LUUKI

Naawunni Lahabasuŋŋu

LUUKI

ŋɔn daa sɔbi seem

¹M Ba Tiyɔfiluusi#:-

Niriba pam daa kpaŋŋi ba mansi n‑sɔbi lahabaari zaŋŋi n‑kyaŋŋi din daa niŋi ti saani. ²Ba daa sɔbi yɛttɔ’a maa hoo niriba ŋɔn daa yɛli ti seem maa, ninvugseeba ban daa bɛ di piiligu ni ka nya din daa niŋi la, nti leebi ban moonni lahabaari maa. ^3-4Lala zugu man gba daa teesi, ni, di sumni ni n sɔbi yɛla maa deede n‑ti i. Man pun dɔli bunseelli kam zaasa balabala halli nti kyɛ ka i baŋŋi din siri nyɛ yɛlimaŋni zaŋŋi n‑kyaŋŋi yɛliseesi ban daa wulisi i la zaa.

⁵Tɔ. Sahanseaa ka NaaHɛroodi ŋɔn daa nyɛ Gyuudii tingbaŋŋu naaba la, dɔsɔ n daa bɛ ni, ka u yuuri boonni Zakariiya. Ban maanni maaligu n‑tiri Naawunni la yinni n daa nyɛ u, ka daa yi la maalimaanniba zuliyaseaa ban daa boonni Abaigyadima la ni na. Ka u pɔ’a gba daa nyɛ la Aruuna za’anɔri ni pɔ’a, ka u yuuri boonni Ilizabɛti. ⁶Ka babayi maa zaa daa nyɛ la ninvugsuma Naawunni saani, ka daa dɔli ti Dugma Naawunni zaaligu soori ni u kaya zaa, ka ka galinsi. ⁷Amaa ba daa ka biiya, dama Ilizabɛti daa nyɛ la kundɔ’ara. M‑paasi yaasa, babayi maa zaa daa laa n‑kurigi ni pam.

^8-9Dahinseaa ka di daa ti paai ŋɔn Zakariiya ni u ya’ari dima ni ba tumni ba tuma n‑tiri Naawunni ba maalimaanniba soori ni, ka ba daa yiisi u ni u kpɛ ti Dugma Naawunni Gyeeŋŋu Duu maa ni, ni u ti nyoaai turaali zum. ¹⁰Ka daadam maa zaa daa zɛ dundɔŋŋu maa ni n‑susiri Naawunni lala turaali zum nyoaari saha maa. ¹¹Ka ti Dugma malaaka daa yi Naawunni saani na, nti zɛ turaali zum maa nyoaari zii nudirigu ya’ari. ¹²Ka Zakariiya ŋɔn daa nya malaaka maa, u daa yirigi ni, ka dabeem gbaai u. ¹³Ka malaaka maa daa yɛli u, “Zakariiya, di zɔri dabeem, dama Naawunni daa pun wum i susigu, ka i pɔ’a Ilizabɛti nin ti dɔ’ai bidibga n‑ti i, ka i nin ti puri u yuuri Gyɔni. ¹⁴I nin ti mari sufupeelli ni sufumaasim pam i bii wa zugu, ka niriba pam gba nin ti mari sufupeelli u dɔ’am maa zugu. ¹⁵Dama u nin ti niŋi ninvugtitaari ti Dugma Naawunni soori ni. Ka u ku ti nyu dazeoo bee dapeelli, ka Naawunni Vuusim Sii Kasi nin ti kyɛnni u zugu ni na halli u dɔ’am saha zaŋŋi n‑kyɛnna. ¹⁶U nin ti kyɛ ka ya Izraɛli dima pam nin ti ŋmaligi n‑labi ya Dugma Naawunni saani. Ka u nin mari siiya ni yiiko hoo anabi Ilaygya ŋɔn daa mari seem la, ¹⁷nti zaŋŋi anabi Ilaygya sii maa ni u yiiko gba n‑daŋŋi Naawunni tooni na. U nin kyɛ ka yaseeba ban nyɛ yaadima la sufu ti labi m‑pɛligi ba ya’ansi zugu, ka kyɛ ka tuppuwumni dima ti takki n‑nya yɛm hoo ninvugseeba ban wumni Naawunni noori ŋɔn mari seem la, ka laa n‑kyɛ ka niriba maali siri n‑guri ti Dugma.” ¹⁸Ka Zakariiya daa yɛli malaaka maa, “N kurigiya ni, ka m pɔ’a gba kurigi. Ka wula ka n nin toaai n‑niŋi dinŋɔ yɛdda?” ¹⁹Ka malaaka maa daa labsi n‑yɛli u, “Mani n nyɛ Gyeebriyɛli, sɔ ŋɔn bɛ Naawunni tooni la. Ka ŋɔn Naawunni n tum ma na, ni n ti tɔ’asi i ka zaŋŋi lahabasuŋŋu wa n‑ti i. N yɛttɔ’a maa saha yi ti paai, di nin niŋi lala. Amaa i bu niŋi di yɛdda, ²⁰ka dizugu i ya leebi la zɔligu zuna wa, ka ku laa n‑tɔ’asi halli ka di saha maa ti paai.”

²¹Ka niriba maa daa guusiri Zakariiya, ka di ti gyɛri ba ŋɔn yuui Naawunni Duu maa ni zugu. ²²Ŋɔn daa ti yi na, u daa bu nyaŋŋi n‑tɔ’asi n‑ti ba. Ka ba baŋŋi, ni, ŋɔn bɛ Duu maa ni maa, u nya la zii. Ka u yi mari la u nuusi n‑tɔ’asiri m‑bugsiri ba, ka yi kpalim n‑kɔŋŋi yɛttɔ’a. ²³Ka di daa niŋi dabsiseesi ka u maaligu tuma dabsa daa ti naai, ka u daa kuli u yiri. ²⁴Dinŋɔ nyaaŋŋa ka u pɔ’a Ilizabɛti daa gbaai puuwa, n‑sɔ’ari u maŋŋa niriba saani halli nti paai u gɔya anu daari, ²⁵n‑yɛtti, ni, “Pampaŋŋɔ ti Dugma yi teaai n yɛla, ka niŋi ma nŋɔa, ni u yiisi ma vi ni niriba saani.”

²⁶Tɔ; ka Ilizabɛti puu maa gɔya ayoobu saha, Naawunni daa tum u malaaka Gyeebriyɛli maa ka u kyaŋŋi tinseaa kan bɛ Galilii tingbaŋŋu ni, ka ka yuuri boonni Nazarɛti la. ²⁷Ka u kyaŋŋi pɔ’asarisɔ saani, ka pɔ’a maa mun yuuri boonni Mariama. Pɔ’asariga maa daa na zi n‑dooni ni doowa, amaa ba daa pun basi nangbambasiri, ni, u nin kuli dɔsɔ ŋɔn yuuri boonni Gyoosɛfi, ka u mun nyɛ NaaDauda za’anɔri biiya. ²⁸Ka malaaka maa daa ti paai Mariama saani na, nti yɛli u, ni, “M puusiri i ni, nyin pɔ’asɔ Naawunni ŋɔn suŋŋi pam wa! Ti Dugma Naawunni bɛ i saani.” ²⁹Ŋɔn daa puusi u seem maa daa gyɛri u pam, ka u birisiri di gbinni ŋɔn nyɛ seela. ³⁰Ka malaaka maa daa yɛli u, “Mariama, di zɔri dabeem, ka i nya zugsuŋŋu Naawunni saani. ³¹Wumma! I nin gbaai puuwa n‑dɔ’ai bidibga, ka i nin ti puri u yuuri Yisa. ³²U nin ti mari tibsim, ka ba nin ti boonni u la Naawunni Ŋɔn Ka Kpeaa biiya. Ka ti Dugma Naawunni nin ti zaŋŋi naam n‑diisi u, u yaaba NaaDauda ŋɔn daa di naseebu la. ³³Ka u nin ti di naam n‑su ya yaaba Yaakubu butiri, halli ni saha din ka tɔriga, ka u naam maa ku ti mari naari.” ³⁴Ka Mariama daa yɛli malaaka maa, “N na zi n‑dooni ni doowa. Ka wula ka dinŋɔ nin toaai n‑niŋi?” ³⁵Ka malaaka maa daa labsi n‑yɛli u, “Naawunni Sii Kasi Vuusim nin sigi i zugu na, m‑bɛ i ni, ka Naawunni Ŋɔn Ka Kpeaa wa yiiko nin ti bɛ i saani. Dizugu nyin ti ya dɔ’ai bikasi sɔ maa, ba nin ti boonni u la, ni, ‘Naawunni Biiya’. ³⁶Baŋŋma i dɔ’ara Ilizabɛti yɛla: ammi, ba daa bu boonni u, ni, kundɔ’ara? Tɔ: ŋɔn mun mari bidibga puuwa, ni ŋɔn kurigi maa zaa yɔri, ka ka gɔya ayoobu nŋɔa. ³⁷Dama sɛseelli bu tɔ n‑nyaŋŋi Naawunni yiiko.” ³⁸Ka Mariama daa yɛli u, “Ti Dugma n su ma. Kyɛ ka di niŋi ma hoo nyin ŋɔn yɛli seem maa.” Ka malaaka maa daa bakki n‑kyaŋŋi ka kyɛ u.

³⁹Tɔ. Di saha maa ka Mariama daa yisigi n‑kyaŋŋi yoomayooma n‑kyaŋŋi zɔya ni, nti paai tinseaa kan bɛ Gyuudii tingbaŋŋu ni la. ⁴⁰M‑paai bɛni nti kpɛ Zakariiya yiri m‑puusi Ilizabɛti. ⁴¹Ilizabɛti ŋɔn daa wum Mariama puusigu maa, bii maa daa damni u puuri ni, ka Ilizabɛti paali ni Naawunni Sii Kasi. ⁴²Ka u daa tasi n‑yɛli pampam, ni, “Nyini m mari zugsuŋŋu n‑gaari pɔ’aba zaa, ka bisɔ ŋɔn bɛ i puuri ni maa gba mari la zugsuŋŋu! ⁴³M mun nyɛ la ŋɔni, halli ka n Dugma maa ma kyɛ n saani na wa? ⁴⁴Man ŋɔn kur wum i puusigu maa, bisɔ ŋɔn bɛ m puuri ni wa damni ni sufupeelli zugu. ⁴⁵I niŋi yɛdda, ni, ti Dugma ŋɔn tɔ’asi seelli n‑ti i la siri nin niŋi yɛlimaŋni, ka di zugu nyini n nyɛ sufumaasim daana.”

⁴⁶Ka Mariama yɛli#:-

“N tibgri ti Dugma n sufu ni,

⁴⁷Ka Naawunni ŋɔn tuligi ma la zugu ka n sufu pɛligi pam.

⁴⁸Dama u teaai u daabri tarintiri yɛla.

Ka zuna zaŋŋi n‑kyɛnna,

Zamaana zaa nin ti boonni ma sufumaasim daana;

⁴⁹Dama Yiiko Zaa Daana tum tunkara n‑ti ma,

Ka u yuuri n nyɛ kasi.

⁵⁰Ka ban zɔri u la muna -

Ban ka ŋɔn mun zɔri ba namboo saha kam.

⁵¹U zaŋŋi u nuu ni yiiko n‑ŋmɛ karimbaani dima maa -

Ba teesibeeri nin wurim m‑basi.

⁵²U yiisi la nadima ba naama ni,

Ka tibgri tarimma.

⁵³U zaŋŋi bunsuma n‑diisi kɔm ŋɔn mari seeba maa,

Ka kari bundaandima ka ba bakki ni nuzaala.

⁵⁴U suŋŋi u daaba Izraɛli dima,

Ka teaai ti yɛla n‑zɔ ti namboo;

⁵⁵Hoo ŋɔn daa yɛli ti yaadima seem la.

U zɔ Ibrahim ni u nyaaŋŋa dima namboo

Halli ni saha din ka naari.”

⁵⁶Ka Mariama daa kpalim m‑bɛ Ilizabɛti saani n‑niŋi kaman gɔya ata, ka laa n‑labi n‑kuli u yiri.

⁵⁷Ka Ilizabɛti dɔ’am saha ŋɔn daa ti paai, u daa dɔ’ai bidibga. ⁵⁸Ka u ziziitaaba ni u dɔ’ariba daa wum, ni, ti Dugma zɔ u namboo pam, ka ŋɔn ni ban zaa daa mari sufupeelli. ⁵⁹Bii maa dabsa anii daari ka ba daa la’am na ni ba gunni u ka puri u yuuri. Ba daa ya zaŋŋi la u ba Zakariiya yuuri m‑puri u, ⁶⁰ka u ma Ilizabɛti mun daa za’asi ka yɛli, ni, “U yuuri nin boonni Gyɔni.” ⁶¹Ka ba daa labsi n‑yɛli u, ni, “Ay! - I dɔ’arisɔsɔ ka ni ka u yuuri boonni Gyɔni.” ⁶²Ka daa mari ba nuusi m‑bugsiri m‑boosiri u ba, ni, u boori bii maa yuuri boonni la wula? ⁶³Ka u daa susi bunni n‑sɔbi, ni, “Bii maa yuuri nyɛ la Gyɔni.” ⁶⁴Ka di daa gyɛri ba zaa. Di saha maa ka Zakariiya zilimni daa di lakki ka u yi tɔ’asiri m‑pɛ’ari Naawunni. ⁶⁵Ka dabeem daa gbaai ba ziziitaaba maa zaa, ka niriba zaa daa kur diri taaba azama n‑tɔ’asiri yɛla wa Gyuudii zɔya tinsi zaasa ni. ⁶⁶Ŋɔnkam zaa daa wum yɛla maa daa zaŋŋi a n‑niŋi u sufu ni ka teesiri, ni, “Bii wa lee n ti ya nyɛ la ninvugbɔa?” Dama Naawunni yaa n daa bɛ u ni.

⁶⁷Ka u ba Zakariiya daa paali ni Vuusim Kasi maa, ka tɔ’asi anabitiri ni, n‑yɛtta#:-

⁶⁸“Ti pɛ’ari ti Dugma, Izraɛli Naawunni,

Dama u suŋŋi ti n‑yiisi ti wahala ni.

⁶⁹Ka u daa bɔ tuliginsim daana n‑ti ti na,

Dauda za’anɔri biiya -

Naawunni ŋɔn daa su NaaDauda maa.

⁷⁰Naawunni daa pun wulisi ti u yɛla,

U daa kyɛ ka u anabidima daa yɛli ti,

Yuuma an gaari la ni -

Ninvugsuma n daa nyɛ ba!

⁷¹Ni, u nin tuligi ti ti dindima ni,

Ka yiisi ti ban yaai ti zaa nuu ni.

^72-75Naawunni n daa pɔ noori n‑ti ti yaaba Ibrahim,

Ni, u nin yiisi ti ti dindima nuusi ni,

Ka kyɛ ka ti gyeemni u ka dabeem ka ti:

Ka ti niŋi ninvugsuma m‑bɛ u tooni kasikasi,

Halli ni ti nyɔvuri tɔriga.

Dizugu ka u daa zɔ ti yaadima namboo,

Ka daa bu tam u yɛlisuŋŋu ŋɔn nyɛ seem maa.

⁷⁶M biiya, ba nin ti boonni i la Anabi -

Anabi n‑ti Naawunni Ŋɔn Ka Kpeaa.

Dama i nin ti daŋŋi ti Dugma Naawunni tooni

M‑maali u sɔya n‑ti u.

⁷⁷I nin wulisi u niriba yɛm,

Ni ba nin baŋŋi tuliginsim ŋɔn nyɛ seem:

Ni, Naawunni nin kyɛ ba taalli m‑pɛŋŋi ba,

⁷⁸Dama Naawunni zɔ ti namboo pam.

Ka u kyɛ ka neesim yi saazugu n‑kyɛ ti saani na,

⁷⁹N‑neaai tirim ban bɛ zibsim ni, ni kum puuni,

Ka zaŋŋi nangbanyinni ni sufudoaa soori

N‑wulisi ti nɔba.”

⁸⁰Tɔ. Ka bii maa daa zoaai na, m‑mari sufukpeemni, m‑bɛ moo ni halli ni dahinseaa ŋɔn daa ti zaŋŋi u maŋŋa n‑wulisi n‑ti Izraɛli dima la.

¹Tɔ. Di daa niŋi lala, ka saha kanŋɔna ka Room NaaTitaari Agasitisi daa tisi noori ni ba ti sɔbri u suulinsi ni niriba zaa yuya. ²(Niriba maa daŋŋni yuya sɔppu n‑daa la, sahaseaa Kuriniyusi ŋɔn daa nyɛ Siriiya tingbaŋŋu Gɔmna la.) ³Ka sɔkam zaa daa kunni u toori tiŋŋa ni ba ti sɔbi u yuuri. ⁴Ka Gyoosɛfi gba daa yi Nazarɛti, Galilii tingbaŋŋu ni, nti sigi n‑kyaŋŋi Bɛtlihɛm, Gyuudii tingbaŋŋu ni. Ban daa dɔ’ai NaaDauda tinseaa nla; Gyoosɛfi daa nyɛ la NaaDauda za’anɔri nira, dizugu ka u daa kyaŋŋi bɛni ni u ti sɔbi u yuuri. ⁵Ŋɔn ni Mariama n daa la’am n‑kyaŋŋi, dama Mariama daa pun basi nangbambasiri, ni, u kuli u. Di saha maa ka Mariama daa mari pukarigu. ⁶Ban daa paai bɛni m‑bɛ ni maa, u dɔ’am saha daa ti paai. ⁷Ka u daa dɔ’ai u pɔ’asaridɔ’am bidibga, ka zaŋŋi tana n‑vili u, n‑dooli bunkɔbri diibu bunni ni, dama ba daa bu nya doaa ziiya saamma yiri maa ni.

⁸Tɔ; ka pɛguriba daa bɛ tiŋŋa maa moo ni yuŋŋu, n‑guri ba peesi. ⁹Ka ti Dugma malaaka daa yi ba saani na, ka ti Dugma gyirima neesim daa neaai n‑gyiligi ba, ka dabeem daa kpɛ ba pam. ¹⁰Ka malaaka maa daa yɛli ba, “Ya di zɔri dabeem! Ka n zi la lahabasuŋŋu na ni n ti ya, ka ka mari sufupeelli pam, ka nyɛ sɔkam zaa dinni. ¹¹Dama ba da dɔ’ai ya Tuligra zuna yuŋŋu wa. NaaDauda tiŋŋa ka ba da dɔ’ai u. Ŋɔna n nyɛ Masiiya, Naawunni ŋɔn daa basi nangbambasiri, ni, u zaŋŋi sɔ n‑tum na, ka u nyɛ ti Dugma la. ¹²Amaa dinŋɔ nin kyɛ ka ya baŋŋi, ni, n yɛligu wa nyɛ la yɛlimaŋni: ya nin ti nya bileaa maa ka ba vili u tana n‑dooli bunkɔbri diibu bunni puuni.” ¹³Di saha maa ka malaaka bɔbgu daa yi arizana n‑kyɛ na, m‑paasi malaaka yinni maa zugu, ka ba yuumni m‑pɛ’ari Naawunni n‑yɛtta#:-

¹⁴“Naawunni ŋɔn bɛ saazugu mari gyirima pam,

Ka daadam ban bɛ duniya wa ni nya sufudoaa ni nangbanyinni,

Naawunni ŋɔn wuri ba zugu!”

¹⁵Malaakadima maa ŋɔn daa basi ba ka labi arizana ni maa, pɛguriba maa daa yɛtti la taaba, ni, “Dinŋɔna, ti kyɛm Bɛtlihɛm nti nya bunseelli din niŋi maa, ti Dugma ŋɔn wulisi ti seelli la.” ¹⁶Ka ba daa kyaŋŋi yooma, m‑paai m‑bɔ n‑nya Mariama ni Gyoosɛfi, ni bileaa maa, ka u dɔ bunkɔbri diibu bunni maa puuni. ¹⁷Ban daa nya lala maa, ba daa yɛli malaaka ŋɔn daa tɔ’asi bii maa yɛla seem la n‑ti ba. ¹⁸Ŋɔnkam zaa daa wum pɛguriba maa lahabaari maa, di daa yi niŋi ba la alahazibu. ¹⁹Mariama mun daa zaŋŋi yɛla maa zaa n‑niŋi u sufu ni, n‑kur teesiri a yɛla. ²⁰Ka pɛguriba maa daa labi n‑tiri Naawunni gyirima ni pɛ’abu ban daa wum ka nya seelli maa zugu. Ka di siri daa nyɛ la hoo malaaka maa ŋɔn daa yɛli ba seem la.

²¹Tɔ; ka bii maa dabsa anii daari ŋɔn daa ti paai, ba daa gunni u ka puri u yuuri Yisa, dama ban daa na bu gbaai u puu saha seaa la, malaaka maa daa pun yɛli, ni, ba boolim u yuuri lala.

²²Tɔ. Di nyaaŋŋa ka saha daa ti paai ni Gyoosɛfi ni Mariama kyaŋŋi nti tum kaman Musa zaaligu ŋɔn yɛli seem, ni, ba maalim Mariama dɔ’am kasitiri maaligu. Ka ba daa zaŋŋi bii maa n‑kyaŋŋi Gyɛrusalɛm, ni ba ti zaŋŋi u n‑ti ti Dugma. ²³Ba daa niŋi kaman din sɔbi n‑yɛli ti Dugma zaaligu ni seem, ni, ba zaŋŋma ba bikpamma, bidibsi la, n‑tisi ti Dugma. ²⁴Ka daa maali maaligu maa kaman ti Dugma zaaligu ŋɔn yɛli seem la, ni, ba kɔrim ŋmanzeesi ayi bee ŋmambisi ayi m‑maali maaligu.

²⁵Tɔ; dɔsɔ n daa bɛ Gyɛrusalɛm, ka u yuuri boonni Simiyɔn, ka doo wa daa zɔri Naawunni ka dɔli u zaaligu suŋŋa: ka guusiri Izraɛli dima tuligra soori; ka Naawunni Vuusim Kasi daa bɛ u ni. ²⁶Sii Kasi daa pun kasigi n‑yɛli u, ni, faasee ka u ti nya ti Dugma Masiiya pɔi ka naayi kpi. ²⁷Ka Naawunni Sii maa daa kyɛ ka u kyaŋŋi Naawunni Gyeeŋŋu Yiri maa ni. Di saha maa ka Gyoosɛfi ni Mariama daa mari Yisa n‑kpeeri na ni ba ti niŋi u hoo zaaligu kaari ŋɔn nyɛ seem maa. ²⁸Ka Simiyɔn daa deaai bii maa n‑zali, ka pɛ’ari Naawunni n‑yɛtta#:-

²⁹“Dizugu, n Dugma, zuna zaŋŋi n‑kyɛnna,

I nin kyɛ ka m bakki duniya wa ka kyaŋŋi ni sufudoaa;

Hoo nyin ŋɔn daa basi nangbambasiri n‑ti ma seem la.

³⁰Dama n nini nya i Tuligra maa,

³¹nyin daa zaŋŋi sɔ n‑ti butiri kam zaa wa.

³²Ŋɔna n nyɛ neesim din ya neaai tinzundima

M‑bugsi ba i soori;

Ka i niriba muna, Izraɛli dima -

I nin taasi gyirima na n‑ti ba.”

³³Tɔ; ka Simiyɔn ŋɔn daa tɔ’asi bii maa yɛla maa, di daa niŋi bii maa ba ni u ma alahazibu. ³⁴Ka Simiyɔn daa susi Naawunni susisuma n‑niŋi ba zugu, ka yɛli u ma Mariama, ni, “Dinŋɔ ka Naawunni zaali, ni bii wa nin kyɛ ka Izraɛli dima pam ti sigsi ba maŋŋa ka laa n‑du yaasa. U nin ti laa n‑leebi ŋɔn ya wulisi niriba tuliginsim soori, ka baseeba nin za’asi u yɛla. ³⁵Ka i gba sufu nin sa’am di zugu, kaman takoobi ŋɔn kusi nira seem la. Ka yɛlisɔ’ara nin ti yi niriba pam sufu ni na.”

³⁶Ka pɔ’asɔ gba daa bɛ ni, n‑nyɛ anabi, ka u yuuri boonni Anna. Ka nyɛ Fanuwɛli biiya, Aseeri za’anɔri ni nira. U daa kurigi pam, ³⁷dama u daa zinni doo yiri la yuuma ayɔpɔi, ka daa zinni pukɔtiri muna halli ni yuuma pisinii ni anaasi. U daa kur bɛ la Naawunni Gyeeŋŋu Yiri ni, yuŋŋu ni wuntaŋŋa saha zaa, n‑gyeemni Naawunni ni wunsusigu ni noori loobu. ³⁸Ka pɔ’a wa daa kyɛ na di saha maa, m‑pɛ’ari Naawunni, ka tɔ’asiri bii maa yɛla n‑tiri ninvugseeba ban daa guusiri Gyɛrusalɛm tuliginsim dabsiri la zaa.

³⁹Tɔ; ka ban daa tum ti Dugma zaaligu ŋɔn nyɛ seem zaa n‑naai, ba daa labi n‑kuli Galilii, m‑paai ba toori tiŋŋa Nazarɛti. ⁴⁰Ka bii maa daa zoaai na, m‑mari yɛm ni yaa, ka Naawunni wurilim bɛ u ni pam.

⁴¹Yuumni kam Yisa ba ni u ma daa yi kyɛnni la Gyɛrusalɛm nti diri Yakki-n‑Gaari Kyuu. ⁴²Ka bii maa ŋɔn daa ti paai yuuma pii ni ayi maa, ba daa kyaŋŋi n‑di kyuu maa hoo ban diri ka yuumni kam seem. Ka kyuu maa dabsa ŋɔn daa ti naai ka ba labri n‑kunni la, ⁴³Yisa daa kpalim la Gyɛrusalɛm. Ka u ba ni u ma bu mi, dama ba daa teesi, ni, u bɛ la daadam maa ni. ⁴⁴Ka dizugu daa kyɛ ka ba kyaŋŋi la dabsimunni kyɛnni; di nyaaŋŋa ka ba daa naayi boori u ziiya ba dɔ’ariba ni ba zɔdima saani. ⁴⁵N‑daa bɔ u n‑kɔŋŋi bɛni, ka labi Gyɛrusalɛm nti boori u ziiya. ⁴⁶Di dabsa ata daari ka ba daa nya u Naawunni Gyeeŋŋu Yiri ni, ka u zi karimbadima saani, n‑wumsiri ba yɛttɔ’a, ka boosiri ba boosa. ⁴⁷Ŋɔnkam zaa daa wum u yɛttɔ’a maa, di daa niŋi ba la alahazibu u yɛm gyɛrigri zugu. ⁴⁸Ban daa nya u maa di daa gyɛri ba ni, ka u ma boosi u, ni, “M biiya, wula ka i niŋi ti seem wa? Man ni i ba yi boori la i ziiya ni sufusa’aŋŋu.” ⁴⁹Ka u daa labsi n‑yɛli ba, “Bɔ n niŋi ka ya boori n ziiya? Ammi, ya bu mi, ni, di kpa la talasi ni m bɛ m Ba tuma maa ni?” ⁵⁰Ka ba daa bu mi ŋɔn yɛli ba seem maa gbinni. ⁵¹Ka u daa dɔli ba n‑labi n‑kuli Nazarɛti, ka deaari ba noori. Ka u ma daa zaŋŋi yɛla maa zaa n‑niŋi u sufu ni. ⁵²Ka Yisa bamsim ni u yɛm daa paasira, ka u mari zugu pam Naawunni ni ninsaalidima saani.

¹Yuunseaa n daa paai, zaŋŋi n‑kyaŋŋi yuuma piiya ni anu NaaTaibiriyusi ŋɔn daa zinni Room NaaTitaari naam gbana zugu la. Di saha maa ka Pɔntiyusi Pailiti daa nyɛ Gyuudiiya tingbaŋŋu Gɔmna, NaaHɛroodi mun daa di Galilii naam, ka u beeri Filipi mun daa di Ituriiya ni Tirakɔnaati m‑paasi, ka Laasanyasi mun daa di Abiliini naam. ²Saha kanŋɔ yaasa ka Annasi ni Kayafasi daa di Izraɛli dima gyeeŋŋu suulinsi. Di daa nyɛ la saha kanŋɔ ka Naawunni daa tɔ’asi n‑ti Gyɔni, sɔ ŋɔn daa nyɛ Zakariiya bii la, yoo ni sa.

³Dizugu ka Gyɔni daa kyaŋŋi n‑gyinni Gyɔdin mɔ’ari ziiya gyilagyila ni, m‑moonni n‑yɛtti, ni, “Ya kyɛli ya teesibeeri, ni ya tumbeeri tuma, m‑basi. Ka lala zugu ya kyɛm na ka man nin su ya Naawunni koom, ka Naawunni nin kyɛ ya taalli zaa m‑pɛŋŋi ya.” ⁴Di zaa daa nyɛ hoo Anabi Aizaaya ŋɔn pun sɔbi u bukku maa puuni n‑yɛli seem la. U daa yɛnni, ni#:-

“Ya wumma!

Sɔ m bɛ yoo ni n‑tasira,

Ni, ‘Ya maalim ti Dugma palli n‑ti u,

Ya sɛ’asim u sɔya zaa ka a tuusi kyappi;

⁵Baa kam zaa nin ti nyɛri,

Ka zɔya ni kunkuna zaa nin birigi n‑sigi;

An gɔlim zaa nin teaai,

Ka sɔgbiragbira la mun leebi bɔlibɔli;

⁶Ka ninsaala zaa nin ti nya

M‑baŋŋi Naawunni ŋɔn nin tuligi u niriba seem la.’ ”

⁷Tɔ; ka daadam daa la’am Gyɔni saanni na pam, ni u su ba Naawunni koom. Ka u daa yɛli zama maa, ni “Ya bunkyɔ’ama wa! Ya kur ŋmani la hoo wa’abeeri! Ŋɔni n wulisi ya Naawunni ŋɔn ya namsi ya seem ka ya yɛnni, ni, ya nin zɔ n‑yi namsigu maa ni? ⁸See ka ya tum tunseesi an wulisi, ni, ya pun takki ya halibeoo ni ya teesibeeri zaa, kaman tisuŋŋu ŋɔn wanni walisuma seem la. Yan di yɛtti taaba, ni ‘Ibrahim ya’ansi n nyɛ ti!’; ya bu baŋŋi, ni, Naawunni nin toaai n‑zaŋŋi halli kuga wa gba m‑maali ya’ansi n‑ti Ibrahim? ⁹Pampaŋŋɔ ka Naawunni nin namsi tumbeeri dima hoo nira ŋɔn maali u leefu siri ni u ŋma tiseaa kan bu wanni suŋŋa seem. U nin ŋma ka n‑lusi, ka zaŋŋi ka n‑lɔsi bugum ni.” ¹⁰Gyɔni ŋɔn daa tɔ’asi lala maa, ka zama maa niriba daa boosi u, ni “Ka dizugu ti ya niŋi la wula?” ¹¹Ka u labsi n‑yɛli ba, ni, “Ŋɔn mari kpari ayi ŋɔn yiisim yinni n‑tisi ŋɔn pun ka halli yinni. Bee ŋɔn mari bundirigu gba ŋɔn purim di lala.” ¹²Tɔ; ka lampodeaariba gba daa kyɛ Gyɔni saanni na, ni u su ba Naawunni koom maa. Ba daa boosi u, ni, “Ti Karimba, ka wula ka tirima ya niŋi?” ¹³Ka u daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Ya di deaari n‑yakkri ban wulisi ya seem maa.” ¹⁴Soogyadima gba daa boosi u m‑paasi, ni, “Ka tirima ŋɔna?” Ka u daa yɛli ba, “Ya di mugsiri sɔ n‑deaari ligri bee n‑galimni sɔkam yɔriyɔri; ka ya kyɛ ka ya nini tigi ya yoori ŋɔn n‑nyɛ seem maa.”

¹⁵Tɔ; ka bana, ni Izraɛli dima maa zaa, daa kur guusiri Naawunni ŋɔn ya n‑tum sɔ na n‑ti ba, ni u ti su ba naam fukumsi la. Ba daa puri lala naaba yuuri, ni, ‘Masiiya’, bee ‘Kirisita’. Dinŋɔna Gyɔni ŋɔn daa tɔ’asi u yɛttɔ’a seem maa, ba daa birisiri ni m‑boosiri taaba, ni, “Ammi, Masiiya na’a nŋɔ, bee?” ¹⁶Amaa Gyɔni daa tasi n‑yɛli ba zaa, ni, “Koom ka mani zaŋŋi n‑suuri ya wa, amaa sɔ kyɛnni na ŋɔn nin zaŋŋi Sii Kasi ni bugum n‑suuri ya. Ŋɔna n kpeem n‑gaari ma halli ka mani bu sum ni m pirigi u namna n‑ti u. ¹⁷U kyɛnni na, ka pun maali u neema siri ni u pii u kabuubu tampii maa n‑niŋi ka kasikasi. U nin yeeli u kyi maa n‑yiisi wuurigu la ka kyɛ kabeelim. Kasuma maa ka u nin la’asi n‑su u kusɔkku maa ni, ka naayi zaŋŋi wuurigu maa zaa n‑vaai m‑basi bugunseebu bun ka kpiisigu puuni.” ¹⁸Tɔ; ka Gyɔni daa kpamsiri niriba lala, ka paasiri ba yɛligu pam zaŋŋi n‑kyaŋŋi Naawunni lahabasuŋŋu maa ni. ¹⁹Tɔ; ka NaaHɛroodi daa pun fa u maŋtoori beeri pɔ’a la - pɔ’a maa mun yuuri daa boonni Hɛroodiyasi - ka anŋɔ zaa nyaaŋŋa ka Gyɔni daa galim Naaba maa dizugu, ni, Naaba galimiya pam, m‑paasi ŋɔn daa pun tum tumbɛseesi la zugu. ²⁰Dinzugu NaaHɛroodi daa laa n‑tum tumbɛseaa kan gaari ŋɔn pun tum tunseesi la zaa ka kyɛ ka ba gbaai Gyɔni n‑kpari dansarika ni.

²¹Tɔ; amaa ban daa na bu gbaai Gyɔni sahanseaa la, ka ŋɔn daa na suuri daadam zaa Naawunni koom maa, ka Yisa gba daa su. Ban daa su Yisa koom n‑naai ka u daa puusiri Naawunni la, di saha ka saazugu sangbana daa yoaai ²²ka Naawunni Sii Kasi daa yi na n‑sigi u saanni na: Sii maa mun daa ŋmani la hoo naŋmanni. Ka ba daa wum Naawunni kukɔri saazugu na ka yɛnni, ni, “M bii n nyɛ i, ka n wuri i pam; n nini n tigi i.”

