²⁹Ŋɔn mari tuba n‑wumna, kyɛ ka u wum Sii Kasi maa ŋɔn yɛtti seela n‑tiri ban la’amni tinsi tinsi puuni n‑gyeemni Naawunni la.’ ”

¹Ni, “Sɔbma dinŋɔ n‑ti malaaka sɔ ŋɔn su fukumsi zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban bɛ Saadisi tiŋŋa n‑la’amni n‑gyeemni ma#:-

‘Ŋɔn su Naawunni siiya buyɔpɔi yɛttɔ’a, ka u su la saŋmariwuusi ayɔpɔi gba. Ŋɔna n yɛtti ya, ni#:-

“M mi ya tuma an bɛ seem, ni, ba yɛtti ya yɛla, ni, ya neaai ni maa, amaa ya kpi ni. ²Ya neaama! ka kpamsi din kpalim ya saani, halli an ya n‑kpi gba, dama m bu nya ya tuma maa ka a nya tummuna Naawunni saani. ³Di zugu ya teaama yan daa deaai seelli, ni yan daa wum seelli maa; ya wumsima anŋɔ zaa ka kyɛ ka ya sufu sa’am ya tumbeeri taalli zugu, ka takki ya beebu di zugu. Dama ya yi ku neaai, n nin kyɛ na hoo na’ayiga ŋɔn kyɛ na seem, ka ya ku baŋŋi sahaseaa man nin kyɛ ya saani na. ⁴Amaa ya Saadisi dima maa seeba bu sa’am ya situra ni da’ari tuma. Ban nin ti yɛ situripeela ka man ni ban nin la’am n‑kyɛnna, dama ba sum la lala. ⁵Sɔkam ŋɔn nyaŋŋi, ŋɔn gba nin ti yɛ situripeela ka man ku kyɛ ka ba nyeesi u yuuri n‑yiisi nyɔvuri bukku maa ni m‑basi. N nin di u sɛhara n‑zɛ u nyaaŋŋa m Ba Naawunni saani ni u malaakadima saani.”

⁶Ŋɔn mari tuba n‑wumna, kyɛ ka u wum Sii Kasi maa ŋɔn yɛtti seela n‑tiri ban la’amni tinsi tinsi puuni n‑gyeemni Naawunni la.’ ”

⁷Ni, “Sɔbma dinŋɔ n‑ti malaaka sɔ ŋɔn su fukumsi zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban bɛ Filadɛlifiya tiŋŋa n‑la’amni n‑gyeemni ma#:-

‘Ŋɔn n nyɛ Naawunni dinni, yɛlimaŋni daana maa yɛttɔ’a nŋɔa. Ŋɔna m mari la NaaDauda saafibii maa: ka u yi ti yoaai seelli, sɔ n ku toaai n‑yɔa; ka u mun yi ti yɔ seelli, sɔ n ku toaai n‑yoaai. Ŋɔna n yɛtti ya, ni#:-

⁸“M mi ya tuma ŋɔn bɛ seem: ya bu nya? - za’anɔri ka n yoaai m‑basi ya la, ka sɔ ku toaai n‑yɔ ka. Dama m mi halli, ni, ya yaa bu zoaai, amaa ya deaari n noori maa ka bu yi n nyaaŋŋa. ⁹Sintaani la’aŋŋu duu dima maa muna - baseeba ban yɛtti, ni, ba nyɛ la Izraɛli dima maa, amaa ba ma’ari ni, ba pa lala - n nin kyɛ ka ban nin kyɛ ya saani na n‑gbaani ya tooni ka baŋŋi, ni, n wuri ya. ¹⁰Ya daa deaai n noori ka di sugru n‑dɔla, di zugu n nin deaai ya n‑guri ya suŋŋa, ka wahalaseaa kan ti ya kyɛ na la ku niŋi ya seela - ka nin ti kyɛ na sahaseaa n‑zamsi duniya wa ni niriba zaa. ¹¹Pampaŋŋɔ ka n kyɛnni na. Ya gbaama yan mari seelli la kpeeŋŋa, ka di kyɛ ka sɔ ti fa ya naam zupiliga ya saani. ¹²Sɔkam ŋɔn nyaŋŋi, n nin zaŋŋi u n‑kyɛ ka u leebi hoo zaantɔliga ka ba sa m Ba Naawunni Gyeeŋŋu Yiri maa puuni, ka u ku laa n‑yi bɛni na yaasa. N nin sɔbi m Ba Naawunni yuuri m‑pa n‑niŋi u, ni ŋɔn Naawunni timpaalli la yuuri, di nyɛ la Gyɛrusalɛm bumpaalli la. Tiŋŋa wa ya n‑yi saazugu, m Ba saani, n‑sigi na. Ka n nin sɔbi m mammantoori yupaalli m‑pa di daama ni m‑paasi.”

¹³Ŋɔn mari tuba n‑wumna, kyɛ ka u wum Sii Kasi maa ŋɔn yɛtti seela n‑tiri ban la’amni tinsi tinsi puuni n‑gyeemni Naawunni la.’ ”

¹⁴Ni, “Sɔbma dinŋɔ n‑ti malaaka sɔ ŋɔn su fukumsi zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban bɛ Leoodisiiya tiŋŋa n‑la’amni n‑gyeemni ma#:-

‘Ŋɔn yuuri boonni, ni, ‘Ammi’ yɛttɔ’a nŋɔa: ŋɔna n nyɛ yɛdda ni yɛlimaŋni daana, sɔ ŋɔn diri sɛhara suŋŋa. Ŋɔna n daa piili Naawunni ŋɔn daa naam bunseelli kam, ka su di zaa fukumsi. Ŋɔna n‑yɛtti ya, ni#:-

¹⁵“M mi ya tuma ŋɔn bɛ seem: ni, ya bu maasa, ya mun bu tuula - man da boori ka ya nyɛ la a yinni. ¹⁶Dinŋɔna yan bu maasa ka mun bu tuula zugu, ka kur kpalim n‑nyɛ bunŋmamm, n ya n‑ti ya ni n‑yiisi n noori ni m‑basi. ¹⁷Halli ya yɛtti, ni, ‘Bundaandima n nyɛ ti - ti mari la marigu pam ka bu kɔŋŋi seelli!’ - amaa ya bu baŋŋi, ni, ya siri nyɛ la faradima, ka wahala mari ya, ka ya kɔŋŋi bunseelli kam; ya laa n‑zoom zaa ka kyɛnni beelli, situra ka ni. ¹⁸Mani n kpaamni ya, ni, ya kyɛm n saani na n‑da salima - ban zaŋŋi bugum n‑kuri seesi ka a ti leebi kasikasi maa - ka ya siri nin leebi bundaandima: ya daama situripeela n‑yɛa, ka lala nin ligi ya beelli kyɛnni vi maa: halli ka da nini mirigri gba, ka di nin kyɛ ka ya nini neaara. ¹⁹Ya bu nya? - Man ŋɔn wuri seeba zaa, ban ka n sa’asiri ka kpamsiri, ni ba ti bamsi yam. Dinzugu ya kyɛ ka ya nini moaai ka takki ya teesibeeri ni ya tumbeeri soori. ²⁰Nnya ma! N zɛ la za’anɔri maa ni n‑kpaasiri m‑boonna; ka ŋɔnkam yi wum n kukɔri maa ka yoaai n‑ti ma, n nin kpɛ na n‑di diibu u saani, halli man ni ŋɔna nin ti la’am n‑di. ²¹Sɔkam ŋɔn nyaŋŋi, n nin ti u soori ni u zinni man saani n naam gbana zugu, hoo man gba daa pun nyaŋŋi ka zinni m Ba naam gbana zugu seem la.”

²²Ŋɔn mari tuba n‑wumna, kyɛ ka u wum Sii Kasi maa ŋɔn yɛtti seela n‑tiri ban la’amni tinsi tinsi puuni n‑gyeemni Naawunni la.’ ”

¹Tɔ: anŋɔ nyaaŋŋa ka n daa nya, ka arizana ziiya ka ba yoaai hoo kyɛburu: ka n daa wum man ŋɔn daa pun wum kukɔseaa la, ka ka bɛ hoo kikaa kunkuma maa. Kukɔri maa yɛtti nŋɔa#:- “Duuma kpa na, ka n nin wulisi i din ti ya niŋi dinŋɔ nyaaŋŋa.” ²Ka Naawunni Sii Kasi daa paali ma, ka n nya naam ziziiya arizana puuni ka sɔ n ziya. ³Ŋɔn daa ziya maa gɔsibu daa veela hoo mansɔ’asi kugveela ban boonni ‘gyasipa’ ni ‘Sadiisi kugri’ la ŋɔn veela seem. Ka sasuu veelim daa gyiligi naam zizii maa hoo mansɔ’asi veelim ŋɔn bɛ seem. ⁴Ka ziziisi pisi ni anaasi gba daa bɛ ni n‑gyiligi naam zizii maa, ka kpambaya pisi ni anaasi zi a ni: ba daa yɛ bunyeeripeela n‑ziya, ka pili salima naam zupilisi ba zugri ni. ⁵Ka saa daa nya’asiri ka tasiri m‑mari vuuri pam naam zizii maa ni na, ka bugum mɔkpala ayɔpɔi neaari zizii maa tooni - Naawunni siiya buyɔpɔi n kur nyɛ ana. ⁶Ka bunseelli daa dooni naam zizii maa tooni hoo mɔ’ari, ka ka gɔsibu ŋmanni la hoo mansɔ’asi.

Ka bunvuya anaasi n daa zɛ n‑gyiligi naam zizii maa sunsukkuni, ka ba lugri kam mari la nini n‑gɔsira. ⁷Ka bunvusɔ ŋɔn daŋŋi tooni maa daa ŋmanni la gbigimni, ka ŋɔn pa nyaaŋŋa ŋmanni la na’araa, ka ŋɔn paasi buta mari nindaa hoo ninsaala dinni, ka ŋɔn paasi bunaasi mun ŋmanni la wubga n‑yikkra. ⁸Ka babanaasi maa zaa daa mari kpunkpama ayooyoobu, ka ba lugri kam mari la nini n‑gɔsira. Ba daa kur yuumni yuuma sahakam, wuntaŋŋa ni yuŋŋu, ni#:-

“Kasi! kasi! kasi!

Ti Dugma Naawunni Ŋɔn Ka Kpeaa

Nyɛ la ŋɔn bɛ kasi maa!

Ŋɔna n nyɛ ŋɔn daa pun bɛ ni,

Ka u kpalim m‑bɛ ni pampaŋŋɔa,

Halli ŋɔn ya kyɛ na.”

⁹Ka bunvuya maa daa yi yuumni lala, n‑tibgri Ŋɔn zi naam zizii maa ni, ka tiri u gyirima, ni, u nin bɛ saha din ka naari. Ka lala saha maa ¹⁰ka kpambaya pisi ni anaasi maa gbaantiri la tiŋŋa n‑tiri Ŋɔn zi naam zii maa, ka bɛ ni saha din ka naari; ka ba zaŋŋi ba naam zupilisi m‑piligri m‑basiri tiŋŋa, naam zizii maa tooni. Ka ba yɛtti, ni#:-

¹¹“Nyini n nyɛ ti Dugma,

Nyini n nyɛ Naawunni,

I sumni tibgri ni gyirima,

I sumni yiiko marigu!

Dama nyini n daa naam bunseelli kam,

I yuubu zugu ka a zaa daa naam,

I yuubu zugu ka a zaa daa ti bɛ ni.”

¹Ka n daa gɔsi nti nya bukkubila, ka Sɔ ŋɔn daa zi naam zizii maa ni la daa mari ka u nudirigu ni. Ka sɔppu daa bɛ ka puuni, ni ka nyaaŋŋa m‑paasi; ka ba zaŋŋi ka n‑kpabi, ka tabli buntabinna ayɔpɔi. ²Ka n daa nya malaaka kpeeŋŋu daansɔa, ka u tasiri m‑boonni pampam, ni, “Ŋɔni n sum ni u ti lakki buntabinna maa n‑yoaai bukku wa?” ³Amaa sɔsɔ daa ka ni n‑nin nyaŋŋi n‑yoaai bukku maa, halli n‑gɔsi ka gba; saazugu sɔ ka ni, tingbaŋŋu gba sɔ ka ni, halli tingbanlɔŋŋu ni gba sɔ ka ni. ⁴Man mun daa kum pam, dama sɔ daa ka ni n‑sumsi ni u yoaai bukku maa, halli n‑gɔsi ka gba. ⁵Amaa kpambaya pisi ni anaasi sɔ daa yɛli ma, ni, “Di kumna! Dama Gbigimni maa nyaŋŋiya, Gyuuda za’anɔri Gbigimni la; NaaDauda dɔ’am tuŋŋu maa Nya’ari gba n nyɛ u. Ŋɔna n nin toaai n‑lakki buntabinna ayɔpɔi n‑yoaai bukkubila maa.”

⁶Di saha ka n daa nya pɛbilisɔa. U daa zɛya naam zizii la puuni, ka bunvuya anaasi ni kpambaya maa daa gyiligi u, ka di daa bɛ la hoo ban pun kɔrigi u seem la. U daa mari yiila ayɔpɔi ni nini ayɔpɔi, an wulisi Naawunni siiya buyɔpɔi la, ka u mari a n‑tumni ni a kyaŋŋi duniya wa zaa puuni la. ⁷Ka Pɛbila wa daa kyɛ na n‑deaai bukku maa, Ŋɔn daa zi naam zizii maa ni saani. ⁸Ka ŋɔn daa deaai bukku la sahanseaa maa, bunvuya anaasi la daa gbaani tiŋŋa u tooni; ka kpambaya pisi ni anaasi gba daa niŋi lala, ka daa mari sɔkam zaa yinniyinni u goongyi, ni u salima laa - laasi mun paali ni turaali, di nyɛ la Naawunni niriba wunsusigu. ⁹Ka ba daa yuumni n‑yɛtti, ni#:-

“Nyin n sumsi ni i deaai bukku maa,

I mun sumsi ni i lakki ka buntabinna!

Dama nyini ka ba daa pun kɔrigi,

Ka i lala kum zugu daa yɔ sɔkam samni

N‑da ba n‑ti Naawunni na:

Zuliya pam, ni yɛttɔ’azuna pam dima,

Ni tinsi pam niriba, ni bura pam.

