GYƆNI

Naawunni Lahabasuŋŋu

GYƆNI

ŋɔn daa sɔbi seem

¹Duniya piiligu ni ka ban boonni sɔ ‘Yɛligu’ maa daa pun bɛ ni. Yɛligu maa daa bɛ la Naawunni saani, halli ka Naawunni n daa nyɛ u gba. ²Di piiligu saha ka ŋɔn Yɛligu maa daa bɛ la Naawunni saani. ³Ŋɔn saani ka Naawunni daa naam seelikam zaa; halli bunseelli ka ni ka Naawunni daa naam, ka ŋɔn Yɛligu maa daa ka bɛni. ⁴Yɛligu maa ni ka nyɔvuri daa yi na, ka lala nyɔvuri daa taasi neesim na nti neaai n‑ti ninsaala. ⁵Neesim maa muna - di neaari la zibsim ni, ka zibsim maa mun na zi n‑nyaŋŋi di, bee, m‑baŋŋi di gbinni gba.

⁶Dɔsɔ n daa bɛ ni, ka Naawunni daa tum u na; ŋɔn yuuri n daa boonni Gyɔni la. ⁷U daa kyɛ na ni u ti moonni neesim maa yɛla n‑tiri niriba, ka ba zaa ti wum, ka laa n‑niŋi yɛdda u mooligu zugu. ⁸Pa neesim maa maŋŋa n daa nyɛ u, amaa ka u daa kyɛ na ni u ti mooli neesim maa yɛla.

⁹Neesimaŋni n‑daa la; din neaari n‑niŋni ninsaalidima zaa. Lala saha maa ka neesim maa daa kyɛnni duniya wa na. ¹⁰U daa bɛ la duniya wa puuni. Amaa halli ni u saani ka Naawunni daa naam duniya maa gba, di zaa yɔri duniya dima daa bu baŋŋi u. ¹¹U daa kyɛ u mammantoori tingbaŋŋu na, amaa u mammantoori niriba maa daa bu deaai u. ¹²Amaa ba zaa daa bu za’asi u, ka baseeba ban daa sakki n‑deaai u, ka niŋi u yuuri yɛdda maa, ban ka u daa tisi soori ni ba ti leebi Naawunni biisi. ¹³Di pa la kaman ninsaala ŋɔn dɔ’ari biisi seem, pa ningbiŋŋu kɔrisi zugu, bee, dɔsɔ yuubu zugu, amaa ba dɔ’am yi la Naawunni mammaŋŋa saani na.

¹⁴Tɔ: ka Yɛligu maa daa ti labgi la ninsaala. U daa bɛ ti saani, ka veelim ni yɛlimaŋni daa bɛ u ni n‑gaari sɔkam. Tirima n daa nya u gyirima ŋɔn bɛ seem maa; u Ba Naawunni ka biiya m‑paasi u zugu, ka bigaŋŋa gyirima n nyɛ u dinni. ¹⁵Gyɔni daa tɔ’asi u yɛla. U daa tasi n‑yɛli, “Ŋɔnŋɔ ka n daa tɔ’asi u yɛla, ni, ‘U paari la n nyaaŋŋa amaa u pun gaari n tooni gba.’, dama u daa pun daŋŋi m‑bɛ ni ka ba naayi dɔ’ai ma.” ¹⁶Veelim ni yɛlimaŋni an bɛ u ni maa, ana ka ti deaara. U veelim zugu ka ti siri nya veelim suŋŋa. ¹⁷Musa saani ka Naawunni daa kyɛ ka u zaaligu maa daa paai ti na, amaa Yisa Kirisita Masiiya saani ka ti nya veelim ni yɛlimaŋni. ¹⁸Sɔsɔ na zi n‑nya Naawunni. Amaa Naawunsɔ ŋɔn bɛ u Ba Naawunni saani u kɔkɔa, ŋɔna n nyɛ sɔ ŋɔn kyɛ ka ti zaa baŋŋi u.

¹⁹Tɔ: Gyɔni mooligu lahabaari nŋɔa#:-

Dindahinseaa ka Izraɛli dima kpamma daa tum maalimaanniseeba ni ba suŋŋniba, ka ba daa yi Gyɛrusalɛm na, ni ba ti boosi Gyɔni boosa. Ba daa yɛli u, ni, “Nyini n nyɛ ŋɔni?” ²⁰Ka Gyɔni daa bu kyiisi, ka daa labsi yɛlimaŋni yɛttɔ’a paalu ni n‑yɛli ba, ni, u pa la Naawunni ŋɔn ya n‑tum sɔ ni u ti su ba naam fukumsi la, ni, “Man pa la Masiiya maa.” ²¹Ka ba daa maali m‑boosi u, ni, “Ka dinŋɔna, i nyɛ la ŋɔni? Ilaygya bee?”; Ka u labsi n‑yɛli ba, ni, “Ay, pa mani nla.”: ni, “Anabi maa n nyɛ i, fa?”, ka u labsi n‑yɛli “Ay!” ²²Ka ba naayi boosi u, ni, “Ka dinŋɔna yɛlima ti nyin ŋɔn nyɛ sɔa. Ka ti kyaŋŋi nti yɛli ban tum ti na maa. I mammaŋŋa yɛtti, ni, i nyɛ la ŋɔni?” ²³Ka Gyɔni daa labsi n‑yɛli ba hoo anabi Aizaaya ŋɔn daa pun yɛli seem la, ni, “Mani n nyɛ#:-

‘Sɔ m bɛ yoo ni n‑tasira, ni,

“Ya sɛ’asima ti Dugma sɔya zaa

Ka a tuusi kyippi!” ’ ”

²⁴Tɔ; ka Farisii dimseeba gba ka ba daa tum na, ²⁵ka ban n daa boosi Gyɔni, ni, “I yi pa la Masiiya maa, i pa Ilaygya, i mun pa anabi maa, wula zugu ka i suuri niriba Naawunni koom wa?” ²⁶Ka Gyɔni daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Man n suuri niriba Naawunni koom wa, amaa ninvugsɔ n zɛ ya sunsukkuni, halli ya na bu baŋŋi u gba; ²⁷ŋɔna n nyɛ sɔ ŋɔn pa man nyaaŋŋa n‑kyɛnni na, amaa man bu sumsi ni n tum u daabri tuma ka lɔrigi u namtiri n‑ti u.” ²⁸Tɔ; anŋɔ zaa daa niŋi la Bɛtani tiŋŋa maa ziiya, tinseaa kan bɛ Gyɔdin mɔ’ari ya’ari sa; bɛni ka Gyɔni daa bɛ ni lala saha maa, ka daa suuri niriba Naawunni koom.

²⁹Beoo ŋɔn daa ti neaai, Gyɔni daa nya Yisa ka u kyɛnni u saani na, ka yɛli, “Ya nyama! Naawunni Pɛbila maa nŋɔa! Ŋɔn zaŋŋni duniya tumbeeri taalli m‑basira. ³⁰Ŋɔnŋɔ ka n daa tɔ’asi u yɛla, ni, ‘U paari la n nyaaŋŋa, amaa u pun gaari n tooni, dama u daa pun daŋŋi m‑bɛ ni ka ba naayi dɔ’ai ma.’ ³¹Halli man daa bu mi ŋɔn nyɛ ninvugsɔa, amaa ŋɔn zugu ka n kyɛ na ni n ti suuri niriba koom - ni n ti kyɛ ka Izraɛli dima ti baŋŋi u.” ³²Ka Gyɔni daa yɛli ŋɔn daa pun nya bunseesi yɛla, ni “N daa gɔsi n‑nya, ka Sii maa daa yi arizana ni n‑sigri na hoo naŋmanni nti tɔm u zugu n‑kpalim m‑bɛ u ni. ³³Di saha maa man daa na bu baŋŋi, ni, ŋɔna nla. Amaa Naawunni ŋɔn daa tum ma ni n ti kyɛ na n‑suuri niriba koom, ŋɔna n daa laa n‑yɛli ma, ni, ‘I yi ti nya ka Sii maa sigi na n‑tɔm dɔsɔ zugu n‑kpalim, ŋɔna n nyɛ sɔ ŋɔn nin mari Sii Kasi maa n‑suuri niriba koom’.” ³⁴Ka Gyɔni daa laa n‑yɛli, ni, ŋɔna n nya u, ni, “Mani n yɛtti ya wa, ni, u siri nyɛ la Naawunni Biiya.”

³⁵Beoo ŋɔn daa neaai yaasa, ka Gyɔni daa laa n‑zɛya ni - ŋɔn ni u nyaandɔliba ayi. ³⁶N‑daa nya, ka Yisa kyɛnni la u kyɛnni n‑gatta; ka u yɛli, “Ya nyama! Naawunni Pɛbila maa nŋɔa!” ³⁷Ka u nyaandɔliba ayi maa daa wum u yɛttɔ’a maa ka daa doaai n‑kari Yisa nɔba. ³⁸Ka Yisa daa ŋmaligi n‑nya ka ba katti la u nɔba, ka u daa boosi ba, ni, “Bɔ ka ya boora?”; ka ba daa labsi n‑yɛli u, ni, “Rabbi, ” (di gbinni n nyɛ ‘Ti Karimba’), “yani ka i kpeera?” ³⁹Ka u daa yɛli ba, ni, “Tɔ! Ya kyɛm na nti nya!”; ka ba daa dɔli u nti baŋŋi u yirikpeetiri ŋɔn bɛ seela. Ka ba daa kpɛ n‑gbɛ u saani, dama zaanoori saha daa pun paai.