²³Tɔ; ka dinŋɔna Yisa mammaŋŋa ŋɔn daa ti ya piili u tuma maa, u yuuma n daa nyɛ kaman yuuma pisita. Niriba daa teesi, ni, u nyɛ la Gyoosɛfi biiya.

Gyoosɛfi mun daa nyɛ la Heeli biiya, ²⁴Heeli Mattaati biiya, Mattaati Liivai biiya, Liivai Mɛlikyii biiya, Mɛlikyii Gyannai biiya, Gyannai Gyoosɛfi sɔ biiya, ²⁵Gyoosɛfi Matatayasi biiya, Matatayasi Eemɔsi biiya, Eemɔsi Neehum biiya, Neehum Ɛsili biiya, Ɛsili Nagyeaai biiya, ²⁶Nagyeaai Maati biiya, Maati Matatayasi sɔ biiya, Matatayasi Sɛmeeyini biiya, Sɛmeeyini Gyoosɛkyi biiya, Gyoosɛkyi Gyooda biiya, ²⁷Gyooda Gyɔ’anan biiya, Gyɔ’anan Reesa biiya, Reesa Zɛrubabɛli biiya, Zɛrubabɛli Seaalitiyɛli biiya, Seaalitiyɛli Neeri biiya, ²⁸Neeri Mɛlikyii biiya, Mɛlikyii Addi biiya, Addi Koosaam biiya, Koosaam Ɛlimadam biiya, Ɛlimadam Yeeri biiya, ²⁹Yeeri Gyɔsuuwa sɔ biiya, Gyɔsuuwa Ɛliyeeziri biiya, Ɛliyeeziri Gyoorim biiya, Gyoorim Mattaati biiya, Mattaati Liivai biiya, ³⁰Liivai Simiyɔn biiya, Simiyɔn Gyuuda biiya, Gyuuda Yisifu biiya, Yisifu Gyoonan biiya, Gyoonan Ilayakyiim biiya, ³¹Ilayakyiim Miliiya biiya, Miliiya Mɛnna biiya, Mɛnna Matata biiya, Matata Neetan biiya, Neetan NaaDauda biiya, ³²NaaDauda Gyɛsi biiya, Gyɛsi Oobɛdi biiya, Oobɛdi Bɔ’azi biiya, Bɔ’azi Seaala biiya, Seaala Neeseoon biiya, ³³Neeseoon Aminadaba biiya, Aminadaba Arimin biiya, Arimin Aani biiya, Aani Hɛzrɔn biiya, Hɛzrɔn Pɛrɛzi biiya, Pɛrɛzi Gyuuda biiya, ³⁴Gyuuda Yaakubu biiya, Yaakubu Yisahaaku biiya, Yisahaaku Ibrahim biiya, Ibrahim Teera biiya, Teera Neehoori biiya, ³⁵Neehoori Sɛrugu biiya, Sɛrugu Reoo biiya, Reoo Pɛligi biiya, Pɛligi Hibri biiya, Hibri Seela biiya, ³⁶Seela Kyeenan biiya, Kyeenan Aafaksaddi biiya, Aafaksaddi Seemi biiya, Seemi Nuhu biiya, Nuhu Lamɛkyi biiya, ³⁷Lamɛkyi Mɛtusala biiya, Mɛtusala Inɔkyi biiya, Inɔkyi Gyɛreedi biiya, Gyɛreedi Mahalaleelli biiya, Mahalaleelli Kyeenan biiya, ³⁸Kyeenan Inɔsi biiya, Inɔsi Sɛtti biiya, Sɛtti Adam biiya; ŋɔn Adam muna, Naawunni bii n daa nyɛ u.

¹Yisa daa ti ya yi Gyɔdin mɔ’ari n‑labi na la, ka Naawunni Sii Kasi pun paali u ni. ²Ka Sii maa daa zaŋŋi u n‑taasi yoo ni sa ni u ti niŋi dapisinaasi; ka Sintaani daa zamsi u. Di saha maa u daa bu di bunseela halli ka kɔm ti naayi wum u yoo maa ni. ³Ka Sintaani daa yɛli u, ni, “I yi siri nyɛ la Naawunni biiya, i ku kyɛ ka kugri wa leebi bundirigu?” ⁴Ka Yisa labsi n‑yɛli u, ni, “Di pun sɔbi n‑dɔya, ni, pa bundirigu kɔkɔ zugu ka ninsaala bɛ ni.” ⁵Di nyaaŋŋa ka Sintaani daa zaŋŋi u n‑kyaŋŋi n‑duusi saazugu n‑wulisi u duniya puuni tinsi zaasa yooma. ⁶Ka Sintaani yɛli u, ni, “I bu baŋŋi, ni, mani n su anŋɔ zaa fukumsi? Ka man boori sɔ nuu ni ka n ya n‑zaŋŋi a n‑niŋi. ⁷Dizugu i yi sakki n‑gbaani n‑gyeem ma Naawunni gyeeŋŋu, n nin zaŋŋi anŋɔ zaa ni a bunveela zaa fukumsi n‑ti i, ka a ti nyɛ i dina.” ⁸Ka Yisa labsi n‑yɛli u, “Di pun sɔbi n‑dɔya, ni#:-

‘Naawunni yinni kɔkɔ

N sumsi gbaanigu ni gyeeŋŋu.

Ka Ŋɔna n nyɛ ya Dugma.’ ”

⁹Ka Sintaani daa laa n‑zaŋŋi u n‑kyaŋŋi Gyɛrusalɛm timpuuni ka zaŋŋi u n‑du n‑tɔm Naawunni Gyeeŋŋu Yiri saazugu sa, ka Sintaani yɛli, “I yi siri nyɛ la Naawunni biiya, i ku zaŋŋi i maŋŋa m‑basi tiŋŋa? ¹⁰Di pun bu sɔbi n‑dɔya, ni, Naawunni nin kyɛ ka u malaakadima kyɛ na n‑guri i? ¹¹Ka laa n‑sɔbi, ni, ‘I yi ya lu, ba nin teebi i saazugu ba nuusi ni ka i napɔŋŋu ku tuui kugri.’ ” ¹²Ka Yisa labsi n‑yɛli u, ni, ba yɛliya, ni, “I di zamsiri i Dugma Naawunni.” ¹³Ka Sintaani ŋɔn daa yi zamsi u n‑naai maa, u daa bakki ni ka kyɛ u saha beela.

¹⁴Tɔ; ka di nyaaŋŋa ka Sii Kasi kpeeŋŋu daa paali Yisa maa ni, ka u labi Galilii tingbaŋŋu ni na. Ka bɛni tinkpansi maa, ni an zɛ gyilagyila zaa, daa wum u lahabaari maa. ¹⁵U daa kpeeri ba la’aŋŋu duri ni n‑wulisiri ba, ka ba zaa daa tiri u gyirima u yɛttɔ’a zugu.

¹⁶Ka Yisa daa paai Nazarɛti - ban daa wubsi u tinseaa la nla - ka Vuusim Dabsiri daari daa ti paai, ka u daa kpɛ ba la’aŋŋu duu ni hoo u soori ŋɔn daa kur nyɛ seem. ¹⁷N‑kpɛ bɛni, ka u daa yisigi n‑zaani ka ba zaŋŋi Anabi Aizaaya bukku la n‑ti u na ni u karim. Ka u daa lakki bukku maa ni u karim n‑ti ba. Ŋɔn daa lakki ka maa, u daa bɔ ya’aseaa kan daa wulisi, ni#:-

¹⁸“Ti Dugma Sii maa bɛ man saani,

Dama Ŋɔna n yiisi ma ni m mooli

N‑wulisi u lahabasuŋŋu maa n‑ti faradima.

Ka laa n‑tum ma ban gbaasi seeba saani

Ni n ti yɛli ba, ni, ban nin yiisi ba m‑basi.

Ni n kyɛm zoomma gba saani

N‑yɛli ba, ni, ba nini nin neaai.

Ni, ban mugsiri seeba yaasa nin nya soori

Ni ba ti su ba mansi.

¹⁹Lala maa n ya wulisi,

Ni, ti Dugma sahasuŋŋu maa paaya.”

²⁰Ŋɔn karim lala n‑naai maa, u daa labsi n‑kpabi bukku maa ka zaŋŋi ka n‑tisi ka laa n‑zini. Ka ban daa zi duu maa ni maa zaa kur bɛ la u gɔsibu ni. ²¹Ka u daa piili n‑yɛli ba, ni, “Zuna, yan da wumni yɛla wa sahanseaa la, yɛla maa da kur niŋni yɛlimaŋni.” ²²Ka sɔkam zaa daa pɛ’ari u, ka ŋɔn zaŋŋi yɛm ni nya’asim n‑tɔ’asiri u yɛttɔ’a maa seem n daa niŋi ba alahazibu pam. Baseeba boosiri taaba, ni, “Pa Gyoosɛfi bii n‑kur ŋɔa?” ²³Ka dizugu ŋɔn mun daa labsi n‑yɛli ba, “Man kur mi halli, ni, ya nin teaai ma nyɛsiseaa yɛla - kan yɛtti, ni, ‘Nyin tiimaraana wa, kur tibma i maŋŋa!’, ni, ‘Tin daa wum ka i tum seem Kapirinyum tiŋŋa ni la, see ka i tum lala i mammaŋŋa tiŋŋa wa puuni!’ ” ²⁴Ka u daa laa n‑yɛli ba, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, anabi zaa maŋtoori timbiisi n nyɛ ban bu sakki n‑deaari u. ²⁵Amaa yɛlimaŋni ka n ya yɛli ya, Izraɛli pukɔya daa zoaai pam Anabi Ilaygya saha la, wari ŋɔn daa zaani yuuma ata ni gɔya ayoobu ka kɔm lu. ²⁶Amaa Naawunni daa bu tum Ilaygya ni u kyaŋŋi pukɔya wa sɔsɔ saani, amaa pukɔsɔ ŋɔn daa bɛ Zarifaati tiŋŋa saani ka u daa tum u - tiŋŋa wa n kur bɛ Saidoon tingbaŋŋu ni. ²⁷Yaasa m‑paasi: Gyuudii tingbaŋŋu ka kɔnsi daa zoaai pam Anabi Ilayseaa saha la, amaa ba sɔsɔ daa bu nya tippu, amaa Na’aman sɔ ŋɔn daa nyɛ Siriiya nira la ka ba daa tibi.” ²⁸Tɔ; ka ban daa wum u yɛttɔ’a wa la’aŋŋu duu maa ni, ba zaa sufu daa yisigi ni ²⁹ka ba daa zaŋŋi u n‑yiisi ba tiŋŋa maa ni, m‑mari u halli ni zɔpiisi zugu ni ba daai u n‑lusi n‑ku u, ³⁰amaa u daa dɔli ba sunsukkuni n‑yi n‑kyaŋŋi ka kyɛ ba.

³¹Tɔ; ka Yisa daa kyaŋŋi n‑sigi m‑paai Kapirinyum - Galilii tingbaŋŋu tinseaa n nyɛ ka. U daa paai m‑bɛ ni, ka daa la’amni ni Kapirinyum dima n‑wulisiri ba, Vuusim Dabsiri kam zaa. ³²Di daa niŋi ba alahazibu pam ŋɔn daa tɔ’asiri yɛttɔ’amaŋa la zugu, ka u bu birisiri halli beela. ³³Ka dɔsɔ daa bɛ la’aŋŋu duu maa ni ka arizimbeoo daa kur bɛ u ni. Ka u daa kaasi pampam, ni, ³⁴“Aah! Yisa, nyin Nazarɛti doo wa! Wula ka i ya m‑mukki ti? I kyɛnni na ni i ti sa’am ti, bee? M mi nyin nyɛ sɔa: ni, i nyɛ la ŋɔn nyɛ bunkasikasi ka yi Naawunni saani na!” ³⁵Amaa Yisa daa nyikki u ka yɛli, “Sina i vuuri ka yi na ka kyɛ u!” Ka arizimbeoo maa daa tɔ doo maa n‑lusi u tiŋŋa, ba zaa sunsukkuni, ka yi na ka kyɛ u, ka sɛseelli bu niŋi doo maa. ³⁶Ka di daa yi gyɛri ba zaasa ka ba yi yɛtti taaba, ni, “Ka yɛligu bɔ nŋɔa? U kur zaŋŋi yaa n‑tɔ’asiri u yɛttɔ’amaŋni n‑yɛtti arizimbeeri, ni, ba yim na, ka ba siri yiiri na, fimm!” ³⁷Ka ŋɔn daa niŋi seem maa daa mooli n‑gyili bɛni tinsi maa ni, ni a tinkpansi zaa.

³⁸Ka u daa yi la’aŋŋu duu maa ni n‑kpɛ Saimoon yiri. Di saha maa Saimoon deemma ka waari daa mara, ka u dɔya n‑gyigra, ka ba daa tɔ’asi n‑ti Yisa m‑boosi u zaŋŋi n‑kyaŋŋi pɔ’a maa yɛla. ³⁹Ka u daa kpɛ n‑zaani u saani ka tasi dooru maa ka di yi ka kyɛ pɔ’a maa ka u daa doaai yooma n‑yi na n‑tum n‑ti ba.

⁴⁰Tɔ; ka wuntaŋŋa ŋɔn daa ti lura, ka niriba pam daa zi ba baaridima n‑kyɛ u saani na, ka u zaŋŋi u nuusi m‑pa sɔkam zaa zugu, ka tibi ba. ⁴¹Ka arizimbeeri daa yi na ka kyɛ niriba pam, ka kur tasiri n‑yɛtti, ni, “Nyini n nyɛ Naawunni bii la!”, amaa u daa nyikki ba ni, ka bu sakki ni ba tɔ’asiri lala, dama ba daa baŋŋiya, ni, ŋɔna n nyɛ Masiiya, Naawunni ŋɔn tum sɔ la.

⁴²Tɔ; ka beoo ŋɔn daa ti neaai, u daa yi timpuuni n‑kpɛ moo ni. Ka ba zaa daa bɔ m‑bɔ nti nya u, ka susiri u n‑yɛnni, ni, u di laa n‑kyaŋŋi seela ka kyɛ ba; ⁴³amaa u daa yɛli ba, “Di nyɛ la talasi ni m mooli Naawunni naam lahabasuŋŋu n‑gyili, ka tinseesi an kpalim la zaa gba wum: dizugu ka Naawunni tum ma na.” ⁴⁴Ka u daa doaai n‑kyaŋŋi Gyuudii tingbaŋŋu ni nti kpɛ ba la’aŋŋu duri ni n‑yiisiri wa’azu.

¹Tɔ; ka dahinseaa ka Yisa daa ti zɛ Gyɛnɛsarɛti mɔ’ari la noori ni, ka niriba pam kpa’ari n‑kyɛnni u saani na ni ba ti wum Naawunni yɛligu maa. ²Ka u daa nya nyarima ayi seesi an daa kpalim n‑dɔya mɔ’aduuri la ni; ka zingbaariseeba ban daa su a maa mun daa kyɛ a n‑dooli ka kyaŋŋi ni ba ti peaai ba laama. ³Ka Yisa daa kpɛ nyarinseaa ni, nyariŋŋu maa mun daa nyɛ la Saimoon dinni, ka dinŋɔna u daa bɛlim Saimoon, ni, u tugsim ka n‑kpɛ koom maa ni n‑zaali tooni beela. Ka Yisa daa zini nyariŋŋu maa puuni n‑wulisiri niriba maa. ⁴Ŋɔn daa ti wulisi ba n‑naai, u daa yɛli Saimoon, “Kyɛma nti paai mɔ’ari wa kɔzuliŋŋu ni sa, n‑lɔbi ya laama maa n‑gbaai zaasim.” ⁵Ka Saimoon labsi n‑yɛli u, “N Daana, ti sa pun lɔbi a yuŋŋu la n‑neaai beoo, ka mun bu gbaai halli yinni gba; amaa nyin ŋɔn yɛli seem wa zugu, n nin lɔbi.” ⁶Ka ban daa siri niŋi lala ba daa gbaai zaasim pam, halli ka ba laama maa ti boori a kyeesi. ⁷Ka ba daa booli ba zingbaaritaaba ni ba zaŋŋma nyarinseaa la n‑kyɛ na n‑suŋŋi ba. Ka ba daa kyɛ na nti suŋŋi ba ka yiisi zaasim maa m‑paali nyarima ayi maa zaa, halli ka a ti ya sim koom maa ni. ⁸Saimoon Piita ŋɔn daa nya lala maa u daa gbaani tiŋŋa Yisa tooni ka yɛli u, “N Dugma, kyɛma ka kyɛ man tumbeeri daana wa m‑basi. M bu sumsi m‑pɔri i saani na.” ⁹Tɔ; ka ban daa gbaasi zaasim seem maa zugu di daa gyɛri Saimoon ni bankam daa bɛ u saani maa pam. ¹⁰Ka di daa niŋi Zɛbidii biisi Gyeemsi ni Gyɔni ban daa nyɛ Saimoon tuntuntaaba la gba alahazibu. Ka Yisa daa yɛli Saimoon “Di zɔri dabeem! I yi gbaari la zaasim halli ni zuna; amaa zuna zaŋŋi kyaŋŋi i ya leebi la ŋɔn gbaari ninsaalidima n‑tiri Naawunni.” ¹¹Ban daa ti zaŋŋi ba nyarima maa na nti dooli duuri ni, ba daa kyɛ ba bunseelli kam zaa m‑basi ka yisigi n‑dɔli Yisa.

¹²Tɔ; ka Yisa ŋɔn daa ti bɛ tinseaa ni maa, dɔsɔ n daa bɛ ni ka kɔmni daa ti wali u ningbina zaa. Doo maa daa kyɛ Yisa saani na nti kuntiri u tooni m‑bɛlimni u n‑yɛtta, “N daana, i yi da sakki lala, i naa kyɛ ka n kɔmni wa naai ka n kpɛ n‑taabi ni.” ¹³Ka Yisa daa teaai u nuu n‑siisi u ka yɛli, “N sakkiya: di naama!” Ka u kɔmni maa daa siri basi u lala saha maa. ¹⁴Ka Yisa daa kpaam u n‑yɛli, “Di yɛli sɔa, amaa kur kyɛm nti zaŋŋi i maŋŋa n‑wulisi maalimaanna ka maali sariseesi Musa ŋɔn daa sɔbi n‑zaali zaŋŋi n‑kyaŋŋi kɔmni tippu zii la; dina nin kyɛ ka ba baŋŋi, ni, i siri nya tippu.” ¹⁵Amaa Yisa yuuri daa maali n‑du pam n‑kyaŋŋi halli, ka daadam pam daa la’am na ni ba ti wum u yɛttɔ’a, ka laa n‑kyɛ ka u tibri ba dooru balibu kam la. ¹⁶Ka Yisa mun daa yisigri n‑kyɛnni moo ni, ni u ti bɛ u kɔkɔ m‑puusiri ka susiri Naawunni.

¹⁷Dahinseaa ka Yisa daa laa n‑kpɛ duu ni n‑wulisiri niriba, ka Farisii dima ni Naawunni zaaligu karimbadima seeba daa kpɛ duu maa na n‑zintiri n‑wumni u yɛttɔ’a maa; ba daa pun yi Gyɛrusalɛm tiŋŋa ni, ni Galilii ni Gyuudii tingbana ni m‑paasi n‑kyɛ na. Di saha maa ka Naawunni yiiko daa bɛ u ni n‑kyɛ ka u tibri niriba. ¹⁸Ka ninvugseeba daa zaŋŋi ba baarisɔ ka u gbaya ayi zaa daa kpi, n‑niŋi u sɔŋŋu ni n‑zi u na; n‑kyɛ na nti boori soori ni ba zaŋŋi u n‑kpɛ n‑dooli Yisa tooni ¹⁹ka kɔŋŋi, daadam maa ŋɔn daa zoaai m‑mugsiri u maa zugu. Dinŋɔ zugu ba daa zaŋŋi u n‑du la yiri maa pii saazugu nti kyiibi voori n‑yoaai n‑sigsi u, ŋɔn ni u sɔŋŋu maa zaa, voori maa ni, halli nti paai tiŋŋa; ka ba daa zaŋŋi u n‑dooli Yisa tooni lala. ²⁰Yisa ŋɔn daa nya ban niŋi u yɛdda seem maa zugu, u daa yɛli baara maa dizugu, ni, “N zɔsuŋŋu, n kyɛ i taalli m‑pɛŋŋi i.” ²¹Ka karimbadima ni Farisii dima maa daa boosiri ba sufu ni, n‑teesiri n‑yɛtta, “Bɔ n niŋi ka doo wa zaŋŋi u maŋŋa n‑zaantiri Naawunni zaaziiya seem wa? Ŋɔni n lee n‑toaai n‑kyɛ niriba taalli m‑pɛŋŋi ba? Ka pa ni Naawunni kɔkɔa?” ²²Ka Yisa daa baŋŋi ba sufu ni teesa maa zaa, ka boosi ba, ni, “Bɔ zugu ka ya birisira? ²³Yɛla ayi wa sunsukkuni, kani m bu tɔa - i yi yɛli sɔ, ni, ba kyɛ u taalli m‑pɛŋŋi u, bee i yi yɛli sɔ, ni, u doaama n‑kyaŋŋi?” ²⁴Ka laa n‑yɛli ba, “Amaa m boori ni ya baŋŋi, ni, ba pun ti man Ninsaala Biiya soori ni n kyɛri niriba taalli m‑pɛŋŋni ba, duniya wa puuni.” Di saha maa ka u ŋmaligi n‑yɛli baara maa, “N ya n‑yɛli i, ni, doaama n‑zaŋŋi i bundoaa wa n‑kuli!” ²⁵Ka doo maa daa siri doaai n‑zaŋŋi u bundoaa maa ba zaa nini ni m‑pɛ’ari Naawunni ka va n‑kuli. ²⁶Ka di daa gyɛri ba zaa pam; ka ba pɛ’ari Naawunni n‑yɛtta, “Ti siri nya alahazibu tuma zuna!”

²⁷Tɔ. Ka dinŋɔ nyaaŋŋa ka Yisa daa yi nti nya lampodeaarisɔ ŋɔn yuuri daa boonni Liivai. Ŋɔnŋɔ mun daa zi ba lampoo tuma ziiya n‑tumna, ka Yisa yɛli u, “Doaama n‑dɔli ma!” ²⁸Ka u daa doaai n‑kyɛ u bunseelli kam zaa ka dɔli u. ²⁹Ka ŋɔn Liivai daa dugi diibu u yiri maa ni, ka daa booli Yisa n‑zuusi u ni u kyɛm na n‑di. Ka lampodeaariba ni daadam pam daa paasi u zugu n‑la’am na nti dira. ³⁰Lala zugu ka Farisii dima ni karimbadima ban daa bɛ bɛni maa daa galim Yisa nyaandɔliba maa ka boosiri ba, ni, “Wula ka yarima ni lampodeaariba ni tumbeeri dima la’amni n‑dira ka nyuura?” ³¹Ka Yisa daa yɛli ba, ni, “Ban mari alaafɛ bu boori tiimaraana, na’ala ban beeri m‑boori u. ³²Pa tunsuma dima zugu ka n kyɛ na, ni m boonni, amaa tumbeeri dima ka m boonni ni ba kyɛm na n‑takki ba beebu, ni ba sufu ni teesibeeri zaa.”

³³Ba mun daa labsi n‑yɛli u, “Seeba ban dɔli Gyɔni maa loori la noori sahakam ka puusiri aduuwa, ka Farisii dima nyaandɔliba gba n niŋni lala, amaa nyini mun nyaandɔliba wa n kur diri ni ka nyuura.” ³⁴Ka u daa boosi ba, “Dɔsɔ yi ti di pɔ’apaalli ka ba deemni dizugu, ammi, pɔ’apaalli sira maa yi ti bɛ u saamma sunsukkuni ba nin lɔ noori di saha maa, bee? Ay! Ba bu ya lɔa. ³⁵Amaa sahanseaa kyɛnni na ka ba nin ti yiisi amriya doo maa ba saani - di dabsa maa puuni ka ba nin lɔ noori.”

³⁶Ka u daa laa m‑paasi ba nyɛsiri n‑yɛli, “Sɔ na zi n‑toaai bunyeeripaalli tanni n‑ligi bunyeerikurigu. U yi niŋi lala u nin sa’am bumpaalli maa, ka tampaalli maa ku ŋmani bunkurigu la. ³⁷Sɔ mun ku laa n‑sakki n‑zaŋŋi dapaalli n‑lɛ daga’akurigu ni. U yi niŋi lala, daam maa nin ŋma ga’akurigu maa ka yuuli m‑basi, ka ga’ari maa gba sa’am. ³⁸Ay! Ba zaŋŋma ga’apaala n‑leeri dapaalli n‑niŋi a puuni. ³⁹Ninvugsɔ ŋɔn nyu daam m‑miili mun bu boori dapaalli; amaa u yɛli, ni, dakurigu kɔkɔ n nya’asa u saani.”

¹Ka Vuusim dindahinseaa ka Yisa daa dɔli puri ni n‑gatta, ka u nyaandɔliba daa piili n‑kabri kasana n‑ŋmeemni ba nuusi ni n‑ŋɔbri kabeelim maa. ²Ka Farisiseeba n daa boosi ba, ni, “Wula ka ya tumni puri tuma wa? Ya galimni zaaligu maa zaŋŋi n‑kyaŋŋi Vuusim Dabsiri wa!” ³Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, “Ya na zi n‑karim NaaDauda yɛla wa? Ni, ŋɔn ni u taaba n daa bɛ ni ka kɔm daa gbaai ba, ⁴ka u daa kpɛ Naawunni gyeeŋŋu zii maa n‑zaŋŋi boroboro n‑ŋɔbi ka laa n‑tisi u taaba maa, ka ba gba daa ŋɔbi. Pa boroboro anŋɔ taabu ka ba zaŋŋi n‑doontiri la Naawunni tooni? - ka a kyisiri ni, di yi pa la maalimaanniba kɔkɔ ŋɔbri a?” ⁵Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, “Man Ninsaala Bii n su Vuusim Dabsiri fukumsi gba.”

⁶Ka Vuusim dahinseaa yaasa ka Yisa daa laa n‑kpɛ la’aŋŋu duu ni n‑wulisiri ba; ka dɔsɔ n daa bɛ bɛni ka u nudirigu daa pun kpi ni. ⁷Ka Farisii dima ni karimbadima maa daa boori sɔseaa ni ba galim u; dizugu ba daa gɔsiri u ni, ni ba nya u nin tibi sɔ Vuusim Dabsiri, bee? ⁸Amaa Yisa daa mi ba sufu ni teesa ŋɔn bɛ seem, ka u daa yɛli nukpiiŋŋu daana maa, ni, “Doaama n‑zaani sunsukkuni!”, ka u doaai n‑zaani. ⁹Ka Yisa yɛli ba, “M boosiri ya ni: Vuusim Dabsiri muna, soori bɛ ni ni nira tum tunsuma di dabsiri maa, bee tumbeeri? M‑paasi yaasa, u tuligma sɔ nyɔvuri, bee u sa’am ka?” ¹⁰Ka u daa gɔsi n‑gyiligi ba zaa na, ka yɛli doo maa, “Teaam i nuu maa!”, ka ŋɔn daa niŋi lala, u nuu maa daa nya tippu. ¹¹Amaa ba sufu daa yisigi pam ka ba tɔ’asiri ni taaba ba nin niŋi Yisa seem.

¹²Tɔ. Ka di saha maa ka Yisa daa yi n‑kyaŋŋi n‑du zoori zugu ni u ti susi Naawunni, ka daa kur kpalim m‑bɛ ni yuŋŋu maa zaa n‑susiri Naawunni. ¹³Beoo ŋɔn daa ti neaai, u daa booli u nyaandɔliba zaa ni ba la’am na, ka u daa gaŋŋi ba puuni ninvugpiiya ni bayi, ka daa laa m‑booli ba, ni, ‘Tumudima’ la. ¹⁴Ba yuya nŋɔa#:- Saimoon (ŋɔn muna ka Yisa daa pa u yupaa ni, ‘Piita’), ni u tinzɔ Anduru; Gyeemsi, Gyɔni, Filipi, Baatɔlɔmiyu, ¹⁵Matiyu, Tɔmaasi, Alifiisi Gyeemsi, ni Saimoon sɔ (ŋɔna ka ba daa boonni ‘Zɛlɔti’), ¹⁶ni Gyeemsi Gyuudasi, ni Gyuudasi Isikariyɔti (ŋɔn mun daa ti leebi ŋɔn figsi Yisa n‑niŋi u dindaandima nuu ni la).

¹⁷Ka ŋɔn ni u tuumudima wa n daa yi zoori maa zugu n‑sigi na, ka u nyaandɔliseeba pam daa la’am na, ka daadam daa zoaai m‑paasi ba zugu; baseeba ban daa yi Gyuudiiya na, ni Gyɛrusalɛm, ni tinseesi an bɛ teeku duuri ziiya hoo Taaya ni Saidoon. Ba zaa daa kyɛ na ni ba ti wum u yɛttɔ’a maa ka tibi ba dooru balibu kam la. ¹⁸Ka arizimbeeri ŋɔn daa mugsi seeba maa zaa daa nya tippu, ¹⁹ka niriba maa zaa daa kpaŋŋi ba mansi ni ba paai Yisa saani n‑siisi u, dama yiiko n daa yiiri u ni na n‑tibri ba zaa. ²⁰Ka u daa ŋmaligi n‑gɔsi u nyaandɔliba maa ka yɛli#:-

“Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti yaseeba ban nyɛ faradima,

dama Naawunni naam nyɛ la ya dinni.

²¹Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti yaseeba kɔm ŋɔn mari pampaŋŋɔa,

dama ya nin ti di n‑tigi.

Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti yaseeba ban kumni pampaŋŋɔa,

dama ya nin ti laara.

²²Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti ya, sahanseaa niriba yi yaai ya, ka kari ya m‑basi, ka tuuri ya ka za’asiri ya yuya, ni, a nyɛ la yubeeri, ka ba niŋi lala man Ninsaala Bii zugu. ²³Di nin wulisi, ni, ya laara zoaaya pam arizana ni; ka dizugu ya kyɛ ka ya sufu pɛligi dindaari maa, ka ya waam sufumaasim waa. Ya bu nya? - lala ka ba badima n daa niŋi anabidima la.” ²⁴Ka laa n‑yɛli, ni, “Amaa#:-

Zugbeoo bɛ ni n‑ti yaseeba ban nyɛ bundaandima,

dama ya pun deaai ya nya’asim la.

²⁵Zugbeoo bɛ ni n‑ti yaseeba ban diri ya yuubu pampaŋŋɔa,

dama kɔm nin ti gbaai ya.

Zugbeoo bɛ ni n‑ti yaseeba ban laari pampaŋŋɔa,

dama ya nin ti kaasiri ka kumna.

²⁶Zugbeoo bɛ ni n‑ti ya, sahanseaa niriba zaasa yi tiri ya yusuma; ba badima daa pun niŋi lala n‑ti ziri anabidima la - Bee, m ma’ai ni?”

²⁷Ni, “Amaa n yɛtti ya ban wumni n yɛligu maa, ni: Ya wura ya dindaandima; ya tumma din veela n‑tiri ban namsiri ya. ²⁸Ya susim bunsuma n‑niŋi ban yɛtti ya zulima, ka laa n‑susi Naawunni n‑tiri ban tuuri ya gba. ²⁹Sɔ yi lɔbi i tampɛkka, nyin ŋmaligma kanla gba m‑paasi u. Sɔ mun yi fa i bunyeerigu ka boori i kyinkyinni m‑paasi, nyin di mɔŋŋi u. ³⁰Ŋɔnkam susi i bunseelli, nyin zaŋŋma n‑ti u, ka sɔ mun yi kpikki i neema, nyin di laa m‑boosi u a yɛla. ³¹Dinŋɔna ya yi boori ni niriba niŋi seelli n‑ti ya, ya niŋma lala n‑ti ba gba.” ³²Ka u daa laa n‑yɛli ba, “Ya yi wuri seeba ban wuri ya, ba nin pɛ’ai ya di zugu? Ay! Halli ala’akyi dima gba niŋni lala. ³³Ka ya yi niŋni din veela n‑tiri ban niŋi ya suŋŋa maa, ba nin pɛ’ai ya di zugu? Ay! Halli ala’akyi dima gba niŋni lala. ³⁴Ya yi mari ya buna m‑pɛŋŋni n‑tiri ninvugseeba yan yɛnni, ni, ba siri nin yɔ n‑labsi n‑ti ya, ba nin pɛ’ai ya di zugu? Ay! Halli ala’akyi dima gba pɛŋŋni n‑tiri ba ala’akyi daantaaba ni ba nin ti labsi n‑ti ba bummunni yaasa. ³⁵Amaa see ka ya wuri ya dindaandima ka tumni tunsuma ka pɛŋŋni ya buna n‑tiri niriba kam, ka bu teesiri, ni, ya ti laa n‑deaai a yaasa. Din saha maa ka ya laara nin zoaai pam, ka ya nin leebi Naawunni Ŋɔn Gaari Zaa la biisi. Pa ŋɔn Naawunni n kur niŋni nirilim n‑ti halli ban bu puusiri u, ni tumbeeri dima maa, gba? ³⁶Dinzugu ya zɔm taaba namboo, hoo ya Ba Naawunni ŋɔn zɔri namboo seem la.”

³⁷Yisa daa laa n‑yɛli ba, “Ya di teesiri taaba yɛla, ka Naawunni ku ti teesi ya gba yɛlibeeri; yan di zaŋŋni taaba taalli, ka Naawunni ku ti zaŋŋi ya gba taalli. Ya kyɛri ya taaba taalli m‑pɛŋŋi ba, Ka Naawunni nin ti kyɛ ya taalli m‑pɛŋŋi ya gba. ³⁸Ya zaŋŋma piini n‑ti niriba, ka Naawunni ti ti ya gba, ka yan ti ya deaai seelli maa nin ti paali ya nuusi halli nti yaamna; dama yan ma’asiri n‑tiri ya taaba seem la, lala ka Naawunni nin ti ma’asi n‑ti ya gba.” ³⁹Ka u daa laa n‑nyɛsi ba nyɛsiri wa, ni: “Zooma nin toaai n‑dari u zoontaraana, bee? Ba bayi maa zaa ku lu bɔ’ari ni? ⁴⁰Karimbiiya bu gatti u karimba, amaa karimbii ŋɔn nya wulisigu suŋŋa, u bamsim ni u karimba bamsim nin ti sa’ai taaba.” ⁴¹U daa laa m‑boosi ba, ni, “Ni wula ka i nya muŋŋa i mabii nimbiri ni, ka zaantɔliga deen sa i maŋtoori dinni ni ka i bu nya ka? ⁴²Wula ka i nin toaai n‑yɛli i mabiiya, ni, u kyɛ ka i yiisi munseaa kan bɛ u nimbiri ni, ka deen bu nyara zaantɔliseaa kan bɛ i maŋtoori dinni ni? Nyin birikɔnsi daana wa! Daŋŋma n‑voaai i nimbiri ni zaantɔliga maa m‑basi ka yi nyari suŋŋa pɔi, ka naayi yiisi munseaa kan bɛ i mabii nimbiri ni!”

