MATIYU

Naawunni Lahabasuŋŋu

MATIYU

ŋɔn daa sɔbi seem

¹Yisa Masiiya daa yi la NaaDauda naam tuŋŋu za’anɔri ni na, ŋɔn NaaDauda muna n daa nyɛ ti zaa yaaba Ibrahim ya’aŋŋa: ka Yisa yaadima yɛla nŋɔa :-

²Ibrahim daa dɔ’ai biiya, ka u bii mun yuuri Yisahaaku; ka Yisahaaku bii n daa nyɛ Yaakubu, ka Yaakubu mun biisi daa nyɛ Gyuuda ni u tunzɔppa. ³Gyuuda biisi daa nyɛ Pɛrɛzi ni Zeera, ba ma Tamaara ŋɔn daa dɔ’ai seeba n‑ti u la, ka Pɛrɛzi mun bii daa nyɛ Hɛzrɔn, ka Hɛzrɔn bii daa nyɛ Raam. ⁴Raam bii n daa nyɛ Aminadaba, ka Aminadaba mun bii daa nyɛ Neeseoon, ka Neeseoon bii daa nyɛ Salimoon. ⁵Salimoon bii n daa nyɛ Bɔ’azi, Reehabu ŋɔn daa dɔ’ai n‑ti u la, ka Bɔ’azi ni u pɔ’a Ruuta bii mun daa nyɛ Oobɛdi, ka Oobɛdi bii daa nyɛ Gyɛsi, ⁶ka Gyɛsi mun bii daa nyɛ NaaDauda.

Tɔ; NaaDauda bii n daa nyɛ NaaSulɛmaana - pɔ’asɔ ŋɔn daa daŋŋi n‑niŋi Yuraaya pɔ’a la daa dɔ’ai u n‑ti u. ⁷Ka NaaSulɛmaana bii daa nyɛ NaaRɛhɔbɔ’am, ka NaaRɛhɔbɔ’am mun bii daa nyɛ NaaAbaigya, ka NaaAbaigya bii daa nyɛ NaaEesa; ⁸NaaEesa bii daa nyɛ NaaGyihoosafatti, ka NaaGyihoosafatti mun bii daa nyɛ NaaGyooram, ka NaaGyooram bii daa nyɛ NaaYuzaaya. ⁹NaaYuzaaya bii daa nyɛ NaaGyootam, ka NaaGyootam mun bii daa nyɛ NaaEehazi, ka NaaEehazi bii daa nyɛ NaaHɛzikaaya; ¹⁰NaaHɛzikaaya bii daa nyɛ NaaManasa, ka NaaManasa mun bii daa nyɛ NaaEemɔn, ka NaaEemɔn bii daa nyɛ NaaGyoosaaya. ¹¹Ka ŋɔn NaaGyoosaaya biisi n daa nyɛ NaaGyɛkɔnaaya ni u tunzɔppa: lala saha ka ba daa gbaasi ba n‑kyaŋŋi Babɛlɔn.

¹²Tɔ; ka Babɛlɔn kyɛnni saha la nyaaŋŋa, ka NaaGyɛkɔnaaya daa dɔ’ai biiya, ka u bii mun yuuri Seaalitiyɛli, ka Seaalitiyɛli bii daa nyɛ Zɛrubabɛli; ¹³Zɛrubabɛli bii daa nyɛ Abaayuda, ka Abaayuda mun bii daa nyɛ Ilayakyiim, ka Ilayakyiim bii daa nyɛ Eezɔr; ¹⁴Eezɔr bii daa nyɛ Zeedɔkku, ka Zeedɔkku mun bii daa nyɛ Eekyim, ka Eekyim bii daa nyɛ Ilayuuda; ¹⁵Ilayuuda bii daa nyɛ Ɛliyeeza, ka Ɛliyeeza mun bii daa nyɛ Matan, ka Matan bii daa nyɛ Yaakubu sɔ. ¹⁶Ŋɔn Yaakubu maa bii n daa nyɛ Gyoosɛfi; ka Gyoosɛfi mun daa nyɛ Mariama sira - ŋɔn Mariama mun daa dɔ’ai Yisa, sɔ ban boonni ‘Kirisita, Masiiya’ la.

¹⁷Tɔ; ka dinŋɔna Ibrahim saha zaŋŋi nti paai NaaDauda saha ba kaanni la yaadima piiya ni anaasi; ka NaaDauda saha zaŋŋi nti paai ban daa gbaasi ba n‑kyaŋŋi Babɛlɔn sahaseaa la, ba kaanni la yaadima piiya ni anaasi yaasa; ka Babɛlɔn kyɛnni saha la zaŋŋi nti paai Yisa Masiiya mun gba saha la, ba kaanni la yaadima piiya ni anaasi yaasa m‑paasi.

¹⁸Tɔ. Ban daa dɔ’ai Yisa Masiiya seem nŋɔa#:-

Sahaseaa ban daa zaŋŋi u ma Mariama n‑ti Gyoosɛfi, ka na bu taasi u la, di saha ka ba daa yi nya ka Naawunni Sii Kasi yiiko daa pun kyɛ ka pɔ’asariga maa mari puuwa. ¹⁹U sira Gyoosɛfi daa nyɛ la ninvugsuŋŋu pam, ka dizugu u daa yɛli, ni, u ya sɔ’ai n‑za’asi u ka niriba bu ya baŋŋi di gbinni: ni, “M bu boori ni ba ti diisi u vi.” ²⁰Ŋɔn daa na kur teesiri lala yɛla maa, ka u daa zaasi zaasimni, ka ti Dugma malaaka daa kyɛ u saani na n‑yɛli u, “Nyini Gyoosɛfi ŋɔn nyɛ NaaDauda ya’aŋŋa wa, di zɔri dabeem ni i kyɛ ka ba taasi Mariama i yiri na, dama ŋɔn mari puseaa maa yi la Naawunni Sii Kasi yiiko ni na. ²¹U nin ti dɔ’ai bidibga, ka i purim u yuuri Yisa, dama u nin ti tiligi u niriba ba tumbeeri taalli zaa ni.” ²²Dinŋɔ zaa daa niŋni ni di kyɛ ka anabi maa yɛligu ti niŋi yɛlimaŋni - ti Dugma ŋɔn daa pun kyɛ ka anabisɔ daa yɛli seem la, ni#:-

²³“Pɔ’asarisɔ nin ti gbaai puuwa n‑dɔ’ai bidibga,

Ka ba ti booli u yuuri Imanuɛl.”

(ka gbinni nyɛ la ‘Naawunni bɛ la ti saani’)

²⁴Tɔ, ka sahaseaa Gyoosɛfi ŋɔn daa neaai goom ni la, u daa niŋi hoo ti Dugma malaaka maa ŋɔn sa yɛli u seem maa, ka kyɛ ka ba taasi u pɔ’a maa na n‑ti u. ²⁵Amaa ba daa bu la’am taaba n‑dooni halli ka Mariama ti dɔ’ai u pɔ’asaridɔ’am, bidibga; ka Gyoosɛfi daa puri u yuuri Yisa.

¹Ban daa ti dɔ’ai Yisa Bɛtlihɛm timpuuni n‑naai, Meegyai daa yi wuntampusiri tinwa’aligu ziiya n‑kyɛ Gyɛrusalɛm na - ban n daa nyɛ ninvugseeba ban baŋŋi saŋmariwuusi yɛla, ni bamsim pam m‑paasi. Di saha maa Bɛtlihɛm daa bɛ la Gyuudiiya naam suulinsi ni, ka NaaHɛroodi mun daa di lala tingbaŋŋu naam maa. ²Ka Meegyai maa daa kur boosiri, ni, “Yɛni ka ba dɔ’ai Izraɛli dima naaba la? Ti daa nya u saŋmariwuu maa wuntampusiri lugri ni, dizugu ka ti kyɛ na ni ti gyeem u.” ³Ka NaaHɛroodi ŋɔn daa wum ba lala boosigu maa, di daa gyɛri u pampam - ŋɔn ni u niriba ban bɛ Gyɛrusalɛm zaa - ka ba sufu daa sa’am. ⁴Di saha ka u la’asi Izraɛli dima kpamma ban nyɛ Naawunni Gyeeŋŋu Toondaandima, ni zaaligu baŋŋniba la, m‑boosi ba zaŋŋi n‑kyaŋŋi Naawunni ŋɔn ya tum sɔ na ni u ti tiligi niriba n‑naayi di naam la; ka yɛli, ni, “Tinkani ka di wulisi, ni, ba nin ti dɔ’ai Masiiya la?” ⁵Ka ba daa labsi n‑yɛli u, ni, Bɛtlihɛm tiŋŋa kan bɛ Gyuudiiya suulinsi ni la ka ba nin dɔ’ai u. Ni, dama anabidima daa sɔbi n‑zaali, ni#:-

⁶“Nyin Bɛtlihɛm tiŋŋa wa,

Nyin bɛ Gyuudiiya suulinsi ni la,

I bu poora Gyuudiiya nabiisi sunsukkuni;

Nasɔ m bɛ ni ŋɔn ti ya n‑guri ya -

Ya Izraɛli dima maa -

Hoo ban guri bunkɔbri seem la:

Ŋɔnwa ti ya n‑yi nyin Bɛtlihɛm saani na.”

⁷Ka NaaHɛroodi daa booli Meegyai maa asiiri ni, m‑maali m‑boosi ba, ni, “Bɔn saha deede ka saŋmariwuu maa daa pusi saazugu na?” Ka ba daa wulisi u di saha ŋɔn bɛ seem. ⁸Ka u daa yɛli ba, “Ya kyɛm Bɛtlihɛm nti bɔ bii maa lahabaari. Ka ya yi ti paai n‑nya u, ya tumma yooma na n‑yɛli ma, ka man gba nin kyaŋŋi nti gyeem u.”

⁹Ka ban daa wum Naaba ŋɔn daa yɛli ba seem la, ba daa yi n‑lu Bɛtlihɛm soori yaasa, ka saŋmariwuu maa daa gaari ba tooni ka ba daa dɔla - ban daa pun nya seaa wuntampusiri zii la - halli nti paai n‑zaani saazugu n‑wulisiri bii maa ŋɔn daa bɛ seela. ¹⁰Ba sufu daa maaya pam, saŋmariwuu maa zugu. ¹¹Ba daa ku mari la lala halli n‑ti paai bii maa ŋɔn daa bɛ luginseaa maa, ka daa kpɛ yiri maa ni - Mariama ni u bii maa ŋɔn daa bɛ seela. Ka ba daa gbaani n‑gyeem bii maa, ka daa lɔrigi ba neema n‑yiisi piini n‑tisi u - salima n daa bɛ ni, ni turaali zum ban daa zaŋŋni bunseebu n‑nyoori n‑gyeemni Naawunni la, ni kpaseebu bun mari toom ka bu ligri zoaai pam. ¹²Tɔ; ka Naawunni daa kyɛ ka ba zaasi zaasimni m‑bugsi ba, ni, ba di naa n‑labi NaaHɛroodi saani, ka dizugu ba daa lɔkki sɔseaa n‑labi n‑kuli ba tiŋŋa.

¹³Ban daa ti gaari n‑kuli n‑naai, Gyoosɛfi daa zaasi zaasimni n‑nya ka ti Dugma malaaka daa kyaŋŋi u saani na nti yɛli u, ni, “Doaama n‑zaŋŋi bii maa ni u ma la n‑zɔ n‑kyaŋŋi Igyipti. See ka ya kpalim m‑bɛ bɛni halli ka man ti laa n‑ti ya kukɔri; dama NaaHɛroodi ya boori la bii maa ziiya ni u gbaai u n‑ku.” ¹⁴Ka u daa doaai yuŋŋu n‑zaŋŋi u pɔ’a ni bii maa n‑yisigi n‑kyaŋŋi Igyipti. ¹⁵Ba daa kpalim la bɛni halli ka NaaHɛroodi ti kpi. Ka dinŋɔ n daa kyɛ ka di siri niŋi hoo ti Dugma ŋɔn daa pun kyɛ ka u anabisɔ ti tɔ’asi anabitiri ni, ni#:-

“N daa booli m bii maa

Ka yiisi u Igyipti tingbaŋŋu la ni na.”

¹⁶Ka NaaHɛroodi ŋɔn daa ti baŋŋi, ni, Meegyai maa yɔmsi u ka sɔ’ai n‑kuli, u sufu daa yisigiya pam. Ka u daa zaali zaaligu, ni, ba kyaŋŋi Bɛtlihɛm, ni tinkpanseesi an bɛ gyilagyila la ni, nti ku biisi maa - bidibseeba ban dɔ’ai ka ba nyɛ dahinyinni halli nti paai yuuma ayi biisi la zaa. U lala zaaligu maa daa dɔlisi la sahaseaa Meegyai maa ŋɔn daa wulisi u la. ¹⁷Di saha di siri daa niŋi hoo Anabi Gyɛrimaaya ŋɔn daa tɔ’asi anabitiri yɛliseelli, ni#:-

¹⁸“Raama ka kukɔri maa yi na,

Kunkuma ni fabligu pam n nyɛ di.

Reekyɛl n kumni u biisi zugu

Halli ka sɔ ka ni n‑nin toaai n‑goaai u;

Dama u biisi maa zaa na ka ni.”

¹⁹Tɔ. Ka NaaHɛroodi kum nyaaŋŋa, Gyoosɛfi daa zaasi zaasimni, ka ti Dugma malaaka daa laa n‑kyɛ u saani na ²⁰nti yɛli u, ni, “Doaama n‑zaŋŋi bii maa ni u ma la n‑labi Izraɛli tingbaŋŋu ni, dama ninvugseeba ban daa boori ba ku bii maa la kpiya.” ²¹Ka dizugu u daa doaai n‑zaŋŋi bii maa ni u ma la n‑labi Izraɛli tingbaŋŋu ni. ²²Amaa ŋɔn daa ti wum, ni, NaaHɛroodi bii Arikyileesi n diri u ba Hɛroodi naam n‑su Gyuudiiya maa, dabeem daa gbaai u ni u kyaŋŋi bɛni. Ka u daa zaasi zaasimni ka di wulisi u, ni, u kyɛm Galilii tingbaŋŋu ni nti zinni bɛni. ²³Ka u daa doaai n‑kyaŋŋi n‑ti zinni Nazarɛti tiŋŋa ni. Ka dinŋɔ daa kyɛ ka di siri daa niŋi hoo anabidima ŋɔn daa tɔ’asi seem n‑zaali la, ni#:-

“Ba ti ya m‑boonni u la Nazarɛti nira.”

¹Di saha maa ka Gyɔni daa bɛ ni, dɔsɔ ŋɔn daa suuri niriba Naawunni koom la; ka ŋɔn Gyɔni Kɔsuura daa doaai m‑bɛ yoo ni, Gyuudiiya tingbaŋŋu maa ni. U daa bɛ bɛni m‑moonna, ²n‑yɛtti, ni, “Ya kyɛli ya teesibeeri ni ya tumbeeri zaa, dama Arizana naam bɛ la ya saani.” ³Dama ŋɔnŋɔ yɛla ka Anabi Aizaaya daa pun tɔ’asi, n‑yɛli, ni#:-

“Ya wumma!

Sɔ m bɛ moo ni n‑tasira,

Ni, ‘Ya maalim ti Dugma palli n‑ti u,

Ya sɛ’asim u sɔya zaa ka a tuusi kyappi!’ ”

⁴Ŋɔn Gyɔni daa yeeri la arakoomi kɔbri bunyeerigu, ka daa mari gbaŋŋu n‑loori u seaa, ka u bundirigu daa nyɛ toori, ni siiri. ⁵Ka daadam pam daa la’am n‑yi n‑kyɛ u saani na; ba daa yi la Gyuudii tingbaŋŋu ni na, ni Gyɛrusalɛm tiŋŋa ni, halli ni tinseesi zaa an bɛ Gyɔdin mɔ’ari duuri m‑paasi. ⁶Ka ba daa paai u na ka wulisiri ban tum tumbɛseesi maa, ka u daa su ba tumbeeri kyɛ-m‑pɛŋŋi kɔsuubu, Gyɔdin mɔ’ari la ni.

⁷Ŋɔn daa nya ka Farisii dima ni Saddusii dima pam gba daa kyɛnni na ni u ti su ba Naawunni koom; ka u daa yɛli ba, ni, “Ya bunkyɔ’ama wa! Ya kur ŋmani la hoo wa’abeeri! Ŋɔni n wulisi ya Naawunni ŋɔn ya namsi ya seem ka ya yɛnni, ni, ya nin zɔ n‑yi namsigu maa ni? ⁸See ka ya tum tunseesi an wulisi, ni, ya pun takki ya halibeoo ni ya teesibeeri zaa, hoo tisuŋŋu ŋɔn wanni walisuma seem la. ⁹Yan di nyuuri bara n‑yɛtti taaba, ni, ‘Ibrahim ya’ansi n nyɛ ti!’; ya bu baŋŋi Naawunni yɛla, bee? Ni, u nin toaai n‑zaŋŋi halli kuga wa gba m‑maali ya’ansi n‑ti Ibrahim? ¹⁰Pampaŋŋɔ ka Naawunni nin namsi tumbeeri dima hoo nira ŋɔn maali u leefu siri ni u ŋma tiseaa kan bu wanni suŋŋasuŋŋa seem. U nin ŋma ka n‑lusi n‑zaŋŋi ka n‑lɔsi bugum ni.” ¹¹Ka daa laa n‑yɛli, ni, “Koom ka man mari n‑suuri ya wa, ni ya takki ya halibeoo ni ya teesibeeri tuma: amaa sɔ m bɛ n nyaaŋŋa n‑kyɛnni na, ŋɔn nin zaŋŋi Sii Kasi ni bugum n‑suuri ya. Ŋɔna n kpeem n‑gaari ma halli ka mani bu sumsi ni m kpikkri u namna n‑ti u gba. ¹²U kyɛnni na; ka pun maali u neema siri ni u pii u kabuubu tampii maa ka ka niŋi kasikasi. Ka u nin yeeli u kyi maa n‑yiisi wuurigu la ka kyɛ kabeelim. Kasuma maa ka u nin la’asi n‑su kusɔkku maa ni, ka naayi zaŋŋi wuurigu maa zaa n‑vaai m‑basi bugunseebu bun ka kpiisigu puuni.”

¹³Di saha maa ka Yisa daa yi Galilii tingbaŋŋu ni na, ka daa paai Gyɔdin mɔ’ari ni nti kyɛ Gyɔni saani na ni u ti kyɛ ka Gyɔni su u koom maa. ¹⁴Amaa Gyɔni daa bu sakki, ka yɛli u, “Mani n da naa n‑kyɛ ka nyini su ma koom, ka nyin laa n‑kyɛnni n saani na, bee?” ¹⁵Ka Yisa daa gyɛrigi n‑yɛli u, ni, “Kur kyɛ ka di niŋi lala pampaŋŋɔa. Dama di sumsi ni ti tumni bunseelli kam zaa la Naawunni ŋɔn zaali n‑ti ti seem maa.” Ka di saha maa ka Gyɔni daa sakki ka daa su u koom maa. ¹⁶Ka Yisa ŋɔn daa ti deaai Naawunni kɔsuubu n‑naai ka daa ti yi koom maa ni na, di saha maa ka sangbana daa yoaai ka u daa nya ka Naawunni Sii daa sigri u zugu na; Sii maa mun daa ŋmani la hoo naŋmanni ŋɔn nyɛ seem. ¹⁷Ka ba daa wum Naawunni kukɔri saazugu na, n‑yɛtti, ni, “M bii nŋɔa, ka n wuri u ni pam. N nini n tigi u.”

¹Tɔ. Di saha ka Naawunni Siiya Vuusim Kasi daa zaŋŋi Yisa n‑taasi yoo ni, ka Sintaani daa zamsi u. ²Ka u daa bɛ bɛni n‑loori noori dapisinaasi, wuntaŋŋa ni yuŋŋu zaa, ka di dabsa maa daa ti gaari ka kɔm wum u. ³Ka Sintaani, yɔmsigu daana, daa kyɛ u saani na n‑yɛli u, ni, “I yi siri nyɛ la Naawunni biiya, i ku kyɛ ka kuga wa leebi bundira?” ⁴Ka u daa labsi n‑yɛli, ni, “Di pun sɔbi n‑dɔya, ni#:-

‘Pa bundirigu kɔkɔ zugu ka ninsaala bɛ ni,

Amaa yɛttɔ’a zaa an yiiri Naawunni noori ni na -

Anŋɔ zugu ka u bɛ ni.’ ”

⁵Ka Sintaani daa laa n‑zaŋŋi Yisa n‑taasi Gyɛrusalɛm tinkasi la ni, n‑zaŋŋi u n‑du n‑tɔm Naawunni Gyeeŋŋu Yiri saazugu sa. ⁶N‑yɛli u, ni, “I yi siri nyɛ la Naawunni biiya, i ku zaŋŋi i maŋŋa m‑basi tiŋŋa? Di sɔbi n‑dooli, ni#:-

‘Naawunni nin yɛli i yɛla n‑ti u malaakadima maa,

Ni, ba zaŋŋma ba nuusi n‑teebi i saazugu

Ka i napɔŋŋu ku tuui kugri zaa.’ ”

⁷Ka Yisa daa yɛli u, ni, “Ka di laa n‑sɔbi m‑paasi, ni, nyin di zamsi i Dugma Naawunni!”

⁸Di nyaaŋŋa ka Sintaani daa zaŋŋi u n‑kyaŋŋi n‑duusi n‑tɔm zɔwa’alli saazugu m‑bulisi u duniya puuni tinsi zaasa, ni a gyirima maa. ⁹Ka yɛli u, ni, “I yi ti gbaani tiŋŋa n‑gyeem ma Naawunni gyeeŋŋu, n nin zaŋŋi anŋɔ zaa n‑ti i.” ¹⁰Ka Yisa yɛli u, ni, “Kyɛma sa, Sintaani! Di pun sɔbi n‑dɔya, ni#:-

‘Naawunni yinni kɔkɔa,

Ŋɔn nyɛ ya Dugma la,

Ŋɔn sumsi gbaanigu ni gyeeŋŋu.’ ”

¹¹Ka Sintaani ŋɔn daa yi zamsi u n‑naai maa, u daa bakki ni ka kyɛ u, ka malaakadima daa kyɛ na n‑guri u.

¹²Ka Yisa ŋɔn daa ti wum, ni, ba gbaai Gyɔni n‑kpari, u daa bakki n‑kyaŋŋi m‑paai Galilii tingbaŋŋu ni. ¹³U daa bu kpalim Nazarɛti tiŋŋa, amaa u daa kyaŋŋi nti bɛ Kapirinyum tiŋŋa ni, tinseaa kan zɛ mɔ’ari gbiriŋŋu ni, Zɛbulɔn ni Naftaali tingbana ziiya. ¹⁴Dinŋɔ daa kyɛ ka anabi Aizaaya ŋɔn daa yɛli seem la niŋi yɛlimaŋni, ni#:-

¹⁵“Zɛbulɔn tingbaŋŋu, wumma!

Naftaali tingbaŋŋu, wumma!

Yan bɛ teeku la soori maa,

Yan bɛ Gyɔdin mɔ’ari ya’ari sa:

Yan bɛ Galilii, saamma tiŋŋa la ni, gba, wumma!#:-

¹⁶Ya nyɛ la ban daa zi zibsim ni,

Amaa pampaŋŋɔ ya bɛ la neesim ni, nyain!

Ya daa zi la kum tiŋŋa libilibi,

Amaa neesim doaaya, ka di neaari ya zugu.”

¹⁷Di saha maa zaŋŋi n‑kyɛnna ka Yisa daa gbaai mooligu n‑tɔ’asiri Naawunni yɛla n‑yɛtti, ni, “Ya takkma ya beebu ni ya teesibeeri! Dama Arizana naam la bɛ la ya saani.”

¹⁸Ka Yisa daa kyɛnni n‑dɔli la Galilii mɔ’ari duuri la nti nya niriba ayi, Saimoon ni u tunzɔ Anduru, ka ba daa lɔbri ba laama mɔ’ari maa ni, dama ba daa tumni la zingbaariba tuma. ¹⁹Ka u daa yɛli ba, “Ya dɔli ma na! N nin kyɛ ka ya leebi ninsaaligbaariba.” ²⁰Ka ba daa basi ba laama maa yoomyooma ka dɔli u. ²¹Ŋɔn daa yi bɛni n‑kyaŋŋi tooni, u daa nya niriba ayi yaasa m‑paasi, Gyeemsi, Zɛbidii biiya, ni u tunzɔ Gyɔni; ka ban ni ba ba Zɛbidii daa bɛ nyariŋŋu ni m‑maanni ba laama. Ka Yisa daa booli ba ni ba dɔli u na. ²²Di saha ka ba daa bakki ka kyɛ nyariŋŋu maa, halli n‑kyɛ ba ba Zɛbidii gba, ka kyaŋŋi n‑dɔli Yisa nyaaŋŋa.

²³Ka u daa gyiligi Galilii tinsi zaa n‑kpeeri ba la’aŋŋu duri ni n‑wulisiri ka moonni lahabasuŋŋu zaŋŋi n‑kyaŋŋi Arizana naam yɛla, ka tibri niriba ban daa beeri zaa bɛni ka dooru balimbalim m mari ba, bee, ban kɔŋŋni yaa ni alaafɛa. ²⁴Tɔ; ka lahabaari zaŋŋi n‑kyaŋŋi u yɛla daa paai halli Siriiya tingbaŋŋu ni sa, ka niriba daa mari ba baaridima zaa n‑kyɛ u saani na, dooru ni beerim kam zaa ŋɔn mari seeba la, ni arizimbeeri ŋɔn daa kpɛ seeba, ni kpisinkpiiri ŋɔn daa gbaai seeba, ni ban nuusi bee ban gbaya n daa kpi la. Ka Yisa daa tibi ba zaa. ²⁵Ka Galilii dima daadam pam daa yi na n‑dɔli u, ni Tinsi Piiya tingbaŋŋu dima, ni Gyɛrusalɛm tiŋŋa, ni Gyuudii tingbaŋŋu dima, ni tingbanseaa zaa an bɛ Gyɔdin mɔ’ari ya’ari wa sa.

¹Tɔ. Yisa ŋɔn daa nya niriba maa, u daa kyaŋŋi nti du zoori la ni. U daa zinni bɛni ka u nyaandɔliba daa kyɛ u saani na. ²Ka u daa gbaai ba wulisigu n‑yɛli, ni#:-

³“Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti ninvugseeba ban nyɛ faradima ba sufu ni,

dama Arizana naam nyɛ la ba dinni.

⁴Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti ninvugseeba ban sufu n sa’amna,

dama Naawunni nin kyɛ ka ba sufu maai.

⁵Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti ninvugseeba ban sigsi ba mansi,

dama ba nin di faari n‑su duniya wa.

⁶Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti ninvugseeba ban boori Naawunni yɛla

hoo nira ŋɔn boori bundira ni bunnyuura seem,

dama Naawunni nin diisi ba ban boori diseesi

ka ba ti tigi.

⁷Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti ninvugseeba ban zɔri niriba namboo

dama Naawunni nin zɔ ba gba namboo.

⁸Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti ninvugseeba ban mari sufu yinni,

dama ba nin ti nya Naawunni.

⁹Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti ninvugseeba ban zɔri sindaani

m‑maari zaba ni nangbankpeemni yɛla,

dama Naawunni nin booli ba u biisi.

¹⁰Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti ban namsiri seeba

Naawunni soori maa zugu la,

dama Arizana naam nyɛ la ba dinni.”

¹¹Ka Yisa daa laa n‑yɛli, “Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti ya, sahanseaa niriba yi tuuri ya, ka katti ya m‑basira, ka ma’ari ziri n‑yɛtti yɛlibeeri pam n‑tiri ya, ka ba niŋi lala man zugu. ¹²Ya kyɛ ka ya sufu maai m‑pɛligi pam dizugu, dama ya laara zoaaya pam arizana ni. Ya bu nya? - lala ka ba daa daŋŋi n‑niŋi anabidima la.”

¹³Ni, “Ya ŋmanni la yaarim, ni duniya zaa ti nya’asa. Amaa yaarim nya’asim yi ti yi ka kyɛ di, di laa n‑ya n‑niŋi la wula ka di nya’asim maa labi na yaasa? Di saha maa di laa n‑ka anfaani, ka ba yi zaŋŋi di ni m‑basi samanni ni, ka niriba yi kyɛnni n‑noori di. ¹⁴Yaasa, ya ŋmanni la neesim, ni duniya zaa ti neaai suŋŋa. Tinseaa yi mɛ n‑zɛ zoori zugu, ka ku toaai n‑laa n‑sɔ’ai. ¹⁵Sɔ na zi n‑nyoaai firila n‑zaŋŋi ka n‑sɔ’ai luginseaa, bee n‑zaŋŋi kuriba m‑pili ka; see ka u na’a yi zaŋŋi ka ni, n‑tɔm bunseelli zugu ni ban kam zaa bɛ duu maa ni nin nya kan neaai seem maa. ¹⁶Dizugu ya kyɛ ka ya neesim neaai halli ka sɔkam zaa nya; ka ba nin ti nya ya tunsuma ka ti pɛ’ai ya Ba ŋɔn bɛ arizana ni di zugu.”

¹⁷Ka Yisa daa laa n‑yɛli, “Ya di teesi, ni, n kyɛnni na ni n ti sa’am Musa zaaligu ni anabidima la bulisigu yɛla. Ay! N bu kyɛ na ni n ti sa’am a ni, amaa ni n ti kyɛ ka a niŋi yɛlimaŋni. ¹⁸Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, sahanseaa arizana ni duniya wa yi na kpalim m‑bɛ ni, ba ku yiisi halli yɛlifiiŋ bee yɛttɔ’abila gba zaaligu maa ni m‑basi, halli ni a seelikam zaa naari. ¹⁹Dizugu ninvugsɔ ŋɔn za’asiri zaaligu wa bumbila fiiŋ m‑basi, ka laa m‑bulisi niriba lala, ba nin ti booli lala nira, ni, Arizana naam nyaaŋŋa daana. Sɔ mun ŋɔn sakkri zaaligu wa bumbila m‑bulisira, ŋɔn mun ka ba nin booli Arizana naam toondaana. ²⁰Dama man ya n‑yɛli ya wa, ni, di yi ti pa la ya dɔli Naawunni soori suŋŋa n‑gaari zaaligu karimbadima ban dɔli seem maa, ni Farisidima ŋɔn dɔli seem maa, ya ku nya sɔseaa yan nin zaŋŋi n‑kpɛ Arizana naam ziiya.”

²¹Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Tɔ; ya pun wum, ni, ba daa yɛli ti yaadima, ni, ‘Di ku ninsaala.’, ka sɔ ŋɔn ku nin ti bɛ sariya karibu yɛttɔ’a ni. ²²Amaa man yɛtti ya wa, ni, ŋɔn suuri yisigi n‑niŋi u mabiiya, u bɛ la sariya karibu ni. Ka ŋɔn mun ti laa n‑yɛli u mabiiya, ‘Nyin bunkyɔ’aŋŋu wa!’, ba nin boosi u boosa gyintooriba duu maa ni. Ka ŋɔn mun ti laa n‑yɛli u mabiiya, ‘Nyin gyɛrigu wa!’, u nin di wahala bugum ni. ²³Dizugu i yi ti mari i piini n‑kyaŋŋi nti paai maaligu ziiya, di yi pa seem ka bɛni ka i ti teaai, ni, i niŋi i mabisɔ taalli. ²⁴Di yi bɛ lala, see ka i kyɛ i piini maa n‑dooli maaligu zii la ni ka kyaŋŋi m‑maali yɛttɔ’a maa ka nyin ni i mabii maa nya nangbanyinni pɔi, ka naayi labi na n‑tisi.

²⁵M‑paasi, nyin ni sɔ yi mari sariya karibu yɛttɔ’a ka nyin ni ŋɔn ti bɛ soori ni n‑kyɛnni sariya karibu ziiya, kur kpaŋŋma i maŋŋa n‑kyɛ ka ya maali yɛttɔ’a maa yooma, lala saha maa; di yi pa lala u nin zaŋŋi i n‑niŋi sarikatta nuu ni, ka ŋɔn mun nin zaŋŋi i n‑niŋi pirinsi nuu ni, ka ba nin kpari i dansarika duu ni. ²⁶Yɛlimaŋni ka n yɛtti i wa, i ku laa n‑yi bɛni na see ka i ti yɔ i samni maa zaa n‑naai, halli ka kɔbɔ yinni bu kpalim gba.”