⁴⁰Tɔ; ka niriba ayi wa daa wum Yisa yɛla Gyɔni saani, ka laa n‑dɔli u nyaaŋŋa. Ba yinni n daa nyɛ Anduru: Saimoon Piita sunzɔ maa nla. ⁴¹Ka dizugu u daa daŋŋi m‑bɔ u beeri Saimoon ziiya nti yɛli u, ni, “Ti nya la Masiiya maa!” (di nyɛ la tiligra, bee, ‘Kirisita’), ⁴²ka daa mari u n‑taasi Yisa saani na. Ka Yisa daa gɔsi u ka yɛli, “Saimoon, Gyɔni biiya, n nyɛ i: tɔ! ba nin booli i ‘Siifasi’ ” (di nyɛ la ‘Piita’ ka di gbinni n nyɛ “tampiiya”).

⁴³Beoo ŋɔn daa laa n‑neaai, Yisa daa yɛli, ni, u ya doaai n‑kyaŋŋi Galilii tingbaŋŋu maa ni. Di saha ka u daa nya Filipi, n‑yɛli u, ni, “Kyɛm na n‑dɔli n nyaaŋŋa!” ⁴⁴(Ŋɔn Filipi daa yi la Bɛtsaida tiŋŋa na, kan nyɛ Anduru ni Saimoon gba tiŋŋa maa.) ⁴⁵Ka Filipi mun daa nya Nataniyɛli n‑yɛli u, “Ti nya la Musa ŋɔn daa sɔbi sɔ lahabaari n‑dooli zaaligu gbaŋŋu ni la, ka anabidima gba daa sɔbi u yɛla. Yisa nla, Gyoosɛfi biiya, ka u yi Nazarɛti tiŋŋa ni na!” ⁴⁶Ka Nataniyɛli daa yɛli u, ni, “Nazarɛti fa! Bunsuŋŋu nin toaai n‑yi tinkyɔ’aŋŋu wa na, bee?” Ka Filipi daa labsi n‑yɛli u, “Kyɛm na n‑nya!” ⁴⁷Ka Yisa ŋɔn daa ti nya Nataniyɛli ka u kyɛnni u saani na, ka u daa tɔ’asi u yɛla, ni, “Ya nyama! Izraɛli nira ni yɛlimaŋni nŋɔa. Ziri halli beela ka u ni!” ⁴⁸Dizugu ka Nataniyɛli daa boosi u, ni, “I mi ma la yani?”; ka Yisa labsi u, ni, “N daa nya i ka i zi la kinkaŋŋa la gbinni pɔi, ka Filipi naayi booli i.” ⁴⁹Di saha ka Nataniyɛli daa gyɛrigi n‑yɛli, “Rabbi, i siri nyɛ la Naawunni biiya! N‑laa n‑nyɛ Izraɛli dima naaba!” ⁵⁰Ka Yisa daa yɛli u, ni, “I kur niŋi ma la yɛdda man yɛli i lala zugu, bee? Ni, n daa nya i kinkaŋŋa maa gbinni? I siri nin nya yɛliseesi an gaari lala pam!” ⁵¹Ka laa n‑yɛli u, ni, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ya nin nya ka arizana za’anɔya yi yoaai ka Naawunni malaakadima duuri ka sigri man zugu, man ŋɔn nyɛ Ninsaala Bii maa.”

¹Ka di daa niŋi daba ata ka ba daa ti ya puusi amriya kyuu Galilii tingbaŋŋu tinkpanseaa kan yuuri boonni Kanna la. Yisa ma gba daa bɛ la amriya maa ni. ²Tɔ; ka ba daa booli Yisa ni u nyaandɔliba gba ni ba bɛ amriya maa ni. ³Ka amriya yiri dima bunnyuuriseelli ban daa nyuuri maa daa ti pɔsigi. Ka Yisa ma daa yɛli u, ni, ba laa n‑ka daam. ⁴Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, ni, “M ma, n nuu bɛ la i yɛttɔ’a wa ni? Ay! - n saha na bu paai.” ⁵U ma mun daa yɛli yiri maa biisi, ni, “U yi ti yɛli ya, ni, ya niŋi seem, ya niŋma lala.” ⁶Tɔ, ka Yɛhudiya dima zaaligu daa wulisi, ni, ba mari koom n‑zaali ba wungyeeŋŋu kaari ningbimpeaari zugu; ka lala zugu kɔsinsi ayoobu daa zɛ bɛni, bunkara. ⁷Di saha ka Yisa daa ti yɛli yiri maa biisi, ni, ba gbeaama koom na m‑paali sinsi maa. Ka ba daa gbeaai na m‑paali a zaa. ⁸Ka u yɛli ba, ni, “Tɔ, pampaŋŋɔ ya gbeaam m‑mari n‑kyaŋŋi n‑ti ŋɔn su kyuu yɛla maa.” Ka ba daa niŋi lala. ⁹Ka kyuu maa daana daa deaai n‑nyu beela, ka di daa pun labgi daam; doo maa daa bu baŋŋi daam maa ŋɔn yi seelli na, amaa biseeba ban daa gbeaai bu na la daa mi. Di saha ka kyudaana maa daa booli pɔ’apaalli sira maa na ¹⁰nti yɛli u, ni, “I niŋi la wula? Dama niriba yi daŋŋi n‑yiisiri daseebu bun nya’asa n‑tisiri zama maa pɔi, ka naayi yiisi bumpɛtti n‑ti ba, ban pun nyu n‑tigi sahanseaa la. Nyin mun na bu yiisi bunsuŋŋu wa na halli ni pampaŋŋɔa.” ¹¹Dinŋɔ n nyɛ alahazibu tunseelli Yisa ŋɔn daa daŋŋi n‑tum n‑wulisi u yiiko ŋɔn daa nyɛ seem la. Galilii tingbaŋŋu tinkpanseelli kan boonni Kanna ka u daa tum alahazibu tumni maa. Ka u nyaandɔliba daa ti niŋi u yɛdda di zugu.

¹²Di nyaaŋŋa ka Yisa daa doaai n‑kyaŋŋi Kapirinyum, ŋɔn ni u ma, ni u sunzɔppa, ni u nyaandɔliba. Ka ba daa paai nti niŋi dabsa ayi bɛni.

¹³Sahanseaa ka di daa ti pɔtti Yɛhudiyadima maa Yakki-n‑Gaari Kyuu puusigu la saha, ka Yisa daa kyɛ Gyɛrusalɛm na ¹⁴nti kpɛ Gyeeŋŋu Yiri maa ni n‑nya ban daa diri daa bɛni. Baseeba daa koosiri nigi ni peesi ni ŋmana, maaligu zugu, ka seeba mun daa zintiri n‑takkri ligri, lampoo maa zugu. ¹⁵Di saha ka u daa zaŋŋi miisi m‑mili a taaba ka mari n‑feebri ba zaa n‑katti n‑yiisiri Gyeeŋŋu Yiri maa ni. Ka laa n‑kari ba bunkɔbri, ka daai la’atakkriba teebulidima ka kyɛ ka ba ligri maa zaa kpaai m‑basi. ¹⁶Ka daa yɛli ŋmankoosiriba, ni, ba mari anŋɔ zaa n‑kyaŋŋi, ni, “Ya di kyɛ ka m Ba Naawunni Yiri leebi daa!” ¹⁷Ka u nyaandɔliba daa teaaya din daa sɔbi n‑dooli seem, ni, “Nimbirimoaa i Yiri maa zugu mari ma n‑daamna.” ¹⁸Di saha maa ka Yɛhudiya dima maa daa yɛli u, ni, “Alahazibu tumni bɔ ka i nin tum n‑wulisiri ti, ni, soori bɛ ni, ni i niŋni anŋɔ zaa?” ¹⁹Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Tɔ, ya wurimma Yiri wa m‑basi, ka n nin laa n‑labi m‑mɛ ka n‑zaali, daba ata saha.” ²⁰Ka ba daa yɛli, ni, “Yuuma pisinaasi ni ayoobu ka ba daa zaŋŋi m‑mɛ Gyeeŋŋu Yiri wa, ka nyin ti yɛli, ni, i nin mɛ ka dabsa ata saha, fa?” ²¹Amaa u ningbina yɛla ka u daa yɛtti maa, n‑ŋmansi hoo Naawunni Gyeeŋŋu Yiri la. ²²Ŋɔn daa ti neaai kum ni la nyaaŋŋa sahanseelli la ka u nyaandɔliba daa naayi teaai, ni, u daa pun yɛli ba yɛlli wa n‑zaali. Ka dizugu ba daa ti niŋi yɛdda zaŋŋi n‑kyaŋŋi din daa sɔbi n‑dooli, ni ŋɔn Yisa ŋɔn daa yɛli seem la.

²³Yisa ŋɔn daa bɛ Gyɛrusalɛm timpuuni, Yakki-n‑Gaari Kyuu puusigu saha la, niriba pam daa niŋi u yɛdda, ban daa nya alahazibu tunseesi ŋɔn daa wulisiri la zugu. ²⁴Yisa mun daa bu niŋi ba yɛdda, dama u daa baŋŋi ba zaa yɛla. ²⁵U daa bu sakki m‑basi u maŋŋa n‑ti ba, dama u daa pun mi din bɛ ninsaala kam sufu ni, ka pa ni sɔ yɛli u.