⁴³Yisa daa naa n‑yɛli ba, “Tisuŋŋu bu wanni walibeeri, ka tibeoo mun bu wanni walisuma. ⁴⁴Ba gɔsiri tikam zaa maŋtoori wala maa nti baŋŋi bumbɔ tii n nyɛ ka. Dama nira zi n‑tɔsi kinkama goaa zugu, ka sɔ mun zi n‑tɔsi sisibi purinkpaŋŋu zugu. ⁴⁵Bunsuma yi bɛ ninvugsuŋŋu sufu ni m‑paali ka, u nin yiisiri bunsuma u sufu maa ni na; ka ninvugbeoo ŋɔn mun sufu paali ni bumbeeri yiisiri la bumbeeri na, dama dinkam bɛ ninsaala sufu ni m‑paali ka, dina ka u yiisiri u noori ni na.”

⁴⁶Ka Yisa daa laa m‑boosi ba, ni, “Wula ka ya boonni ma, ni, ‘N Daana, N Daana’ ka lee m‑bu tumni tunseesi man yɛtti ya, ni, ya tumma maa? ⁴⁷Ŋɔnkam zaa kyɛ n saani na nti wum n yɛligu, ka dɔli di, n nin wulisi ya lala nira ŋɔn ŋmani sɔa: ⁴⁸u ŋmani la hoo tammeerisɔ ŋɔn daa gbi tiŋŋa n‑nyeebi u yiri n‑tɔm tampii zugu; ka koom daa ti kpɛ n‑gyiligi yiri maa ka bu nyaŋŋi n‑dam ka, dama ka daa mɛ suŋŋasuŋŋa. ⁴⁹Amaa ŋɔnkam mun wumni n yɛligu maa ka bu dɔli di, di nira ŋmani la hoo tammeerisɔ ŋɔn daa bu gbi tiŋŋa n‑nyeebi, amaa u kur mɛ n‑tɔm la tambisigu zugu, ka koom daa ti kpɛ n‑gyiligi yiri maa, ka ka daa di lu zaa, ka ka luubu maa daa bɛ pam!”

¹Yisa ŋɔn daa tɔ’asi niriba maa yɛttɔ’a wa zaa nti naai, u daa kyaŋŋi la Kapirinyum. ²Ka soogyadima toondaansɔ n daa bɛ bɛni ka u daabwuttigu daa beera, halli ka dooru maa ti wum u halli ka u ti pɔri kum. ³Di saha maa ka toondaana wa daa wum Yisa yɛla ka daa tum Izraɛli dima kpamseeba ni ba ti susi u ka u kyɛ na nti tibi u baara maa n‑ti u. ⁴Ka ba daa paai u saani na nti bɛlim u n‑yɛtta, “Soogyadima toondaana maa sum ni i suŋŋi u, ⁵dama u wuri ti zuliya wa halli, ka u mɛ la’aŋŋu duu n‑ti ti ni ti kpeeri m‑puusiri Naawunni gba.” ⁶Ban daa ti ya labi n‑kunni na ka Yisa daa dɔli ba n‑kyaŋŋi. Ŋɔn daa ti kyaŋŋi m‑pɔri toondaana maa yiri, ŋɔnwa daa laa n‑tum u zɔdima Yisa saani na, ni, u di mugsi u maŋŋa; ni, ŋɔn toondaana maa poora ni Yisa kyɛ u yiri ni na; ⁷ni, ka mun bu laa n‑sum ni u gba kyɛ Yisa saani na. Amaa u kur yɛlim yɛttɔ’aseesi ŋɔn ya yɛli, ka u baara maa kpaŋŋi. ⁸Ni, dama ŋɔn gba nyɛ la ban su ninvugsɔa, ka u mun gba su soogyaseeba fukumsi ka nin toaai n‑yɛli ba yinni, ni, u kyɛm luginseaa ka u kyaŋŋi, bee n‑yɛli sɔ, ni, u kyɛm na ka u kyɛ na, ka nin toaai n‑yɛli u daabri, ni, u tumma nŋɔ ka u tum di. ⁹Tɔ; ka Yisa ŋɔn daa wum soogyadima toondaana maa ŋɔn daa yɛli seem maa, di daa gyɛri u pam: ka u ŋmaligi n‑yɛli daadam ban daa dɔli u maa, ni, “Yɛlimaŋni ka n ya n‑yɛli ya, halli Izraɛli dima ni gba n na zi n‑nya sɔsɔ ŋɔn niŋi yɛdda hoo doo wa ŋɔn niŋi seem!” ¹⁰Ka toondaana maa ŋɔn daa tum ninvugseeba maa daa labi yiri maa ni na nti nya ka daabri maa pun kpaŋŋi zaa.

¹¹Di nyaaŋŋa ka Yisa daa kyaŋŋi tinseaa kan yuuri boonni Neeni la, ka u nyaandɔliba ni zama pam daa dɔli u. ¹²Ŋɔn daa ti pɔri tiŋŋa maa kpeebu, tiŋŋa maa ni na’akyimbilisɔ kpi ka ba ziiri u n‑yiiri na, ka tiŋŋa maa niriba kabri n‑dɔla. Ŋɔn daa kpi maa ma daa nyɛ la pukoori, ka daa ka bisɔ m‑paasi ŋɔn kpi maa. ¹³Ka ti Dugma daa nya pukoori maa ka di niŋi u namboo, ka u yɛli u, “Di kumna!” ¹⁴Ka Yisa daa kyaŋŋi nti siisi ban daa mari bunseaa n‑ziiri kum maa, ka ban daa ziiri u maa kpalim n‑zaani, ka u tasi m‑booli kum maa, ni, “Na’akyimbila, n ya yɛtti i ni, ni, i doaama!” ¹⁵Ka kum maa daa siri neaai u kum ni n‑doaai n‑zini m‑piili yɛttɔ’a, ka Yisa daa zaŋŋi u n‑ti u ma maa. ¹⁶Ka dabeem daa gbaai sɔkam ka ba pɛ’ari Naawunni n‑yɛtti, ni, “Anabititaari kyɛ duniya wa ni na, ni u ti bɛ ti saani!”, ka laa n‑yɛli, ni “Naawunni gɔsi u niriba yɛla maa.” ¹⁷Ka Yisa ŋɔn daa niŋi seem maa zugu, lahabaari maa daa mooli n‑gyili Gyuudii tingbaŋŋu ni tinseesi an gyiligi bɛni maa zaa.

¹⁸Tɔ. Ka Gyɔni nyaandɔliba daa kyɛ u saani na nti yɛli u Yisa ŋɔn daa niŋni seelli kam zaa maa yɛla. ¹⁹Ka u daa yiisi ba niriba ayi n‑tum ba ti Dugma Yisa saani ni ba ti boosi u, ni, “Nyin n nyɛ ŋɔn ya kyɛ na la, bee ti na gɔsim di daama soori?” ²⁰Ka tuumudima babayi maa daa ti paai Yisa saani na nti yɛli u, “Gyɔni ŋɔn suuri niriba Naawunni koom la n tum ti i saani na ni ti boosi i, ni, nyini n nyɛ ŋɔn ya kyɛ na la, bee, ti na gɔsim di daama soori?” ²¹Di saha ka Yisa daa tibri baaridima pam, ni ninvugseeba dooribeeri ŋɔn daa mari zaa, ka katti arizimbeeri niriba zugu m‑basira, ka neaari zoomma pam nini n‑tiri ba. ²²Ka Yisa daa labsi n‑yɛli Gyɔni niriba, ni, “Ya labma nti yɛli Gyɔni yan nyari ka wumni seela: ni, zoomma nini neaara, ka wɔbsi kyɛnna, ka ban mari kɔmni nyari alaafɛa, ka tubkpiradima wumna, halli ka ban kpi gba neaari kum ni; ni, ka lahabasuŋŋu maa moonni n‑tiri fara dima.” ²³Ka laa n‑yɛli ba, “Ŋɔnkam bu birisiri n yɛla zugu mari la zugsuŋŋu!” ²⁴Tɔ; ka dinŋɔna Gyɔni tuumudima daa doaai n‑kuli, ka Yisa mun daa piili n‑tɔ’asiri n‑tiri daadam maa zaŋŋi n‑kyaŋŋi Gyɔni yɛla, ka boosiri ba, ni, “Bɔ ka ya daa kyaŋŋi mooni ni ya ti nya? Kyimnigu pɛbsigu ŋɔn zeera, bee? ²⁵Bee bɔ ka ya daa lee n‑kyaŋŋi ni ya ti nya? Ninvugsɔ ŋɔn bɔbi neensuma? Ay! - ya bu nya? - ninvugseeba ban yeeri bunveela ka diri bunnya’asa n kur bɛ nadima yiya ni.”; ²⁶ka laa m‑boosi ba n‑yɛli, “Ka bɔ ka ya daa lee n‑kyaŋŋi ni ya ti nya? Ya ya n‑nya la anabisɔ, bee? Yɛlimaŋni ka n ya n‑yɛli ya, ni, halli u gaari anabi gba. ²⁷Ŋɔna n nyɛ ban daa sɔbi sɔ yɛla, ni, Naawunni yɛliya:

‘Ya nyama! - N tuumu nŋɔa;

N tumni u ni u ti daŋŋi i tooni:

Ŋɔna nin maali i kyɛnni maa soori n‑ti i.’

²⁸Amaa n ya n‑yɛli ya, ni, Gyɔni gaari pɔ’aba ŋɔn pun dɔ’ai bidibseeba zaa; amaa ka n ya yɛli ya yaasa, ni, halli ŋɔn poora zaa m‑bɛ Naawunni naam ni gba yi gaari ŋɔna.” ²⁹Tɔ; ka zama kam ban daa bɛ bɛni n‑wumni Yisa ŋɔn yɛli seem maa - halli lampodeaariba gba - ba zaa daa pɛ’ari Naawunni, ni, u soori n nyɛ yɛlimaŋni soori, dama ba zaa daa pun deaai Naawunni kɔsuubu Gyɔni saani. ³⁰Amaa Farisii dima ni karimbadima mun daa bu deaai kɔsuubu maa, ka dizugu ba daa za’asi Naawunni ŋɔn zaali ba seem. ³¹Ka Yisa daa laa n‑yɛli, ni, “Ka bumbɔ ka n ya n‑zaŋŋi n‑ŋmansi zuna niriba wa? Ba lee n‑ŋmanni la bɔa? ³²Ba ŋmani la hoo biisi ban zi daa ni m‑boonni taaba n‑yɛtti, ni, ‘Ti peebi yiiya n‑ti ya ka ya za’asi waa, ka ti laa m‑maanni kuuri n‑ti ya ka ya bu sakki n‑kumna!’ ³³Dama Gyɔni Kɔsuura la daa kyɛ na ka u ba’a ka bundira diibu, bee bunnyuura nyuubu, yɛla ni, ka ya yɛli, ni, arizimbeoo n zi u zugu ni. ³⁴Ka man mun Ninsaala Bii ti kyɛ na ka man ni niriba la’amni n‑dira ka nyuura, ka ya yɛli, ni, ‘Ya bu nya doo wa ŋɔn nyɛ beem daana ni danyuura seem? - ka u laa n‑dɔli zoori ni lampodeaariba ni ala’akyi dima.’ ³⁵Amaa Naawunni yɛm wulisi kamaŋŋa la ban deaai ka zaa saani.”

³⁶Tɔ. Ka Farisii dima dɔsɔ daa booli Yisa ni u kyɛ u yiri na ka ba la’am n‑zini bundirigu zii ni ba di. ³⁷Ka Yisa ŋɔn daa kpɛ na n‑zini sahaseaa la, tiŋŋa maa ni pɔ’a tumbeeri daansɔ daa ti wum, ni, Yisa bɛ la Farisii maa yiri n‑diri bundirigu. Pɔ’a maa daa zaŋŋi kɔlɔbaveelli kan paali turaali kpaam ³⁸n‑kyaŋŋi n‑kpɛ n‑zɛ Yisa nyaaŋŋa ka gbaai kunkuma, ka u nintam tɔ’ari n‑luri Yisa nɔba ni m‑peaari a, ka u mari u zɔbwɔ’ala n‑nyeesiri a, ka bɔbli a, ka zaŋŋi turaali maa n‑soosi Yisa nɔba. ³⁹Ka Farisisɔ ŋɔn daa booli Yisa na maa daa nya lala; ka yɛli u sufu ni, ni, doo wa yi da siri nyɛ la anabi, u naa m‑baŋŋi pɔ’asɔ ŋɔn siisiri u wa ŋɔn bɛ seem, ka mi, ni, tumbeeri daana n nyɛ u. ⁴⁰Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u “Saimoon! M mari yɛttɔ’aseaa ni n yɛli i.”; ka Saimoon labsi n‑yɛli u, “Ndana, yɛlim ma.” ⁴¹Ka Yisa yɛli u, “Dɔppa ayi n daa bɛ ni, n‑daa pɛŋŋi dɔsɔ ligri. Ka ba yinni maa samni daa gaari u taraana samni maa kaman napɔŋŋu piiya. ⁴²Ka babayi maa zaa daa ka ligri n‑nin yɔ n‑labsi sandaana wa, ka u daa kyɛ u sama maa n‑ti niriba ayi maa zaa. Tɔ, ka dinŋɔna niriba ayi wa sunsukkuni, ba ŋɔni nin lee n‑wuri ligri maa daana n‑gaari u kpeaa?” ⁴³Ka Saimoon yɛli, ni, “N teesiya, ni, ŋɔn samni daa galisi pam la.” Ka Yisa daa yɛli u, “I siri baŋŋiya!”, ⁴⁴ka ŋmaligi n‑gɔsi pɔ’a maa ka yɛli Saimoon “I nya pɔ’a wa? Man da kpɛ i yiri wa ni na, i da bu ti ma koom ka m peaai n nɔba: pɔ’a wa mun zaŋŋi u nintam m‑peaari n nɔba ka zaŋŋi u zɔbri n‑nyeesi a. ⁴⁵Ka nyin da bu puusi ma ka mɔ’asi n kparima.” - ba tiŋŋa puusigu kaari nla - “Amaa man kpɛ i yiri wa na halli wayoo ka pɔ’a wa na bu kyɛ n nɔba bɔbligu. ⁴⁶Din paasi yaasa, i bu niŋi kpaam n‑soosi n zugu, amaa pɔ’a wa ŋɔn zaŋŋi turaali kpaam n‑soosi n nɔba. ⁴⁷Dizugu n ya yɛli i, ni, ba kyɛ pɔ’a wa taalli din galisi pam m‑pɛŋŋi u, u wurilim ŋɔn galisi pam zugu; amaa ninvugsɔ taalli din bu galisi ka ba kyɛ di m‑pɛŋŋi u, di daama wurilim gba bu ya galisi.” ⁴⁸Ka ŋmaligi n‑yɛli pɔ’a maa, “N kyɛ i taalli maa m‑pɛŋŋi i.” ⁴⁹Ka ninvugseeba ban daa la’amni ni Yisa n‑diri maa daa nyurimni ba kparima ni n‑yɛtti taaba, ni, “Ŋɔni mun n lee nŋɔa? - halli nti kyɛri niriba taalli m‑pɛŋŋni ba!”, ⁵⁰Di saha la ka Yisa laa n‑yɛli pɔ’a maa “Kyɛma ni sufudoaa; i yɛdda niŋbu n tuligi i.”

¹Di saha maa Yisa daa gyiligi tinsi maa zaa ni a tinkpansi nti yiisi wa’azu ka yɛli ba Naawunni naam lahabasuŋŋu maa ŋɔn nyɛ seem. ²Ka u nyaandɔliba piiya ni ayi la daa dɔli u m‑bɛ u saani. Pɔ’aseeba gba daa dɔla, baseeba Yisa ŋɔn daa pun tibi ba dooribeeri ka kari arizimbeeri ni ba yi ka kyɛ ba. Pɔ’aba maa yinni n daa nyɛ Mariama ŋɔn daa yi Magdala tiŋŋa ni na, ka ŋɔna ka arizimbeeri ayɔpɔi daa yi u ni n‑kyɛ u la: ³Gyeoowana gba daa bɛ ni, ŋɔn sira n daa nyɛ NaaHɛroodi yiri kpeema, ka u yuuri daa boonni Kyuuza; ni Suzanna, ni pɔ’aba pam m‑paasi ba zugu. Ba zaa daa dɔli Yisa ni u nyaaŋŋa n‑suŋŋni ba, ka mari ba maŋtoori neema n‑diisiri ba.

⁴Tɔ, daadam n daa yi tinsi ni n‑la’asi n‑kyɛ Yisa saani na ka u daa tɔ’asi yɛttɔ’anyɛsiri n‑ti ba, ni, ⁵“Pukpaarisɔ n daa kyaŋŋi puu, ni u ti waali u bumbura. Ka ŋɔn daa waanni maa, a seesi daa lu la sɔkpaŋŋa, ka niriba nɔ n‑nɔ a, ka niinsi gba daa nya a n‑di a zaa. ⁶Tɔ, di saha maa bumburiseesi daa lu la kuga ziiya; ka an daa ti buli sahanseaa la, kuga maa daa kyɛ ka a bu nyaŋŋi n‑zoaai ka a gba daa gyɛkki n‑kpi, an daa kɔŋŋi tammaasiri maa zugu. ⁷Tɔ, ka a seesi gba daa lu goosi ni, ka goosi maa daa doaai n‑gabi a ka a kpi. ⁸Amaa bumbura maa seesi daa lu la tansuŋŋu ziiya. Dizugu a daa nɔbi suŋŋa ka laa n‑dɔ’ai pam ka u ŋma n‑nya kpalankɔbsi.” Tɔ; ka ŋɔn daa tɔ’asi n‑naai, ka u daa yeaai u noori n‑yɛli pampam, ni, “Ŋɔnkam mari tuba n nin wum, ŋɔn wumma!”

⁹Tɔ; di nyaaŋŋa u nyaandɔliba la daa boosi u la nyɛsiri maa gbinni; ¹⁰ka u yɛli ba, “Yarima ka ŋɔn Naawunni pun ti ya soori ni ya baŋŋi u naam yɛlisɔ’ara an nyɛ seem; amaa seeba saani di tɔ pam ni ba baŋŋi nyɛsiri gbinni, halli ba gɔsiri n‑gɔsiri gba ka ku nya, ka ba wumni gba ka bu ya m‑baŋŋi di gbinni. ¹¹Tɔ; nyɛsiri maa gbinni nŋɔa#:- Bumbura maa nyɛ la Naawunni yɛligu. ¹²Bumburiseesi an daa lu sɔkpaŋŋa ni la wulisiri la ninvugseeba ban wum yɛligu maa ka Sintaani laa n‑yiisi ka ba sufu ni ka kyɛ ba: ka ba kɔŋŋi tuliginsim, yɛdda kaalinsi zugu. ¹³Tɔ; ka kuga zugu dina la mun nyɛ la ninvugseeba ban wum yɛligu maa, ka deaai ka ni sufumaasim; amaa ban ka nya’a zugu di bu yuura, dama sahasuŋŋu ka ba niŋi Naawunni yɛdda; amaa di yi tɔ sahanseaa, ba nin labi la nyaaŋŋa m‑basi. ¹⁴Goosi ni dina la mun nyɛ la ninvugseeba ban wum yɛligu maa ka ba teesa na kur bɛ duniya wa yɛla ni la, ni ka neema ni ka bunnya’asa ni la m‑paasi. Lala zugu ka yɛligu maa bu mari nyoori ba sufu ni. ¹⁵Amaa tansuŋŋu dina la nyɛ la ninvugseeba ban wum yɛligu maa ka deaai ka ni yɛlimaŋni n‑niŋi ba sufu ni; ka ba mari nyoori pam di zugu - ba sufu puu antaam nla.”

¹⁶Ka u daa laa n‑yɛli ba, ni, “Sɔ bu nyoaari firila ka laa m‑mari laa m‑pinni ka, bee n‑zaŋŋi n‑zaali gadu lɔŋni; ay! - ba tɔmni ka la saazugu ka ban kpeeri na maa nyari kasi. ¹⁷Bunsɔ’ariseaa ka ni ka ba ku baŋŋi kan bɛ seem zaa. ¹⁸Dizugu ya kpasim suŋŋa ya wumpu ziiya, dama ninvugsɔ ŋɔn mari seelli ya n‑nya m‑paasi, amaa ŋɔn ka seelli maa ŋɔna, halli ŋɔn teesiri, ni, u mari seelli fiiŋ maa ka ba nin ti fa ka kyɛ u yɔri.”

¹⁹Tɔ; ka Yisa ma, ni u tinzɔppa, daa kyɛ u saani na ka bu toaai n‑nya u, daadam ŋɔn daa zoaai la zugu. ²⁰Ka ba daa yɛli Yisa, ni, “I ma ni i tinzɔppa bɛ samanni m‑boori ni ba nya i.” ²¹Amaa u daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Ninvugseeba ban wum Naawunni yɛligu maa ka sakki u noori la n nyɛ ban nyɛ m ma ni n tinzɔppa.”

²²Dahinseaa ka Yisa ni u nyaandɔliba daa paai mɔ’ari ni nti kpɛ nyariŋŋu ni. Ka u yɛli ba, “Ya kyɛ ka ti kyaŋŋi nti du mɔ’ari wa duuri sa.” ²³Tɔ, ka ba daa piili n‑kyɛnni koom maa zugu halli ka Yisa ti gbisi. Di saha ka pɛsititaari daa doaai mɔ’ari maa ni n‑zeera. Ka daa zɛ ni halli ka nyariŋŋu maa ti ya paali ni koom. ²⁴Ka dabeem yi gbaai u nyaandɔliba maa ka ba daa neaai Yisa u goom ni ka yɛli, “Eeh, Ti daana! Ti zaa kpiiri ni, pɛsigu wa zugu!” Ka ŋɔn daa neaai, u daa tasi pɛsigu maa ni kɔmiisi la. Ka di lu n‑fɔ surimm. ²⁵Di saha ka u yi boosi ba, ni, “Ya yɛdda la lee?”, ka dabeem maali n‑gbaai ba. Di daa gyɛri ba pam, ka ba yi tɔ’asiri n‑tiri taaba ka boosiri, ni, “Bɔ nira n nyɛ ŋɔnŋɔa? - halli ka u mari yiiko n‑toaai n‑tasiri pɛsigu ni kooma gba ka a wumna!”

²⁶Tɔ; ka ba daa laa n‑kyaŋŋi halli nti paai Gyɛrasa tingbaŋŋu maa ni (i yi ti yi Galilii n‑du mɔ’ari ni, lala tiŋŋa bɛ la i tooni ya’ari wa sa). ²⁷Tiŋŋa maa ni ka arizimbeeri daa daamni dɔsɔa, ka lala doo maa daa bu yeeri kparigu ka laa m‑bu soori kuriga, ka u daa pun bɛ lala n‑yuui. U daa bu gbeeri yiri ni, amaa u daa bɛ la gbala zii ni n‑gyinna. Ka Yisa ŋɔn daa yi nyariŋŋu maa ni sahaseaa la, arizinni daana wa daa yi u zugu na. ²⁸Tɔ; ŋɔn daa ti nya Yisa, u daa gbaani tiŋŋa ka tasi pampam, ni, “I ya niŋi ma la wula? - Yisa nyin Naawunni Ŋɔn Ka Kpeaa wa biiya! N susiri i ni, ni, nyin di namsi ma!” ²⁹Ŋɔn Yisa daa pun tasi arizimbeoo maa, ni, u yim ka kyɛ doo maa, ka dizugu ka arizinni maa daa tɔ’asi lala. Arizimbeoo maa daa yi ti lusi doo maa la sahaseaa, ba daa yi zaŋŋi kutti m‑ba u nuusi ni u nɔba n‑dooli u ka u kur kyisiri a ka arizinni maa kyɛ ka u zɔ n‑kpɛ yoo ni; ka di daa pun yuui lala. ³⁰Tɔ; ka Yisa daa yi boosi u yuuri ka u yɛli, ni, u yuuri boonni la ‘Zama’, dama arizimbeeri pam n daa la’asi m‑bɛ u ni. ³¹Arizimbeeri maa yi susiri u ni, ni, u di katti ba n‑yiisiri n‑taasiri ba bɔ’azuliŋŋu ni. ³²Tɔ; ka di saha maa kurikyuu bɔbgu gba daa bɛ la kunkunni lugri ni n‑dira, ka arizimbeeri maa daa susi soori, ni, Yisa sakkma ka ba yi n‑kpɛ kurikyuudima maa ni. ³³Ka u daa ti ba lala soori. Ka arizindima maa daa yi doo maa ni n‑kpɛ kurikyuudima maa ni, ka ba vaai n‑guui halli nti lu mɔ’ari ni ka koom di ba.

³⁴Tɔ; ka ninvugseeba ban daa guri kurikyuudima maa ŋɔn daa nya lala, ba daa zɔ yoomyooma n‑kyaŋŋi m‑paai timpuuni niriba, ni seeba ban daa tumni puri ni gba, ³⁵nti tisi lahabaari zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban nya seem maa. Ka niriba pam daa siri yi na ni ba nya yɛttɔ’aseaa kan niŋi maa. Ban daa paai na, ba daa nya doo maa, ka arizimbeeri yi ka kyɛ u, ka u zi la Yisa tooni ka yɛ u sutura ka yɛttɔ’aseaa ka u. Di daa gbaai ba dabeem pam. ³⁶Ka ban nini daa nya maa daa yɛli daadam maa Yisa ŋɔn tibi arizimbeeri daana maa seem. ³⁷Niriba ban daa yi Gyɛrasa tinkpansi zaa maa daa yɛli u, ni, u kyɛma ka kyɛ ba, dama di kpeesi ba dabeem pam. Ka Yisa daa siri laa n‑kpɛ nyariŋŋu maa ni, ni u labi. ³⁸Di saha maa ka Yisa ŋɔn tibi dɔsɔ maa daa susi soori ni u dɔli u n‑kpalim m‑bɛ u saani; amaa Yisa daa yɛli u, ni, u kulima u tiŋŋa ³⁹nti wulisi Naawunni ŋɔn tum seem n‑ti u. Ka u daa siri kyaŋŋi n‑gyili tiŋŋa maa zaasa nti mooli Yisa ŋɔn tibi u seem.

⁴⁰Tɔ. Yisa ŋɔn daa labi la, niriba pam pun guri u, ni ba gyaari u. ⁴¹Ka dɔsɔ daa bɛ bɛni ka u yuuri daa boonni Gyayiruusi; ba tiŋŋa wunsusigu la’aŋŋu duu kpeema n daa nyɛ u. Tɔ, ka ban daa kur gyaari u n‑naara, Gyayiruusi gba yi na n‑gbaani u tooni, ⁴²ka yɛli u, ni, u bipungaŋŋa ka dooru mukki u yiri ni, bii maa mun yuuma daa paai hoo yuuma piiya ni ayi. Ni, u susiri Yisa, ni, u kyɛm yiri maa ni na dama bii maa pɔri kum.

Ka Yisa ŋɔn daa sakki lala ka bɛ soori ni n‑kyɛnni la, niriba kur bɛ la kpa’abu ni m‑mugsiri u, ka daari taaba ni ba nya u. ⁴³Di saha maa gba ka pɔ’asɔ daa bɛ ba sunsukkuni, ka u daa soori halli yuuma piiya ni ayi ka tiimadima sɔsɔ daa bu nyaŋŋi n‑tibi u - u ziim daa bu ŋmaara: ⁴⁴ka pɔ’a wa daa tabli na n‑kpaŋŋi u maŋŋa n‑siisi Yisa bunyeerigu, ka ziim maa daa di ŋmaai kyiribbi! ⁴⁵Tɔ; din daa niŋi maa zugu Yisa daa boosi, ni, “Ŋɔni n da siisi ma la?” Ka niriba maa zaa kyiisi n‑naai, ka Piita gba yɛli, ni, “N Daana, daadam maa ŋɔn zoaai m‑mugri i seem wa, ka sɔ siisi i?” ⁴⁶Amaa Yisa daa bu sakki, ka yɛli “Ay, amaa sɔ n siisi ma, dama m baŋŋiya, ni, yiiko yi n saani n‑kpɛ sɔ ni.” ⁴⁷Ka pɔ’a maa daa nya ka di ka sɔ’abu, ka dizugu u daa kyɛ Yisa saani na, halli ka dabeem daa gbaai u gba, ka gbaani u tooni ka yɛli ba daliiriseaa kan kyɛ ka u siisi u, ni u siisigu maa ŋɔn tibi u dooru yoomyooma seem; ka ba zaa daa wumna. ⁴⁸Di saha maa ka Yisa yi yɛli u, “M biiya, kyɛma ni alaafɛa. I niŋi la yɛdda, di zugu ka i nya tippu.” ⁴⁹Ka u daa kur bɛ la yɛttɔ’a ni, ka dɔsɔ yi kpeema maa yiri ni na nti yɛli u, ni, u bii maa kpiya, ni, dizugu u di laa m‑mukkri karimba maa u bii maa zugu. ⁵⁰Amaa Yisa ŋɔn daa wum lala, u daa labsi n‑yɛli doo maa, ni, “Di kyɛ ka dabeem mari i, kur niŋma yɛdda ka u nya alaafɛa.”

⁵¹Tɔ; ŋɔn daa mari nti paai yiri maa ni, u daa bu sakki ni sɔsɔ kpɛ duu maa ni, na’ala Piita ni Gyɔni ni Gyeemsi, m‑paasi bii maa ba ni u ma zugu. ⁵²Di saha maa ka yiri maa ni niriba zaa daa kur bɛ la kunkuma ni, ka kaasiri bii maa zugu; amaa Yisa daa yɛli ba, “Ya di kumna; u bu kpi, amaa u gbisiri ni.” ⁵³U daa tɔ’asi lala, ka di ku ba la laari, dama ba daa pun koaai bii maa tama zaa. ⁵⁴Tɔ; di saha ka u gyi bii maa nuu ka yɛli, “Biiya, doaama!” ⁵⁵U yɛligu daa bu lu tiŋŋa ka bii maa siiya pun labi na ka u daa doaai n‑zaani ya’abi; ka Yisa yɛli ba, ni, ba zaŋŋma diibu na n‑ti bii maa ka u di. Ka dinŋɔ daa niŋi doo maa ni u pɔ’a alahazibu pam, ⁵⁶amaa u daa kpaam ba, ni, ba di yɛli n‑ti sɔsɔ din niŋi seem.

¹Tɔ. Sahanseaa Yisa ŋɔn daa ti booli u nyaandɔliba piiya ni ayi la n‑la’am taaba, u daa ti ba soori ni ba mari yiiko ni fukumsi zaŋŋi n‑kyaŋŋi arizimbeeri yɛla, ka tibri dooru balibu kam. ²U daa tum ba ni ba yi nti mooli Naawunni naam lahabaari, ka tibi baaridima. ³Ka u daa yɛli ba, ni, “Ya di zaŋŋi bunseelli ya sɔkyɛnni maa ni: yan di zaŋŋi zangbeaa bee booriga, bee bundirigu, bee ligri, bee bunyeera ayiyi. ⁴Ya yi kur ti paai yiri seaa, ya kpeema ka bɛ bɛni halli nti yi tiŋŋa maa ni. ⁵Niriba yi bu deaai ya, yan yiiri tiŋŋa maa sahanseaa la, ya kpaasim ya napɔntam m‑basi, ka di leebi din wulisiri ban bɛ seem n‑gyanni ba.”

⁶Ka dizugu ba daa yi soori n‑kyaŋŋi n‑gyili tinkpansi ni, m‑moonni lahabasuŋŋu maa ka tibri dooru balibu kam, lugri kam zaa. ^7-9Ka dizugu niriba daa yɛtti, ni, Gyɔni Kɔsuura n neaai kum ni, ka seeba yɛtti, ni, Ilaygya n labi na, halli seeba gba daa yɛtti, ni, kurimbuni sa anabisɔ n labi u nyɔvuri ni na. Ka NaaHɛroodi Tɛtirakyi la ŋɔn daa baŋŋi lala, ka wum dinkam zaa niŋni maa, di daa gyɛri u pam ka u daa yɛli, “Man daa fikki Gyɔni zugu, ka ŋɔni yɛla ka n laa n‑wumni wa?”, ka u daa kur kpaŋŋni u maŋŋa ni u ti nya u.

¹⁰Tuumudima maa ŋɔn daa ti labi na, ba daa yɛli Yisa ban daa niŋi seem zaa. Ka u daa zaŋŋi ba ka ba foaai ba mammansi n‑kyaŋŋi tinseaa ban boonni Bɛtsaida la. ¹¹Amaa zama maa daa baŋŋi ŋɔn bɛ luginseaa ka dɔlisi u nɔba. Ka Yisa daa deaai ba ka tɔ’asi n‑ti ba zaŋŋi n‑kyaŋŋi Naawunni naam maa yɛla. U daa laa n‑tibi bankam zaa daa boori tippu.