²⁷Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Tɔ; ya pun wum, ni, ban daa yɛli, ‘Di tum zina.’ ²⁸Amaa man yɛtti ya wa, ni, ŋɔn gɔsiri la pɔ’asɔ kɔrisi gɔsibu, di daama sufu teesa puuni ka u pun zaŋŋi pɔ’a maa n‑tum zina. ²⁹Dizugu i nudirigu nimbiri yi kyɛ ka i tum tumbeoo, nyin lukkma ka m‑basi. I yi kɔŋŋni nimbiri yinni ka mari nyɔvuri, di yi sɔ ni ba ti zaŋŋi i ningbina zaa nti kpeesi wahala ni, bugum ziiya. ³⁰Ka i nudirigu yi kyɛ ka i tum tumbeoo, nyin zaŋŋma ka m‑basi. I yi kɔŋŋni nuu yinni ka mari nyɔvuri, di sɔ ni ba ti zaŋŋi i ningbina zaa nti kpeesi wahala ni, bugum ziiya.”

³¹Ka Yisa daa laa n‑yɛli, ni, “Ba daa yɛli, ni, ‘Dɔsɔ yi ya n‑kari u pɔ’a, see ka u sɔbi pɔ’akaribu gbaŋŋu n‑ti u.’ ³²Amaa man yɛtti ya wa, ni, ŋɔnkam kari u pɔ’a, di yi pa la pɔ’a maa ŋɔn tum zina zugu, di daama pun kyɛ ka pɔ’a maa tum zina, ka dɔsɔ ŋɔn di lala pɔ’a gba tum zina.”

³³Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “M‑paasi yaasa, ya pun wum, ni, ba daa yɛli ti yaadima, ni, ‘Di pɔ noori ka yi di nyaaŋŋa; i yi ti pɔ, ni, i zaŋŋi bunseelli n‑ti Naawunni, see ka i siri zaŋŋi n‑tisi.’ ³⁴Amaa man yɛtti ya wa, ni, yan di pɔ noori halli beela. Di pɔ arizana, dama Naawunni naam zizii nla. ³⁵Mun di pɔ tingbaŋŋu, dama Naawunni napɔntɔmnigu nla. Di laa m‑pɔ Gyɛrusalɛm, dama Naaba Yiikodaana maa tiŋŋa nla. ³⁶Di pɔ halli i maŋtoori zugu gba, dama i ku toaai n‑kyɛ ka ka zɔbgu yinni ti pɛligi, bee, n‑sɔbgi. ³⁷Kur tɔ’asiri n‑yɛtti ‘Ii, ii!’, bee, ‘Ay, ay!’, dama din paasi lala zugu yi la Yɛlibeeri Daana la saani na.”

³⁸Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Tɔ; ya pun wum, ni, ba daa yɛli, ni, ‘Sɔ yi ti sa’am i nimbiri, soori bɛ ni ni i gba sa’am u nimbiri; u yi ti ŋma i nyinni muna, soori bɛ ni ni i ti ŋmɛ u gba nyinni di zugu.’ ³⁹Amaa man yɛtti ya wa, ni, yan di zabi ni ya ta’ai ya taalli daana tuma; faasee ka sɔ yi lɔbi i tampɛkka, nyin ŋmaligma kanla gba m‑paasi u. ⁴⁰Sɔ yi ti ya taasi i kootu ni n‑deaai i bunyeerigu, ka laa m‑boori i kyinkyinni m‑paasi, nyin di mɔŋŋi u. ⁴¹Ka sɔ yi ya mugsi i, ni, i zi u neema n‑kyaŋŋi maalli yinni, nyin ziima a n‑kyaŋŋi abayi n‑ti u. ⁴²Ninvugsɔ yi ti susi bunni i saani, zaŋŋma n‑ti u. Sɔ mun boori ni i pɛŋŋi u bunseelli, nyin di mɔŋŋi u.”

⁴³Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Tɔ; ya pun wum, ni, ba daa yɛli, ni, i wuri i zɔ ka yaai i dindaana. ⁴⁴Amaa man yɛtti ya, ni, ya wura ya dindaandima, ka susiri Naawunni n‑tiri ban namsiri ya. ⁴⁵Lala ka ya nin ti leebi bisuma n‑ti ya Ba ŋɔn bɛ arizana ni. Ŋɔna n nyɛ sɔ ŋɔn kyɛ ka wuntaŋŋa pusiri n‑neaari ninvugbeeri m‑paasi ninvugsuma zugu; ka laa n‑kyɛ ka saa miiri n‑niŋni ban deaari u yɛla ni ban za’asiri u yɛla m‑paasi. ⁴⁶Ya yi wuri la ban wuri ya, ya nin nya laara di zugu? Ay! Halli lampodeaariba gba niŋni la lala - bee, m ma’ari ni? ⁴⁷Ka ya yi puusiri la ya mabiisi kɔkɔa, tunsuŋŋu bɔ ka ya tumna? Halli ban pa Izraɛli dima gba niŋni lala, bee, m ma’ari ni? ⁴⁸Ay! See ka ya kyɛ ka ya tuma n nyɛ an veela zaa, kaman ya Ba ŋɔn bɛ arizana ni tuma ŋɔn veela zaa seem la.”

¹Ka Yisa daa laa n‑yɛli, ni, “Ya mira ka ya di tumni ya wungyeeŋŋu tuma paalu ni, ni niriba ti nya yan ŋɔn tumni seem. Ya yi niŋni a lala paalu ni, ya ku nya bunseelli Naawunni saani - Naawunni ŋɔn nyɛ ya Ba m‑bɛ arizana ni.

²I yi ti suŋŋi ŋɔn ka seelli ka susira, n‑tiri u bunni, nyin di ŋmɛ luŋŋa m‑mooli di yɛla, hoo birikɔnsi dima ŋɔn niŋni seem maa; ba niŋni lala ba la’aŋŋu duri maa ni, ni daasi ni; ba boori niriba nya ka pɛ’ai ba. Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya, lala niriba pun nya ba laara zaa n‑naai. ³Nyin muna, i yi ya suŋŋi ŋɔn susira, di kyɛ ka ba baŋŋi di yɛla, halli ni i nuzaa di baŋŋi i nudirigu ŋɔn tumni seem. ⁴I yi sɔ’ai n‑tumni tunsuma, i Ba ŋɔn nyari yɛlisɔ’ara zaa nin yɔ i.

⁵I yi ya puusi Naawunni, di niŋi hoo birikɔnsi dima: ba boori ba zɛ saazugu m‑puusiri gyeeŋŋu duri ni, ni sɔkyira ni, ni niriba ti nya ba. Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ba pun deaai ba laara zaa n‑naai. ⁶Nyin muna, i yi ya puusi Naawunni, nyin kpeem i duu puuni n‑yɔ kyɛburu la ka sɔ’ai m‑puusi n‑ti i Ba. Ka i Ba ŋɔn nyari yɛlisɔ’ara zaa nin yɔ i. ⁷Tɔ: ya yi ya m‑puusiri Naawunni, di mari yɛttɔ’ayɔna pam hoo ban pa Izraɛli dima ŋɔn niŋni seem. Dama ba teesi, ni, ba yi ti tɔ’asi n‑yuui, ni, Naawunni nin wum n‑ti ba dizugu. ⁸Yarima muna, yan di ŋmanni bana. Dama ya Ba pun mi yan boori seelli pɔi, ka ya naayi susi.

⁹Dinŋɔ ka ya nin puusi, ni#:-

‘Ti Ba, nyin bɛ la arizana ni,

Kyɛ ka i yuuri du.

¹⁰Kyɛ ka i naam kyɛ na;

Kyɛ ka ba tumni i yuubu yɛla

N‑niŋi duniya wa ni,

Hoo ban niŋni arizana ni seem.

¹¹Tim ti zuna ti beoo kam bundirigu;

¹²Ka kyɛri ti taalli m‑pɛŋŋi ti,

Hoo tin kyɛ seeba ban niŋi ti taalli la.

¹³Ka di kyɛ ka ti nya zamsigu din nin nyaŋŋi ti.

Amaa yiisima ti Yɛlibeeri Daana nuusi ni.’

¹⁴Dama ya yi kyɛ ya taaba tumbeeri taalli m‑pɛŋŋi ba, ya Ba ŋɔn bɛ arizana la gba nin kyɛ ya mammansi taalli m‑pɛŋŋi. ¹⁵Amaa ya yi bu kyɛ ya taaba taalli m‑pɛŋŋi, dinŋɔna ya Ba maa gba ku kyɛ ya mammansi taalli m‑pɛŋŋi.”

¹⁶Ni, “Ya yi ti gbaai noori loobu sahanseaa, yan di miisi ya nindaa hoo birikɔnsi dima wa ŋɔn niŋni seem la. Ba yi kyɛ ka ba nini n da’ai ni sɔkam ti nya ka baŋŋi, ni, ba loori la noori. Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ba pun deaai ba laara zaa n‑naai. ¹⁷Nyin muna, i yi ya gbaai la noori loobu, see ka i peaai i nini ka saasi i zugu, ¹⁸ka lala ka ninsaalidima ku baŋŋi i noori loobu yɛla, see ka i Ba ŋɔn bɛ la zisɔ’arli maa ni nin baŋŋi. Di saha ka i Ba ŋɔn nyari yɛlisɔ’ara nin yɔ i.”

¹⁹Ka Yisa daa laa n‑yɛli, “Ya di la’asi ya neema n‑tiri ya mansi n‑niŋi ya arizikki duniya wa ni, dama bɛni ka leelisi nin ŋɔbri a ni, bee, a nin nyaamna, ka naayi sa’am, halli ka na’ayigsi kabri n‑kpeeri na n‑zuuri gba. ²⁰Amaa ya la’asim neenseesi an nin zaali arizana ni n‑niŋi ya arizikki maa; bɛni ka leelisi ku ŋɔbi a, bee, a ku nyaamna, ka na’ayigsi mun gba ku toaai n‑kabri n‑zuuri a. ²¹Dama i sufu kur ya bɛ la i arizikki ŋɔn bɛ seela.”

²²Ni, “I nini n niŋi hoo i ningbina firila: i nini yi neaai suŋŋa, i ningbina zaa mari la neesim, nyain! ²³Amaa i nini yi sa’amna, i ningbina zaa bɛ la zibsim ni. Tɔ - ka neesim din bɛ i ni maa yi nyɛ la zibsim, di nin zibgi halli nti laa n‑ya’ai.”

²⁴Ni, “Ninvugyinni ku toaai n‑leebi daabri n‑ti dugmadima ayi: see ka u za’asi yinni yɛla ka wuri yinni la, bee u tibgi yinni la, ka laa n‑zeem ŋɔnla. Ya ku toaai n‑kyɛ ka Naawunni su ya yɛla ka kyɛ ka ligri gba su ya.”

²⁵Ni, “Dizugu ka n ya yɛli ya, ni, yan di zaŋŋi yɛla m‑mugsi ya mansi zaŋŋi n‑kyaŋŋi ya nin niŋi seem n‑nya bundirigu n‑di, bee n‑nya situra n‑yɛa - yan di fabli anŋɔ zaa yɛla; dama nyɔvuri gaari bundirigu, ka ningbina gaari bunyeerigu, bee m ma’ari ni? ²⁶Ya gɔsim niinsi ban bɛ saazugu la; ba bu butta, ba mun bu la’asiri bundirigu n‑niŋni napaari ni, amaa ya Ba ŋɔn bɛ arizana ni la diisiri ba ni: ka yan mun mari bukaata n‑gaari ba, bee m ma’ari ni? ²⁷Ya sɔ nin toaai n‑zaŋŋi u nyɔvuri yɛla m‑mugsi u maŋŋa halli nti yakki u nyɔvuri tariga m‑paasi dabsiri yinni gba? ²⁸Ka wula zugu ka ya zaŋŋi bunyeera yɛla m‑mugsiri ya mansi? Ya baŋŋma pɔ’a-veelli-ku-siisi-koom la yɛla: gɔsim n‑nya kan zoaari seem moo ni, ka bu tumni n‑waanni gumni. ²⁹Amaa n yɛtti ya wa, ni, halli NaaSulɛmaana ni u naam gyirima zaasa gba daa na zi m‑bɔbi suturiveela kaman mɔpuuma wa yinni veelim ŋɔn nyɛ seem. ³⁰Ka Naawunni yi zaŋŋi veelim wa tataabu n‑niŋi mɔseesi an bɛ ni zuna ka beoo ka a sa nin nyɔ bugum m‑basi maa, wula zugu ka u ku yeeli yarima sutura? - Ya yɛdda kɔŋŋniba wa! ³¹Dinzugu yan di fabinna, bee n‑teesiri, ni, ‘Bɔ ka ti ya di?’, bee, ‘Bɔ ka ti ya nyu?’, bee, ‘Bɔ ka ti ya yɛa?’ ³²Ninvugseeba ban bu mi Naawunni la bɛ la anŋɔ zaa nɔba karibu ni. Amaa yarima mari ya Ba ŋɔn bɛ arizana ni maa, ka u mi halli, ni, ya boori la anŋɔ zaa. ³³Ay, see ka ya daŋŋi n‑zaŋŋi ya Ba naam yɛttɔ’a, ni u yɛla zaa, m‑mugsi ya mansi pɔi, ka ŋɔn nin naayi zaŋŋi bunseelli din kpalim zaasa m‑paasi ya. ³⁴Di fabinni beoo yɛla zuna, see ka i kyɛ ka beoo maa sa ya fabli ka maŋtoori yɛla. Zuna mun mari la ka toori yɛlimugsa ka a sakki.”

¹Yisa daa laa n‑yɛli ba, “Ya di teesiri taaba yɛla, ka Naawunni ku ti teesi ya gba yɛlibeeri. ²Ka yan ma’asiri n‑tiri ya taaba seem, lala ka Naawunni nin ti ma’asi n‑ti ya gba.” ³U daa laa m‑boosi ba, ni, “Ni wula ka i nya muŋŋa i mabii nimbiri ni ka zaantɔliga dee n‑sa i maŋtoori dinni ni ka i bu nya ka? ⁴Bee wula ka i nin toaai n‑yɛli i mabiiya, ni, u kyɛ ka i yiisi munseaa kan bɛ u nimbiri ni, ka zaantɔliga maa kpalim m‑bɛ i maŋtoori dinni ni? ⁵Nyin birikɔnsi daana wa! Nyin daŋŋma n‑voaai i nimbiri ni zaantɔliga maa m‑basi ka nyari suŋŋa pɔi, ka naayi yiisi munseaa kan bɛ i mabii nimbiri ni!” ⁶Ni, “Ya di zaŋŋi bunni din nyɛ kasi n‑tiri baasi, ba nin ŋmaligi n‑dum ya. Di zaŋŋi buna an veela n‑dooli kurikyuudima tooni, ba nin nɔ a ni n‑sa’am.”

⁷Ka Yisa daa laa n‑yɛli, “Ya susima ka nin deaai yan susi seelli maa; ya booma ka nin nya yan boori seelli maa; ya kpaasima ka ba nin yoaai kyɛburu maa n‑ti ya. ⁸Dama ŋɔnkam susira deaari ni; ŋɔnkam boora nyari ni; ka ŋɔnkam kpaasira, ba nin yoaai n‑ti u. ⁹Sɔ m bɛ ya puuni ka u biiya nin susi paanu ka u mɔŋŋi, ka zaŋŋi kugri n‑ti u? - Ay! ¹⁰Bee, u yi ti susi ziŋŋa ka u mɔŋŋi ka zaŋŋi waafu n‑ti u? - Ay! ¹¹Tɔ! ya nyɛ la ninvugseeba bam mari teesibeeri ya beebu ni, ka halli yarima gba yi mi yan zaŋŋi piinisuma n‑tiri ya biisi; ka dinŋɔna ya Ba ŋɔn bɛ saazugu ku zaŋŋi u piinisuma n‑ti ban susiri u?” ¹²Ni, “Dinŋɔna yan boori ni niriba niŋi seem n‑ti ya zaa, see ka ya niŋi lala n‑ti ba gba. Zaaligu yɛla maa zaa nla, ni anabidima maa bulisigu m‑paasi.”

¹³Ni, “See ka ya dɔli la za’anɔbila maa n‑kpɛa. Dama za’anɔri bɛ ni n‑yɛlima, ka sɔsuŋŋu gba bɛ ni, ka a mun wa la bugum ni sa’aŋŋu ziiya - halli niriba pam n dɔli anŋɔ maa! ¹⁴Sɔseaa n bɛ ni, ka ka za’anɔri poora, ka soori maa bu yɛlima; ka mun wa la nyɔvuri ziiya, amaa niriba ban nya ka n‑dɔla bu zoaai.”

¹⁵Ni, “Ya baŋŋma, ka ziri anabidima m bɛ ni. Ba ŋmani la kunduna ban yeeri peesi gbana, ni ba ti la’am ni peesi maa n‑gbaai ba. ¹⁶Ba wala nin kyɛ ka ya baŋŋi ba. Goaa bu wanni sisibi ka kpikpaliga mun ku toaai n‑wali kinkama. ¹⁷Tiseaa kan mari alaafɛ wanni la walisuma. Tiseaa kan ka alaafɛ muna - walibeeri ka ka nin wali. ¹⁸Tiseaa kan mari alaafɛ ku toaai n‑wali walibeeri, halli ka kan ka alaafɛ ku toaai n‑wali bunsuma. ¹⁹Tiseelli kam kan bu wanni walisuma, ba nin ŋmaai ka m‑basi, ka zaŋŋi ka n‑niŋi bugum ni. ²⁰Lala zugu ka n yɛliya, ni, ba wala - di nyɛ la ba tuma maa - nin kyɛ ka ya baŋŋi ba.”

²¹Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Pa seeba ban boonni ma, ni, ‘N Dugma, n Dugma’ zaa n nin kpɛ arizana naam ziiya, amaa seeba ban tumni m Ba ŋɔn bɛ arizana ni la yuubu maa nin ti kpɛa. ²²Dabsiri maa yi ti paai na, niriba pam nin ti yɛli ma, ni, ‘Ti Dugma, ti Dugma! I yuuri ni ka ti daa yɛli anabitiri yɛla; i yuuri ni ka ti daa kari arizimbeeri m‑basi; i yuuri ni ka ti daa tum alahazibu tuma pam! Bee, ti ma’ari ni?’ ²³Di saha maa ka n nin mooli n‑yɛli ba, ni, ‘Man zi ya kɔtaa! Ya zɔma ka kyɛ ma, yan tumbeeri dima wa!’ ”

²⁴Ni, “Dizugu ŋɔnkam zaa wum n yɛligu ka dɔli ka, u ŋmanni la yam daansɔ ŋɔn daa mɛ u yiri n‑tɔm tampii zugu. ²⁵Saa daa mi pam, ka mɔ’a daa paali n‑yakki m‑pɔbri na, ka pɛbsigu daa dam pam. Ka di zaa yɔri, yiri maa daa bu lu, ka nyeeba ŋɔn tɔm tampii maa ni zugu. ²⁶Ŋɔnkam zaa mun wum n yɛligu ka bu dɔli ka, u ŋmanni la gyɛrigu sɔ ŋɔn daa mɛ u yiri n‑tɔm tambisigu ni. ²⁷Saa daa mi pam, ka mɔ’a daa paali n‑yakki m‑pɔbri na, ka pɛbsigu daa dam pam. Ka yiri maa daa lu zaa, ka ka luuwa daa bu veela gba.”

²⁸Tɔ: ka Yisa ŋɔn daa yɛli anŋɔ zaa n‑naai maa, di daa niŋi daadam maa alahazibu pam u yɛttɔ’a maa zugu. ²⁹Dama u daa tɔ’asi yɛttɔ’amaŋni, ka u bu birisira halli beela; ni, di pa la kaman ba zaaligu baŋŋniba la ŋɔn yi wulisiri seem la.

¹Tɔ; ka Yisa ŋɔn daa yi zoori zugu n‑sigri na, niriba pam daa dɔli u. ²Di saha ka kɔnsɔ daa bɛ ni, ka u kyɛ Yisa saani na n‑sɔmni u tooni n‑yɛli u, “N daana, i yi da sakki, i naa kyɛ ka n kɔmni wa naai ka n kpɛ n‑taabi ni.” ³Ka Yisa daa teaai u nuu n‑siisi u, ka yɛli, “N sakkiya, di naama!” ka di saha maa ka u kɔmni maa daa basi u ka u daa niŋi kasi. ⁴Ka Yisa daa yɛli u, ni, “Di yɛli sɔ zaa. Kur dɔli Musa ŋɔn daa zaali piiniseesi zaŋŋi n‑kyaŋŋi tippu ni maa n‑kyaŋŋi n‑wulisi i maŋŋa n‑ti maalimaanna la, ka di nin kyɛ ka ba baŋŋi, ni, i siri nya tippu.”

⁵Sahanseaa Yisa ŋɔn daa kyɛnni la Kapirinyum tiŋŋa, ka soogyadima toondaansɔ daa tuusi u soori ni n‑susiri u ⁶n‑yɛtti, ni, “N daabri n beera; u dɔ la yiri ni n‑kɔŋŋi doaari, ka di mugsi u pam.” ⁷Ka Yisa daa yɛli u, “Tɔ! N nin kyɛ i yiri maa ni na n‑tibi u.” ⁸Ka doo maa daa labsi n‑yɛli u, ni, “Ay, n Daana! Man poora ni i kyɛ n yiri ni na; nyin kur yɛlima yɛliseesi nyin ya yɛli la, ka n baara maa kpaŋŋi.” ⁹Ni, dama ŋɔn gba nyɛ la ban su ninvugsɔ, ka u mun gba su soogyaseeba fukumsi ka nin toaai n‑yɛli ba yinni, ni, u kyɛm luginseaa ka u kyaŋŋi, bee n‑yɛli sɔ, ni, u kyɛm na ka u kyɛ na, ka nin toaai n‑yɛli u daabri, ni, u tumma nŋɔ ka u tum di. ¹⁰Tɔ; ka Yisa ŋɔn daa wum toondaana maa ŋɔn daa yɛli seem maa ka di daa gyɛri u pam, ka u yɛli ban daa dɔli u maa, ni, “Yɛlimaŋni ka n ya yɛli ya, halli Izraɛli dima ni gba n na zi n‑nya sɔsɔ ŋɔn niŋi yɛdda hoo doo wa ŋɔn niŋi seem!” ¹¹Ni, “N yɛtti ya wa, niriba nin ti yi wuntampusiri n‑kyɛ na, ni wuntanluri gba, nti la’am ni Ibrahim, ni Yisahaaku, ni Yaakubu m‑paasi, n‑zinni ba ziziisi ni, Arizana naam kyuu diibu maa saha. ¹²Halli ka seeba ban nyɛ naam zuliya dima maa, ba nin yiisi ba m‑basi, ni ba ti paai wa’aligu ya’aseelli ban ŋɔn bɛ zibsim ni n‑kumna ka ŋɔbri ba nyina.” ¹³Di saha ka Yisa daa yɛli toondaana maa, ni, “Kulim yiri ni; nyin niŋi yɛdda seem maa, lala ka i nin nya!” Ka u daabri maa daa nya tippu lala saha maa deede.

¹⁴Tɔ: Yisa daa kyaŋŋi nti kpɛ Saimoon yiri, ka daa nya Saimoon deemma ka waari daa mari u, ka u dɔya n‑gyigra. ¹⁵Ka u daa zaŋŋi u nuu n‑siisi pɔ’a maa n‑suŋŋi u ka u doaai n‑zaani. Ka u dooru daa basi u, ka u daa yi na n‑tum n‑ti ba. ¹⁶Di daari zaanɔyuŋŋu, ba daa mari niriba pam ka arizimbeeri bɛ ba zugri ni, n‑kyɛ u saani na; ka u daa yɛli u yɛligu kɔkɔa, ka di katti arizimbeeri maa m‑basira, ka tibri baaridima zaasa. ¹⁷U daa niŋi dinŋɔ ni u kyɛ ka anabi Aizaaya yɛligu maa ti niŋi yɛlimaŋni, ni#:-

“U mammaŋŋa daa deaai ti yaa kɔŋŋsim,

Ka daa zaŋŋi ti dooribeeri maa

N‑ziili u maŋŋa.”

¹⁸Tɔ: ka sahanseaa Yisa ŋɔn daa nya daadam ban zoaai n‑gyiligi u maa, u daa yɛli u nyaandɔliba maa, ni, ba lɔŋŋma mɔ’ari maa ya’ari sa. ¹⁹Ka zaaligu karimbasɔ daa kyɛ u saani na nti yɛli u, “N daana, n nin dɔli i n‑kyɛnni luginseelli kam zaa.” ²⁰Ka Yisa yɛli u, “Yɔbaasi la mari la vɔya n‑kpeera, ka niinsi mun mari teeri n‑tɔmna, amaa man Ninsaala Biiya ka luginseaa man nin zaŋŋi n zugu n‑dooli gba.” ²¹U nyaandɔlisɔ mun daa yɛliya, ni, “Kur kyɛ ka n kuli ka m ba yi ti kpi ka n sɔ’ai u pɔi ka naayi kyɛ na n dɔli i.” ²²Amaa ka Yisa daa yɛli u, “Kyɛ ka kpiimma sɔ’ari ba kpiintaaba, nyin muna - dɔli ma!”

²³Tɔ; ka di saha maa ka u daa kpɛ nyariŋŋu puuni, ka u nyaandɔliba daa dɔli u n‑kpɛa. ²⁴Ka pɛsititoo daa doaai mɔ’ari ni n yi zeeri ni, halli ka koom ti kpeeri nyariŋŋu maa puuni. Yisa mun daa gbisiri ni. ²⁵Di saha ka ba daa kyɛ Yisa saani na n‑neaai u goom ni n‑yɛli u, ni, “Tuligma ti, ti Dugma! - ka ti zaa kpiiri ni pɛsigu wa zugu!” ²⁶Amaa ŋɔn mun daa yɛli ba, ni, “Ya yɛdda kɔŋŋniba wa! Wula ka ya mari dabeem lala?” Ka u daa doaai n‑tasi pɛsigu maa, ni mɔ’ari la, ka di lu n‑fɔ surimm! ²⁷Ka di daa gyɛri ba pam, ka ba yi tɔ’asiri n‑tiri taaba ka boosiri, ni, “Bɔ nira nŋɔa? - halli ka u mari yiiko n‑toaai n‑tasiri pɛsigu ni mɔ’ari gba ka a wumna!”

²⁸Tɔ: Ka ba daa du mɔ’ari maa duuri m‑paai Gadara dima tingbaŋŋu maa ni. M‑paai bɛni ka dɔppa ayi daa yi gbala zii maa na nti tuusi u, ka arizimbeeri daa daamni ba halli nti yakki, ka dizugu niriba daa bu laa n‑toaai n‑dɔli lala soori maa. ²⁹Di saha ka ba daa tasi n‑yɛtta, “I ya niŋi ti la wula, nyin Naawunni Ŋɔn Ka Kpeaa biiya? I kyɛ kpa na ni i ti namsi ti, halli ka di saha maa na bu paai, bee?” ³⁰Tɔ, ka di saha maa kurikyuudima pam gba daa bɛ la wa’aligu n‑dira, ³¹ka arizimbeeri daa susi Yisa n‑yɛli, “I yi ya kari ti m‑basi, nyin kyɛ ka ti kyaŋŋi nti la’amni ni kurikyuudima wa n‑kpɛ ba ni.” ³²Ka Yisa daa yɛli ba, “Tɔ, ya kyɛma!”, ka arizimbeeri maa daa yi dɔppa maa ni n‑kyaŋŋi nti kpɛ kurikyuudima maa, ka ba zaa daa vaai n‑guui halli nti lu mɔ’ari ni n‑kpi. ³³Tɔ; ka ninvugseeba ban daa guri kurikyuudima maa daa zɔ n‑kyaŋŋi m‑paai timpuuni nti tisi lahabaari zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban nya seem, ka laa n‑yɛli arizimbeeri ŋɔn daa mari ninvugseeba maa yɛla. ³⁴Ka timpuuni niriba zaa daa yi na nti tuusi Yisa soori ni. Ka ban daa paai na n‑nya u maa, ba daa yɛli u, ni, u kyɛma n‑gaari ka kyɛ ba.

¹Di saha ka Yisa daa laa n‑kpɛ nyariŋŋu maa ni n‑labi n‑kuli u toori tiŋŋa.

²Di saha ka ninvugseeba daa mari ba baarisɔ ŋɔn daa gbarigi n‑dɔ bundoaa ni, n‑taasi Yisa saani na. Yisa ŋɔn daa nya ka ba niŋi yɛdda pam maa, u daa yɛli baara maa, ni, “M biiya, kur mari sufukpeemni! n kyɛ i taalli m‑pɛŋŋi i.” ³Ka karimbaseeba daa boosiri ba sufu ni teesa, ni, “U zaŋŋi u maŋŋa n‑zaantiri Naawunni zaaziiya!” ⁴Ka Yisa daa baŋŋi ban teesiri seem, ka daa yɛli ba, ni, “Wula ka ya teesiri teesibeeri? ⁵Yɛla ayi wa sunsukkuni, kani m bu tɔa - i yi yɛli sɔa, ni, u nya u taalli kyɛ-m‑pɛŋŋi, bee i yi yɛli sɔa, ni, u doaama n‑kyaŋŋi?” ⁶Ni, “Amaa m boori la ni ya baŋŋi, ni, ba pun ti man Ninsaala Biiya soori ni n kyɛri niriba taalli m‑pɛŋŋni ba, duniya wa puuni.” Di saha maa ka u ŋmaligi n‑yɛli baara maa, “N yɛtti i ni, ni, i doaama ka kpikki i bundoaa wa n‑kuli!” ⁷Ka doo maa siri daa doaai ka vaai n‑kuli. ⁸Ka niriba maa ŋɔn daa nya lala, dabeem daa gbaai ba, ka ba daa pɛ’ai Naawunni ŋɔn zaŋŋi yiiko lala taabu n‑ti ninsaalidima.

⁹U daa yi bɛni n‑gatta, ka naayi nya karikyisɔ, ka u yuuri boonni Matiyu, ka u daa zi ba lampoo tuma ziiya n‑tumna. Ka Yisa yɛli u, “Doaama n‑dɔli ma!” Ka u daa doaai n‑dɔli u. ¹⁰Ka ba daa kyaŋŋi nti kpɛ yiri maa ni, ka Yisa nyaandɔliba daa paasi ba zugu. Di saha ka lampodeaariba ni ala’akyi dima pam gba daa dɔli ba n‑kpɛa. Ba daa la’am nti di bundirigu. ¹¹Ka baseeba ban daa dɔli Farisidima soori la daa nya lala, ka ba daa boosi u nyaandɔliba maa, ni, “Wula ka ya karimba ni ninvugbanŋɔ taabu la’amni n‑dira?” ¹²Ka ŋɔn daa wum ban tɔ’asiri seem maa ka yɛli, “Ninvugseeba ban mari alaafɛ bu boori tiimaraana, na’ala ban beeri m boori u. ¹³Ya kyɛma nti baŋŋi dinŋɔ gbinni, ni, ‘Sufubaalim ka n boora, pa bunkɔbri sara maaligu.’ Pa tunsuma dima ka n kyɛ na ni m booli, amaa tumbeeri dima ka m boonna.”

¹⁴Tɔ. Di saha maa ka Gyɔni Kɔsuura nyaandɔliseeba daa kyɛ Yisa saani na, m‑boosi u, ni, “Bɔ n niŋi ka tirima ni Farisidima maa loori noori ka nyin nyaandɔliba mun bu loora?” ¹⁵Ka Yisa labsi n‑yɛli ba, ni, “Dɔsɔ yi ti di pɔ’apaalli ka ba mari la deema di zugu; ammi, pɔ’apaalli maa sira yi ti bɛ u saamma sunsukkuni, ba sufu nin sa’am di saha maa, bee? Ay! Amaa sahanseaa kyɛnni na ka ba nin ti yiisi amriya doo maa ba saani - di dabsa maa puuni ba nin ti lɔa.”