¹⁰I daa kyɛ ka ba di naam Naawunni saani,

Ka diisi ba Gyeeŋŋu Toondaandima n‑ti u -

Ban mun nin ti di duniya wa ni naam.”

¹¹Di saha ka n daa nya, ka daa wum malaakadima pam damni - malaaka tusatusa, bee miiliyɔnmiiliyɔn. Ba daa zɛ n‑gyiligi naam zizii maa, ni bunvuya ni kpambaya maa ziiya. ¹²M‑boonni pampam n‑yɛtta#:-

“Pɛbila maa sumni seelikam deaari!

Ba daa kɔrigi u, ka u sumni anŋɔ zaa#:

U sum ni u deaai kpeeŋŋu ni arizikki,

U sum ni u deaai yam ni yaa,

U sum ni u deaai pɛ’abu, ni gyirima, ni yɛlisuma!”

¹³Di saha ka n daa wum, ka ban daa naam bunseelli kam zaa gba daa tɔ’asira - an bɛ saazugu, ni an bɛ tingbaŋŋu ni, ni an bɛ tingbanlɔŋŋu ni, halli an bɛ teeku ni zaa - n‑yɛtti, ni#:-

“Pɛ’abu ka ba zaŋŋi n‑ti u:

Ba tisi Ŋɔn zi naam zizii maa ni,

Pɛbila maa gba ka ba tisira -

Pɛ’abu, ni gyirima, ni fukumsi

Halli ni saha din ka naari.”

¹⁴Ka bunvuya anaasi maa daa sakki, ni, “Ammi!”; ka kpambaya maa daa gbaani tiŋŋa n‑gyeemna.

¹N daa nya, ka Pɛbila maa daa lakki buntabinna ayɔpɔi la yinni; ka n daa ti wum bunvuya anaasi maa yinni ŋɔn tasiri kaman satasiŋŋa n‑yɛtti, “Kyɛm na!” ²Ka n daa gɔsi n‑nya wuripeelli, ka ŋɔn daa ba u maa mari taroo, ka ba zaŋŋi naam zupiliga n‑ti u, ka u daa yi na ni u ti tuusi tɔppu n‑nyaŋŋi.

³N daa laa n‑nya, ka Pɛbila maa daa lakki buntabinni kan paasiri buyi la; ka n daa wum bunvusɔ ŋɔn paasi buyi daana la ŋɔn gba n yɛtti, “Kyɛm na!” ⁴Ka wurizeaa daa yi na, ka sɔ ŋɔn daa ba u maa, ka ba zaŋŋi yiiko n‑ti u ni u ti fa duniya zaa sugru ni nangbanyinni ba saani, din nin kyɛ ka daadam kuuri taaba. Ka ba zaŋŋi takoobi titaari n‑niŋi u nuu ni.

⁵N daa laa n‑nya, ka Pɛbila maa daa lakki buntabinni kan paasiri buta la; ka n daa wum bunvusɔ ŋɔn paasi buta la ŋɔn gba n yɛtti, “Kyɛm na!” Ka n daa gɔsi n‑nya wurisabilli, ka ŋɔn daa ba u maa daa mari gbarigbinni kan ma’asiri kyi u nuu ni. ⁶Ka n daa wum hoo kukɔri n‑tasiri pampam bunvuya anaasi la sunsukkuni, ni, “Kyɛ ka ba tumni dabsimunni n‑kur nyari kasuma gbarigbinni yinni, bee, kabeeri gbarigbina ata - a ligri nla! - amaa di sa’am kpaam maa, bee, daam maa!”

⁷N daa laa n‑nya, ka Pɛbila maa daa lakki buntabinni kan paasiri bunaasi la; ka n daa wum bunvusɔ ŋɔn paasi bunaasi la ŋɔn gba n yɛtti, “Kyɛm na!” ⁸Ka n daa gɔsi n‑nya wuripirisiri, ka ŋɔn daa ba u maa yuuri boonni la ‘Kum’, ka u taraana ‘Kpiimma Tiŋŋa’ daa dɔla. Ka ba daa zaŋŋi yiiko n‑ti ba zaŋŋi n‑kyaŋŋi duniya purigri bunaasi zugu yinni niriba, ni ba zaŋŋi takoobi fukumsi n‑kuuri ba, ni kɔm fukumsi, ni dooru ni mooni bungbaara dinni m‑paasi.

⁹N daa laa n‑nya, ka Pɛbila maa daa lakki buntabinni kan paasiri bunu la; ka n daa gɔsi nti nya ninvugseeba ka ba daa pun ku ba, ban daa mooli Naawunni yɛligu la zugu, ni ban daa wulisi yɛliseesi ban daa nya ka wum Naawunni saani la zugu; banŋɔ zaa siisi daa bɛ la wungyeeŋŋu teebuli maa lɔŋni. ¹⁰Ka ban zaa n daa tasiri kpeeŋŋakpeeŋŋa n‑yɛtti, ni “Ti Dugma, nyin kur nyɛ la Yɛlimaŋni Daana kasikasi! - ka bɔ saha ka i nin ti kari ti sariya n‑ti ti, ka zaali duniya dima samni, ti kum zugu?” ¹¹Di saha ka ba daa zaŋŋi bunyeeripeela n‑ti ba zaa, ka daa yɛli ba, ni, ba vuusima beela, halli ka ba taaba zaa saha gba ti paai, ba mabiseeba ban gba nyɛ Naawunni daaba maa - seeba duniya niriba ya n‑ku m‑paasi ba zugu la.

¹²N daa laa n‑nya, ka Pɛbila maa daa lakki buntabinni kan paasiri buyoobu la; ka n daa gɔsi nti nya ka tingbaŋŋu daa dam pampam. Ka wuntaŋŋa maa daa sɔbgi libilibi, ka namboaa daa moaai zimizimi zaa, ¹³halli saŋmariwuusi gba daa luri tingbaŋŋu ni na, hoo sahanseaa sunzɔpiliŋŋa ŋɔn zeeri n‑zɛ’asiri kinkaŋŋa ka ka wala luri tiŋŋa ni seem maa. ¹⁴Ka sangbaŋŋu maa daa kpabi hoo sɔŋŋu m‑bakki, ka tingbaŋŋu ni zɔya la daa yigsi a beesigu ziiya, ni tingbanseesi an bɛ teeku ni la gba. ¹⁵Di saha ka n daa nya duniya nadima ni ninvugkara ni kpambaya, m‑paasi bundaandima ni ban mari kpeeŋŋu la, ni sɔkam zaa, daaba ni sumaŋdima zaa: ka ba zaa daa zaŋŋi ba mansi n‑sɔ’ari la zɔya ni feeri ni tampiisi lɔŋni. ¹⁶Ka ba daa boonni n‑yɛtti zɔya ni tampiisi maa, ni, “Ya luma ti zugri na n‑sɔ’ai ti, ka Sɔ ŋɔn zi naam zizii la di nya ti, halli Pɛbila wa suuri di paai ti na! ¹⁷Dama ba suuri yisigri dabsiri maa paai ti na, ka sɔsɔ ku toaai n‑kpalim n‑zɛ ba tooni.”

¹Tɔ: dinŋɔ nyaaŋŋa ka n daa maali n‑nya, ka malaakadima anaasi daa zɛya: duniya luga anaasi ka ba daa bɛ ni nti gyi pɛsigu zii bunaasi zaa n‑ta’ari ni, ni pɛsigu zaa di zeeri tingbaŋŋu maa ni, bee teeku ni; halli ni a di zeeri n‑niŋni tiisi gba. ²Di saha ka n daa nya, ka malaakasɔ daa doaai wuntampusiri zii ni na, ka u daa mari bunseelli kan nyɛ Naawunni Nyɔvuri Daana dinni, ka ka daalimni ŋɔn Naawunni maŋtoori buna. Malaaka wa daa tasi pampam n‑tiri u taaba babanaasi seeba ban daa mari yiiko ni ba sa’amni tingbaŋŋu ni teeku maa, ³n‑yɛtti ba, ni, “Ya di sa’am tingbaŋŋu maa, bee teeku, bee tiisi la, see ka man daalim Naawunni niriba n‑niŋi ba gbeeri maa n‑naai, ni, Naawunni n su ba.” ⁴Di saha ka n daa wum niriba maa kaaligu ŋɔn daa nyɛ seem: ni, ban daa daalim ninvugseeba zaa maa daa nyɛ niriba tusa kɔbga ni tusa pisinaasi ni tusa anaasi. Ba daa yi Izraɛli za’anɔya zaa ni na#: ⁵za’anɔri kam zaa niriba tusa pii-ni-ayiyi. Di nyɛ la#:-

Gyuuda za’anɔri niriba tusa pii-ni-ayi,

ni Ruubɛn za’anɔri lala,

ni Gaddi za’anɔri;

⁶Aseeri za’anɔri tusa pii-ni-ayi,

ni Naftaali za’anɔri lala,

ni Manaasi gba;

⁷Simiyɔn za’anɔri tusa pii-ni-ayi,

ni Liivai za’anɔri lala,

ni Isakaari gba;

⁸Zɛbulɔn za’anɔri tusa pii-ni-ayi,

ni Yisifu za’anɔri lala,

ni Bɛngyamin gba.

Banŋɔ zaa ka ba daa daalim.

⁹Anŋɔ nyaaŋŋa ka n daa gɔsi n‑nya, ka ninvugbɔbgu daa bɛ naam zizii maa tooni n‑zɛya, ni Pɛbila maa tooni. Niriba wa daa nyɛ la bura pam niriba, ni zuliya pam, ni tinsi pam niriba, ni yɛttɔ’azuna pam dima, ka ba daa yɛ situripeela n‑zɛya, ka daa mari abe tiisi wula ba nuusi ni. ¹⁰Ka ba daa kaasiri pampam n‑yɛtti, ni#:-

“Naawunni ti Dugma kpalim n‑ziya,

ka ŋɔn ni Pɛbila maa n su tiliginsim yɛla zaa.”

¹¹Di saha ka malaakadima zaa ban daa zɛ n‑gyiligi naam zizii maa daa gbaani tiŋŋa, ban ni kpambaya maa ni bunvuya anaasi la m‑paasi, ka ba zaa daa gyeemni Naawunni ¹²n‑yɛtta#:-

“Naawunni ti Dugma su la yɛlisuma,

ni gyirima, ni yam, ni puusigu,

ni gyeeŋŋu, ni yiiko, ni yaa;

Ka di bɛ la lala halli ni saha din ka tariga.

- Ammi, ammi!”

¹³Ka kpamma maa ninvugsɔ daa boosi ma n‑yɛli, ni, “Ninvugseeba ban yeeri situripeela wa - bandima n nyɛ ba? Ni, yani ka ba yi na?” ¹⁴Ka n daa labsi n‑yɛli u, ni, “M Ba, nyini m mi di.” Ka u daa yɛli ma, ni, “Tɔ; ba nyɛ la ninvugseeba ban yi wahala diibu toom ni na; Pɛbila maa ziim ka ba daa zaŋŋi m‑peaai ba situra, ni a ti pɛligi nyain lala.

¹⁵Lala zugu kyɛ ka ba bɛ la Naawunni naam zizii maa tooni,

ka ba gyeemni u wuntaŋŋa ni yuŋŋu zaa,

Naawunni Gyeeŋŋu Yiri puuni:

Ka Naawunni kpalim m‑bɛ ba saani n‑ziya;

U zi la naam zizii maa ni saha kam.

¹⁶Kɔm ku laa m‑mari ba,

kɔnyuuri mun ku laa m‑mari ba gba:

Halli wuntaŋŋa ku laa m‑bii n‑niŋi ba,

bee, n‑kyɛ ka wɔligu wumni ba.

¹⁷Dama Pɛbila maa bɛ la naam zizii puuni,

ka u nin guri ba suŋŋa

hoo pɛgura ŋɔn guri u peesi seem;

U nin kyɛ ka ba dɔli kɔsuŋŋu bulisi n‑nya nyɔvuri,

ka u laa n‑nyeesiri ba nini nintam n‑tiri ba sahakam.”

¹Ka sahanseaa ka Pɛbila maa daa lakki buntabinni kan paasiri buyɔpɔi la, arizana puuni zaa ka di daa fɔ surimm n‑yuui beela. ²Di nyaaŋŋa ka n daa nya malaakadima ayɔpɔi seeba ban zɛ Naawunni tooni maa, ka ba daa zaŋŋi kikaasi ayɔpɔi n‑ti ba.

³Ka malaakasɔ daa yi n‑kyɛ na nti zaani gyeeŋŋu teebuli maa tooni, m‑mari salima turaalinyooriga. Ka ba daa zaŋŋi turaali zum pam n‑ti u ni u ti nyɔa, ni, lala ka u nin ti maali Naawunni niriba wunsusigu zaa n‑tisi, salima gyeeŋŋu teebuli maa zugu - kan zɛ naam zizii maa tooni la. ⁴Ka turaali la nyoobu nyoosi daa yi malaaka maa nuu ni n‑du Naawunni tooni, ni Naawunni niriba maa wunsusigu zaa m‑paasi. ⁵Ka di nyaaŋŋa ka malaaka maa daa gbeaai bugum teebuli maa zugu m‑paali u bunni, ka zaŋŋi n‑lɔbi tingbaŋŋu ni na; ka saa daa nya’asi ka tasi m‑mari vuuri pam, ka tingbaŋŋu mun daa dam.

⁶Di saha ka malaakadima ayɔpɔi, kikaasi daandima maa, daa niŋi siri ni ba peebi#:

⁷Malaaka tooni daana maa ŋɔn daa peebi, ka sakuga ni bugum daa gyɛri ni ziim n‑kpaari n‑luri tingbaŋŋu ni na. Ka duniya wa daa puri buta, ka purigri yinni daa di bugum, ni ka tiisi, ka duniya mɔmaasa zaa gba daa di bugum.

⁸Ka malaaka ŋɔn pa buyi zugu daa peebi, ka bunseelli hoo zɔtitaari kan diri bugum daa lɔbi n‑lu teeku koom ni na. Ka teeku maa yi puri buta, ka ka purigri yinni daa leebi ziim; ⁹ka teeku koom ni bunvuya purigri buta gba daa kpi, ka nyarima purigri buta daa sa’am.