¹²Tɔ; ka wuntaŋŋa ŋɔn daa ti kabgi u nyaandɔliba piiya ni ayi maa daa kyɛ u saani na n‑yɛli u, “Tim niriba maa soori ka kyɛ ka ba wurim n‑kpɛ tinkpanseesi an gyiligi kpa maa ni, ni tiŋŋa maa zaa ni, nti bɔ bundirigu n‑di, ka nya goom ziiya, dama moo ni ka ti bɛ ni maa.” ¹³Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Ya tim ba bunseelli ka ba di.”; ka ba labsi n‑yɛli u, “Ti ka diibu m‑paasi paanukpila anu, ni zaasim ayi kɔkɔa. See ka ti kyaŋŋi nti da bundirigu na n‑ti niriba pam wa zaa.” Zama maa ni dɔppa mun daa paai niriba tusa anu. ¹⁴Ka Yisa daa yɛli u nyaandɔliba maa, ni, “Kyɛ ka niriba maa zinni ninvugu pisinunu.” ¹⁵Ka ba daa niŋi lala, ka sɔkam zaa zinni tiŋŋa. ¹⁶Ka u zaŋŋi paanu anu ni zaasim ayi maa n‑gɔsi saazugu ka puusi Naawunni ka purigi bundirigu maa. Ka yi zaŋŋni di n‑tiri u nyaandɔliba maa ni ba tɔtti niriba maa. ¹⁷Di saha maa ba zaa daa diya n‑tigi, ka nyaandɔliba maa daa la’asi dikyɛba an kpalim la m‑paali peeri piiya ni ayi.

¹⁸Tɔ. Dindahinseaa Yisa daa ti bɛ ni, ŋɔn ni u nyaandɔliba maa, ka u daa susiri la Naawunni u kɔkɔa; ka u daa boosi u nyaandɔliba maa, ni, “Ba yɛtti, ni, man nyɛ la ŋɔni?” ¹⁹Ka ba labsi n‑yɛli u, ni, “Ninvugseeba yɛliya, ni, i nyɛ la Gyɔni Kɔsuura; ka baseeba mun yɛliya, ni, i nyɛ la Ilaygya, halli ka seeba mun yɛli, ni, i nyɛ la kurimbuni sa anabisɔ ŋɔn labi u nyɔvuri ni na.” ²⁰Ka Yisa labsi m‑boosi ba yaasa, ni, “Ka yarima mun teesiya, ni, n nyɛ la ŋɔni?”; ka Piita gyɛrigi n‑yɛli, “I nyɛ la Masiiya - sɔ Naawunni ŋɔn tum na la.” ²¹Ka Yisa daa kpamsi ba pam ni ba di yɛli sɔ, ni, u nyɛ la Masiiya maa. ²²U daa laa n‑yɛli ba m‑paasi, ni, “See ka man Ninsaala Biiya di wahala pam. Tiŋŋa wa kpamma maa nin za’asi ma, ban ni gyeeŋŋu toondaandima ni karimbadima gba. Ba nin ku ma, ka daba ata daari n nin neaai kum ni n‑labi n nyɔvuri ni.” ²³Ka Yisa daa yɛli ba m‑paasi, ni, “Ŋɔnkam boori ni u dɔli ma, see ka u za’asi u maŋŋa ka zaŋŋi u kum dɔpulli n‑ziiri beoo kam n‑dɔli ma. ²⁴Dama ŋɔnkam zaa yi boori u nyɔvuri maa nin kɔŋŋi ka; ŋɔn mun yi sakki ni u kɔŋŋi u nyɔvuri, mani zugu, ŋɔna n nyɛ sɔ ŋɔn nin nya nyɔvuri. ²⁵Nira yi di duniya zaa ka kɔŋŋi u nyɔvuri, bee sa’amni ka, di suŋŋi u la wula? ²⁶Ninvugsɔ yi zɔri vi man ni n yɛligu maa zugu, ŋɔna zugu Ninsaala Bii maa nin ti zɔ vi, sahanseaa u yi mari u gyirima n‑kyɛ na, ni u Ba gyirima, ni malaakadima zaa m‑paasi u zugu. ²⁷Yɛlimaŋni ka n yɛliya, ni, ninvugseeba bɛ yarima ban zɛya wa ni ka ku kpi pɔi, ka naayi nya Naawunni naam.”

²⁸Tɔ. Yisa ŋɔn daa tɔ’asi lala nyaaŋŋa, di daa niŋi kaman daba anii ka u daa zaŋŋi Piita, ni Gyɔni, ni Gyeemsi m‑paasi u zugu, ka ba daa du zoori maa zugu ni ba ti susi Naawunni. ²⁹Ka Yisa ŋɔn daa ti susiri maa, u nindaa daa takkiya, ka u sutura neaai, nyain, kaman saa nya’asigu. ³⁰Ka ba daa nya ka dɔppa ayi daa yi na n‑la’am n‑tɔ’asiri ni Yisa - Musa ni Ilaygya n daa nyɛ ba. ³¹Ba daa neaari ni veelim ni gyirima pam, ka ba yɛttɔ’a daa nyɛ la zaŋŋi n‑kyaŋŋi Yisa ŋɔn nin paai Gyɛrusalɛm nti ka ni seem yɛla. ³²Di saha maa ka goom daa gbaai Piita ni u taaba maa: amaa ban daa ti neaai, ba daa nya Yisa gyirima veelim; ka nya dɔppa ayi maa, ka ba kpalim n‑zɛ u luga ni. ³³Ka niriba ayi maa ŋɔn daa ti ya n‑ŋmaligi n‑kyaŋŋi ka kyɛ Yisa sahaseaa maa, Piita daa yɛli u, “N Daana, ti kpa wa beesigu veela! Kyɛ ka ti ti suga ata - i dinni yinni, ni Musa dinni, ni Ilaygya mun dinni yinni.” (Piita daa bu mi ŋɔn yɛtti seem maa gbinni). ³⁴Ka Piita ŋɔn daa kur kpalim n‑tɔ’asiri lala maa sangbana di sigi na n‑lim ba, ka dabeem daa gbaai ba pam ban daa kpeeri sangbana maa ni zugu. ³⁵Ka kukɔri daa yi sangbana puuni na n‑yɛtti, ni, “M bii nŋɔ, ŋɔna ka n gaŋŋi: ya wumma u noori!” ³⁶Ka kukɔri maa ŋɔn daa ti tɔ’asi n‑naai, ba nya ka Yisa kɔkɔ n kpalim n‑zɛya. Ka ba daa zaŋŋi yɛlli maa n‑sina, ka daa bu yɛli ban daa nya seelli maa yɛla n‑ti sɔa.

³⁷N‑neaai beoo ka ba daa sigi zoori maa zugu na, ka daa paai zama pam ziiya. ³⁸Ka niriba maa ni doo yinni daa kaasi m‑booli, ni, “N Karimba! N susiri i ni, ni, i gɔsi m bii wa n‑ti ma, dama n ka bisɔ m‑paasi u zugu. ³⁹I bu nya arizimbeoo ŋɔn zi u zugu n‑yisigri u seem? U yi ti bɛ m‑bɛ n‑kaasi pam, ka arizinni maa darigi u halli ka nantoori fufukku ti yiiri u noori ni na, n‑kur mugsiri u ka ku sakki ni u basi u. ⁴⁰Ka m pun susi i nyaandɔliba wa, ni, ba karima arizimbeoo maa m‑basi, ka ba bu nyaŋŋi.” ⁴¹Ka Yisa gyɛrigi n‑yɛli, “Ah! Ya zuna niriba wa n kur nyɛ bungɔlima, ka ku sakki yɛdda niŋbu! Daba ala ka mani ni yarima nin la’am m‑bɛ ni, bee daba ala ka n ya toaai n‑di ya sugru? Mari i bii maa n‑kyɛ kpa na!” ⁴²Ka ŋɔn daa mari bii maa n‑kyɛnni Yisa saani na, arizimbeoo maa daa lusi u tiŋŋa ka darigi u. Ka Yisa daa tasi arizinni maa zugu ka kyɛ ka bii maa kpaŋŋi, ka u zaŋŋi u n‑labsi n‑ti u ba maa. ⁴³Ka di daa niŋi niriba maa alahazibu zaŋŋi n‑kyaŋŋi Naawunni ŋɔn galisi seem.

⁴⁴Tɔ; ka zama maa ŋɔn daa kur teesiri Yisa ŋɔn daa tumni alahazibu tunseelikam zaa yɛla maa, u daa yɛli u nyaandɔliba maa, ni, “Ya kyɛ ka yɛttɔ’aseaa man ya tɔ’asi wa kpɛ ya tuba ni suŋŋa: ba nin zaŋŋi man Ninsaala Biiya n‑niŋi ninsaalidima nuu ni.” ⁴⁵Amaa ba daa bu baŋŋi Yisa ŋɔn daa yɛli seem maa gbinni, ka di daa sɔ’ai ni ba saani, ka ba daa kɔŋŋi di baŋŋni zaa. Ka ba mun daa bu boosi u m‑baŋŋi, dabeem ŋɔn daa mari ba maa zugu.

⁴⁶Yisa nyaandɔliba maa daa ti ŋmeeri la taaba nangbankpeemni ni ba baŋŋi ŋɔn gaari u kpeaa ba puuni. ⁴⁷Ka Yisa daa baŋŋi ba sufu ni teesa, ka u booli bibila na n‑zaŋŋi u n‑zaali n‑tabli u mammaŋŋa, ka yɛli ba, ni, ⁴⁸“Ŋɔnkam deaari bibila wa tataabu man yuuri zugu deaari la mani, ka ŋɔnkam mun deaari ma deaari la Ŋɔn tum ma na maa. Dinŋɔna ŋɔn poora ya zaasa ni, di daama gaari ya zaa.” ⁴⁹Ka Gyɔni daa yɛli Yisa, “N Daana, ti da nya sɔ ka u mari i yuuri n‑katti arizimbeeri, ka ti bu sakki ni u tum lala, ŋɔn bu tabli ti la’aŋŋu n‑dɔla zugu.” ⁵⁰Amaa ka Yisa yɛli u, ni, “Di za’asiri u, dama ŋɔnkam bu zabri ya n nyɛ ŋɔn zɛ ya nyaaŋŋa.”

⁵¹Tɔ. Yisa saazugu lappu saha ŋɔn daa ti paai na, u daa gbaai la Gyɛrusalɛm kyɛnni ni nimbiri moaa. ⁵²Ka u daa tum tuumudima ni ba daŋŋma u tooni. Ka dizugu u tuumudima maa daa paai Samɛrii tinkpanseaa puuni nti maali siri zaa n‑guri u. ⁵³Ka tinkpaŋŋa maa dima daa ti za’asi, ni, ba ku deaai u, ŋɔn bɛ soori n‑kyɛnni Gyɛrusalɛm maa zugu. ⁵⁴Ka u nyaandɔliba wa, ban yuya boonni Gyeemsi ni Gyɔni la, ŋɔn daa wum lala maa, ba daa boosi Yisa, ni, “Ti Dugma, i boori ni ti kyɛ ka bugum yi saazugu na nti di ba, bee?” ⁵⁵Ka Yisa daa ŋmaligi n‑tasi ba zugu; ⁵⁶ka ba daa doaai n‑gaari m‑paai tinkpanseaa nti gbɛ bɛni.

⁵⁷Yaasa, Yisa ni u nyaandɔliba maa ŋɔn daa ti bɛ soori zugu n‑kyɛnna, dɔsɔ kyɛ na nti yɛli u, “N nin dɔli i n‑kyɛnni luginseelli kam zaa.” ⁵⁸Ka Yisa yɛli u, “Yɔbaasi mari la vɔya n‑kpeera, ka niinsi mun mari la teeri n‑tɔmna, amaa man Ninsaala Biiya ka luginseaa man nin zaŋŋi n zugu n‑dooli gba.” ⁵⁹Ka Yisa daa laa n‑yɛli dɔsɔ, ni, “Dɔli ma!”, ka di daama yɛli u, ni, “Kur kyɛ ka n kuli ka m ba yi ti kpi ka n sɔ’ai u pɔi ka naayi kyɛ na n dɔli i.” ⁶⁰Amaa ka Yisa daa yɛli u, “Kyɛ ka kpiimma sɔ’ari ba kpiintaaba: nyin muna - kyɛma nti moonni Naawunni naam mooligu.” ⁶¹Ka sɔ mun daa ti laa n‑kyɛ na nti yɛli Yisa, ni, “N Daana, n nin dɔli i, amaa kyɛ ka n kuli n‑kyeoosi n yiri dima pɔi, ka naayi kyɛ na n‑dɔli i.” ⁶²ka Yisa yɛli u, ni, “Ninvugsɔ ŋɔn zaŋŋi u nuu n‑gbaai kuuri ka laa n‑gɔsiri u nyaaŋŋa bu sumni Naawunni naam beebu ni.”

¹Dinŋɔ nyaaŋŋa ka ti Dugma Yisa daa yiisi ninvugpisiyɔpɔi ni ayi m‑paasi ka puri ba niriba ayiyi n‑tum ba ni ba daŋŋi u tooni n‑kyaŋŋi tinseesi zaa u mammaŋŋa gba ŋɔn ya kyaŋŋi. ²Ka yɛli ba, ni, “Ya kyi ŋmaabu tuma wa zoaaya pam, amaa ka ya tuntumniba maa mun bu zoaai; dizugu ya susim ti Dugma ŋɔn nyɛ puu wa daana, ka u tum niriba na m‑paasi ba ŋma. ³N tumni ya ni ya yim soori n‑kyaŋŋi, amaa ya baŋŋma, ni, ya nyɛ la kaman pɛbiseeba ban bɛ kunduna sunsukkuni. ⁴Yan di mari baagyi bee booriga bee namna n‑kyaŋŋi; ya mun di puusiri sɔ soori ni. ⁵Ka ya yi ti paai n‑kpɛ yiri seaa zaa ya yɛlima, ni, Naawunni nin taasi u sufudoaa n‑niŋi yiri wa ni na: ⁶ka sufudoaa daana yi siri bɛ bɛni, dinŋɔna ya gba sufudoaa nin bɛ u saani. Amaa di yi pa lala, di nin labi ya saani na. ⁷Ya kpalimma yiri maa ni n‑diri ka nyuuri bunseelli kam zaa ba yi ti nyaŋŋi n‑ti ya, dama di sumsi ni tuntumna deaari u yoori. Yan di laa n‑yiiri yiri seaa n‑lɔŋŋni yiri seaa. ⁸Ya mun yi paai tinseelli kam ka ba sakki n‑deaai ya, ya dim bundiriseelli zaa ban nin zaŋŋi n‑ti ya, ⁹ka tibi baariseeba ban bɛ tiŋŋa maa ni ka ba kpaŋŋi, ka yɛli daadam maa, ni, Naawunni naam paari ba na. ¹⁰Amaa ya yi ti kpɛ tinseaa ka ba bu sakki ni ba deaai ya, ya dɔli lala tiŋŋa maa sɔya n‑yɛtta, ¹¹‘Halli ya tiŋŋa wa tankpɔseesi an pirigi ti nɔba wa gba ti nin pisigi m‑basi ya zugu, amaa see ka ya laa m‑baŋŋi, ni, Naawunni naam paari ya na.’ ¹²Ka n yɛli ya, ni, Zaadaari yi ti paai, di nin tɔ n‑tiri lala tiŋŋa dima n‑gaari din ti ya n‑tɔ n‑tiri ninvugbɛseeba ban daa bɛ Sɔdoom tiŋŋa ni seem la gba.” ¹³Ka Yisa daa laa n‑yɛli, “Zugubeoo ka ya nin nya, yarima Kɔreezini dima ni Bɛtsaida dima wa! Dama ba di yi daa tum tunkara Taaya ni Saidoon tinsi ni hoo man tumni seesi ya tinsi maa ni la, ban tumbeeri dima wa daa naa n‑yɛ tankyɛra n‑zinni m‑bugi tampɛ’alim n‑wulisiri ba sufusa’aŋŋu ŋɔn nyɛ seem, ka takki ba halibeoo beebu la: m‑pun niŋi lala ka di daa naa n‑yuui. ¹⁴Amaa Zaadaari halli Taaya ni Saidoon ninvugbeeri wahala gba ku paai ya dinni. ¹⁵Yarima muna, ya Kapirinyum dima wa, ya bu duusiri la ya mansi m‑paai arizana ni? Amaa ba nin sigsi ya kpiimma tiŋŋa ni sa. ¹⁶M biisi, ŋɔnkam sakki n‑wum ya noori wumni la mani, ka ŋɔnkam za’asi ya noori wumpu za’asiri la mani; ka ŋɔnkam mun za’asi ma za’asiri la Ŋɔn tum ma na la.”

¹⁷Ka Yisa ŋɔn daa tum ninvugpisiyɔpɔi ni ayi seeba la n daa ti kyaŋŋi ka labi u saani na ni sufupeelli, nti yɛli u, ni, “Ti Dugma, halli arizimbeeri gba ka ti nyaŋŋi i yuuri zugu!” ¹⁸Ka u yɛli ba, “N gɔsi n‑nya ka Sintaani mammaŋŋa yi saazugu n‑lu na kaman saa ŋɔn yi nyakki seem la!”, ni, ¹⁹“Ya nyama, n ti ya soori ni ya nin toaai n‑nɔ wugi ni nansi yɔriyɔri, ka nyaŋŋi ti Dindaana maa kpeeŋŋu zaa, ka bunseelli kam ku toaai n‑niŋi ya seela. ²⁰Amaa dinŋɔ zaa yɔri, yan di kyɛ ka ya sufu pɛligi ni yan nyaŋŋi arizimbeeri maa zugu, amaa ya kyɛ ka ya sufu pɛligi ban pun sɔbi ya yuya arizana ni maa zugu.”

²¹Di saha maa ka Naawunni Sii Kasi daa kyɛ ka Yisa sufu pɛligi pam, ka u yɛli, “M Ba Naawunni, nyin ŋɔn su arizana ni duniya wa, m pɛ’ari i ni, dama nyin zaŋŋi yɛla wa zaa n‑sɔ’ai ka kyɛ yɛm dima ni baŋŋniba ka laa n‑kasigi a n‑wulisi bileesi. Ii, m Ba, yɛlimaŋni lala veela i saani. ²²Bunseelli kam zaa ka m pun deaai m Ba nuu ni. Sɔ ka ni m‑mi Bii maa ŋɔn nyɛ sɔ, na’ala u Ba maa m mi u; ka sɔ mun gba ka ni m‑mi m Ba maa ŋɔn nyɛ sɔ, na’ala mani u Bii maa m mi u; m‑paasi sɔkam man, u Bii maa, n nin sakki ni n kasigi m Ba maa yɛla n‑wulisi u.” ²³Di nyaaŋŋa u daa ŋmaligi kpaŋŋa n‑tɔ’asi n‑ti u nyaandɔliba kɔkɔ n‑yɛli ba, ni, “Ninvugseeba ban nya yan nyari bunseesi wa mari la zugsuŋŋu! ²⁴Dama n yɛtti ya, ni, sahaseaa din gaari, anabidima ni nadima pam daa boori la ba da nya yan nyari bunseesi wa ka mun bu nya a; ka daa laa m‑boori la ba wum yan wumni seelli wa ka daa bu wum.”

²⁵Tɔ; ka Naawunni zaaligu baŋŋnisɔ daa ti boori ni u zamsi Yisa yɛm, ka doaai n‑zaani m‑boosi u, ni, “N Karimba, wula ka n ya n‑niŋi n‑nya nyɔvuri kan ka naari?” ²⁶Ka Yisa yɛli u, “Wula ka di sɔbi Naawunni zaaligu ni? I Litaafi kariŋŋu wulisiri i la wula?” ²⁷Ka u daa labsi n‑yɛli, “Ni, ‘I zaŋŋma i sufu zaa n‑wuri i Dugma Naawunni, ni i siiya zaa, ni i kpeeŋŋu ni i teesa zaa.’, ni, ‘Wuri i taraana hoo nyin wuri i mammaŋŋa seem la.’ ” ²⁸Ka Yisa yɛli u, “Mboo! I labsi suŋŋa pam: dizugu niŋma lala ka i nin nya nyɔvuri maa.” ²⁹Ka u mun daa bu boori ba galim u u boosigu maa zugu, ka dizugu u daa laa m‑boosi, ni, “Ka ŋɔni n nyɛ n lala ‘taraana’?” ³⁰Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, ni, “Dɔsɔ n daa bɛ ni, ka u daa yi Gyɛrusalɛm n‑kyɛnni ni u ti paai Gyɛrikoo tiŋŋa. Ka u na kyɛnni n‑sigri zoori, ka sɔguriba daa luri u soori maa zugu m‑pirigi u sutura zaa, ka bu u halli ka u ti gyɛa, ka kyɛ u n‑dooli sɔkpaŋŋa ka u daa pɔtti la kum. ³¹Ka di daa bu yuui ka maalimaannisɔ ti dɔli soori maa na nti nya u, ka lɔkki n‑gaari ka kyɛ u. ³²Lala gba ka Liivai za’anɔri dɔsɔ gba daa ti dɔli soori maa na nti nya u, ka ŋɔn gba daa lɔkki n‑gaari ka kyɛ u. ³³Amaa ka Samɛrii dɔsɔ gba daa ti dɔli soori maa na nti paai bɛni n‑nya doo maa, ka di daa niŋi u namboo pam. ³⁴Ka u daa kyaŋŋi m‑paai doo maa saani n‑zaŋŋi daam m‑peaai u dansi maa, ka boaai kpaam n‑niŋi, ka zaŋŋi tana n‑lɔ u yuuma maa. U daa zaŋŋi u n‑ziili u mammaŋŋa bumbaarigu zugu n‑kyaŋŋi nti kpɛ saamma kpeebu yiri m‑mari u suŋŋa. ³⁵Tɔ, ka beoo ŋɔn daa ti neaai ka Samɛrii doo wa yi ya kyaŋŋi u kyɛnni la, u daa yiisi ligri n‑ti u yikpɛdaana maa ka yɛli u, ni, u gɔsim u baara wa suŋŋa halli ka u ti labi na. Ni, ligri maa yi ti pɔsigi ka u labi na, u nin yɔ ka samni maa an kpalim n‑ti u dirindaari maa. ³⁶Tɔ: ba niriba ata maa sunsukkuni, ba ŋɔni n zaŋŋi doo maa n‑leebi u taraana?” Ka u labsi n‑yɛli u, ni, “Dɔsɔ ŋɔn daa zɔ u namboo la.” ³⁷Ka Yisa yɛli u, “Gba kyɛma nti niŋi lala!”

³⁸Tɔ; ka Yisa ni u nyaandɔliba daa ti paai tinkpanseaa, ka pɔ’asɔ ŋɔn yuuri daa boonni Maata zaŋŋi u nti kpeesi u yiri. ³⁹Ka Maata tinzɔ, ŋɔn yuuri daa boonni Mariama la, daa kyaŋŋi nti zinni Yisa tooni n‑wumni u yɛttɔ’a, ⁴⁰amaa Maata ŋɔn daa kur bɛ la bundirigu dugbu ni. Ka Maata daa kyɛ Yisa saani na nti boosi u, ni, “N Daana, i ba’a na’a ka ni n tinzɔ wa yɛla ni? - dama u kyɛ tuma maa zaa n‑gyeeli ma. Yɛlim u, ni, u suŋŋma ma!” ⁴¹Ka Yisa yɛli u, “Ɛɛh, Maata! I zaŋŋi la yɛla pam m‑mugsi i mammaŋŋa nimmoosi, ⁴²amaa bunyinni kɔkɔ n kpa talasi, dizugu Mariama n yiisi bunsuŋŋu, sɔ mun ku toaai n‑deaai di u saani.”

¹Dahinseaa ka Yisa daa ti bɛ luginseelli n‑susiri Naawunni; ka ŋɔn daa ti susi n‑naai, u nyaandɔlisɔ daa yɛli u, “Ti Daana, wulisim ti Naawunni susigu soori hoo Gyɔni ŋɔn daa wulisi u nyaandɔliba seem la.” ²Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, “Ya yi ti susi Naawunni, ya susim nŋɔa#:-

‘Ti Ba, kyɛ ka i yuuri du,

Ka i naam kyɛ na.

³Tim ti dabsiri zaa ti beoo kam bundirigu;

⁴Ka kyɛri ti tumbeeri m‑pɛŋŋi ti,

Dama ti gba kyɛri ban tum ti taalli tumbeeri m‑pɛŋŋi ba:

Ka di kyɛ ka ti nya zamsigu nti lu.’ ”

⁵Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Ya bu nya, nyin yi mari i zɔa, ka u kyɛ i saani na yuntasuusi nti yɛli i, ‘N zɔa, zaŋŋma paanukpila ata n‑ti ma. ⁶N saansɔ n yi wa’aligu m‑paai ma na yuŋŋu wa, m mun ka bundirigu n nin ti u.’ ⁷Ka nyini mun kpalim m‑bɛ duu puuni n‑gyɛrigi u, ni, ‘Di daamni ma! Man ni m biisi pun kpɛ la doaa ziiya, n ku toaai n‑doaai n‑ti i bunseelli zaa!’ ⁸N yɛli ya, ni, halli ni i ku doaai n‑ti u ŋɔn nyɛ i zɔ maa zugu, amaa doo maa ŋɔn kpalim n‑susiri i la zugu i nin doaai n‑ti u ŋɔn boori seem maa. ⁹Dinzugu ka n yɛtti ya, ni, ya susima ka ya nin deaai yan susi seelli maa; ya booma ka ya nin nya yan boori seelli maa; ya boolima ka ba nin yoaai kyɛburu maa n‑ti ya. ¹⁰Dama ŋɔnkam susira deaari ni, ŋɔnkam boora nyari ni, ka ŋɔnkam boonna ba nin yoaai n‑ti u. ¹¹Yaseeba ban mari ya biisi wa, n ya boosi ya, ni, i bii yi ti susi ziŋŋa i saani, i nin zaŋŋi waafu n‑ti u, bee? ¹²Bee u yi ti susi gyɛlli, i nin ti zaŋŋi naŋŋa n‑ti u? - Ay, i ku niŋi lala! ¹³Tɔ! ya nyɛ la ninvugseeba ban mari teesibeeri ya beebu ni, ka ni di zaa yɔri halli yarima gba mi yan zaŋŋi piinisuma n‑tiri ya biisi: dinŋɔna ya Ba ŋɔn bɛ arizana ni bu ya zaŋŋi u Vuusim Kasi maa n‑ti ban susiri u?”

¹⁴Tɔ; ka Yisa daa ti katti arizimbeoo sɔ saani ka arizinni wa daa kyɛ ka doo maa kpalim n‑nyɛ zɔligu. Ka arizinni maa ŋɔn daa yi na ka kyɛ u maa, zɔligu maa daa tɔ’asiri ni, ka di daa niŋi zama maa alahazibu. ¹⁵Amaa niriba maa seeba daa yɛliya, “Biyɛlizibuli m mari u: u zaŋŋi ArizinNaaba yiiko n‑katti la arizimbeeri maa.” ¹⁶Baseeba mun daa zamsi u n‑susiri u, ni, u kyɛ ka alahazibu tunseelli yi saazugu na ka ba nya. ¹⁷Yisa daa mi ba sufu ni teesa ŋɔn nyɛ seem, ka dizugu u daa yɛli ba, “Tinseelli kam zaa kan timbiisi ŋɔn yi purigi n‑zabri ni taaba nin sa’am zaa, bee yiri dima yi zabri ni taaba, lala yiri maa nin ti lu. ¹⁸Dizugu ŋɔn Biyɛlizibuli muna, u yi ti za’asi u mammaŋŋa, ŋɔn gba ku toaai n‑zaani. Dama ya yɛliya, ni, Biyɛlizibuli yiiko ka n zaŋŋi n‑katti arizimbeeri. ¹⁹Ka dinŋɔna n yi zaŋŋi la Biyɛlizibuli yiiko n‑katti arizimbeeri maa, ka ya karimbiseeba ban katti ba la zaŋŋi ŋɔni dinni n‑katta? Dizugu ban nin ti kari ya yɛttɔ’a wa sariya n‑lusi ya. ²⁰Ka m mun zaŋŋi la Naawunni yiiko n‑katti arizimbeeri n‑yiisiri niriba ni, dinŋɔna Naawunni naam pun daŋŋi m‑paai ya na. ²¹Yaa daana yi ti mari u tɔppu neema n‑guri u yiri, sɔsɔ ku niŋi u marigu seela. ²²Amaa ninvugsɔ ŋɔn mari yaa n‑gaari u yi ti tuusi u n‑nyaŋŋi u, u faari la u tɔppu neenseesi ŋɔn niŋi yɛdda maa, ka fa u yiri puuni buna zaa m‑paasi, n‑zaŋŋi a n‑tisi u nyaaŋŋa dima. ²³Ka ninvugsɔ ŋɔn ku sakki ni u zɛ n nyaaŋŋa, ŋɔna n za’asiri ma n‑yi n nyaaŋŋa; bee sɔ yi ku suŋŋi ma ni ti la’asi bunwurima, u wurimni a ni m‑basira.”

²⁴“Tɔ; ka arizimbɛsɔ n daa bɛ ni, ka u daa kpɛ dɔsɔ puuni n‑su u. Ka ba daa yiisi u ŋɔn daa bɛ dɔsɔ puuni maa n‑kari u m‑basi. Ka u daa yi n‑kyɛnni n‑gyinni yoo ni, tinkuuma maa ni, m‑boori vuusim ziiya, halli nti gyɛa. Ka u daa yɛli, ni, ‘See ka n labi n doo maa saani - yiri seaa man daa yi ka kyɛ la ni!’ ²⁵Ka u daa ti labi na n‑nya ka ba pun pii yiri maa kasikasi n‑sɛ’asi ka suŋŋa. ²⁶Dizugu u daa labi n‑kyaŋŋi n‑zaŋŋi u arizintaaba ayɔpɔi seeba ban bɛ n‑gaari u mammaŋŋa, ka ba daa kpɛ nti bɛ bɛni. Di saha maa ka di daama beesigu daa bɛ pam n‑gaari din daa daŋŋi m‑bɛ seem maa.”

²⁷Tɔ; ka Yisa ŋɔn daa kur yɛtti anŋɔ maa, ka pɔ’asɔ daa bɛ zama maa puuni n‑tasi m‑booli, ni, “I ma sɔ ŋɔn daa dɔ’ai i, ka daa mɔ’asi i maa - ni u zugsuŋŋu!” ²⁸Ka u labsi n‑yɛli u, “Di pa lala. Zugsuŋŋu dima n nyɛ baseeba ban wum Naawunni yɛligu ka sakkri n‑dɔla.”

²⁹Sahanseaa ka zama pam daa la’am na m‑maali n‑zoaari pam, ka Yisa daa gbaai yɛttɔ’a n‑yɛli ba, ni, “Zuna niriba wa n nyɛ ninvugbeeri. Ba ba’a kur bɛ la alahazibu nyaabu ni, ni ba ti baŋŋi yɛla, amaa ba ku nya sɛseelli m‑paasi la Gyoona alahazibu yɛla zugu. ³⁰Ya nyama: Niniva dima ŋɔn daa nya Anabi Gyoona yɛla ka di daa niŋi ba alahazibu seem la, lala ka zuna niriba nin nya man Ninsaala Bii yɛla ka di nin niŋi ba alahazibu. ³¹Pɔ’a-naaba sɔ ŋɔn daa su nudirigu lugri tinseaa la daa yi wa’aligu n‑kyɛ na ni u ti wum NaaSulɛmaana yɛm yɛttɔ’a maa, ka dizugu u nin doaai n‑galim zuna niriba wa Zaadaari, dama ŋɔn gaari NaaSulɛmaana bɛ la kpa zuna ka ba bu ya wum. ³²Niniva dima gba daa wum Gyoona wa’azu yiisigu la ka daa kyɛ ba tumbeeri m‑basi ka niŋi tuuba, ka dizugu ba nin doaai n‑galim zuna niriba wa Zaadaari, dama ŋɔn gaari anabi Gyoona bɛ la kpa zuna ka ba bu ya wum.”

³³Yisa daa laa n‑yɛli, “Sɔ na zi n‑nyoaai firila n‑zaŋŋi kuriba m‑pili ka, amaa u zaŋŋi ka n‑tɔm la bunseelli zugu ni ban kam kpeeri na zaa nin nya neesim maa. ³⁴Nira nini n nyɛ hoo u ningbina firila: i nini yi neaai suŋŋa, i ningbina zaa mari la neesim, nyain! Amaa a yi ti sa’amna, i ningbina zaa bɛ la zibsim ni. ³⁵Dizugu di kyɛ ka neesim din bɛ i ni maa ti leebi zibsim. ³⁶Ka i ningbina zaa yi neaai suŋŋa, halli ka zibsim ka di ni halli beelabeela, dinŋɔna di nin neaari ni zaa, kaman firila ŋɔn neaari seem la.”

³⁷Tɔ; Yisa ŋɔn daa bɛ yɛttɔ’a maa ni ka Farisisɔ daa zuusi u, ni u kyɛ u yiri maa na ka ba ti la’am n‑di bundirigu: ka u daa kyaŋŋi ka ba daa ti zinni ni ba di. ³⁸Ka di gyɛri Farisii maa ŋɔn daa nya ka Yisa bu daŋŋi m‑peaai u nuusi ka zinni ni u di maa zugu. ³⁹Ka ti Dugma daa yɛli u, “Yarima Farisii dima peaari la kɔbeesi ni laasi nyaaŋŋa, amaa ka ya puuni na paali ninvugfaabu ni yɛlibeeri. ⁴⁰Yarim gyɛra wa! Pa Naawunni ŋɔn daa maali nyaaŋŋa la n daa maali puuni maa gba? ⁴¹Dizugu ya zaŋŋma din bɛ laasi maa puuni n‑tiri faradima, ka bunseelli kam zaa nin leebi kasi n‑ti ya. ⁴²Zugbeoo bɛ yarima Farisii dima zugu! Dama ya yiisiri la naanzuuwa ni kpaligu ni zɛvaari zaa zakka, amaa ka lee n‑kyɛri yɛlimaŋni tumpu zaŋŋi n‑kyaŋŋi niriba, ni wurilim zaŋŋi n‑kyaŋŋi Naawunni, m‑basira. Ya yi ti teaari anŋɔ ka bu laa n‑tam seesi la, di yi sɔa. ⁴³Zugbeoo bɛ yarima Farisii dima zugu! Dama ya boori la tooni ziziisi ya yi ti la’am Naawunni la’aŋŋu duri maa ni, ka na boori ni sɔkam zaa puusiri ya daasi puuni. ⁴⁴Zugbeoo bɛ ya zugu! Dama ya ŋmani la hoo gbala seesi niriba ŋɔn noori n‑gatta ka bu mi, ni, gballi nla.”