¹⁶Ni, “Sɔ na zi n‑zaŋŋi kyinkyimpaalli tanni n‑ligi bunyeerikurigu. Dama tampaalli maa nin yiisi kan ligi seela maa ka kyeaai bunyeerigu la, ka ka maali n‑sa’am m‑paasi. ¹⁷Bee, ya teesim daam yɛla: ba mun ku laa n‑sakki n‑zaŋŋi dapaalli n‑lɛ daga’akura ni. Ba yi niŋi lala, ga’akura maa nin ŋma, ka daam maa yuuli m‑basi, ka ga’a maa gba sa’am. Ay! Ga’apaala ka ba zaŋŋni n leeri dapaalli n‑niŋni a ni, lala ka abayi maa zaa nin kpalim suŋŋa.”

¹⁸Yisa ŋɔn daa kur yɛtti ba dinŋɔ maa, kpeensɔ daa kyɛ u saani na n‑gbaani u tooni ka yɛli u, “M bipumbila kpiya ni.” ni, “Amaa kyɛm na n‑zaŋŋi i nuusi m‑pa u zugu, ka u nin ti nya u nyɔvuri.” ¹⁹Ka Yisa daa yisigi n‑dɔli u, ŋɔn ni u nyaandɔliba maa. ²⁰Ka pɔ’asɔ daa kyɛnni n‑dɔli Yisa nyaaŋŋa, pɔ’asɔ ŋɔn daa soori halli yuuma pii ni ayi ka ziim bu goaara. Ka pɔ’a wa daa tabli na n‑kpaŋŋi u maŋŋa n‑siisi Yisa bunyeerigu, ²¹dama u daa yɛtti u sufu ni, ni, “N yi kur siisi u bunyeerigu maa n nin nya alaafɛa.” ²²Ka Yisa daa ŋmaligi n‑nya u ka yɛli, “M biiya, kur mari sufukpeemni! I niŋi la yɛdda ka dizugu i nya tippu.” Ka di saha maa zaŋŋi n‑kyɛnna ka pɔ’a maa daa nya alaafɛa. ²³Ka Yisa daa kyaŋŋi nti paai kpeema maa yiri na. Ŋɔn daa ti paai, u daa gɔsi n‑nya, ka ba daa ŋmeeri kuyiri bunŋmeera ka di kur nyɛ la basaa ni. Ka dizugu u daa yɛli, ²⁴“Ya sɔkam zaa yima! Bipuŋŋa wa bu kpi, amaa u gbisiri ni.” U daa tɔ’asi lala ka di ku ba la laari. ²⁵Amaa ŋɔn daa kari daadam n‑yiisi kpaŋŋa maa, u daa kpɛ bipumbila maa ŋɔn daa dɔ seelli maa ka daa gbaai u nuu, ka bii maa di doaai. ²⁶Di saha ka di lahabaari maa daa mooli n‑gyili tingbaŋŋu maa zaa.

²⁷Ka Yisa ŋɔn daa kyɛ bɛni maa, ka daa kyɛnni soori zugu, zoomma ayi daa dɔli u nyaaŋŋa. Ba daa kur tasiri n‑yɛtti, “Nyin NaaDauda bii wa, zɔm ti namboo!” ²⁸Ka Yisa ŋɔn daa kpɛ yiri ni la, zoomma wa daa kyɛ u saani na; ka Yisa daa boosi ba, ni, “Ya niŋi yɛdda, ni, n nin toaai n‑tibi ya?” Ka ba daa labsi n‑yɛli u, ni, “Ii!” ²⁹Di saha ka Yisa daa siisi ba nini maa ka yɛli, “Kyɛ ka di niŋi hoo yan niŋi yɛdda seem maa!” ³⁰Ka ba nini maa daa neaai di saha maa. Ka Yisa daa kpaam ba, ni, ba di kyɛ ka sɔsɔ baŋŋi. ³¹Amaa ba daa yi na ka daa moonni u yɛla n‑gyinni tingbaŋŋu maa zaa.

³²Ka dɔppa wa ŋɔn daa bakki n‑kyaŋŋi maa, ninvugseeba daa mari dɔsɔ ŋɔn nyɛ mukka n‑kpɛ Yisa saani na. Arizimbeoo daa bɛ doo maa ni, ka dizugu u daa kɔŋŋi yɛttɔ’a. ³³Ka Yisa ŋɔn daa kari arizinni maa n‑yiisi mukka maa ni maa, doo maa daa piili n‑tɔ’asira. Ka di daa niŋi sɔkam alahazibu. Zama maa daa yɛtti, ni, “Ti na zi n‑nya nŋɔ taabu Izraɛli tingbaŋŋu wa ni!” ³⁴Amaa Farisidima maa daa yɛli, “Arizimbeeri Naaba ti u soori ni u katti arizimbeeri maa.”

³⁵Ka Yisa daa gyiligi tinsi maa zaa, ni tinkpansi maa gba, n‑wulisiri ba la’aŋŋu duri puuni, ka moonni lahabasuŋŋu zaŋŋi n‑kyaŋŋi Naawunni naam yɛla, ka tibri ban daa beera ka dooru balimbalim m mari ba, bee, ban kɔŋŋni yaa ni alaafɛ zaa. ³⁶Ka ŋɔn daa ti nya daadam maa, u sufu daa zɔ ba namboo, dama ba daa ŋmani la peesi ban ka ŋɔn guri ba, ka di mugsi ba ka sa’am ba sufu. ³⁷Dizugu u daa yɛli n‑ti u nyaandɔliba maa, ni, “Ya kyi ŋmaabu tuma wa zoaaya pam, amaa ka ya tuntumniba maa mun bu zoaai; ³⁸dizugu ya susim ti Dugma ŋɔn nyɛ puu daana wa, ka u tum niriba na m‑paasi ka ba ŋmaara.”

¹Ka u daa ti booli u nyaandɔliba piiya ni ayi na ka daa ti ba yiiko ni ba katti arizimbeeri m‑basira ka tibri dooru balibu kam zaa ni baaridima zaa. ²U tuumudima pii ni ayi wa yuya nŋɔa#:- ŋɔn daŋŋi tooni n daa nyɛ Saimoon, sɔ ban daa pa yupaa, ni ‘Piita’ la, ni u tunzɔ Anduru; ka Gyeemsi, Zɛbidii bii la, n daa bɛ ni, ni u tunzɔ Gyɔni; ³ni Filipi, ni Baatɔlɔmiyu, ni Tɔmaasi ni Matiyu lampoo karikyi la; ni Alifiisi Gyeemsi, ni Taddiyusi, ⁴ni Saimoon Kyɛna’an doowa, ni Gyuudasi Isikariyɔti (ŋɔn mun daa ti figsi Yisa n‑ti u dindaandima maa).

⁵Tɔ, ka niriba pii ni ayi wa ka Yisa daa tum, ka kpaasi ba zugu ni n‑yɛli, ni, “Ya di kyaŋŋi ban pa Yɛhudiyadima maa saani, ya mun di kpɛ Samɛrii dima tinseelli ni. ⁶Amaa ya kyɛma Izraɛli dima ban bɔrigri hoo peesi la saani. ⁷Ka ya yi kyɛnna, ya moolima n‑yɛtti, ni, Arizana naam bɛ la ba saani. ⁸Ya tibma baaridima, ka kyɛ ka kpiimma neaai, ka kɔnsi kpaŋŋi. Ya karima arizimbeeri gba m‑basira. Ya bu nya? yarima daa deaai di la yɔri, ka ya gba tisima di yɔri.” ⁹Ka u daa laa n‑yɛli ba, ni, “Ya di mari ligri n‑suuri gyɛfa ni, la’akara halli ni la’abisi gba. ¹⁰Yan di zaŋŋi booriga m‑paasi ya kyɛnni maa ni, bee bunyeera ayiyi bee namna, halli zangbeaa gba. Dama tuntumna zaa sumni ni ba ti u u bundirigu.” ¹¹Ni, “Ya yi ti kpɛ tiŋŋa bee tinkpaŋŋa ni, ya boosima n‑nya ninvugsuŋŋu ziiya n‑kpɛ u yiri m‑bɛ ni halli ni ya ti yi tiŋŋa maa ni. ¹²Ya yi ti kpɛ yiriseelli, ya puusim ba puusisuŋŋu. ¹³Ka yiri maa yi nyɛ yirisuŋŋu, yan kyɛ ka ya puusigu sufudoaa kpalim m‑bɛ bɛni; amaa ka yi pa la yirisuŋŋu, ya nin kyɛ ka ya puusigu sufudoaa maali n‑labi ya mammaŋŋa saani. ¹⁴Ka sɔ yi bu ti deaai ya, bee, n‑za’asi ya yɛligu wumpu, ya yi ti ya yi yiri maa ni, bee, tiŋŋa maa ni, ya kpaasim ya napɔna tankpoo m‑basi. ¹⁵Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, toom seebu Sɔdoom ni Gɔmɔra tinsi ninvugbeeri ŋɔn nin ti nya Zaadaari maa ku ti ŋmanni lala tiŋŋa niriba toom maa ŋɔn nin nyɛ seem.”

¹⁶Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Ya bu nya? - n tumni ya, ni ya kyaŋŋi nti ŋmanni la peesi ban bɛ kunduna sunsukkuni seem la. Dizugu ya mari yam hoo wugi la ŋɔn mari seem, ka bɛ baalimm hoo naŋmana la ŋɔn bɛ seem maa. ¹⁷Amaa ya gbaam ya mansi ninsaalidima saani: ba nin ti gbaai ya n‑taasi ba kootudima ni, ka feebi ya ba la’aŋŋu duri ni. ¹⁸Ba nin zaŋŋi ya n‑taasi gɔmnadima ni nadima saani, man zugu; ka lala nin ti wulisi yɛlimaŋni yɛla n‑tiri ba, ni tinsi zaa niriba m‑paasi ba zugu. ¹⁹Dizugu ban ti ya gbaai ya n‑taasi sariya karibu ziiya, yan di kyɛ ka ya sufu birisiri yan yɛ ti yɛli seem, bee, n‑tɔ’asi seem zugu: dama di saha maa yi ti paai ya nin ti baŋŋi yan yɛ n‑yɛli seem. ²⁰Dama di pa yarima n ya n‑tɔ’asi amaa ya Ba Naawunni Sii maa nin bɛ ya saani n‑tɔ’asira. ²¹Dɔseeba nin gbaai ba mabiisi n‑tisi ka ba ku ba, bee ba nin gbaai ba biisi, ka biisi mun nin yisigi n‑zabi ba badima ni ba madima halli nti ku ba gba. ²²Ba zaa nin yaai ya man yuuri zugu, amaa sɔ zaa ŋɔn nin kpaŋŋi u maŋŋa m‑bari n‑zaani halli nti paai yɛla wa tariga maa nin nya tiliginsim. ²³Ba yi ti mugsi ya tinseaa ni, ya kur yima n‑zɔ n‑kyaŋŋi tinseaa yaasa. Dama yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, ya na ku kyaŋŋi n‑dɔli Izraɛli tingbaŋŋu tinsi zaa n‑naai ka Ninsaala Bii ti kyɛ na.

²⁴Ya bu nya? - karimbii bu gatti u karimba, ka daabri bu gatti u dugma. ²⁵Karimbii yi ti paai u karimba tataabu, di nin sakki u ni. Ka daabri yi paai u dugma saani gba, di sakkiya. Ba yi zaŋŋi Arizimbeeri Naa yuuri m‑pa yiriseaa yiridaana, ni, Biyɛlizibuli n nyɛ u, ba bu ya booli u yiri maa dima lala? - halli ni yuseesi an bɛ n‑gaari lala.”

²⁶Ka u daa laa n‑yɛli ba yaasa, ni, “Dizugu yan di kyɛ ka dabeem mari ya ninsaalidima zugu. Bunseelli zaa kan pili ka bu nyara, ba nin piligi ka ka sɔkam ti nya; ka yɛttɔ’asɔ’ara zaasa muna - sɔkam nin baŋŋi a gbinni ŋɔn nyɛ seem. ²⁷Man sɔ’ari zibsim ni n‑tɔ’asiri n‑tiri ya yɛttɔ’aseesi zaasa, ya kyɛ ka ba wum a la wuntampeeliga; man kpɛ duu puuni ka waasiri n‑yɛtti ya yɛliseesi la, yan duum saazugu m‑mooli a ka sɔkam zaa wum.” ²⁸Ni, “Yaasa, yan di zɔri ninvugseeba ban kuuri niriba ningbina, ka ku toaai n‑kuuri ba siisi m‑paasi. Amaa ya zɔm sɔ ŋɔn nin toaai n‑sa’am ningbina ni siisi zaa ka zaŋŋi a n‑lɔsi bugum ni la. ²⁹Ba bu zaŋŋi la’abila yinni n‑daari niimbisi ayi? Amaa din zaa yɔri, niimbila yinni ku toaai n‑lu tiŋŋa ka di pa la ya Ba maa yuubu ni. ³⁰Yarima muna, Naawunni mi halli ya zɔbri gba yɛla, ka baŋŋi a zaa yinni yinni kaaligu ŋɔn nyɛ seem maa. ³¹Dizugu yan di zɔri dabeem, dama yarim mari bukyi pam n‑gaari niinsi maa zaa.”

³²Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, “Ŋɔnkam zaani niriba tooni n‑yɛli, ni, u nyɛ la man dinni, man gba nin ti zaani m Ba tooni arizana ni, n‑yɛli, ni, ŋɔn nyɛ la n dinni. ³³Ka ŋɔnkam mun yi za’asi ma niriba tooni, man gba nin za’asi u m Ba tooni arizana ni.”

³⁴Ni, “Ya di teesi, ni, m mari la nangbanyinni beesigu n‑kyɛ duniya wa na. Ay! M bu kyɛ na ni m mari nangbanyinni yɛla na, see zaba. ³⁵N kyɛ na ni n tugli la doowa ni u ba, ni bipuŋŋa ni u ma gba, ni bii pɔ’a ni u dinyaampɔ’a m‑paasi, ka ba zabi. ³⁶Lala ka nira yi ti mari dindaana, u toori yiri puuni ka di daama nin bɛ ni. ³⁷Ŋɔn wuri u ba, bee, u ma, n‑gaari ma, di daama bu sumsi ni u bɛ n saani; ka ŋɔn laa n‑wuri u biiya, doo bee pɔ’a, n‑gaari ma, ŋɔn gba bu sumsi ni u bɛ n saani. ³⁸Halli ŋɔn mun ku sakki n‑zaŋŋi u kum dɔpulli n‑dɔli n nyaaŋŋa, ŋɔn gba bu sumsi ni u bɛ n saani. ³⁹Ŋɔnkam zaa yi boori u nyɔvuri maa nin kɔŋŋi ka; ŋɔn mun yi sakki ni u kɔŋŋi u nyɔvuri, mani zugu, ŋɔna n nyɛ sɔ ŋɔn nin nya nyɔvuri.”

⁴⁰Ka u daa laa n‑yɛli ba, “Ŋɔnkam zaa gyaari ya, mani ka u gyaari. Ka ŋɔnkam gyaari ma, Naawunni ka u gyaatira, dama ŋɔn Naawunni n tum ma na. ⁴¹Ŋɔnkam zaa gyaari anabi ŋɔn nyɛ anabi maa zugu, ŋɔn gba nin deaai laara seaa kan nyɛ anabi dinni. Ka ŋɔnkam mun gyaari yɛlimaŋni daana ŋɔn nyɛ yɛlimaŋni daana maa zugu, ŋɔn gba nin deaai laara seaa kan nyɛ yɛlimaŋni daana dinni. ⁴²Halli ŋɔnkam zaa mun yi ti zaŋŋi kɔmaasim n‑ti n nyaandɔlisɔ ni u ti nyu, ŋɔn nyɛ n nyaandɔla maa zugu, yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, di daama gba ku toaai n‑kɔŋŋi u laara.”

¹Tɔ: ka Yisa ŋɔn daa kpaam u nyaandɔliba pii ni ayi maa n‑naai, u daa kyaŋŋi tinkpanseesi an daa tabi bɛni maa n‑wulisiri m‑moonni yɛligu maa n‑tiri niriba.

²Di saha ka Gyɔni daa bɛ dansarika ni - Gyɔni sɔ ŋɔn daa su niriba Naawunni koom la. U daa ti wum Yisa ŋɔn daa tumni seem, ka daa tum u nyaandɔliba Yisa saani na, ³ni, “Nyin n nyɛ ŋɔn ya kyɛ na la, bee ti na gɔsim di daama soori?” ⁴Ka Yisa daa labsi n‑yɛli Gyɔni niriba wa, ni, “Ya labma nti yɛli Gyɔni yan wumni ka nyari seela: ⁵ni, zoomma nini neaara, ka gbarisi kyɛnna, ka ban mari kɔmni nyari alaafɛa, ka tubkpira daandima wumna, halli ka ban kpi gba neaari kum ni; ni, ka lahabasuŋŋu ka ba moonni n‑tiri faradima.” ⁶Ka laa n‑yɛli ba, “Ŋɔnkam bu birisiri n yɛla zugu mari zugsuŋŋu!” ⁷Gyɔni nyaandɔliba maa daa bakki n‑kyaŋŋi, ka Yisa mun daa piili n‑tɔ’asiri n‑ti daadam maa zaŋŋi n‑kyaŋŋi Gyɔni yɛla, ka boosiri ba, ni, “Bɔ ka ya daa kyaŋŋi mooni ni ya ti nya? Kyimnigu ka pɛbsigu zeera, bee? ⁸Bee bɔ ka ya daa lee n‑kyaŋŋi ni ya ti nya? Ninvugsɔ ŋɔn bɔbi suŋŋa? Ya bu nya? - ninvugseeba ban yeeri bunveela n kur bɛ nadima yiya ni.”; ⁹ka laa m‑boosi ba n‑yɛli, “Ka bɔ zugu ka ya daa lee n‑kyaŋŋi? - ni ya ti nya anabisɔ, bee? Yɛlimaŋni ka n ya yɛli ya, ni, halli u gaari anabi gba. ¹⁰Ŋɔna n nyɛ ban daa sɔbi sɔ yɛla la, ni, Naawunni yɛliya:-

‘Nnya, n tuumu nŋɔa;

N tumni u ni u ti daŋŋi i tooni:

Ŋɔna nin maali i kyɛnni maa soori n‑ti i.’

¹¹Amaa yɛlimaŋni ka n ya yɛli ya, ni, Gyɔni Kɔsuura gaari bidibseeba pɔ’aba ŋɔn pun dɔ’ai la zaa; amaa ka n ya yɛli ya yaasa, ni, ninvugsɔ ŋɔn poora zaa ka bɛ Naawunni naam ni, di daama yi gaari ŋɔna.” ¹²Ka Yisa daa laa n‑yɛli, “Sahanseaa ka Gyɔni daa mooli u mooligu la, halli nti paai zuna, arizana naam yɛla ka ba moori n‑gbaari ni nimbirimoaa. ¹³Anabi dima la sɔppu, ni Musa zaaligu la, daa wulisiri anabitiri yɛla m‑mari yaa, halli nti paai sahanseaa ka Gyɔni daa ti kyɛ na. ¹⁴Halli ya yi ti sakki n‑deaai n yɛligu wa, n ya yɛli ya, ni, Gyɔni nyɛ la Ilaygya - sɔ ban daa yɛli u yɛla, ni, u nin labi na la. ¹⁵Ŋɔnkam mari tuba n nin wum, ŋɔn wumma!”

¹⁶Ka Yisa daa laa n‑yɛli, ni, “Ka bumbɔ ka n ya zaŋŋi n‑ŋmansi zuna niriba wa? - Ba ŋmani la hoo biisi ban zi daa ni m‑boonni taaba n‑yɛtti, ¹⁷ni, ‘Ti peebi yiiya n‑ti ya ka ya za’asi waa, ka ti laa m‑maanni la kuuri n‑ti ya ka ya bu sakki n‑kaasira!’ ¹⁸Dinŋɔna Gyɔni daa kyɛ na ka u ba’a ka diibu ni nyuubu yɛla ni, ka ya yɛli, ni, arizimbeoo n zi u zugu ni. ¹⁹Ka man mun Ninsaala Bii ti kyɛ na ka man ni niriba la’amni n‑dira ka nyuura, ka ya yɛli, ni, ‘Ya bu nya doo wa ŋɔn nyɛ beem daana ni danyuura seem? - ka u laa n‑lɔ zoori ni lampodeaariba ni ala’akyi daandima.’ Amaa Naawunni yam tumni n‑wulisiri kamaŋŋa yɛla.”

²⁰Di saha ka Yisa daa gbaai tinsi maa galiŋŋu - tinseesi ŋɔn daa pun bɛ ni n‑tumni u alahazibu tuma ba saani la; ka di zaa yɔri ba daa za’asi, ni, ba ku wum u yɛligu n‑kyɛ ba tumbeeri ni ba teesibeeri yɛla. ²¹Ni, “Zugubeoo ka ya nin nya, yarima Kɔreezini dima ni Bɛtsaida dima wa! Dama ba yi di daa tum tunkara Taaya ni Saidoon tinsi ni hoo man tumni aseesi ya tinsi maa ni la, ban tumbeeri daandima wa daa naa m‑pun yɛ tankyɛra n‑zinni m‑bugi tampɛ’alim n‑wulisiri ba sufusa’aŋŋu ŋɔn nyɛ seem, ka takki ba halibeoo beebu la ka di daa yuui. ²²Amaa n yɛtti ya, ni, Zaadaari halli Taaya ni Saidoon ninvugbeeri wahala gba ku paai ya dinni. ²³Yarima muna, ya Kapirinyum dima wa, ya bu duusiri la ya mansi m‑paai arizana ni? Amaa ba nin sigsi ya kpiimma tiŋŋa ni sa. Dama alahazibu tunseesi an daa tum i saani maa yi daa tum la Sɔdoom tiŋŋa puuni, ka daa naa n‑kpalim m‑bɛ ni, halli ni zuna. ²⁴Amaa n yɛtti ya, ni, Zaadaari halli Sɔdoom ninvugbeeri wahala gba ku paai ya dinni.”

²⁵Di saha maa Yisa daa yɛliya, “M Ba Naawunni, nyin ŋɔn su arizana ni duniya wa, m pɛ’ari i ni, dama nyin zaŋŋi yɛla wa zaa n‑sɔ’ai ka kyɛ yam dima ni baŋŋniba, ka laa n‑kasigi a n‑wulisi n‑ti bileesi. ²⁶Ii, m Ba, yɛlimaŋni lala veela i saani. ²⁷Bunseelli kam zaa ka m pun deaai m Ba nuu ni. Sɔ ka ni m‑mi Bii maa na’ala u Ba maa m mi u; ka sɔ mun gba ka ni m‑mi m Ba maa na’ala mani u Bii maa m mi u; m‑paasi sɔkam man u Bii maa ŋɔn nin sakki n‑kasigi m Ba maa yɛla n‑wulisi n‑ti u la.” ²⁸Ni, “Ya ninvugseeba ban zi zikara n‑gyɛ zaa, ya kyɛma n saani na, ka n nin kyɛ ka ya vuusi. ²⁹Kyɛ ka man ni yarim la’am n‑tumna: di ŋmani la hoo nigi ayi ŋɔn darigri na’adoo seem, ya nin ti bamsi tuma man saani, dama ninvugmaŋni n nyɛ ma, ka laa m‑mari sufubaalim. Ya nin vuusi ni sufudoaa. ³⁰Dama n na’adoo wa ku ŋmaari ya, ka n ziya maa fa’asi ni.”

¹Tɔ, ka lala saha maa ka Yisa daa dɔli puri ni n‑gatta, Vuusim dabsiseaa ni. U nyaandɔliba n daa dɔli u, ka kɔm daa mari ba ka ba daa kabri kasana maa n‑ŋɔbra. ²Ka Farisidima daa nya lala, ka yɛli u, “Nyama! I nyaandɔliba wa tumni la puri tuma. Ba galimni zaaligu maa zaŋŋi n‑kyaŋŋi Vuusim Dabsiri wa.” ³Ka Yisa yɛli ba, “Ammi, ya na zi n‑karim NaaDauda yɛla maa? Ni, ŋɔn ni u taaba daa bɛ ni ka kɔm daa gbaai ba, ⁴ka u daa kpɛ Naawunni gyeeŋŋu zii maa, n‑zaŋŋi boroboro n‑ŋɔbi. Pa boroboro anŋɔ taabu ka ba dooli Naawunni tooni ka a kyisiri ni? Ii! A kyisiri n‑tiri u taaba - halli n‑tiri u mammaŋŋa gba - see maalimaanniba kɔkɔ n ŋɔbri a. ⁵Bee, ya na zi n‑karim Musa zaaligu yɛla? Ni, maalimaanniba tumni la ba tuma Naawunni Gyeeŋŋu Yiri puuni Vuusim Dabsiri. Ban n tumni la Vuusim Dabsiri maa ka bu deaari taalli di zugu. ⁶Man yɛtti ya wa, ni, bunseelli n bɛ kpa n‑gaari Gyeeŋŋu Yiri maa. ⁷Sɔppu la yɛliya, ni, ‘Man Naawunni bu boori ni ya maanni m‑maanni bunkɔbri wa, amaa m boori ya zɔri niriba namboo.’ Ya siri da mi dinŋɔ gbinni, ya naa n‑ku galim niriba ka ba bu niŋi taalli halli beela. ⁸Dama man Ninsaala Bii n su Vuusim Dabsiri fukumsi gba.”

⁹Ka Yisa daa bakki bɛni n‑kyaŋŋi nti kpɛ ba la’aŋŋu duu ni. ¹⁰Ka dɔsɔ ŋɔn nuu kpi daa bɛ bɛni. Ka ba daa boosi Yisa n‑yɛli, ni, “Ammi, soori bɛ ni ni ba tibi niriba Vuusim Dabsiri maa ni?” - Dama ba daa boori daliiri ni ba galim u. ¹¹Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Ya ninvugsɔ peoo yi ti lu bɔ’azuliŋŋu ni, ka di nyɛ la Vuusim Dabsiri daari, u nin yiisi u na, bee, u nin kyɛ u? ¹²Ka ninsaala bu gaari peoo? Dizugu soori bɛ ni ni ti tum tunsuma Vuusim Dabsiri daari.” ¹³Di saha ka u yɛli nukpiiŋŋu daana maa, ni, “Teaam i nuu maa!” Ka u daa teaai ka u nuu maa daa nya tippu n‑leebi hoo kanla. ¹⁴Ka Farisidima daa doaai ya’abi, n‑yi duu maa ni nti ŋmeeri taaba saawara m‑boori sɔseaa ba nin nya ni ba ku Yisa.

¹⁵Yisa ŋɔn daa ti wum lala, u daa bakki n‑kyaŋŋi mɔ’ari ni, ka niriba pam daa dɔli u. U daa tibi ba baaridima zaa, ¹⁶amaa ka daa kpamsi ba, ni, ba di yɛli daadam maa ŋɔn nyɛ sɔa. ¹⁷Dinŋɔ daa niŋi ni di kyɛ ka seelikam siri ti niŋi hoo anabi Aizaaya ŋɔn daa pun yɛli seem la: ni#:-

¹⁸“Naawunni yɛliya, ni#:-

‘N bii nŋɔa, mani n yiisi u:

N wuri u, ka n sufu laa m‑pɛligi u zugu.

N nin zaŋŋi n Sii Kasi n‑niŋi u ni,

U nin wulisi n sariya karibu yɛla

N‑ti tinsi zaa niriba maa.

¹⁹U ku ŋmɛ nangbankpeemni,

Bee, u tasiri pampam.

U ku kyɛ ka ba wum u kukɔri,

Bee, n‑tɔ’asi pampam timpuuni.

²⁰U ku kabi kika’ari kan mari daalimni;

Bee, n‑kpiisi firila gaariga kan bu sakki nyoaari suŋŋa.

U nin kpalim m‑bɛ lala

Halli ka yɛlimaŋni ti nyaŋŋi zaa.

²¹Tinsi zaa niriba nin ti wum u yuuri,

Ka zaŋŋi ba tama n‑danni u.’ ”

²²Di saha ka ninvugseeba daa zi dɔsɔ ŋɔn nyɛ zooma ka bu toaai n‑tɔ’asiri n‑kyɛ Yisa saani na; doo maa daa bɛ lala dama arizimbeoo daa bɛ u ni. Ka Yisa daa tibi zɔligu wa ka kyɛ la u laa n‑tɔ’asiri ka nyari yaasa. ²³Di daa gyɛri zama maa pam, Yisa ŋɔn tum seem maa. Ba daa yɛtti taaba, ni, “Pa NaaDauda ya’aŋŋa maa nŋɔa? - Pa tin guri sɔ kyɛnni na la nla?” ²⁴Amaa Farisii dima maa daa wum lala ka daa yɛli, “U zaŋŋi ArizinNaaba yiiko n‑katti la arizimbeeri maa. Ii! - Biyɛlizibuli n siri mari u.” ²⁵Ka Yisa daa mi ba n daa teesiri seem, ka di zugu u daa yɛli ba, ni, “Tinseelli kam zaa kan timbiisi yi purigi n‑zabri taaba la nin sa’am zaa. Bee, tinseaa, bee, yiriseaa, m bɛ ni kan niriba yi purigi n‑zabri taaba, lala tiŋŋa, bee, yiri, ku toaai n‑zaani. ²⁶Dizugu Sintaani muna, u yi ti katti u mammaŋŋa niriba n‑zabri ba, ŋɔn gba suulinsi ya niŋi la wula n‑zaani? ²⁷Ni, n zaŋŋi la Biyɛlizibuli yiiko n‑katti arizimbeeri maa, ka dinŋɔna ya karimbiseeba ban katti ba la - ba zaŋŋi ŋɔni dinni n‑katti ba? Dizugu ban nin ti di ya yɛttɔ’a wa sariya n‑lusi ya. ²⁸Ka m mun zaŋŋi la Naawunni Siiya n‑katti arizimbeeri n‑yiisiri niriba ni, dinŋɔna Naawunni naam daŋŋi m‑paai ya na. ²⁹Ka ba ya niŋi la wula n‑kpɛ yaa daana yiri n‑zu u neema maa ka di pa la ba daŋŋi n‑lɔ lala yaa daana maa ka naayi nyaŋŋi n‑fa u yiri ni buna zaasa? ³⁰Ka ninvugsɔ ŋɔn ku sakki ni u zɛ n nyaaŋŋa, ŋɔna n za’asi ma n‑yi n nyaaŋŋa; bee sɔ yi ku suŋŋi ma ni ti la’asi bunwurima, u wurimni a m‑basira. ³¹Dinzugu ka n yɛtti ya maa, niriba yi tum tumbeeri, bee ba yi sa’am Naawunni yuuri, Naawunni nin kyɛ lala ala’akyi taalli zaa m‑pɛŋŋi ba, amaa ba yi ti sa’am Sii maa yuuri, kyɛ-m‑pɛŋŋi ka ni. ³²Halli ŋɔn tɔ’asi yɛttɔ’abeeri n‑galim man Ninsaala Bii maa gba, u nin toaai n‑nya kyɛ-m‑pɛŋŋi; amaa ŋɔn mun yɛli seelli n‑galim Sii Kasi maa, di daama ŋɔn kur ku nya u taalli kyɛ-m‑pɛŋŋi, zuna halli ni sahaseelli zaa.”

³³Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, “Ya kyɛ ka tiseaa nyɛ tisuŋŋu, ka ka nin wanni walisuma. Di yi pa lala, tibeoo n nyɛ ka, ka ka nin wanni walibeeri. Ba gɔsiri la tii kam zaa wala ni ba ti baŋŋi tii maa ŋɔn bɛ seem. ³⁴Ya bunkyɔ’ama wa! Ya kur ŋmanni la wa’abeeri! Ya ya niŋi la wula n‑yɛtti din veela, ka ya mammansi n nyɛ ninvugbeeri? Dama dinkam bɛ ninsaala sufu ni nti paali ka, dina ka u yiisiri u noori ni na. ³⁵Bunsuma yi bɛ ninvugsuŋŋu puuni m‑paali u, bundaana n nyɛ u, ka u nin yiisiri bunsuma maa na n‑tisira; ka ninvugbeoo ŋɔn mun yi paali ni bumbeeri yiisiri la bumbeeri n‑tisiri na. ³⁶Man yɛtti ya wa, ni, sariya karibu Zaadaari ba nin boosi sɔkam boosa zaŋŋi n‑kyaŋŋi yɛttɔ’ayɔya kam zaa ŋɔn daa tɔ’asi. ³⁷Dama i noori yɛligu zugu ka ba nin yiisi i na, ni, yɛlimaŋni daana; ka i noori yɛligu zugu yaasa ka ba nin lusi i m‑basi.”