^10-11Ka malaaka ŋɔn pa buta daa peebi, ka saŋmariwutitaari daa yi sangbana ni n‑lu na, ka ka yuuri boonni ‘Toom’. Ka daa diri bugum hoo mɔkpalli ŋɔn di bugum seem. Ka kulisi ni kɔbulisi daa puri buta ka a purigri yinni ka ‘Toom’ daa lu a koom ni, ka bu ti leebi la bun tɔ pam, halli ka niriba pam daa nyu lala koom ka daa kpi di zugu.

¹²Ka malaaka ŋɔn pa bunaasi daa peebi, ka wuntaŋŋa purigri buta daa ŋmɛa, ni namboaa gba dinni, ka saŋmariwuusi gba daa puri buta ka a purigri yimmu daa ŋmɛa. Ka wuntaŋŋa saha yi puri buta, ni yuŋŋu gba, ka a purigri buta yinni yinni daa kɔŋŋi neesim di zugu.

¹³Tɔ: ka di saha maa ka n daa gɔsi n‑nya, ka wubga daa yigri saazugu agbaa ziiya; ka n daa wum ka u tasiri pampam n‑yɛtti, “Yɛla! Yɛla! Yɛla! Dabeem yɛla nin paai ban bɛ duniya puuni, sahanseaa malaakadima ata ban kpalim la yi ti peebi ba kikaasi!”

¹Ka malaaka ŋɔn pa bunu zugu la daa peebi. Ka n daa nya saŋmariwuseaa: ka ka daa lu n‑yi saazugu m‑paai tingbaŋŋu ni na, ka daa deaai saafibii kan kparigri bɔ’azuliŋŋu maa noori la. ²Ka u daa yoaai bɔ’azuliŋŋu noori maa, ka nyoosi pam daa yi na, halli n‑ligi wuntaŋŋa ni saazugu zaa neesim, hoo bugum ŋɔn diri moo puuni n‑yiisiri nyoosi seem. ³Ka bunyigra hoo toori daa yi nyoosi maa ni n‑sigi na, ka ba daa kyɛ ka toori maa mari yiiko hoo naŋŋa dumpu taabu. ⁴Ba daa yɛli ba, ni, ba di niŋi moori, bee bumbula, bee tiisi seelli, amaa ninsaaliseeba ban ka Naawunni daalimni ba gbeeri ni la ka ba daamna. ⁵Toori maa daa ka soori ni ba ku lala niriba maa, amaa ni ba namsi ba gɔya anu. Ba namsigu maa beerim ŋmanni la naŋŋa dumpu beerim. ⁶Lala gɔya anu maa puuni ka ba nin bɔ kum ziiya n‑kɔŋŋi: ba nin boori ni ba kpi, amaa kum nin zɔ ka kyɛ ba.

⁷Toori wa muna - ba daa ŋmanni la wuriseeba ban maanni siri ni ba kyaŋŋi tɔppu ni; ba zugri pili la bunseesi hoo salima naam zupilisi, ka ba nindaasi ŋmanni ninsaala nindaa. ⁸Ba zɔbri daa ŋmanni la pɔ’a zɔbwɔ’ala la, ka ba nyina ŋmanni gbigma nyina. ⁹Ba nyaari daa ligi la bunseesi an ŋmanni kutti dawɔ’ari, ka ba mari n‑ta’ari piima ni kuga toobu ni; ka ba kpunkpama vuuri daa ŋmanni la wuri pam ŋɔn datti tarɔkudima n‑zɔri n‑wa tɔppu ni ka a mari vuuri seem la. ¹⁰Ba zuya daa ŋmanni la nansi zuya, ka ba dumpu daa ŋmanni la nansi dumpu, halli ba zuya puuni ka ba yiiko daa bɛ ni, ni ba ti daamni niriba maa gɔya anu maa. ¹¹Ka ba daa mari la naaba ŋɔn gɔsiri ba: ŋɔna n nyɛ malaakasɔ ŋɔn su bɔ’azuliŋŋu maa fukumsi la. U yuuri Hibruuli yɛttɔ’a ni boonni, ni, ‘Abaddɔn’, ka Griiktiri yɛttɔ’a maa ni, ni, ‘Apɔliyɔn’ (di gbinni nyɛ la ‘Sa’am‑Sa’amna’).

¹²Tɔ: ka daŋŋni dabeem yɛlli maa gaariya; amaa ka nyaaŋŋa ka dabeem yɛla ayi n yɛ n‑dɔla.

¹³Ka malaaka ŋɔn pa buyoobu daa peebi, ka n daa wum kukɔri ka ka tɔ’asiri n‑yi gyeeŋŋu teebuli maa luga anaasi maa zaa ni na - salima bunseaa kan zɛ Naawunni tooni maa nla. ¹⁴Ka kukɔri maa daa booli malaaka maa ŋɔn pa buyoobu zugu ka mari u kikaa maa; n‑yɛli u, ni, “Basim malaakadima anaasi ban daa ba seeba n‑dooli Yufreetisi mɔ’atitaari la ni la!” ¹⁵Ka ba siri daa lɔrigi malaaka anaasi maa m‑basi: dama saha kanŋɔa - zuna dabsiri wa, gɔri kanŋɔa, yuumni wa puuni - saha wa zugu ka ba daa zaali ba ni ba gura. Ba daa yiisi ba na ni ba ti ku duniya wa niriba - ba yi ti puri niriba zaa zii buta, ka malaakadima wa nin ku ba purigri yimmu. ¹⁶Ba daa mari ba tɔbbiisi, ban daa ba wuri n‑tuusira: ba daa zoaai pampam, halli ka ba paai la miiliyɔna ayi - n daa wum ba kaalli, ni, di nyɛ la lala. ¹⁷Ka n zii nyaabu maa ni ka n daa nya wuri ni ban baari ba ŋɔn bɛ seem maa. Niriba maa daa mari kutti buna n‑yɛ n‑ta’ari ba nyaari, ka a seesi daa moaai la hoo bugum la, ka seesi sɔbgi hoo bulu din nya’ara, seesi mun ŋmanni la farinwuta. Wuri maa mun zugri daa ŋmanni la gbigma zugri, ka bugum nyoosi daa yiiri ba nɔya ni na, ni farinwuta m‑paasi. ¹⁸Bugum, ni nyoosi, ni farinwuta an daa yiiri wuri maa nɔya ni na maa - anŋɔ abata zaa n daa nyɛ an daa ku niriba purigri buta la yimmu. ¹⁹Dama wuri maa yiiko daa bɛ la ba nɔya ni ba zuya ni. Ba zuya maa ŋmanni la wugi, m‑mari zugri: anŋɔ ka ba mari n‑daamni niriba maa.

²⁰Di saha maa ka ninsaaliseeba daa kpalim, baseeba yɛlibeeri wa daa bu ku ba. Di zaa yɔri ba daa bu takki ba teesibeeri ni ba tumbeeri sɔya beebu, amaa ba daa kpalim n‑gyeemni wunseesi ba mammansi ŋɔn maali la. Ba daa bu kyɛ arizimbeeri gyeeŋŋu, bee bugseesi ban zaŋŋi salima m‑maali la, bee anzulifa, daanya, kuga, bee daari m‑maali, halli ni anŋɔ zaa ku toaai n‑nyara, bee n‑wumna, bee n‑kyɛnna. ²¹Ba mun daa bu takki n‑zɔ n‑yi ba ninvugkuubu la ni, bee ba tiima ni, bee ba pɔ’agoorilim bee dɔgoorilim ni, bee ba na’ayiga tuma zaa ni.

¹Tɔ: ka di saha maa ka n daa nya malaaka kpeeŋŋu daansɔa, ka u yi arizana ni n‑sigri na. Ka u gɔbi la sangbaŋŋu hoo kyinkyingɔbrigu, ka sasuu daa pili u zugu; u nindaa daa ŋmanni la wuntaŋŋa ka u gbaya ŋmanni langbindaari bugum. ²U daa zali litaafibila fiiŋ, ka ka yoaai ni m‑pa’ai u nuu zugu. Ka u zaŋŋi u nɔba maa n‑tɔm duniya wa ni: u nudirigu dinni mun noori teeku zugu, ka seaa la noori tingbankuumni zugu. ³Ka u tasi m‑booli kukɔzuliŋŋu, kan zulisim ŋmanni gbigimni nyuriŋŋu. Ka ŋɔn daa booli lala maa, satasinsi buyɔpɔi daa zaŋŋi ba gba kunkuma n‑tasi n‑sakki. ⁴Ban daa tasi n‑naai, n daa ya sɔbi la ban yɛli seem maa, amaa n daa wum kukɔri ŋɔn tɔ’asiri n‑yiiri arizana ni na n‑yɛtti, ni, “Satasinsi buyɔpɔi maa ŋɔn yɛli seesi maa - a nyɛ la yɛlisɔ’ara. Di sɔbi a n‑dooli!” ⁵Ka malaaka sɔ man daa pun nya, sɔ ŋɔn daa zɛ n‑tɔm teeku ni tingbaŋŋu maa zugu maa - ŋɔna daa ‘zaŋŋi u nudirigu n‑wukki saazugu ⁶m‑pɔ Naawunni, Naawunni ŋɔn nɛ m‑bɛ ni saha din ka tariga la’, ka daa naam saazugu, ni tingbaŋŋu, ni teeku, ni bunseelli kam din bɛ a ni zaa. U daa pɔ lala n‑yɛli, ni, “Guusigu laa n‑ka ni! ⁷See ka malaaka ŋɔn pa buyɔpɔi la yi peebi u kikaa maa: lala saha ka Naawunni nin tum u tunsɔ’arigu la n‑naai hoo ŋɔn daa pun yɛli n‑ti anabidima maa seem, ban daa nyɛ u tuntumniba maa.”

⁸Ka n daa laa n‑wum kukɔseaa kan daa tɔ’asi n‑yi arizana ni na la, ka ka yɛtti n‑tiri ma yaasa, ni, “Kyɛma n‑zaŋŋi litaafiseaa kan yoaai m‑bɛ malaaka maa nuu ni - malaakasɔ ŋɔn tɔm teeku ni tingbaŋŋu zugu la.” ⁹Tɔ, ka n daa kyaŋŋi nti yɛli malaaka maa, ni, u tim ma litaafibila maa. Ka u daa yɛli ma, ni, “Deaam n‑ŋɔbi! Ka nin leebi bunseaa kan tɔ i puuri ni, halli ni i noori ni ka ka ya m‑malisa hoo siiri.” ¹⁰Dinŋɔna n daa deaai litaafibila maa u nuu ni n‑ŋɔbi, ka ka siri daa malisa n noori ni hoo siiri, amaa man daa vɔli n‑naai maa, ka daa leebi buntoori n puuri ni. ¹¹Ka ba daa yɛli ma, ni, “See ka i laa n‑tɔ’asiri anabitiri yɛla zaŋŋi n‑kyaŋŋi tinsi pam niriba, ni bura pam, ni yɛttɔ’azuna pam dima, ni nadima pam.”

¹Ka ba daa zaŋŋi kika’ari n‑ti ma, ni n ti mari ka m‑ma’asira; ni, “Doaama m‑ma’asi Naawunni Gyeeŋŋu Duu wa, ni ka teebuli maa, ni baseeba ban puusiri bɛni la! ²Amaa di ma’asi dundɔŋŋu kan bɛ Gyeeŋŋu Duu maa nyaaŋŋa la; kyɛli ka kpaŋŋa sa! Dama ba zaŋŋi ka n‑ti tinzuna dima, ka ba nin kpɛ tinkasi maa puuni na n‑kyɛnni n‑noori ka n‑niŋi gɔya pisinaasi ni ayi. ³N sɛhara dima ayi la muna - n nin tum ba na n‑ti ba soori ni ba ti tɔ’asi m‑moonni n anabitiri yɛla maa; ba nin yɛ la bootu kpari n‑wulisi ba sufusa’aŋŋu ŋɔn bɛ seem, ka nin tɔ’asiri lala n‑niŋi dabsa tusiri ni kɔbsiyi ni pisiyoobu.” ⁴Ban n nyɛ ɔlivii kpaam tiisi ayi maa, ni firilatɔmna ayi an zaantiri ti Dugma Ŋɔn Su Duniya Wa Zaa tooni la. ⁵Ka sɔ yi ti boori u namsi ba, bugum nin yi ba noori ni na n‑di ba dindaandima wa; sɔ yi boori ni u namsi ba, di sumni ni di daama kpi lala. ⁶Niriba ayi wa mari yiiko ni ba kpatti sangbana, ka saa ku mi dabsiseesi ban ya tɔ’asiri ti Dugma yɛla maa. Ba laa m‑mari yiiko kulisi zugu, n‑nin toaai n‑kyɛ ka a koom leebi ziim. Ka ba laa n‑toaai n‑kyɛ ka dabeem yɛla balibu kam ti niŋi duniya maa, ka a maali n‑niŋi sahaseaa sɛharadima wa sufu yi boora. ⁷Ka ba yi ti mooli ba anabitiri yɛla n‑naai, bunkɔbsɔ nin yi bɔ’azuliŋŋu maa ni n‑du na nti tuusi ba tɔppu n‑nyaŋŋi ba n‑ku ba. ⁸Ba nin kpi n‑kpalim n‑dɔ tintitaari maa sɔroo la puuni, tinseaa ban daa zaŋŋi sɛharadima wa dugma maa n‑kpaasi n‑tabli dɔpulli zugu ka puuni maa. Tiŋŋa wa niriba tumbeeri zugu ka ba pa ka yupaasi, ni, ‘Sɔdoom’, bee, ‘Igyipti’. ⁹Ka tinsi pam niriba ti gɔsi, ni zuliya pam, ni yɛttɔ’azuna pam dima, ni bura pam. Ba gɔsiri ban kpalim n‑dɔya seem n‑niŋi dabsa ata ni purigri, ka lala saha maa ba ku sakki ni ba sɔ’ai ba. ¹⁰Ka duniya wa niriba sufu yi maai pam ba kum maa zugu. Ba diri la kyuu ka tiri taaba piini, dama anabidima ayi wa daa nyɛ seeba ban daa diisi duniya dima wahala pam. ¹¹Amaa daba ata ni purigri nyaaŋŋa, Naawunni nyɔvuri vuusim daa kpɛ ba na, ka ba daa ti doaai n‑zaani ba gbaya zugu ka dabeem pam gbaai seeba ban nya ba maa. ¹²Di saha ka anabidima ayi maa daa wum kukɔri ka ka yi arizana ni na n‑yɛli ba, “Ya duuma kpa na!” ka ba siri daa kpɛ sangbaŋŋu ni n‑du n‑kyaŋŋi arizana ni; ka ba dindaandima nini daa nya. ¹³Ka di nyaaŋŋa ka tingbaŋŋu daa dam, ka tintitaari maa purigri yinni piiya zugu daa lu. Niriba tusa ayɔpɔi daa kpi tingbaŋŋu dampu maa ni, ka dabeem gbaasi ban kpalim la, ka ba pɛ’ai Naawunni Arizana Daana maa.