¹Yɛhudiya dima toondaansɔ n daa bɛ ni, ka u yuuri boonni Nikɔdiimusi; u daa dɔli la Farisidima maa soori la. ²Tɔ, ka ŋɔnwa daa kyɛ Yisa saani na yuŋŋu, nti yɛli u, “M Ba Rabbi, ti mi, ni, i nyɛ la karimba, ka Naawunni tum i na; dama sɔsɔ ku toaai n‑niŋi alahazibu tunseesi nyin niŋni maa, di yi pa la Naawunni m bɛ u saani.” ³Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, ni, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti i wa, ni, sɔ ku toaai n‑nya Naawunni naam maa, di yi pa la ba maali n‑dɔ’ai u yaasa.” ⁴Ka Nikɔdiimusi daa yɛli, “Ba laa n‑ya n‑niŋi la wula n‑nyaŋŋi n‑dɔ’ai bunkurigu yaasa? U ku toaai n‑labi n‑kpɛ u ma puu ni ka ba maali n‑dɔ’ai u!” ⁵Ka Yisa daa labsi n‑yɛli, ni, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti i ni, ni, sɔ ku toaai n‑kpɛ Naawunni naam ni, ba yi bu dɔli koom suubu soori n‑dɔ’ai u, ni Naawunni Sii Vuusim soori gba. ⁶Ninsaala ningbiŋŋu ŋɔn dɔ’ai seelli nyɛ la ninsaala, ka Naawunni Siiya mun ŋɔn dɔ’ai seelli nyɛ la siiya. ⁷Dizugu di kyɛ ka di niŋi i alahazibu, man ŋɔn yɛli i seem, ni, see ka ba maali n‑dɔ’ai sɔ yaasa. ⁸I bu nya? - Pɛsigu maa yi zeeri n‑zeera, i mun wumni ka vuuri maa, amaa i ku baŋŋi kan yiiri ya’aseaa na, bee, kan kyɛnni ya’aseaa. Tɔ, ka Naawunni Vuusim ŋɔn dɔ’ai seeba saani di bɛ la lala.”

⁹Ka Nikɔdiimusi daa labsi m‑boosi u, ni, “Wula ka anŋɔ zaa nin toaai n‑niŋi?” ¹⁰Ka Yisa daa yɛli u, “Nyini n nyɛ karimba n‑tiri Izraɛli dima, ka i na zi anŋɔa, fa? ¹¹Yɛlimaŋni ka n yɛtti i wa, ni, tirima n tɔ’asiri tin mi seelli, ka tisiri lahabaari zaŋŋi n‑kyaŋŋi tin na mi n‑nya; ka di zaa yɔri yarima sɔsɔ ku sakki n‑deaai ti lahabaari maa. ¹²N yɛtti ya duniya wa yɛla ka ya ku sakki n‑niŋi ma yɛdda; ka dinŋɔna ya ya niŋi la wula n‑niŋi ma yɛdda, man yi ti yɛli arizana yɛla n‑ti ya?”

¹³Ni, “Ka sɔ mun na zi n‑du m‑paai arizana ni, na’ala ninvugsɔ ŋɔn pun yi arizana ni n‑sigi na - Ninsaala Bii maa nla. ¹⁴Kaman hoo Musa ŋɔn daa zaŋŋi tasiri kutti m‑maali waafu maa n‑kpaasi n‑tabli doo zugu seem maa, ka zaŋŋi ka n‑sa yoo puuni la, lala ka di niŋi talasi ni ba zaŋŋi Ninsaala Bii maa gba n‑sa saazugu, ¹⁵ka sɔkam ŋɔn niŋi u yɛdda la, di daama nin mari la nyɔvuri kan ka tariga. ¹⁶Naawunni wurilim daa bɛ la duniya wa dima maa pam, halli nti zaŋŋi u bigaŋŋa n‑tisi, ni sɔkam yi niŋi u yɛdda u ku baasi yɔri amaa u nin mari nyɔvuri kan ka tariga. ¹⁷Dama Naawunni daa bu tum u Bii maa ni u kyɛ duniya wa ni na nti kari duniya wa dima sariya, amaa u tum u na ni duniya dima maa ti nya tiliginsim u zugu.”

¹⁸Sɔ ŋɔn niŋi Naawunni Bii maa yɛdda zaa, u ku mari sariya; ŋɔn mun bu niŋi yɛdda zaa ka ba pun kari u sariya n‑lusi u, ŋɔn bu niŋi Naawunni Bigaŋŋa maa yɛdda zugu. ¹⁹Sariya karibu gbinni nŋɔa: neesim maa daa pun kyɛ duniya wa ni na, amaa ninsaalidima maa daa boori zibsim maa ka kyɛ neesim, ba tuma ŋɔn bɛ pam zugu. ²⁰Dama sɔ yi niŋni tumbeeri, u nin gyɛ neesim maa ka ku sakki ni u kyɛ neesim maa saani na, dama u tumbeeri nin yi paalu na. ²¹Amaa sɔ ŋɔn niŋni yɛlimaŋni tuma, ŋɔna nin kyɛ neesim maa saani na, ni u tuma ti yi paalu na ka ba baŋŋi, ni, Naawunni zugu ka u daa niŋi a.

²²Dinŋɔ nyaaŋŋa ka Yisa ni u nyaandɔliba daa kyaŋŋi Gyuudii tingbaŋŋu la ni, ka bɛni ka ŋɔn ni ban daa yuui beela n‑suuri niriba Naawunni koom. ²³Di saha ka Gyɔni gba daa suuri niriba: u daa bɛ la Aynɔn ziiya, ka di bu wɔ’a ni Saalim tiŋŋa. Koom daa zoaai bɛni, ka niriba daa kyɛnni u saani na ka u tiri ba kɔsuubu. ²⁴(Di saha maa ka ba daa na bu gbaai Gyɔni n‑kpari duu.)

²⁵Ka Gyɔni nyaandɔliba daa piili n‑ŋmeeri nangbankpeemni ni Yɛhudiya ninvugsɔ zaŋŋi n‑gbaai suubu ni peaari kaari yɛla. ²⁶Ka ba daa kyɛ Gyɔni saani na nti yɛli u, ni, “Ti Ba Rabbi, ti ya boosi i zaŋŋi n‑kyaŋŋi dɔsɔ ŋɔn daa bɛ i saani Gyɔdin mɔ’ari zii la - nyin daa tɔ’asi sɔ lahabaari n‑ti ti la. Tɔ, ŋɔna n suuri niriba Naawunni koom, ka sɔkam zaa kyɛnni u saani.” ²⁷Ka Gyɔni daa labsi, ni, “Sɔ ku toaai m‑mari seelli, di yi pa la Naawunni ŋɔn zaŋŋi bunseelli maa n‑ti u. ²⁸Ya mammansi daa pun wum man daa yɛli seem la, ni, man pa Masiiya maa, amaa Naawunni n tum ma ni n ti daŋŋi Masiiya maa tooni na. ²⁹Ya bu nya? - Ba yi maali amriya kyuu sahanseaa la, dɔsɔ ŋɔn mari pɔ’apaalli maa nyɛ la amriya doo maa; u zɔ ŋɔn zɛ u saani n‑wumni muna, ŋɔna n nyɛ sɔ ŋɔn sufu yi maai amriya doo maa kukɔri wumpu zugu. Lala ka man gba sufu maai pam maa. ³⁰Di sumni, ni, ŋɔna m paasira, ka man mun fiilimna.”

³¹Ŋɔn yi saazugu ni na gaari sɔkam zaa. Ŋɔn mun yi duniya wa ni na nyɛ la duniya wa nira, ka tɔ’asiri la duniya wa yɛla; amaa ŋɔn yi arizana ni na gaari sɔkam zaa. ³²Ŋɔnwa wulisiri ŋɔn pun nya ka wum yɛla maa lahabaari; amaa di zaa yɔri, sɔ ku sakki n‑deaari u yɛligu maa. ³³Amaa ŋɔnkam yi sakki n‑deaai u yɛligu maa, di daama nin diisi n‑tabli, ni, Naawunni nyɛ la yɛlimaŋni daana. ³⁴Naawunni ŋɔn tum dɔsɔ maa tɔ’asiri la Naawunni yɛligu, dama Naawunni bu ma’asiri u Sii maa beelabeela n‑tiri u. ³⁵Naawunni Bii maa muna - u Ba siri wuri u, ka zaŋŋi bunseelikam n‑niŋi u nuu ni. ³⁶Ŋɔnkam yi niŋni Naawunni Bii maa yɛdda nin nya nyɔvuri kan ka tariga. Ŋɔnkam mun bu sakki n‑niŋi u yɛdda ku nya nyɔvuri, halli Naawunni sufugyeaa kpalim m‑bɛ u zugu.

¹Ka Farisidima maa daa ti wum, ni, Yisa la’amni la nyaandɔliba pam ka suuri ba Naawunni koom, halli nti gaari Gyɔni ŋɔn daa la’am seeba la. ²(Amaa pa Yisa mammaŋŋa n suuri ba, amaa u nyaandɔliba maa n daa suura.) ³Dizugu Yisa ŋɔn daa wum ban daa tɔ’asiri seem la, u daa yi Gyuudii tingbaŋŋu n‑labi n‑kyaŋŋi Galilii tingbaŋŋu ni. ⁴Ka u soori maa ni u daa kyaŋŋi n‑dɔli n‑yi la Samɛrii tingbaŋŋu ni. ⁵Ka ŋɔn daa bɛ Samɛrii tingbaŋŋu maa ni la, u daa kyaŋŋi nti paai tinseaa kan yuuri boonni Sikaari la. Bɛni maa daa bu wɔ’a ni paaluseaa ka Yaakubu daa pun zaŋŋi n‑ti u bii Yisifu sahanseaa sa la. ⁶Tɔ; ka Yaakubu buliga daa bɛ bɛni; ka Yisa ŋɔn daa kyaŋŋi u soori maa nti gyɛa, u daa kyaŋŋi nti zinni la buliga maa ziiya - agbaa saha n‑daa la.