³⁸Di saha maa ka karimba dimseeba daa tɔ’asi n‑ti u, ni Farisii dimseeba m‑paasi, n‑yɛli, ni, “Ti Karimba, ti boori la i tum alahazibu tunseaa n‑wulisi ti.” ³⁹Ka u daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Zuna niriba wa nyɛ la ninvugbeeri ban boori zina. Ba kur bɛ la alahazibu nyaabu ni, ni ba ti baŋŋi yɛla, amaa ba ku ti nya sɛseelli m‑paasi Anabi Gyoona alahazibu yɛla maa. ⁴⁰Gyoona ŋɔn daa bɛ zintitaari maa puu ni n‑niŋi daba ata ni yunsi ata maa, lala ka man Ninsaala Bii maa gba nin bɛ tingbaŋŋu puuni n‑niŋi daba ata ni yunsi ata bɛni. ⁴¹Niniva dima gba daa wum Gyoona wa’azu yiisigu la ka daa kyɛ ba tumbeeri m‑basi ka niŋi tuuba, ka dizugu ba nin doaai n‑galim zuna niriba wa Zaadaari maa, dama ŋɔn gaari anabi Gyoona bɛ la kpa zuna ka ba bu ya wum. ⁴²Pɔ’a-naaba sɔ ŋɔn daa su nudirigu luga tinseaa la daa yi wa’aligu n‑kyɛ na ni u ti wum NaaSulɛmaana yam yɛttɔ’a maa, ka dizugu u nin doaai n‑galim zuna niriba wa Zaadaari maa, dama ŋɔn gaari NaaSulɛmaana bɛ la kpa zuna ka ba bu ya wum.”

⁴³Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, “Tɔ; ka arizimbɛsɔ n daa bɛ ni, ka u daa kpɛ dɔsɔ puuni n‑su u. Ka ba daa yiisi u ŋɔn daa bɛ dɔsɔ puuni maa ni n‑kari m‑basi. Ka u daa yi n‑kyaŋŋi n‑gyinni yoo ni, m‑bɛ kukoo ni m‑boori vuusim ziiya, halli nti gyɛa. ⁴⁴Di saha maa ka u daa yɛli, ni, ‘See ka n labi n doo maa saani - yiri seaa man daa yi ka kyɛ la ni!’ Ka u daa ti labi na n‑nya ka sɔsɔ ka bɛni ka ba pun pii yiri maa n‑sɛ’asi ka kasikasi ka ka veela; ⁴⁵ka dizugu u daa labi n‑kyaŋŋi n‑zaŋŋi u arizintaaba ayɔpɔi seeba ban bɛ n‑gaari u mammaŋŋa, ni ba ti paasi u zugu, ka ba daa kpɛ nti bɛ bɛni. Di saha maa ka di daama beesigu daa bɛ pam n‑gaari din daa daŋŋi m‑bɛ seem. Ka di kur bɛ la lala zuna niriba saani.”

⁴⁶Ka Yisa ŋɔn daa na tɔ’asiri n‑tiri zama maa, u ma ni u tunzɔppa daa paai na n‑zaani samanni, ni, ba boori n‑tɔ’asi yɛttɔ’aseaa n‑ti u. ⁴⁷Ka ninvugsɔ daa yɛli u, ni, “I ma ni i tunzɔppa bɛ samanni m‑boori n‑tɔ’asi yɛttɔ’aseaa n‑ti i.” ⁴⁸Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, “M ma n nyɛ ŋɔni? ni, n tunzɔppa n nyɛ bandima?”, ⁴⁹ka daa teaai u nuu m‑bugsi u nyaandɔliba maa ka daa yɛli, “Nnya ba! M ma ni n tunzɔppa maa nŋɔa! ⁵⁰Ŋɔnkam zaa tumni m Ba ŋɔn bɛ arizana ni la yuubu nyɛ la n tunzɔa, bee n tunzɔpɔ’a, bee m ma.”

¹Di daari maa ka Yisa daa yi yiri maa ni na n‑kyaŋŋi nti zinni mɔ’ari maa gbiriŋŋu. ²Daadam pam daa la’am u saani na, ka dizugu u daa kpɛ nyariŋŋu puuni nti zinni. Nyariŋŋu maa daa bɛ la koom puuni ka daadam maa daa zɛ mɔ’ari maa gbiriŋŋu. ³Ka u daa tɔ’asi n‑tiri ba n‑nyɛsiri ba nyɛsa yɛla pam; ni, “Dɔsɔ n daa kyaŋŋi u puu, ni u ti waali u bumbura; ⁴ka ŋɔn daa waanni maa, a seesi daa lu sɔkpaŋŋa ka niinsi daa kyɛ na n‑di a zaa. ⁵Ka u bumburiseesi mun daa lu kuga ziiya ka bɛni tanni daa bu zoaai, ka a daa tɔ bula yoomyooma dama tanni maa daa pɔsigi a. ⁶Amaa wuntaŋŋa ŋɔn daa ti bi, a bula maa daa gyɛkki n‑kpi, dama a nya’a maa daa bu sigi wa’aligu. ⁷Ka seesi gba daa lu goosi ni, ka goosi maa daa zoaai na m‑mugsi n‑gabi kabula maa. ⁸Amaa kaburiseesi daa lu tam ziiya n‑tɔ bula, n‑zoaai, ka daa dɔ’ai kyi, halli n‑niŋi beelim kɔbkɔbga, ni pisiyooyoobu, ni pisitata. ⁹Tɔ: ŋɔnkam mari tuba n nin wum, ŋɔn wumma!”

¹⁰Di saha ka u nyaandɔliba daa kyɛ u saani na nti boosi u, ni, “Bɔ n kyɛ ka i tɔ’asiri yɛttɔ’anyɛsa wa n‑tiri ba?” ¹¹Ka u daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Dama Naawunni siri ti yarima soori ni ya baŋŋi u naam yɛlisɔ’ara ŋɔn nyɛ seem, amaa ban kpalim la ku nya lala soori. ¹²Sɔkam zaa ŋɔn mari seelli nin nya m‑paasi halli ka di ti zoaai, amaa ŋɔn ka seelli maa ŋɔna, halli ŋɔn mari seelli fiiŋ maa gba, ba nin ti fa a ka kyɛ u yɔri.” ¹³Ni, “Dinzugu n tɔ’asiri yɛla zaa yɛttɔ’anyɛsa ni n‑tiri ba, ka lala nin kyɛ ka ba nin gɔsiri ka ku nya seela: ba nin wumna, amaa ka ku baŋŋi seela. ¹⁴Dizugu anabi Aizaaya yɛlisim maa daa yɛli n‑ti la bana, ni#:-

‘Ti Dugma yɛliya, ni#:-

“Ya nin wum, m‑maali n‑wum,

Amaa ya ku baŋŋi di gbinni.

Ya nin gɔsi m‑maali n‑gɔsi,

Amaa ya ku nya di.

¹⁵Dama n niriba wa muna -

Ba sufu ni teesa bu zulima,

Ba ligi la ba tuba,

Ba mumni ba nini:

Dama di yi pa lala

Ba nini naa n‑nyara,

Ba tuba naa n‑wumna,

Ba sufu ni teesa naa n‑neaara,

Ka ba ti labi n saani na

Nti nya tippu n saani.” ’ ”

¹⁶Ka u daa laa n‑yɛli ba, ni, “Ya nini ŋɔn nyari wa zugu ka ya mari la zugsuŋŋu! - Ni ya tuba ŋɔn wumni maa zugu gba. ¹⁷Dama n yɛtti ya la yɛlimaŋni, ni, sahaseaa din gaari ka anabidima ni ninvugsuma pam daa boori ba da nya yan nyari bunseesi wa, ka mun bu nya a; ka daa laa m‑boori ba wum yan wumni seelli wa, ka daa bu wum.”

¹⁸Ka u daa yɛli ba, ni, “Ya wumma! - ka baŋŋi bumbura nyɛsiri maa gbinni. ¹⁹Sɔkam ŋɔn wum Naawunni naam lahabaari maa ka bu baŋŋi di gbinni maa ka Yɛlibeeri Daana maa kyɛ na n‑fa yɛligu maa u sufu ni, ŋɔna n ŋmanni la bumburiseesi an lu sɔkpaŋŋa. ²⁰Ninvugsɔ mun ŋɔn ŋmani la bumbura an lu kuga zugu la n nyɛ sɔ ŋɔn yi wum yɛligu maa sahanseaa la, u yi deaai ka la ni sufupeelli; ²¹amaa ka di bu kpɛ u sufu ni ni yɛlimaŋni, ka u nya’a kaalinsi zugu u bu yuura: dizugu yɛlibeoo bee vɔlisigu yi ti kyɛ na Naawunni yɛligu maa zugu, u yi labi la nyaaŋŋa yooma. ²²Ninvugsɔ ŋɔn ŋmanni bumbura an lu goosi ni la n nyɛ sɔ ŋɔn yi wum yɛligu maa pɔi, ka laa n‑zaŋŋi duniya wa yɛla m‑mugsi u maŋŋa, ni bundaantirigu yɛla gba; ka dizugu ka Naawunni yɛligu bu toaai m‑bunni u sufu ni nti zoaai na n‑wanni tunsuma wala. ²³Amaa ninvugsɔ ŋɔn ŋmanni la bumbura an lu tam zii la n nyɛ sɔ ŋɔn wum lahabaari maa ka baŋŋi di gbinni la, ŋɔna n nyɛ sɔ ŋɔn nin wanni tunsuma wala - halli kɔbkɔbga, bee pisiyooyoobu, bee pisitata.”

²⁴Ka Yisa daa yɛli ba nyɛsiseaa m‑paasi, ni, “Arizana naam maa ŋmanni la nŋɔa#:- Dɔsɔ n daa bɛ ni ka u daa buri bumburisuma u puu. ²⁵Ka yunseaa, sɔkam zaa ŋɔn daa ti gbisi, ka u dindaana daa kyaŋŋi nti buri niimbɛŋni n‑niŋi puu maa bumbula maa sunsukkuni, ka bakki. ²⁶Ka bumbula maa ŋɔn daa ti zoaai ka kyi maa daa ti ya niŋi n‑yirigi, di saha maa ka niimbɛŋni gba daa ti bunni na. ²⁷Ka yiri maa daana tuntumniba daa kyɛ u saani na nti yɛli u, ni, ‘Ti dugma, pa bumburisuma ka i daa buri i puu maa ni? Ka niimbɛŋni wa yi la yani?’ ²⁸Ka u daa labsi n‑yɛli ba, ni, ‘N dindaansɔ n niŋi lala maa.’ Ka ba daa boosi u, ni, ‘Dinŋɔna ti kyɛma n‑vɔ niimbɛŋni maa m‑basi?’ ²⁹Ka u daa yɛli ba, ni, ‘Ay! Dama yan la’asiri niimbɛŋni maa, pa seem ya nin ti dari n‑vɔ kyi la gba m‑paasi. ³⁰Ya kur kyɛ ka kyi maa ni niimbɛŋni maa zaa la’am n‑zoaai halli ni kaŋmaa saha. Tɔ, ka n nin yɛli ban ŋmaari a maa, ni, ba voaama niimbɛŋni maa pɔi n‑lɔ a gbilagbila n‑nyɔa, ka naayi ŋma kyi maa n‑la’asi n‑zaŋŋi n‑niŋi n napoo ni.’ ”

³¹Ka Yisa daa yɛli ba nyɛsiseaa m‑paasi, ni, “Arizana naam ŋmanni la hoo zinzambeelli nira ŋɔn zaŋŋi m‑buri u puu ni. ³²Ka nyɛ la bunseelli bumbura kam zaa ŋɔn galisi n‑gaari ka; amaa kan daa ti zoaai n‑niŋi buntitaari n‑gaari zeeri bumbula zaa, ka daa leebi hoo tiiya, halli ka niinsi daa tɛ ba teeri ka zugu ka nyari ka vaari maasim.”

³³Ka u daa laa n‑yɛli ba nyɛsiseaa, ni, “Arizana naam ŋmanni la dabinseesi pɔ’asɔ ŋɔn daa zaŋŋi n‑gyɛri zum ni, ni u ti sɛ paanu. U daa zaŋŋi dabina beela n‑niŋi zum pam puuni - hoo zum kuriba ata - ka a dɔla, halli nti kyɛ ka zum maa zaa ti du n‑fuusi.”

³⁴Tɔ. Anŋɔ zaa ka Yisa daa tɔ’asiri n‑tiri niriba la, ka daa kur zaŋŋi ma’asa ni nyɛsa n‑tɔ’asira. U daa bu tɔ’asi yɛttɔ’aseelli ka ma’asa ka di ni. ³⁵Lala daa kyɛ ka anabi la yɛligu la ti niŋi yɛlimaŋni, ni#:-

“N nin tɔ’asi n yɛttɔ’a n‑tiri ba -

Yɛttɔ’anyɛsa ka n nin tɔ’asira:

N nin kasigi yɛlisɔ’ara n‑ti ba

Ba na zi m‑baŋŋi yɛliseesi,

Halli duniya naaŋŋu saha zaŋŋi m‑paai zuna.”

³⁶Yisa ŋɔn daa ti kyeoosi zama maa n‑ti ba soori ni ba bakki, u daa kyaŋŋi nti kpɛ yiri maa ni. U daa bɛ bɛni, ka u nyaandɔliba maa daa kyɛ u saani na nti yɛli u, “Yɛlima ti niimbɛŋni an bɛ puu ni la nyɛsiri la gbinni!” ³⁷Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Tɔ; dɔsɔ ŋɔn buri bumburisuma la n nyɛ man Ninsaala Biiya. ³⁸Puu maa n nyɛ duniya wa, ka bumbulisuma maa n nyɛ ninvugseeba ban su naam maa beebu soori, niimbɛŋni bumbulibeeri mun n nyɛ ninvugseeba ban bɛ Yɛlibeeri Daana la suulinsi ni. ³⁹Dindaansɔ ŋɔn daa buri bumbeeri la nyɛ la Sintaani; kaŋmaa saha n nyɛ duniya wa naari, ka ban ŋmaari maa n nyɛ malaakadima. ⁴⁰Niimbɛŋni la ŋɔn la’asi n‑nyɔ seem la, lala ka di ti ya niŋi duniya naari Zaadaari maa. ⁴¹Lala saha ka Ninsaala Bii maa nin ti tum u malaakadima ka ba zaŋŋi bankam zaa daa kyɛ ka niriba tum tumbeeri, ni bankam zaa daa niŋi yɛlibeeri, n‑la’asi n‑yiisi u naam maa ni m‑basi. ⁴²Ka ba nin ti zaŋŋi ba n‑lɔsi bugum ni, ya’aseaa ban nin bɛ ni n‑kumna ka ŋɔbri ba nyina. ⁴³Di saha ka Naawunni niriba nin nya’ara, hoo wuntaŋŋa ŋɔn nya’ari seem maa, m‑bɛ ba Ba naam maa ni. Ŋɔnkam mari tuba n nin wum, ŋɔn wumma!”

⁴⁴Ni, “Arizana naam ŋmanni la nŋɔa#:- di daa niŋiya ni, ka dɔsɔ daa kyaŋŋi nti nya arizikki kan pi tiŋŋa, ka u gbi tanni n‑labsi m‑pi ka. Ka daa kuli nti koosi u marigu zaa n‑labi na nti da lala tingbanni maa.”

⁴⁵Ni, “Arizana naam laa n‑ŋmanni la nŋɔa#:- walima daansɔ n daa bɛ ni, ka u daa goori m‑boori kugsuma, bumpeela nyain, an ligri daa zoaai pam. ⁴⁶Ŋɔn daa ti nya seaa ka ka veeli n‑gaari a zaa, u daa labi yiri ni nti koosi u marigu zaa n‑kyaŋŋi nti da ka.”

⁴⁷Ni, “Arizana naam laa n‑ŋmanni la nŋɔa#:- zingbaariba daa lɔbi ba laama mɔ’ari ni n‑gba zaasim balibu kam zaa. ⁴⁸Laaŋŋu maa daa paali la ni zaasim. Tɔ, ka ba darigi ka n‑du mɔ’ari gbiriŋŋu nti yiisi a n‑gamsi. Ba daa zaŋŋi bunsuma la n‑niŋi ba peeri ni; ka daa zaŋŋi bunseesi an bu veeli la n‑lɔbi m‑basi. ⁴⁹Lala ti yɛ nyɛ di duniya naari daari; malaakadima la nin gamsi ninvugbeeri la ninvugsuma la puuni ⁵⁰n‑zaŋŋi ba n‑lɔsi bugum ni, ya’aseelli ban nin kumni ka ŋɔbri ba nyina la.”

⁵¹Ka Yisa daa boosi ba, ni, “Ammi, ya baŋŋi anŋɔ zaa gbinni, bee?” Ka ba daa labsi n‑yɛli u, “Ii.” ⁵²Di saha ka u daa yɛli ba, ni, “Dinŋɔ wulisiri, ni, zaaligu karimbasɔ ŋɔn labgi Arizana naam yɛla nyaandɔla ŋmanni la yiridaana ŋɔn kpeeri u neema duu ni n‑yiisiri bumpaala na, ka yiisi bunkura na m‑paasi.”

⁵³Yisa ŋɔn daa yɛli ba nyɛsa wa n‑naai, u daa bakki bɛni ⁵⁴n‑labi u maŋtoori tiŋŋa. U daa bɛ la ba la’aŋŋu duu maa ni nti wulisi ba. Ka alahazibu daa gbaai ba, ka ba daa boosiri taaba, ni, “Yani ka doo wa lee n bamsi u yɛla wa zaa, ka laa n‑nya yiiko n‑tumni tunkara wa? ⁵⁵Pa kampinta bii maa nŋɔa? Pa u ma n nyɛ Mariama? - ka u tunzɔppa n nyɛ Gyeemsi, ni Gyoosɛfi, ni Saimoon, ni Gyuudasi la? ⁵⁶U tunzɔpɔ’aba zaa gba bu bɛ la ti saani? Ka yani ka u lee n‑nya anŋɔ zaa?” ⁵⁷Lala zugu ba daa bu boori u yɛla halli beela. Di saha ka Yisa daa yɛli ba, “Anabi kam nyari gyirima luginseelli kam zaa ni, na’ala u mammaŋŋa tiŋŋa niriba ni u yiri dima saani.” ⁵⁸Ka u daa bu tum tunkara pam bɛni, ban daa bu niŋi Naawunni yɛdda maa zugu.

¹Di saha ka NaaHɛroodi Tɛtirakyi la daa ti wum Yisa damni, ²ka tɔ’asi n‑ti u kpambaya, ni, “Gyɔni sɔ ŋɔn daa suuri niriba koom la nŋɔa, ŋɔna n doaai kum ni; lala zugu n kyɛ ka u mari yiiko n‑tumni alahazibu tuma wa.” ^3-4Ka di gbinni n‑daa nŋɔa: Pɔ’asɔ n daa bɛ ni ka u yuuri boonni Hɛroodiyasi. Ŋɔn Hɛroodiyasi daa nyɛ la NaaHɛroodi beeri, Filipi, pɔ’a, ka Naaba daa fa u n‑di u. Dizugu ka Gyɔni daa yɛli Naa maa, ni, “Di ka soori ni i di pɔ’a maa!” Ka u pɔ’a Hɛroodiyasi zugu daa kyɛ ka NaaHɛroodi daa tum n‑gbaai Gyɔni m‑ba u kutti ka kpeesi u dansarika. ⁵Dizugu ka Hɛroodi daa boori u ku Gyɔni, amaa ka zɔri zama maa dabeem dama ba zaa daa sakki, ni, anabi n nyɛ Gyɔni. ⁶Ka NaaHɛroodi dɔ’am dabsiri daari kyuu daa ti paai, ka Hɛroodiyasi bipuŋŋa daa wa niriba tooni halli ka Naaba sufu daa ti maai. ⁷Ka dizugu u daa pɔ noori ka yɛli u, ni, u nin ti u ŋɔn boori seelli kam zaa. ⁸Ka bii maa ma daa wulisi u ŋɔn ya n‑yɛli seem, ka u daa susi Naaba, ni, u boori la Gyɔni Kɔsuura zugu, ka ba fikki ka n‑niŋi laa ni m‑mari na n‑ti u. ⁹Ka di daa niŋi Naaba maa sufusa’aŋŋu, amaa u daa pun pɔ noori n‑ti bii maa u saamma tooni, ka di zugu u daa yɛli, ni, ba mari na n‑ti u. ¹⁰Ka u daa kyɛ ka ba kyaŋŋi dansarika ni n‑fikki Gyɔni zugu bɛni, ¹¹ka zaŋŋi ka n‑niŋi laa ni m‑mari na nti ti bipuŋŋa maa, ka u daa mari n‑kyaŋŋi n‑ti u ma la. ¹²Ka Gyɔni nyaandɔliba daa kyɛ na nti zaŋŋi u ningbiŋŋu maa n‑kyaŋŋi nti sɔ’ai, ka naayi kyaŋŋi n‑yɛli Yisa.

¹³Ka Yisa ŋɔn daa ti wum Gyɔni yɛla maa, u daa kpɛ nyariŋŋu n‑kpa luginseelli sɔ ŋɔn ka ni, ŋɔn ni u nyaandɔliba kɔkɔa. Ka niriba maa daa wum lala ka daa yi tinsi zaa ni n‑kyaŋŋi n‑dɔli mɔ’aduuri maa ka kari u nɔba. ¹⁴Ka Yisa ŋɔn daa ti yi nyariŋŋu maa puuni na, u daa laa n‑nya daadam maa, ka u sufu daa zɔ ba namboo, ka u daa tibi ba baaridima maa. ¹⁵Zaanoori saha ka u nyaandɔliba maa daa kyɛ na nti yɛli u, “Saha pun gaari, ka kpa wa laa n‑nyɛ la luginseelli sɔ ŋɔn ka ni: tim niriba maa soori ni ba wurigi n‑kpɛ tinkpansi maa ni, n‑da diibu n‑di.” ¹⁶Ka Yisa labsi n‑yɛli ba, “Ba ku kyaŋŋi seela. Ya tim ba seelli ka ba di.” ¹⁷Ka ba daa yɛli u, ni, “Ti ka diibu kpa, m‑paasi paanu bunkpila anu, ni zaasim ayi kɔkɔa.” ¹⁸Ka Yisa daa yɛli ba, ni, ba mara a na n‑ti u. ¹⁹Di saha ka Yisa yɛli niriba maa, ni, ba zinma moori la zugu. Ka u daa zaŋŋi paanu anu ni zaasim ayi maa n‑gɔsi saazugu m‑puusi Naawunni ka ŋmaai paanudima maa n‑zaŋŋi n‑ti u nyaandɔliba maa ni ba deaai n‑ti zama maa. ²⁰Di saha maa ba zaa daa di n‑tigi, ka ba daa la’asi dikyɛba an kpalim la m‑paali peeri piiya ni ayi. ²¹Ninvugseeba ban daa di lala diibu maa mun daa nyɛ la dɔppa tusa anu, m‑paasi pɔ’aba ni biisi.

²²Di nyaaŋŋa ka Yisa daa kyɛ ka u nyaandɔliba kpɛ nyariŋŋu puuni n‑daŋŋi tooni n‑lɔŋŋi mɔ’aduuri, ka ŋɔn mammaŋŋa daa kpalim n‑kyeoosiri niriba maa. ²³Ka ŋɔn daa kyeoosi ba n‑naai, u daa kyaŋŋi n‑du zoori zugu, ni u ti bɛ bɛni u kɔkɔ m‑puusi Naawunni. Yuŋŋu ŋɔn daa ti ya zibi, ka Yisa daa kpalim m‑bɛ bɛni, u kɔkɔa. ²⁴Ka nyariŋŋu maa daa pun kyaŋŋi tooni wa’aligu, m‑bɛ la mɔ’ari sunsukkuni. Ka pɛsigu daa zeeri ba tooni n‑nyaŋŋi nyariŋŋu maa koom maa ni, ka di daa mugsi ba pam. ²⁵Ka din daa pɔri bɛkyikyeoo, ka Yisa daa kyɛ ba saani maa na n‑kyɛnni koom maa zugu. ²⁶Amaa u nyaandɔliba daa nya u ka u kyɛnni koom zugu, ka di daa gyɛri ba pam, ka ba yɛli, ni, kpiinyisigi n nyɛ u, ka daa ŋmɛ kuŋŋa dabeem zugu. ²⁷Ka Yisa daa tɔ’asi n‑ti ba, n‑yɛli ba, “Ya mari sufukpeemni ka di kyɛ ka dabeem mari ya! Ka mani nla!” ²⁸Dinsaha ka Piita daa yɛli, “N dugma, di yi siri nyɛ la nyini, nyin kyɛ ka n kyaŋŋi koom wa zugu n‑kyɛ i saani na.” ²⁹Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, “Tɔ, kyɛm na!” Ka Piita daa yi nyariŋŋu maa ni n‑tɔm koom maa zugu ka gbaai kyɛnni ni u ti paai Yisa ŋɔn daa bɛ seela. ³⁰Amaa Piita ŋɔn daa ti nya pɛsigu ŋɔn zeeri seem la, dabeem daa gbaai u ka u daa piili n‑simni koom maa ni. U daa kaasi n‑yɛli, “Faam ma, n dugma!” ³¹Ka Yisa daa teaai u nuu yooma n‑gbaai Piita, ka yɛli u, ni, “Nyin yɛddakɔŋŋna wa, wula zugu ka i birisira?” ³²Ka ba daa kpɛ nyariŋŋu maa ni ka pɛsigu maa daa kyɛ zeebu. ³³Ka u nyaandɔliba ban daa bɛ nyariŋŋu maa ni daa gyeemni Yisa n‑yɛtti, ni, Naawunni bii n siri nyɛ u.

³⁴Tɔ; ka ban daa lɔŋŋi mɔ’ari maa ba daa ti paai Gyɛnɛsarɛti tiŋŋa. ³⁵Ka bɛni niriba maa ŋɔn daa ti baŋŋi, ni, Yisa n nyɛ u, ba daa tum nti yɛli tinkpansi zaa an daa gyiligi bɛni maa, ka ba daa mari ba baaridima zaa n‑kyɛ u saani na. ³⁶Ka ba daa susi u, ni, u kur kyɛ ka ba siisi u kparigu nangbanni, ka ban daa siisi zaa daa nya alaafɛa.

¹Di saha ka Farisii dimseeba daa yi Gyɛrusalɛm n‑kyɛ Yisa saani na, ban ni zaaligu karimbaseeba. Ka ba daa yɛtti, ²ni, “Bɔ n niŋi ka i nyaandɔliba maa sa’amni la ti yaadima kaari? Dama ba bu peaari ba nuusi ka diri bundirigu.” ³Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, “Ka bɔ n niŋi ka yarima za’asiri Naawunni zaaligu, ya yaadima kaari dɔligu zugu? ⁴Naawunni daa pun bu yɛli ya lala? - ni, ‘Tim i ba ni i ma gyirima’; ni, ‘ŋɔn tɔ’asi bumbeoo zaŋŋi n‑kpa u ba bee u ma, ya nin kyɛ ka u kpi.’ ⁵Ya mun yɛtti, ni, sɔ yi ti yɛli u ba, bee, u ma, ni, ‘Yan da naa n‑nya seelli n saani ka n pun zaŋŋi n‑ti Naawunni.’ ⁶Ni, lala zugu di bu laa n‑kpa ni di daama gyeemni u ba ni u ma yaasa. Di zugu ka ya niŋi ka ya ba’a laa n‑ka Naawunni zaaligu ni, ya yaadima kaari dɔligu zugu.” ⁷Ni, “Ya birikɔnsi daandima wa! Anabi Aizaaya daa pun mari yɛlimaŋni ŋɔn daa bugi n‑yɛli ya yɛla seem la, ka daa sɔbi, ni, Naawunni yɛliya, ni#:-

⁸‘Niriba wa gyeemni ma la ni ba nangbana.

Ba sufu mun ka n saani, ka kpalim n‑wɔ’a;

⁹Ba gyeemni ma la yɔri:

Ban wulisiri la zaaliseaa maa pa la bunseelli zaa

Na’ala ninsaala yɛligu kɔkɔa.’ ”

¹⁰Ka Yisa daa booli niriba maa u saani na n‑yɛli ba, “Ya wumma! Ya baŋŋma! ¹¹Di pa la din kpeeri ninsaala noori ni n‑kyɛ ka u leebi da’ari daana Naawunni saani. Amaa bunni din yiiri nira noori ni na n kyɛ ka u leebi da’ari daana.” ¹²Ka u nyaandɔliba maa daa kyɛ u saani na nti boosi u, ni, “Ammi, i mi, ni, nyin yɛli seem la bu niŋi Farisidima maa nya’asim?” ¹³Ka Yisa daa gyɛrigi n‑yɛli ba, “M Ba ŋɔn bɛ arizana ni wa yi bu sa tiseaa, ba nin vukki lala tii maa n‑lusi. ¹⁴Ya kyɛli ba! Dama ba nyɛ la zoomma, ka zooma yi ya n‑dari u zoontaraana, ba zaa ya n‑lu la bɔ’ari ni.” ¹⁵Di saha ka Piita daa yɛli u, “Kur wulisim ti nyɛsiri wa gbinni.” ¹⁶Ka u daa yɛli, ni, “Ya gba yam na bu gaari ban dinni maa? ¹⁷Ya bu mi di gbinni? - ni, bunseela an kpeeri ninsaala noori, u puuri ka a kpeera, ka gatti n‑yi bangyira zii la ni. ¹⁸Amaa din yiiri ninsaala noori ni na, u sufu ni na ka di yiira, ka din mun nin toaai n‑sa’am ninvugkasi. ¹⁹Dama teesibeeri zaa yiiri ninsaala puuni, ni u sufu ni na; an kyɛ ka u tumni tumbeeri - n‑kuuri niriba, n‑tumni la zina, m‑boori seeba pɔ’aba, n‑zuura, m‑ma’ari ziri n‑lusiri niriba kootu ni; ka tuuri ninsaala ni Naawunni. ²⁰Yɛlibeeri anŋɔ taabu zaa n kyɛ ka ninsaala leebi da’ari daana, amaa nira yi bu peaai u nuusi ka di bundirigu, lala ku toaai n‑kyɛ ka u leebi da’ari daana.”

²¹Yisa daa yi bɛni m‑bakki n‑kyaŋŋi tinseaa kan pɔri Taaya ni Saidoon tinsi ni. ²²Ka Kyɛna’ampɔ’asɔ ŋɔn daa yi lala tinsi maa na daa fabinni pampam, ni, “N daana, nyin NaaDauda bii wa, zɔm ma namboo! Arizimbeoo n kur mugsiri m bipumbila ka di bu veeli gba!” ²³Yisa mun daa bu labsi u seela. Ka u nyaandɔliba daa kyɛ u saani na nti susi u, ni, “I bu ya kari u? - Dama u kur katti ti nɔba n‑fabinni pampam.” ²⁴Ka u daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Ba daa bu tum ma na faasee ni n kyɛ Izraɛli dima ban bɔrigri hoo peesi la saani na.” ²⁵Pɔ’a maa mun daa kyɛ u saani na n‑gbaantiri n‑ti u n‑yɛtta, “N daana, kur suŋŋma ma!” ²⁶Amaa Yisa daa labsi n‑yɛli u, “Kyɛ ka ti daŋŋi n‑diisi biisi la. Di bu tu ni ti zaŋŋi biisi bundirigu maa m‑basi babisi la.” ²⁷Ka pɔ’a maa daa yɛliya, ni, “Yɛlimaŋni, n Daana, amaa babisi la gba ku kɔŋŋi ba piisi ban su ba la sa’akyɛba an luri tiŋŋa la.” ²⁸Ka Yisa daa labsi n‑ti u, ni, “Mboo! Pɔ’a, i mari la yɛdda pam gba! Di nin niŋi nyin boori seem n‑ti i.” Ka u bipuŋŋa maa daa nya tippu lala saha maa.

²⁹Di saha ka Yisa daa bakki n‑kyaŋŋi n‑dɔli Galilii mɔ’ari kpaŋŋa, nti du zoori zugu n‑zinni bɛni. ³⁰Ka niriba pam daa mari ba baaridima n‑kyɛnni u saani na, gbarisi ni wɔbsi n daa bɛ ni, ni zoomma ni tubkpira dima, ni banŋɔ taabu pam. Ba da zaŋŋi ba m‑basi Yisa nɔba ziiya, ka u daa tibi ba zaa. ³¹Ka di daa niŋi daadam maa alahazibu, dama ba daa nya ka mugsi tɔ’asira, ka wɔbsi nyari tippu, halli ka gbarisi ti doaari n‑kyɛnni ka zoomma gɔsiri n‑nyari gba. Ka ba daa pɛ’ai Izraɛli dima Naawunni di zugu.