⁴⁵Tɔ, ka di saha maa ka Naawunni zaaligu baŋŋnisɔ daa labsi n‑yɛli Yisa, ni, “N Karimba! i yi tɔ’asiri nŋɔa, i tuuri la tirim gba m‑paasira.” ⁴⁶Ka Yisa gyɛrigi u, ni, “Yarima gba ban nyɛ zaaligu baŋŋniba, zugbeoo bɛ ya zugu! Dama ya zaŋŋi la zitibsa n‑ziinni niriba, ziseesi ban ku toaai n‑zi, ka ya sɔ mun pun ku wukki ziiri maa halli beela n‑suŋŋi ba. ⁴⁷Zugbeoo bɛ ya zugu! Dama ya maanni la gbala n‑tiri anabidima, amaa ya yaadima n daa nyɛ ban daa ku ba. ⁴⁸Lala zugu ya wulisiri, ni, ya nini tigi ya yaadima ŋɔn daa niŋi seem la - ni, ban daa ku ba, ka yarima mun n maanni ba gbala. ⁴⁹Dinŋɔ zugu ka Naawunni yɛm yɛla puuni ba daa pun yɛli, ni, Naawunni nin tum anabidima ni tuumudima na, ka ya nin ku baseeba ka kari baseeba nti namsi ba pam. ⁵⁰Dizugu zuna niriba nin ti zi taalli zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban daa ku anabidima zaa yɛla maa, duniya piiligu ni la sa, ⁵¹n‑yi Eebli kuubu ni, halli nti paai Zakarii ban daa ku sɔ Naawunni Gyeeŋŋu Yiri puuni, Dutitaari ni saramaaligu zii maa sunsukkuni la. Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya, Naawunni siri nin zaŋŋi ba taalli n‑ziili zuna niriba wa. ⁵²Zugbeoo bɛ ya zaaligu baŋŋniba wa zugu! Dama ya zaŋŋi la bamsim bamsigu za’anɔri saafibii m‑basi. Yarima mammansi ku sakki n‑kpɛa, ka ya ta’ari ban kpeeri soori.” ⁵³Tɔ: ka Yisa ŋɔn daa ti yi bɛni, Farisii dima ni zaaligu karimbadima daa piili m‑boosiri u boosa ni ba lugsi u noori ni. ⁵⁴Ba daa guusiri ni ba gbaai u, u yɛttɔ’a puuni.

¹Ka niriba tusa tusa ŋɔn daa kur la’amni Yisa saani na halli nti mugi taaba - halli nti noori taaba gba - Yisa daa daŋŋi n‑tɔ’asi n‑ti u nyaandɔliba ni ba gbaam ba maŋŋa suŋŋa zaŋŋi n‑kyaŋŋi Farisii dima dabina yɛla - di nyɛ la ba birikɔnsi. ²Ka u daa laa n‑yɛli ba yaasa, ni, “Bunseelli zaa kan pili ka bu nyara, ba nin piligi ka ka sɔkam nya; ka yɛttɔ’asɔ’ara zaasa muna - sɔkam nin baŋŋi a gbinni ŋɔn nyɛ seem. ³Ya yi ti sɔ’ai zibsim ni n‑tɔ’asi yɛttɔ’aseesi zaasa, ba ya n‑wum a la wuntampeeliga; yan kpɛ duri puuni ka waasi n‑yɛli yɛliseesi la, ba nin ti du saazugu m‑mooli a ka sɔkam zaa wum.”

⁴“N ya yɛli ya ni, yarim ban nyɛ n zɔdima la, ni, yan di zɔri ninvugseeba ban kuuri niriba ningbina, ka ku laa n‑toaai n‑niŋi ba seelli m‑paasi. ⁵Amaa n nin wulisi ya din sumsi ni dabeem yi mari sɔa: ya zɔm sɔ ŋɔn nin toaai n‑zaŋŋi ya, ya kum nyaaŋŋa, n‑lɔsi bugum ni. Ya niŋma ma yɛdda, ni, ŋɔna ka di kpa talasi ni ya zɔri u. ⁶Ammi, ya bu nya ka ba la’asiri niimbisi anu n‑koosiri la’abisi ayi? Amaa Naawunni na zi n‑tam halli niimbila yinni yɛla. ⁷Halli ya zɔbri muna, Naawunni mi a gba yɛla, ka baŋŋi a zaa yinni yinni kaaligu ŋɔn nyɛ seem. Yan di zɔri dabeem, dama ya mari bukyi pam n‑gaari niinsi maa zaa.”

⁸Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, “Yɛlimaŋni ka n ya n‑yɛli ya, ni, ŋɔnkam zaani niriba tooni n‑yɛli, ni, u nyɛ la n dinni, man Ninsaala Bii gba nin ti zaani Naawunni malaakadima tooni n‑yɛli, ni, u nyɛ la man gba dinni. ⁹Ka ŋɔnkam mun yi za’asi ma niriba tooni, man gba nin za’asi u Naawunni malaakadima tooni. ¹⁰Ka ninvugsɔ ŋɔn tɔ’asi yɛttɔ’abeeri n‑galim man Ninsaala Biiya, u nin toaai n‑nya kyɛ-m‑pɛŋŋi; amaa ŋɔnkam tɔ’asi yɛttɔ’abeeri n‑galim Naawunni Sii Kasi maa, di daama ŋɔn kur ku nya u taalli kyɛ-m‑pɛŋŋi. ¹¹Ba yi ti zaŋŋi ya n‑taasi la’aŋŋu duri ni, bee nadima saani, yan di boosiri ya sufu ni yan ya labsi seem bee yan ya gyɛrigi seem, ¹²dama ba boosa maa saha ka Naawunni Vuusim Kasi nin ti wulisi ya yan ya labsi seem.”

¹³Tɔ; ka dɔsɔ daa zɛ zama maa sunsukkuni n‑yɛli Yisa, ni, “N Karimba, yɛlim m beeri wa ka u purigi ti ba faari n‑ti ma, ti ba ŋɔn daa kpi ka kyɛ u arizikki la tɔrli kan nyɛ n dinni!” ¹⁴Ka Yisa daa labsi n‑yɛli doo maa, “N zɔa, ŋɔni n lee n‑zaŋŋi ma n‑niŋi ya sarikatta bee ya faariputta?” ¹⁵Di saha maa ka u daa yɛli ba, ni, ba gbaam ba mansi ka di boori ligri nti yakki, dama ninsaala nyɔvuri bu bɛ la u marigu ŋɔn nyɛ seem ni kɔkɔa. ¹⁶Ka u daa nyɛsi ba nyɛsiri, ni, “Bundaansɔ n daa bɛ ni, n‑kɔ n‑nya bundirigu pam; ¹⁷ka daa yɛli u sufu ni, ni, ‘Wula ka n ya n‑niŋi, dama n ka luginseelli man ya n‑zaŋŋi m bundirigu wa n‑kpeesi?’ ¹⁸Ka yɛli, ‘Man nin niŋi seem nŋɔa: n nin wurim n napaari wa ni m buya zaa ka takki m‑mɛ bunkara ka a gaari a, n‑zaŋŋi m bundira wa zaa n‑niŋi. ¹⁹Lala zugu n nin yɛli n sufu ni, ni, m mari bundira ni neema pam din nin mari ma yuumbɔbgu, dinzugu din yi kpalim n‑ti ma yi nyɛ la n‑ziya n‑vuusira ka dira ka nyuura ka bɔbri n yuubu ka mari sufupeelli!’ ²⁰Amaa ka Naawunni yɛli u, ‘Nyin gyɛrigu wa! Yuŋŋu wa zaazaa ka n nin deaai i nyɔvuri, ka bunseelli zaa nyin mari n‑kuunni maa nin leebi ŋɔni dinni?’ ²¹Lala n nyɛ di n‑tiri ninvugsɔ zaa ŋɔn kur gɔsiri u ligri, ka ka seelli Naawunni saani.”

²²Ka Yisa daa laa n‑yɛli u nyaandɔliba, ni, “Dinzugu n ya yɛli ya, ni, yan di zaŋŋi yɛla m‑mugsi ya mansi zaŋŋi n‑kyaŋŋi ya nin niŋi seem n‑nya bundirigu n‑di, bee n‑nya sutura n‑yɛa, - yan di fabli anŋɔ zaa yɛla; ²³dama nyɔvuri gaari bundirigu, ka ningbina gaari bunyeerigu. ²⁴Ya gɔsim niinsi ni luya; ba bu butta, ba mun ka napaari ni buya, amaa ti Dugma Naawunni diisiri ba ni: ka yarima mari la bukaata pam n‑gaari niinsi la. ²⁵Ya sɔ nin toaai n‑zaŋŋi u nyɔvuri yɛla m‑mugsi u maŋŋa nti yakki u nyɔvuri tɔriga m‑paasi halli dabsiri yinni gba? ²⁶Tɔ; ka ya yi ku toaai n‑niŋi yɛttɔ’abila dinŋɔ taabu, wula zugu ka ya zaŋŋni yɛliseesi an kpalim maa m‑mugsiri ya mansi? ²⁷Ya teesima pɔ’a-veelli-ku-siisi-koom yɛla: ya gɔsim n‑nya kan zoaari seem, ka bu tumna, ka mun bu waanni gumni, bee, n‑wugri tana n‑seera, amaa n yɛtti ya ni, ni, halli NaaSulɛmaana ni u naam gyirima zaasa gba daa na zi m‑bɔbi suturiveela kaman mɔpuuma wa yinni veelim ŋɔn nyɛ seem. ²⁸Ka Naawunni yi zaŋŋi veelim wa tataabu n‑niŋi mɔseesi an bɛ moo ni zuna ka beoo ka a sa nin nyɔ bugum m‑basi, wula ka u ku yeeli yarima sutura? Yarim yɛdda kɔŋŋniba wa! ²⁹Dinzugu yan di fabinna, bee n‑teesiri yan ya di seelli yɛla, bee yan ya n‑nyu seelli. ³⁰Duniya wa ninvugseeba ban bu mi Naawunni la bɛ la anŋɔ zaa nɔba karibu ni - bee, m ma’ai ni? Amaa yarima mari ya Ba Naawunni, ka u mi halli, ni, ya boori anŋɔ zaa. ³¹Ay, see ka ya zaŋŋi Naawunni naam yɛla m‑mugsi ya mansi, ka u nin zaŋŋi bunseelli din kpalim zaa m‑paasi ya.” ³²Ni, “Yarima n bibisi wa, yan di kyɛ ka dabeem mari ya, dama ti Dugma Naawunni yuubu nyɛ la ni u zaŋŋi u naam maa beebu n‑ti ya. ³³Ya koosim ya neema zaa ka zaŋŋi lala ligri maa n‑ti faradima. Ya maalim la’abooriseesi an bu kpiiri n‑ti ya mansi, ka zaŋŋi a n‑su ya arizana ni arizikki n‑dooli: bɛni ka a ku fiilim, dama na’ayigsi ku toaai m‑paai a, ka leelisi gba ku toaai m‑paai a n‑ŋɔbi. ³⁴Dama ya sufu kur ya bɛ la ya arizikki ŋɔn bɛ seela.”

³⁵Ni, “Dinŋɔna ya barim n‑zaani: ya bɔbma ka nyoaai ya firiladima m‑maali siri, ³⁶hoo daaba ŋɔn maanni siri seem, ba yi ti guri ba dugma ŋɔn ya yi amriya kyuu ni n‑labi na. Ka u yi ti paai na m‑booli za’anɔri maa ni, ba nin guuri yoomyooma n‑yoaai n‑ti u.” ³⁷Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, “Daabseeba ban bu ti gbisira, ka ziya n‑guri ba dugma halli ka u ti paai na - ay! ba nin ti mari sufupeelli pam.” Ni, “Yɛlimaŋni ka n ya n‑yɛli ya wa, ni, u nin yeaai u kparigu maa ka kyɛ ka ba zinni ka u gyeemni ba. ³⁸U yi ti yuui halli ni yuntasuusi bee bɛkyikyeoo saha ka kuli na ka ba niŋi siri n‑guri u lala, ba siri nin nya sufupeelli pam. ³⁹Ya baŋŋma, ni, yiddaana yi da mi sahanseaa na’ayiga ŋɔn ya kyɛ u yiri ma na, u naa n‑guri ka ku kyɛ ka u kabi n‑kpɛ u yiri maa ni na. ⁴⁰Dizugu ya gba niŋma siri, dama Ninsaala Bii maa nin ti kyɛ na sahanseaa yan bu teesiri u yɛla.”

⁴¹Di saha ka Piita daa boosi Yisa, ni, “N Dugma, tirim ka i nyɛsi nyɛsiri wa n‑tiri ti, bee sɔkam zaa?” ⁴²Ka Yisa daa gyɛrigi n‑yɛli “Ninvugŋɔni n lee n‑nyɛ daabsɔ ŋɔn mari yɛm ni yɛdda? - ka u dugma zaŋŋi u yiri maa fukumsi n‑niŋi u nuu ni, ni u basiri mɔnni n‑tiri ba, mɔnni basibu saha. ⁴³Ŋɔna n nyɛ daabsɔ ŋɔn nin nya sufupeelli, dama u dugma kuli na m‑paai u u lala tuma maa ni: bee, pa ŋɔna? ⁴⁴Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya, ni, u nin ti zaŋŋi u bunseelli kam fukumsi n‑niŋi lala daabri nuu ni. ⁴⁵Amaa daabsɔ nin ti teesi u sufu ni, ni, u dugma maa yuuya pam ni kulibu na, ka dizugu u piili m‑buuri u taaba, dɔppa ni pɔ’aba, ka dira, ka nyuuri daam m‑bugra. ⁴⁶Di daama dugma maa nin ti paai na dahinseaa daabri maa ŋɔn bu teesiri u yɛla, bee sahanseaa ŋɔn bu mi u yɛla. Di saha ka u dugma maa nin ti darigi u tubri ka ŋmaasi u bisibisi, ka nin ti zaŋŋi u m‑paasi ninvugseeba ban ka yɛdda maa zugu.” ⁴⁷Ni, “Amaa daabsɔ ŋɔn mi u dugma yuubu ŋɔn nyɛ seem ka ku sakki ni u maali siri n‑niŋi di, ŋɔn nin ti nya buuri pam: ⁴⁸ka daabsɔ ŋɔn bu mi u dugma yuubu ka tum din sumsi la buuri, ŋɔn mun buuri maa nin baala. Ban ti tisi ninvugsɔ pam, ŋɔn saani ka ba nin ti laa m‑boosi pam yɛla. Ka ninvugsɔ ban zaŋŋi tuma pam fukumsi n‑niŋi u nuu ni, ŋɔn gba saani ka ba nin ti boori ni ba wum u tuma pam tuma lahabaari.”

⁴⁹Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Bugum zugu ka n kyɛ na, ni n zaŋŋi di n‑tɔ n‑niŋi duniya wa puuni, ka n sufu boori di da pun nyoaai. ⁵⁰N yɛla laa n‑ŋmani hoo kɔsuubu, ka a na zɛya n‑guri ma, ka di nyɛ la din kyɛ ka n sufu bu dɔya see ka a ti niŋi n‑naai.” ⁵¹Ka boosi ba, ni, “Ammi, ya teesiya, ni, n kyɛnni na ni n ti zaŋŋi nangbanyinni n‑ti duniya wa dima? Ay! - n yɛtti ya, ni, nangbankpeemni ka n taasiri na. ⁵²Pampaŋŋɔ zaŋŋi n‑kyɛnna, yiri puuni niriba anu nɔya nin ti wɔligi taaba: ba niriba ata nin naai noori n‑za’asi babayi la, ka babayi gba nin ti za’asi babata maa. ⁵³Doo ni u bii nɔya nin ti wɔligi taaba, ka laa n‑za’asi taaba; ka pɔ’a ni u bipuŋŋa nin ti za’asi taaba, halli pɔ’a ni u bii pɔ’a nin ti za’asi taaba gba.”

⁵⁴Ka Yisa daa ti yɛli zama maa, ni, “Ya yi ti nya ka sangbana doaari n‑yiiri gbinni ya’ari na, ya yɛtti, ni, saa nin mi, ka ka siri nin mi. ⁵⁵Ka ya yi ti nya ka pɛbsigu zeeri n‑yiiri nuzaa ya’ari na, ya nin yɛli, ni, wɔligu nin niŋi, ka di siri nin niŋi. ⁵⁶Yarima birikɔ’anu dima wa! Di kyaŋŋi la wula ka ya baŋŋi duniya wa ni sangbana an wulisiri seem, ka ku laa n‑toaai m‑baŋŋi zuna saha wa gbinni ŋɔn nyɛ seem?”

^57-58Ni, “Bɔ n lee n‑niŋi ka ya mammaŋŋa bu baŋŋni din tuusi? Sɔ yi ya zaŋŋi i n‑taasiri sarikatta saani, ka nyin ni ŋɔn na bɛ soori zugu n‑kyɛnna, see ka i kyɛ ka ya naai noori m‑maali yɛttɔ’a maa; ka di yi pa lala u nin zaŋŋi i n‑kyaŋŋi sarikatta maa saani, ka sarikatta maa ti zaŋŋi i n‑niŋi dansarika gura nuu ni, ka gura maa mun naayi zaŋŋi i n‑kpeesi dansarika duu. ⁵⁹N ya yɛli i ni, ni, i ku toaai n‑yi bɛni na see ka i yɔ i samni maa n‑naai, halli ka la’afu yinni gba ku kpalim.”

¹Tɔ. Din saha maa ka ninvugseeba ban daa bɛ bɛni daa tɔ’asiri Galilii dimseeba yɛla: ba daa yɛli Yisa, ni, Gɔmna Pailiti daa ku ba, ban daa maanni ba sara sahanseaa la, ka ba ziim ni bunkɔbri ziim maa daa gyɛtti taaba. ²Ka Yisa daa labsi m‑boosi ba, ni, “Kala, ya teesiya, ni, Galilii dima wa n daa nyɛ ninvugbeeri ni ala’akyi dima n‑gaari ba Galilii taaba zugu ka ba daa namsi ba dinŋɔ maa? ³N yɛtti ya, ni, Ay! Amaa faasee ka ya zaa takki ya teesibeeri ka kyɛ ya tunkyɔ’ama zaa: di yi pa lala ya gba nin baasi yɔri hoo ban daa baasi seem maa. ⁴Bee, ninvugpiiya ni anii ŋɔna, seeba ban daa bɛ Sailɔ’am fɔŋŋu ni ka gyirambisa la daa lu n‑ku ba la: ya teesiya, ni, ban daa mari taalli pam n‑gaari Gyɛrusalɛm dima zaa? ⁵N yɛtti ya, ni, Ay! Faasee ka ya takki ya teesibeeri ka kyɛ ya tunkyɔ’ama maa: di yi pa lala ya gba nin baasi yɔri hoo ban daa baasi seem maa.”

⁶Di saha maa ka u yi yɛli ba yɛttɔ’anyɛsiri, ni, “Dɔsɔ n daa bɛ ni, m‑mari u tiwanni u gaadi puuni. U daa ti kyaŋŋi ni u tɔsi tii maa wala ka bu nya halli tiwalli yinni. ⁷Ka u daa yɛli ninvugsɔ ŋɔn tumni u gaadi maa tuma n‑tiri u la, ni, ‘Yuuma ata nŋɔ ka n kyɛnni na m‑boori tii wa wala ka bu nyara. Ŋmaam ka n‑lusi tiŋŋa!’ Ni, ‘Wula ka ka kur diri tingbaŋŋu wa tam yɔriyɔri?’ ⁸Ka doo maa daa labsi n‑yɛli u, ‘M Bapira, kyɛli ka yuumni yinni m‑paasi yaasa, ka n nin gbi n‑gyiligi ka, n‑niŋi tam n‑niŋi ka, ka yuundaari ka ka ti wali wala, tɔ! ⁹Ka mun yi na bu ti wali, dinŋɔna nyin ŋmaama ka m‑basi.’ ”

¹⁰Tɔ. Ka Vuusim Dabsiri dahinseaa Yisa daa ti bɛ la’aŋŋu duu maa ni n‑wulisiri ba, ¹¹ka pɔ’asɔ daa bɛ ni m‑mari arizimbeoo ŋɔn daa kyɛ ka u kɔŋŋi yaa halli nti paai yuuma piiya ni anii. Pɔ’a maa daa kuntiri ni ka bu nyaŋŋi n‑doaari n‑zaantiri kyippi. ¹²Yisa ŋɔn daa nya pɔ’a maa, u daa booli u na n‑yɛli u, “M ma, i dooru laa n‑ka i ni!”, ¹³ka daa zaŋŋi u nuusi m‑pa u zugu. Ka pɔ’a maa daa di teaai u maŋŋa n‑doaai n‑zaani suŋŋa, ka gbaai Naawunni pɛ’abu. ¹⁴Tɔ, ka la’aŋŋu duu zuguraana la sufu daa yisigi pam, Yisa ŋɔn daa tibi pɔ’a maa Vuusim Dabsiri maa zugu, ka u yɛli niriba maa, ni, “Dabsa ayoobu m bɛ ni, ni ba zaŋŋi n‑tum tuma: dizugu lala dabsa maa puuni ya kyɛm na nti tibi, ka pa ni Vuusim Dabsa.” ¹⁵Ka ti Dugma labsi u, ni, “Yarima birikɔ’anu dima wa! Vuusim Dabsiri daari maa ni ka ya nira zaa bu lɔrigri ya naafu bee ya buŋŋa n‑kyɛnni n‑nyuusiri ba koom? ¹⁶Amaa pɔ’a wa ŋɔna, Ibrahim bii n nyɛ u, ka Sintaani daa ba u bansi yuuma piiya ni anii. Di bu sumni ni ni u bansi wa kabi m‑basi ka kyɛ u Vuusim Dabsiri daari maa ni?” ¹⁷Ŋɔn daa yɛli dinŋɔ n‑naai, vi daa gbaai ban za’asiri u yɛla maa zaa, amaa zama maa daa mari la sufupeelli zaŋŋi n‑kyaŋŋi Yisa ŋɔn daa tum tunveela maa.

¹⁸Tɔ; ka Yisa daa laa n‑yɛli, ni, “Ka Naawunni naam maa yɛla muna - a ŋmani la bɔa? ¹⁹- A ŋmani la hoo zinzambeelli nira ŋɔn zaŋŋi m‑buri u puu ni; ka ka buli na n‑leebi hoo tiiya, ka niinsi tɔmni ka wula maa zugu.” ²⁰Ka daa laa m‑boosi ba, ni, “Bɔ yaasa ka n nin zaŋŋi Naawunni naam yɛla maa m‑ma’asi? ²¹Di ŋmani la dabinseesi pɔ’a ŋɔn zaŋŋi n‑gyɛri zum ni, ni u ti sɛ paanu. U zaŋŋi dabina beela n‑niŋi zum pam, hoo kuriba ata, puuni, amaa a dɔli halli nti doaai zum maa zaa n‑fuusi.”

²²Tɔ: Yisa daa yi bɛni n‑kyaŋŋi n‑dɔli tinsi ni tinkpansi n‑wulisira; ka gatti n‑wa Gyɛrusalɛm. ²³Ka dɔsɔ daa boosi u, ni, “M Bapira, niriba beela n nyɛ ban nin tuligi, bee?” Ka u labsi n‑yɛli ba, ²⁴“Ya kpaŋŋma ya mansi n‑kpɛ za’anɔmugriga maa ni, dama niriba pam nin boori ni ba kpɛ, ka ku nyaŋŋi.” ²⁵Ni, “Yiri maa daana yi sarigi n‑doaai n‑zaani ka kpari za’anɔri maa, ya nin zaani za’anɔri tooni sa m‑boonna ka kpaasira, ka nin susiri, ni, ‘Ti daana, yoaam n‑ti ti!’; amaa u nin labsi n‑yɛli ya, ni, ‘M bu mi yan yi seela na!’ ²⁶Ka ya nin yɛli u, ni, ‘Tirima ni nyini n daa la’am n‑dira, ka nyuura, halli ka i daa dɔli ti tiŋŋa sɔya n‑wulisira.’ ²⁷Ka u nin labsi n‑yɛli ya, ‘M bu mi yan yi seela na. Ya kyɛma sa, yarim tumbeeri dima wa!’ ²⁸Ka ya nin paai ya’aseelli niriba ŋɔn bɛ ni n‑kumna ka ŋɔbri ba nyina la. Ka ya nin ti nya Ibrahim ni Yisahaaku ni Yaakubu, m‑paasi anabidima maa zaa, ka ba ti bɛ Naawunni naam ziiya, ka ba zaŋŋi yarima n‑yiisi m‑basi sa. ²⁹Niriba nin ti yi wuntampusiri n‑kyɛ na, ni wuntanluri, ni nudirigu ni nuzaa luga zaa, nti zinni ba ziziisi ni, Naawunni naam kyuu diibu maa ni.” ³⁰Ni, “Yɛlimaŋni, ninvugseeba m bɛ ni n‑kpalim nyaaŋŋa ka nin ti leebi ban daŋŋni tooni, ka ban mun daŋŋi tooni la nin ti kpalim nyaaŋŋa!”

³¹Tɔ. Di saha maa ka Farisiseeba daa kyɛ Yisa saani na nti yɛli u, “I bu ya yi kpa na n‑gaari n‑kyaŋŋi luginseaa? Dama NaaHɛroodi boori ni u ku i.” ³²Ka Yisa labsi n‑ti ba, ni, “Yɔbaa n kur nyɛ u! Ya kyɛma nti yɛli u, ni, zuna ni beoo n na kur nin katti arizimbeeri n‑yiisiri niriba ni, ka tibri baaridima, ka daba ata daari n nin paai n tuma zaa tɔriga. ³³Amaa di kpa ma la talasi ni n siri yi soori zugu zuna ni beoo ni daari, dama di ku toaai n‑niŋi ni ba ku anabisɔ kam zaa tinseelli ni, ka di pa la Gyɛrusalɛm timpuuni.” ³⁴Ka u daa gbaai kunkuma Gyɛrusalɛm zugu, ni, “Gyɛrusalɛm, Gyɛrusalɛm! Waay, waay, waay! Nyin ŋɔn kuuri anabidima ka zaŋŋni ban daa tum tuumudimseeba i saani maa n‑lɔbri ba kuga wa! N da kur boori la n la’asi i niriba lugri yinni ni, kaman nɔnyaaŋŋa ŋɔn la’asi u biisi ka yirigri u kpunkpama n‑ligri ba seem la; amaa ya bu sakki n‑ti ma. ³⁵Ya gɔsima! Ya Gyeeŋŋu Yiri maa yi kpalim la daboo. Dinzugu n yɛtti ya ni, ni, ya ku laa n‑nya ma yaasa halli ka ya ti yɛli ‘Zugsuŋŋu bɛ n‑ti ŋɔn zaŋŋi ti Dugma yuuri na!’ ”

¹Tɔ. Di daa ti lu la Vuusim Dabsiri daari, ka Yisa kyaŋŋi Farisii dima kpeensɔ yiri, ni ba ti la’am n‑di bundirigu. Ka Farisidoo maa daa kur gɔsiri u. ²Ka ba nya ka baarisɔ daa bɛ Yisa tooni, ka u ningbina zaa daa kur fuusi u dooru maa zugu. ³Ka Yisa daa boosi zaaligu baŋŋniba ni Farisii dima, ni, “Di tuusiya ni nira kyɛ ka baara kpaŋŋi Vuusim Dabsiri daari, bee di bu tuusi?” ⁴Ka ba zaa daa sini u. Ka Yisa daa tibi doo maa, ka ti u soori ni u labi n‑kuli. ⁵Di saha ka Yisa daa laa m‑boosi ba, ni, “Ya ŋɔni n lee nin mari u biiya - bee, halli u naafu gba - ka u ti lu buliga ni Vuusim Dabsiri daari, ka u ku kyaŋŋi nti yiisi u yoomayooma?” ⁶Ka ba daa kɔŋŋi u labsigu.

⁷Ka Yisa daa gɔsi n‑nya ban daa booli ninvugseeba ni ba la’am na nti di maa, ka ba kur boori gyirima ziziisi n‑zintira. Ka daa yɛli ba yɛttɔ’anyɛsiri, ni, ⁸“Ba yi ti booli i ni i kyɛm amriya kyuu diibu ni na, di daŋŋi n‑kyaŋŋi n‑zinni gyirima zizii ni, dama di pa seem ŋɔn mari gyirima pam n‑gaari i nin ti kpɛ na, ⁹ka ninvugsɔ ŋɔn booli ya bayi maa na nin ti yɛli nyini, ni, i doaama ka kyɛ zizii maa n‑ti u. Di saha maa vi nin ti gbaai i, ka i doaai nti zinni tarimma ziziiya. ¹⁰Ay! amaa ba yi booli i, see ka i daŋŋi n‑kyaŋŋi nti zinni tarimma zizii ni, ka ŋɔn booli i nin kyɛ na nti yɛli, ‘N zɔsuŋŋu, doaam na n‑du n‑zinni toonni zizii wa ni!’ Di saha maa ka i nin nya gyirima i taaba maa saani. ¹¹Yɛlimaŋni, ninvugsɔ ŋɔn duusi u maŋŋa, ba nin sigsi u; amaa ŋɔn sigsi u maŋŋa muna, ba nin duusi lala nira pam.” ¹²U daa laa n‑yɛli dɔsɔ ŋɔn booli ba maa, ni, “I yi ti boonni niriba ni ba kyɛ i yiri na n‑di kyuu bundirigu, di booli i zɔdima, bee i dɔ’ariba, bee i zizii kpɛseeba ban nyɛ bundaandima. Lala niriba nin ti booli i gba ba maŋtoori kyuusi diibu ni, ka lala ka ba nin yɔ i samni maa. ¹³Amaa i yi ya di kyuu, boolim faradima, ni gbarisi, ni wɔbsi, ni zoomma. ¹⁴I yi niŋi lala i nin nya laara. Lala niriba ku nyaŋŋi n‑labsi n‑yɔ i. I nin nya zugsuŋŋu, dama Naawunni nin ti labsi n‑yɔ i, ninvugsuma yi ti neaai kum ni sahanseaa maa.”

¹⁵Tɔ, ka ninvugsɔ n daa bɛ ban la’amni n‑zintiri maa sunsukkuni, ka daa wum lala, ka u daa yɛli u, “Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti ninvugsɔ ŋɔn la’am n‑diri kyuu maa diibu, Naawunni naam kyɛnni saha na!” ¹⁶Amaa ka Yisa daa yɛli u, ni, “Wumma! Dɔsɔ n daa bɛ ni, n‑ya di u kyutitaari, ka tum m‑booli niriba pam. ¹⁷Tɔ, ka kyuu maa diibu daari ŋɔn daa ti paai, u daa tum u daabsɔ ni u kyaŋŋi m‑booli ŋɔn pun zuusi ninvugseeba la, ni, ba kyɛm na, ni, di zaa siri biya. ¹⁸Amaa ba zaa yinni yinni daa susiri u soori, ni, ba ku nyaŋŋi n‑kyɛ na. Ŋɔn daa daŋŋi m‑booli sɔ maa daa yɛli u, ni, u da la puu ka di kpa la talasi ni u kyaŋŋi nti kaai ka; ni, ‘N susiri i ni: n ku toaai n‑kyɛ na.’ ¹⁹Ka ba yinni gba laa n‑yɛli, ni, u da la na’akoora piiya ka u ya n‑kyaŋŋi nti nya ban tumni seem maa; ni, ‘Dizugu n susiri i ni: n ku toaai n‑kyɛ na.’ ²⁰Ka ba sɔ gba laa n‑yɛli, ni, u di la pɔ’a, ka dizugu ŋɔn gba ku toaai n‑kyɛ na. ²¹Dizugu ka daabri maa daa labi na nti yɛli u dugma ba zaa ŋɔn yɛli seem maa. Ka yiri wa daana sufu daa yisigi pam, ka u daa yɛli u daabri maa, ni, ‘Zɔm yooma n‑yi n‑kpɛ tiŋŋa wa puuni m‑paai sɔkyira, ni daasi ni, nti booli faradima ni gbarisi ni zoomma ni wɔbsi, n‑zuusi ba na.’ ²²Ka daabri maa daa kyaŋŋi ka labi na n‑yɛli u, ‘N dugma, n niŋi nyin yɛli seem maa, amaa paalu na kur kpalim ni.’ ²³Ka u dugma maa daa yɛli u, ‘Yim yaasa n‑dɔli sɔbisi ni tiisi gbina nti mugsi niriba ni ba kyɛ na ka n yiri wa paali zaa. ²⁴N ya n‑yɛli ya ni, ni, ninvugseeba ban daa daŋŋi n‑zuusi maa zaa - ba sɔsɔ ku lam n kyuu bundirigu maa, halli beela!’ ”

²⁵Tɔ; ka zama pam daa la’asi n‑dɔli u, ka u daa ŋmaligi n‑yɛli ba, ²⁶“Sɔ yi ti kyɛ n saani na, ka bu yaai u toori ba, ni u ma, u pɔ’a ni u biisi, u bɛya ni u tinzɔppa ni u tinzɔpɔ’aba, halli ni u mammantoori nyɔvuri gba, di daama ku toaai n‑niŋi n nyaandɔla.” ²⁷Ni, “Ninvugsɔ ŋɔn ku sakki n‑kpikki u toori kum dɔpulli n‑dɔli n nyaaŋŋa ku toaai n‑niŋi n nyaandɔla. ²⁸Sɔ yi ti bɛ ya saani n‑teesiri, ni, u nin mɛ gyirambisa yiri, u nin daŋŋi n‑zinni n‑zamsi lala tuma ligri ŋɔn ya lu seem, n‑nya u yi mari ligri an nin toaai m‑mɛ ka n‑naai: bee, m ma’ai ni? ²⁹Di yi pa lala, u nin ti piili ka nyeebri, ka ku toaai n‑naai ka zaa, ³⁰ka ninvugseeba zaa ban gɔsi n‑nya ka piiligu la nin ti maali u ansarisi n‑yɛtta. ‘Doo wa piili u yiri meebu ka kɔŋŋi ka naari!’ ³¹Bee, nasɔ yi ti bɛ ni m‑boori ni u tuusi u nataraansɔ tɔppu, u nin daŋŋi n‑zinni m‑mari u sufu ni laasaabu n‑nya u langyima maa nyɛ la babala: bee, di pa lala? Ba yi ti paai tusipiiya ka u dindaana mari la tusa pisi, u nin boosi u maŋŋa, ni, u niriba maa nin toaai n‑nyaŋŋi ban zoaai n‑gaari ba buyi lala, bee? ³²U yi ku nyaŋŋi, u nin daŋŋi n‑tum biiya ka u kyaŋŋi naa ŋɔnla saani n‑susi u, ni, ba maalim ba yɛttɔ’a maa. ³³Dizugu ninvugsɔ zaa ŋɔn bu za’asi u seelikam zaasa yɛla ku toaai n‑niŋi man nyaandɔla.”