^7-8U nyaandɔliba maa daa gaari n‑kyaŋŋi timpuuni ni ba ti da bundirigu na. Ka Samɛrii pɔ’asɔ daa sigi buliga maa ni na ni u ti gbeaai koom, ka Yisa daa yɛli u, ni, u tim u koom ka u nyu. ⁹Ka pɔ’a maa daa labsi n‑yɛli u, “I nyɛ la Yɛhudiya nira ka man mun nyɛ Samɛrii pɔ’a, dizugu wula ka i nin toaai n‑susi koom man saani?” (Ya baŋŋma, ni, Yɛhudiya dima daa bu sakki ni ban ni Samɛrii dima la’amni taaba n‑dira, bee, n‑nyuura.) ¹⁰Ka Yisa yɛli u, ni, “I yi da baŋŋi la Naawunni ŋɔn tisiri seela, ka mi ŋɔni n tɔ’asiri n‑tiri i m‑boori koom wa, i da naa n‑yɛli u ka u ti i kɔsuŋŋu ni yɛlimaŋni.” ¹¹Ka pɔ’a maa daa labsi n‑yɛli u, “M Bapira, i ka guuga ni i zaŋŋi n‑gbeaai koom, ka buliga wa mun zulim pam. Ka, i ya niŋi la wula n‑nya kɔsuŋŋu wa?” ¹²Ni, “Ti yaadoo Yaakubu daa ti ti buliga wa; ŋɔn ni u biisi ni ba bunkɔbri zaa daa nyuuri ka koom. Nyini n‑gaari Yaakubu, bee?” ¹³Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, ni, “Ninvugsɔ ŋɔn nyu koom wa, kɔnyuuri nin laa n‑gbaai u. ¹⁴Amaa ninvugsɔ ŋɔn nyu kɔseebu man yɛ n‑zaŋŋi n‑ti u maa muna - kɔnyuuri ku laa n‑gbaai di daama yaasa. Lala koom maa yɛ n‑leebi la din bunni u puuni, halli nti kyɛ ka u nya nyɔvurisuŋŋu din ka tariga.” ¹⁵Ka pɔ’a maa daa yɛli, “Tɔ, m Bapira, kur zaŋŋma lala koom n‑ti ma na, ka kɔnyuuri ku laa n‑gbaai ma yaasa halli ka n ku laa n‑sigri kpa na n‑gbeaari koom.”

¹⁶Ka Yisa yɛli u, “Tɔ; ka dinŋɔna kyɛma nti booli i sira maa na ka labi na.” ¹⁷Ka pɔ’a maa labsi n‑yɛli u, ni, “N ka sira.”, ka Yisa yɛli u, ni, “I yɛli la yɛlimaŋni, ni, i ka sira. ¹⁸I na mun kuli dɔppa anu, halli nyin ni dɔsɔ ŋɔn na bɛ ni maa gba pa la i sira: i yɛli ma la yɛlimaŋni.” ¹⁹Ka pɔ’a maa daa yɛli, “Mma, m Bapira! N baŋŋiya, ni, anabi n nyɛ i. ²⁰Tɔ: kyɛ ka n boosi i bunseelli - ti Samɛrii yaadima daa gyeemni Naawunni zoori wa zugu, amaa ya Yɛhudiya dima maa yɛnni, ni, Gyɛrusalɛm tiŋŋa kɔkɔ n nyɛ Naawunni gyeeŋŋu ziiya ni yɛlimaŋni.” ²¹Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, “Pɔ’a, kur niŋni ma yɛdda; saha kyɛnni na ka ya yi ya gyeemni ti Ba Naawunni, di ku nyɛ la zoori wa zugu, bee, Gyɛrusalɛm timpuuni yɛttɔ’a. ²²Yarima Samɛrii dima kur bu baŋŋi yan gyeemni sɔa, ti mun Yɛhudiya dima mi tin gyeemni sɔa, dama tiliginsim yi la Yɛhudiya dima maa saani na. ²³Amaa saha kyɛnni na, halli ka pun paai na gba, ka ban gyeemni ti Ba Naawunni ni yɛlimaŋni la nin dɔli Sii Kasi soori n‑gyeemni u, ni yɛlimaŋni soori gba. Lala soori ka Naawunni boori ni ba dɔli n‑gyeemni u. ²⁴Naawunni nyɛ la siiya, ka dizugu see ka ban ya gyeemni u dɔli la siiya soori maa n‑gyeemna, ni yɛlimaŋni soori gba.” ²⁵Ka pɔ’a maa daa labsi n‑yɛli u, ni, “M mi halli, ni, ba n boonni sɔ Masiiya, bee Kirisita, la nin kyɛ na, ka u yi ti kyɛ na u nin wulisi ti bunseelli kam zaa.” ²⁶Ka Yisa yɛli, “Mani nla - man ŋɔn tɔ’asiri n‑tiri i wa.”

²⁷Di saha maa ka Yisa nyaandɔliba la daa labi na, ka ban daa nya u ka ŋɔn ni pɔ’a maa diri azama maa, di daa gyɛri ba pam. Amaa ba sɔ daa bu boosi pɔ’a maa, ni, “I boori la bɔa?”, bee, m‑boosi Yisa, ni, “Bɔ n kyɛ ka nyin ni pɔ’a wa diri azama?” ²⁸Ka pɔ’a maa daa kyɛ u kɔyuuri maa ka labi n‑kyaŋŋi timpuuni nti yɛli niriba maa, ²⁹ni, “Ya kyɛm na nti nya dɔsɔ ŋɔn yɛli ma man daa pun tum tunseesi zaa. Pa ŋɔna n nyɛ Masiiya maa?” ³⁰Ka niriba maa daa yi tiŋŋa maa ni na, ni ba kyɛ Yisa saani na.

³¹Di saha maa ka Yisa nyaandɔliba daa bɛlim u, ni, “Ti Ba Rabbi, deaama diibu n‑di!” ³²Ka ŋɔn mun daa labsi n‑yɛli ba, “M mari la bundirigu ni n di, ka ya ka di lahabaari maa.” ³³Ka ba daa ŋmaligi m‑boosi taaba, ni, “Ka sɔ n zi bundirigu na n‑ti u, bee?” ³⁴Ka Yisa yɛli, “Man bundirigu maa nyɛ la nŋɔa#:- n niŋni Ŋɔn tum ma na la yuubu yɛla, ka laa n‑tumni u tuma zaa nti naai. ³⁵Ya bu nya? - ya yɛtti, ni, gɔya anaasi na kpalim ni kyi kyeebu saha, bee, m ma’ari ni? Amaa n ya yɛli ya ni, ni, ya wukkma ya nini n‑gɔsi puri maa suŋŋa - kyi maa pun bi n‑sakki kyeebu. Ni, pampaŋŋɔ ³⁶ka ŋɔn kyeeri kyi maa deaari la u tuma ligri, ka la’asiri la kyi maa n‑doonni n‑guri nyɔvuri kan ka tariga; lala ka ŋɔn daa buri a maa, ni ŋɔn kyeeri maa gba, nin la’am taaba n‑di nya’asim. ³⁷Lala ka yɛligu maa niŋni yɛlimaŋni, ni, ‘Ninvugsɔ n butta, ka sɔ mun n kyeera.’ ³⁸Yarima muna - n daa tum ya ni ya kpɛ puseaa yan na bu tum ka tuma la ni, ni ya ti kyeeri kyi. Ninvugseeba pun tum ka tuma, ka ya mun deaari ba n‑nyari anfaani.”

³⁹Tɔ, ka tiŋŋa wa Samɛrii niriba pampam daa niŋi Yisa yɛdda pɔ’a maa lahabaari zugu, dama u daa yɛli ba, ni, “U yɛli ma man daa pun tum tunseesi zaa.” ⁴⁰Dizugu Samɛrii dima maa ŋɔn daa kyɛ u saani na maa, ba daa susi u, ni, u kpalimma m‑bɛ ba saani. Ka Yisa siri daa kpalim bɛni n‑niŋi daba ayi. ⁴¹Ka ba daadam pam m‑paasi niriba wa zugu daa wum u toori yɛligu ka niŋi u yɛdda di zugu. ⁴²Ka daa yɛli pɔ’a maa, ni, “Pampaŋŋɔ di pa la nyin ŋɔn yɛli seem maa zugu ka ti niŋni yɛdda, amaa ti mammaŋŋa n wum u noori nti baŋŋi, ni, u siri nyɛ la duniya dima Tiligra maa.”

⁴³Yisa ŋɔn daa niŋi u daba ayi bɛni n‑naai, u daa doaai n‑kyaŋŋi Galilii tingbaŋŋu ni. ⁴⁴Yisa mammaŋŋa daa pun yɛli, ni, anabi ka gyirima u mammaŋŋa tiŋŋa. ⁴⁵Ka ŋɔn daa ti paai Galilii la, niriba maa daa deaai u ni, dama ba gba daa kyaŋŋi la Gyɛrusalɛm nti puusi kyuu maa ka nya ŋɔn tum seem zaa kyuu maa ni.

⁴⁶Ka Yisa daa naa n‑labi Galilii Kanna tinkpaŋŋa ni, bɛni ka u daa pun kyɛ ka koom la labgi daam. M‑paai bɛni ka Naaba kpambari sɔ n daa bɛ ni, ka u bii daa bɛ la Kapirinyum m‑beera. ⁴⁷Ka doo maa ŋɔn daa ti wum, ni, Yisa yi Gyuudiiya m‑paai Galilii na, u daa doaai n‑kyɛ u saani na nti yɛli u, ni, u kyɛma Kapirinyum na nti tibi bii maa, ni, di kur kpalim la beela ni u kpi. ⁴⁸Yisa mun daa yɛli u, ni, “Ya yi bu nya alahazibu tunkara, ya sɔ ku sakki n‑niŋi yɛdda.” ⁴⁹Ka kpambari maa daa labsi n‑yɛli u, “Ay, n daana! Kur kyɛm na ka m bibila maa di kpi.” ⁵⁰Ka Yisa daa yɛli u, ni, “Kyɛma! I bii maa ku kpi.” Ka doo maa daa niŋi Yisa yɛligu maa yɛdda ka daa labi n‑kuli. ⁵¹Ŋɔn daa labri n‑kunni maa, u daa tuusi la u daabseeba soori ni, ka ba daa ti u lahabaari, ni, u bii maa mari alaafɛa. ⁵²Ka u daa boosi ba m‑baŋŋi, ni, saha kani ka bii maa nya sookyi? - ka ba daa labsi, ni, “Soosa la wuntaŋŋa, kurigu yinni saha, ka u ningbimbiisim maa sa basi u.” ⁵³Ka doo maa daa teaai, ni, lala saha deede ka Yisa sa yɛli u, ni, “I bii maa ku kpi.” Di zugu ŋɔn ni u yiri dima zaa daa niŋi Yisa yɛdda. ⁵⁴Makkri tunkanŋɔ daa paasi la buyi ka Yisa daa tum, ŋɔn daa yi Gyuudiiya n‑kyɛ Galilii tingbaŋŋu na maa.