³²Yisa mun daa booli u nyaandɔliba maa u saani na nti yɛli, “N sufu bu maai niriba wa yɛla zugu, dama ba bɛ n saani ka di paai dabsa ata ka ka seelli ni ba di. M bu boori n kyɛ ka ba kuli yɔri, baseeba nin ligi soori ni.” ³³Ka u nyaandɔliba maa daa yɛli u, ni, “Yani ka ti nin nya bundirigu n‑diisi niriba wa zaa moo wa ni?” ³⁴Ka Yisa daa yɛli ba, “Boroboro abala ka ya mara?” Ka ba daa labsi n‑yɛli u, ni, “Abayɔpɔi ka ti mara, ni zaasim beela.” ³⁵Ka ŋɔn daa kyɛ ka niriba maa zini tiŋŋa maa, ³⁶u daa zaŋŋi boroboro ayɔpɔi ni zaasim maa n‑tisi Naawunni pɛ’abu ka ŋmaasi n‑tisi u nyaandɔliba maa, ka ba daa zaŋŋi n‑tɔri daadam maa. ^37-38Ka sɔkam zaa daa di n‑tigi; dɔppa maa daa paai tusa anaasi, m‑paasi pɔ’aba ni biisi maa. Ba daa ŋɔbi ka kyɛa, ka u nyaandɔliba maa daa vaai dikyɛba la m‑paali peeri ayɔpɔi. ³⁹Ka Yisa ŋɔn daa kyeoosi ba ka ba kyaŋŋi maa, ŋɔn ni u nyaandɔliba maa daa kpɛ nyariŋŋu n‑kyaŋŋi Magyada tiŋŋa ziiya.

¹Di saha ka Farisii dimseeba, ni Saddusii dima daa ti kyɛ u saani na. Ba daa boori la ba bɛri u, lala zugu ka ba daa yɛli u, ni, u niŋma makkri tumni ka ba nya, ka di wulisi, ni, Naawunni mi u yɛla. ²Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Ya bu nya? - zaanoori saha ka ya gɔsiri saazugu n‑yɛtti, ni, sangbana moaaya, saa bu ya mi: ³asusuba muna ka ya yɛtti, ni, saa ku n‑sɔbgi vilim, saa nin mi. Tɔ - sangbana gɔsibu ŋɔn nyɛ seem ka ya mi suŋŋa, ka mun na zi pampaŋŋɔ saha ŋɔn wulisiri makkri yɛla seem. Ka wula nla? ⁴Zuna niriba wa n nyɛ ninvugbeeri ban boori zina. Ba kur bɛ la alahazibu nyaabu ni ba ti baŋŋi yɛla, amaa ba ku ti nya sɛseelli m‑paasi la anabi Gyoona alahazibu yɛla maa.” Ka u daa bakki ka kyɛ ba.

⁵Di saha ka ba daa kpɛ nyariŋŋu maa ni ni ba ti lɔŋŋi mɔ’ari maa, ka u nyaandɔliba maa daa tam ka bu mari boroboro. ⁶Ka Yisa daa yɛli ba, ni, “Ya gbaam ya mansi suŋŋa zaŋŋi n‑kyaŋŋi Farisii dima dabina la, ni Saddusii dima dinni gba.” ⁷Ka ba daa piili n‑tɔ’asiri ni taaba, ni, “U yɛtti la lala tin ka boroboro la zugu!” ⁸Ka Yisa daa mi ban tɔ’asiri seelli maa, ka dizugu u daa yɛli, ni, “Ya yɛddakɔŋŋniba wa! Wula ka ya tɔ’asiri taaba, ni, yan ka boroboro zugu? ⁹Ya na bu mi, bee, bu laa n‑teaai boroboro anu an tɔri n‑ti niriba tusa anu la yɛla? Ka an daa kpalim la peeri ala ka ya daa vaai? ¹⁰Ka boroboro ayɔpɔi n‑tisi niriba tusa anaasi la yɛla muna, peeri ala ka ya daa vaai, an daa kpalim la? ¹¹Tɔ: ka dinŋɔna wula zugu ka ya bu mi, ni, pa boroboro yɛla ka n tɔ’asi ka yɛli, ni, ya gbaam ya mansi suŋŋa zaŋŋi n‑kyaŋŋi Farisii dima dabina la, ni Saddusii dima dinni gba?” ¹²Ka lala saha maa ka ba daa baŋŋi, ni, pa boroboro dabina yɛla ka u tɔ’asiri n‑tiri ba, amaa wulisigu yɛla, Farisii dima ni Saddusii dima ban daa wulisiri seem la, ka u tɔ’asira.

¹³Ka Yisa daa kyaŋŋi nti paai tinkpanseesi an pɔri Filipi Sizarii la ni. Ka u daa boosi u nyaandɔliba maa, ni, “Niriba maa yɛtti, ni, man Ninsaala Bii maa nyɛ la ŋɔni?” ¹⁴Ka ba yɛli u, ni, “Baseeba ban yɛtti, ni, Gyɔni Kɔsuura n nyɛ i; seeba mun yɛtti, ni, Ilaygya; ka seeba mun yɛtti, ni, Gyɛrimaaya, bee, kurimbuni sa anabisɔa.” ¹⁵Ka u daa yɛli ba, ni, “Ka yarima muna? Ya yɛtti la wula?” ¹⁶Ka Saimoon Piita daa labsiya, ni, “I nyɛ la Masiiya Kirisita, sɔ Naawunni ŋɔn tumni na nti tiligi ti: Naawunni ŋɔn nyɛ Nyɔvuri Daana Bii n nyɛ i.” ¹⁷Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, ni, “Mboo! Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti nyini, Saimoon, nyin Gyoona bii wa! Dama pa ninsaala n wulisi i lala maa, amaa m Ba ŋɔn bɛ la arizana ni maa - ŋɔna n wulisi i. ¹⁸Man mun yɛtti i wa, ni, i yuuri boonni la Piita, ka di gbinni nyɛ la ‘tampiiya’: tɔ, n niriba nin la’am n‑tɔm tampii wa zugu, ka Sintaani suulinsi ku toaai n‑zabi ba n‑nyaŋŋi. ¹⁹N nin zaŋŋi Arizana naam saafibiisi n‑ti i, ka nyin kpari bunseelli duniya wa ni, lala bunni nin ti kpari arizana ni gba, halli ka nyin kparigi bunseelli duniya wa ni, lala bunni nin ti kparigi arizana ni gba.” ²⁰Di saha maa ka u daa kpaam ba, ni, ba di yɛli sɔa, ni, ŋɔna n nyɛ Masiiya maa.

²¹Ka lala saha maa zaŋŋi n‑kyɛnna ka Yisa Kirisita Masiiya daa piili n‑wulisiri u nyaandɔliba maa, ni, u nin namsi pam kpamma maa nuusi ni, ban ni zaaligu karimbadima ni gyeeŋŋu toondaandima zaa. Ni, ba nin ku u, amaa dabsa ata daari u nin yisigi n‑labi u nyɔvuri ni. ²²Ka Piita daa mari u n‑labi kpaŋŋa m‑piili n‑kpaamni u, ni, “Ay, n dugma! Di ku toaai n‑niŋi i lala!” ²³Yisa mun daa ŋmaligi n‑yɛli Piita, ni, “Bakkma ka kyɛ ma, nyin Sintaani wa! I ta’ari la n soori.”, ni, “I teesa wa bu yi Naawunni saani na, amaa a kur nyɛ la ninsaala teesa.”

²⁴Tɔ; ka Yisa daa yɛli u nyaandɔliba maa zaa, ni, “Ŋɔnkam boori u kyɛ n saani na, see ka u za’asi u mammaŋŋa, ka kpikki u kum dɔpulli n‑dɔli ma. ²⁵Ŋɔnkam zaa yi boori u nyɔvuri maa nin kɔŋŋi ka; ŋɔn mun yi sakki ni u kɔŋŋi u nyɔvuri, mani zugu, ŋɔna n nyɛ sɔ ŋɔn nin nya nyɔvuri. ²⁶Ninvugsɔ yi ti deaai duniya wa zaasa ka kɔŋŋi u nyɔvuri, nyɔbɔ ka u nya? Seelli mun ka ni ka ninsaala nin zaŋŋi u nyɔvuri n‑takki ka. ²⁷Ya bu nya? - Ninsaala Bii maa siri nin zaŋŋi u Ba Naawunni gyirima ka kyɛ ka Naawunni malaakadima dɔli u ka u kyɛ na: lala saha maa ka u nin yɔ sɔkam samni hoo di daama tuma ŋɔn daa bɛ seem la.” ²⁸Ni, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ninvugseeba m bɛ kpa, ban ku kpi halli ka ti nya ka Ninsaala Bii maa kyɛ na ni u naam yiiko.”

¹Dabsa ayoobu ŋɔn daa ti gaari, Yisa daa zaŋŋi Piita ni Gyeemsi ni u tunzɔ Gyɔni n‑zi ba n‑gaari tooni n‑kyaŋŋi n‑du zɔtitaari zugu ka ba daa ti bɛ ba kɔkɔa. ²Ban daa gɔsiri maa, ba daa ti nya ka Yisa takki ni, ka u nindaa daa ti nya’asiri hoo wuntaŋŋa la, ka u neema daa pɛligi nyain! ³Dinsaha u nyaandɔliba ata maa daa nya ka Musa ni anabi Ilaygya daa bɛ ni ka ban ni ŋɔn daa sɔsira. ⁴Ka Piita daa yɛli Yisa, ni, “Ti Dugma, ti kpa wa beesigu veela! I yi boori lala, n nin ti suga ata, i dinni yinni, ni Musa dinni, ni Ilaygya mun dinni!” ⁵Ka Piita noori ŋɔn na bu lu tiŋŋa, sangbampeelli daa ligi ba na, ka kukɔri daa tɔ’asiri sangbaŋŋu maa ni n‑yɛtti, ni, “M bii maa nŋɔa, ka n wuri u: n nini tigi u pam: ya wumma u yɛligu!” ⁶Yisa nyaandɔliba maa ŋɔn daa wum lala maa, dabeem daa gbaai ba. Ba daa sunni tiŋŋa dabeem maa zugu. ⁷Ka Yisa daa kyɛ na nti siisi ba ka yɛli ba, “Ya yisigma! Yan di zɔri dabeem.” ⁸Ba daa wukki ba zugri saazugu, amaa ba daa bu nya sɔa; kulla Yisa kɔkɔ n daa zɛya.

⁹Ka ban daa ti yi zoori maa zugu n‑sigri na, Yisa daa kpaamni ba n‑yɛli, ni, “Ya di yɛli sɔ yan nya seem wa, halli ka man Ninsaala Biiya ti doaai kum ni.” ¹⁰Ka u nyaandɔliba maa daa boosi Yisa, ni, “Wula zugu ka ti karimbadima yɛtti, ni, Ilaygya nin daŋŋi n‑kyɛ na pɔi, ka Masiiya naayi paai na?” ¹¹Ka u daa labsi n‑yɛli ba, “Ilaygya n siri ya n‑kyɛ na n‑sɛ’asi buna kam zaa. ¹²Man mun yɛtti ya wa, ni, Ilaygya pun kyɛ na ka ba daa bu baŋŋi u, ka daa niŋi u ban daa boori seem. Lala ka man Ninsaala Bii gba ya n‑di wahala ba nuu ni.” ¹³Di saha maa ka u nyaandɔliba maa daa ti baŋŋi, ni, Gyɔni Kɔsuura maa yɛla ka u tɔ’asiri ba maa.

¹⁴Yisa ni u nyaandɔliba ata wa daa sigi na nti paai daadam saani na. Ka zama maa puuni dɔsɔ daa kyɛ Yisa saani na nti sɔmni u tooni ¹⁵n‑yɛli, ni, “N daana, zɔm n bidibga wa namboo! Kpisinkpiiri ŋɔn mari u n‑namsiri u pam. Di kur lusiri u bugum ni, bee, koom ni sahakam. ¹⁶Ka n mari u n‑kyɛ i nyaandɔliba wa saani na, ka ba bu nyaŋŋi n‑tibi u.” ¹⁷Ka Yisa gyɛrigi n‑yɛli, “Ah! Ya zuna niriba wa n kur nyɛ bungɔlima ka ku sakki yɛdda niŋbu! N ya yuui la wula ya saani? Bee man nin di sugru ya saani ka di yuui wula? Tɔ, yan mari bii maa n‑kyɛ kpa na!” ¹⁸Ka Yisa daa tasi arizimbeoo maa, ka u zɔ ka kyɛ bii maa, ka bii maa di kpaŋŋi zaa. ¹⁹Tɔ; ka di nyaaŋŋa Yisa nyaandɔliba maa daa kyɛ u saani na nti sɔ’ai n‑yɛli u, ni, “Bɔ n niŋi ka tirima guui arizimbeoo maa karibu?” ^20-21Ka u yɛli ba, “Di nyɛ la ya yɛdda poorim zugu. Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, ya yi da mari yɛdda ka di sa’ai zinzam beelli, ya naa n‑toaai n‑yɛli zoori wa, ni, ka doaai m‑bakki n‑kyaŋŋi bɛni sa, ka ka niŋi lala. Halli sɛseelli ku kɔŋŋi niŋbu ya saani.”

²²Ban daa goori n‑gyinni Galilii tingbaŋŋu ni sahanseaa, Yisa daa yɛli ba, ni, “Ba nin zaŋŋi man Ninsaala Bii n‑ti ninvugseeba nuusi ni, ²³ka ba nin ku ma. Ka Ninsaala Bii maa kum maa nyaaŋŋa di nin paai dabsa ata ka u nin laa n‑doaai.” Ka ba sufu daa sa’am pam di zugu.

²⁴Ban daa paai Kapirinyum tiŋŋa sahanseaa, ninvugseeba daa kyɛ ba saani na ni ba ti toosi Gyɛrusalɛm Gyeeŋŋu Yiri lampoo ligri maa. Ba daa yɛli Piita, ni, “Ammi, ya karimba bu yoori ti lampoo la?” ²⁵Ka u labsi n‑yɛli ba, ni, “Ay! U yoori, walla!” Ka ban daa ti paai yiri maa ni, Yisa daa yɛli Piita, ni, “N zɔ Saimoon, i teesi la wula? - Duniya wa nadima maa, bandima saani ka ba deaari lampoo ni piini? Ba timbiisi saani, bee, tinzundima saani?” ²⁶Ka ŋɔn daa labsi n‑yɛli, ni, tinzundima maa saani, Yisa daa yɛli u, ni, dizugu timbiisi ka samni. ²⁷Ni, “Amaa ti bu boori ni ti daamni ba sufu, ka dizugu kur kyɛma mɔ’ari ni n‑lɔbi zingoaa; i yi daŋŋi n‑gbaai zinseaa, zaŋŋma u n‑yaam u noori ka i nin nya lampoo buyi la’afu: kana ka i nin zaŋŋi n‑yɔ man ni nyin samni.”

¹Di saha maa ka Yisa nyaandɔliba maa daa kyɛ u saani na ka boosi u, ni, “Ŋɔni n nyɛ ninvugtitaari n‑gaari zaa Arizana naam maa ni?” ²Ka u daa booli bii yinni n‑zaali ba tooni, ³ka yɛli ba, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, sɔ yi bu takki n‑leebi hoo bibila ŋɔn bɛ seem, u ku toaai n‑kpɛ Arizana naam maa ni. ⁴Sɔ ŋɔn sigsi u maŋŋa ka ŋmanni bibila wa - ŋɔna n nyɛ ŋɔn galisi n‑gaari sɔkam zaa Arizana naam ni. ⁵Sɔ yi gyaari bibila wa taabu man yuuri zugu, mani ka di daama n gyaari.”

⁶Ni, “Amaa sɔ yi yɔmsi bibisi wa yinni ka kyɛ ka u bu laa n‑niŋi ma yɛdda ka za’asi ma, lala nira nin ti nya ka ba yi da zaŋŋi nɛtitaari n‑lɔ u nangoori ni ka zaŋŋi u n‑lɔsi mɔ’azuliŋŋu ni, di naa n‑sɔ u beesigu. ⁷Sufusa’aŋŋu m bɛ duniya wa ni, yɔmsigu zugu, ni yɛdda kɔŋŋsim zugu. Soori ka ni ka yɔmsigu ku kyɛ na, amaa sufusa’aŋŋu m bɛ ni n‑ti ninvugsɔ ŋɔn yɔmsira ka kyɛ ka niriba kyɛ ba yɛdda niŋbu! ⁸Dizugu i nuu, bee, i gbari, yi yɔmsiri i ka kyɛ ka i kɔŋŋi yɛdda, nyin ŋmaam ka m‑basi. I yi mari nuu yinni, bee, gbari yinni, ka mari nyɔvuri, di sɔ i mari nuusi ayi, bee, gbaya ayi, ka kpɛ bugum bun bu kpiiri halli sahakam maa ni. ⁹I nimbiri yi yɔmsiri i ka kyɛ ka i kɔŋŋi yɛdda, nyin lukkma ka n‑lɔbi. I yi mari nimbiri yinni n‑kpɛ nyɔvuri ni, di sɔ i mari nini ayi ka kpɛ bugum wahala ni.”

^10-11Ka u daa laa n‑yɛli ba, ni, “Nyama! Yan di zeem bibisi wa yinni yɛla. N yɛtti ya, ni, ba malaakadima m bɛ arizana ni n‑gyeemni m Ba Naawunni.” ¹²Ni, “Ya teesi la wula? - Dɔsɔ yi mari u peesi kɔbga ka yinni ti bɔrigi, u bu ya bɔ u ziiya? Ay! - u nin kyɛ u peesi kɔbga‑yinni‑ka la ka ba kpalim m‑bɛ zoori zugu, ka kyaŋŋi nti bɔ yinni maa ziiya. ¹³Ka u yi ti nya u, n yɛtti ya wa, ni, u sufu nin maai peoo yinni maa zugu n‑gaari peesi kɔbga‑yinni‑ka ban bu bɔrigi la. ¹⁴Lala n nyɛ di ya Ba saani arizana ni: u gba bu boori u bibisi wa yinni basi yɔri.”

¹⁵Ka u daa yɛli, “I mabii yi tum i taalli, kur kyɛma nti nya u, nyin ni ŋɔn kɔkɔa, n‑wulisi u u taalli ŋɔn nyɛ seem. U yi ti wum n‑ti i, i labsi u n‑lɔ mabiitiri nangbanyinni yaasa. ¹⁶Amaa u yi ku sakki n‑wum n‑ti i, zaŋŋma ninvugyinni, bee, babayi m‑paasi i maŋŋa zugu ka ya kyaŋŋi nti tɔ’asi n‑ti u. Lala ka ya nin kyɛ ka ‘sɛhara dima ayi-ata noori ni ka yɛttɔ’a yɛlimaŋni nin yi paalu’. ¹⁷Ka u yi ku sakki n‑wum n‑ti ya yaasa, ya kyɛ ka ya mabiisi zaa la’am n‑wumna. U yi ku sakki n‑wum la’aŋŋu maa noori, ya gɔsima u hoo ŋɔn pa la Naawunni nira, bee, ŋɔn nyɛ lampodeaara.”

¹⁸Ni, “N yɛtti ya ni, ni, yan lɔ bunseelli duniya wa ni, dina n lɔ Arizana ni gba; yan mun lɔrigi bunseelli duniya wa ni, dina n lɔrigi Arizana ni gba. ¹⁹Ka n yɛtti ya yaasa, ni, niriba ayi yi gbaai seelli duniya wa ni ka susi Naawunni di zugu, dina ka m Ba sɔ ŋɔn bɛ arizana ni nin ti niŋi n‑ti ba. ²⁰Niriba ayi-ata yi ti la’am taaba man yuuri maa zugu, n nin bɛ ba saani.”

²¹Ka Piita daa kyɛ Yisa saani na nti boosi u, ni, “N dugma, m mabii yi ti tum ma taalli, napɔmbula ka n nin kyɛ u taalli m‑pɛŋŋi u? Napɔmbuyɔpɔi, bee?” ²²Ka Yisa daa yɛli u, “Pa la napɔmbuyɔpɔi, amaa napɔŋŋu pisiyɔpɔi zii buyɔpɔi.”

²³Ka Yisa daa yɛli, ni, “Dama arizana naam yɛla ŋmanni la nŋɔa#:- Nasɔ n daa bɛ ni, ka u daa yɛ gɔsi u kpamma ŋɔn mari u ligri n‑tumni seem. ²⁴U daa piili lala laasaabu, ka ba daa zi sɔ n‑kpɛ na, ka u daa di Naa maa samni salima ligri tusatusa. ²⁵Ka doo maa daa bu nyaŋŋi n‑yɔ lala samni maa, ka Naaba daa yɛli, ni, ba koosima u ni u pɔ’a ni u biisi ni u marigu zaa n‑yɔa. ²⁶Ka doo maa daa gbaanni Naa maa tooni ka bɛlimni u, ni, u dim sugru ka u nin yɔ samni maa zaa. ²⁷Ka Naaba maa sufu daa sa’am pam ka u daa zɔ u namboo ka kyɛ u samni zaa m‑pɛŋŋi u. ²⁸Tɔ; ka Naaba kpeema wa daa yi n‑kyɛnna, nti paai u kpeemtaraansɔ ŋɔn daa nyɛ u sandaana, amaa u samni daa bu zoaai. Ka u daa gbaai di daama n‑diisi u nangoori n‑yɛli u, ni, u yooma u samni maa zaa. ²⁹Ka doo maa daa gbaanni u tooni ka bɛlimni u, ni, u dim sugru ka u nin yɔ samni maa zaa. ³⁰Amaa u daa za’asi ka zaŋŋi u n‑taasi dansarika ni, halli ka u ti yɔ samni maa. ³¹Ka ba taaba maa ŋɔn daa nya ka u niŋi u seem maa, di daa dam ba sufu ka ba daa kyaŋŋi nti pooti n‑ti Naaba ŋɔn tum seem maa. ³²Ka Naa maa daa booli u na n‑yɛli u, ‘Nyini ninvugyɔri wa! N da kyɛ i samni zaa m‑pɛŋŋi i, nyin da susi ma zugu. ³³Ka dizugu di bu sumsi ni i zɔ i taraana namboo? - kaman man zɔ i namboo seem maa.’ ³⁴Ka Naaba maa sufu daa yisigi m‑basi doo maa, ka ba daa zaŋŋi u n‑kpari dansarika duu ni halli ni u ti yɔ u samni maa. ³⁵Tɔ: ka lala ka m Ba ŋɔn bɛ arizana ni gba nin niŋi ya, ya sɔkam yi ku siri zaŋŋi u sufu n‑kyɛ u mabii taalli zaa m‑pɛŋŋi u.”

¹Yisa ŋɔn daa naai yɛttɔ’a wa, u daa yi Galilii tingbaŋŋu ni n‑kyaŋŋi Gyuudii tingbaŋŋu ya’ari, halli nti lɔŋŋi Gyɔdin mɔ’ari la. ²Ka zama pam daa dɔli u, ka u daa tibri ba bɛni. ³Ka Farisii dimseeba daa kyɛ u saani na ni ba da u gbinni. Ba daa boosi u n‑yɛli, ni, “Yɛlim ti: ammi, doo mari soori ka u nin toaai n‑yiisi u pɔ’a daliiri kam zaa zugu?” ⁴Ka Yisa daa labsi m‑boosi ba, ni, “Ya bu karim Litaafi la? Ni, Naawunni ŋɔn daa piili duniya naaŋŋu la, u daa naam ba doowa ni pɔ’a, ⁵ka daa yɛli ba, ni, dinŋɔ zugu doo nin kyɛ u ba ni u ma ka ŋɔn ni u pɔ’a la’am n‑tabli taaba. Ni, babayi maa nin la’am m‑bɛ ni kaman bunyinni. ⁶Dizugu ba laa m‑pa niriba ayi amaa bunyinni. Dinŋɔna Naawunni ŋɔn la’am bunseesi ni a leebi bunyinni maa, ninsaala di wɔligi a.” ⁷Ka Farisii dima la daa boosiya, ni, “Ka di niŋi la wula ka Musa daa zaali zaaligu la, ni, sɔ nin toaai n‑za’asi u pɔ’a? - ni, u zaŋŋma pɔ’aza’asigu gbaŋŋu n‑ti u pɔi, ka naayi kyɛ ka u bakki.” ⁸Ka u daa yɛli ba, ni, “Ya tuppuwumni la zugu ka Musa daa ti soori, ni, ba niŋma lala. Amaa di daa pa lala piiligu saha la. ⁹Amaa man yɛtti ya wa, doowa yi kari u pɔ’a ka pɔ’a maa bu tum la zina, ka doo maa ti laa n‑di pɔ’asɔ, u niŋi zina.” ¹⁰Ka u nyaandɔliba daa yɛli u, “Di yi nyɛ lala ŋɔna, zaŋŋi n‑kyaŋŋi doo ni u pɔ’a yɛla, dinŋɔna di sum ni nira di laa n‑di pɔ’a.” ¹¹Ka Yisa daa yɛli ba, “Wulisigu wa muna - pa sɔkam zaa nin toaai n‑dɔli dinŋɔ maa, na’ala seeba Naawunni ŋɔn pun zaŋŋi n‑ti ba la. ¹²Dizugu yɛla pam m bɛ ni n‑kyɛ ka doo ku toaai n‑di pɔ’a#:- baseeba m bɛ ni ka ba madima daa dɔ’ai ba lala, ka baseeba ninsaala daa niŋi ba lala, seeba mun niŋi la lala ba mammansi, Arizana naam maa zugu. Kyɛ ka sɔ ŋɔn nin toaai n‑deaai wulisigu wa deaai di.”

¹³Di saha maa ka ba daa mari bibisi n‑kyɛ Yisa saani na ni u zaŋŋi u nuusi m‑pa ba zugri n‑susi Naawunni n‑ti ba. Ka u nyaandɔliba maa daa nyikki ba di zugu. ¹⁴Yisa mun daa yɛli ba, “Ya kyɛli bibisi maa, yan di ta’ari ba ni ba di kyɛ n saani na! Dama banŋɔ taabu n su Naawunni naam la.” ¹⁵Ka u daa zaŋŋi u nuusi m‑pa biisi maa zugri, ka daa doaai m‑bakki bɛni.

¹⁶Ka dɔsɔ daa kyɛ Yisa saani na nti yɛli u, ni, “N Karimba, tunsuŋŋu bɔ ka n nin tum ka deaai nyɔvuri kan ka naari?” ¹⁷Ka u daa yɛli u, “Wula ka i boosi ma bunsuma yɛla? Naawunni kɔkɔ n nyɛ bunsuŋŋu. I yi boori i kpɛ nyɔvuri, see ka i dɔli zaaligudima la.” ¹⁸Ka doo maa daa labsi m‑boosi u, ni, “Zaaligu bɔ n nyɛ a?” Ka Yisa daa yɛli, “Ni, ‘Di ku ninsaala.’, ‘Di tum zina.’, ‘Di zu.’, ‘Di di ziri sɛhara n‑lusi i kpeaa u yɛlli ni.’, ¹⁹‘Tim i ba ni i ma gyirima.’, ni, ‘Wuri i taraana hoo nyin wuri i mammaŋŋa seem la.’ ” ²⁰Ka na’akyimbila maa yɛli, “Anŋɔ zaa ka n daa pun dɔla. Bumbɔ m pɔsigi ma yaasa?” ²¹Ka Yisa daa yɛli u, ni, “I yi boori n‑niŋi seelikam suŋŋa deede, kyɛma nti koosi i marigu zaa n‑zaŋŋi n‑tɔri faradima, ka i arizikki maali n‑zoaai Naawunni saani. Ka kyɛ na n‑dɔli ma.” ²²Tɔ, ka na’akyimbila maa ŋɔn daa ti wum lala u daa bakki ni sufusa’aŋŋu, dama u daa nyɛ la bundaana ni yɛlimaŋni.

²³Ka Yisa daa yɛli u nyaandɔliba maa, ni, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, di tɔ pam ni bundaana kpɛ Arizana naam ni. ²⁴Ka n yɛtti ya yaasa, ni, halli arakoomi nin ti kpɛ seeriga voori ni m‑puligi n‑yi ka bundaana na ku toaai m‑ma’asi ni u kpɛ Naawunni naam ni.” ²⁵Ka u nyaandɔliba ŋɔn wum lala di daa gyɛri ba pam, ka ba boosi, ni, “Ka ŋɔni n lee n‑nin tiligi?” ²⁶Yisa daa gɔsi ba ka yɛli, “Dinŋɔ tɔ pam ninsaalidima saani, amaa Naawunni ku kɔŋŋi bunseelikam niŋbu.” ²⁷Dinsaha ka Piita daa yɛli u, “Nyama, tirima n nyɛ seeba ban kyɛ yɛlli kam m‑basi ka dɔli i! Tɔ - bɔ ka ti nin mari di zugu?” ²⁸Yisa daa yɛli, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, yaseeba ban pun dɔli man nyaaŋŋa la, ni, Ninsaala Bii maa yi ti zi u naam zizii maa ni, ka di bɛ la duniya paalli din kyɛ na la puuni - lala saha maa ka ya niriba pii ni ayi wa nin ti zini naam gbana zugu n‑katti Izraɛli za’anɔya pii ni ayi niriba sariya. ²⁹Ka sɔ yi bɛ ni ka u kyɛ u yiri, bee u babiisi ni u mabiisi, u ba ni u ma, bee u biisi bee u puri, man yuuri zugu, di daama nin deaai a taabu pampampam, ka u nin ti nya nyɔvuri kan ka naari m‑paasi. ³⁰Amaa ban daŋŋi tooni nin ti kpalim nyaaŋŋa, ka ban kpalimni nyaaŋŋa mun nin ti daŋŋi tooni.”

¹Ka Yisa daa laa n‑yɛli, ni, “Arizana naam yɛla ŋmanni la nŋɔa#:- Yiridaansɔ n daa bɛ ni, ka u daa daŋŋi asuba n‑doaai n‑yi na, ni u ti bɔ tuntumniba ni ba tum u puu tuma n‑ti u. ²U daa nya seeba, ka daa sakki ni u nin yɔ ba sɔkam dabsimunni tuma ligri, ka daa kyɛ ka ba kyaŋŋi u puu ma ni. ³Ka u daa laa n‑yi na kurigu awai saha nti kpɛ daa ni n‑nya ninvugseeba ka ba kpalim n‑zɛya n‑ka tuma. ⁴Tɔ, ka u daa yɛli ba, ni, ba gba kyɛma nti tum u tuma maa, ka u ti yɔ ba din tuusi. ⁵Ka ba daa sakki ka kyaŋŋi. Ka u daa laa n‑yi na agbaa saha, ni kurigu ata saha yaasa, n‑niŋi lala. ⁶Di daa ti paai kurigu anu saha, ka u daa laa n‑yi na n‑kpɛ daa ni ka seeba kpalim n‑zɛya ka ka tuma. Ka u daa yɛli ba, ni, ‘Bɔ n niŋi ka ya kpalim n‑zɛ kpa yɔriyɔri, halli ni zaanoori saha wa?’ ⁷Ka ba daa labsi n‑yɛli u, ni, ‘Sɔ na bu zaŋŋi ti ni ti tum.’ Ka u yɛli ba, ‘Tɔ! Ya gba kyɛma m puu ni nti tum ka n nin yɔ ya.’ ⁸Ka zaanɔyuŋŋu saha ŋɔn daa ti paai, puu maa daana daa yɛli u tuma zuguraana, ni, u kyɛma nti booli u tuntumniba na ka u ti yɔ ba ba ligri. Ni, u daŋŋma m‑piili ban kpalim nyaaŋŋa la halli nti paai asuba dima maa. ⁹Ka dizugu baseeba ban daa kyaŋŋi kurigu anu saha la daa kyɛ na nti deaai dabsimunni tuma ligri. ¹⁰Tɔ; ka di daa ti paai asuba dima maa, ka ba daa teesi, ni, ba nin deaai ligri n‑gaari banla dina, amaa ba gba daa deaai dabsimunni tuma yoori. ¹¹Ka ban daa deaai lala maa, ba daa nyurimni ba kparima n‑niŋi puu maa daana, ¹²n‑yɛtti, ni, ‘Ban kpalim nyaaŋŋa wa bu tum hoo tirima ŋɔn tum seem la. Saha beela kɔkɔ ka ba tum, ka tirima mun tum asuba halli ni yuŋŋu saha wa ka di wum ti pam; ka ti zaa deaai yoori yummu!’ ¹³Ka u daa labsi n‑yɛli ba ninvugsɔ, ni, ‘N zɔa, wumma! M bu yɔmsiri i ni. I da bu sakki, ni, i ya deaai dabsimunni tuma ligri? ¹⁴Zaŋŋma i ligri n‑kyaŋŋi! M boori n zaŋŋi n‑tisi ŋɔn kpalim nyaaŋŋa wa hoo man zaŋŋi n‑ti i. ¹⁵Mani n su ligri maa. I bu sakki ni n zaŋŋi m mammantoori bunni n‑niŋi man boori seem? Bee, i zabri ma nyuuri n nirilim tuma zugu?’ ” ¹⁶Ka Yisa daa yɛli, “Dizugu ban daŋŋi tooni nin ti kpalim nyaaŋŋa, ka ban kpalimni nyaaŋŋa mun nin ti daŋŋi tooni.”