¹⁴Dabeem yɛlli buyi zugu gaariya, ka din pa buta zugu kyɛnni na ka bu ya n‑yuui.

¹⁵Ka malaaka ŋɔn paasiri buyɔpɔi daa peebi u kikaa, ka kukɔya daa tasiri n‑yiiri arizana ni na n‑yɛtti, ni#:-

“Duniya zaa naam leebi ti Dugma naam,

Ni ŋɔn daa diisi sɔ Masiiya, Yisa, dinni.

U naam ku ti mari baasigu

Halli saha din ka tariga.”

¹⁶Ka kpambaya pisi ni anaasi ban bɛ Naawunni tooni n‑zi ba gyirima ziziisi ni la - ba zaa daa dooni m‑pibli tiŋŋa n‑gyeemni Naawunni, ¹⁷n‑yɛtti, ni#:-

“Ti puusiri i ni, ti Dugma Naawunni,

Nyin Naawunni Ŋɔn Gaari Zaa -

Nyin ŋɔn bɛ ni, ka daa pun bɛ ni.

I deaari la i yiiko din galisi;

Pampaŋŋɔ ka i di naam.

¹⁸Tinsi niriba suuri yisigiya

Amaa nyin gba suuri saha paaya -

Sahaseaa nyin zaŋŋi ban kpi la

n‑kari ba zaa sariya:

Sahaseaa nyin zaŋŋi laara ni piinisuma

n‑tiri anabidima ban daa tum n‑ti i la,

n‑tiri i niriba, ni ban zɔri i yuuri la,

n‑tiri ba zaa, birikyindima ni tarimma zaa.

Saha paaya ni i ti zaŋŋi ban daa sa’am duniya maa

n‑sa’am ba gba yɛla zaa.”

¹⁹Di saha ka Naawunni arizana puuni Gyeeŋŋu Duu daa yoaai, ka adakka maa bɛ bɛni, Naawunni nangbanyinni yɛla bunni la. Ka saa daa nya’asi ka tasi m‑mari vuuri pam, ka tingbaŋŋu mun daa dam, ka sakuga daa lu na, bunkara ni buntibsa pampam.

¹Tɔ: ka bunni kan mari alahazibu pam daa bɛ arizana puuni n‑yi na; ka di mari di gbinni, bunsɔ’arigu#:- pɔ’a n daa bɛ ni, ka u sɔ la wuntaŋŋa neesim, ka u gbaya tɔmni namboaa zugu, ka saŋmariwuusi pii ni ayi n daa gyiligi u zugu n‑ŋmanni hoo kubibɔbga. ²Pɔ’a maa daa mari la puuwa, ka u bɛ la dɔ’am wahala ni - dɔ’am beerim n daa mari u, ka u kaasiri di zugu. ³Ka alahazibu yɛliseaa yaasa daa bɛ arizana puuni n‑yi na, ka bunseelli kan ŋmanni Nyɛbga m bɛ ni, ka u daa galisi pam; bunzeoo n daa nyɛ u, ka u mari zugri ayɔpɔi ni yiila piiya; ka ba daa zaŋŋi bunveela ayɔpɔi n‑vili u zugu hoo kubibɔbsi la. ⁴Ka u zuuri daa daari saŋmariwuusi purigri yimmu buta zugu m‑basiri tingbaŋŋu maa na. Ka Nyɛbga wa zɛ pɔ’a maa tooni u dɔ’am maa saha, ni, u yi ti dɔ’ai bii maa sahanseaa, ŋɔn nin ŋɔbi u. ⁵Pɔ’a maa daa dɔ’aya: u dɔ’ai la doowa, ka u bii maa n nyɛ sɔ ŋɔn ti ya n‑su duniya tinsi zaa naam, ka zaŋŋi u kutti damni n‑kari ba sariya. Ka ba daa fa u ya’abi n‑taasi Naawunni saani, ŋɔn Naawunni naam zizii maa ya’ari sa. ⁶Ka pɔ’a maa mun daa zɔ n‑kpɛ yoo ni, seela Naawunni ŋɔn daa pun maali u beebu ziiya siri n‑ti u. Bɛni ka ba nin guri u ka diri dabsa tusiri ni kɔbsiyi ni pisiyoobu la.

⁷Di saha ka tɔppu daa doaai arizana ni, ka Maikyɛli ni u malaakadima tuusiri Nyɛbkarigu wa, ka ŋɔna ni u malaakadima gba daa tuusi ba. ⁸Amaa Nyɛbga dima maa daa bu nyaŋŋi, halli ka ba daa bu laa n‑nya beebu ziiya arizana ni. ⁹Ba daa tɔ Nyɛbkarigu wa m‑basi tiŋŋa; ŋɔna n nyɛ kurilim ni sa Waafu la, ban boonni sɔ ‘Yibrisi’, bee ‘Sintaani’ la, ka u yɔmsiri la duniya wa zaa. Ba daa tɔ u m‑basi na, ŋɔna ni u malaakadima zaa. ¹⁰Ka n daa wum, ka kukɔri tɔ’asiri arizana puuni, n‑yɛtti, ni#:-

“Pampaŋŋɔ tiliginsim nyɛ la Naawunni dinni -

Yiiko ni naam nyɛ la u dinni,

Fukumsi nyɛ la u Masiiya gba dinni!

Dama sɔ ŋɔn daa galim ti mabiisi la luya,

U daa galimni ba Naawunni saani,

Wuntaŋŋa ni yuŋŋu zaa ka u daa galimni ba!

¹¹Pɛbila ziim la zugu ka ba nyaŋŋi u -

Ba nyaŋŋi u Naawunni yɛla la zugu;

Dama ba daa moonni Naawunni yɛla -

ban daa nya ka wum u saani yɛttɔ’aseesi la.

Ba pa la seeba ban boori ba nyɔvuya

Halli ni ba kum ni.

¹²Yan Arizana maa, ya mari sufupeelli,

Ya mari sufupeelli, yaseeba ban bɛ bɛni!

Ya mun tingbaŋŋu, ni teeku, ya nya zugbeoo,

Dama Sintaani sigi ya saani na;

U suuri yi yisigi pampam;

Dama u mi, ni, u saha ku laa n‑yuui!”

¹³Tɔ; ka Nyɛbga wa ŋɔn daa ti baŋŋi, ni, ba zaŋŋi u m‑basi la duniya ni na, u daa kari pɔ’a maa nɔba, pɔ’asɔ ŋɔn dɔ’ai bidibga maa. ¹⁴Amaa ba daa zaŋŋi wubga kpunkpanyigra ayi n‑ti pɔ’a maa, ni u ti yikki saazugu n‑kpɛ yoo ni m‑paai u maŋtoori ziiya; ka ba ti guri u bɛni n‑niŋi saha yinni, saha buyi ni purigri, ka Wa’abeoo maa ku ti paai u na. ¹⁵Ka Nyɛbga wa daa tusiri koom pam n‑yiiri u noori ni na hoo mɔ’ari, ka koom maa daa pɔbri n‑dɔli pɔ’a maa nyaaŋŋa ni bu ti di u. ¹⁶Amaa tingbaŋŋu daa suŋŋi pɔ’a maa, ka daa yaai ka noori n‑nyu koom maa, koom bun pɔbri n‑yiiri Nyɛbga la noori ni na maa. ¹⁷Di saha ka Nyɛbga maa daa gyɛ suuri n‑niŋi pɔ’a maa ka daa kyaŋŋi ni u ti lɔ tɔppu n‑tuusi u biseeba ban kpalim la zaa, ban dɔli Naawunni zaaligu zaa deede, ka zɛ yummu m‑moonni Yisa yɛla maa.

¹⁸Ka u daa zɛ teekuduuri mɔ’abisigu zugu.

¹Ka n daa nya bunkɔbsɔ yaasa, ka u daa yiiri teeku koom maa ni na. U daa mari yiila piiya ni zugri ayɔpɔi, ka bunveela daa vili u yiila maa yinni yinni zaa. Ka yubeeri m bɛ u zugri ni n‑tuuri Naawunni. ²Man daa nya bunkɔbsɔ wa daa ŋmanni la kaliiya, amaa u nɔba ŋmanni la bunkɔbsɔ nɔbkara an nunyeesi wa’a pam; u noori mun ŋmanni la gbigimni dinni. Nyɛbkarigu maa daa zaŋŋi u maŋtoori yiiko ni u naam zizii maa n‑ti bunkɔbbeoo wa, ka zaŋŋi fukumsi pam n‑ti u. ³Tɔ, ka bunkɔbgu wa zugri maa yinni daa bɛ la hoo ban daa pun kɔrigi ka; amaa u kum daŋŋa maa daa gaari ni, ka lala daa gyɛri duniya niriba zaa pam, ka ba daa dɔli bunkɔbbeoo maa nyaaŋŋa. ⁴Saalidima daa gyeemni Nyɛbga maa, ŋɔn daa zaŋŋi lala yiiko n‑ti bunkɔbbeoo maa zugu, ka ba daa laa n‑gyeem bunkɔbgu maa, ni, “Ŋɔni n bɛ ni n‑ŋmani hoo bunkɔbgu wa? Sɔsɔ ku toaai n‑zabi n‑nyaŋŋi u!” ⁵Ka ba daa kyɛ ka bunkɔbgu wa mari la noori n‑tɔ’asiri u sufu yuubu yɛlibeeri n‑tuuri Naawunni. Ba daa ti u soori ni u ti su fukumsi n‑niŋi gɔya pisinaasi ni ayi. ⁶Ka u daa yaai u noori n‑tɔ’asiri yɛlibeeri n‑tuuri Naawunni, ni u ti sa’am Naawunni yuuri, ka tuuri u beebu ziiya ni seeba ban bɛ arizana ni maa. ⁷Ba daa laa n‑ti u soori ni u ti tuusi tɔppu n‑nyaŋŋi Naawunni niriba, ka u su fukumsi m‑mari zuliya pam, ni tinsi pam niriba, ni yɛttɔ’azuna pam dima, ni bura pam. ⁸Ka sɔkam ŋɔn bɛ duniya tingbaŋŋu zugu zaa nin gyeemni u, ŋɔnkam yuuri bu sɔbi n‑dooli nyɔvuri bukku maa ni; lala bukku ka Pɛbila maa mara, Pɛbilisɔ ban daa kɔrigi duniya piiligu ni halli ni zuna.

⁹Ŋɔn mari tuba n‑wumna, ŋɔn wumma!

¹⁰Ba yi ya n‑gbaai sɔ daabri,

Ban gbaam di daama!

Ba yi ya n‑zaŋŋi takoobi n‑ku sɔ,

Ban kuum di daama!

Dizugu see ka Naawunni niriba mari sufukpeemni,

See ka ba zɛ yummu n‑niŋi yɛdda.

¹¹Tɔ; ka n daa laa n‑nya bunkɔbsɔ yaasa, ka u yi tingbantiŋni n‑du na. U daa mari la yiila ayi, kaman pɛbila, amaa u daa tɔ’asiri kaman Nyɛbkarigu la. ¹²Ka u daa deaai daŋŋni bunkɔbbeoo maa yiiko, halli nti su u fukumsi tuma zaa n‑tumni n‑tiri u. Ka ŋɔn daa deaai u yiiko maa, u daa kyɛ ka duniya ni niriba zaa gyeemni daŋŋni bunkɔbgu maa, sɔ ŋɔn daa daŋŋi n‑yi na ka u kum daŋŋa nya tippu maa. ¹³U daa tum makkri tunnyalima pam, halli nti kyɛ ka bugum yi saazugu n‑sigi tingbaŋŋu ni na, ka daadam nya. ¹⁴Ka makkri seesi ŋɔn nya yiiko n‑tumni n‑tiri daŋŋni bunkɔbgu la, ana n daa yɔmsiri duniya dima. Ka u yɛli ba, ni, ba maalim bunni ka ka ŋmanni bunkɔbgu la, bunkɔbsɔ ŋɔn daa nya takoobi daŋŋa ka laa n‑neaai maa. ¹⁵Ka ba daa ti u yiiko ni u kyɛ ka ban daa maali bunseaa la ti nɛ ka vuusira, ka laa n‑toaai n‑tɔ’asira. Ka kyɛ ka ba ku ninvugseeba ban ku sakki n‑gyeem bummaannigu kan ŋmanni bunkɔbgu la zaa. ¹⁶Ka laa n‑kyɛ ka sɔkam deaai la daalimni u nudirigu ni, bee, u gbeoo ni; ni, ba zaa deaama - tarimma ni birikyindima, bundaandima ni faradima, ban su ba mansi ni daaba zaa. ¹⁷Ni, sɔ ku toaai n‑daari neema, bee, n‑koosira, na’ala u mari la daalimni maa, di nyɛ la bunkɔbbeoo yuuri la, bee, u yuuri maa kaaligu namba la. ¹⁸[Kpa wa n nyɛ yam yɛlli; kyɛ ka ŋɔn mari hankali baŋŋi bunkɔbgu kaaligu namba gbinni: u kaaligu kɔbsiyoobu ni pisiyoobu ni ayoobu - din wulisiri la ninsaalisɔa yɛla.]