¹Dinŋɔ nyaaŋŋa Yɛhudiya dima kyuseaa n daa bɛ ni, ka Yisa daa ti kyaŋŋi Gyɛrusalɛm. ²Tɔ, ka Gyɛrusalɛm timpuuni, za’anɔtitaari m bɛ ni, ka ba boonni ka ‘Peesi Za’anɔri’ la: ka za’anɔri wa kpaŋŋa ka beeŋŋu bɛ ni, ka Hibruu dima boonni ka ‘Bɛtzaata’, ka ka mari luffadima abanu. ^3-4A puuni ka zoomma, ni gbarisi, ni nukpiima dima, ni gbarikpiima dima, ni dooru baligu kam dima zaa dɔya. ⁵Tɔ, ka dɔsɔ n daa bɛ bɛni ka dooru daa mari u halli di yuumpisita ni anii. ⁶Yisa daa nya u ka u dɔ bɛni ka daa baŋŋi, ni, dooru maa daa pun mari doo wa ka di yuui; ka u daa boosi u, ni, “Ammi, i boori i nya tippu?” ⁷Ka dooru daana maa labsi n‑yɛli, “M Ba, man ka sɔsɔ kpa wa ka u nin zaŋŋi ma n‑niŋi beeŋŋu wa puuni. Koom maa yi ti damni sahanseaa la; n yi ti kpaŋŋni la n maŋŋa ni n sigi di ni, sɔ n yi pun ti daŋŋi ma n‑sigi di puuni.” ⁸Ka Yisa yɛli u, “Doaama n‑zaani saazugu, ka kpikki i sɔŋŋu maa n‑kyaŋŋi.” ⁹Lala saha maa ka doo maa da nya tippu; u daa kpikki u sɔŋŋu ka piili n‑kyɛnna.

Dindahinseaa lala ŋɔn daa niŋi maa daa nyɛ la Vuusim Dabsiri daari, ¹⁰ka di zugu Yɛhudiya kpambaya maa daa yɛli doo ŋɔn nya tippu la, ni, “Zuna nyɛ la Vuusim Dabsiri, nyin nya’ai i sɔŋŋu wa di galim la ti zaaligu.” ¹¹U daa labsi n‑yɛli ba, “Dɔsɔ ŋɔn tibi ma maa n yɛli ma, ni, n zaŋŋma n sɔŋŋu maa n‑kyaŋŋi.” ¹²Ka ba boosi u, ni, “Ŋɔni n nyɛ dɔsɔ ŋɔn yɛli i, ni, i niŋma nŋɔ maa?” ¹³Amaa dɔsɔ ŋɔn daa nya tippu wa daa bu mi Yisa ŋɔn daa nyɛ sɔa, dama daadam n daa bɛ bɛni maa pam, ka Yisa daa sɔ’ai baalimm m‑bakki n‑kyaŋŋi kpaŋŋa.

¹⁴Di nyaaŋŋa ka Yisa daa ti nya doo maa Gyeeŋŋu Yiri maa ni ka daa yɛli u, ni, “Wumma, i yi kpaŋŋiya pampaŋŋɔa, dinzugu kyɛli tumbeeri tumpu: ka di yi pa lala, bunseela din bɛ n‑gaari zaa nin ti niŋi i yaasa.” ¹⁵Ka doo maa daa di bakki n‑kyaŋŋi nti yɛli Yɛhudiya kpambaya maa, ni, Yisa n nyɛ ŋɔn daa tibi u maa. ¹⁶Ka ba daa piili m‑mugsiri Yisa, ŋɔn daa tibri niriba Vuusim Dabsiri daari maa zugu. ¹⁷Yisa daa labsi n‑yɛli ba, “M Ba kur tumni ni saha kam zaa, ka man gba tumna.” ¹⁸Yɛlli wa daa kyɛ ka Yɛhudiya kpambaya maa daa di maali n‑lɔ la niya ni ba ku u; di mun pa la ŋɔn daa burigi Vuusim Dabsiri daari zaaligu zugu kɔkɔa, amaa ŋɔn daa yɛli, ni, Naawunni nyɛ la u mammantoori ba zugu m‑paasi; ni, u zaŋŋni u maŋŋa m‑ma’asiri la Naawunni.

¹⁹Ka Yisa labsi n‑yɛli ba, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya: Bii maa ku toaai n‑niŋi bunseela u mammantoori; u niŋni la u yi nya u Ba ŋɔn niŋni seelli la kɔkɔa. U Ba maa ŋɔn tumni seem, lala ka Bii maa gba tumna. ²⁰Dama u Ba maa wuri la Bii maa ka wulisiri u ŋɔn niŋni seelikam zaasa. Halli gba u nin ti wulisi u tunkara n‑gaari nŋɔa, ka di nin ti niŋi ya zaasa alahazibu. ²¹Kaman u Ba maa ŋɔn kur neaari kpiimma ka tiri ba nyɔvuya seem la, lala taabu ka Bii maa gba zaŋŋni nyɔvuri n‑tiri ŋɔn boori seeba. ²²M‑paasi lala, u Ba maa mun bu katti sariya u mammaŋŋa. U tisi u Bii maa la soori ni yɛlimaŋni ni u kari sariya, ²³din nin kyɛ ka sɔkam zaa tibgi Bii maa kaman ban tibgri u Ba maa seem. Ŋɔn kam zaa bu tibgi Bii maa bu tibgi u Ba sɔ ŋɔn tum u na maa gba.” ²⁴Ni, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, ŋɔn kam zaa wum n yɛttɔ’a wa ka niŋi ŋɔn tum ma na maa yɛdda, di daama mari nyɔvuriseaa kan ka naari. Ba bu ti yɛ kari u sariya, amaa u pun yi kum ni n‑kpɛ nyɔvuri ni. ²⁵Yɛlimaŋni ka man yɛtti ya, ni, saha kyɛnni na, saha maa pun paai na gba, kpiimma ŋɔn ti yɛ wumni Naawunni Bii maa kukɔri, ka ninvugseeba ban ti wum maa nin ti bɛ nyɔvuri ni. ²⁶Ti Ba Naawunni mammaŋŋa ŋɔn mari nyɔvuri u saani seem, lala ka u zaŋŋi n‑ti u toori Biiya ni u mari nyɔvuri u saani. ²⁷Ka laa n‑ti u yiiko ni u kari sariya m‑paasi, ŋɔn nyɛ Ninsaala Bii maa zugu. ²⁸Yan di kyɛ ka dinŋɔ zugu gyɛri ya yam, dama saha kyɛnni na ka ninvugseeba ban bɛ ba dabɔya ni zaasa nin ti wum Ninsaala Bii maa kukɔri. ²⁹Di saha ka ba nin yi na: ka ban daa tum tunsuma la nin ti doaai kum ni n‑nya nyɔvuri, ka ban mun daa tum tumbeeri la nin ti doaai nti nya tubdarigri.

³⁰Man ku toaai n‑niŋi seelli m mammaŋŋa yiiko ni, see ka man wum pɔi, ka naayi dɔli man wum seem n‑kari sariya maa. Ka man sariya karibu wa nyɛ la din tuusi, dama m bu boori la m mammantoori yuubu, amaa ŋɔn tum ma na yuubu maa ka n boora.”

³¹Ka Yisa daa laa n‑yɛli, “N yi di sɛhara n‑ti m mammaŋŋa yɛttɔ’a, lala sɛhara maa ku niŋi yɛlimaŋni. ³²Ay! - Sɔ m bɛ ni n‑diri sɛhara n‑tiri n yɛttɔ’a maa; ka man gba baŋŋi, ni, ŋɔn niŋi ma sɛharaseelli maa nyɛ la yɛlimaŋni. ³³Ya daa tum Gyɔni saani ni ya ti baŋŋi, ka ŋɔn Gyɔni daa di sɛhara n‑ti yɛlimaŋni yɛla. ³⁴Halli m bu deaari ninsaala sɛhara gba, n yɛtti Gyɔni yɛla dama m boori la ya wum ka nya tiliginsim. ³⁵Gyɔni muna - u daa nyɛ la bugum firila n‑nya’asira, ka ya daa sakki ni ya paai u neesim maa na, ka di daa niŋi ya nya’asim ni sufupeelli ka daa yuui beela. ³⁶Amaa m mari sɛhara seaa din gaari Gyɔni - tunseesi ka m Ba ŋɔn zaŋŋi n‑ti ma ni n ti tum n‑naai maa nla: lala tuma maa siri diri la sɛhara n‑ti ma, ni, m Ba maa daa tum ma na. ³⁷M‑paasi lala, m Ba sɔ ŋɔn tum ma na maa n nyɛ n sɛhara daana. Yarima mun na zi n‑wum u kukɔri, bee, ya baŋŋi ŋɔn nyɛ seem. ³⁸Ka u yɛligu maa mun bu laa n‑kpalim ya saani, dama ya bu niŋi ŋɔn tum sɔ na maa yɛdda. ³⁹Ya karimni Naawunni Litaafi la n‑viisira, ni, ka puuni ka ya nin nya nyɔvuri kan ka tariga; tɔ - ana n nyɛ an diri sɛhara n‑tiri man yɛla. ⁴⁰Di zaa yɔri, ya mun ku sakki ni ya kyɛ n saani na n‑deaai nyɔvuri.”