³⁴Ni, “Yaarim nya’asa, amaa yaarim nya’asim yi ti yi ka kyɛ di, di laa n‑ya n‑niŋi la wula ka di nya’asim maa labi na yaasa? Di laa n‑ka bukyi: ba bu ya zaŋŋi di n‑niŋi puri ni bumbura, ³⁵halli n‑niŋi binduuri gba, see ka ba kur ya zaŋŋi di m‑basi di yɔri.” Ni, “Ŋɔnkam mari tuba n nin wum, ŋɔn wumma!”

¹Sahanseaa ka lampodeaariba pam daa kyɛnni Yisa saani na, ni ala’akyi dima gba, ni ba ti wum u yɛttɔ’a. ²Ka Farisii dima ni karimbadima daa nyurimni yɛttɔ’adɔ’asa, ni, “Doo wa deaari la ala’akyi dima ka ŋɔn ni ban la’amni n‑dira.” ³Tɔ, ka Yisa daa yɛli ba yɛttɔ’anyɛsiri wa, ni, ⁴“Ya ninvugsɔ yi mari la u peesi kɔbga ka ba yinni ti bɔrigi, u bu ya m‑bɔ u ziiya? Ay! - u nin kyɛ u peesi kɔbga‑yinni‑ka la ka ba kpalim m‑bɛ moo maa ni ka kyaŋŋi nti gyili m‑bɔ pɛsɔ ŋɔn bɔrigi ziiya halli nti nya u. ⁵Ka u yi ti nya u, u nin zaŋŋi u m‑bugi u bɔ’ari zugu ni sufupeelli m‑mari u n‑kuli yiri ni. ⁶U yi paai yiri ni na, u nin booli u zɔdima ni u kpeerintaaba ni ba la’amma na, ka yɛli ba. ‘Ya paasim n zugu m‑mari sufupeelli, dama n nya m pɛsɔ ŋɔn daa bɔrigi la.’ ” ⁷Ni, “N yɛtti ya ni, ni, lala gba ka ba mari sufupeelli arizana ni pam, ala’akyi daana yinni zugu, u yi ti takki u teesibeeri tuma n‑niŋi tuuba sahanseaa la: ka di gaari ban mari sufupeelli seem maa zaŋŋi n‑kyaŋŋi ninvugsuma pisiwai ni awai seeba taalli ŋɔn bu dɔli ni ba niŋma tuuba.”

⁸Ka u laa n‑yɛli ba, “Bee, yaasa: pɔ’a yi bɛ ni m‑mari u anzulifa ligri piiya ka a la’afu yinni lɔrigi n‑lu: u bu ya n‑nyoaai firila ka gbaai duu maa zaa piiri ni nimmoaa, ni u ti bɔ ka ziiya; halli nti nya? ⁹Ka u yi ti nya ka n‑naai, u nin booli u zɔdima ni u kpeerintaaba ni ba la’am na, ka yɛli ba, ‘Ya paasim n zugu m‑mari sufupeelli, dama n nya n la’aseaa kan da bɔrigi la!’ ¹⁰Ka n yɛtti ya, ni, lala gba n nyɛ di Naawunni malaakadima saani: ba mari la sufupeelli, ala’akyi daana yinni zugu, sɔ ŋɔn takki u teesibeeri tuma n‑niŋi tuuba maa.”

¹¹Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba m‑paasi, ni, “Dɔsɔ n daa bɛ ni m‑mari u bidibsi ayi. ¹²Dindahinseaa ka doo wa bisaani maa daa ti yɛli u, ‘M ba, tim ma n faari tɔrli!’ Ka u ba daa puri ŋɔn ni u beeri faari n‑ti ba. ¹³Di daa bu yuui ka bisaani maa daa la’asi u marigu zaa n‑yi n‑kpa n‑kyaŋŋi tinwa’aligu. Bɛni ka u daa ti bɛ yɔriyɔri n‑sa’am u marigu zaa. ¹⁴Ka ŋɔn daa ti di ŋɔn mari seelli kam zaa n‑naai sahanseaa la, kɔm daa lu tingbaŋŋu maa ni, ka u yi leebi ŋɔn kɔŋŋi bundira. ¹⁵Dizugu u daa kyaŋŋi tiŋŋa maa ni dɔsɔ saani ni u tim u tunseaa; ka u daa zaŋŋi u n‑kyɛ ka u bɛ moo ni n‑gɔsiri u kurikyuudima n‑ti u. ¹⁶Ka u daa yi ti boori la u di kurikyuu diibu maa, ka sɔ bu tiri u bunseelli. ¹⁷Di saha maa ka u yɛm daa ti zuligi na, ka u daa teesi u sufu ni n‑yɛli, ‘M ba yiri tuntumniba bɛ ni m‑mari diibu halli n‑diri ka kyeeri gba, ka man mun bɛ kpa wa ka kɔm kuuri ma wula? ¹⁸N nin yi n‑labi m ba saani n‑yɛli u, “M ba, n tum Naawunni taalli ni nyin gba taalli, m bu laa n‑sumni ni n nyɛ i biiya: ¹⁹kur zaŋŋma ma n‑leebi i yiri tuntumna.” ’ Ka u daa doaai n‑kyaŋŋi u ba saani. ²⁰Amaa ŋɔn daa na bɛ wa’aligu n‑kyɛnni na maa, u ba daa nya u ka namboo daa gbaai u, ka u zɔ n‑tuusi u bii maa soori, ka zaŋŋi u nuusi n‑gɔbi u ka puusi u suŋŋasuŋŋa. ²¹Tɔ, ka bii maa yi yɛli u, ‘M ba, n tum Naawunni taalli ni nyin taalli gba, m bu laa n‑sumni ni n nyɛ i biiya ...’, amaa ka u ba daa yɛli u tuntumniba, ni, ²²‘Ya kyɛm yooma! Ya kyɛma nti zaŋŋi kparisuŋŋu na n‑yeeli u, ka zaŋŋi nuntuuwa m‑piri u nubila, ka zaŋŋi namna na m‑piri u nɔba ni! ²³Ka kyaŋŋi n‑gbaai na’asuŋŋu la n‑kɔrigi m‑maali ka ya ti la’am n‑di sufupeelli kyuu. ²⁴Dama m bii wa daa kpi ni, ka laa n‑vu yaasa; u daa bɔrigi ni, ka n laa n‑nya u.’ Ka ba zaa sufu daa pɛligi pam di zugu.

²⁵Ka ban daa diri kyuu maa sahanseaa maa, doo maa bikpeema daa bɛ la puu ni. Ŋɔn daa ti doaai n‑kunni na, m‑pɔtti yiri maa ni na, u daa wum bunŋmeera ni waasi damni, ²⁶ka daa booli yiri maa bisɔ nti boosi u, ni, ‘Bɔ n niŋi?’ ²⁷Ka u labsi n‑yɛli u, ni, ‘I tinzɔ la n kuli na, ka i ba gbaai na’asuŋŋu la n‑kɔrigi, ŋɔn labi na ni alaafɛ la zugu.’ ²⁸Ka bikpeema maa daa gyɛ suuri ka za’asi, ni, u ku kpɛ dundɔŋŋu maa ni. Ka u ba maa daa yi na nti bɛlim u. ²⁹Amaa ka u labsi n‑yɛli u ba, ni, ‘Gɔsima! Yuunseesi an gaari wa zaa mani n kur namsira, n‑tumni tunkpeema n‑tiri i, ka mun na zi n‑za’asi i noori halli yummu; amaa di zaa yɔri i na zi n‑gbaai halli bubila gba n‑ti ma ni n deaama ka mani ni n zɔdima la’am n‑di kyuu. ³⁰Amaa i bisɔ ŋɔn sa’am i marigu ni pɔ’agoora wa ŋɔn ti gɔ n‑labi na, i gbaai na’asuŋŋu la n‑kɔrigi n‑ti u! Lala ka soori!’ ³¹Ka u ba maa yɛli u, ‘M bisuŋŋu, nyin kur bɛ la n saani saha kam, ka man mari bunseelli kam zaa nyɛ la i dinni. ³²Amaa di kpa la talasi ni ti di kyuu wa ka mari sufupeelli: dama i tinzɔ wa daa kpi ni, ka laa n‑vu yaasa; u daa bɔrigi ni, ka ti nya u yaasa.’ ”

¹Tɔ; ka Yisa daa laa n‑yɛli u nyaandɔliba maa, ni, “Bundaansɔ n daa bɛ ni, m‑mari u tuntunsɔ ŋɔn daa su u arizikki tuma fukumsi zaa. Ka ba daa kyɛ bundaana wa saani na nti wulisi u, ni, u tuntumna maa diri la u ligri maa yɔriyɔri. ²Dizugu ka bundaana maa daa booli u na n‑yɛli u, ‘Ka bɔ yɛttɔ’a ka n wumni zaŋŋi n‑kyaŋŋi i saani wa? Kyɛma nti sɔbi laasaabu gbaŋŋu zaŋŋi n‑kyaŋŋi n yɛliseesi an bɛ i nuu ni la zaa, ka mari na n‑ti ma; ka i ku laa n‑su n tuma maa fukumsi yaasa!’ ³Ka doo maa daa yɛli u sufu ni, ni, ‘N yi ya niŋi la wula, n daana ŋɔn ya yiisi ma u tuma maa ni wa? N ka yaa di nin toaai n‑kɔa; di mun laa m‑mari ma vi ni m maanni bara.’, ni, ⁴‘Tɔ! M baŋŋiya man nin niŋi seem din nin kyɛ ka niriba nin deaai ma ba yiya ni, ba yi ti kari ma n kpa wa tuma wa ni m‑basi sahanseaa la!’ ⁵Ka dizugu u daa la’asi la ninvugseeba ban di u daana sama maa zaa, yinniyinni: ka daŋŋi m‑boosi tooni daana maa, ni, u daana samni ala m bɛ u saani? ⁶- ka u daa labsi n‑yɛli, ni, kpaŋmana kɔbga; ka u daa yɛli u, ‘Tɔ, deaam i samni gbaŋŋu ya’abi n‑takki n‑sɔbi, ni, kpaŋmana pisinu!’ ⁷Ka daa laa m‑boosi ŋɔn pa tooni daana maa zugu gba, ni, u daana samni ala m bɛ u saani? ka u labsi n‑yɛli, ni, kabootu kɔbga; ka u daa yɛli u, ‘Deaam i samni gbaŋŋu ya’abi n‑takki n‑sɔbi, ni, bootu pisinii!’ ⁸Ka u daana ŋɔn daa baŋŋi tumbeeri daana wa ŋɔn niŋi seem wa, u daa yɛli, ‘Wooy! U mari la yɛm pam!’ Dama duniya wa ninvugbeeri mari la yɛm zaŋŋi n‑kyaŋŋi ba duniya wa yɛla n‑gaari ban dɔli neesim soori maa ŋɔn mari seem.”

⁹Ni, “N ya yɛli ya ni, ni, duniya wa ligri nyɛ la bunyɔya: ya zaŋŋma a m‑bɔ niriba zoori, ka lala nin kyɛ ka a yi ti gaari ka kyɛ ya sahanseaa maa, ya zɔdima nin zaŋŋi ya n‑niŋi ba yiri maasim ni, saha din ka tɔriga. ¹⁰Dama ba yi kyɛ ka ninvugsɔ su yɛttɔ’abisi fukumsi ka u zɛ yimmu, ba yi ti kyɛ ka u su yɛttɔ’akara gba u nin zɛ yummu. Amaa ninvugsɔ ŋɔn su yɛttɔ’abisi ka ka yɛdda a puuni, ŋɔn nin laa n‑kɔŋŋi yɛdda yɛttɔ’akara gba puuni. ¹¹Dizugu ya yi bu zɛ yimmu zaŋŋi n‑kyaŋŋi duniya wa la’ayɔya yɛla, ŋɔni nin lee nin sakki n‑zaŋŋi arizikki maŋni n‑niŋi ya nuu ni. ¹²Bee ba yi zaŋŋi sɔ bunni n‑niŋi ya nuu ni ka ya bu zɛ yimmu, ŋɔni n lee nin zaŋŋi ya mammaŋŋa dinni n‑ti ya? ¹³Ninvugyinni ku toaai n‑leebi dugmadima ayi daabri: see ka u za’asi yinni yɛla ka wuri yinni la, bee u tibgi yinni la, ka zeem ŋɔnla. Ya ku toaai n‑kyɛ ka Naawunni su ya yɛla ka laa n‑kyɛ ka ligri gba su ya.”

¹⁴Tɔ; ka Farisii dima daa nyɛ ban wuri ligri pam: ba daa wum Yisa ŋɔn daa yɛli seem maa ka ba daa maanni u ansarisi. ¹⁵Ka u yɛli ba, “Yarima n nyɛ ban boori ni ninsaala nya ya yɛla n‑yɛli, ni yɛlimaŋni niriba n nyɛ ya; amaa Naawunni ŋɔn mi din bɛ ya sufu puuni. Ninsaalidima ŋɔn tibgri bunseelli pam la nyɛ la Naawunni ŋɔn kyisiri seelli.” ¹⁶Ni, “Musa zaaligudima ni anabidima sɔppu yɛla n daa pun bɛ ni, halli ka Gyɔni ti kyɛ na; amaa di saha zaŋŋi n‑kyɛnna ba na kur moonni Naawunni naam lahabasuŋŋu ka sɔkam zaa zaŋŋi kpeeŋŋu m‑moori ni u kpɛ di maasim ni.” ¹⁷Ni, “Musa zaaligu muna - arizana ni duniya zaa yi ti gaari m‑basi, di bu tɔa; amaa zaaligu bumbila fiiŋ gba basibu tɔ ni halli nti yakki.” ¹⁸Ni, “Ŋɔnkam kari u pɔ’a ka laa n‑di pɔ’asɔ tumni la zina, ka dɔsɔ ŋɔn di lala pɔ’a maa gba tumni la zina.”

¹⁹Ka Yisa daa laa n‑yɛli, “Bundaansɔ n daa bɛ ni, n‑yeeri kparikara ni bunyeerisuma zaa, ka diri u sufu yuubu bundira dabsiri kam zaa. ²⁰Ka faradaansɔ mun gba daa bɛ ni, ka u ningbina zaa daa niŋi nɔra: doo wa yuuri daa boonni la Lazarusi. Ka beoo kam ka ŋɔn Lazarusi daa yi kyɛnni bundaana wa yiri za’anɔri ni na n‑dɔ bɛni. ²¹U daa yi dɔya m‑boori la bundaana maa bundirikyɛba ti lu tiŋŋa ka u piisi n‑di, ka baasi kur kyɛnni na n‑leenni u nɔra maa. ²²Tɔ, di daa niŋi lala, ka faradaana maa daa ti kpi, ka malaakadima zaŋŋi u n‑taasi ti yaaba Ibrahim saani. Ka bundaana maa gba daa ti kpi, ka ba sɔ’ai u. ²³Ka ŋɔn mun daa kyaŋŋi nti bɛ kpiimma ŋɔn bɛ seela n‑nyari wahala la, ka daa wukki u zugu n‑gɔsi saazugu n‑nya ti yaaba Ibrahim wa’aligu sa, ka Lazarusi bɛ u saani. ²⁴Ka bundaana maa daa tasi n‑yɛli, ‘Ti Yaaba Ibrahim, zɔm ma namboo, ka tum Lazarusi ka u zaŋŋi u nubila n‑tum koom ni n‑tɔkki n‑niŋi n zilimni wa ni na, ka ka maai; ka n diri wahala pam bugum wa puuni.’ ²⁵Ka Ibrahim yɛli u, ‘M biiya, teaam nyin daa bɛ i nyɔvuri sahanseaa la yɛla, ni, i daa nyari i sufu yuubu, sahanseaa ka Lazarusi mun daa nyari wahala. Amaa pampaŋŋɔ ŋɔn sufu maaya, ka nyin mun gba yi bɛ wahala ni. ²⁶Din paasi dinŋɔ zugu, bɔ’atitaari n dɔya tirim ni yarima sunsukkuni, ka sɔ ku toaai n‑yi ti saani n‑yakki ka m‑paai ya saani sa, ka sɔ mun gba ku toaai n‑yi bɛni n‑kyɛ ti saani na.’ ²⁷Di saha ka bundaana maa daa yɛli, ‘M Ba! N susiri i ni, ni, i tum Lazarusi ni u kyaŋŋi m ba yiri ni, ²⁸dama m mabiisi anu na bɛ ni, ka u kyaŋŋi nti sɛ’asi ba ni ba di kyɛ na n‑kpɛ man ŋɔn bɛ wahala seaa wa ni.’ ²⁹Ka Ibrahim daa labsi n‑yɛli u, ni, ‘Musa sɔppu, ni anabidima dinni, bɛ la ba saani, dizugu ba wumma ba yɛligu ka sɛ’asi ba mammansi.’ ³⁰Ka bundaana maa laa n‑yɛli, ‘N Yaaba Ibrahim, pa lala. Amaa sɔ mun yi da neaai kum ni n‑kyaŋŋi ba saani nti yɛli ba, ba da naa n‑takki ba beesigu n‑niŋi tuuba.’ ³¹Ka u yɛli u, ‘Ba yi ku niŋi Musa ni anabidima yɛligu yɛdda, halli sɔ yi neaai kum ni n‑kyaŋŋi nti yɛli ba, ba ku niŋi u gba yɛligu maa yɛdda.’ ”

¹Ka Yisa daa yɛli u nyaandɔliba maa, ni, “Di ku toaai n‑niŋi ka yɛttɔ’abeeri bu paari ya na, yɛttɔ’aseesi an lusiri niriba n‑kpeesiri tumbeeri ni. Amaa ninvugsɔ ŋɔn taasi a na muna - waay, waay, waay! ²Ba yi da zaŋŋi neeri n‑lɔ di daama nangoori ni ka zaŋŋi u n‑lɔsi mɔ’azuliŋŋu ni, di da sɔ u zugu n‑gaari u kyɛ ka bibisi wa yinni lu n‑kpɛ tumbeeri ni.” ³Ni, “Ya gbaam ya mansi suŋŋa! I mabiiya yi tum i taalli, nyin sɛ’asim u; ka u yi deaai u galinsi maa, nyin kyɛri u taalli m‑pɛŋŋi u. ⁴Halli u yi ti tum i taalli napɔmbuyɔpɔi dahinyinni ka ŋmaligi buyɔpɔi n‑yɛli i, ni, ‘N galimiya.’ nyin kyɛri u taalli m‑pɛŋŋi u.” ⁵Tɔ, ka tuumudima maa daa yɛli ba dugma, ni, “Paasim ti yɛdda!” ⁶Ka u daa labsi n‑yɛli ba, “Ya yi mari yɛdda ka di sa’ai hoo zinzam beelli, ya nin toaai n‑yɛli kinkaŋŋa wa, ni, ka voaama ka zaazii wa ni n‑kyaŋŋi nti sa mɔ’ari puuni, ka di nin niŋi lala.”

⁷Ka Yisa daa boosi ba, ni, “Ya puuni ŋɔni n lee m‑mari u daabri ka u koora, bee, ka u guri la bunkɔbri, ka u ti yi moo na ka u di yɛli u, ‘Kyɛm na nti zinni n‑di bundirigu.’ ⁸Kala, i ku yɛli u, ni, u kyɛm na n‑dugi bundirigu na nti zaali ka i di ka nyu pɔi, ka u mun naayi kyaŋŋi nti maali u siri n‑zinni n‑di ka nyu? ⁹Ka daabri maa ŋɔn tum lala maa, i nin puusi u dizugu? Ay! ban zaali u tunseesi maa nla. ¹⁰Dizugu lala n nyɛ di#:- ya gba yi niŋi ban zaali ya ni ya niŋi seem maa zaa, ya yɛlima, ni, ‘Ti bu sumni pɛ’abu, dama ti tum la ti tuma ŋɔn nyɛ seelli kɔkɔa.’ ”

¹¹Tɔ: ka Yisa ŋɔn daa ti yi soori zugu n‑wa Gyɛrusalɛm, u daa dɔli Samɛrii ni Galilii tingbana sunsukkuni n‑gatta. ¹²N‑kpeeri tinkpanseaa ni, ka kɔnsi piiya daa ti kyirigi u. ¹³Ba daa zɛ la wa’aligu sa ka tasi pampam n‑yɛli u, “Ti Ba Yisa, zɔm ti namboo!” ¹⁴Ka Yisa ŋɔn daa nya ba lala maa, u daa yɛli ba, “Ya kyɛma nti zaŋŋi ya mansi n‑wulisi maalimaanniba.” Ban daa ŋmaligi n‑kyɛnni maa, ba daa nya alaafɛ zaa. ¹⁵Ka ba ninvugyinni ŋɔn daa ti nya ka u kpaŋŋi maa n‑naai, ¹⁶u daa ŋmaligi n‑labi Yisa saani na, ka kur kaasiri pampam m‑pɛ’ari Naawunni, ¹⁷halli nti sɔmni Yisa tooni m‑puusiri u. Doo maa mun daa nyɛ la Samɛrii nira. Di saha ka Yisa boosi u, ni, “Pa ya niriba piiya n da kpaŋŋi maa? ¹⁸Ka niriba awai la kpalim m‑bɛ la yani? Bee sɔsɔ bu labi na ni u ti pɛ’ai Naawunni na’ala tinzuŋŋu nira wa kɔkɔa?” ¹⁹Ka ŋmaligi n‑yɛli u, “Doaama! Ka i yɛdda niŋbu zugu ka i kpaŋŋi.”

²⁰Farisiseeba daa ti boosi Yisa, ni, “Bɔ saha ka Naawunni naam maa ti ya m‑piili?” Ka u gyɛrigi n‑yɛli ba, “Naawunni naam piiligu pa la niriba ŋɔn gɔsiri n‑nyari bunseelli. ²¹Bee, sɔ di yɛli, ‘Nyama, di bɛ kpa wa!’, bee, ‘Di bɛ kpa sa!’ Dama Naawunni naam pun bɛ la ya saani.” ²²Ka Yisa daa yɛli u nyaandɔliba maa, ni, “Saha kyɛnni na ka ya nin ti boori ni ya nya man Ninsaala Bii saha wa dabsiri yinni gba, ka ku nya ka. ²³Niriba nin ti yɛli ya, ni, ‘Nnya kpa sa!’, bee, ‘Nnya kpa wa!’ - yan di kyaŋŋi, ya mun di dɔli ba. ²⁴Dama Ninsaala Bii dabsiri maa yi ti paai, u nin ŋmani hoo saa ŋɔn yi nya’asiri la, n‑neaai sangbana gbinni n‑yi ya’ari wa zaŋŋi n‑kyaŋŋi ya’ari wa sa. ²⁵Amaa faasee ka u daŋŋi n‑di wahala pam pɔi, ka zuna niriba ti za’asi u yɛla ka zeem u. ²⁶Ka din daa kur niŋi seem Nuhu saha la, lala ka di ti ya niŋi Ninsaala Bii gba dabsiri maa daari. ²⁷Niriba daa diri ni ka nyuura di dabsiri maa, ka diri pɔ’aba ka zaŋŋni ba bipunsi n‑tiri dɔppa, halli nti paai Nuhu ŋɔn daa ti kpɛ nyarintitaari maa ni dahinseaa maa. Di nyaaŋŋa ka koom daa kyɛ na nti di ba zaa. ²⁸Lɔti saha la gba daa nyɛ la lala. Ba daa kur diri ni ka nyuura, ka daara, ka koosira, ka butti bumbura, ka meeri yiya; ²⁹halli nti paai Lɔti ŋɔn daa yi Sɔdoom tiŋŋa na dahinseaa maa, ka bugum daa yi saazugu na, ni farinwuta bugum, n‑laŋŋi n‑di ba zaa. ³⁰Lala ka di nin ti niŋi Ninsaala Bii gba dabsiri maa yi ti yi paalu. ³¹Dindaari maa ka ninvugsɔ ŋɔn ti bɛ piiya duu zugu ka u neema kpalim m‑bɛ duu puuni, u di yɛli, ni, u sigi na n‑kpɛ n‑zaŋŋi a. Ka ŋɔn mun bɛ puu ni, ŋɔn di labi u nyaaŋŋa n‑kuli. ³²Ya teaama din daa niŋi Lɔti pɔ’a seem la. ³³Ŋɔnkam boori ni u tuligi u nyɔvuri nin ti sa’am ka m‑basi, ka ŋɔnkam sakki ni u nyɔvuri sa’amna, ŋɔn mun nin ti nya nyɔvuri ni yɛlimaŋni. ³⁴N yɛtti ya wa, ni, di daari maa ka niriba ayi nin ti la’am n‑dɔ bundoaa yinni zugu yuŋŋu, ka Naawunni nin ti kpikki ninvugyinni ka kyɛ ŋɔnla. ^35-36Ka pɔ’aba ayi nin ti la’am n‑neemni ba kyi neeri zugu, ka Naawunni kpikki yinni ka kyɛ ŋɔnla.” ³⁷Ka u nyaandɔliba maa boosi u, “Ti dugma, yani zii nla?” Ka u yɛli ba “Bunkpiiŋŋu ŋɔn bɛ luginseaa, bɛni ka zuusi la’amni taaba m‑bɛ ni.”

¹Tɔ; ka Yisa daa tɔ’asi ba yɛttɔ’anyɛsiri din wulisiri, ni, di sumni niriba susiri Naawunni saha kam, ka ba di gyɛ ka kyɛ susigu. ²U daa yɛli ba, ni, “Sarikattisɔ daa bɛ tinseaa. U daa bu zɔri Naawunni ka mun bu laa n‑kyɛ ka u ba’a bɛ ninsaalisɔ kam yɛlli ni. ³Tɔ, ka pukɔsɔ daa bɛ lala tiŋŋa maa ni, ka u kur zɛya n‑kyɛnni doo maa saani na, ni, u tɔ’asim u yɛttɔ’a maa n‑fa u u dindaana nuu ni. ⁴Ka sarikatta maa daa yuui beela ka bu sakki ni u fa u m‑basi. Ka di daa niŋi lala ka u daa yɛli u sufu ni, ni, ‘Halli ni m bu zɔri Naawunni ka m ba’a ka ninsaala yɛla ni la zaa yɔri, ⁵amaa pukoori wa ŋɔn kur mugsiri ma maa zugu, n nin kari u sariya ka fa u m‑basi, ka di yi pa lala u sahakam kyɛnni na wa nin ti ŋmɛ n nyɔya.’ ” ⁶Ka ti Dugma daa laa n‑yɛli, “Ya wumma sarikatta tumbeeri daana ŋɔn yɛli seem la. ⁷Kala, ya teesiya, ni, Naawunni ku ti wum ninvugseeba ban kumni m‑paari u wuntaŋŋa ni yuŋŋu, ni, u suŋŋma ba maa ka zɔ ba namboo, ka fa ba m‑basi? ⁸N ya yɛli ya, ni, u nin fa ba m‑basi yoomyooma. Ka di zaa yɔri, man Ninsaala Bii yi ti labi duniya wa ni na, n nin nya ban mari yɛdda bɛni, bee? - Ay, m bu ya nya!”

⁹Tɔ. Yisa daa tɔ’asi yɛttɔ’anyɛsiri n‑ti ninvugseeba ban gɔsi ba mansi, ni, ninvugsuma, ka mun gɔsiri ba taaba n‑zeemni ba. Ka nyɛsiri daa bɛ ni, ni, ¹⁰“Niriba ayi n daa bɛ ni, n‑kyaŋŋi Naawunni Gyeeŋŋu Yiri ni ba ti gyeem Naawunni; ba yinni mun daa nyɛ la Farisii, ka ŋɔnla mun daa nyɛ lampodeaara. ¹¹Ka Farisii maa ŋɔn daa zɛ saazugu m‑puusi u wumpuusigu n‑ti u maŋŋa, ni, ‘Naawunni, m pɛ’ari i pam man pa la hoo niriba zaa m bɛ seem maa, dama ba zuura ka tumni taalli, ka faari taaba pɔ’aba - halli m pa la hoo lampodeaara wa ŋɔn bɛ seem. ¹²Dama n loori noori dabsa ayi bɛkwai kam, ka yiisiri man nyari bunseelli kam zaa zakka.’ ¹³Amaa ka lampodeaara ŋɔn daa zɛ u kɔkɔ kpaŋŋa sa. Vi ŋɔn daa gbaai u zugu u daa zɔri dabeem ka bu wukki u zugu n‑gɔsi saazugu, ka daa kur mari u nuusi m‑buuri u maŋŋa sufusa’aŋŋu zugu, ka yɛtta, ‘M Ba Naawunni, zɔm man tumbeeri daana wa namboo!’ ” ¹⁴Ka Yisa daa ŋmaligi n‑yɛli ba, “N ya yɛli ya ni, ni, di daa nyɛ la lampodeaara maa ŋɔn daa yi n‑kuli ka yi taalli ni, pa ŋɔnla. Dinzugu ŋɔnkam tibgri u maŋŋa nin fiilim, ka ŋɔnkam mun sigsi u maŋŋa nin nya tibsim.”

¹⁵Ba daa mari bileesi n‑kyɛ Yisa saani na ni u zaŋŋi u nuusi n‑siisi ba, ka u nyaandɔliba maa daa nya ban niŋni seem ka daa nyikki ba di zugu. ¹⁶Yisa mun daa booli bibisi na ka yɛli u nyaandɔliba maa, ni, “Ya kyɛ ka bibisi maa kyɛ n saani na, yan di ta’ari ba! Dama banŋɔ taabu n su Naawunni naam la yɛla. ¹⁷Yɛlimaŋni ka n yɛli ya wa, sɔ yi bu sakki Naawunni naam yɛligu maa hoo bibila ŋɔn sakkri seem la, u ku toaai n‑kpɛ Naawunni naam maasim maa ni.”

¹⁸Tɔ; ka toondaansɔ daa boosi u, ni, “N Karimbasuŋŋu! N ya niŋi la wula n‑nya nyɔvuri kan ka naari?” ¹⁹Ka Yisa labsi m‑boosi u, ni, “Wula ka i booli ma, ni, bunsuŋŋu? Sɔ n ka ni n‑nyɛ bunsuŋŋu, na’ala Naawunni kɔkɔa. ²⁰Tɔ; i mi zaaligu yɛla maa an nyɛ seem: ni, ‘Di tum zina.’; ni, ‘Di ku ninsaala.’; ni, ‘Di zu.’; ni, ‘Di di ziri sɛhara n‑lusi i kpeaa u yɛlli ni.’; ni, ‘Tim i ba ni i ma gyirima.’ ” ²¹Ka doo maa daa yɛli, “Anŋɔ zaa ka n daa pun dɔli ka na nyɛ na’akyimbila.” ²²Ka Yisa wum lala ka yɛli u, “Yɛlli yinni n kpalim m‑pɔsigi i; see ka i koosi i marigu zaa n‑zaŋŋi n‑tɔri faradima, ka i arizikki maali n‑zoaai Naawunni saani. Ka kyɛ na n‑dɔli ma.” ²³Tɔ, ka doo maa ŋɔn daa ti wum lala u sufu daa sa’am pam, dama u daa nyɛ la bundaana ni pam.

²⁴Ka Yisa daa gɔsi u ka yɛli, “Yɛlimaŋni, di nin tɔ pam ni bundaana kpɛ Naawunni naam ni! ²⁵Halli arakoomi nin ti kpɛ kparipiim voori ni m‑puli n‑yi, ka bundaana ku toaai m‑ma’asi ni u kpɛ Naawunni naam ni.” ²⁶Ka ban daa wum ŋɔn yɛli seem maa daa boosi u, ni, “Ka ŋɔni n nin tuligi?” ²⁷Ka u yɛli ba, “Yɛttɔ’aseesi an tɔ pam ninsaalidima saani maa pa la an tɔ Naawunni saani.” ²⁸Di saha ka Piita daa yɛli Yisa, ni, “Nyama, tirima kyɛ ti bunseelli kam ka dɔli i maa!” ²⁹Ka u yɛli ba, “Yɛlimaŋni ka n ya yɛli ya, ŋɔnkam kyɛ u yiri, bee u pɔ’a, bee u babiisi ni u mabiisi, bee u ba ni u ma - halli u maŋtoori biisi gba - Naawunni naam maa zugu, ³⁰di daama nin ti nya laara n‑gaari anŋɔ zaasa pampaŋŋɔ; ka saha din kyɛnni na u nin ti nya nyɔvuri kan ka naari.”

³¹Ka u daa laa n‑zaŋŋi u nyaandɔliba pii ni ayi maa n‑yi kpaŋŋa nti yɛli ba, “Ya wumma, ti wa la Gyɛrusalɛm; ka anabidima ŋɔn daa sɔbi seelikam zaŋŋi n‑kyaŋŋi man Ninsaala Bii yɛla la nin ti paai a naari. ³²Ba nin zaŋŋi ma n‑niŋi ban pa ti butiri niriba la nuu ni, ni ba maali ansarisi n‑zeem ma, ³³ka tusi nantoori n‑niŋi ma, ka naayi feebi ma ka ku ma. Amaa daba ata daari n nin yisigi kum ni.” ³⁴Amaa ba daa bu baŋŋi ŋɔn daa yɛli ba yɛttɔ’aseesi maa zaasa gbinni; di daa nyɛ la yɛttɔ’asɔ’ara ba saani, ka ba daa bu baŋŋi di gbinni.

³⁵Yisa ŋɔn daa kyɛnni n‑ti paai Gyɛrikoo tiŋŋa, zoonsɔ zi soori gbiriŋŋu m‑maanni bara; ³⁶ka ti wum daadam ŋɔn daa gatti la damni ka boosi ni u baŋŋi din niŋna. ³⁷Ka ba yɛli u, ni, di nyɛ la Yisa, Nazarɛti doo la, n‑gatti maa. ³⁸Amaa u daa n‑tasi pampam n‑yɛli, “NaaDauda biiya, zɔm ma namboo!” ³⁹Ka ban daa bɛ tooni maa daa nyikki u n‑yɛli, ni, u fooma u vuuri. Amaa u daa laa n‑tasi pampam, ni, “NaaDauda biiya, zɔm ma namboo!” ⁴⁰Ka Yisa kpalim n‑zaani ka yɛli, ni, ba zaŋŋma u na. Ka ŋɔn daa ti pɔri ba saani na, Yisa boosi u, ni, ⁴¹“Bɔ ka i boora ni n niŋi n‑ti i?” Ni, “M Bapira, m boori n laa n‑nyari yaasa.” ⁴²Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, “Neaama ka nyari yaasa! I yɛdda maa kyɛ ka i nini neaaya.” ⁴³Ka u nini maa daa neaai ya’abi ka u gyeemni Naawunni ka dɔli Yisa ka ba kyɛnna. Ka zama maa zaa daa nya din niŋi maa ka daa pɛ’ari Naawunni.