¹Di saha ka n daa gɔsi n‑nya, ka Pɛbila maa bɛ ni, n‑zɛya Zayɔn zoori zugu. Niriba tusa kɔbga ni tusa pisinaasi ni anaasi daa dɔli u, ka u yuuri daa sɔbi ba gbeeri ni, ni u Ba yuuri gba. ²Ka n daa wum kukɔri ŋɔn yi arizana ni na, din ŋmanni kɔpɔbrim pam damni, bee saa ŋɔn tasi pampam; halli man daa wum kukɔseaa la daa ŋmanni la hoo goongyidima ban ŋmeeri ba bunŋmeera. ³Ka ba daa yuumni yuumpaalli naam zizii maa tooni, ni bunvuya anaasi ni kpambaya maa tooni. Sɔ daa bu nyaŋŋi m‑bamsi lala yuumni maa, na’ala niriba tusa kɔbga ni pisinaasi ni anaasi la, ban daa pun yɔ seeba samni n‑tiligi ba duniya wa ni la. ⁴Ban n daa nyɛ seeba ban mari ba mansi suŋŋa ka bu boori pɔ’aba, ka ba daa bu di pɔ’aba. Ba daa dɔli Pɛbila maa n‑kyaŋŋi ŋɔn daa yi wa seelikam zaa. Ninsaalidima zaa sunsukkuni, ban ka ba daa daŋŋi n‑yɔ ba samni n‑tiligi n‑ti Naawunni ni Pɛbila maa. ⁵Ka ziri ka ba nɔya ni, dama galinsi ka ba saani halli beela.

⁶Ka n daa laa n‑nya malaakasɔ yaasa, ka u yigri sangbana zii ni, m‑mari lahabasuŋŋu ni u mooli n‑ti ninvugseeba ban bɛ duniya wa ni, halli n‑tiri bura pam, ni zuliya pam, ni yɛttɔ’azuna pam dima, ni tinsi pam niriba. ⁷Ka u daa tasi pampam n‑yɛli, ni, “Ya zɔma Naawunni! Ka ti u gyirima, dama u sariya karibu saha la paaya! Ya gyeemma u, dama u daa naam saazugu ni tingbaŋŋu, ni teeku, ni kɔbulisi la zaa!”

⁸Di saha ka malaakasɔ, ŋɔn paasi buyi la, daa dɔli na n‑yɛtta, “Luuwa! Babɛlɔn tintitaari wa luya! Dama duniya wa zaa daa nyu u daam maa - u pɔ’agootiri daam bun mari yaa la.”

⁹Di saha ka malaakasɔ, ŋɔn paasi buta la, daa dɔli na n‑tasiri n‑yɛtta, “Sɔ yi gyeem bunkɔbbeoo bummaannigu la, u nin nyu Naawunni sugyeaa daam maa; sɔ yi deaai bunkɔbgu daalimni u gbeoo ni, bee, u nuu ni, ¹⁰ŋɔn gba nin nyu. Dama Naawunni maanni la u daam bun kpeem pam la, m‑boaari n‑niŋni u suyisigri ŋmanni maa puuni n‑tiri ba ni ba nyu. Ba nin laa n‑zaŋŋi ba n‑lɔsi farinwuta bugum ni, n‑diisi ba wahala pam ka Naawunni malaakasuma nin nya, ni Pɛbila maa. ¹¹Ka ba wahala bugum la nyoosi duuri la saazugu, zuna ni saha din ka tariga; ba ku mari vuusim, yuŋŋu bee wuntaŋŋa. Ban n nyɛ ban gyeemni bunkɔbbeoo maa ni u bummaannigu la, ni ban deaai u yuuri daalimni la.” ¹²Kpa wa ka ti nya Naawunni niriba ban zɛ yummu ka di sugru seem maa: ba kpalim n‑dɔli Naawunni zaaligu yɛla suŋŋa, ka niŋi yɛdda ni Yisa.

¹³Ka n daa wum ka kukɔri yiiri arizana ni na n‑yɛtta “Sɔbma dinŋɔa: Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti kpiimma ban kpi ti Dugma zugu pampaŋŋɔ zaŋŋi n‑wa!” Ka Sii Kasi maa yɛli, “Ii! Zugsuŋŋu siri bɛ ni n‑tiri ba; dama ba vuusiri ba tunkpeema zugu, ka ba tunsuma laara dɔli ba!”

¹⁴Di saha ka n daa gɔsi n‑nya, ka sangbampeelli daa bɛ ni, ka ninvugsɔ zi ka zugu, ka u ŋmanni la ninsaalimaŋni; ka u pili la salima naam zupiliga, ka gɔriga kan diri pam bɛ u nuu ni. ¹⁵Ka malaakasɔ daa yi Gyeeŋŋu Duu maa ni na, m‑boonni pampam n‑yɛtti n‑tiri ŋɔn zi sangbaŋŋu ni la, ni “Zaŋŋma i gɔriga maa m‑piili n‑ŋma duniya wa kyi, dama a ŋmaabu saha la yi paaya, ka duniya bunŋmaara bi suŋŋa.” ¹⁶Di saha ka ŋɔn zi sangbaŋŋu ni maa daa gbaai u gɔriga maa m‑piili duniya ni ŋmaabu, ka u daa ŋma duniya ni kyi maa zaa n‑naai.

¹⁷Ka malaakasɔ laa n‑yi arizana Gyeeŋŋu Duu maa ni na, ka ŋɔna gba mari la gɔriga kan diri pam. ¹⁸Ka malaaka sɔ yaasa daa yi Gyeeŋŋu Duu teebuli maa ni na, ka u su bugum fukumsi. Ka u daa tasi m‑booli pampam n‑yɛli ŋɔn mari gɔriga maa, ni, “Zaŋŋma i gɔriga maa m‑piili tiwala la’asigu, tiwaliseesi an bɛ duniya zaa ni, ka a gba saha paaya!” ¹⁹Dizugu malaaka maa daa zaŋŋi u gɔriga n‑gbaai duniya ni tiwala la’asigu. U daa zaŋŋi tiwala maa n‑lɔbi bɔ’aseaa ban niŋni a ka puuni n‑ŋma’asiri n‑yiisiri a koom la na ni ba ti maali daam - di nyɛ la Naawunni sugyeaa ziiya. ²⁰Ka ba daa nɔ a n‑ŋma’asi tintitaari maa nyaaŋŋa, ka ziim daa yi daam ŋma’asigu bɔ’ari maa na m‑pɔbra; halli ka i yi ti dɔli n‑kyaŋŋi maalisi kɔbsiyi, di na zulim pam; ka yoofu yi ti ya n‑kpɛ, ziim maa nin paai u noori la ziiya.

¹N daa laa n‑nya alahazibu yɛlikarigu yaasa, ka di bɛ la arizana ni: n‑nya ka malaakadima ayɔpɔi daa bɛ ni, ka ba mari dabeem yɛla ayɔpɔi la, seesi an nyɛ baasigu dina, dama Naawunni ya n‑zaŋŋi a m‑baasi u sugyeaa tuma zaa.

²N daa laa n‑nya bunseelli ka di ŋmanni mɔ’ari ka ka koom ni bugum la’amni m‑bɛ ni. Ka niriba n zɛya n‑tabi bɛni: ba nyɛ la baseeba ban nyaŋŋi bunkɔbbeoo la, ni u bummaannigu la, ni u yuuri kaaligu namba. Ba nyaŋŋiya ka daa zɛ bɛni, m‑mari goongyidima ba nuusi ni, ni ba ti gyeemni Naawunni. ³Ka ba daa yuumni Musa yuumni la, dɔsɔ ŋɔn daa tum Naawunni tuma la yuumni maa, ka laa n‑yuumni Pɛbila maa yuumni la, ni#:-

“Alahazibu yɛlikara n nyɛ i tuma maa,

Ti Dugma Naawunni Ŋɔn Gaari Zaa!

Yɛlimaŋni n nyɛ i sɔya,

An tuusi n nyɛ a,

Bura bura zaa niriba Naaba!

⁴Ti Dugma, sɔ ka ni n ku zɔ dabeem

Ka pɛ’ai i yuuri maa.

Nyin kɔkɔ n nyɛ kasi.

Bura kam dima nin kyɛ na

Ni ba ti gyeemni i tooni.

Dama i sariya karibu mari yɛlimaŋni

Ka sɔkam zaa nya ka baŋŋi.”

⁵Di nyaaŋŋa ka n daa gɔsi n‑nya, ka ba daa yoaai Gyeeŋŋu Duu kan bɛ arizana ni Gyeeŋŋu Yiri puuni la, Sugri yiri kan daa wulisiri Naawunni yɛla la nla. ⁶Ka n nya malaakadima ayɔpɔi maa, ban mari baasigu dabeem yɛla ayɔpɔi la. Ba daa yɛ neenpeela faratiti, ka ba zaŋŋi la salima sɛloorisi n‑lɔ ba seesi. ⁷Di saha ka bunvuya anaasi maa yinni daa zaŋŋi salima laasi ayɔpɔi n‑ti malaakadima wa, ka a paali ni Naawunni sugyeaa - ŋɔn Naawunni sɔ ŋɔn bɛ ni saha din ka tariga. ⁸Ka Gyeeŋŋu Duu maa zaa daa paali ni nyoosi, an bɛ ni Naawunni gyirima ni u yiiko la zugu. Ka sɔ n daa bu nyaŋŋi n‑kpɛ Gyeeŋŋu Duu maa ni, halli ka dabeem yɛla ayɔpɔi ti niŋi n‑naai, seesi malaakadima maa ŋɔn mara.

¹Di saha ka n daa wum kukɔri kan tasiri n‑yiiri Gyeeŋŋu Duu maa ni na n‑tɔ’asiri n‑tiri malaakadima ayɔpɔi maa, n‑yɛtta, “Ya kyɛma n‑zaŋŋi ya laasi n‑kpaai Naawunni sugyeaa m‑basi duniya maa ni!”

²Ka dizugu malaakasɔ ŋɔn daŋŋi tooni maa daa kyaŋŋi n‑zaŋŋi u laa la n‑kpaai m‑basi duniya wa ni na. Ka nɔra daa niŋi niriba, m‑beera, n‑wum ba pam; ninvugseeba nɔra maa ŋɔn daa niŋi maa daa nyɛ ban daa deaai bunkɔbbeoo la daalimni ka gyeemni ban daa maali bunseelli n‑ŋmanni u la maa.

³Ka malaakasɔ ŋɔn pa buyi zugu maa daa zaŋŋi u laa la n‑kpaai m‑basi teeku maa ni, ka teeku kooma zaa leebi la ziim hoo kpiima ziim, ka bunvurikam ŋɔn bɛ teeku koom maa ni daa kpi.

⁴Ka malaakasɔ ŋɔn pa buta zugu maa daa zaŋŋi u laa la n‑kpaai m‑basi kulisi ni kɔbulisi zaa ni, ka a gba kooma leebi ziim. ⁵Di saha ka n daa wum malaakasɔ ŋɔn su kooma maa fukumsi ka u yɛtta#:-

“Nyini n nyɛ ŋɔn bɛ ni,

Ni ŋɔn daa pun bɛ ni,

Ka nyɛ kasi zaa:

Nyin ŋɔn kari sariya seem wa,

Di siri nyɛ la din tuusi.

⁶Dama ba daa ku i ninvugsuma maa,

Ba daa ku anabidima maa,

Ka daa kyɛ ka ba ziim yi na.

Dizugu i kyɛ ka ba nyuuri la ziim -

Ba siri sum ni lala.”

⁷Di saha ka n daa wum ka Gyeeŋŋu Duu puuni teebuli la daa tɔ’asi n‑yɛli, ni#:-

“Ii, yɛlimaŋni, ti Dugma,

Naawunni Ŋɔn Gaari Zaa,

Nyin ŋɔn katti sariya seem,

Din tuusi ni yɛlimaŋni n nyɛ di!”

⁸Ka malaakasɔ ŋɔn pa bunaasi zugu maa daa zaŋŋi u laa la n‑kpaai m‑basi wuntaŋŋa la ni, ka kyɛ ka ka biisim diri niriba hoo bugum. ⁹Halli ni wuntaŋŋa maa ŋɔn daa bii n‑diri niriba seem la zaa yɔri, ba daa bu takki ba teesibeeri ni ba ti ti Naawunni gyirima: ay! - ba daa tuuri u yuuri, ŋɔn daa su dabeem yɛla wa fukumsi zugu.

¹⁰Ka malaakasɔ ŋɔn pa bunu zugu maa daa zaŋŋi u laa la n‑kpaai m‑basi bunkɔbbeoo la zizii maa ni. Ka bunkɔbgu maa naam tiŋŋa daa zibgi, zimm! Ka u niriba daa ŋɔbri ba zulima ba beerim la zugu. ¹¹Ka ba daa tuuri Naawunni sɔ ŋɔn bɛ arizana ni, n‑tɔ’asiri u yɛttɔ’abeeri ba wahala zugu, ni ba nɔra zugu. Ba daa bu takki ba sufu ni teesa ka kyɛ ba tumbeeri tuma.

¹²Ka malaakasɔ ŋɔn pa buyoobu zugu maa daa zaŋŋi u laa la n‑kpaai m‑basi mɔ’atitaari koom maa ni, di nyɛ la Yufreetisi mɔ’ari. Ka koom la zaa daa nyuusi m‑basi, m‑maali soori siri n‑ti naseeba ban ya yi wuntampusiri luga ni na. ¹³Di saha ka n daa nya siisi ata ban nyɛ bumbeeri pam, ka ba daa ŋmanni lɔna. Ba daa yiiri la Nyɛbga la noori ni na, ni bunkɔbbeoo la noori, ni ziri anabi la noori ni na. ¹⁴Arizimbeeri siisi n nyɛ ba, ka ba tumni tunnyalima n‑gyɛtti niriba. Ba yiiri n‑gyinni duniya wa zaa, ni ba ti la’asi duniya nadima maa taaba. Ba la’asi ba, ni ba ti tuusi tɔppu di Dabsiri maa - dindahinseaa ka Naawunni Ŋɔn Gaari Zaa zaali n‑ti ba la. ¹⁵Ni, “Ya bu nya? N nin kyɛ na hoo na’ayiga ŋɔn kpeeri na seem. Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti ninvugsɔ ŋɔn bu gbisiri goom, ka kpalim n‑yɛ u kyinkyina la - lala ka u ku kyɛnni yɔriyɔri ka ba gɔsiri u n‑diisi u vi.” ¹⁶Ka ba daa la’asi nadima maa taaba n‑kyaŋŋi ya’aseaa ban boonni Hibruuli yɛttɔ’a maa ni, ni, ‘Arimagyɛddɔn’ la.