⁴¹Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Man bu deaai gyirima ninsaalidima saani. ⁴²Amaa m mi ya yɛla, ni, ya ka Naawunni wurilim ya sufu ni. ⁴³Tɔ: m Ba yuuri zugu ka n kyɛ kpa na, ka ya ku sakki n‑deaai ma; amaa sɔ yi ti kyɛ na u mammaŋŋa yuuri zugu, ŋɔna ka ya nin deaai. ⁴⁴Ya nin niŋi wula n‑niŋi yɛdda, sahanseaa ka ya na boori gyirima ya taaba saani ka ku sakki ni ya boori gyirima Naawunni ŋɔn Ka Kpeaa saani. ⁴⁵Tɔ: yan di teesiri, ni, man nin zaŋŋi ya taalli n‑ti m Ba maa; sɔ bɛ ni n nin zaŋŋi ya taalli n‑ti u na - halli Musa, yan gɔsi sɔ n‑yɛtti, ni, ya tama kur bɛ u ni la. ⁴⁶Amaa ya yi daa siri niŋi ŋɔn Musa yɛdda, ya da naa n‑niŋi man gba yɛdda, dama Musa daa sɔbi man yɛla n‑ti ya. ⁴⁷Amaa yan ŋɔn bu niŋi Musa sɔppu yɛla la yɛdda, ya ya niŋi la wula n‑niŋi man yɛtti ya yɛliseesi wa yɛdda?”

¹Di nyaaŋŋa, Yisa daa kyaŋŋi n‑yakki Galilii mɔ’ari la, seaa kan yuuri laa m‑boonni Taibiriyasi mɔ’ari la. ²Ka daadam pam daa dɔli u, dama ba daa nya ka u tum alahazibu tuntumsa n‑tibri baaridima la. ³Yisa daa du zoori zugu nti zini bɛni, ŋɔn ni u nyaandɔliba maa. ⁴Di daa bu yuui ka Yɛhudiya dima maa ya puusi ba Yakki-n‑Gaari Kyuu la. ⁵Ka Yisa daa ti gɔsi n‑nya ka daadam pam daa kyɛnni u saani na, ka u daa boosi Filipi, ni, “Ya’akani ka ti yɛ nya bundirigu n‑da n‑diisi daadam pam wa zaasa?” ⁶(U daa yɛli lala ni u zamsi Filipi n‑nya; amaa yɛlimaŋni, u daa pun mi ŋɔn yɛ niŋi seem zaa.) ⁷Ka Filipi daa yɛli u, ni, “Halli ti yi yɛ da bundirigu ka sɔkam zaa deaai beelabeela gba, di nin gaari anzulifa la’akɔba kɔbsiyi.” ⁸U nyaandɔliba maa ni sɔa, Anduru, ŋɔn nyɛ Saimoon Piita sunzɔ la, daa yɛli u, ni, ⁹“Bidibbila m bɛ kpa m‑mari boroboro kpila abanu ni zimi abayi, amaa a mun pun ku sakki niriba wa zaa.” ¹⁰Ka Yisa yɛli ba, “Ya kyɛ ka niriba maa zinni tiŋŋa.” (Mɔmaasa mun daa bɛ bɛni pam). Ka daadam maa zaa daa zinni tiŋŋa; ba daa nyɛ la kaman ninvugtusa anu laasaabu. ¹¹Yisa daa zaŋŋi boroboro maa, ka puusi Naawunni, ka yi puri a n‑tɔri n‑tɔri daadam seeba ban daa zi tiŋŋa maa. Lala ka u daa niŋi zaasim maa gba, ka ba zaa daa di nti sakki ban boori seem. ¹²Ba zaasa ŋɔn daa ti di n‑tigi, Yisa daa yɛli u nyaandɔliba, ni, ba la’asim dikyɛba an kpalim zaa, ni ba di kyɛ ka halli beela gba basi. ¹³Ka ba daa la’asi bunkyɛba seesi m‑paali peeri pii ni ayi - ban di boroboro kpila abanu maa ni ka kyɛ dikyɛba maa. ¹⁴Ka niriba ban daa bɛ bɛni maa daa nya Yisa ŋɔn tum makkri tuntumsa wa seem la, ka daa yɛli, ni, “Yɛlimaŋni anabisɔ ŋɔn daa yɛ kyɛ duniya ni na la nŋɔa.” ¹⁵Yisa daa pun mi, ni, ba nin kyɛ na m‑mugsi u n‑diisi u naam; dinzugu u daa bakki ka laa n‑kyaŋŋi n‑du zoori maa u kɔkɔa.

¹⁶Zaanoori ŋɔn daa ti paai, Yisa nyaandɔliba maa daa labi n‑kyaŋŋi n‑sigi mɔ’ari la ni, ¹⁷n‑kpɛ nyariŋŋu, n‑yakkri mɔ’ari maa n‑kpa Kapirinyum ya’ari sa. Ka yuŋŋu mari nti zibi ka Yisa na bu kyɛ ba saani na. ¹⁸Lala saha maa, pɛsigu n daa zeera n‑damni koom maa pam. ¹⁹U nyaandɔliba maa daa duusi nyariŋŋu maa n‑kyaŋŋi la kaman maala ata‑anaasi laasaabu, ka yi ti nya ka Yisa tɔm koom maa zugu n‑kyɛnni m‑pɔtti nyariŋŋu maa na, ka dabeem daa gbaai ba. ²⁰Ka Yisa yɛli ba, ni, “Ya di kyɛ ka dabeem mari ya, ka mani nla!” ²¹Dizugu ba daa sakki n‑zaŋŋi u n‑kpeesi nyariŋŋu maa puuni; ka nyariŋŋu maa ŋɔn kur ti siisi tingbaŋŋu, ba daa di paai la ban daa wa ya’aseelli maa ni.

²²Ka beoo ŋɔn daa neaai, daadam ban daa kpalim mɔ’aduuri la sa daa nya ka nyariŋŋu yinni kɔkɔ n sa bɛ ni. Ba daa mi suŋŋa, ni, Yisa sa bu la’am n‑kpɛ nyariŋŋu maa u nyaandɔliba saani, kulla nyaandɔliba maa n sa kpɛ m‑bakki. ²³Amaa pampaŋŋɔ nyarinseesi n daa yi Taibiriyasi tiŋŋa n‑kyɛ na, halli nti paai hoo ban sa bɛ ya’aseaa la ni, sahanseaa ka Yisa sa puusi Naawunni boroboro maa zugu n‑ti ba ka ba ŋɔbi la. ²⁴Ka zama maa ŋɔn daa ti baŋŋi, ni, Yisa ka bɛni, ŋɔn ni u nyaandɔliba gba, ba daa kpɛ la lala nyarima maa n‑kyaŋŋi Kapirinyum m‑boori Yisa ziiya. ²⁵Ka ban daa ti paai u ka u bɛ mɔ’ari ya’ari sa maa, ba daa boosi u n‑yɛli, ni, “Ti Ba Rabbi, bɔn saha ka i paai kpa na?” ²⁶Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, di pa la yan sa nya makkri tunkarigu m‑baŋŋi ka gbinni maa zugu ka ya boori n zii maa, amaa yan sa ŋɔbi paanu maa n‑tigi la zugu ka ya boori ma. ²⁷Yan di tumni m‑boori bundiriseelli din bu yuura, amaa ya tumma m‑bɔ bundiriseelli din nin kpalim m‑paai nyɔvuri kan ka tariga. Lala bundirigu maa ka Ninsaala Bii maa nin zaŋŋi n‑tisira. Dama ŋɔna n nyɛ sɔ ti Ba Naawunni ŋɔn pun daalim n‑wulisi, ni, u nyɛ la u dinni.” ²⁸Ka ba daa boosi u, ni, “Ka ti ya niŋi la wula n‑tum Naawunni ŋɔn boori ni ti tum seem?” ²⁹Ka Yisa labsi n‑yɛli ba, “Naawunni ŋɔn boori yan tum seem nŋɔa#:- ya niŋma yɛdda n‑niŋi ninvugsɔ ŋɔn daa tum na maa.” ³⁰Ka ba daa yɛli u, “Alahazibu bɔ ka i ya tum ka ti nya ka niŋi i yɛdda? Bɔ ka i ya tum? ³¹Ti yaadima ban daa bɛ yoo ni sahanseaa la, ba daa diri la manna - kaman Litaafi ŋɔn yɛli seem, ni, ‘U daa kyɛ ka paanu yi arizana ni na ka ba di.’ ” ³²Ka Yisa yɛli, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, di pa la Musa n daa ti ya arizana ni paanu maa, amaa di nyɛ la m Ba Naawunni n tiri ya arizana ni paanu ni yɛlimaŋni maa. ³³Naawunni ŋɔn tisiri paanuseelli maa nyɛ la ninvugsɔ ŋɔn yi arizana ni na n‑zaŋŋi nyɔvuri n‑tiri duniya dima maa.”

³⁴Ka ba daa susi u, ni, “Ka dinŋɔna, ti Bapira, kur zaŋŋma paanu wa n‑ti ti sahakam!” ³⁵Ka Yisa yɛli, “Mani n nyɛ paanu wa kan tiri nyɔvuri la. Ŋɔnkam kyɛ n saani na - kɔm ku laa n‑gbaai u; ka ŋɔnkam mun niŋi ma yɛdda - kɔnyuuri ku laa n‑gbaai u yaasa. ³⁶Amaa m pun yɛli ya, ni, ya pun nya ma amaa ya ku sakki n‑niŋi ma yɛdda. ³⁷M Ba ŋɔn zaŋŋi sɔ zaa n‑ti ma la nin kyɛ n saani na. Man mun ku kari sɔ zaa ŋɔn kyɛ n saani na; ³⁸dama man bu yi arizana ni n‑sigi na ni n tum la m maŋtoori yuubu, amaa Ŋɔn tum ma na la yuubu ka n tumna. ³⁹Ka Ŋɔn tum ma na la yuubu maa nŋɔa#:- ni, m mari Ŋɔn ti ma bunseelikam; ni, n di kyɛ ka sɔ zaa baasi yɔri, amaa ka n kyɛ ka sɔkam yisigi kum ni na Zaadaari maa. ⁴⁰Yaasa, Ŋɔn tum ma na la yuubu maa nŋɔa#:- ni, ŋɔnkam nya Naawunni Bii maa ka niŋi u yɛdda la nin nya nyɔvuri kan ka tariga, ka n nin kyɛ ka u yisigi kum ni na Zaadaari maa.”