¹Yisa daa ti paai Gyɛrikoo n‑kpɛ timpuuni n‑gatta. ²Ka dɔsɔ daa bɛ bɛni ka u yuuri boonni Zakyeoosi. Bundaana n daa nyɛ u, ka u daa su tiŋŋa maa lampodeaari tuma fukumsi. ³U daa boori la u baŋŋi Yisa ŋɔn nyɛ sɔa, amaa niriba maa ŋɔn daa zoaai pam maa zugu u daa kɔŋŋi la u nyaabu, dama u daa nyɛ la ninvuggyiŋŋa. ⁴Lala zugu u daa zɔ n‑gaari ba tooni nti du kinkaŋŋa ni u ti nya u, dama Yisa daa ya dɔli la bɛni soori maa n‑gaari. ⁵Ka Yisa ŋɔn daa ti paai tii maa gbinni na, u kpalim n‑zaani ka gɔsi tii maa saazugu ka yɛli, “Zakyeoosi, sigma na yoomyooma, dama di kpa ma talasi ni n gbɛ i yiri ni zuna!” ⁶Ka Zakyeoosi daa sigi na yoomyooma n‑gyaari Yisa ni sufupeelli. ⁷Tɔ, ka niriba maa zaa daa nya Yisa ŋɔn kyaŋŋi nti kpɛ Zakyeoosi yiri maa, ka nyurimni ba kparima ni, n‑yɛtta, “U kyaŋŋi nti kpɛ tumbeeri daana wa yiri!” ⁸Amaa ka Zakyeoosi daa zɛ ti Dugma tooni n‑yɛli u, ni, “Nyama, pampaŋŋɔ n nin zaŋŋi n neema purigri n‑ti faradima, ka n yi daa fa sɔ buna yɔri, n nin laa n‑labsi di daama buna zii bunaasi zugu n‑ti u.” ⁹Ka Yisa daa yɛli u, “Zuna dabsiri wa tuliginsim paai i yiri wa ni na, dama nyin gba nyɛ la Ibrahim biiya. ¹⁰Dama man Ninsaala Bii daa kyɛ na ni m bɔ n‑nya ban bɔrigi m‑basi la ka tuligi ba.”

¹¹Tɔ; ka ban daa wum lala maa, Yisa daa tɔ’asi yɛttɔ’anyɛsiri wa m‑paasi ba. Ba daa pɔtti la Gyɛrusalɛm, ka niriba maa daa teesiri, ni, u ya kyɛ ka Naawunni naam maa piili la yooma. ¹²Ka dizugu u daa yɛli ba, ni, “Nabisɔ n daa bɛ tinseaa puuni, ka u daa ya doaai n‑kyaŋŋi tinwa’aligu sa n‑di naam ka labi na. ¹³Ka dizugu u daa booli u daaba piiya na n‑zaŋŋi ligri n‑tɔri n‑ti ba sɔkam u tɔrli, ka yɛli ba, ‘Ya zaŋŋma ligri wa n‑walimni n‑ti ma, halli ni n ti yi n goorim maa n‑labi na.’ ¹⁴Tɔ, ka u daa kyaŋŋi u kyɛnni; amaa u tiŋŋa maa niriba daa bu boori u, ka ba daa tum niriba nti yɛli, ni, ba di diisi nira wa naam maa. Di zaa yɔri, u daa di naam maa. ¹⁵Ŋɔn daa di naam maa n‑naai la, u daa labi n‑kuli na, ka daa tum m‑booli ŋɔn daa zaŋŋi ligri n‑ti daabseeba maa na, nti boosi ba ni u baŋŋi ban daa zaŋŋi ligri maa n‑tum n‑nya nyoori seem. ¹⁶Tɔ, ka ŋɔn daŋŋi tooni maa daa kpɛ na nti yɛli, ‘N daana i ligri la nɔbi ni m‑paasi a taaba napɔmpiiya!’ ¹⁷Ka u yɛli u, ‘Mboo! Daabsuŋŋu n nyɛ i! Nyin su yɛttɔ’abisi fukumsi n‑zɛ yimmu maa, n nin zaŋŋi tinsi piiya fukumsi n‑niŋi i nuu ni’. ¹⁸Tɔ, ka ŋɔn pa u zugu la kpɛ na nti yɛli u dugma maa, ni, ‘N daana, i ligri la nɔbi ni m‑paasi napɔmbunu.’ ¹⁹Ka u yɛli ŋɔn mun gba, ni, ‘I nin ti su tinsi anu fukumsi.’ ²⁰Tɔ, ka sɔ kyɛ na yaasa, ni, ‘N daana, nnya i ligri la nŋɔa. N daa zaŋŋi bɔbga m‑pɔbi a n‑dooli, dabeem ŋɔn daa mari ma la zugu. ²¹Dama halibeoo daana n nyɛ i; i boori ni i nya bunseelli kam zaa yɔri, ka kyeeri nyin daa bu buri seelli.’ ²²Ka u yɛli u, ‘Nyin bibeoo wa! I mammaŋŋa noori ni yɛttɔ’a ka n zaŋŋi n‑lusi i! Ni, i daa mi, ni, n nyɛ la halibeoo daana, fa! - m‑boori buna yɔri, ka kyeeri man bu buri seelli! ²³Tɔ! Ka bɔ n daa lee n‑niŋi i ka i daa bu zaŋŋi n ligri maa n‑dooli bankyi ni? - ka man da kuli na wa, n naa n‑kur nya nyoori m‑paasi n la’adaya maa zugu!’ ²⁴- Ka daa ŋmaligi n‑yɛli ban zɛ bɛni maa, ni, ‘Ya deaam ligri maa u saani n‑zaŋŋi m‑paasi sɔ ŋɔn daŋŋi tooni na maa.’ ²⁵Ka ba yɛli u, ‘Ti daana, u ligri napɔmpiiya pun bɛ la u saani!’ ²⁶Ka u yɛli ba, ni, ‘N yɛtti ya ni, ninvugsɔ ŋɔn mari beela ya n‑nya m‑paasi, amaa ŋɔn ka seelli ŋɔna, halli ŋɔn mari seelli fiiŋ maa ka ba nin ti ya fa ka kyɛ u yɔri.’ ²⁷Ni, ‘Amaa n dindaandimseeba ban daa bu boori ni n di naam n su ba la, ya zaŋŋma ba zaa na n‑ku ba ka n nini nya.’ ”

²⁸Tɔ; ka Yisa ŋɔn daa nyɛsi ba nyɛsiri wa n‑naai, u daa doaai n‑gaari ba tooni n‑kpa Gyɛrusalɛm soori. ²⁹Ka ŋɔn daa ti pɔtti tinkpanseesi an boonni Bɛtfeegyi ni Bɛtani la, seesi an zɛ Ɔlivii Zoori la lugri na, u daa tum u nyaandɔliba ayi, ni, ³⁰“Ya kyɛm ti tooni nti kpɛ tinkpanseaa kan zɛ ya tooni sa la. Ya yi ti paai bɛni, ya nin nya buŋŋa ka u lɔ n‑zɛya, bumbilisɔ nira ŋɔn na zi m‑ba; ya lɔrigma u m‑mari na. ³¹Sɔ mun yi ya yɛli ya, ni, wula zugu ka ya lɔrigri u? yan yɛlim u, ni, ya Dugma m boori u.” ³²Ka ŋɔn daa tum ninvugseeba maa daa kyaŋŋi nti nya ŋɔn yɛli ba seem maa. ³³Ka ban daa lɔrigri buŋŋa maa sahanseaa ka ninvugseeba ban daa su u la daa boosi ba, ni, “Wula zugu ka ya lɔrigri u ni?” ³⁴Ka ba daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Ti Dugma boori u ni.” ³⁵Ka ba daa mari u m‑paai Yisa saani na, nti yeaai ba kyinkyina m‑pa buŋŋa nyaaŋŋa maa, ka daa kyɛ ka Yisa ba u. ³⁶Ka ŋɔn daa ba u n‑kyɛnna, niriba maa daa na zaŋŋi la ba kyinkyina n‑yɛligri soori maa zugu. ³⁷Ka ŋɔn daa ti paai luginseelli soori maa ŋɔn daa zuligri n‑sigri Ɔlivii Zoori la, u nyaandɔliba maa zaa daa piili n‑tasira pampam m‑pɛ’ari Naawunni. Sufupeelli pɛ’abu ka ba daa moonna, ban daa nya alahazibu tunkariseesi ŋɔn tum la zugu. ³⁸Ka yɛtta#:-

“Zugsuŋŋu m bɛ n‑ti nasɔ ŋɔn zaŋŋi ti Dugma yuuri na!

Sufudoaa m bɛ arizana ni!

Naawunni ŋɔn bɛ saazugu mari gyirima pam!”

³⁹Tɔ; ka Farisiseeba ban daa bɛ zama maa ni daa yɛli Yisa, ni, ⁴⁰“Karimba! Kpaasim i nyaandɔliba maa zugu!” Ka Yisa labsi n‑yɛli ba, “N yɛtti ya ni, ba yi pun sini vuuri, halli kuga wa gba naa n‑tasi n‑yɛli.”

⁴¹Ka Yisa ŋɔn daa ti pɔtti Gyɛrusalɛm n‑gɔsi n‑nya tiŋŋa maa, u daa kum ka zugu, ni, ⁴²“Yarima Gyɛrusalɛm dima, zuna ya yi da kur baŋŋi din nin ti ya sufudoaa, di naa n‑sɔa amaa pampaŋŋɔ ya bɛ la zibsim ni zaŋŋi n‑kyaŋŋi di zii ni!” ⁴³Ni, “Dama saha kyɛnni na ka ya dindaandima nin ti gbi tanni n‑dooli n‑gyiligi ya tiŋŋa maa zaa, ka ta’ai ka sɔya zaa, ka di mugsi ya pam. ⁴⁴Ba nin ti daai ya gooma n‑lusi yarima ni ya biisi zugu, halli ni kugri yinni gba ku laa n‑kpalim m‑pa ka kpeaa zugu, dama ya daa bu baŋŋi Naawunni ŋɔn kyɛ na nti fa ya m‑basi sahanseaa maa.”

⁴⁵Ka Yisa daa paai Naawunni Gyeeŋŋu Yiri maa ni nti kpɛ bɛni m‑piili n‑katti ban daa koosiri neema Yiri maa puuni n‑yiisiri ba. ⁴⁶Ka yɛli ba, ni, “Di sɔbi n‑zaali, ni, ‘N Yiri wa nyɛ la Wunsusigu Yiri.’, amaa ya zaŋŋi ka n‑labgi la ‘ta’ayigsi ŋɔn sɔ’ari seela.’ ”

⁴⁷Beoo kam zaa ka Yisa daa kpeeri Naawunni Gyeeŋŋu Yiri maa ni n‑wulisiri niriba, ka Gyeeŋŋu Toondaandima ni karimbadima maa daa boori sɔseaa ba nin nya n‑ku u, ban ni tiŋŋa maa ni kpamma maa. ⁴⁸Amaa ba daa bu mi ban ya niŋi seem, dama sɔkam zaa ba’a daa kur bɛ la u wulisigu maa ni.

¹Dindahinseaa yaasa ka Yisa daa ti bɛ Naawunni Gyeeŋŋu Yiri maa ni n‑wulisira niriba ka moonni lahabasuŋŋu yɛla maa n‑tiri ba. Ka gyeeŋŋu toondaandima ni tiŋŋa maa karimbadima ni kpamma maa daa la’am taaba n‑kyɛ u saani na nti boosi u, ni, ²“Ŋɔni n ti i soori ni i tum lala tuma maa? Yɛlim ti! Bee, yiiko bɔ ka i mara?” ³Ka u daa labsi n‑yɛli ba, ni, “N gba ya boosi ya la boosigu yinni. Ya yɛlim ma, ⁴ŋɔni n daa ti Gyɔni soori ni u suuri niriba Naawunni koom? Di daa yi la Naawunni saani bee ninsaalidima saani?” ⁵Ka ba daa piili n‑tɔ’asiri taaba, ni, “Ti ya yɛli la wula? Ti yi yɛli, ni, Naawunni saani, u nin boosi ti, ni, bɔzugu ka ti daa bu niŋi Gyɔni yɛdda? ⁶Amaa ka ti yi sakki n‑yɛli, ni, ninsaalidima saani, niriba maa nin ti lɔbi ti kuga, dama sɔkam sakkri ni Gyɔni daa nyɛ la anabimaŋni.” ⁷Dizugu ba daa labsi n‑yɛli Yisa, ni, ba bu mi. ⁸Ka Yisa daa yɛli ba, ni, “Dinŋɔna n gba ku yɛli ya ŋɔn ti ma soori ni n tumni anŋɔ zaa.”

⁹Ka u daa gbaai yɛttɔ’a n‑yɛli ba nyɛsiri, ni, “Dɔsɔ n daa bɛ ni, n‑daa sa u tiwanna puu, ka zaŋŋi ka n‑niŋi ninvugseeba nuu ni, ni ba tumni puu maa tuma n‑ti u, ka u daa gɔ ni n‑yuui beela. ¹⁰Tɔ, ka sahasuŋŋu maa u daa tum u daabsɔ ni u kyaŋŋi tuntumniba maa saani nti deaai puu maa diibu na n‑ti u. Amaa tuntumniba maa daa gbaai daabri maa m‑bu u ka kari u n‑labsi yɔri. ¹¹Ka puu maa daana daa laa n‑tum sɔ, ka ba zaŋŋi ŋɔn gba m‑maali u ansarisi m‑bu u ka kari u n‑labsi yɔri. ¹²Ka u daa laa n‑tum sɔ m‑paasi ata, ka ba pa u daŋŋa ka kari u m‑basi. ¹³Ka puu maa daana daa yɛli, ‘N yi ya niŋi la wula? - See ka n tum m mammantoori biiya man wuri sɔ la. Di pa seem ka ba ti ŋɔn gyirima!’ ¹⁴Amaa tuntumniba maa ŋɔn daa nya ka u kyɛnni na, ba ŋmɛ taaba saawara n‑yɛli, ni, ‘Ŋɔn nin di puu maa daana faari la nŋɔa. Ya kyɛ ka ti ku u ka faari maa nin leebi ti dinni!’ ¹⁵Ka ba daa gbaai u, n‑zaŋŋi u n‑lɔbi m‑basi puu maa kpaŋŋa sa nti ku u. ¹⁶Tɔ; ka dinŋɔna wula ka puu maa daana nin niŋi? U bu ya n‑kyɛ na nti ku tuntumniba wa zaa? Ka zaŋŋi ka n‑ti tuntunseeba?” Ka daadam maa ŋɔn daa wum lala maa, ba daa yɛli, ni, “Naawunni tuligma ti ni dinŋɔ taabu!” ¹⁷Ka Yisa daa gɔsi ba ka boosi ba, ni, “Ka dinŋɔna yɛttɔ’aseaa kan daa sɔbi n‑dooli la gbinni nyɛ la wula? - ni#:-

‘Kugseaa tammeeriba ŋɔn daa za’asi la

Kana daa leebi kan gbaai nyeebri maa,

N‑gbaari ka zaa ni kpeeŋŋu.’

¹⁸- Ŋɔnkam zaa lu kugri maa zugu nin kabi m‑basi, amaa kugri maa ŋɔn lu sɔ zugu ka nin ŋmɛrigi u zaa.” ¹⁹Di saha ka karimbadima ni gyeeŋŋu toondaandima maa daa baŋŋi, ni, Yisa nyɛsiri galimni la bana, ka dizugu ba daa boori la ba gbaai u, amaa ba daa zɔri la daadam maa dabeem.

²⁰Ka ba daa gɔsiri u yɛla, ni ba pigsi n‑gbaai u, u yɛttɔ’a puuni. Ba daa tum ninvugseeba na ni ba yɔmsiri u, ni, ba nyɛ la yɛdda dima. ²¹Amaa ba daa boori ni ba zaŋŋi u n‑niŋi Gɔmna nuu ni. Ba daa boosi u, ni, “Ti Karimba, ti mi, ni, i yɛttɔ’a ni i wulisigu kur dɔli la soori deede; i ba’a ka niriba yɛla ni, ka i bu zɔri ninsaala nini, amaa ka i kur wulisiri la Naawunni soori ni yɛlimaŋni. ²²Tɔ, dinŋɔna yɛlim ti: di tuya ni ba yoori lampoo n‑tiri Room NaaTitaari, bee di bu tuusi?” ²³Ka Yisa daa baŋŋi ba teesibeeri maa ŋɔn nyɛ seem ka labsi n‑yɛli ba, ²⁴“Ya tim ma la’afu na ka n nya. Tɔ, ka ŋɔni makkri m bɛ la’afu wa ni wa, bee ŋɔni yuuri n sɔbi m‑bɛ ka ni?” Ka ba yɛli, “NaaTitaari dinni.” ²⁵Ka Yisa laa n‑labsi n‑yɛli ba, ni, “Dizugu ya zaŋŋma din nyɛ Naaba dinni n‑ti Naa maa, ka zaŋŋma din nyɛ Naawunni dinni n‑ti Naawunni.” ²⁶Ka ba daa kɔŋŋi u yɛttɔ’a maa gbaari, ŋɔn daa tɔ’asi seem zama maa ni maa, ka u labsigu maa daa gyɛri ba pam ka ba daa bu laa n‑yɛli seelli.

²⁷Tɔ; ka Saddusidima - ban yɛtti, ni, kum yisigri ka ni la - ba gba daa kyɛ na nti boosi u boosa. ²⁸Ba daa yɛli u, ni, “Ti Karimba, anabi Musa daa sɔbi n‑ti ti n‑wulisi, ni, dɔsɔ beeri yi ti kpi ka kyɛ u pɔ’a ka u na bu dɔ’ai bii n‑ti u, see ka u di u beeri pukoori maa n‑dɔ’ai biisi n‑ti u beeri maa. ²⁹Tɔ; mabiisi ayɔpɔi n daa bɛ ni, ka ba kpeema daa di pɔ’a ka kpi ka ka biiya. ³⁰Ka ŋɔn pa buyi, ni buta daana gba, daa di u, ³¹halli ka babayɔpɔi maa zaa daa di u ka kpi ka bu dɔ’ai biiya. ³²Di nyaaŋŋa ka pɔ’a maa gba kpi. ³³Tɔ: ka dinŋɔna, Zaadaari, dɔppa wa zaa yi ti yisigi kum ni, ba ŋɔni n nin nyɛ pɔ’a maa sira? - dama babayɔpɔi zaa daa di u.” ³⁴Di saha ka Yisa daa yɛli ba, “Zuna niriba wa diri la pɔ’aba ka kunni dɔppa; ³⁵amaa ninvugseeba ban sumni ni ba ti neaai kum ni m‑paai nyɔvuri kan ka tɔriga ziiya maa muna - ban ku laa n‑diri pɔ’aba bee n‑kunni dɔppa, ³⁶dama ba bu ti ya n‑kpi yaasa: ay! - ba nin bɛ ni la hoo malaakadima ŋɔn bɛ seem. Ba ti ya n‑leebi la Naawunni biisi, ban nyɛ kum ni neaari biisi la zugu. ³⁷Amaa zaŋŋi n‑kyaŋŋi kum yisigri yɛla, halli Musa daa sɔbi n‑yɛli - suura seaa kan tɔ’asiri tutuuri la yɛla la ni - ni, Naawunni daa yɛliya, ‘Mani n nyɛ Naawunni ka i badima gyeemni ma. Halli Ibrahim Naawunni n nyɛ ma, ni Yisahaaku Naawunni, ni Yaakubu gba.’ ³⁸U pa la ban kpi Naawunni, amaa ban vu Naawunni, dama sɔkam zaa nyɛ la ninvugvuri u saani.” ³⁹Ka karimbaseeba daa gyɛrigi n‑yɛli, “Ti Karimba, i yɛli suŋŋa!” ⁴⁰Ka dinŋɔ nyaaŋŋa sɔ daa bu laa n‑nya sufukpeemni ni u boosi u boosa yaasa.

⁴¹Tɔ; ka Yisa daa laa n‑yɛli, ni, “Masiiya maa muna - sɔ Naawunni ŋɔn ya n‑tum na ni u ti di naam ka fa u niriba m‑basi - wula zugu ka ba yɛtti, ni, lala Masiiya maa nyɛ la NaaDauda ya’aŋŋa? ⁴²NaaDauda mun daa tɔ’asi Masiiya maa yɛla n‑sɔbi Yuuma bukku maa ni, ni#:-

‘Ti Dugma daa yɛli n Dugma maa, ni,

“Kyɛm n nudirigu zii na n‑zinni,

⁴³Halli ka n nin zaŋŋi i dindaandima zaa

N‑niŋi i nuusi ni.” ’

⁴⁴Tɔ; ka NaaDauda yi boonni ŋɔn Masiiya maa, ni, u Dugma, ka wula ka u nin toaai n‑nyɛ u ya’aŋŋa?”

⁴⁵Ka niriba maa ŋɔn na kur wumni u wulisigu maa, Yisa daa yɛli u nyaandɔliba maa, ni, ⁴⁶“Ya baŋŋma seeba ban wulisiri zaaligu maa yɛla! Ba boori ba yeeri kparikara n‑gyinna, ka sɔkam zaa puusiri ba daasi ni. La’aŋŋu duri puuni ka ba boori la ba bɛ tooni. ⁴⁷Ba faari la pukɔya yiya pɔi, ka naayi wulisiri ba maŋŋa m‑puusiri Naawunni n‑yuuri puusigu maa ni. Lala niriba maa nin ti nya galiŋŋu pam.”

¹Tɔ; ka Yisa daa ti gɔsi n‑nya bundaandima ŋɔn daa bɛ Naawunni Gyeeŋŋu Yiri n‑zaŋŋni ligri pam n‑niŋni aduuwa seem. ²Ka nya pukɔsɔ ŋɔn daa nyɛ faradaana gba ŋɔn daa zaŋŋi u ligri fiiŋ, kulla la’abisibisi ayi, n‑niŋi aduuwa. ³Ka Yisa yɛli, “Yɛlimaŋni ka n ya n‑yɛli ya, pukoori faradaana wa tisi n‑gaari ba zaa, ⁴dama ba sɔkam yiisi la u marigu pam puuni n‑tisi, amaa pukoori wa ŋɔna - u zaŋŋi la ŋɔn mari seelli zaasa n‑tisi ka kpalim yɔri.”

⁵Ka ninvugseeba daa tɔ’asiri zaŋŋi n‑kyaŋŋi Gyeeŋŋu Yiri maa meebu ŋɔn veela seem, ni, kugveela m bɛ ni, ni niriba ŋɔn tisi bunsuma zaa m‑paasi. ⁶Ka Yisa yɛli ba, ni, “Yan gɔsiri bunseesi wa zaa maa muna - dahinseaa kyɛnni na ka a zaa nin ti wurim m‑basi halli ka kugseaa ku kpalim n‑tɔm ka kpeaa zugu.” ⁷Ka ba daa boosi u, ni, “Ti Karimba, wula saha ka dinŋɔ nin niŋi? Bee bumbɔ nin ti niŋi n‑wulisi, ni, anŋɔ zaa ya m‑paai ti na?” ⁸Ka u yɛli ba, “Ya baŋŋma suŋŋa, ka di kyɛ ka ba yɔmsi ya. Niriba pam nin zaŋŋi n yuuri n‑kyɛ na, ni, ‘Mani n nyɛ u!’ bee ‘Saha maa paaya!’ Yan di dɔli ba nyaaŋŋa! ⁹Ya yi ti wumni tɔppu damni, bee zaba yɛla, yan di kyɛ ka dabeem mari ya, dama see ka anŋɔ taabu daŋŋi pɔi, amaa dinŋɔ na bu wulisi, ni, naari paaya.” ¹⁰Ka u daa laa n‑yɛli ba, “Tinsi dima nin yisigi n‑tuusi taaba tɔppu, ka nadima gba nin tuusi taaba. ¹¹Tingbaŋŋu maa nin damni kpa, ka ka nin damni kpa; ka kɔm nin ti lu, ni dooru m‑paasi; ka ba nin nya bunnyaara saazugu sangbana ni, ka a nin ti kpeesiri dabeem pampam. ¹²Amaa ba nin daŋŋi n‑kari ya nti gbaai ya n‑taasi ba la’aŋŋu duri ni, ka kpari ya duu. Ba nin zaŋŋi ya n‑niŋi nadima nuusi ni, ni gɔmnadima nuusi ni: man yuuri zugu ka ba nin niŋi ya lala. ¹³Ka anŋɔ nin ti kyɛ ka ya wulisiri ba yan mi n yɛliseesi.” ¹⁴Ka yɛli ba, ni, “Ya kpaŋŋma ya sufu n‑zɛ yimmu, ba ti boosi ya boosa sahanseaa la; yan di kyɛ ka di mugsi ya zaŋŋi n‑kyaŋŋi ya nin ti labsi ba seem. ¹⁵Dama mani nin ti ti ya yɛm, ni yɛttɔ’aseesi yan nin labsi ba; ka ba ku toaai n‑za’asi bee n‑tɔ’asi n‑lusi ya. ¹⁶Ya badima ni ya madima nin ti zaŋŋi ya n‑niŋi ya dindaandima nuu ni, ka ya mabiisi gba nin ti niŋi lala, ni ya dɔ’ariba ni ya zɔdima. Ba nin ti ku yaseeba. ¹⁷Ba zaa nin ti yaai ya, man yuuri zugu: ¹⁸amaa halli ya zɔbgu yinni gba ku ti sa’am m‑basi. ¹⁹Ka yan kpaŋŋi ya mansi m‑bari n‑zaani maa zugu ya nin nya nyɔvuri.”

²⁰Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Ya yi ti nya ka tɔbbiisi ziintiri n gyiligri Gyɛrusalɛm tiŋŋa, yan baŋŋma, ni, tiŋŋa maa sa’aŋŋu saha paaya. ²¹Di saha maa ya kyɛ ka ban bɛ Gyuudii tingbaŋŋu la ni maa ti zɔ n‑du zɔya ni; ka ban ti bɛ Gyɛrusalɛm puuni, ban zɔma n‑yi ka ni, halli tinkpansi dima mun di kpɛ ka puuni na. ²²Dama ‘tubdarigri saha’ n nyɛ di, hoo ban daa pun sɔbi n‑dooli seem, sahaseaa kan gaari la. ²³Di saha maa nin ti kpeem pam n‑tisi pɔ’apuusi dima ni pɔ’aseeba ban mari biisi ka ba na mɔ’ara. Dama namsigu pam nin niŋi duniya wa ni, ka Naawunni sufu nin ti yisigi m‑basi tiŋŋa wa dima zugu. ²⁴Ba nin ti zaŋŋi takoobi n‑ku ba, ka gbaasi ban kpalim ka ba leebi daaba zuliya kam dima nuusi ni. Ka ban pa Izraɛli dima nin ti deaai Gyɛrusalɛm tiŋŋa n‑noori n‑gyinna halli ti paai ba yuuma tɔriga - yuunseesi Naawunni ŋɔn pun zaali ni ba su ka maa.”

²⁵Ka u daa laa n‑yɛli ba, ni, “Ba nin ti nya alahazibu bunnyaara wuntaŋŋa ziiya, ni gɔri puuni, ni saŋmariwuusi ni. Wahala nin ti bɛ tinsi zaa puuni ka sɔkam sufu nin ti tulim teeku zugu, ni ka kɔgbana la vuuri pam. ²⁶Ka dabeem nin ti kpɛ niriba pam halli ka ba ligi dizugu, dama arizana yiiko daandima zaa nin ti damna ka niriba zɔri bunseesi an paari duniya wa na. ²⁷Di saha ka ba nin ti nya ‘Ninsaala Bii maa ka u pɔtti na, ka sangbana nin gyiligi u’, ka u nin ti mari yiiko ni gyirima veelim pam. ²⁸Anŋɔ zaasa yi ti piili n‑niŋna, di saha ya wukkma ya zugri n‑gɔsi saazugu, dama ya tuliginsim saha yi paari ya na.”

²⁹Ka Yisa daa nyɛsi yɛttɔ’anyɛsiri n‑ti ba, ni, “Ammi, ya bu baŋŋi kinkaŋŋa ni tiisi zaa yɛla? ³⁰Yan yi nya ka a pusiri vamaasa, ya yi baŋŋi, ni, siga saha pɔtta. ³¹Ka di bɛ la lala: ya yi ti nya ka yɛla wa zaa niŋna, ya nin baŋŋi, ni, Naawunni naam saha maa bu ya n‑yuui. ³²Yɛlimaŋni ka n yɛli ya wa, ni, zuna niriba zaa ku gaari see ka anŋɔ zaa niŋi. ³³Saazugu ni tingbaŋŋu nin gaari, amaa man yɛttɔ’a ku gaari.”

³⁴Yisa daa laa n‑yɛli “Amaa yan di kyɛ ka ya kɔribeeri ni ya danyuubu ni duniya wa ni yɛla ti diisi ya n‑dooli tiŋŋa, halli ka di daari maa ti gbaai ya ³⁵hoo kyɛ’ariga: dama di nin ti paai ŋɔnkam bɛ duniya wa ni zaasa. ³⁶Dizugu yan di gbisiri sahakam, ka ya susiri Naawunni; di nin kyɛ ka ya nya kpeeŋŋu n‑tuligi n‑yi din ti ya niŋi maa zaa ni, ka naayi zaani Ninsaala Bii maa tooni.”

³⁷Di saha maa ka Yisa daa kur bɛ la Naawunni Gyeeŋŋu Yiri n‑wulisiri niriba beoo kam, amaa yuŋŋu ŋɔn daa ti paai u daa du Ɔlivii Zoori n‑gbɛ bɛni. ³⁸Ka niriba zaa daa daŋŋi n‑kyaŋŋi Naawunni Gyeeŋŋu Yiri maa ni, ni ba ti wum u yɛttɔ’a maa.

¹Tɔ. Bundiripaalli Kyuu saha daa pɔtta, ban boonni Yakki-n‑Gaari la. ²Ka gyeeŋŋu kpambaya ni zaaligu karimbadima maa daa boori sɔseaa ban nin zaŋŋi n‑gbaai Yisa, amaa ba daa zɔri zama maa dabeem. ³Di saha ka Sintaani daa kpɛ Yisa nyaandɔlisɔ sufu ni. Nyaandɔliba piiya ni ayi maa ni yinni n daa nyɛ u, ka u yuuri boonni Gyuudasi Isikariyɔti. ⁴Ka u daa kyaŋŋi gyeeŋŋu kpambaya maa ni Gyeeŋŋu Yiri Pirinsi toondaandima saani nti tɔ’asi ŋɔn nin niŋi seem n‑figsi Yisa n‑niŋi ba nuusi ni. ⁵Ba sufu daa maaya ŋɔn daa yɛli ba lala yɛttɔ’a maa zugu, ka ba daa sakki ni ba ya n‑ti u la ligri dizugu. ⁶Ka Gyuudasi daa sakki lala, ka daa piili m‑boori sɔseaa ŋɔn nin dɔli n‑zaŋŋi Yisa n‑ti ba, ka di bɛ luginseaa ka zama maa ŋɔn ka ni.

⁷Kyuu maa dabsiri daa paai na, peesi kɔribu dabsiri maa, ⁸ka Yisa daa tum Piita ni Gyɔni n‑yɛli ba, “Ya kyam nti sɛ’asi Yakki-n‑Gaari Kyuu diibu yɛla n‑ti ti ka ti di.” ⁹Ka ba labsi m‑boosi u, ni, “Yɛni ka i boori ni ti kpɛ n‑sɛ’asi?” ¹⁰Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, “Nyama ya yi kur ti kpeeri timpuuni, doo nin paai ya na - dɔsɔ ŋɔn ziiri koom la: ya dɔla u nyaaŋŋa n‑kyaŋŋi n‑kpɛ ŋɔn kpeeri yiri seaa ni, ¹¹ka yɛli yiri maa daana, ni, ya Karimba la ya m‑boosi u m‑baŋŋi dukani ka ŋɔn ni u nyaaŋŋa ya n‑kpɛ n‑di ba kyuu bundirigu maa? ¹²Ka u nin wulisi ya dutitaari gyirambisa zugu ban pun sɛ’asi seaa n‑zaali. Ya sɛ’asim n‑ti ti bɛni.” ¹³Ka ban daa kyaŋŋi maa, di daa niŋi ba hoo ŋɔn pun yɛli ba seem maa, ka ba daa sɛ’asi kyuu maa siri.

¹⁴Tɔ; ka kyuu saha ŋɔn daa ti paai na, Yisa ni u nyaandɔliba daa la’am n‑zinni. ¹⁵Ka u daa yɛli ba, ni, “Nimmoaa ka m pun boori ni mani ni yarima la’am n‑di Yakki-n‑Gaari Kyuu wa pɔi ka n wahala diibu saha naayi paai. ¹⁶N yɛtti ya ni, ni, n ku laa n‑di ka yaasa, halli ni Naawunni naam saha, ka kyumaŋni maa ti di.” ¹⁷Ka u daa zaŋŋi bunnyuura kɔbeaa la m‑puusi Naawunni ka yɛli “Ya deaam n‑nyu, ka ti taaba! ¹⁸Dama n yɛtti ya ni, ni, zuna zaŋŋi n‑kyɛnna n ku laa n‑nyu tiwala daam wa taabu halli ka Naawunni naam ti kyɛ na.” ¹⁹Ka u daa zaŋŋi diseebu m‑puusi pɛ’abu ka ŋmaai n‑zaŋŋi n‑tisi ba, ka yɛli, “N ningbina nla. N zaŋŋi a m‑pa talima yarima zugu; lala ka ya niŋma ka teaari n yɛla.” ²⁰Ka bundira maa diibu nyaaŋŋa ka u daa laa n‑zaŋŋi kɔbeaa n‑niŋi lala yaasa, ka yɛli, “Nangbanyinni zaalipaalli maa nla; n ziim ŋɔn nin yi na, ka di nin maali lala zaaligu maa n‑ti ya.” ²¹Ka laa n‑yɛli ba, ni, “Ya nyama! Mani ni dɔsɔ ŋɔn ya n‑yi n nyaaŋŋa la n la’amni n‑diri kpa wa. ²²Man Ninsaala Bii maa nin bakki n‑kyaŋŋi kaman din pun lɔ seem, amaa ŋɔn mun yi n nyaaŋŋa n‑figsi ma n‑ti n dindaandima maa - di daama yɛla tɔ ni!” ²³Ka ba daa piili m‑boosiri taaba, ni, “Ŋɔni n lee n‑nyɛ u?”