¹⁷Ka malaakasɔ ŋɔn pa buyɔpɔi zugu maa daa zaŋŋi u laa la n‑kpaai m‑basi pɛsigu maa ni. Di saha ka kukɔri daa tasi pampam n‑yiiri Gyeeŋŋu Duu maa ni na, naam zizii la saani, n‑yɛli, ni, “Di naaya!” ¹⁸Ka saa daa nya’asi ka tasi m‑mari vuuri pam, ka tingbaŋŋu mun daa dam pampam: tingbandampu wa daa galisiya pam, halli ka tingbaŋŋu na bu dam lala, ninsaala ŋɔn daa bɛ duniya wa ni sahaseelli halli ni zuna. ¹⁹Ka tintitaari maa daa bɔkki m‑puri buta, ka tinzundima tinsi lu la zaa. Di saha maa ka Babɛlɔn, tintitaari wa, yɛla daa nya teaari Naawunni saani, ka Naawunni daa kyɛ ka Babɛlɔn ti nyu daam u kɔbeaa puuni, bun nyɛ u sugyeaa ni u sufu yisigri maa. ²⁰Ka tingbanseesi an daa bɛ teeku kooma sunsukkuni maa zaa daa vuui m‑bakki, halli zɔya daa bu laa n‑nyari yaasa. ²¹Ka sakugtibsa pam daa lu na. A daa yiiri saazugu m‑paari niriba zugu na. Ka niriba maa daa tuuri Naawunni, sakuga beerim zugu, dama di daa wum ba halli nti yakki.

¹Di saha ka malaakadima ayɔpɔi yinni - malaakaseeba ban daa mari laasi ayɔpɔi maa - malaaka yinni maa daa kyɛ n saani na nti yɛli ma, ni, n kyɛm na ka u nin wulisi ma pɔ’agoorli ŋɔn galisi la yɛla, pɔ’asɔ ŋɔn daa du n‑zi n‑tɔm kooma pam zugu la. Ni, u ti wulisi ma ban ya kari u sariya n‑lusi u seem. ²Ni, ŋɔna n nyɛ sɔ duniya nadima zaa ŋɔn daa doontiri u saani la, ka duniya zaa daa bugi u pɔ’agootiri maa zugu hoo ban nyuuri daam m‑bugi seem maa. ³Tɔ; ka Naawunni Sii daa na mari ma, ka malaaka maa daa zi ma n‑kyaŋŋi yoo ni. Ka n ti nya pɔ’asɔ ka u zi bunkɔbzeaa zugu, ka Naawunni tuubu yuya daa sɔbi n‑niŋi bunkɔbgu wa lugri kam, ka u mari u zugri ayɔpɔi ni yiila piiya. ⁴Ka pɔ’a maa daa yɛ situriveela an nyɛ bunzeesi wuyiŋ ni bunzeesi zimizimi, ka ba paasi la salima ni mansɔ’asi kugveeliseesi an ligri zoaai pam, halli bumpeela gba. U daa zali salima kɔbeaa u nuu ni, ka u tumbeeri daa paali ka, ni u pɔ’agootiri da’ari yɛla maa zaa. ⁵Ka yuseaa daa sɔbi m‑pa u gbeoo zugu - ka din daa sɔbi seem maa nŋɔa: ‘Babɛlɔn titaari’, ni, ‘Ŋɔn dɔ’ari la duniya zaa pɔ’agootiri ni da’ari yɛla zaa.’ - ka lala yuuri mari la ka gbinni, amaa ka sɔ’aya. ⁶Ka n daa nya, ka pɔ’a maa nyuuri Naawunni niriba ziim m‑bugra, ni ninvugseeba ban daa mooli Yisa yɛla ban daa nya ka wum seesi maa - ba gba ziim ka u nyuura.

Ka man daa nya lala maa ka di niŋi ma alahazibu pam. ⁷Ka malaaka maa daa boosi ma, ni, “Bɔ zugu ka i kyɛ ka di niŋi i alahazibu? N nin wulisi i yɛlisɔ’ara maa gbinni ŋɔn nyɛ seem, zaŋŋi n‑kyaŋŋi pɔ’a maa ni bunkɔbsɔ ŋɔn baara, ka u mari u zugri ayɔpɔi ni yiila piiya maa.” ⁸Ni, “Nyin nya bunkɔbsɔ maa nyɛ la ŋɔn daa pun bɛ ni, ka laa n‑ka ni pampaŋŋɔa, ka u ti ya n‑du n‑yi bɔ’azuliŋŋu maa ni na. Amaa u kur wa la baasiyɔri ziiya. Ka duniya dimseeba ban yuya pa la an daa pun sɔbi nyɔvuri bukku maa puuni duniya piiligu saha maa - di nin niŋi ba alahazibu pam, ban gɔsi n‑nya bunkɔbbeoo maa yɛla, ni, ŋɔn daa bɛ ni, ka laa n‑ka ni, ka mun ya n‑kyɛ na. ⁹Tɔ! [Kpa wa ka nira yi zaŋŋi yam m‑baŋŋi di gbinni suŋŋasuŋŋa] bunkɔbgu zugri ayɔpɔi la, anŋɔ mun nyɛ kunkuna ayɔpɔi seesi zugu pɔ’a maa ŋɔn ziya maa. Ni nadima ayɔpɔi n nyɛ a gba. ¹⁰Nadima maa mun sunsukkuni, ba niriba anu pun lu, ka ninvugyinni na bɛ ni, yinni mun na bu paai na, amaa u yi ti paai na sahanseaa u nin yuui beela. ¹¹Ka bunkɔbgu maa muna - sɔ ŋɔn daa pun bɛ ni ka laa n‑ka ni la - ŋɔna n nyɛ ŋɔn paasi anii daana, halli ka u nyɛ la nadima ayɔpɔi maa sunsukkuni. Ka u wa la baasiyɔri ziiya. ¹²Nyin nya yiila piiya maa muna - tɔ, a gba nyɛ la nadima piiya. Ba na bu di naam, amaa ba nin ti ti ba yiiko, ka ba di naam m‑paasi bunkɔbgu zugu n‑niŋi saha beela. ¹³Banŋɔ nin ti niŋi nangbanyinni ni taaba, n‑zaŋŋi ba fukumsi ni ba yiiko n‑niŋi bunkɔbbeoo maa nuu ni. ¹⁴Ka banŋɔ zaa nin ti la’am taaba n‑tuusi Pɛbila maa tɔppu, amaa ka Pɛbila maa nin ti nyaŋŋi ba, dama u nyɛ la dugmadima zaa Dugma ni nadima zaa Naaba. Ka ban bɛ u saani maa nyɛ la ŋɔn booli ninvugseeba maa, ka u yiisi ba ka ba zɛ yummu u nyaaŋŋa.”

¹⁵Di saha ka malaaka maa daa laa n‑yɛli ma, ni, “Ammi, i nya kooma wa? - kɔseesi pɔ’agoorli la ŋɔn du n‑zi a zugu maa? - tɔ: a nyɛ la tinsi pam niriba, daadam ban la’am n‑zoaai pam, ni yɛttɔ’azuna pam dima, ni bura pam. ¹⁶Ka nyin nya bunkɔbsɔ ni u yiila piiya seem maa, ban nin laa n‑yaai pɔ’agoorli maa halli nti sa’am u yɛla zaa ka kyɛ u yɔriyɔri, ka ba nin toosi u niŋŋa n‑ŋɔbi ka naayi zaŋŋi din kpalim n‑nyɔ bugum. ¹⁷Naawunni n daa zaŋŋi lala teesa n‑niŋi ba zaa sufu ni, ni ba ti tum ŋɔn Naawunni yuubu - ni ba ti niŋi nangbanyinni n‑zaŋŋi ba yiiko zaa n‑ti bunkɔbbeoo maa, halli nti paai sahanseaa Naawunni tuma ŋɔn ti tum n‑naai hoo ŋɔn daa pun yɛli seem la. ¹⁸Halli ka nyin ŋɔn nya pɔ’asɔ la nyɛ la tintitaari maa - tinseaa kan su duniya nadima zaa fukumsi ni yiiko la.”

¹Dinŋɔ nyaaŋŋa ka n daa nya malaaka sɔa, ka u yi arizana ni n‑sigri na. U daa mari yiiko pam, ka u gyirima veelim daa neaai, halli ka u neesim daa paali duniya wa zaa. ²U daa kaasiya pam, ni#:-

“Luuwa! Babɛlɔn titaari luya!

Arizimbeeri n yi mari ka;

Siisi bunda’arisi yi bɛ la bɛni,

Niinsi gba, bunda’arisi, yi bɛ bɛni,

Ni ban yaai bunseesi zaa.

³Dama duniya wa zaa daa nyu u daam maa -

U pɔ’agootiri daam bun mari yaa la.

Duniya nadima daa doontiri u ni,

Ka duniya daa biisi daa nya arizikki

U pɔ’agootiri ligri zugu.”

⁴Ka n daa laa n‑wum kukɔseaa kan tɔ’asiri n‑yi arizana ni na, ni#:-

“Ya yim na, n niriba!

Ya yim u saani na!

Yan di la’am n‑tumni u tuma -

U ala’akyi tumbeeri maa!

Yan di kyɛ ka u tubdarigri paai ya na!

⁵Dama u zaŋŋi u tumbeeri tuma n‑tɔm a taaba,

Halli ka a ti paai arizana ni.

Ka Naawunni teaai u ala’akyi maa yɛla.

⁶Ya niŋma u hoo ŋɔn daa niŋi ya seem la!

Ya yooma u ŋɔn daa namsi ya seem la taabu buyi!

Ya zaŋŋma u maŋtoori dadukku

M‑paali u kɔbeaa; paalima ka daam bun kpeem pam -

Boaama bu taabu buyi n‑ti u ka u nyu!

⁷U daa gɔsi u maŋŋa pam,

U daa dɔli la u ningbina kɔrisi ni nimmoaa,

Dizugu ya tim u wahala pam,

Tim u sufusa’aŋŋu ni nimmoaa gba.

Dama u yɛtti la u maŋŋa saha kam, ni#:-

‘Kpa ka n ziya, pɔ’a-naaba!

 M pa la pukoori, n sira bu kpi,

 N ku baŋŋi wahala ŋɔn bɛ seem!’

⁸Dinŋɔ zugu dooribeoo nin ti mari u -

Dahinyinni ka dooribeeri bɔbgu nin mari u gba#:-

U niriba nin kpi,

U sufu nin sa’am,

U nin kɔŋŋi bundira,

Ka di nyaaŋŋa ka bugum nin di u.

Dama ti Dugma Naawunni kari u sariya -

Ti Dugma Naawunni ŋɔn galisiya ni.”

⁹Di zugu ka duniya wa nadima nin ti kum u zugu pampam. Ba daa la’am n‑tum u zina tuma ka dɔli u ningbinkɔrisi yɛla, ka pampaŋŋɔ bugum n diri u. Ba nin ti nya di nyoosi ŋɔn duuri saazugu seem ka kumni u zugu. ¹⁰Ba nin zaani wa’aligu, dama u wahala maa gɔsibu nin ti kpeesi ba dabeem. Ba nin yɛli, ni#:-

“Waay, waay, waay!

Yɛlibeeri! Yɛlitoosi!

Babɛlɔn tintitaari wa,

Tinkpeeŋŋu wa!

Saha beela puuni

Ka ba kari i sariya n‑lusi i.”

¹¹Duniya wa daa biisi gba nin kum ka fabli n‑ti u, dama sɔ bu laa n‑daari ba neema yaasa. ¹²Sɔ bu laa n‑daari ba salima, anzulifa, mansɔ’asi kugnya’ara ni a bumpeela; ba ku daari ba situra - kyinkyina an nyɛ faalafaala, agoo, ni taaru; bee, ba daari ba taabu daseesi an nyuuŋŋu nya’asa, bee, ba bunveela ban zaŋŋi wɔbnyina ni taabu veela m‑maali seesi la; bee, ba kutti neema, ba daanya neema, bee ba dangalikuga. ¹³Sɔ bu laa n‑daari ba bunnyuuma hoo turaali; sɔ bu daari ba daama ni ba kpaama; sɔ bu daari ba boroboro zum ni ba kyi zaa; bee, ba nigi, ba peesi, ba wuri ni ba tarɔkku dima. Halli ban koosiri daaba gba, ninsaalidima nyɔvuya, ka sɔsɔ bu laa m‑bɛ ni, ni u ti da. ¹⁴Ni#:-

“Tiwaliseesi zaa nyin daa boora,

Ka teesi, ni, a sum la nyin kɔkɔa -

Anŋɔ zaa bɔrigiya.

Arizikki ni bɔbri maa zaa -

A zaa bɔrigi ka kyɛ i,

I ku laa n‑nya a yaasa!”

¹⁵Daa biisi wa ban daa di Babɛlɔn daa maa n‑nya arizikki dizugu, ba siri nin zaani wa’aligu, dama ba zɔri la u tubdarigri maa. Ba nin kum ka fabli, ¹⁶ka yɛli, ni#:-

“Waay, waay, waay!

Yɛlibeeri! Yɛlitoosi!

- Zaŋŋi n‑ti tintitaari wa!

U daa yi bɔbi la bɔbsuma -

Situriveela zaa.

U daa zaŋŋi salima nangɔkɔrisi n‑yɛa,

Ka kpa tukparinya’ara gba.

¹⁷Saha beela puuni

Ka u kɔŋŋi arizikki ana zaa!”

Duniya wa nyarima dima zaa - ban su a, ni sɔkam ŋɔn kpeeri a maa, ni ŋɔn duusiri maa, bee, n‑tumni nyarima tuma teeku maa ni - ban gba daa zɛ wa’aligu ¹⁸ka daa nya nyoosi ŋɔn duuri saazugu maa, din yiiri bugum ŋɔn diri Babɛlɔn seela maa ni na. Di saha ka ba daa kaasi n‑yɛli, ni, “Tintitaari wa taabu na zi m‑bɛ ni!” ¹⁹Ba daa gbeaai tankpoo n‑niŋi ba zugri, sufusa’aŋŋu zugu, ka ba kumni ka kaasiri ka fabinna; ni#:-

“Waay, waay, waay!

Yɛlibeeri! Yɛlitoosi!