¹⁷Yisa ŋɔn daa ti wa Gyɛrusalɛm, u daa zaŋŋi u nyaandɔliba pii ni ayi maa n‑yi kpaŋŋa n‑yɛli ba, ¹⁸ni, “Ya wumma: ti wa la Gyɛrusalɛm tiŋŋa, bɛni ka ba nin ti zaŋŋi man Ninsaala Bii n‑niŋi gyeeŋŋu toondaandima ni karimbadima nuusi ni. Ban nin ti kari n sariya n‑zaŋŋi ma taalli, ni, n sumni kum, ¹⁹ka naayi zaŋŋi ma n‑niŋi ban pa ti butiri niriba la nuu ni, ni ba maali ansarisi, ka feebi ma ka ku ma. Amaa daba ata daari n nin yisigi kum ni.”

²⁰Ka Zɛbidii pɔ’a daa mari u biisi, Gyeemsi ni Gyɔni, n‑kyɛ Yisa saani na nti gbaani n‑ti u ka susiri bunseelli u saani. ²¹Ka u daa boosi u, ni, “Bumbɔ n nyɛ di?” Ka pɔ’a maa yɛli u, “Ni, i kyɛ ka m biisi ayi wa ti zinni n‑tabli i tooni, i nudirigu ni i nuzaa ziiya, i naam zɔŋŋu puuni.” ²²Ka Yisa daa labsi n‑yɛli, ni, “Ya bu mi yan susiri seelli maa. Ya nin toaai n‑nyu wahala kɔbɛseaa ka man ya n‑nyu wa?” Ka ba labsi n‑yɛli u, ni, ii, ba nin nyaŋŋi. ²³Ka u yɛli ba, “Ya siri nin ti nyu n wahala kɔbeaa la, amaa mani bu su noori ni n wulisi ban nin zinni n nudirigu bee n nuzaa zii maa. Di nyɛ la : m Ba Naawunni n ya n‑yiisi niriba maa, ka u pun maali ba ziziisi siri n‑zaali ba.” ²⁴Tɔ, ka u nyaandɔliba ban kpalim piiya la ŋɔn daa ti wum lala, ba suuri daa yisigi n‑niŋi mabiisi ayi wa, Gyeemsi ni Gyɔni. ²⁵Dizugu Yisa daa booli ba ni ba la’amma taaba na, ka yɛli ba, “Ya mi ninvugseeba ban bu gyeemni Naawunni la yɛla, ni, ba saani ka ban su ba fukumsi mari la yiiko ka niŋni putoo n‑tiri ba, ka ba kpamma su ba yɛla ni kpeeŋŋu. ²⁶Amaa di pa lala ya saani. Ya sɔ yi boori tibsim, see ka u tumni n‑tiri ya daadam wa zaa. ²⁷Ya sɔ yi boori ni u leebi toondaana, see ka u leebi ya zaa daabri. ²⁸Kaman man Ninsaala Bii bu kyɛ na ni ba tumni n‑suŋŋni ma, amaa n kyɛ na ni n ti tumni n‑suŋŋni niriba, ka zaŋŋi n nyɔvuri m‑pa talima ka niriba pam nya tiliginsim.”

²⁹Yisa ni u nyaandɔliba maa ŋɔn daa ti ya yi Gyɛrikoo tiŋŋa maa, daadam pam daa dɔli ba. ³⁰Di saha ka zoomma ayi daa zi soori maa gbiriŋŋu, ka daa ti wum, ni, Yisa n gatta, ka ba daa tasi n‑yɛli, ni, “Nyin NaaDauda bii wa, zɔm ti namboo!” ³¹Ka daadam maa daa nyikki ba n‑yɛli, ni, ba sina ba vuuri. Amaa ba daa laa n‑tasi pampam m‑paasi, ni, “Nyin NaaDauda bii wa, zɔm ti namboo!” ³²Ka Yisa daa zaani, ka booli ba na, nti boosi ba, ni, “Bɔ ka ya boori ni n niŋi n‑ti ya?” ³³Ka ba daa yɛli u, ni, “Ti Bapira, ti boori la i neaai ti nini wa ka ti nyara.” ³⁴Ka Yisa daa siisi ba nini maa, ka di saha ka a daa neaai ka ba nyara, ka ba daa dɔli Yisa di daari maa.

¹Ka Yisa ŋɔn daa kyɛnni m‑pɔtti Gyɛrusalɛm tiŋŋa maa, u daa paai tinkpanseaa ban boonni Bɛtfeegyi la, kan zɛ Ɔlivii zoori kpaŋŋa. Di saha ka Yisa daa daŋŋi n‑tum u nyaandɔliba ayi ni ba gaari tooni, ²ni, “Ya kyɛm ti tooni nti kpɛ tinkpanseaa kan zɛ ya tooni sa. Bɛni ya nin ti nya bunnyaaŋŋa n‑lɔ n‑zɛya, ni u bumbila u saani; ya lɔrigma ba m‑mari na. ³Ka sɔ yi ya boosi ya seelli, yan yɛlim u, ni, ya Dugma m boori ba ni, ka mun nin labsi ba na yooma.” ⁴Dinŋɔ daa niŋiya, ni anabi maa yɛlisim niŋi yɛlimaŋni, ni#:-

⁵“Ya tɔ’asima n‑ti Zayɔn tiŋŋa wa,

Hoo yan nin tɔ’asi n‑ti pɔ’asariga,

Ni, ‘Nyama, i Naaba n kyɛnni i saani na wa!

U sigsi u maŋŋa baalimm

Ka baari buŋŋa,

Halli bumbila ka u baara.’ ”

⁶Tɔ; ka nyaandɔliba ayi maa daa kyaŋŋi nti tum Yisa ŋɔn daa wulisi ba seem la. ⁷Ban daa mari buŋŋa ni u bii maa na, ba daa zaŋŋi ba kyinkyina m‑pa bunsi maa nyaaŋŋa ka Yisa daa m‑ba n‑kyaŋŋi. ⁸Daadam ban daa dɔli u maa seeba daa zaŋŋi ba kyinkyina n‑yɛligri soori maa ni, ka seeba mun daa kabi n‑kabi tiisi wula, n‑daa dooli n‑dooli soori maa ni. ⁹Ninvugseeba ban daa bɛ tooni, ni seeba gba ban daa bɛ nyaaŋŋa n‑dɔli maa daa piili n‑kpalimna n‑yɛtti, ni#:-

“Hoosana! Tiliginsim daana! NaaDauda Biiya!

Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti ŋɔn zaŋŋi ti Dugma yuuri na!

Tiliginsim daana gyirima bɛ la zugsaa!”

¹⁰Yisa ŋɔn daa ti kpɛ Gyɛrusalɛm timpuuni la, tiŋŋa maa zaa daa damni n‑vuura, ka ba boosiri taaba, ni, “Ŋɔni n‑lee n‑nyɛ u?” ¹¹Ka ban daa dɔli Yisa la daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Anabi Yisa nla: u yi la Nazarɛti na, Galilii tingbaŋŋu maa ni.”

¹²Ka Yisa daa paai Naawunni Gyeeŋŋu Yiri maa nti kpɛ bɛni n‑katti ban daa koosiri ka daari neema Yiri maa puuni la n‑yiisiri ba. Baseeba daa takkri ligri bɛni, ka u daa daai ba teebulidima m‑basi, ni ŋmankoosiriba kugsi m‑paasi. ¹³Ka yɛli ba, ni, “Di sɔbi n‑zaali, ni, ‘Ba nin booli n Yiri wa, ni, Wunsusigu Yiri.’, amaa ya zaŋŋi ka n‑labgi la ‘ta’ayigsi ŋɔn sɔ’ari seela.’ ”

¹⁴Zoomma ni kɔnsi daa kyɛ u saani na, Naawunni Gyeeŋŋu Yiri puuni, ka u daa tibi ba. ¹⁵Ka gyeeŋŋu toondaandima, ni karimbadima maa sufu daa yisigi zaŋŋi n‑kyaŋŋi alahazibu tunseesi Yisa ŋɔn daa tumni la; ni biisi ban daa bɛ Gyeeŋŋu Yiri maa ni n‑tasiri n‑yɛtta, “Hoosana! Tiliginsim daana! NaaDauda Biiya!” ¹⁶Dinŋɔ zugu ba daa boosi Yisa, ni, “I bu wum ban yɛtti seem wa?” Ka u daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Ii, n wumiya. Ammi, ya na bu karim Sɔppu maa yɛla? - ni, ba pɛ’ari Naawunni, ni, ‘Nyin, Naawunni, bamsi la biisi - halli bileesi gba - ni ba tiri pɛ’abu.’ ” ¹⁷Dinŋɔ nyaaŋŋa ka Yisa daa kyɛ ba m‑bakki n‑yi Gyɛrusalɛm timpuuni n‑kyaŋŋi nti paai Bɛtani tinkpaŋŋa n‑gbɛa.

¹⁸Beoo ŋɔn daa neaai asusuba, ka Yisa ŋɔn daa kyɛnni n‑labri timpuuni na, kɔm daa ti mari u. ¹⁹Ka u daa gɔsi n‑nya ka kinkaŋŋa n zɛ sɔkpaŋŋa sa; ka u daa kyaŋŋi m‑paai ka ni, amaa ŋɔn daa ti paai tii maa na, u daa bu nya sɛseelli na’ala vaari kɔkɔa. Ka Yisa daa yɛli kinkaŋŋa maa, ni, “I ku laa n‑wali walli yaasa!” Ka tii maa daa gbirigi n‑kuui di saha maa. ²⁰Ka u nyaandɔliba maa ŋɔn daa ti nya lala, di daa gyɛri ba pam. Ka ba boosiri n‑yɛtti, “Bɔ n niŋi ka tii maa gbirigi n‑kuui lala yooma?” ²¹Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, ya yi mari yɛdda, ka bu birisira, ya nin toaai n‑niŋi man niŋi kinkaŋŋa wa seem. Ka pa dinŋɔ kɔkɔa, amaa halli ya yi ti yɛli zoori wa, ni, ka doaama n‑lɔbi ka maŋŋa m‑basi teeku puuni, di nin niŋi. ²²Ya yi susi Naawunni bunseelli kam zaa, ka niŋi yɛdda, ya nin nya.”

²³Ka Yisa daa kyaŋŋi Naawunni Gyeeŋŋu Yiri maa, ni u ti wulisiri niriba la. Ka gyeeŋŋu toondaandima daa kyɛ u saani na, ban ni tiŋŋa maa kpamma la, m‑boosi u, ni, “Ŋɔni n ti i soori ni i tum i lala tuma maa, bee, yiiko bɔ ka i mara?” ²⁴Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, ni, “N gba ya boosi ya la boosigu yinni. Ya yi yɛli ma pɔi, ka man gba nin naayi labsi ya ya boosigu wa. ²⁵Tɔ: ŋɔni n daa ti Gyɔni soori ni u suuri niriba Naawunni koom la, bee, u yiiko yi la yani? Di daa yi la Naawunni saani, bee, ninsaalidima saani?” Ka ba daa piili n‑ŋmeeri nangbankpeemni n‑tiri taaba, ni, “Ti ya yɛli la wula? Ti yi yɛli, ni, Naawunni saani, u nin boosi ti, ni, bɔzugu ka ti daa bu niŋi Gyɔni yɛdda? ²⁶Ka ti yi sakki n‑yɛli, ni, ninsaalidima saani...? - Ay! ti zɔri la niriba, dama sɔkam sakkiya, ni, Gyɔni Kɔsuura daa nyɛ la anabi.” ²⁷Dizugu ba daa labsi n‑yɛli Yisa, ni, “Ti bu mi.” Ka Yisa daa yɛli ba, ni, “Dinŋɔna n gba ku yɛli ya ŋɔn ti ma soori ni n tumni anŋɔ zaa.”

²⁸Ka Yisa daa laa n‑yɛli, ni, “Tɔ; ka ya teesiri la wula? - Dɔsɔ n daa bɛ ni m‑mari u bidibsi ayi. Ka u daa kyaŋŋi u bii yinni saani nti yɛli u, ni, ‘Kyɛma nti tum tiisi puu maa tuma zuna.’ ²⁹Ka bii maa daa labsi n‑yɛli, ni, ‘Ay! - N ku kyaŋŋi.’, amaa di nyaaŋŋa u daa laa n‑takki u teesa ka kyaŋŋi. ³⁰Di saha ka u daa paai u bii ŋɔnla, ka yɛli ŋɔn gba, ni, u kyɛma nti tum, ka ŋɔn mun sakki n‑yɛli, ni, ‘Tɔ, n wumiya.’, amaa u daa bu kyaŋŋi. ³¹Tɔ, ka babayi wa saani, ŋɔni n daa tum u ba ŋɔn boori seem?” Ka ba labsi n‑yɛli u, “Ŋɔn daŋŋi tooni la.” Ka u daa yɛli ba, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, ban deaari lampoo ni ban goori gyɛ’amiru la nin gaari yarima tooni n‑kpɛ Arizana naam ni. ³²Dama Gyɔni daa kyɛ na ni u ti wulisiri ya yɛlimaŋni soori, ka yarima daa bu niŋi u yɛdda, amaa ka lampodeaariba ni gyɛ’amirudima daa niŋi u yɛdda. Ka yarima muna, halli ni yan daa nya lala zaa, ya daa bu takki ya teesa n‑naayi niŋi u yɛdda.”

³³Ka u daa gbaai yɛttɔ’a n‑yɛli ba nyɛsiseaa yaasa, ni, “Yiri daansɔ n daa bɛ ni n‑daa sa u tiwanna puu. U daa mɛ la goomni n‑gyili puu maa, n‑gbi bɔkku ba n soorigri tiwala maa seela, ka laa n‑ti sugri puu maa puuni. U daa maali di zaa ka zaŋŋi puu maa n‑niŋi ninvugseeba nuu ni ni ba tumma puu maa tuma n‑tiri u: ka u daa naayi kyaŋŋi n‑gɔa. ³⁴Tɔ, ka tiisi maa wala saha ŋɔn daa ti pɔri, u daa tum u daaba ni ba kyaŋŋi tuntumniba maa saani nti deaai u puu maa diibu na n‑ti u. ³⁵Amaa tuntumniba maa daa gbaai ba yinni m‑bu u, ka sɔ mun ka ba daa ku, ka daabsɔ yaasa ka ba daa lɔbi kuga. ³⁶Ka puu maa daana daa laa n‑tum seeba, daaba pam gba n‑gaari banla, ka tuntumniba maa daa niŋi ba zaa lala. ³⁷Ka u daa naayi tum u toori biiya ba saani, dama u daa teesiya, ni, ‘Ba nin ti m maŋtoori bii maa gyirima.’ ³⁸Amaa tuntumniba maa ŋɔn daa nya puu maa daana bii la, ba daa yɛli n‑ti taaba, ni, ‘Ŋɔn nin di puu maa daana faari la nŋɔa. Ya kyɛ ka ti ku u, ka mari u faari maa.’ ³⁹Ka lala zugu ba daa gbaai u n‑zaŋŋi u m‑basi puu maa kpaŋŋa n‑ku u. ⁴⁰Tɔ: ka puu maa daana yi ti paai na, u nin niŋi tuntumniba wa wula?” ⁴¹Ka ba daa labsi n‑yɛli u, ni, “U nin ku tuntumniba wa zaa ka ba kum nin ti bɛ halli. Ka u nin zaŋŋi puu maa n‑ti tuntunseeba ban nin sakki n‑zaŋŋi u wala maa n‑ti u, a walibu saha yi ti paai.” ⁴²Ka Yisa daa yɛli ba, ni, “Ammi, ya na bu karim Sɔppu la? - ni#:-

‘Kugseaa tammeeriba ŋɔn daa za’asi la

Kana daa leebi kan gbaai nyeebri maa,

N‑gbaari ka zaa ni kpeeŋŋu;

Ti Dugma tuma maa nla,

Ka di nyɛ la alahazibu n‑ti ti.’

- ya bu baŋŋi lala sɔppu maa?” ⁴³Ni, “Dinŋɔna man yɛtti ya ni, ni, ba nin fa Naawunni naam yɛla ya saani nti zaŋŋi n‑ti tingbanseaa niriba, ban tuma sumsi ni ba deaai.” [[⁴⁴Ni, “Ŋɔnkam zaa lu kugri maa zugu nin kabi m‑basi, amaa kugri maa ŋɔn lu sɔ zugu ka nin ŋmɛrigi u zaa.”]]

⁴⁵Di saha ka gyeeŋŋu toondaandima ni Farisii dima maa daa wum lala ka daa baŋŋi, ni, nyɛsiri maa galimni la bana. ⁴⁶Ka ba daa boori soori ni ba gbaai u; amaa ba daa zɔri la daadam la dabeem, dama zama maa daa yɛnni, ni, anabi n nyɛ u.

¹Yisa daa laa n‑tɔ’asi daadam maa, nyɛsiri puuni, ni, ²“Arizana naam yɛla ŋmanni la nŋɔa#:- Nasɔ n daa bɛ ni, ka u daa sɛ’asi pɔ’adiri kyuu n‑ti u biiya. ³U daa tum u daaba ni ba kyaŋŋi nti booli ŋɔn pun zuusi seeba maa, ni, ba kyɛm na. Amaa ba daa bu sakki n‑kyɛ na. ⁴Dizugu u daa laa n‑tum seeba yaasa ni ba ti yɛli ba, ni, ‘Kyuu maa saha paaya. N maali kyuu maa yɛla zaa siri n‑naai. M pun kɔri nigi ni bunkɔbkara la, ka di zaa niŋi la siri. Ya kyɛm pɔ’adiri kyuu maa na!’ ⁵Amaa ba ba’aba daa ka u ni, ka ba zaa daa bakki n‑kyaŋŋi ba kyɛnni. Sɔ daa kyaŋŋi la u puu, sɔ mun daa kyaŋŋi daa: ⁶ka seeba mun daa gbaai u daaba maa n‑diisi ba vi, halli nti ku ba gba. ⁷Dinŋɔ n daa kyɛ ka Naa maa suuri yisigi pam, ka u daa tum u soogyadima ni ba ti ku ninvugkuuriba wa ka nyoaai ba tiŋŋa maa bugum. ⁸Tɔ; di nyaaŋŋa ka u yi daa booli u niriba maa na nti yɛli ba, ni, ‘Kyuu maa saha paaya, amaa man daa zuusi seeba la bu sumsi ni ba di kyuu maa. ⁹Dinzugu ya kyɛma n‑dɔli tiŋŋa wa pala ni sɔkara nti zuusi yan nya seeba zaa, ni, ba kyɛm pɔ’adiri kyuu maa na.’ ¹⁰Tɔ: ka daaba wa daa yi n‑dɔli sɔya maa n‑la’asi ban daa nya seeba zaa na - ninvugsuma halli ni ninvugbeeri zaa gba - halli ka duu maa ti paali. ¹¹Amaa Naa maa ŋɔn daa kpɛ, ni u ti nya ban daa la’am na la, u daa nya dɔsɔ ka u bu yɛ pɔ’adiri kyuu neema. ¹²Di saha ka u daa boosi u, ni, ‘N zɔa, i niŋi la wula n‑kpɛ na ka bu yɛ kyuu maa neema?’ Ka doo maa kur fɔ surimm ka bu yɛli u seelli. ¹³Tɔ; ka Naaba daa yɛli u niriba maa, ni, ‘Ya gbaama u n‑lɔ u nuusi ni u gbaya ka zaŋŋi u n‑yi m‑basi zibsim ni sa. Bɛni ka ba kur kumna, ka ŋɔbri ba nyina.’ ” ¹⁴Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Niriba pam ka ba booli, amaa ban gamsi ninvugseeba la bu zoaai.”

¹⁵Di nyaaŋŋa ka Farisiseeba daa la’am taaba n‑gbaai gbaari zaŋŋi n‑kyaŋŋi ba nin niŋi seem n‑gbaai Yisa u yɛttɔ’a puuni. ¹⁶Ka ba daa tum ba nyaandɔliseeba, ni NaaHɛroodi niriba, ni ba kyɛ Yisa saani na nti yɛli u, ni, “Ti Karimba, ti mi halli, ni, i nyɛ la ninvugsuŋŋu, ka i kur wulisiri Naawunni soori ni yɛlimaŋni: halli i ba’a ka niriba yɛla ni ka bu zɔri ninsaala nini. ¹⁷Tɔ, ka dinŋɔna yɛlim ti: i yɛli la wula - di tuya ni ba yoori lampoo n‑tiri Room NaaTitaari, bee, di bu tuusi?” ¹⁸Ka Yisa daa baŋŋi ba teesibeeri ŋɔn nyɛ seem, ka yɛli ba, ni, “Yan birikɔnsi daandima wa! Wula zugu ka ya gbiiri m bɔ’a? ¹⁹Ya tim ma lampoo la’afu na ka n nya.” Ka ba daa zaŋŋi la’afu n‑ti u na, ²⁰ka u yi boosi ba, ni, “Ŋɔni makkri m bɛ la’afu maa ni wa? - ni ŋɔni yuuri n sɔbi m‑bɛ ka ni?” ²¹Ka ba yɛli, “NaaTitaari dinni.” Di saha ka Yisa laa n‑labsi n‑yɛli ba, “Dizugu ya zaŋŋma din nyɛ Naaba dinni n‑ti Naaba maa, amaa ka zaŋŋma din nyɛ Naawunni dinni n‑ti Naawunni.” ²²Ka ban daa wum lala maa, di daa gyɛri ba pam u zugu. Ka u daa bakki ka kyɛ ba.

²³Tɔ; ka lala saha maa ka Saddusidima - ban yɛtti, ni, kum yisigri ka ni la - ba gba daa kyɛ na nti boosi u boosa. ²⁴Ba daa yɛli u, ni, “Ti Karimba, Musa daa yɛli, ni, dɔsɔ beeri yi ti kpi ka u ka biiya, ŋɔn dim u beeri pukoori maa n‑dɔ’ai biisi n‑ti u beeri maa. ²⁵Tɔ; ka mabiisi bayɔpɔi n daa bɛ ti tiŋŋa wa. Ka ba kpeema n daa di pɔ’a ka kpi ka bu dɔ’ai biiya, ka kyɛ u pɔ’a maa n‑ti u nyeeri la. ²⁶Ka ŋɔn pa buyi daana la daa di pɔ’a maa ka kpi ka bu dɔ’ai biiya, ni buta daana maa gba daa niŋi lala, halli nti paai buyɔpɔi daana la gba. ²⁷Di nyaaŋŋa ka pɔ’a maa gba kpi. ²⁸Tɔ: ka dinŋɔna Zaadaari, niriba yi ti yisigi kum ni, babayɔpɔi wa puuni ŋɔni n nin nyɛ pɔ’a maa sira, dama ba zaa daa di u ni?” ²⁹Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Ya burigi soori ya ziilinsi zaŋŋi n‑kyaŋŋi Naawunni Sɔppu maa zugu, ni zaŋŋi n‑kyaŋŋi ŋɔn Naawunni ŋɔn mari yiiko seem la gba. ³⁰Zaadaari kum yisigri saha ba ku ti laa n‑diri pɔ’aba bee n‑kunni dɔppa, ba ti ya n‑ŋmanni la hoo arizana malaakadima la. ³¹Amaa zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban kpi kum yisigri la yɛla, ya bu karim Naawunni ŋɔn daa yɛli seem? - ni, ³²‘Mani n nyɛ Naawunni ka i badima gyeemni ma. Halli Ibrahim Naawunni n nyɛ ma, ni Yisahaaku Naawunni, ni Yaakubu gba.’ - ya bu wum lala? U siri pa la ninvugkpiimma Naawunni amaa ninvugvuya Naawunni.” ³³Ka niriba maa ŋɔn daa ti wum dinŋɔa, di daa gyɛri ba, u wulisigu wa zugu.

³⁴Farisii dima maa ŋɔn daa ti wum Yisa ŋɔn daa kyɛ ka Saddusidima sini ba noori seem la, ba daa la’am n‑kyɛ u saani na. ³⁵Ka ba ninvugsɔ ŋɔn daa nyɛ Naawunni zaaligu baŋŋna daa ti boori ni u zamsi Yisa yam, ka doaai n‑zaani m‑boosi u, ni, ³⁶“N Karimba, Naawunni ŋɔn daa zaali zaaligu maa zaa puuni, kani n lee m‑mugsi ka kpa n‑gaari zaa?” ³⁷Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, “Ni, ‘Zaŋŋma i sufu n‑wuri i Dugma Naawunni, ni i siiya, ni i teesa zaa.’ ³⁸Kan mugsi n‑kpa n‑gaari zaaligu kam zaa nla. ³⁹Kan paasi buyi daana ŋmanni la kana: ka nyɛ la, ni, ‘Wuri i taraana hoo nyin wuri i mammaŋŋa seem la.’ ⁴⁰Musa zaaligu la zaa, ni anabidima wulisigu zaa gba, bɛ la abayi wa puuni.”

⁴¹Farisii dima maa ŋɔn daa la’asi taaba, Yisa daa boosi ba, ⁴²ni, “Bɔ ka ya ya n‑yɛli zaŋŋi n‑kyaŋŋi Masiiya maa yɛla? - Naawunni ŋɔn ya tum sɔ na ni u ti di naam n‑fa u niriba m‑basi. Ni, naam za’anɔri kani ka u ti ya n‑yi na?” Ka ba daa labsi n‑yɛli u, ni, “NaaDauda dinni.” ⁴³Ka Yisa yɛli ba, ni, “Ka dinŋɔna, wula zugu ka NaaDauda daa tɔ’asi Masiiya maa yɛla, n‑tɔ’asiri Naawunni Siiya yiiko ni, m‑boonni u, ni, u Dugma. Dama u daa yɛli#:-

⁴⁴‘Ti Dugma daa yɛli n‑ti n Dugma maa,

Ni, “Kyɛm n nudirigu zii na n‑zinni,

Halli ka n zaŋŋi i dindaandima zaa

N‑niŋi i nuusi ni.” ’

⁴⁵Ka di yi nyɛ la dina, ka NaaDauda booli ŋɔn Masiiya maa, ni, u Dugma, ka wula ka Masiiya maa nin toaai m‑bɛ NaaDauda za’anɔri ni?” ⁴⁶Tɔ: ka di saha sɔ daa bu nyaŋŋi n‑labsi Yisa seela, halli sɔ daa bu laa m‑boosi u boosa yaasa, lala dabsiri maa zaŋŋi n‑kyɛnna.

¹Di saha ka Yisa daa tɔ’asiri n‑tiri daadam maa, ni u nyaandɔliba gba, ²ka yɛli ba, ni, “Musa zizii maa ni ka Farisii dima zintira, ban ni karimbadima maa. ³Dizugu ban yɛtti ya maa zaa, ya tumma a ni, ka ya dɔli ba wulisigu la suŋŋa; amaa ba tuma muna, yan di dɔli anŋɔ, halli beela! Dama ba tɔ’asira, ka bu tumna. ⁴Ba loori la zitibsa n‑ziinni niriba, ka ba sɔ mun pun ku wukki ziiri maa halli beela n‑suŋŋi ba. ⁵Ba tumni la ba tuma zaa ni ba ti kyɛ ka niriba gɔsiri a; ba mari la sabkara m‑pitta, ni saariveela ka ba paari ka puusira. ⁶Deema ziiya ka ba boori la ba bɛ tooni, halli la’aŋŋu duri puuni gba ba zi la sɔkam zaa tooni. ⁷Ba boori ni sɔkam zaa puusiri ba daasi puuni, ka gyeemni ba m‑boonni ba, ni ‘Rabbi!’, ni, ‘N Karimba!’ ⁸Yarim muna - yan di kyɛ ka ba boonni ya, ni, ‘Rabbi’. Karimba yinni m bɛ ni n‑ti ya zaa, ka ya mun zaa bɛ ni hoo mabiisi n‑ti taaba. ⁹Di laa m‑boonni sɔ ya Ba, duniya wa puuni: ya Ba yinni m bɛ ni n‑ti ya, ka ŋɔn mun bɛ la saazugu. ¹⁰Yan di laa n‑kyɛ ka ba boonni ya ba toondaandima: ya toondaana bɛ ni n‑ti ya, ka ŋɔn mun n nyɛ Masiiya maa. ¹¹Yarim saani, ya kyɛ ka ya ninvugtibsiri leebi sɔkam daabri. ¹²Ninvugsɔ ŋɔn duusi u maŋŋa, ba nin sigsi u; amaa ŋɔn sigsi u maŋŋa muna, ba nin duusi lala nira maa pam.

^13-14Zugbeoo bɛ yarima karimbadima ni Farisidima zugu! Yan birikɔnsi dima wa! Dama ya kpari la bamsim bamsigu za’anɔri, ka niriba ku toaai n‑kpɛa. Yarima mammansi ku sakki n‑kpɛa, ka laa n‑ta’ari ban kpeeri la soori.

¹⁵Zugbeoo bɛ yarima karimbadima ni Farisidima zugu! Yan birikɔnsi dima wa! Dama ya kyɛnni n‑gyinni teeku ni tingbaŋŋu ziisi zaa ni ya ti nya ya nyaandɔla yinni; yan mun yi ti nya sɔa, ya yi kyɛ ka u leebi Sintaani dinni n‑gaari ya mammansi ŋɔn nyɛ seem napɔmbuyi.

¹⁶Zugbeoo bɛ la yarima zugu, yan wulisiri niriba soori ka ya mun nyɛ zoomma! Dama ya yɛtti, ni, ninvugsɔ yi ti pɔ Naawunni Gyeeŋŋu Yiri, di pa seelli; amaa ŋɔn mun yi pɔ Yiri maa salima maa - ɔhoo! di nin dɔli u! ¹⁷Yan gyɛra wa! Ni yan zoomma wa! Abayi wa puuni, kani n tibsa n‑gaari? - Salima la n gaari? - bee, Gyeeŋŋu Yiri kan kyɛ ka salima maa leebi Naawunni dinni kasi? ¹⁸Ni, ninvugsɔ yi ti pɔ sara maaligu bimbinni la, di pa seela, amaa ŋɔn mun yi pɔ piiniseaa kan pa bimbinni maa zugu - ɔhoo! di nin dɔli u! ¹⁹Yan zoomma wa! Abayi wa puuni, kani n tibsa n‑gaari? - Piini la gaari? - bee, maaligu bimbinni kan kyɛ ka piini maa leebi Naawunni dinni kasi? ²⁰Dinŋɔna ninvugsɔ ŋɔn pɔ maaligu bimbinni maa, bimbinni maa ka u pɔa, ni bunseesi zaa an pa ka zugu gba. ²¹Ka ninvugsɔ ŋɔn pɔ Gyeeŋŋu Yiri maa, Yiri maa ka u pɔa, ni Ŋɔn su Yiri maa m‑bɛ ni gba. ²²Ka ŋɔn mun pɔ saazugu, Naawunni naam ziziiya ka u pɔa, ni Ŋɔn zi bɛni gba.