⁴¹Ka Yɛhudiya dima wa daa piili n‑nyurimni ba kparima n‑niŋni u, u yɛligu zugu, ŋɔn yɛli, ni, u nyɛ la paanuseelli din yi arizana ni n‑sigi na maa. ⁴²Ka ba yɛtti taaba, ni, “Pa Gyoosɛfi bii Yisa n nyɛ u? Ti mi u ba ni u ma - ka wula ka u yɛtti, ni, u yi la arizana ni na?” ⁴³Ka Yisa daa yɛli ba, ni, “Ya kyɛli ya kparima nyuriŋŋu wa! ⁴⁴Sɔ ku toaai n‑kyɛ n saani na, di yi pa la m Ba ŋɔn tum ma na maa ti booli u n‑ti ma na, ka n nin kyɛ ka u yisigi kum ni na Zaadaari maa. ⁴⁵Anabidima maa sɔppu ni di daa sɔbiya, ni, ‘Naawunni n yɛ wulisi sɔkam zaa.’ Ŋɔn kam zaa wum n‑tisi u Ba Naawunni ka baŋŋi u wulisigu wa gbinni nin kyɛ n saani na. ⁴⁶Dinŋɔ bu wulisi, ni, sɔ na mi n‑nya Naawunni ti Ba maa; ŋɔn bɛ Naawunni saani la kɔkɔ n na mi n‑nya u Ba maa. ⁴⁷N yɛtti ya la yɛlimaŋni: ŋɔn kam zaa niŋi yɛdda mari nyɔvuriseaa kan ka tariga. ⁴⁸Mani n nyɛ nyɔvuri boroboro. ⁴⁹Ya yaadima daa di la manna maa yoo la ni, amaa ka daa kpiya. ⁵⁰Amaa boroboroseaa kan yi arizana ni n‑sigi na maa nŋɔa; ŋɔn kam zaa ŋɔbi ka ku kpi yaasa. ⁵¹Mani n nyɛ nyɔvuri boroboro kan yi arizana ni na maa. Ŋɔn kam zaa ŋɔbi lala boroboro maa, u nin bɛ ni halli saha kan ka naari. Boroboroseaa man ŋɔn tisiri maa nyɛ la n ningbiŋŋu, ka n zaŋŋni n‑tisira, din nin kyɛ ka duniya wa dima ti nya nyɔvuri.”

⁵²Dinŋɔ n daa kyɛ ka Yɛhudiyadima maa piili la sugyeaa nangbankpeemni ba sunsukkuni. Ka ba boosiri taaba, ni, “U ya niŋi la wula n‑zaŋŋi u ningbina n‑ti ti ka ti ŋɔbi?” ⁵³Ka Yisa yɛli ba, “Man yɛtti ya la yɛlimaŋni: ya yi bu ŋɔbi Ninsaala Bii ningbiŋŋu numni ka nyu u ziim la, ya ku nya nyɔvuri ya mammansi ni. ⁵⁴Ŋɔn kam zaa ŋɔbi n ningbiŋŋu numni ka nyu n ziim maa mari nyɔvuri kan ka naari, ka n nin kyɛ ka u yisigi kum ni na Zaadaari maa. ⁵⁵Dama n ningbina n nyɛ bundirimaŋni; ka n ziim maa nyɛ bunnyuurimaŋni. ⁵⁶Ŋɔn kam zaa ŋɔbi n ningbiŋŋu wa ka nyu n ziim wa, di daama bɛ la ma ni ka man gba bɛ u ni. ⁵⁷M Ba sɔ ŋɔn vu maa n tum ma na, u zugu ka n bɛ n nyɔvuri ni. Ka lala n nyɛ di n‑ti ninvugsɔ ŋɔn ŋɔbi n ningbiŋŋu maa - ŋɔn gba nin bɛ u nyɔvuri ni man zugu. ⁵⁸Tɔ, kanŋɔ nyɛ la boroboroseaa kan yi arizana ni n‑sigi na; di pa la ya yaadima ŋɔn daa ŋɔbi boroboro ka daa kpi la taabu. Ŋɔn kam ŋɔbi boroboro wa nin bɛ ni halli saha kan ka naari.” ⁵⁹Yisa ŋɔn daa ti wulisiri Kapirinyum la’aŋŋu duu la ni, ka u daa tɔ’asi dinŋɔa.

⁶⁰U nyaandɔliba maa pam daa wum dinŋɔ ka yɛli, ni, “Wulisigu wa kpeema pam nti ya’ai. Ŋɔni n yɛ n‑toaai n‑wum n‑ti ka?” ⁶¹Ba daa bu yɛli u, amaa Yisa daa pun mi, ni, ba nyurimni la u yɛttɔ’a wa zugu, ka u daa yɛli ba, ni, “Kala, dinŋɔ zugu ka ya gba boori ya labi nyaaŋŋa? ⁶²Tɔ, ka ya yi da nya ka Ninsaala Bii labri ŋɔn daa pun bɛ ya’aseaa la, fa? ⁶³Bunseelli din tisiri nyɔvuri nyɛ la Naawunni Siiya Kasi: ninsaala yiiko ka tunsɛseaa halli beela. Yɛttɔ’aseesi man tɔ’asi n‑ti ya maa nyɛ la Sii maa yɛla n‑tiri nyɔvuri na. ⁶⁴Amaa ni di zaa yɔri ya seeba bu niŋi yɛdda.” (Yisa daa pun mi suŋŋa ban ti ya za’asi yɛdda niŋbu, ni ŋɔn ti ya figsi u maa.) ⁶⁵Ka u daa laa n‑yɛli m‑paasi, ni, “Nŋɔ zugu ka n yɛli ya, ni, sɔsɔ ku toaai n‑kyɛ n saani na ka di pa ni m Ba maa n tisi soori ka u niŋi lala.” ⁶⁶Dinŋɔ nyaaŋŋa ka u nyaandɔliba maa pam daa ŋmaligi n‑kyaŋŋi n‑labi ka bu laa n‑dɔli u yaasa. ⁶⁷Ka Yisa daa boosi u nyaandɔliba piiya ni ayi la, ni, “Ka yarima muna, ya nin boori ya gba bakki?” ⁶⁸Ka Saimoon Piita yɛli, ni, “N dugma, ŋɔni saani ka ti ya kyaŋŋi? Nyini m mari yɛliseesi an tisiri nyɔvuri kan bu naara. ⁶⁹Ka tirim mun yi niŋi yɛdda m‑baŋŋi, ni, nyini n nyɛ ninvugkasisɔ ŋɔn yi Naawunni saani na.” ⁷⁰Ka Yisa yɛli, ni, “Mani n gamsi yarima ninvugpiiya ni ayi wa, bee m ma’ai ni? Di zaa yɔri, ya yinni nyɛ la Sintaani nira!” ⁷¹U daa tɔ’asiri la Saimoon Isikariyɔti bii Gyuudasi yɛla. Dama, halli ni ŋɔn daa nyɛ Yisa nyaandɔliba maa ni yinni maa zaa yɔri, ŋɔna n daa nyɛ ŋɔn ti ya figsi u maa.

¹Dinŋɔ nyaaŋŋa Yisa daa gɔ n‑gyiligi Galilii tingbaŋŋu ni. U daa bu boori u gɔ n‑gyiligi Gyuudii tingbaŋŋu ni, dama Yɛhudiya dima maa daa boori la ba ku u. ²Yɛhudiya dima Suga Kyuu saha daa ti pɔtta, ³ka Yisa sunzɔppa maa daa yɛli u, ni, “Kur kyɛli nyin bɛ ya’aseaa wa ka kyaŋŋi Gyuudii tingbaŋŋu ni; lala ka i nyaandɔliba maa nin nya tunseesi nyin yi niŋni maa. ⁴Ninvugsɔ yi boori ni niriba baŋŋi u yɛla, u bu sɔ’ari n‑tumna. I yi ya tum anŋɔ taabu, kur kyɛ ka duniya zaa nya.” ⁵Halli u sunzɔppa maa sɔsɔ daa bu niŋi u yɛdda gba. ⁶Dizugu ka Yisa daa yɛli ba, ni, “N saha maa na bu paai. Yarima muna - sahaseaa zaa niŋi la deede n‑ti ya. ⁷Duniya maa ku toaai n‑yaai ya; amaa man mun ka duniya maa yaai, dama man yi yɛtti ka, ni, ka sɔya bu veeli maa. ⁸Tɔ, ka dizugu ya kyɛma Kyuu maa ni. Man bu wa Kyuu wa ni, dama saha maa bu paai ma na.” ⁹U daa yɛli nŋɔa, ka daa kpalim m‑bɛ Galilii tingbaŋŋu ni.

¹⁰Amaa u sunzɔppa maa ŋɔn daa ti gaari Kyuu maa ni, Yisa gba daa kyaŋŋiya. U daa bu yi paalu ni, amaa ka sɔ’ai ni. ¹¹Tɔ; ka Yɛhudiya dima maa daa boori u ziiya Kyuu maa ni, ka daa boosiri taaba, ni, “U lee?” ¹²Ka daadam maa daa sɔ’ai n‑tɔ’asiri taaba n‑yɛtti u yɛla halli n‑ŋmeeri taaba nangbankpeemni, dama baseeba daa yɛtti, ni, u nyɛ la ninvugsuŋŋu, ka seeba mun yɛtti, ni, “Ay! Di pa lala - u yɔmsiri la niriba.” ¹³Amaa sɔsɔ daa bu yi paalu na n‑tɔ’asi u yɛla, dama ba daa zɔri la Yɛhudiya dima maa dabeem.