- m‑paai tintitaari wa!

Nyariŋŋu daandima zaa zugu -

Dama ba daa nya arizikki i saani:

Ban tumni teeku ni tuma la zaa,

Ba daa leebi bundaandima

I arizikki maa zugu.

Saha beela puuni

Ka i kɔŋŋi bunseelli kam zaa!

²⁰Saazugu arizana, ya wumma!

Kyɛ ka ya sufu maai

Babɛlɔn sa’aŋŋu maa zugu.

Ya mari sufumaasim,

Naawunni niriba, mari sufumaasim,

Anabidima ni Naawunni tuumudima zaa!

Dama Naawunni kari sariya n‑ti ya -

U kari Babɛlɔn sariya n‑lusi u.”

²¹Ka malaaka kpeeŋŋu daansɔ daa zaŋŋi kugtitaari hoo neeri taabu n‑lɔbi teeku ni, ka yɛli, ni#:-

“Nŋɔ taabu ka ba nin ti lɔbi u -

Ba nin ti lɔbi tintitaari wa, Babɛlɔn.

Sɔ ku laa n‑nya u yaasa.

²²Yuuma ni bunŋmeera zaa -

Ba ku laa n‑wum anŋɔ i saani;

Kikaasi ni yiisi peebgu -

Ba ku laa n‑wum anŋɔ i saani;

Ban mi tuma zaa suŋŋa -

Ba ku laa n‑nya ba i saani;

Ban neemni zum damni -

Ba ku laa n‑wum dinŋɔ i saani;

²³Halli firila bugum -

Ba ku laa n‑nya di i saani;

Doowa ni u pɔ’apaalli yɛttɔ’a -

Ba ku laa n‑wum anŋɔ gba i saani yaasa.

Ban daa kyɛnni i saani na

Ni ba ti di daa -

Duniya wa zaa zuguraandima n daa nyɛ ba;

Dama i daa zaŋŋi i tiima n‑yɔmsi ba,

Ka daa kyɛ ka tinsi zaa niriba bɔrigra.

²⁴Babɛlɔn wa nyari la wahala

Dama bɛni ka ba daa yiisi ninvugsuma ziim;

Bɛni ka ba daa ku anabidima,

Ni Naawunni niriba,

Ni ban daa ku seeba zaa duniya wa puuni maa.”

¹Dinŋɔ nyaaŋŋa n daa wum vuuri pampam; di daa ŋmanni niriba pam ŋɔn tasiri n‑kaasiri seem, ka daa bɛ arizana ni n‑yɛtti, ni#:-

“Allɛluuya, ya pɛ’ama Naawunni!

Tiliginsim nyɛ la Naawunni dinni,

Naam gba nyɛ la u dinni

Ni yiiko yaasa m‑paasi!

²U katti la sariya ni yɛlimaŋni,

Ka lasim ka ni.

Dama u lusi pɔ’agoorli wa,

Pɔ’agoora toondaana wa,

Sɔ ŋɔn daa sa’amni duniya wa zaa

m‑basi zaa, u zina tuma zugu.

Ka Naawunni lusi u n‑darigi u tubri

Ŋɔn daa ku u niriba la zugu.”

³Ka ba daa laa n‑tasi yaasa, ni#:-

“Allɛluuya, ya pɛ’ama Naawunni!

Bugum diri n‑diri Babɛlɔn,

Ka bu nyoosi duuri saazugu

Zuna ni saha din ka tariga!”

⁴Di saha ka kpambaya pisi ni anaasi maa, ni bunvuya anaasi maa gba, daa gbaani tiŋŋa n‑gyeem Naawunni ŋɔn zi u naam zizii maa zugu. Ba daa yɛliya, ni, “Allɛluuya, ya pɛ’ama Naawunni. Ammi!”

⁵Tɔ: ka kukɔseaa yi naam zizii maa ni na n‑yɛtti, ni#:-

“Ya pɛ’ama Naawunni,

Tin gyeemni sɔ maa!

Yaseeba ban gyeemni u la, pɛ’ama!

Yaseeba ban zɔri u la, pɛ’ama!

- Halli yan poora ni yan galisi maa zaa.”

⁶Ka n daa wum vuuri din ŋmanni niriba pam kukɔya, bee kɔpɔbrim pam damni, bee saa ŋɔn tasi pampam, n‑yɛtti, ni#:-

“Allɛluuya, ya pɛ’ama Naawunni!

Dama ti Dugma Naawunni di la naam -

Tin gyeemni Naawunni maa, Ŋɔn Gaari Zaa.

⁷Ya kyɛ ka ti deem ni sufumaasim,

Ya kyɛ ka ti tiri u naam gyirima!

Dama Pɛbila maa amriya saha paai na,

Yisa Kirisita ya n‑di u pɔ’a maa.

U pɔ’a mun maali u siri.

⁸Ba zaŋŋi siturisuma n‑yeeli u,

Kyinkyinveela an nya’ari nyain.”

(Situriveela gbinni nyɛ la Naawunni niriba yɛlimaŋni tunsuma la.)

⁹Ka malaaka maa yɛli ma, ni, “Sɔbma: ‘Zugsuŋŋu daandima n nyɛ ban booli seeba n‑zuusi ni ba ti di Pɛbila amriya kyuu diibu maa!’ ” Ka u laa n‑yɛli m‑paasi, ni, “Naawunni yɛttɔ’amaŋni nŋɔa.” ¹⁰Dinŋɔ zugu n daa gbaani tiŋŋa u nɔba tooni, ni n gyeem u; amaa u daa yɛli ma, “Gɔsima! Di niŋi lala! N gba nyɛ la i taraana. Man ni nyini ni i taaba ban moonni ban nya ka wum bunseesi Yisa saani maa - ti zaa tumni Naawunni tuma. Gyeemni ŋɔn Naawunni!” Ban moonni Yisa yɛliseesi maa, ni anabidima yɛla, a nyɛ la yummu.

¹¹Tɔ; ka di saha maa n daa nya arizana ka a yoaai n‑zɛya. Ka wuripeelli daa bɛ ni, ka ŋɔn baari u maa yuuri boonni la ‘Yɛdda Daana’ ni ‘Yɛlimaŋni Daana’; ka u zaŋŋni yɛlimaŋni n‑katti sariya ka tuusiri tɔppu. ¹²U nini ŋmanni la bugum bunnya’ara, ka u zugu vili la bunveela pam an ŋmanni kubibɔbsi la. U mari yuuri ka ba sɔbi n‑niŋi u ni, ka sɔsɔ na zi u yuuri wa, na’ala u mammaŋŋa m mi. ¹³Ŋɔn yɛ kpariseaa maa tari la ziim. Ka u yuuri boonni ‘Naawunni Yɛligu’ maa. ¹⁴Ban tuusiri tɔppu daa dɔli u nyaaŋŋa, baseeba ban bɛ arizana ni maa. Ba gba daa ba wuripeela ka yɛ situriveela bumpeeliseesi an nyɛ kasi. ¹⁵Ka takoobi kan dira yiiri u noori ni na: kana ka u ya n‑zaŋŋi n‑kyɛ tinsi pam niriba; ni, “u nin zaŋŋi kutti damni n‑guri ba”, ni, u nin “tumni Naawunni Ŋɔn Gaari Zaa daam dugbu ziiya u kɔkɔa, daam maa mun wulisiri la Naawunni suuri yɛla.” ¹⁶Ba sɔbi yuseaa n‑niŋi u kparigu, ni u kpiiligu ziiya, ni ‘Nadima Naaba, ni Dugmadima Dugma’.

¹⁷Di saha ka n daa nya malaaka ka u zɛ wuntaŋŋa puuni ka kaasi m‑booli niinsi ban yigri m‑bɛ saazugu zaa, ni “Ya kyɛm na! Ya la’amma na n‑di Naawunni bundirigu! ¹⁸Ya nin di nadima kpiima numni, ni soogyadima toondaandima ni ninvugtibsa numni. Ya nin di wuri ni ban baari ba numni, ya nin di niriba kam zaa kpiima numni - ban su ba mansi ni daaba, tarimma ni birikyindima zaa.” ¹⁹Ka n daa nya ka bunkɔbbeoo maa, ni duniya wa nadima maa, daa la’am taaba, ban ni ba tɔbbiisi la, ni ba ti tuusi tɔppu n‑zabi ŋɔn ba yoofu maa ni u tɔbbiisi maa. ²⁰Amaa ba daa gbaai bunkɔbbeoo maa, ni ziri anabi ŋɔn daa tum alahazibu tuma bunkɔbgu wa yuuri ni maa. Lala alahazibu tuma maa ka u daa zaŋŋi n‑yɔmsi ninvugseeba ban daa deaai bunkɔbgu maa daalimni la, ni ban daa gyeemni bunseelli ban daa maali n‑ŋmanni u la maa. Ba daa zaŋŋi babayi zaa, ka ba na bɛ la ba nyɔvuri ni, n‑lɔsi farinwuta bugum mɔ’ari maa ni. ²¹Ka ban daa kpalim la muna - ba daa zaŋŋi takoobi maa n‑ku ba, ŋɔn baari yoofu maa takoobi maa, kan yi u noori ni na maa. Ka niinsi zaa daa di ba kpiima numni maa n‑tigi.

¹Di saha ka n daa nya malaaka sɔa, ka u yi arizana ni n‑sigri na. U daa mari saafibiiya, saafibiseaa kan kpatti la bɔ’azuliŋŋu maa noori, ka u zali kyɔrimtitaari u nuu ni. ²U daa gbaai Nyɛbga maa n‑lɔ u, ni u yuui lala n‑niŋi yuuntusiri; kurilim ni sa Waafu nla, ban boonni sɔ ‘Yibrisi’, bee, ‘Sintaani’ la. ³U daa zaŋŋi u n‑lɔsi bɔ’azuliŋŋu maa puuni, ka ligi ka noori, n‑kpari u n‑niŋi sa; ni lala nin kyɛ ka u ku toaai n‑yɔmsi duniya niriba halli ni yuuntusiri wa ti gaari. Yuuma wa nyaaŋŋa, ba nin yoaai u m‑basi ka u niŋi u yuubu, amaa lala saha maa ku yuui.

⁴Di nyaaŋŋa n daa nya naam ziziisi, ka ba daa zi a zugu n‑deaai yiiko ni ba ti kari sariya. Ka n daa laa n‑nya niriba siisi - ban daa pun fikki seeba zugri la n‑ku ba, ban daa mooli Yisa tuma ni Naawunni yɛla lahabaari la zugu. Ban daa bu gyeem bunkɔbbeoo maa, bee u bummaannigu maa, ka daa bu deaai u daalimni ba gbeeri bee ba nuusi ni. Banŋɔ zaa daa doaai kum ni, ka ban ni Yisa daa di naam n‑yuui n‑niŋi yuuma tusiri. ⁵Tɔ, ban daŋŋi n‑doaai kum ni la lahabaari nla. Ban daa kpalim la mun daa bu doaai lala saha maa, amaa halli ni yuuntusiri nyaaŋŋa. ⁶Zugsuŋŋu daana n nyɛ ninvugsɔ ŋɔn la’am m‑bɛ bɛni maa, Naawunni ninvugkasi n‑nyɛ u. U bɛ la ban daŋŋi n‑doaai kum ni la sunsukkuni. Ka kum din paasiri buyi la ka yiiko lala niriba saani, amaa ba bɛ la niriba tooni n‑gyeemni Naawunni ni Kirisita, ka ban ni Yisa nin di naam yuuntusiri.

⁷Tɔ, ka yuuma tusiri wa nyaaŋŋa ba nin kparigi n‑yiisi Sintaani sarika bɔ’azuliŋŋu maa ni na. ⁸Ka u nin kyaŋŋi n‑gyinni duniya wa luga anaasi la zaa n‑yɔmsiri niriba ni u ti la’asi ba zaa na - halli Gɔgyi ni Magɔgyi dima gba - ka ba la’am na n‑kyaŋŋi tɔppu ni. Ka ba zoaai pam, halli ka ba kaalli ŋmanni la mɔ’abisigu kaalli maa ŋɔn nyɛ seem. ⁹Ka ba kyɛnni n‑kyɛnni na m‑paanni tingbaŋŋu maa, halli nti gyiligi Naawunni niriba ŋɔn daa gbɛ seela maa - ni ba tiŋŋa maa gba, Naawunni ŋɔn wuri tinseaa la. Amaa di saha maa ka bugum yi arizana ni n‑sigi na n‑di ba zaa. ¹⁰Ka Yɔmsira maa, Yibrisi Sintaani la, sɔ ŋɔn daa kyɛ ka niriba maa bɔrigi la, ŋɔna ka ba daa gbaai n‑zaŋŋi n‑lɔsi farinwuta bugum mɔ’ari maa ni, ya’aseaa ba daa pun lɔsi bunkɔbbeoo maa, ni u ziri anabi maa. Ka ba zaa bɛ bɛni n‑diri wahala wuntaŋŋa ni yuŋŋu, saha din ka tariga.

¹¹Tɔ: ka dinŋɔ zaa nyaaŋŋa ka n daa laa n‑nya naam ziziiya, bumpeelli, ka ka daa galisi pam. Ka Naaba zi bɛni. Tingbaŋŋu ni saazugu daa zɔ m‑bakki u saani, ka a daa bu laa n‑nya beebu ziiya yaasa. ¹²Ka n daa nya kpiimma, birikyindima ni tarimma zaa, ka ba zaa daa bɛ la naam zizii maa tooni n‑zɛya. Di saha ka ba daa lakki buksi maa; ka daa laa n‑lakki bukseaa - kana n nyɛ nyɔvuri bukku la. Niriba tuma yɛla daa sɔbi n‑dooli buksi maa puuni, kpiimma wa ban daa tum tunseesi zaa la. Ka ba daa kari kpiimma maa sariya zaŋŋi m‑pa ba tuma ŋɔn sɔbi seem la. ¹³Teeku ni mɔ’a maa daa yiisi niriba na - seeba an daa di maa. Ka kum ni kpiimma tiŋŋa gba daa yiisi niriba na - seeba ban daa kpi m‑bɛ a fukumsi ni maa zaa. Ka ba daa kari sɔkam sariya n‑dɔli ban daa tum seem. ¹⁴Halli kum ni kpiimma tiŋŋa gba ka ba daa zaŋŋi n‑lɔsi farinwuta bugum mɔ’ari maa ni. Lala bugum mɔ’ari maa nyɛ la kum din paasiri buyi maa. ¹⁵Ŋɔn kam yuuri daa bu sɔbi n‑dooli nyɔvuri bukku maa ni, ba daa zaŋŋi di daama n‑lɔsi lala bugum mɔ’ari maa ni.