²³Zugbeoo bɛ yarima karimbadima ni Farisidima zugu! Yan birikɔnsi dima wa! Dama ya yiisiri la naanzuuwa ni kpɛligu ni zinzam zaa zakka, amaa ka lee n‑kyɛ an mugsi n‑kpa n‑gaari lala maa m‑basira - di nyɛ la yɛlimaŋni tumpu, ni nambɔzoobu, ni yɛdda niŋbu. Ya yi ti teaari anŋɔ ka bu laa m‑pɔsigi anla, di naa n‑sɔa. ²⁴Zugbeoo bɛ la yarima zugu, yan wulisiri niriba soori ka ya mun n nyɛ zoomma! Ya teeri n‑yiisiri saliga ya bunnyuura ni, ka mun nyuuri bun mari arakoomi n‑vɔnna.

²⁵Zugbeoo bɛ yarima karimbadima ni Farisidima zugu! Yan birikɔnsi dima wa! Kɔbeesi ni dugri nyaansi ka ya peaara, amaa ka a puuni na paali ni da’ari ni ta’ayigsi tuma. ²⁶N zɔ Farisidoowa, nyin zooma wa! See ka i daŋŋi m‑peaai kɔbeaa maa puuni pɔi, ka ka nyaaŋŋa gba nin naayi peaai kasi.

²⁷Zugbeoo bɛ yarima karimbadima ni Farisidima zugu! Yan birikɔnsi dima wa! Dama ya ŋmanni la hoo gbala ka ba zaŋŋi tampeelli n‑ta a ka a veela, amaa a puuni na paali ninvugkpiimma kɔba ni da’aseesi an kyisiri zaa. ²⁸Lala ka yarima siri ŋmanni la yɛlimaŋni dima, niriba nini ni, amaa ya sufu puuni ka ya na paali birikɔnsi ni tuppuwumni.

²⁹Zugbeoo bɛ yarima karimbadima ni Farisidima zugu! Yan birikɔnsi dima wa! Dama ya maanni la gbala n‑tiri anabidima, ka kur kyɛ ka ninvugsuma dabɔya veela, ³⁰n‑yɛtti, ni, ‘Tirim yi daa bɛ ni ti badima saha, ti daa bu naa n‑zɛ ba nyaaŋŋa n‑ku anabidima wa.’ ³¹Lala zugu ka ya wulisiri ya mansi halibeoo, ni, ya badima daa nyɛ ninvugseeba ban daa ku anabidima maa. ³²Halli, ya badima maa ŋɔn daa pɔsigi tumbɛseesi la, yarim mun tumni a n‑tiri ba. ³³Yan bunkyɔ’ama wa! Ya kur ŋmanni la hoo wa’abeeri! Ya ya niŋi la wula n‑zɔ n‑yi Bugum ni namsigu la ni? ³⁴Dinŋɔ zugu n nin tum anabidima ya saani na, ni baŋŋniba, ni karimbadima; ka ya nin ku baseeba, ka kpaasi baseeba n‑tabli dɔpula zugu ni ba ti kpi, baseeba muna ka ya nin feebi ya la’aŋŋu duri ni, ka kari ba nti yi tinseaa n‑gaari tinseaa. ³⁵Dizugu ya nin ti zi taalli zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban daa ku yɛlimaŋni dima zaa zugu, duniya wa piiligu ni la sa, m‑piili Eebli kuubu, ŋɔn daa nyɛ yɛlimaŋni daana, halli nti paai Zakariiya, Barakaaya bii la, ban daa ku sɔ Naawunni Gyeeŋŋu Yiri puuni, sara maaligu zii maa ni Dutitaari la sunsukkuni. ³⁶Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, Naawunni nin kyɛ ka ba kum taalli bɛ ya zuna niriba wa zugu ni.”

³⁷Ka u daa gbaai kunkuma Gyɛrusalɛm zugu, ni, “Gyɛrusalɛm, Gyɛrusalɛm! Waay, waay, waay! Nyin ŋɔn kuuri anabidima ka zaŋŋni tuumuseeba ban daa tum i saani maa n‑lɔbri ba kuga wa! N da kur boori la n la’asi i niriba luginyinni kaman nɔnyaaŋŋa ŋɔn la’asi u biisi ka yirigri u kpunkpama n‑ligri ba seem la; amaa ya bu sakki n‑ti ma. ³⁸Ya gɔsima! Ya Gyeeŋŋu Yiri maa yi kpalim la daboo. ³⁹Dinzugu ka n yɛtti ya wa, ni, ya ku laa n‑nya ma yaasa, zuna zaŋŋi n‑kyɛnna, halli ka ya ti yɛli ‘Zugsuŋŋu bɛ n‑ti ŋɔn zaŋŋi ti Dugma yuuri na!’ ”

¹Yisa ŋɔn daa yi Gyeeŋŋu Yiri maa ni n‑kyɛnni la, u nyaandɔliba maa daa kyɛ u saani na n‑yɛli u, ni, u gɔsim Gyeeŋŋu Yiri duri ni gooma meebu ŋɔn veeli seem. ²U mun daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Ya bu nya anŋɔ zaa? Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, a seaa ku kpalim n‑tɔm ka kugkpeaa zugu, amaa a zaa nin ti ŋmɛ n‑wurim n‑lu tiŋŋa na.”

³Di nyaaŋŋa u daa zintiri Ɔlivii Zoori zugu, ka u nyaandɔliba daa kyɛ u saani na nti sɔ’ai m‑boosi u, ni, “Yɛlim ti wula saha ka dinŋɔ nin niŋi. Ka bumbɔ n ti ya niŋi n‑wulisi, ni, i ya n‑labi ni na, ka duniya wa ti ya paai ka saha tariga?” ⁴Yisa daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Ya baŋŋma suŋŋa ka di kyɛ ka sɔ yɔmsi ya. ⁵Niriba pam nin zaŋŋi n yuuri n‑kyɛ na, ni, ‘Mani n nyɛ Masiiya maa!’ ka ba nin yɔmsi niriba pam m‑basi. ⁶Ya nin wumni tɔppu damni, bee di lahabaya; ya gɔsima! - yan di kyɛ ka yam-ŋmaa gbaai ya, dama lala nin niŋi pɔi, amaa pa naari maa nla. ⁷Tinsi dima nin yisigi n‑tuusi taaba tɔppu, ni nadima gba nin tuusi taaba. Kɔm nin ti lu, ka tingbaŋŋu maa nin damni kpa, ka nin damni kpa; ⁸anŋɔ zaa ti ya m‑bɛ ni hoo pɔ’a pudaana wɔlisigu piiligu beerim ŋɔn bɛ seem. ⁹Di saha ba nin ti gbaasi ya ka zaŋŋi ya n‑niŋi seeba nuusi ni, ka ba namsi ya ka ku ya. Ban pa Yɛhudiya dima maa zaa nin yaai ya man yuuri zugu. ¹⁰Di saha maa ka niriba pam nin ti birisi ka labi nyaaŋŋa, ka seeba mun figsiri taaba ka yaai taaba. ¹¹Ka ziri anabidima pam gba nin ti yi na ka yɔmsiri niriba pam. ¹²Ban za’asiri soori la nin ti maali n‑zoaai, ka di zugu niriba pam ku laa n‑wuri taaba suŋŋa. ¹³Amaa sɔ zaa ŋɔn nin kpaŋŋi u maŋŋa m‑bari n‑zaani halli nti paai yɛla wa tariga maa nin nya tiliginsim. ¹⁴Ka ba nin ti mooli Arizana naam lahabasuŋŋu wa ka tinkam zaa niriba baŋŋi di yɛla suŋŋa, halli nti paai duniya wa lugri kam. Ba nin niŋi lala pɔi, ka bunseelikam naayi ti naai.

¹⁵Ya nin ti nya bumbɛseelli kan kyisiri la - anabi Daniyɛli ŋɔn daa tɔ’asi seaa yɛla nla - ka ba zaŋŋi n‑zaali luginseaa kan nyɛ Naawunni bunkasi la ni, n‑sa’amna [kyɛ ka ninvugsɔ ŋɔn karimni anŋɔ baŋŋi suŋŋasuŋŋa]. ¹⁶Tɔ: ya yi ti nya lala, di saha maa yan kyɛ ka ban bɛ Gyuudii tingbaŋŋu la ni maa zɔ n‑du zɔya ni. ¹⁷Yan di kyɛ ka ban bɛ pii zugu ti sigi tiŋŋa na n‑zaŋŋi yiri puuni sɛseela; ¹⁸ka seeba ban bɛ puri ni di labi nyaaŋŋa nti zaŋŋi ba kpari. ¹⁹Di saha maa di nin ti kpeem pam n‑tisi pɔ’apuusi dima ni pɔ’aseeba ban mari biisi ka ba na mɔ’ara. ²⁰Dizugu ya susim Naawunni ka yan zɔri sahanseaa wa bu kyɛ na waari saha, bee, Vuusim Dabsiri maa ni. ²¹Dama di saha maa ka mugsi nin ti bɛ ni pam, ka a taabu n na zi n‑niŋi duniya piiligu saha halli ni zuna, ka ti ku laa n‑nya lala taabu yaasa. ²²Ka ba yi daa bu ŋmaai dabsa maa n‑gyiŋŋi, saalibii n daa ka ni n‑da naa n‑nya tiliginsim, amaa Naawunni ŋɔn daa yiisi seeba la zugu ka ba siri daa ŋmaai dabsa maa. ²³Ka di saha maa, sɔ yi ti yɛli ya, ni, ‘Nyama, Masiiya maa bɛ la kpa.’ bee ‘Kpa sa ka u bɛ ni.’ yan di niŋi ba yɛdda. ²⁴Seeba nin ti doaai na m‑ma’ari ziri, ni, ban n nyɛ Masiiya, bee, ban n nyɛ anabidima; ba nin tum alahazibu tunkara ni ba ti yɔmsi niriba m‑basi, halli ni Naawunni ŋɔn yiisi seeba maa gba, amaa Naawunni ku sakki lala. ²⁵Ya bu nya? - man pun daŋŋi n‑yɛli ya seelli kam zaa. ²⁶Niriba yi ti yɛtti ya, ni, ‘Ya gɔsima, u bɛ la yoo ni!’, yan di kyaŋŋi; bee, ni, ‘Ya gɔsima, u bɛ la duu puuni!’, yan di niŋi lala yɛdda. ²⁷Dama Ninsaala Bii kyɛnni na dabsiri maa yi ti paai, u nin ŋmani hoo saa ŋɔn yi nya’asira, n‑neaai sangbana gbinni n‑yi wuntampusiri ya’ari wa zaŋŋi n‑kyaŋŋi wuntanluri ya’ari wa sa. ²⁸Tɔ: bunkpiiŋŋu ŋɔn bɛ seela, bɛni ka zuusi nin ti la’am taaba.”

²⁹Ka u daa laa n‑yɛli ba, ni, “Amaa wahala maa nyaaŋŋa, di saha maa deede, ni#:-

‘Wuntaŋŋa nin ti zibgi zimm!

Ka namboaa la ku laa m‑pɛligi:

Saŋmariwuusi nin ti yi saazugu n‑lu na,

Ka arizana yiiko daandima zaa nin damna.’

³⁰Di saha ka makkri nin ti niŋi sangbana ni n‑wulisi Ninsaala Bii maa yɛla, ka ninsaalidima ban bɛ duniya wa ni maa nin ti kumna - lugri kam, ni butiri kam, dima - ba yi ti nya ‘sɔ ka u ŋmani ninsaala, bee, Ninsaala Biiya ka u pɔtti na, ka sangbana gyiligi u’ ka u ti mari yiiko ni gyirima veelim pam. ³¹Ka u nin ti kyɛ ka ba peebi kikaa pampam pɔi, ka u naayi tum u malaakadima maa ka ba yi na m‑paai duniya wa lugri kam zaa n‑nya ŋɔn yiisi seeba la, ka la’asi ba taaba na.”

³²Ni, “Ya kyɛ ka kinkaŋŋa yɛla wulisi ya di gbinni ŋɔn nyɛ seem: ya yi ti nya ka lala tii maa wula na bu kpaŋŋi ka a pusiri la vapaala, ya nin baŋŋi, ni, siga saha m pɔtta. ³³Ka di bɛ la lala: ya yi ti nya yɛla wa zaa, ya nin baŋŋi, ni, saha maa pɔriya. ³⁴Yɛlimaŋni ka n yɛli ya wa, ni, zuna niriba zaa ku gaari, see ka dinŋɔ zaa naayi niŋi. ³⁵Saazugu ni tingbaŋŋu nin gaari, amaa man yɛttɔ’a wa ku gaari.”

³⁶Ni, “Amaa di daari maa, bee di saha, ŋɔn ya m‑paai sahanseaa la ka sɔsɔ bu mi deede, halli malaakadima ban bɛ arizana ni la bu mi, Naawunni Bii maa gba bu mi, na’ala ti Ba maa kɔkɔ m mi. ³⁷Hoo din daa kur niŋni seem Nuhu saha la, lala ka di ti ya n‑niŋi Ninsaala Bii gba kyɛnni na saha maa. ³⁸Koom ŋɔn na bu kyɛ na n‑di ba sahanseaa la ka niriba daa diri ni ka nyuura, ka diri pɔ’aba ka zaŋŋni ba bipunsi n‑tiri dɔppa, halli nti paai Nuhu ŋɔn daa ti kpɛ nyarintitaari maa ni dahinseaa maa. ³⁹Amaa ni dinŋɔ zaasa, ba daa bu mi din ya n‑niŋi, halli ka koom maa daa ti di ba zaa n‑kyaŋŋi. Tɔ: di nin ti nyɛ la lala Ninsaala Bii maa ŋɔn yɛ n‑ti kyɛ na sahanseaa la. ⁴⁰Di saha dappa ayi nin ti bɛ ba puu ni n‑tumna, ka Naawunni kpikki yinni ka kyɛ yinni. ⁴¹Ka pɔ’aba ayi nin ti la’am n‑neemni ba kyi neeri zugu, ka Naawunni kpikki yinni ka kyɛ yinni. ⁴²Yan di gbisi yaa! dama ya bu mi sahaseaa ka ya Dugma maa ti ya n‑kyɛ na. ⁴³Ya baŋŋma dinŋɔa: ni, yiddaansɔ yi da mi sahanseaa na’ayiga ŋɔn ya kyɛ u yiri na, u naa n‑ku gbisiri goom ka kyɛ ka u kabi n‑kpɛ u yiri maa ni na. ⁴⁴Dinŋɔ zugu ya gba niŋma siri, dama sahanseaa yan bu teesiri u yɛla maa, lala saha ka Ninsaala Bii maa ti ya kyɛ na.”

⁴⁵Ka Yisa daa laa n‑yɛli “Ninvugŋɔni n lee n‑nyɛ daabsɔ ŋɔn mari yam ni yɛdda? - ka u dugma zaŋŋi u yiri biisi maa fukumsi n‑niŋi di daama nuu ni, ni u tiri ba diibu, mɔnni basibu saha maa. ⁴⁶Pa ŋɔna n nyɛ daabsɔ ŋɔn nin nya sufupeelli, dama u dugma kuli na m‑paai u, u lala tuma maa ni? ⁴⁷Yɛlimaŋni ka n siri yɛtti ya, ni, u nin ti zaŋŋi u bunseelli kam fukumsi n‑niŋi lala daabri nuu ni. ⁴⁸Amaa daabsɔ yi bɛ ni n‑nyɛ ninvugbeoo, ka ti yɛli u sufu ni, ni, u dugma maa yuuya pam ni u kulibu na, ⁴⁹ka dizugu ka u piili m‑buuri u daabtaaba, ka dira, ka nyuuri daam danyuuriba saani m‑bugra; ⁵⁰u dugma maa yi ti paai dahinseaa daabri maa ŋɔn bu teesiri u yɛla, bee sahanseaa ŋɔn bu mi u yɛla maa, ⁵¹ka u dugma maa nin ti darigi u tubri ka ŋmaasi u bisibisi ka nin ti zaŋŋi u m‑paasi birikɔnsi dima maa zugu: bɛni ka ba kur kumna ka ŋɔbri ba nyina.”

¹Yisa daa laa n‑yɛli, ni, “Dirindaari maa ka Arizana naam yɛla nin ti ŋmanni nŋɔa#:- Pɔ’asara piiya n daa bɛ amriya kyuu tuma ni; ba zaa daa zaŋŋi ba firiladima n‑guusiri amriya doo maa yiri, ni ba ti yi na n‑tuusi doo maa soori, u yi ti taasi pɔ’apaalli maa n‑kunni na. ²Tɔ; ka babanu maa daa mari yam, babanu ban kpalim la mun daa gyɛrigiya ni. ³Ban gyɛrigi la daa mari ba firiladima maa, amaa ba daa bu niŋi kpaam ga’a ni m‑mari m‑paasi. ⁴Yam daandima maa mun daa mari kpaam ba ga’a ni m‑paasi. ⁵Tɔ, ka amriya doo maa daa yuui paari na, dizugu daa kyɛ ka goom mari pɔ’asara wa zaa ka ba ti gbisi. ⁶Ka yuntasuusi ka ba daa wum niriba damni, ka ba kaasiri n‑yɛtti, ni, ‘Doo maa paai na: ya doaai n‑yi na nti tuusi u!’ ⁷Di saha ka pɔ’asara la daa doaai m‑maali m‑maali ba firiladima maa. ⁸Ka ban daa kɔŋŋi yam la daa ti yɛli ba taaba, ni, ‘Ya ku ti ti kpaam ka ti niŋi ti firiladima maa ni? - Dama ti dina n kpiira.’ ⁹Ka yam dima maa daa labsi n‑yɛli, ni, ‘Ay! Mma! - ti ku tisi. Ti gba kpaam ku paai ti. Ya mammansi kyɛma ban koosiri bu saani nti da na.’ ¹⁰Dinzugu ka gyɛra maa daa bakki n‑kyaŋŋi ni ba ti da kpaam na; amaa ban daa kyɛnni maa, amriya doo dima maa daa paai na. Di saha ka pɔ’asariseeba ban daa maali siri la daa dɔli n‑kpɛ pɔ’adiri kyuu duu maa ni. Ka ba daa yɔ dunoori maa n‑kpari. ¹¹Tɔ: ka di nyaaŋŋa ka pɔ’asaribanla daa paai na, nti yɛli, ‘Ti Bapira, ti Bapira! I ku kyɛ ka ti kpɛ na?’ ¹²Ka ŋɔn mun daa labsi n‑yɛli ba, ni, ‘Mma! Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya, ni, man bu mi ya.’ ” ¹³Ka Yisa daa laa n‑yɛli, ni, “Tɔ! Ka dizugu yan di kyɛ ka goom mari ya! Dama ya bu mi dabsiri maa paari na saha deede.”

¹⁴Tɔ: ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Di ŋmanni la nŋɔ : dɔsɔ n daa bɛ ni, ka u boori ni u kyaŋŋi soori, ka u daa booli u toori daaba u saani na n‑zaŋŋi u marigu n‑niŋi ba nuusi ni. ¹⁵U daa zaŋŋi n‑ti ba, sɔkam hoo ŋɔn nin toaai m‑mari yam seem zaŋŋi n‑kyaŋŋi a gɔsibu. U daa zaŋŋi la’aboorisi anu n‑ti sɔa, ka sɔ mun daa deaai abayi, sɔ yaasa daa deaai la’abooriga yinni. Ka doo maa naayi gɔ u goorim. Di saha ¹⁶ka ŋɔn daa deaai la’aboorisi anu la daa zaŋŋi a n‑walim, ka daa nya abanu m‑paasi a zugu. ¹⁷La’aboorisi ayi daana la gba daa tum lala nti nya la’aboorisi ayi m‑paasi. ¹⁸Amaa ŋɔn mun daa deaai la’abooriga yinni la daa mari u ligri maa n‑kyaŋŋi n‑gbi bɔ’ari m‑pi u daana maa ŋɔn zaŋŋi seelli n‑ti u maa. ¹⁹Di nyaaŋŋa ka daaba wa dugma la daa kuli na, ka yɛli, ni, ba niŋma ligri maa laasaabu ka u nya. ²⁰Ka ŋɔn daa deaai la’aboorisi anu la daa kyɛ na m‑mari a na, ni abanu yaasa m‑paasi a zugu, ka yɛli, ni, ‘M Ba, I daa bu zaŋŋi la la’aboorisi anu n‑ti ma? Tɔ - nnya abanu m‑paasi a zugu: man nya nyoori seelli m‑paasi nla.’ ²¹Ka u dugma daa yɛli u, ni, ‘Mboo! Daabsuŋŋu ni yɛdda daana n nyɛ i! Nyin ŋɔn su yɛttɔ’abisi fukumsi n‑zɛ yimmu maa, n nin zaŋŋi bunkara fukumsi n‑ti i ka i mara. Dizugu kyɛm na ti di n nya’asim maa.’ ²²Ka la’aboorisi ayi daana la gba daa kyɛ na nti yɛli, ‘M Ba, i daa bu zaŋŋi la la’aboorisi ayi n‑ti ma? Tɔ - nnya abayi m‑paasi a zugu: man nya nyoori seelli m‑paasi nla.’ ²³Ka u dugma daa yɛli u, ni, ‘Mboo! Daabsuŋŋu ni yɛdda daana n nyɛ i gba! Nyin ŋɔn su yɛttɔ’abisi fukumsi n‑zɛ yimmu maa, n nin zaŋŋi bunkara fukumsi n‑ti i ka i mara. Dizugu kyɛm na ti di n nya’asim maa.’ ²⁴Ka ŋɔn daa deaai la’abooriga yinni la naayi kyɛ na nti yɛli, ‘M Ba, n daa mi halli, ni, putoo daana n kur nyɛ i, ni, i boori ni i nya bunseelli kam zaa yɔri, ka kyeeri nyin daa bu buri seelli. ²⁵Ka dabeem daa mari ma dizugu, ka n daa kur zaŋŋi i ligri maa n‑sɔ’ai; dinzugu deaam i ligri.’ ²⁶Ka u dugma daa yɛli u, ‘Nyin bibeoo wa! Nyin bunkyɔ’aŋŋu wa! Ni, i daa mi, ni, mani n nyɛ sɔ ŋɔn boori buna yɔri, ka kyeeri man bu buri seelli, fa? ²⁷Tɔ! Ka bɔ n daa lee n‑niŋi i ka i daa bu zaŋŋi n ligri maa n‑dooli bankyi dima maa nuu ni, ka man da kuli na wa, n naa n‑kur nya nyoori m‑paasi n la’adaya maa zugu?’ ²⁸- Ka daa yɛli u niriba maa, ni, ‘Ya deaam ligri maa u saani n‑zaŋŋi m‑paasi sɔ ŋɔn mari la’aboorisi piiya maa. ²⁹Sɔkam zaa ŋɔn mari seelli, ba nin zaŋŋi n‑ti u ka u nya m‑paasi halli nti zoaai, amaa ŋɔn ka seelli maa ŋɔna, halli ŋɔn mari seelli fiiŋ maa ka ba nin ti fa ka kyɛ u yɔri.’ ³⁰Ni, ‘Ka bunkyɔ’aŋŋu wa muna - ya gbaama u ka zaŋŋi u n‑yi m‑basi zibsim ni sa. Bɛni ka ba kur kumna ka ŋɔbri ba nyina.’ ”

³¹Ni, “Dama Ninsaala Bii ŋɔn ya zaŋŋi u gyirima neesim n‑kyɛ na sahanseaa la, ka malaakadima zaa ŋɔn nin la’am n‑dɔli u, di saha u nin zini u naam ziziveelli zugu. ³²Ka ba nin la’asi duniya wa niriba zaa u saani na. Ŋɔn mun ti ya wɔligi ba taaba, hoo bunkɔbgura ŋɔn wɔligri u bunkɔbri seem, nti kyɛ ka peesi m bɛ kpa, buusi mun bɛ la kpa. ³³Ka u nin kyɛ ka peesi gaari nti zɛ u nudirigu ziiya, buusi mun zɛ la u nuzaa ziiya. ³⁴Di saha maa ka Naa maa nin ti tɔ’asi n‑ti baseeba ban zɛ u nudirigu zii la n‑yɛli, ni, ‘Ya kyɛm na, yan zugsuŋŋu daandima wa, m Ba saani! Ya ti deaai naam maa, dama ba daa pun maali ka siri ni ka ti nyɛ ya dinni, halli duniya wa piiligu saha. ³⁵Dama kɔm ŋɔn daa mari ma sahanseaa la, ya daa zaŋŋi diibu n‑diisi ma; kɔnyuuri gba ŋɔn daa mari ma, ya daa zaŋŋi koom n‑ti ma ni n nyu: n daa yi tinseaa ni n‑goora, ka ya daa deaai ma hoo ya saana n‑kpeesi ya yiya ni. ³⁶Halli n daa ka kparigu ka kyɛnni yɔri, ka ya daa yeeli ma kyinkyina; ban mun daa gbaai ma n‑kpari dansarika duu, ka ya daa kaai ma bɛni.’ ³⁷Ka ninvugsuma wa nin labsi n‑yɛli u, ni, ‘Ti Dugma, bɔn daari ka ti daa nya i ka kɔm mari i ka ti suŋŋi i? Bee, kɔnyuuri m mari i ka ti ti i koom ni i nyu? ³⁸Bɔn daari ka ti daa nya i ka i goora ka daa deaai i, bee, i daa kyɛnni yɔri ka ti yeeli i kparigu? ³⁹Bee, bɔn daari ka ti daa nya i ka i ka alaafɛa, bee, n‑kpari la duu, ka ti daa kyɛ i saani na n‑suŋŋi i di zugu?’ ⁴⁰Di saha ka Naaba nin labsi n‑yɛli ba, ni, ‘Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, yan daa niŋi lala n‑ti m mabiisi wa yinni, halli ŋɔn poora zaa, mani ka ya daa suŋŋni maa.’

⁴¹Tɔ: ka di saha maa u nin ti tɔ’asi n‑ti baseeba ban zɛ u nuzaa zii maa, ni, ‘Ya kyɛma sa! Zugbeoo bɛ ya zugu, ya kyɛm Bugum bun bu kpiira ziiya, dama ba maali bu siri n‑ti Sintaani ni u tuntumniba zaa. ⁴²Dama kɔm ŋɔn daa mari ma sahanseaa la, ya daa bu zaŋŋi diibu n‑diisi ma; kɔnyuuri gba ŋɔn daa mari ma, ya daa bu zaŋŋi koom n‑ti ma ni n nyu: ⁴³n daa yi tinseaa ni n‑goora, ka ya daa bu deaai ma hoo ya saana n‑kpeesi ya yiya ni; n daa kyɛnni yɔri, ka ya daa bu ti ma kparigu; n daa ka alaafɛa, ka ba daa kpari ma dansarika, ka ya daa bu suŋŋi ma.’ ⁴⁴Ka niriba wa gba nin labsi n‑yɛli u, ni, ‘Ti Dugma, bɔn daari ka ti daa nya i ka kɔm bee kɔnyuuri m mari i, bee, i daa ka beebu ziiya, bee kparigu, bee n‑kɔŋŋi alaafɛa, bee n‑kpari duu, ka ti daa bu suŋŋi i?’ ⁴⁵Di saha ka u nin labsi n‑yɛli ba, ni, ‘Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, yan daa bu niŋi lala n‑ti banŋɔ yinni, halli ŋɔn poora zaa, mani ka ya daa mɔŋŋi suŋŋsim maa.’ ⁴⁶Ka lala niriba nin ti kyaŋŋi namsigu din ka naari ziiya, ka banŋɔ muna, ninvugsuma la, ba nin paai nyɔvuri kan ka naari ziiya.”

¹Yisa ŋɔn daa ti wulisi yɛla wa zaa n‑naai, u daa yɛli u nyaandɔliba maa, ²ni, “Ya mi halli, ni, di kpalim la dabsa ayi ni Yakki-n‑Gaari Kyuu.” (kyuseaa ni ban diri bundiripaala - seesi an ka dabinni la) “Di saha ka ba nin zaŋŋi man Ninsaala Bii maa n‑tisi ni ba kpaasi u n‑tabli dɔpulli zugu.” ³Dinsaha ka gyeeŋŋu toondaandima ni Izraɛli kpamma maa daa la’am Kayafasi yiri - sɔ ŋɔn daa di gyeeŋŋu suulinsi la. ⁴Ba daa ŋmeeri taaba saawara m‑boori sɔseaa ban nin zaŋŋi n‑sɔ’ai n‑gbaai Yisa n‑ku u. ⁵Ni, “Ti di niŋi lala kyuu maa zama sunsukkuni, mira ka niriba maa nin zabi di zugu.”

⁶Yisa mun daa bɛ la Bɛtani tinkpaŋŋa; u daa kpɛ la Saimoon yiri, ŋɔn daa nyɛ kunkɔŋŋa la. ⁷Ka ban daa ti dira, pɔ’asɔ daa mari turaali kɔlɔba n‑kpɛ na, turaali kpaam din mari nyunya’asiri ka di ligri zoaai pam n‑daa la, m‑paai na nti kpaai kpaam maa n‑saari Yisa zugu. ⁸Ka u nyaandɔliba maa sufu daa yisigi, ka ba tɔ’asiri n‑tiri taaba, ni, “Bɔzugu ka u sa’am buna lala? ⁹Ba yi da zaŋŋi bu n‑koosi, ligri pam naa n‑yi na ka lala ligri naa n‑toaai m‑puri n‑tɔri n‑ti faradima!” ¹⁰Ka Yisa yɛli ba, “Ya kyɛl u! Wula ka ya daamni pɔ’a maa? U tum la din veela n‑ti ma. ¹¹Ya kur nin mari faradima ya saani sahakam. Amaa ya ku mari mani sahakam. ¹²Ŋɔn niŋi seem maa nyɛ la#:- ni, u kpaai bunnyuuma maa n‑saari n ningbiŋŋu, ka di gbinni nyɛ la n kum sɔ’abu siri maaligu. ¹³Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya, ni, ba yi ti mooli lahabasuŋŋu wa, duniya maa ya’aseelli zaa, ba nin teaai u yɛla n‑tɔ’asi n‑wulisi ŋɔn niŋi seem wa.”

¹⁴Ka Gyuudasi Isikariyɔti, ŋɔn daa nyɛ Yisa nyaandɔliba pii ni ayi maa yinni la, daa bakki n‑kyaŋŋi gyeeŋŋu kpambaya maa saani, ¹⁵ka yɛli ba, ni, “N yi zaŋŋi Yisa n‑figsi n‑ti ya, bɔ ka ya yɛ ti ma?” Ka ba daa kaali anzulifa ligri pisita n‑zaŋŋi n‑ti u. ¹⁶Dizugu Gyuudasi daa piili m‑boori sɔsunseaa ŋɔn nin niŋi n‑zaŋŋi Yisa n‑ti ba.

¹⁷Kyuu maa dahinyinni, Yisa nyaandɔliba daa kyɛ u saani na m‑boosi u, ni, “Yɛni ka i boori ni ti kyaŋŋi n‑sɛ’asi i kyuu diibu siri n‑ti i?” ¹⁸Ka u daa yɛli ba, ni, ba kpeema timpuuni m‑paai za’ala saani nti yɛli u, ni, “Ti Karimba maa yɛli yaa! - ‘N saha maa pɔtti na; man ni n nyaandɔliba maa ya di Kyuu maa i yiri.’ ” ¹⁹Ka ba daa niŋi hoo ŋɔn pun yɛli ba seem maa, ka daa sɛ’asi kyuu maa siri. ²⁰Zaanoori ŋɔn daa paai, Yisa ni u nyaandɔliba pii ni ayi maa daa la’am n‑zini. ²¹Ka ban daa ti dira, u daa yɛliya, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ya yinni nin figsi ma n‑ti n dindaandima maa.” ²²Ba sufu daa sa’am pam, ka ba daa yɛtti yinni yinni, “N dugma, ka mani bee?” ²³Ka u daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Di nyɛ la man ni sɔ ŋɔn la’amni n‑sugri diibu laa yinni ni - ŋɔna n nyɛ n figsira. ²⁴Ninsaala Bii maa nin bakki hoo din pun sɔbi n‑zaali u zugu seem la. Amaa ŋɔn mun figsi Ninsaala Bii maa n‑kyɛ ka ba gbaai u - di ku veeli u zugu. Ba yi daa kyɛ di daama dɔ’am, di naa n‑sɔa.” ²⁵Di saha ka Gyuudasi, sɔ ŋɔn ya figsi u la, daa tɔ’asi n‑yɛli u, ni, “N Karimba, ka mani, bee?” Ka Yisa daa yɛli u, ni, “Nyin yɛli!”