²⁴Tɔ; di saha ka Yisa nyaandɔliba maa daa ŋmeeri taaba nangbankpeemni ni ba nya ŋɔni n‑gaari u kpeaa ba puuni. ²⁵Ka Yisa yɛli ba, “Ban bu gyeemni Naawunni la saani, ba nadima n su ba yɛla ni kpeeŋŋu. Ba ninvugseeba ban su fukumsi maa n niŋni ba putoo, ka ba boonni ba, ni, ‘Suŋŋniba’! ²⁶Amaa yarim saani di pa lala, see ka ya kyɛ ka ŋɔn nyɛ ya zaa kpeema leebi ya biiya, ka ya zuguraana leebi ŋɔn tumni bii tuma n‑tiri ya zaa.” ²⁷Ka boosi ba, ni, “Ammi, ŋɔn ziya ka ba kpukkri bundira na n‑tiri u, ni ŋɔn kpukkri bundira na n‑tiri ŋɔn ziya la, ba ŋɔni n lee n‑gaari u kpeaa? - Pa ŋɔn ziya maa n gaari? Amaa man bɛ la ya saani kaman ŋɔn kpukkri bundira n‑tiri ya. ²⁸Ka yarima mun nyɛ ban pun kpalim m‑bɛ n saani, n wahala diibu ni, halli ni zuna. ²⁹Dizugu m Ba Naawunni ŋɔn zaali ma naam seem la, lala ka n gba zaali ya naam. ³⁰Mani ni yarima nin ti la’am n‑zinni n naam zii maa ni, n‑diri ka nyuura. Di saha ya nin ti zinni naam gbana zugu n‑katti Izraɛli za’anɔya pii ni ayi niriba sariya.”

³¹Ni, “Nyin Saimoon, nyama! Sintaani boori ni u zamsi ya hoo ban yeeli kyi n‑nya kasuma seem la. ³²Amaa m pun susi Naawunni n‑ti nyini, ni, i yɛdda di fiilim. Ka i yi ti ŋmaligi n‑labi n saani na yaasa, nyin kpamsim i mabiisi wa gba yɛdda.” ³³Ka u daa labsi n‑yɛli u, ni, “N Dugma, m maali siri ni n dɔli i halli nti kpɛ sarika duu ni, halli nti kpi gba!” ³⁴Ka Yisa yɛli u, “Yɛlimaŋni ka n yɛli i wa, nɔroo bu ya n‑kum zuna yuŋŋu wa halli ka i ti kyiisi napɔmbuta, ni, i zi ma.”

³⁵Di saha ka u daa boosi ba zaa, ni, “Man ŋɔn daa tum ya ka ya bu zi baagyi bee la’abooriga bee namna sahanseaa la, seelli daa pɔsigi ya?” Ka ba daa gyɛrigi n‑yɛli u, ni, “Ay.” ³⁶Ka u labsi n‑yɛli ba, “Tɔ; pampaŋŋɔ ŋɔna, ŋɔn mari baagyi ŋɔn zaŋŋma ka, ka ŋɔn mari la’abooriga gba zaŋŋma ka; halli ŋɔn ka takoobi ŋɔn koosim u kparigu n‑da. ³⁷Dama di sɔbi n‑dooli, ni, ‘Ba zaŋŋi u n‑kyɛ ka u la’am m‑paasi tumbeeri dima ziiya.’, ka lala m‑paari ma na. Yɛlimaŋni n yɛla zaa naari ni maa.” ³⁸Ka u nyaandɔliba maa yɛli u, “Ti Dugma, nyama, takoobidima ayi nŋɔa!”; ka u yɛli ba, “Tɔ. Di sakkiya!”

³⁹Tɔ; ka u daa yi n‑kyaŋŋi Ɔlivii Zoori ziiya hoo u yuŋŋu kam soori ŋɔn daa bɛ seem la, ka u nyaandɔliba maa daa dɔli u. ⁴⁰Ŋɔn daa ti paai bɛni, u daa yɛli u nyaandɔliba maa, ni, “Ya susim Naawunni ka lala nin kyɛ ka ba ku zamsi ya halli ka ya ti lu.” ⁴¹Di saha maa ka u tugsi tooni beela - n‑sa’asi hoo kugri lɔppu wɔ’alim, ⁴²ka gbaani tiŋŋa n‑susi Naawunni n‑yɛli, “M Ba, di yi nyɛ la i yuubu ŋɔn bɛ seem, kyɛ ka namsigu kɔbeaa wa gaari ka kyɛ ma: di kyɛ ka n nyu di! - Amaa di pa man ŋɔn boori seem la niŋma, amaa nyin ŋɔn boori seem maa niŋma!” ⁴³Ka malaaka yi arizana ni n‑kyɛ u saani na n‑kpamsiri u. ⁴⁴Ka u sufu ŋɔn daa sa’am pam zugu, u daa laa n‑gbaai u wunsusigu ni nimmoaa, halli ka u wɔligu ti pusiri n‑ŋmanni hoo ziim n‑tɔ’ari n‑luri tiŋŋa. ⁴⁵Tɔ, ka ŋɔn daa doaai wunsusigu maa ni, u daa labi u nyaandɔliba maa saani. N‑daa paai, ka ba daa gbisiri la ba sufusa’aŋŋu zugu. ⁴⁶Ka u boosi ba, ni, “Wula ka ya gbisira? Ya doaama n‑susi Naawunni ka lala nin kyɛ ka ba ku zamsi ya halli ka ya ti lu.”

⁴⁷Tɔ; ka ŋɔn daa na kur tɔ’asiri sahanseaa maa, niriba pam daa kyɛ u saani na. Ka dɔsɔ ŋɔn yuuri boonni Gyuudasi, sɔ ŋɔn daa nyɛ u nyaandɔliba pii ni ayi maa yinni, daa bɛ ba tooni. Ka u daa paai Yisa saani na ni u ti puusi u suŋŋasuŋŋa, ⁴⁸ka Yisa boosi u, ni, “Gyuudasi, i nin kyɛ ka i puusigu la figsi ma n‑niŋi n dindaandima nuusi ni, bee wula?” ⁴⁹Ka u nyaaŋŋa dima daa baŋŋi din ya n‑niŋi, ka daa yɛli, “Ti Dugma, ti zaŋŋma takoobi n‑kyɛ ba, bee?”; ⁵⁰ka ba yinni daa zaŋŋi u takoobi n‑kyɛ kpambaya bisɔ n‑fikki u nudirigu tubri m‑basi: ⁵¹amaa ka Yisa yɛli ba, “Ya di niŋni lala!”, ka daa siisi doo maa tubri maa n‑tibi u. ⁵²Di saha maa ka Yisa tɔ’asi gyeeŋŋu toondaandima ni Gyeeŋŋu Yiri Pirinsi zuguraandima, ni kpamma maa, bankam zaa yi na ni ba ti gbaai u, m‑boosi ba, ni, “N nyɛ la ban zabri ka faari neema maa ninvugsɔ, bee wula? - ka ya mari takoobidima ni dɔya n‑yi na? ⁵³Beoo kam n daa bɛ la ya saani Naawunni Gyeeŋŋu Yiri maa ni, ka ya daa bu zaŋŋi ya nuusi n‑gbaai ma. Amaa saha wa nyɛ la ya dinni, ni zibsim yiiko gba!”

⁵⁴Tɔ; ka ba daa gbaai u n‑zaŋŋi u n‑kyaŋŋi Gyeeŋŋu Toondaana la yiri. Ka Piita daa sɔ’ai n‑dɔli Yisa nyaaŋŋa sa. ⁵⁵Ka ban daa maali bugum dundɔŋŋu sunsukkuni ka la’am n‑zi bɛni maa, Piita gba daa zi ba saani. ⁵⁶Ka pɔ’asarisɔ nya ŋɔn zinni bugum maa ni maa, ka gɔsi u ka yɛli ba, “Doo wa gba daa dɔli la Yisa!” ⁵⁷Amaa ka Piita kyiisi n‑yɛli, “Nyin pɔ’asariga wa, n zi u!” ⁵⁸Ka di toaai beela ka sɔ gba laa n‑nya u ka yɛli u, “I gba nyɛ la niriba wa yinni!” Ka Piita yɛli u, “N zɔa, m pa ba yinni.” ⁵⁹Ka di daa yuui beela, hoo hawa yinni, ka dɔsɔ gba daa ti tɔ’asi nimmoosi n‑yɛli, ni, “Yɛlimaŋni doo wa gba daa dɔli u, dama u gba nyɛ la Galilii nira.” ⁶⁰Amaa ka Piita yɛli “N zɔa, m bu mi nyin tɔ’asi sɔ maa yɛla.” Ka ŋɔn daa kur bɛ ni n‑tɔ’asiri maa, nɔroo kum. ⁶¹Ka ti Dugma Yisa ŋmaligi n‑gɔsi u, ka Piita daa teaai Yisa ŋɔn daa pun yɛli u seem la, ni, “I nin kyiisi ma napɔmbuta pɔi, ka nɔroo naayi kum.” ⁶²Ka Piita zɔ n‑yi samanni ka kumni kunkuma.

⁶³Di saha maa ka ninvugseeba ban daa mari Yisa maa daa maanni u ansarisi ka buuri u; ⁶⁴ka zaŋŋi bunni n‑vili u nini ka boosi u, ni, “Nyin anabi wa, bugma m‑baŋŋi! Ŋɔni n ŋmɛ i wa?” ⁶⁵Ka ba daa tɔ’asi yɛttɔ’a pam n‑gyɛnni u ka tuuri u.

⁶⁶Tɔ; ka beoo ŋɔn daa ti neaai, Izraɛli dima kpamma zaa daa la’amiya, halli ba gyeeŋŋu toondaandima ni karimbadima zaa gba, ka zaŋŋi Yisa n‑taasi ba la’aŋŋu maa na. ⁶⁷Ka yɛli u “I yi siri nyɛ la Masiiya ŋɔn ya fa ti m‑basi ka leebi naaba la, nyin yɛlim ti!” Amaa ka u labsi n‑yɛli, “Halli n yi ti yɛli ya, ya ku niŋi yɛdda. ⁶⁸M mun yi na boosi ya boosigu, ya ku gyɛrigi ma. ⁶⁹Amaa pampaŋŋɔ zaŋŋi n‑kyɛnna Ninsaala Bii maa ya n‑zinni Naawunni Ŋɔn Su Yiiko nudirigu ya’ari.” ⁷⁰Ka ba daa daa boosi u, ni, “Dinŋɔna, Naawunni Bii n nyɛ i?”; ka u yɛli ba, ni, “Tɔ, ya yɛliya!” ⁷¹Ka ba yɛli, “Ti bu laa m‑boori sɛharadima yaasa, bee bɔa? Ti mammansi pun wum u noori ni yɛttɔ’a!”

¹Ka niriba maa zaa daa doaai n‑zaŋŋi Yisa n‑taasi Gɔmna Pailiti saani; ²ka daa gbaai u figsigu ka samni u, ka yɛtta, “Ti nya ka doo wa boori la u lusi ti butiri wa yɛla zaa ka wulisiri ti niriba din bu tuusi; u ku sakki ni ti yɔ lampoo n‑ti Room NaaTitaari, ka laa n‑yɛli, ni, ŋɔna n nyɛ Masiiya - Naaba nla.” ³Ka Gɔmna Pailiti daa boosi Yisa, ni, “Nyini nyɛ Izraɛli dima Naaba la?” Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, “Nyin yɛli seem maa n nyɛ di.” ⁴Tɔ; ka Gɔmna Pailiti daa yɛli gyeeŋŋu toondaandima ni zama maa, ni, “M bu nya doo wa taalli.” ⁵Amaa ka toondaandima nini kur moaai ka ba maali n‑yɛtta. “U wulisiri niriba Izraɛli dima tinsi zaa, n‑daa piili la Galilii halli nti paai kpa na, ka daamni niriba sufu pam.”

^6-7Tɔ; ka Gɔmna Pailiti ŋɔn daa wum lala maa, u daa boosi, ni, asee Yisa nyɛ la Galilii nira, fa? NaaHɛroodi mun daa bɛ la Gyɛrusalɛm lala saha maa, ka dizugu Pailiti ŋɔn daa baŋŋi, ni, Yisa yi la Naaba suulinsi tiŋŋa na maa, u daa kyɛ ka ba zaŋŋi u n‑taasi NaaHɛroodi saani. ⁸Ka Naaba maa ŋɔn daa ti nya Yisa, di daa niŋi u nya’asim pam, dama u daa pun wum u yɛla ka di yuui, ka u daa boori ni u nya u. U daa laa n‑teesiri, ni, di pa seem u nin tum alahazibu tunseaa ka u nya. ⁹Lala zugu ka u daa boosi Yisa boosa pam, amaa Yisa daa bu gyɛrigi u seela. ¹⁰Ka gyeeŋŋu toondaandima ni karimbadima daa kur zɛ bɛni n‑samni u ni nimmoaa. ¹¹Ka NaaHɛroodi ni u kambɔnsi daa fiilim Yisa ka maanni u ansarisi; ka daa zaŋŋi kpariveelli n‑yeeli u ka naayi kyɛ ka ba zaŋŋi u n‑labsi Gɔmna Pailiti saani. ¹²Naaba ni Gɔmna Pailiti daa pun mari la nangbankpeemni ni taaba, amaa di daari maa zaŋŋi n‑kyɛnna ba daa la’ai taaba zoori.

¹³Tɔ. Gɔmna Pailiti daa booli gyeeŋŋu toondaandima ni kpamma, halli ni daadam zaa, ni, ba la’amma na, nti yɛli ba, ¹⁴“Yarima n zaŋŋi doo wa n‑taasi n saani na, ni, u burigri niriba zaa. Tɔ: ka n viisi u yɛla ya zaa tooni, ka bu nya u taaliseesi yan samni u n‑yɛtti seem maa zaa. ¹⁵Halli NaaHɛroodi gba da bu nya u taalli, dama u kyɛ ka ba zaŋŋi u n‑labsi ti saani na. Ya nyama, u bu tum tumbɛseaa din sumsi ni kum. ^16-17Dinzugu n nin kyɛ ka ba feebi u, ka kyɛ u m‑basi.” ¹⁸Ka ba zaa daa duusi ba kukɔya maa n‑yɛli pampam, ni, “Zaŋŋma ŋɔnŋɔ n‑ku u! Yiisim Barabasi n‑ti ti na!” ¹⁹- Ŋɔn Barabasi mun daa nyɛ dɔsɔ ŋɔn taasi mansuulinsi zaba tiŋŋa maa ni ka laa n‑ku niriba, dizugu ka ba daa pun gbaai u n‑kpeesi dansarika duu. ²⁰Gɔmna Pailiti daa boori la ni u basi Yisa, ka u daa laa n‑labi n‑tɔ’asiri ba di yɛlli maa; ²¹amaa ka ba daa kur moaai nini n‑vuuri n‑yɛtta, “Kpaasim u n‑tabli dɔpulli zugu! Kpaasim u!” ²²Ka u daa maali m‑boosi ba m‑paasi buta, ni, “Bɔzugu? Tumbɛbɔ ka u lee n‑tum? M bu nya ka u tum tumbɛseelli din sum ni kum. Dinzugu n nin feebi u ka basi u ka u kyaŋŋi.” ²³Ba daa kur tasiri pampam ni nimmoaa, ni, u kpaasim u n‑tabli dɔpulli zugu. Ka ba kukɔri daa nyaŋŋi Gɔmna Pailiti ka u daa wum n‑ti ba. ²⁴U daa basi noori n‑ti niriba maa ni ba yuubu maa nin zaani. ²⁵Ka daa yiisi zama maa ŋɔn daa boori dɔsɔ m‑basi n‑ti ba - dɔsɔ ban daa kpeesi dansarika duu ni daabriiya ni ninvugkuubu zugu. Ka daa zaŋŋi Yisa n‑niŋi u ban daa boori seem.

²⁶Tɔ. Ka ban daa ti zaŋŋi Yisa n‑kyɛnni maa, ba daa tuusi Sairiini tingbaŋŋu dɔsɔ soori ni, ka u yuuri boonni Saimoon. Ŋɔna n daa kpeeri tiŋŋa maa ni na, ka ba daa gbaai u n‑zaŋŋi Yisa dɔpulli daari maa n‑ziili u, ni u ziiri a n‑dɔli Yisa nyaaŋŋa. ²⁷Ka daadam pam daa dɔli Yisa nyaaŋŋa, ka pɔ’aseeba daa bɛ bɛni n‑kumni ka fabinni u zugu. ²⁸Amaa ka Yisa daa ŋmaligi n‑yɛli ba, “Yan Gyɛrusalɛm pɔ’aba wa, yan di kumni man zugu, amaa ya kumma ya mansi ni ya biisi zugu. ²⁹Ya nyama! - dabsa yi kyɛnni na ka ba nin ti yɛli, ni, pɔ’aseeba ban na zi n‑dɔ’ai biisi la mari la zugsuŋŋu, ban ni pɔ’a kundɔ’ariba ni pɔ’aseeba ban ka bileesi.

³⁰Di saha maa: ‘Ba nin ti yɛtti n‑ti zɔya,

Ni, a mulimma ba na!

Ka mun yɛli kunkuna,

Ni, a sɔ’am ba!’ ”

³¹Ka daa nyɛsi ba yɛttɔ’anyɛsiri, ni, “Yɛla anŋɔ taabu zaa yi ti niŋi daari an maasa saha la ni, a yi ti kuui, di ya niŋi la wula?”

³²Ka ba daa mari niriba ayi ban nyɛ tumbɛtumniba ni ba ti ku ba, m‑paasi Yisa zugu. ³³Tɔ; ka ban daa ti paai luginseaa kan yuuri boonni ‘Zuguŋmaaŋŋu Ziiya’ la ka ba daa kpaasi Yisa n‑tabli dɔpulli maa zugu, ka zaŋŋi ka n‑sa. Ka ba daa kpaasi tumbɛtumniba ayi maa gba n‑tabli dɔpula, n‑zaŋŋi yinni n‑sa Yisa nudirigu ya’ari, ka zaŋŋi ŋɔnla muna n‑sa u nuzaa ya’ari. ³⁴Ka Yisa daa yɛli, “M Ba Naawunni, ba bu mi ban niŋni seem maa gbinni, dizugu kyɛri ba taalli m‑pɛŋŋi ba!” Ka ba daa puri Yisa sutura n‑tɔri taaba, n‑toori tɛtɛ ni ba ti nya sɔkam ŋɔn ya n‑deaai a yinni yinni. ³⁵Ka daadam daa zɛ kpaŋŋa ka gɔsiri u. Amaa ka tiŋŋa maa ni kpamma daa maanni u ansarisi, n‑yɛtta, “Ni, u faari la niriba m‑basira; tɔ, u faam u maŋŋa gba m‑basi - u yi siri nyɛ la Naawunni ŋɔn gamsi sɔ n‑diisi Masiiya maa!” ³⁶Ka soogyadima maa gba daa maanni u ansarisi, ka zaŋŋi damiisiri n‑ti u na ni u nyu; ³⁷ka yɛtti, ni, “I yi siri nyɛ la Izraɛli dima Naaba, nyin faam i maŋŋa m‑basi!” ³⁸Dama ba daa pun sɔbi bunni n‑tabli u dɔpulli maa saazugu, ni, “Yɛhudiyadima Naaba la nŋɔa”.

³⁹Ka ban daa kpaasi tumbɛtumniba ayi maa yinni daa tuuri Yisa n‑yɛtti, “Pa Masiiya n nyɛ i? Faam i maŋŋa m‑basi, ka fa ti gba m‑paasi!” ⁴⁰Amaa ka u taraana daa nyikki u, ka boosi u, ni, “I bu zɔri Naawunni? Kala, i bu nya ka ba kuuri tin ni ŋɔna zaa? ⁴¹Man ni nyini mun sumsi lala, ti daa tum tumbeeri ka ba namsiri ti dizugu, amaa doo wa bu tum taaliseaa zaa.” ⁴²Ka ŋmaligi n‑yɛli Yisa, ni, “I yi ti paai i naam ziiya, teaam n yɛla!” ⁴³Ka Yisa yɛli u, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti i wa, zuna dabsiri wa i nin ti bɛ n saani zisuŋŋu ziiya.”

⁴⁴Tɔ. Agbaa saha daa pun paai, ka tingbaŋŋu maa zaa daa niŋi zimm, ka zibsim daa ligi zaa n‑yuui m‑paai zaanoori hoo kurigu ata saha, ⁴⁵ka wuntaŋŋa daa bu neaai. Ka pateesa kan daa ya’ai Gyeeŋŋu Yiri Dutitaari puuni maa daa toaai m‑purigi buyi. ⁴⁶Di saha maa Yisa daa kaasi pampam n‑yɛli, “M Ba Naawunni, n zaŋŋi n siiya n‑niŋi i nuu ni!” Ŋɔn daa yɛli lala maa n‑naai, u daa kpiya. ⁴⁷Ka soogyadima toondaansɔ ŋɔn daa zɛ bɛni maa daa nya din daa niŋi seem maa, ka pɛ’ai Naawunni n‑yɛli, “Yɛlimaŋni doo wa siri nyɛ la ŋɔn ka taalli.” ⁴⁸Ka daadam pam daa la’am n‑zɛ bɛni ni ba gɔsi din ya n‑niŋi seem: ba zaa daa nya din daa baasi seem maa, ka daa labi n‑kuli ni sufusa’aŋŋu pam. ⁴⁹Ka Yisa ŋɔn daa mi seeba daa zɛ kpaŋŋa sa, ban ni pɔ’aseeba ban daa dɔli u n‑yi Galilii na. Ba gba daa nya din daa niŋi maa zaa.

^50-51Tɔ: dɔsɔ n daa bɛ ni ka u yuuri boonni Gyoosɛfi. U daa yi la Izraɛli dima tinseaa kan yuuri boonni Arimatiiya ni na. U daa guri Naawunni naam kyɛnni na. Tinkpamma maa yinni n daa nyɛ u, amaa u daa nyɛ la dɔsuŋŋu, ni yɛlimaŋni daana, ka daa bu la’am ni u taaba ban daa lɔ ba nin niŋi Yisa seem sahanseaa la. ⁵²Ŋɔna n daa kyaŋŋi Gɔmna Pailiti saani nti susi u soori ni u kyɛ ka u zaŋŋi Yisa ningbiŋŋu nti sɔ’ai. ⁵³Ka Gyoosɛfi daa sigsi Yisa ningbiŋŋu maa na n‑vili kasiŋŋa ka zaŋŋi u n‑dooli gballi ni - gbaliseaa ban daa pun kyiibi ka tampii ni, ka ba na zi n‑sɔ’ai sɔ bɛni. ⁵⁴Di daari maa daa nyɛ la Kyuu maa siri maaligu daari, Vuusim Dabsiri siri maaligu daari, ka Vuusim Dabsiri maa ya kpɛa. ⁵⁵Ka pɔ’aseeba ban daa dɔli Yisa n‑yi Galilii na maa daa dɔli n‑kyaŋŋi nti nya m‑baŋŋi tampifeoo maa, ni ba n ya n‑sɔ’ai u seem la; ⁵⁶ka daa labi n‑kuli nti bɔ turaali ni kpanyuuma n‑zaali.

Ba daa vuusi Vuusim Dabsiri daari maa kaman zaaligu ŋɔn daa wulisi seem.

¹Ka bɛkwai maa piiligu dabsiri, Alahari daari maa, pɔ’aba maa daa doaai asuba pinipini, ka zaŋŋi turaaliseebu ban pun da n‑zaali la m‑mari n‑kyaŋŋi gballi maa ziiya. ²Ban daa paai bɛni maa, ba daa nya ka kugseaa ban daa zaŋŋi n‑ligi gballi maa noori la daa pun bilim n‑yi kpaŋŋa ka kyɛ ka. ³Ka ban daa kpɛ gballi duu maa puuni, ba daa bu nya ti Dugma Yisa ningbiŋŋu maa. ⁴Ka di daa gyɛri ba pam. Di saha ka dɔppa ayi di yi na n‑zaani n‑tabli ba, ka ba sutura nya’ari nyain. ⁵Ka dabeem daa gbaai pɔ’aba maa pam, ka ba sunni ba zugri tiŋŋa. Ka dɔppa maa daa boosi ba, ni, “Wula ka ya boori nyɔvuri daana kpiimma ziiya? ⁶U laa n‑ka kpa, u yisigiya. Ya teaam ŋɔn daa yɛli ya seem, ŋɔn daa na bɛ Galilii tingbaŋŋu sahanseaa la. ⁷U daa yɛli ya, ni, di kpa la talasi ni ba zaŋŋi Ninsaala Bii maa n‑niŋi ala’akyi dima nuusi ni, ka ba kpaasi u n‑tabli dɔpulli zugu, amaa ka u nin ti neaai kum ni daba ata daari.” ⁸Di saha ka pɔ’aba maa daa siri teaai Yisa ŋɔn daa pun yɛli ba seem maa, ⁹ka daa labi n‑kuli yiri ni, ni ba ti yɛli Yisa nyaandɔliba pii ni yinni maa, ni ba taaba zaa. ¹⁰Mariama, Magdala tiŋŋa pɔ’a la, n‑daa la, ni Gyeoowana, ni Mariama Gyeemsi ma la, ni pɔ’aseeba m‑paasi ba zugu. Ka ba daa kyaŋŋi nti mooli yɛla wa zaa lahabaari n‑ti Yisa tuumudima maa. ¹¹Amaa ba yɛttɔ’a maa daa ŋmanni la yɛttɔ’ayɔya n‑ti ba, ka ba daa bu niŋi ba yɛdda. ¹²Amaa Piita mun daa doaai n‑zɔ n‑kyaŋŋi nti paai gballi maa ni, n‑sunni n‑gɔsi ka puuni n‑nya tampeela maa kɔkɔ ŋɔn dɔya. Ka u daa labi n‑kuli, ka di niŋi u alahazibu din niŋi maa zugu.

¹³Tɔ. Di daari maa ka ba niriba ayi daa kyaŋŋi tinkpanseaa. Tiŋŋa maa yuuri daa boonni la Imeeyusi: ka nyɛ la maala ayɔpɔi zaŋŋi m‑paai Gyɛrusalɛm. ¹⁴Ka ban daa bɛ soori maa, ba daa diri azama n‑tɔ’asiri taaba zaŋŋi n‑kyaŋŋi bunseesi an daa niŋi maa yɛla. ¹⁵Ka ban daa kyɛnni n‑sɔsiri sahanseaa maa, Yisa paai ba saani na. U daa paasi ba zugu ka ba bata zaa la’am n‑kyɛnna. ¹⁶Amaa ba daa bu nyaŋŋi m‑baŋŋi u. ¹⁷Ka u boosi ba, ni, “Azambɔ ka ya diri ni taaba ya soori wa ni?” Ka ba kpalim n‑zaani, ka ba sufu na kur sa’am ni. ¹⁸Ka ba yinni, ŋɔn yuuri boonni Kliyɔpaasi la, daa gyɛrigi n‑yɛli u, ni, “Saanseeba zaa ban bɛ Gyɛrusalɛm puuni maa m mi din niŋi daba ayi wa puuni, di yi pa la nyin kɔkɔ, fa?” ¹⁹Ka u boosi ba, ni, “Bumbɔ yɛla?” Ka ba labsi n‑yɛli u, “Yisa ŋɔn daa nyɛ Nazarɛti nira la yɛla ka ti tɔ’asira. Anabi n daa nyɛ u, ka u daa tum tunkara ka tɔ’asi yɛttɔ’aseesi an daa wulisi u yaa ŋɔn bɛ seem maa, Naawunni saani ni niriba gba saani. ²⁰Ni, ti gyeeŋŋu toondaandima ni ti kpamma maa zaŋŋi u n‑tisi ka ba kari u sariya ka kpaasi u n‑tabli dɔpulli zugu n‑ku u. ²¹Amaa tirim daa mari la tama, ni, ŋɔna n ya fa Izraɛli dima m‑basi. Ka din paasi dinŋɔ zugu, zuna nyɛ la daba ata daari yɛla wa ŋɔn niŋi maa. ²²Yaasa, pɔ’aseeba ban bɛ ti saani n kur kyɛ ka di gyɛri ti, dama ba da daŋŋi n‑kyaŋŋi gballi maa ni zuna asuba wa, ka bu nya u ningbiŋŋu maa; ²³ka labi na n‑yɛli ti, ni, ba nya malaakadima ka ba yɛli ba, ni, u neaaya. ²⁴Ka ti ninvugseeba gba doaai n‑kyaŋŋi gballi maa ni, ni ba nya; ka di nyɛ la hoo pɔ’aba maa ŋɔn da kur yɛli seem. Amaa ba gba da bu nya Yisa.” ²⁵Ka ŋɔna n daa yɛli ba, ni, “Yarima yamkɔŋŋniba wa! Ya bu wumni anabidima ŋɔn daa pun tɔ’asi yɛttɔ’aseesi la, ka bu sakki n‑niŋi a yɛdda yooma! ²⁶Ammi, di daa bu kpa talasi ni Masiiya maa nya lala namsigu maa pɔi ka naayi kpɛ u naam gyirima ziiya?” ²⁷Di saha ka u daa gbaai u yɛttɔ’a m‑piili n‑wulisiri ba u mammaŋŋa yɛla Naawunni Litaafi ni. U daa piili la Musa sɔppu ni, halli nti paai anabidima ban daa dɔli u nyaaŋŋa.

²⁸Tɔ, ka ba daa ti pɔri tinkpanseaa ban daa kyɛnni maa, u niŋi hoo ŋɔn yɛ n‑gaari la tooni. ²⁹Amaa ka ba goaai u n‑yɛli, “Kpalimma ti saani, dama wuntaŋŋa luya ka yuŋŋu zibra.” Ka u daa kpɛ, ni u ti gbɛ ba saani. ³⁰Ka bundirigu saha ŋɔn daa ti paai maa, ba daa la’am taaba ni ba di, ka u daa zaŋŋi la diibu n‑susi Naawunni n‑niŋi ka, ka ŋmaasi n‑ti ba. ³¹Di saha ka ba nini di neaai ka ba baŋŋi u, amaa ŋɔn mun lili ka kyɛ ba. ³²Ka ba yɛli taaba, “Ti sufu da bu pɛligi ŋɔn da tɔ’asiri n‑ti ti soori ni la? - ŋɔn da wulisi Litaafi maa gbinni la.” ³³Tɔ: ka ba yisigi di saha maa n‑labi n‑kyaŋŋi Gyɛrusalɛm. Ba daa paaya, ka nyaandɔliba piiya ni yinni maa, ni ninvugseeba ban daa bɛ ba saani la, la’am n‑ziya. ³⁴Ka ba yɛli ba, ni, “Ti Dugma siri neaaya ka Saimoon nya u!” ³⁵Di saha maa ka Imeeyusi dima maa daa yɛli ba din niŋi ba soori ni. Ka laa n‑yɛli ba ŋɔn ŋmaasi diibu n‑ti ba ka ba baŋŋi u seem.

³⁶Ka ban daa kur tɔ’asiri maa, Yisa mammaŋŋa di zaani ba sunsukkuni ka puusi ba. ³⁷Amaa dabeem daa gbaai ba pam. Ba daa teesi, ni, ba nya la kpiinyisigi. ³⁸Ka u boosi ba, ni, “Bɔ n niŋi ka di mugsi ya, ka ya birisiri ya teesa ni maa? ³⁹Ya nyam n nuusi, ni n nɔba wa; mani nla! Ya siisim ma n‑nya! Siiya ka numni ni kɔba hoo man mari seem wa.” ⁴⁰Ka ŋɔn daa yɛli nŋɔ n‑naai la, u daa wulisi ba u nuusi ni u nɔba. ⁴¹Amaa ba sufu ŋɔn daa pɛligi seem maa zugu ba daa bu nyaŋŋi n‑niŋi lala yɛdda, ka di daa gyɛri ba pam. Ka u boosi ba, ni, “Ya mari diseebu kpa?” ⁴²Ka ba daa zaŋŋi zinseerigu beela n‑ti u ⁴³ka u deaai ka n‑ŋɔbi ba tooni.

⁴⁴Di saha maa ka u yɛli ba, “Yɛttɔ’a wa ka n daa pun tɔ’asi ya, man ŋɔn daa na bɛ ya saani sahanseaa la. N daa yɛli ya, ni, yɛttɔ’a pam pun sɔbi n‑dooli zaŋŋi n‑kyaŋŋi n yɛla Musa zaaligu maa ni, ni anabidima yɛla ni, halli Yuuma sɔppu maa ni gba. Di kpa la talasi ni anŋɔ zaasa ŋɔn wulisi seem la nin baasi n‑niŋi.” ⁴⁵Ka u neaai ba yɛm ni ba ti baŋŋi Naawunni yɛligu maa gbinni, ⁴⁶ka yɛli ba, “Di sɔbiya, ni, Naawunni ŋɔn ya n‑tum Masisɔ na maa nin nya namsigu lala pɔi, ka naayi neaai kum ni daba ata daari. ⁴⁷Ni, ba nin zaŋŋi Masiiya yuuri m‑piili Gyɛrusalɛm timpuuni m‑moonni lahabaari maa n‑ti duniya wa zaa niriba, ni, ba ŋmaligma ka kyɛ ba tumbeeri tuma, ni ba ti nya ba taalli kyɛ-m‑pɛŋŋi. ⁴⁸Yarima n nyɛ ban nyɛ buna wa zaa sɛhara dima maa. ⁴⁹Ya nyama, n nin tum sɔ na hoo m Ba Naawunni ŋɔn daa pun basi nangbambasiri n‑ti ya seem maa. Yarima muna - ya kpalimma Gyɛrusalɛm halli ka ya ti deaai yiiko din yi saazugu ni na.”

⁵⁰U daa zaŋŋi ba n‑yi halli nti paai Bɛtani; ka daa duusi u nuusi saazugu n‑susi Naawunni alibarika yɛlisuma n‑niŋi ba. ⁵¹Ka ŋɔn daa na kur susiri n‑niŋni ba sahanseaa maa, u du n‑kyaŋŋi saazugu ka kyɛ ba. ⁵²Ka ba mun daa gyeem u ka ŋmaligi n‑labi Gyɛrusalɛm ni sufupeelli pam. ⁵³Ka kur bɛ Naawunni Gyeeŋŋu Yiri maa ni m‑puusiri Naawunni.