¹Ka n daa nya arizampaala, ni tingbampaalli; dama arizana ni tingbaŋŋu seesi an daa pun bɛ ni la daa gaariya. Ka teeku mɔ’ari daa laa n‑ka ni. ²Naawunni tinkasi maa gba ka n daa nya, Gyɛrusalɛm, ka ka daa yi arizana ni, Naawunni saani, n‑sigri na. Ka maanni la siri hoo pɔ’apaalli ŋɔn bɔbi n‑guri u sira seem. ³Ka n daa wum kukɔri arizana ni, ka ka tasi n‑yɛli pampam, ni, “Pampaŋŋɔ Naawunni beebu zii paai niriba saani na, ka u nin ti bɛ ba saani. Ba nin ti nyɛ u niriba, ka Naawunni mammaŋŋa nin bɛ ba saani ka u nin nyɛ Naawunni n‑tiri ba. ⁴U nin nyeesi ba nintam zaa; kum ku laa m‑bɛ ni, bee sufusa’aŋŋu bee kunkuma, bee toom; dama bunseesi kam an daa daŋŋi m‑bɛ ni la gaariya.”

⁵Di saha ka ŋɔn daa zi naam zizii maa ni la daa yɛli, ni, “Gɔsima! M maanni la bunseela zaa bumpaala.” Ka laa n‑yɛli, ni, “Sɔbma dinŋɔ n‑dooli! Dama yɛttɔ’a anŋɔ mari yɛdda ka nyɛ yɛlimaŋni.” ⁶Ka u daa laa n‑yɛli ma, ni, “Di niŋiya. Mani n nyɛ piiligu, ka man laa n‑nyɛ naari. Kɔnyuuri ŋɔn mari sɔkam - mani nin zaŋŋi kɔseebu bun yi nyɔvuri kɔbuliga la ni n‑ti u yɔri, ka samni ka ni. ⁷Sɔkam ŋɔn nyaŋŋi maa - anŋɔ zaa ka u nin ti di faari, ka man nin nyɛ Naawunni n‑tiri u, ka ŋɔn mun nin nyɛ m biiya. ⁸Amaa dabeem dima, ban ka yɛdda, ni putoo dima, ni ninvugkuuriba ni ban tumni zina, ni ban tumni tiima ka gyeemni buga ni ziri kam zaa dima - ban zaa ziiya nyɛ la farinwuta bugum mɔ’ari maa ni. Lala bugum mɔ’ari maa nyɛ la kum din paasiri buyi maa.”

⁹Tɔ; ka malaakasɔ daa paai ma na, ka u daa nyɛ la babayɔpɔi ban daa mari laasi maa yinni, laseesi an mari duniya naari wahala buyɔpɔi maa m‑paali zaa la. U daa kyɛ n saani na nti yɛli ma, ni, “Kyɛm na! N nin wulisi i pɔ’apaalli maa, Pɛbila maa pɔ’a la.” ¹⁰Di saha ka Naawunni Sii daa na mari ma, ka malaaka maa daa zi ma m‑bakki n‑kyaŋŋi m‑paai zɔtitaari kan wɔ’a n‑du pam zugu; ka n daa nya tinkasi maa, Gyɛrusalɛm, ka ka daa yi la arizana ni, Naawunni saani, n‑sigri na. ¹¹Tiŋŋa maa daa nya’ari Naawunni gyirima veelim zugu. Ka daa nyalisiri hoo gyasipa - mansɔ’asi kugveeliseaa kan ligri zoaai halli nti yakki nla. ¹²Ka daa mari la goonwa’alli kan daa zɛ n‑gyiligi ka zaa, ka goomni maa za’anɔya daa paai za’anɔya pii ni ayi. N daa nya ka malaakadima pii ni ayi daa zɛ n‑guri za’anɔya maa zaa yinniyinni. Izraɛli dima dɔ’am za’anɔya pii ni ayi yuya daa sɔbi n‑niŋi tiŋŋa maa za’anɔya ni. ¹³Za’anɔya ata n daa bɛ ka wuntampusiri lugri ni, abata daa bɛ nudirigu lugri ni, abata daa bɛ wuntanluri lugri ni, ka abata anla daa bɛ tiŋŋa nuzaa lugri ni. ¹⁴Tiŋŋa maa goomni maa daa mari la ka nyeeba pii ni ayi. Ka ba daa sɔbi Pɛbila tuumudima pii ni ayi yuya m‑pa a ni.

¹⁵Malaakasɔ ŋɔn daa tɔ’asi n‑ti ma la daa mari la salima kika’ari kan ma’asiri wa’alim. U daa zaŋŋi ka, ni u ti ma’asi tiŋŋa maa, ni ka za’anɔya ni ka gooma. ¹⁶Ba daa boaai tiŋŋa maa bummɔkku - ka wa’alim ni ka yɛlisim daa sa’ai taaba. U daa ma’asi n‑nya, ka ka wa’alim ni ka yɛlisim zaa daa paai maalsi tusiri ni kɔbsinu, ka ka saazugu wa’alim gba daa sa’ai lala. ¹⁷U daa ma’asi ka goomni maa n‑nya kan gyigsa seem, ni, nudula kɔbga ni pisinaasi ni anaasi - ninsaalidima ma’asa nla, dama lala ka malaaka maa daa ma’asira. ¹⁸Gyasipa mansɔ’asi kugveela ka ba daa zaŋŋi m‑mɛ goomni la, ka tiŋŋa maa zaa mun nyɛ la salima an veela hoo mansɔ’asi taabu. ¹⁹Ba daa zaŋŋi mansɔ’asi kugveela an ligri zoaai pam m‑maali gooma nyeeba maa. A zaa daa nyɛ kookooba. Kan piili maa nyɛ la gyasipapeelli, buyi daana nyɛ la lala kugseaa kan nyɛ bulu, buta nyɛ la bumpirisiri, bunaasi nyɛ la bɛŋkoom, ²⁰bunu nyɛ la bunzɛpeelli, buyoobu nyɛ la bunzeoo zimizimi, buyɔpɔi nyɛ la dɔzum, bunii nyɛ la bunfaasiri, buwai nyɛ la bumpupɔriga, kan pa piiya nyɛ la vamaasa, pii ni yinni nyɛ la zɛkamvoo, ka kan mun pa pii ni ayi nyɛ la bunzeoo wulawula. ²¹Za’anɔya pii ni ayi maa, seelli kam daa nyɛ kugkpilli yinni, bummunni, kugseesi an pɛligi wain ka a ligri zoaai. Ka tiŋŋa maa puuni sɔroo la daa nyɛ salima, ka ŋmanni mansɔ’asi kan gɔsiri m‑punna.

²²Tɔ; ka n daa bu nya gyeeŋŋu yiri tiŋŋa maa puuni, dama Naawunni Ŋɔn Gaari Zaa nyɛ la ka gyeeŋŋu yiri, ni Pɛbila maa gba. ²³Tiŋŋa maa bu boori wuntaŋŋa neesim, bee namboaa dinni, dama Naawunni gyirima neesim neaari bɛni, ka Pɛbila maa nyɛ la ka firila. ²⁴Tinsi zaa niriba bɛ la ka neesim la ni, ka duniya wa nadima zaŋŋi la ba naam gyirima ni veelim m‑mari na. ²⁵Beoo kam tiŋŋa maa za’anɔya kpalim n‑yoaai suŋŋa wuntaŋŋa ni, halli ka yuŋŋu laa n‑ka bɛni. ²⁶Ka tinsi zaa nya’asim, ni gyirima, ni veelim ka ba nin mari na n‑zaali ka puuni. ²⁷Da’ari halli fiiŋ ku kpɛ tiŋŋa maa puuni, bee ŋɔn tumni vi bee ziri tuma, na’ala ban yuya bɛ Pɛbila ŋɔn su nyɔvuri bukku maa ni la.

¹Ka malaaka maa daa laa n‑wulisi ma nyɔvuri koom kuliga, ka bu neaai kasikasi m‑pɔbri n‑yiiri naam zizii maa ni na, kan nyɛ Naawunni ni Pɛbila maa dinni. ²Kuliga koom maa daa pɔbri n‑dɔla tiŋŋa maa sɔyɛliŋŋu sunsukkuni. Ka nyɔvuri tiisi daa zɛ kɔsoori maa ya’a ayi zaa, n‑wanni wala balim pii ni ayi, n‑wanni gɔri gɔri. Ka tiisi maa vaari daa nyɛ la an tibri tinsi zaa niriba. ³Naawunni ŋɔn yɛli yɛlibeoo n‑niŋi bunseelli kam ku laa m‑bɛ bɛni. Naam zizii maa kan nyɛ Naawunni ni Pɛbila maa dinni nin bɛ tiŋŋa maa puuni: ka ban gyeemni u maa nin pɛ’ari u ka tiri u gyirima. ⁴Ka ba nin nya u nindaa, ka u mun yuuri nin pa ba gbeeri ni. ⁵Yuŋŋu ku laa m‑bɛ ni. Ba ku laa m‑boori firila, halli wuntaŋŋa neesim gba ka ba ku laa m‑boora; dama ti Dugma Naawunni nin neaari n‑tiri ba. Ka ba nin di naam, saha din ka tariga.

⁶Di saha ka malaaka maa daa yɛli ma, ni, “Yɛttɔ’a anŋɔ mari la yɛdda ka nyɛ yɛlimaŋni. Ti Dugma Naawunni daa su anabidima siisi maa, ka ŋɔn Naawunni tum u malaaka na, ni u ti wulisi u tuntumniba maa bunseesi an nin niŋi ka bu ya n‑yuui la.” ⁷Ni, “Nyama! Pampaŋŋɔ ka n kyɛnni na.” Ni, “Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti sɔkam zaa ŋɔn dɔli yɛttɔ’a wa, anabitiri yɛttɔ’aseesi an sɔbi bukku wa ni la.”

⁸Tɔ. Ka man, Gyɔni, muna - mani n daa wum ka nya anŋɔ zaa. Ka man ŋɔn daa wum ka nya a maa, n daa gbaani tiŋni, malaaka maa tooni - malaaka sɔ ŋɔn daa wulisiri yɛla wa maa - ni n ti gyeem u. ⁹Amaa u daa yɛli ma, ni, “Di niŋi lala! Man gba nyɛ la i taraana, sɔ ŋɔn gyeemni Naawunni, n‑la’amni ni nyini ni i mabiisi, anabidima maa, ni baseeba ban dɔli bukku wa yɛttɔ’a maa. Naawunni ka i gyeemna!” ¹⁰Ka u laa n‑yɛli ma, “Di kpabi bukku wa n‑tabli, ni ka anabitiri yɛttɔ’a la! Dama a saha maa bu ya yuui. ¹¹Kyɛ ka tumbeeri daana kpalim n‑tumni u tumbeeri, kyɛ ka da’ari daana kpalim n‑tumni u tunda’arisi, ka kyɛ ka yɛlimaŋni daana mun kpalim n‑tumni din tu ni yɛlimaŋni, ka ŋɔn nyɛ Naawunni nira kpalim n‑nyɛ bunkasi n‑tiri u.”

¹²Ni, “Nyama, pampaŋŋɔ ka n kyɛnni na! Man ŋɔn ya yɔ ba yoori maa muna, m mari ka n‑kyɛnni na. Sɔkam nin deaai u tuma ŋɔn sumsi seem. ¹³Mani n nyɛ piiligu ka mun laa n‑nyɛ naari, man daŋŋi tooni ka laa n‑dɔli nyaaŋŋa.”

¹⁴Ni, “Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti baseeba ban peaai ba situra nyain; lala ka ba nin su soori ni ba ti paai nyɔvuri tii maa ni na, ka laa n‑nyaŋŋi n‑kpɛ za’anɔya maa ni m‑paai tiŋŋa maa puuni. ¹⁵Baasi mun kpalimni m‑bɛ kpaŋŋa sa. Ban niŋni tiima, ni zina, ka kuuri niriba nla; ba gyeemni la bunseesi an pa Naawunni.”

¹⁶Ti Dugma Yisa yɛliya, “Mani, Yisa, tum n malaaka ni u ti ti ya lahabaari wa, ka ban la’amni tinsi tinsi n‑gyeemni ma la nin ti wum. Mani n nyɛ NaaDauda dɔ’am tuŋŋu maa Nya’ari: u bii n nyɛ ma gba. Mani n nyɛ bɛŋmariga ka neaari nyain.” ¹⁷Naawunni Sii maa gba, ni Pɛbila pɔ’apaalli maa m‑paasi n yɛtti, ni, “Kyɛm na!” Kyɛ ka ŋɔn wumni gba yɛli, ni, “Kyɛm na!” Kɔnyuuri yi mari sɔ zaa, kyɛ ka u kyɛ na, ka sɔ zaa ŋɔn boora: ba nin ti nyu nyɔvuri koom maa yɔri, ka samni ka ni.

¹⁸Tɔ: ka ya wumiya! N yɛtti sɔkam zaa ŋɔn wumni bukku wa anabitiri yɛttɔ’a maa, ni, yan di zaŋŋi sɛseelli m‑paasi yɛttɔ’a wa zugu; sɔ yi ti paasi, Naawunni nin paasi u wahala seesi bukku wa ŋɔn yɛli wa. ¹⁹Ka sɔ mun yi yiisi bukku wa yɛttɔ’aseesi m‑basi, Naawunni nin yiisi u tɔrli m‑basi, ka u ku toaai n‑nya nyɔvuri tii maa, ni tiŋŋa kasi la, ban sɔbi seesi yɛla bukku wa ni la.

²⁰Sɔ ŋɔn niŋi anŋɔ zaa sɛhara la yɛtti, ni, “Ii pampaŋŋɔ ka n kyɛnni na.”

Ammi: n Dugma Yisa kyɛm na!

²¹Tɔ: Ti Dugma Yisa piinisuma bɛ sɔkam saani.

Ammi.