²⁶Tɔ; ka ban daa ti diri maa, Yisa daa zaŋŋi diseebu m‑puusi Naawunni pɛ’abu ka ŋmaai n‑zaŋŋi n‑tisi u nyaandɔliba, ka yɛli, “Ya deaama n‑ŋɔbi; n ningbina nla.” ²⁷Ka laa n‑zaŋŋi kɔbeaa m‑puusi Naawunni ka zaŋŋi n‑ti ba, ni, “Ya zaa nyuum ka puuni. ²⁸N ziim nla. N ziim wa nin ti yi na, ka di yiibu na nin suŋŋi niriba pam ka kyɛ ka nangbanyinni zaalipaalli ti zaani n‑tiri ba, tumbeeri taalli kyɛ-m‑pɛŋŋi zugu. ²⁹Dama n yɛtti ya, n ku laa n‑nyu tiwala daam wa taabu yaasa, halli ni dindahinseaa man ni yan ŋɔn ti ya nyu di bumpaalli, m Ba naam beesigu ni.”

³⁰Ka ba daa yuum yuuma m‑pɛ’ari Naawunni. Ban daa yuum n‑naai ba daa yi bɛni n‑kyaŋŋi nti paai Ɔlivii Zoori lugri ni.

³¹Ka Yisa daa yɛli ba, “Zuna yuŋŋu wa ya zaa nin wurim ka kyɛ ma, vi zugu. Di bu sɔbi n‑dooli lala? - ni, ‘N nin ŋmɛ pɛgura maa ka u peesi maa wurim.’ ³²Man mun yi ti doaai kum ni, n nin daŋŋi ya tooni n‑kyaŋŋi Galilii tingbaŋŋu ni.” ³³Ka Piita daa labsi n‑yɛli u, “Ba zaa yi ti wurim ka kyɛ i, vi zugu, man ku kyɛ i saha kam!” ³⁴Ka Yisa yɛli u, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti i wa, zuna yuŋŋu wa ka nyin mammaŋŋa nin kyiisi, ni, i zi ma, m‑maali n‑yɛli lala napɔŋŋu buta pɔi, ka nɔroo naayi kum.” ³⁵Ka Piita labsi n‑yɛli ni nimmoaa, ni, “Halli di yi zaan kum ni, n ku kyiisi i.” Ka u nyaandɔlitaaba zaa gba daa yɛli lala.

³⁶Ka Yisa daa kyaŋŋi, ŋɔn ni u nyaandɔliba maa, nti paai ya’aseelli ban boonni Gyɛtisamanni. Ka Yisa yɛli u nyaandɔliba maa, “Ya zinma kpa ka man kyaŋŋi sa n‑susi wunsusigu ka kyɛ na.” ³⁷U daa zaŋŋi la Piita ni Gyeemsi ni Gyɔni ka ba dɔli u, ka sufusa’aŋŋu ni beerim daa gbaai u ka di daa wum u pam. ³⁸Ka u daa yɛli ba, “Beerim din bɛ n sufu ni wa zoaaya pam, n‑ŋmanni din ya ku ma. Ya kpalimma kpa ka man ni yarim ti guusira.” ³⁹U daa kyaŋŋi tooni beela m‑paasi nti zaŋŋi u maŋŋa n‑gbaani tiŋŋa ka susi, ni, “M Ba, di yi ti nyaŋŋi n‑niŋi, n susiri i, ni, nyin kyɛ ka namsigu kɔbeaa wa gaari ka kyɛ ma: di kyɛ ka n nyu di! Amaa di pa la man ŋɔn boori seem la amaa nyin ŋɔn boori seem, di niŋma.” ⁴⁰U daa labi nyaandɔliba la saani na ka nya, ka babata maa zaa daa gbisiri ni; ka u booli Piita, ni, “Saimoon, ni wula? I naa n‑ku toaai n‑gali goom halli hawa yinni n‑ti ma?” ⁴¹Ka laa n‑yɛli ba zaa, ni, “Ya guusima ka susi Naawunni ka lala nin kyɛ ka ba di zamsi ya halli ka ya ti lu. Ya sufu boori sakkri amaa ya ningbina ka yaa ka za’asiri ni.” ⁴²Ka u daa laa m‑bakki yaasa n‑kyaŋŋi ka laa n‑susiri, ni, “M Ba, soori yi ka ni ka namsigu kɔbeaa wa nin gaari ka kyɛ ma see ka n nyu di, tɔ! di pa la man ŋɔn boori seem la amaa nyin ŋɔn boori seem, di niŋma.” ⁴³Ka u daa laa n‑labi m‑paai na ka ba gbisiri ni, dama ba nini daa mumsiri ni. ⁴⁴Ka Yisa daa laa n‑kyaŋŋi ka kyɛ ba, din daa paasiri buta. U daa laa n‑susiri n‑yɛtti lala. ⁴⁵Ka u daa labi u nyaandɔliba maa saani na n‑yɛli ba, “Ya na kpalim n‑gbisiri ni ka vuusira?”. Ni, “Saha maa paaya. Ya nyama, ba pun yi n nyaaŋŋa ka figsi man Ninsaala Biiya n‑niŋi ala’akyi dima nuu ni. ⁴⁶Ya doaama ka ti kyaŋŋi! Minaafikka maa n kyɛnni na wa.”

⁴⁷Ŋɔn daa na kur tɔ’asiri maa, nnya Gyuudasi ŋɔn paari na, sɔ ŋɔn daa nyɛ u nyaandɔliba pii ni ayi la ni yinni. Niriba pam daa dɔli u: ba daa yi la gyeeŋŋu kpambaya ni Izraɛli kpamma saani na, ka ba daa mari ba takoobidima ni dɔya na. ⁴⁸Minaafikka maa daa pun wulisi u nyaaŋŋa ŋɔn ya n‑niŋi seem n‑kyɛ ka ba baŋŋi Yisa, ni, “N yi ti puusi sɔ suŋŋasuŋŋa, ŋɔna nŋɔa. Yan gbaam u!” ⁴⁹Ka dizugu Gyuudasi daa kyaŋŋi yooma m‑paai Yisa saani, ka yɛli u, “N Karimba, aniŋwula!” ka daa puusi u suŋŋasuŋŋa. ⁵⁰Ka Yisa daa yɛli u, “N zɔa, niŋma nyin ya niŋi seem la!” Tɔ, ka ba daa paai na n‑gbaai Yisa ba nuusi m‑bibgi u kirikiri. ⁵¹Ka ban daa dɔli Yisa maa sɔ daa foaai u takoobi n‑kyɛ kpambaya maa bisɔ n‑fikki u tubri m‑basi. ⁵²Ka Yisa daa yɛli u, ni, u zaŋŋma u takoobi maa n‑labsi n‑su ka teoo la ni, ni, “Bankam zaa zaŋŋi takoobi n‑zabra, ban ka ba nin zaŋŋi takoobi n‑zabi n‑ku ba. ⁵³Ammi, ya bu mi, ni, n da naa n‑toaai m‑booli n‑susi m Ba ka u suŋŋi ma, ka u daa naa n‑ti ma malaakadima suŋŋsim yoomyooma? - halli malaaka tɔbbiisi tusa ayoobu napɔŋŋu pii ni ayi gba, u naa n‑ti ma na. ⁵⁴Amaa di yi niŋi lala, Sɔppu la ya niŋi la wula n‑niŋi yɛlimaŋni - ban daa sɔbi, ni, lala n sumsi ni di niŋi la?” ⁵⁵Di saha ka Yisa daa boosi ba, ni, “Ammi, n nyɛ la ban zabra ka faari neema ninvugsɔ, bee wula? - ka ya mari takoobidima ni dɔya n‑yi na ni ya gbaai ma dizugu? Beoo kam ka n daa yi zi Gyeeŋŋu Yiri maa n‑wulisiri niriba, ka ya daa bu gbaai ma. ⁵⁶Amaa anŋɔ zaa niŋiya, ni di siri niŋi hoo Naawunni anabidima maa sɔppu Litaafi ŋɔn daa yɛli seem maa.” Ka u nyaandɔliba zaa daa zɔ ka kyɛ u.

⁵⁷Tɔ. Ba daa gbaai Yisa m‑mari n‑kyaŋŋi Kayafasi, Gyeeŋŋu Toondaana la, yiri; bɛni ka karimbadima maa ni kpamma maa zaa daa pun la’am na. ⁵⁸Ka Piita daa sɔ’ai n‑dɔli Yisa nyaaŋŋa sa, halli n‑kpɛ Toondaana maa dundɔŋŋu ni. U daa zi bɛni, m‑bɛ soogyadima maa sunsukkuni, ni u ti nya di naari ŋɔn ya nyɛ seem. ⁵⁹Kpamma maa, ni la’aŋŋu dima zaa, daa moori la ni ba nya ziri sɛhara n‑galim Yisa ka ku u. ⁶⁰Amaa ba daa bu nya lala sɛhara, halli ni niriba pam daa yi na ni ba ma’ai ziri n‑galim u. Ka niriba ayi daa naayi doaai n‑zaani na, ⁶¹ni, “Doo wa yɛliya, ni, u nin sa’am Naawunni Gyeeŋŋu Duu ka zaŋŋi daba ata m‑mɛ seaa.” ⁶²Di saha ka Gyeeŋŋu Toondaana maa daa doaai m‑boosi u, ni, “I ka labsigu? Bumbɔ nŋɔ ka ba yɛtti yɛttɔ’aseesi m‑paasiri i wa?” ⁶³Ka Yisa ŋɔn daa sina, Toondaana maa daa laa m‑boosi u n‑yɛli, “Naawunni Nyɔvuri Daana zugu n nin zaŋŋi i n‑niŋi nangbampɔri ni - yɛlima ti#:- nyin nyɛ Masiiya ŋɔn ya fa ti m‑basi ka leebi naaba? Nyini n nyɛ Naawunni bii la?” ⁶⁴Ka Yisa daa labsi n‑ti u, ni, “I yɛliya; amaa n yɛtti ya, ni, zuna zaŋŋi n‑kyɛnna#:-

‘Ya nin nya Ninsaala Bii maa’

‘Ka u zi Naawunni Yaadaana maa nudirigu ya’ari’

‘Ka kyɛnni na ka saazugu sangbana gyiligi u.’ ”

⁶⁵Ka Toondaana maa suuri daa yisigi, halli ka u daa toaai u maŋtoori sutura dizugu ka yɛli, “Ah! U tuuri la Naawunni! Ti bu laa m‑boori sɛharadima yaasa, bee bɔa? Ya pun wum ŋɔn tɔ’asiri yɛttɔ’aseesi an kyisira. ⁶⁶Ya gbaai la wula?” Ka ba zaa daa labsi n‑yɛli, ni, “U niŋi taalli - taalli kan sumni la kuubu.” ⁶⁷Baseeba daa piili n‑tusiri nantoori n‑niŋi Yisa nini, ka daa lɔbri u tampɛ’asi ka daa buuri u ⁶⁸ka boosiri u, ni, “Nyin Masiiya, nyin anabi wa, bugma m‑baŋŋi ŋɔn ŋmɛ i wa!”

⁶⁹Tɔ; ka Piita daa na bɛ la tiŋni dundɔŋŋu maa puuni, ka Gyeeŋŋu Toondaana yiri bipunsi sɔ daa kpɛ na nti yɛli u, ni, “Nyin gba yi bɛ la Yisa, Galilii nira wa, saani!” ⁷⁰Amaa ŋɔn mun daa kyiisi ba zaa tooni, ni, “M bu baŋŋi nyin tɔ’asiri yɛttɔ’aseesi wa!” ⁷¹Ka daa yi n‑kpɛ bunzɔŋŋu ni. Ka pɔ’asarisɔ daa nya u n‑yɛtti dappa ban bɛ bɛni maa, ni, “Ŋɔnŋɔ n daa dɔli Yisa, Nazarɛti doo la!” ⁷²Ka Piita daa kyiisi yaasa, ni, “M pɔ la noori, ni, m bu mi doo wa!” ⁷³Din daa paasi beela, ban daa zɛ bɛni maa daa laa n‑yɛli Piita, ni, “I ku toaai n‑kyiisi, ni, i pa ba nyaandɔla, dama i gba tɔ’asiri la Galiliitiri ka ti baŋŋi i yɛla di zugu.” ⁷⁴Ka Piita daa maali m‑poori n‑yɛtti yɛlikyɔ’ama, ni, “M pɔya, ni, n yɛli la yɛlimaŋni. M bu mi doo maa!” Di saha maa ka nɔroo daa kum, ⁷⁵ka Piita teaai Yisa ŋɔn daa yɛli u seem, ni, “I nin kyiisi ma napɔŋŋu buta pɔi, ka nɔroo naayi kum.” Ka u daa zɔ n‑yi samanni ka kumni kunkuma.

¹Ka beoo ŋɔn daa ti kaai, gyeeŋŋu toondaandima ni tinkpamma maa zaa daa la’asi n‑gbaai gbaari zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban nin ku Yisa seem. ²Ka ba daa ba Yisa bansi n‑zaŋŋi u n‑kyaŋŋi n‑niŋi Gɔmna Pailiti nuu ni.

³Gyuudasi muna, sɔ ŋɔn daa yi Yisa nyaaŋŋa la, ŋɔn daa ti wum, ni, Yisa galinsi maa sum la ni kuubu, u sufu daa sa’amiya; ka u daa ya lugi anzulifa pisita la ni u ti ti Gyeeŋŋu Toondaandima ni kpambaya la. ⁴Nti yɛli ba, ni, “Man galimiya! Dɔsɔ ŋɔn bu tum taalli ka n zaŋŋi n‑figsi n‑ti ya, ka ba ti yɛ n‑ku u.” Ka ba daa labsi n‑yɛli u, “Ka ti ba’a bɔ m bɛ ni? Ay - nyin yɛttɔ’a maa n kur nyɛ di.” ⁵Di saha ka Gyuudasi daa zaŋŋi anzulifa ligri maa n‑lɔbi m‑basi Gyeeŋŋu Yiri puuni, ka daa bakki. Ka di nyaaŋŋa u daa kyaŋŋi nti yuli u maŋŋa n‑kpi. ⁶Ka gyeeŋŋu toondaandima maa daa zaŋŋi ligri maa ka yɛli, “Ligri zaŋŋi n‑kyaŋŋi sɔ kum yɛla nŋɔa: ti mun kaya nin ta’ai, ni, di bu sumsi ni ziim ligri wa taabu ti paasi ti Gyeeŋŋu Yiri wa ligri ni.” ⁷Ka ba zaa daa la’asi n‑gbaai gbaari, ni, ba zaŋŋma ligri maa n‑da paaluseaa dugmeeriba la ŋɔn daa su la, ni ba ti mari n‑sɔ’ari tinzundima bɛni. ⁸Lala zugu daa kyɛ ka ba boonni bɛni, ni, ‘Ziim Paalu’, halli ni zuna. ⁹Di saha di siri daa niŋi hoo Anabi Gyɛrimaaya ŋɔn daa tɔ’asi anabitiri yɛliseelli la, ni#:-

“Ba nin zaŋŋi anzulifa pisita la,

Izraɛli dima maa ŋɔn daa sakki ni ba yɔ seesi la,

Ni, ba baŋŋi, ni, u ligri ŋɔn nyɛ seem nla.”

¹⁰Ni#:-

“Ba zaŋŋi a n‑da dugmeeriba paalu.

Ti Dugma ŋɔn daa yɛli ma seem la nla.”

¹¹Tɔ: ka Yisa daa zaani Gɔmna maa tooni, ka u daa boosi u, ni, “Nyini n nyɛ Izraɛli dima Naaba la?”, ka Yisa daa yɛli u, “Nyin ŋɔn yɛli seem maa n nyɛ di.” ¹²Ka gyeeŋŋu toondaandima ni kpambaya maa ŋɔn daa galimni u la, u daa bu yɛli seelli. ¹³Di saha ka Pailiti daa yɛli u, ni, “I bu wumni ban galimni i seem wa?” ¹⁴Ka Yisa daa bu gyɛrigi, halli yɛlli yinni gba, ka di daa gyɛri Gɔmna maa pam.

¹⁵Tɔ, ka Kyuu saha kaari soori n daa nyɛ di, ni, niriba daa yi wulisi dansarika niriba ninvugsɔ ban boora, ka Gɔmna maa ti yiisi di daama n‑kyɛ u ka u kyaŋŋi. ¹⁶Tɔ: lala saha maa ka dɔsɔ n daa bɛ sarika maa ni, ka u yuuri boonni Barabasi, ka sɔkam zaa daa mi u yɛla. ¹⁷Ka daadam ŋɔn daa ti la’am na, Pailiti daa boosi ba, ni, “Ya boori ni n zaŋŋi Barabasi m‑basi ya, bee, Yisa ban boonni sɔ Masiiya, Naaba, la?” ¹⁸- dama u daa mi halli, ni, nyuuri zugu ka ba daa zaŋŋi Yisa n‑ti u la.

¹⁹Tɔ: ka Pailiti daa na kur zi la sariya karibu zɔŋŋu maa ni, ka u pɔ’a daa tum u saani na nti ti u lahabaari, ni, “Di niŋi yɛlimaŋni daana wa seelli! Dama n zaasa puuni, yuŋŋu la, ka n sa namsiya pam u yɛttɔ’a zugu.”

²⁰Di saha ka Gyeeŋŋu Toondaandima ni kpamma maa daa kur tɔ’asiri n‑tiri zama maa n‑kpaasiri ba zugri, ka naayi kyɛ ka ba sakki ni ba ti susi Gɔmna maa, ni, u yiisima Barabasi n‑ti ba na, ka kyɛ ka Yisa baasi yɔri. ²¹Dizugu Gɔmna maa ŋɔn daa boosi ba, ni, “Niriba ayi wa puuni, ya yiisima yan boori sɔa!”, ba daa labsi n‑yɛli u, ni, “Barabasi ka ti boora!” ²²Ka Pailiti daa laa n‑yɛli ba, ni, “Ka Yisa, ban boonni sɔ Masiiya Naaba la, muna? - Ya boori ni n niŋi u la wula?” Ka ba zaa yɛli, “Kyɛ ka ba kpaasi u n‑tabli dɔpulli zugu!” ²³Ŋɔn mun daa boosi ba, ni, “Ka taalli bɔ ka u daa tum?” Ka ba daa maali n‑tasi pam n‑yɛtti, ni, “Ba kpaasim u!” ²⁴Ka Pailiti ŋɔn daa ti nya, ni, u yɛttɔ’a sɛseelli ku toaai m‑maali yɛlli maa, halli u tuma maa zaa yɔri ka niriba maa maali n‑vuuri nti yakki, u daa zaŋŋi koom m‑peaai u nuusi daadam maa tooni. Ni, “Man nuu ka doo wa kuubu ni! Ya tuma nla.” ²⁵Di saha ka zama maa zaa daa la’am n‑yɛli, “Tɔ! Kyɛ ka u ziim taalli kpalim n‑nyɛ tirima dinni, ni ti biisi la dinni gba!” ²⁶Di saha ka u daa yiisi Barabasi m‑basi n‑ti ba, ka daa feebi Yisa muna, ka zaŋŋi u n‑tisi ni ba kpaasi u n‑tabli dɔpulli zugu.

²⁷Gɔmna soogyadima maa daa zaŋŋi Yisa n‑kpɛ Baarikyi maa ni, ka booli ba taaba ni ba la’am na. ²⁸Ba daa yeaai u neema maa ka daa zaŋŋi naam kparizeoo n‑yeeli u. ²⁹Ka daa zaŋŋi goosi m‑paam m‑pili u zugu hoo naam zupiliga, ka zaŋŋi kika’ari n‑gbibli u nudirigu hoo naam damni; ka daa gbaantiri u tooni m‑maanni u ansarisi, ni, “Ndana, m Ba Izraɛli Naaba!” ³⁰Ba daa laa n‑tusi nantoori n‑niŋi u, ka zaŋŋi u kika’ari la n‑kpaasiri u zugu ni. ³¹Ban daa deem u lala n‑naai ba daa yeaai ba kparigu maa ka labsi u maŋtoori neema n‑yeeli u. Ka daa mari u n‑yi ni ba kyaŋŋi nti kpaasi u.

³²Ka ban daa ti kyɛnni maa, ba daa nya Sairiini tingbaŋŋu dɔsɔ, ka u yuuri boonni Saimoon. Ŋɔna ka ba daa gbaai n‑kyɛ ka u zaŋŋi Yisa dɔpulli daari maa n‑ziiri n‑dɔli Yisa nyaaŋŋa. ³³Tɔ; ka ban daa ti paai luginseaa kan yuuri boonni ‘Gɔligɔtta’, ka di gbinni nyɛ la “Zuguŋmaaŋŋu Zii la”, ³⁴ba daa zaŋŋi daam bun gyɛri ni titoori, ni, u nyuuma! Amaa ŋɔn daa lam bu, u daa bu sakki n‑nyu bu. ³⁵Ka ba daa kpaasi u n‑tabli dɔpulli zugu, ka zaŋŋi ka n‑sa. Di saha ka ba daa puri u sutura n‑tɔri taaba, n‑toori tɛtɛ ni ba ti nya a puribu soori. ³⁶Di nyaaŋŋa ba daa zinni bɛni ka gɔsiri u ni. ³⁷Ka ba daa sɔbi bunni n‑galimni u, ka zaŋŋi ka n‑tabli dɔpulli maa saazugu, ni, “Yisa, Yɛhudiyadima Naaba la, nŋɔa.” ³⁸Di saha maa ka ba daa kpaasi na’ayigsi ayi gba: ka daa sa ba yinni u nudirigu ya’ari, ni ŋɔnla u nuzaa ya’ari. ³⁹Niriba ban daa gatti daa lɔbri ba zugu ka tuuri Yisa, ⁴⁰ni, “Ɔhɔ! Nyini n daa yɛnni, ni, i nin daai Gyeeŋŋu Yiri la n‑lusi, ka laa n‑zaŋŋi daba ata m‑mɛ ka la yaasa! Tɔ, ka pampaŋŋɔ, i yi siri nyɛ la Naawunni biiya, nyin sigma dɔpulli maa zugu na n‑fa i maŋŋa m‑basi!” ⁴¹Lala ka gyeeŋŋu kpamma, ni karimbadima ni tinkpamma maa gba, daa laari Yisa ka yɛtti taaba, ⁴²ni, “U daa faari la niriba m‑basira, amaa ka bu toaai n‑fa u maŋŋa m‑basi! Ni, Izraɛli Naaba n nyɛ u, fa! - tɔ, kyɛ ka u yi dɔpulli maa zugu n‑sigi na ka ti niŋi u yɛdda!” ⁴³Ka ba daa laa n‑yɛtti, ni, “U niŋi la Naawunni yɛdda, ka yɛli, ni, u nyɛ la Naawunni biiya: tɔ, ka dinŋɔna ŋɔn Naawunni yi siri boori u, ŋɔn faam u m‑basi ka ti nya!” ⁴⁴Ka na’ayigsi ayi seeba ban daa kpaasi n‑sa Yisa ya’a ayi maa gba daa tuuri u.

⁴⁵Ka agbaa saha zaŋŋi n‑kyɛnna, tingbaŋŋu maa zaa daa sɔbgi zimm, ka zibsim daa ligi ya’ari kam zaa n‑yuui m‑paai zaanoori hoo kurigu ata saha. ⁴⁶Di saha maa Yisa daa kaasiya pam, ni, “iIlayi, Ilayi, lima sabakyitani?” - di gbinni n nyɛ ‘N Naawunni, n Naawunni, wula ka i kyɛ ma m‑basi?’ ⁴⁷Niriba ban daa zɛ bɛni maa seeba daa ti wum u yɛttɔ’a maa ka yɛli, ni, “Ya wumma! U boonni la Ilaygya!” ⁴⁸Di saha ka ba ninvugyinni daa kyaŋŋi nti bɔ sɔ’asu n‑zaŋŋi n‑niŋi damiisiri ni, ka mari na n‑zaŋŋi n‑kusi kika’ari zugu n‑duusi m‑paai Yisa ni u ti nyu. ⁴⁹Ka banla daa yɛli, ni, “Kyɛla! Kyɛ ka ti nya Ilaygya nin kyɛ na n‑fa u m‑basi, bee?” ⁵⁰Ka Yisa daa laa n‑tasi pampam ka naayi ti ka ni. ⁵¹Ka pateesa kan daa ya’ai Gyeeŋŋu Yiri Dutitaari puuni maa daa toaai buyi, ka saazugu zaŋŋi n‑sigri tiŋŋa ni; ka tingbaŋŋu maa daa damni ka tampiisi bɔkki. ⁵²Ka gbala daa yaamna, ka Naawunni niriba kpiimma pam daa doaai na. ⁵³Ka Yisa ŋɔn daa yisigi kum ni n‑naai, lala kpiimma pam daa yi gbala la ni na n‑kpɛ Naawunni tiŋŋa la timpuuni, ka niriba pam daa nya ba. ⁵⁴Soogyadima toondaana maa ni u niriba daa guri Yisa; ka ban daa nya tingbaŋŋu ŋɔn daa damni seem maa, dabeem daa gbaai ba pam, ka ba daa yɛli, ni, “Doo wa siri daa nyɛ la Wumbiiya.” ⁵⁵Ka pɔ’aseeba daa bɛ kpaŋŋa ka gɔsiri na - pɔ’aseeba ban daa dɔli u n‑yi Galilii na ni ba ti suŋŋni u la n daa nyɛ ba. ⁵⁶Mariama ŋɔn daa yi Magdala na n‑daa la, ni Mariama sɔ ŋɔn daa nyɛ Gyeemsi bila ni Gyoosɛfi ma, ni Zɛbidii pɔ’a gba.

^57-58Tɔ. Bundaansɔ n daa bɛ ni ŋɔn yuuri daa boonni la Gyoosɛfi: Arimatiiya tiŋŋa nira n daa nyɛ u, ka u daa dɔli la Yisa. Di saha, zaanoori ŋɔn daa ti maai, ŋɔn Gyoosɛfi daa kyaŋŋi m‑paai Gɔmna Pailiti na nti susi u soori ni u kyɛ ka u zaŋŋi Yisa ningbiŋŋu nti sɔ’ai. Ka Pailiti daa yɛli, ni, tɔ, ba zaŋŋma n‑ti u. ⁵⁹Ka Gyoosɛfi daa deaai ningbiŋŋu maa ka zaŋŋi kasinveelli n‑vili. ⁶⁰Ka zaŋŋi u n‑niŋi gbalipaali ban kyiibi seaa tampii ni, ka daa bilim kugtitaari n‑ligi ka noori ka naayi bakki. ⁶¹Mariama, Magdala tiŋŋa pɔ’a la, ni u tɔ’ama, daa zintiri n‑tuusiri tampifeoo gballi la dunoori ni.

⁶²N‑neaai beoo - Vuusim Dabsiri daari maa n‑daa la - ka Gyeeŋŋu Toondaandima daa la’am Gɔmna Pailiti saani na, ban ni Farisidima maa m‑paasi. ⁶³Nti yɛli u, ni, “Ti wumiya, ziridaana wa ŋɔn daa na bɛ ni maa, ni, u yɛtti, ni, u nin niŋi dabsa ata pɔi ka naayi doaai. ⁶⁴Tɔ; ka dinŋɔna kyɛ ka soogyadima kyaŋŋi nti guri u tampifeoo gballi maa n‑niŋi dabsa ata la. Dama di pa seem u nyaandɔliba nin zu u n‑yiisi na, ka yɛli niriba, ni, u doaai la kum ni. Di yi bɛ lala, di naari nin niŋi yɔmsigu n‑gaari daŋŋni dinni ŋɔn daa bɛ seem la.” ⁶⁵Ka Pailiti daa yɛli ba, “Ya mari la ya maŋtoori tɔbbiisi; tɔ - kur kyɛma n‑niŋi yan nin nyaŋŋi seem n‑guri ka suŋŋasuŋŋa.” ⁶⁶Ka ba daa kyaŋŋi nti guri gballi maa, ka daa zaŋŋi bunni n‑tabli kugbiliŋŋu maa, ka laa n‑zaali tɔbbiisi ni ba gura.

¹Alahadaari, bɛkyikyeoo, ka Mariama, Magdala tiŋŋa pɔ’a la, ni u tɔ’ama la, daa kyaŋŋi ni ba ti gɔsi tampifeoo gballi maa. ²Di daa bu yuui ka tingbaŋŋu daa vibgi pam, ka ti Dugma malaaka daa yi arizana ni n‑sigi na n‑vuui gballi dunoori kugbiliŋŋu maa m‑biligi ka n‑yi kpaŋŋa n‑zinni ka zugu. ³Ka u nindaa nya’ari ni n‑ŋmanni hoo saa ŋɔn yi nya’asi seem la, ka u neema pɛligi hoo gumni. ⁴Dabeem daa gbaai gbaliguriba maa, halli ka ba ningbina kpi m‑maai hoo kum la. ⁵Ka malaaka maa daa tɔ’asi n‑yɛli pɔ’aba maa, ni, “Ya di kyɛ ka dabeem mari ya. M mi halli, ni, ya boori la Yisa ziiya, Nazarɛti dɔsɔ ban daa kpaasi la. ⁶U laa n‑ka kpa. U yigsiya hoo ŋɔn daa pun yɛli seem. Ya kyɛm na n‑nya, ŋɔn daa dɔ seela nŋɔa! ⁷Amaa ya kyɛm yooma n‑yɛli u nyaandɔliba, ni, u neaai kum ni ka u nin daŋŋi ya tooni n‑kyaŋŋi Galilii. Bɛni ka ya nin ti nya u. Ya nyama, m pun yɛli ya ni.” ⁸Di daa gyɛri pɔ’aba maa pam; dabeem daa mari ba, ni sufumaasim gba. Ka dizugu ba daa zɔ yooma n‑kyaŋŋi nti yɛli u nyaandɔliba maa. ⁹Di saha maa ka Yisa daa tuusi ba soori ni m‑puusi ba, ni, alaafɛa? Ba daa pɔri u saani na n‑gbaani u tooni m‑bɔbli u nɔba ka gyeemni u. ¹⁰Ka Yisa daa yɛli ba, ni, “Ya di zɔri dabeem. Ya kyɛma nti yɛli m mabiisi la, ni, ba kyɛm Galilii tingbaŋŋu ni - bɛni ka ba nin nya ma.”

¹¹Tɔ: ka pɔ’aba maa ŋɔn daa ti yi soori, tɔbbiisi la seeba ban daa guri gballi maa daa labi timpuuni nti yɛli Gyeeŋŋu Toondaandima la seelli zaa din niŋi. ¹²Ka Toondaandima la daa la’asi kpamma zaa na nti zinni n‑ŋmɛ taaba saawara ka gbaai gbaari. Ba daa zaŋŋi la ligri pam n‑da tɔbbiisi maa noori ¹³ka yɛli, ni, sɔ yi ti boosi ba Yisa yɛla, ban yɛlima, ni, ba daa gbisiri ni yuŋŋu ka Yisa nyaandɔliba la kyɛ na n‑zu Yisa ningbiŋŋu la u tampifeoo gballi maa ni. ¹⁴Ni, “Gɔmna maa yi ti wum lala, ti nin tɔ’asi n‑ti u, ka kyɛ ka taaliseaa zaa ku gbaai ya.” ¹⁵Ka tɔbbiisi maa daa deaai ba ligri ka daa tum ban daa bulisi ba seem la. Di zugu lahabaari kanŋɔ na bɛ Yɛhudiya dima maa saani halli ni zuna.

¹⁶Yisa nyaandɔliba piiya ni yinni maa mun daa kyaŋŋi nti paai Galilii. Ba daa du zɔseaa Yisa ŋɔn daa pun wulisi ba ka yɛla maa zugu, ¹⁷ka bɛni ka ba daa nya u. Di saha ba daa gyeemni u ni, amaa baseeba daa birisiri ni. ¹⁸Yisa daa paai ba na ka yɛli ba, ni, “Ba ti ma la yiiko zaa duniya wa ni, ni arizana ni gba. ¹⁹Dizugu ya kyɛma n‑yi m‑paai duniya wa lugri kam zaa n‑wulisiri tinsi zaa niriba. Ya deaama ba n‑su Naawunni koom ya Ba Naawunni yuuri zugu, ni u Biiya, ni u Siiya Vuusim Kasi yuuri zugu gba. ²⁰Ya wulisima ba, ni, ba dɔla man zaali ya noori seem maa zaa. Ka ya baŋŋma, ni, n nin bɛ ya saani, halli ni duniya wa saha maa naari.”