¹⁴Kyuu maa dabsa purigri daa na paai na pɔi, ka Yisa naayi kyaŋŋi Gyeeŋŋu Yiri maa ni nti piili bulisigu. ¹⁵Ka di daa niŋi Yɛhudiya dima maa alahazibu, ka ba yɛli, “Di niŋi la wula ka doo wa mi bukku pam lala, ka sɔ mun na zi n‑wulisi u?” ¹⁶Yisa mun daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Man n bulisiri seela pa la m mammaŋŋa bulisigu, amaa di yi la Ŋɔn tum ma na la saani na. ¹⁷Ŋɔn boori ni u niŋi Naawunni ŋɔn boori seela maa, ŋɔna nin baŋŋi man bulisiri seelli maa yɛla, ni, di yi la ŋɔn Naawunni saani na, bee, n tɔ’asiri la m maŋtoori yiiko. ¹⁸Ya bu nya? - ninvugsɔ ŋɔn tɔ’asiri ni u toori yiiko nyɛ la ŋɔn boori pɛ’abu ni gyirima n‑tiri u maŋŋa. Amaa ŋɔn boori pɛ’abu ni gyirima n‑tiri ŋɔn tum u maa nyɛ la yɛlimaŋni daana, ka galinsi ka u saani. ¹⁹Ammi, Musa daa ti ya zaaligu maa, bee, u daa bu tisi? Amaa ya sɔsɔ bu sakki n‑dɔli zaaligu maa: wula zugu ka ya boori ni ya ku ma?” ²⁰Ka zama maa daa labsi, ni, “I mari la arizimbeoo i ni! Ŋɔni n boori ni u ku i?” ²¹Ka Yisa daa yɛli ba, ni, “Vuusim dabsiri maa ni ka n daa tum makkri tumni yinni ka di daa niŋi ya alahazibu. ²²Amaa Musa daa ti ya bidibsi gunibu kaari - halli di daa pa la Musa n daa piili di, amaa ya yaadima maa - ka di zugu ya zaŋŋni biisi n‑guntira, halli Vuusim Dabsiri daari gba. ²³Tɔ: ka ba yi guni biiya Vuusim Dabsiri daari maa, ni, ba di burigri Musa zaaligu yɛla maa, wula ka ya suuri yisigri n‑niŋni mani, man ŋɔn kyɛ ka nira nya alaafɛ zaa Vuusim Dabsiri daari ni? ²⁴Ya kyɛli birikɔnsi sariya karibu din dɔli ya nini gɔsibu ŋɔn nyɛ seem la, ka katti sariyamaŋni.”

²⁵Ka Gyɛrusalɛm niriba seeba daa yɛli, ni, “Pa doo wa ka kpambaya boori ni ba ku la? ²⁶Nyama, u bɛ la zama ni n‑tɔ’asira ka ba bu yɛli sɛseela n‑galim u! Kala ba siri mi, ni, ŋɔna n nyɛ Masiiya maa? ²⁷Amaa Masiiya maa yi ti kyɛ na, sɔsɔ n bu ti yɛ baŋŋi ŋɔn yi ya’aseaa na. Tirima mun zaasa mi doo wa ŋɔn yi ya’aseelli ni na.” ²⁸Yisa ŋɔn daa ti wulisiri Gyeeŋŋu Yiri maa ni la, u daa tɔ’asi ni kukɔtitaari n‑yɛli, ni, “Kala ya siri mi ma ka baŋŋi man yi ya’aseelli na? N bu kyɛ na m mammantoori yiiko puuni. Ŋɔn tum ma na maa nyɛ la yɛlimaŋni daana. Yarima bu mi u, ²⁹amaa man mi u, dama n yi la u saani na, ŋɔna mun daa tum ma na.” ³⁰Ba daa boori la ba gbaai u, amaa sɔsɔ daa bu zaŋŋi u nuu n‑siisi u, dama u saha daa na bu paai. ³¹Amaa daadam maa puuni niriba pampam daa niŋi u yɛdda ka daa yɛli, ni, “Kala Masiiya maa yi ti kyɛ na, u nin ti toaai n‑tum alahazibu tuma n‑gaari doo wa ŋɔn tum seem wa?”

³²Farisii dima maa daa wum daadam maa ŋɔn daa waasiri n‑tɔ’asiri Yisa yɛla seem maa. Dinzugu Farisii dima maa ni gyeeŋŋu toondaandima maa daa tum ba Pirinsi ni ba ti gbaai Yisa. ³³Yisa daa yɛliya, ni, “N yɛ bɛ ya saani la saha beela kɔkɔa, ka n nin ti laa m‑bakki n‑labi Ŋɔn daa tum ma na maa saani. ³⁴Ya nin ti bɔ n ziiya, amaa ya ku ti nya ma, dama ya ku toaai n‑kyaŋŋi man ti yɛ m‑bɛ seela maa.” ³⁵Yɛhudiya dima maa daa yɛli taaba, ni, “Ya’akani ka u wa ka ti bu yɛ nya u? U ti yɛ n‑kyaŋŋi la ti niriba ŋɔn bɛ Griika tinseesi la ni n‑wulisiri ban, bee? ³⁶U yɛliya, ni, ti nin ti bɔ u ziiya ka ku nya u; ni, ti mun ku toaai n‑kyaŋŋi ŋɔn ti yɛ bɛ seela maa. Di wulisi la wula?”

³⁷Kyuu maa naari ni - ka dabsitibsiri maa daari nla - Yisa daa doaai saazugu n‑tɔ’asi ni kukɔtitaari n‑yɛli, ni, “Kɔnyuuri yi mari sɔ zaa, u kyɛm n saani na nti nyu. ³⁸Kaman Litaafi ŋɔn pun yɛli zaŋŋi n‑kyaŋŋi ŋɔnkam niŋi ma yɛdda, ni, ‘nyɔvuri kɔpɔbrim nin buli n‑yi u sufu ni na.’ ” ³⁹Yisa daa tɔ’asi n‑kpa Sii Kasi yɛla, ni, ban niŋi u yɛdda la nin ti yɛ deaai Sii maa. Lala saha maa Sii Kasi maa daa na bu kyɛ na, dama Yisa daa na bu paai naam gyirima neesim maa ni.

⁴⁰Daadam maa ni ninvugseeba daa wum ŋɔn daa tɔ’asi seem maa ka daa yɛli, ni, “Doo wa siri nyɛ la anabi maa!” ⁴¹Ka seeba daa yɛli, ni, “Ŋɔna n nyɛ Masiiya la!” Amaa ka seeba mun yɛli, ni, “Masiiya maa bu yɛ yi Galilii na. ⁴²Litaafi yɛliya, ni, Masiiya maa yɛ yi la NaaDauda za’anɔri ni na, ka u ti yi Bɛtlihɛm tiŋŋa ni na, tinseaa NaaDauda ŋɔn daa bɛ ni la.” ⁴³Dinzugu nangbanwala daa bɛ daadam maa puuni Yisa zugu. ⁴⁴Ba seeba daa boori la ba gbaai u, amaa sɔsɔ daa bu zaŋŋi u nuu n‑siisi u. ⁴⁵Pirinsi ŋɔn daa ti labi gyeeŋŋu toondaandima maa ni Farisii dima maa saani na, ba daa boosi ba, ni, “Wula ka ya bu mari u na?” ⁴⁶Ka Pirinsi maa labsi n‑yɛli ba, ni, “Sɔ na zi n‑tɔ’asi hoo doo maa yɛttɔ’a wa taabu!” ⁴⁷Ka Farisii dima maa boosi ba, ni, “U na’a yɔmsi ya gba ni? ⁴⁸Ya na mi n‑nya ka kpambaya, bee, Farisii dima ninvugyinni n niŋi u yɛdda? ⁴⁹Ay! - Amaa daadam wa zaa bu mi Musa zaalikpana la ŋɔn nyɛ seem, dinzugu ba bɛ la mbusu ni!” ⁵⁰Ninvugtibsa wa yinni ŋɔn daa bɛ bɛni daa nyɛ la Nikɔdiimusi - dɔsɔ ŋɔn daa pun kyaŋŋi nti nya Yisa la. U daa yɛli u taaba maa, ni, ⁵¹“Ti zaaligu soori puuni, ti ku toaai n‑tu sɔ pɔi ka naayi yi wum u yɛttɔ’a, bee, ka naayi boosi m‑baŋŋi ŋɔn niŋi seela maa.” ⁵²Ka ba daa yɛli, ni, “Eeh! - i gba yi la Galilii na, bee? Kur gɔsim Litaafi maa suŋŋa: i nin baŋŋi, ni, anabisɔ bu yɛ yi Galilii na.” [[⁵³Tɔ, ka ba sɔkam zaa daa kuli u yiri.

¹Amaa Yisa ŋɔn daa kyaŋŋi nti paai Ɔlivii Zoori luga ni.

²Asuba bɛkyikyeoo ka Yisa daa laa n‑labi n‑kyaŋŋi Gyeeŋŋu Yiri maa ni. Ka niriba maa zaa daa la’asi n‑gyiligi u na, ka u daa zinni tiŋŋa m‑piili n‑wulisiri ba. ³Di saha ka zaaligu karimbadima ni Farisii dima daa pun gbaai pɔ’asɔ ka u bɛ zina tumpu ni. Ka ba daa mari pɔ’a maa n‑kyɛ na, ka zaali u ba zaasa tooni. ⁴Ka ba daa yɛli Yisa, ni, “Ti Karimba, nyama! Pɔ’a wa ka ba gbaai ka u bɛ zina tumpu ni. ⁵Ti zaaligu la puuni, Musa yɛliya lala taabu pɔ’a yɛla, ni, ba zaŋŋma kuga n‑lɔbi u nti ku u. Ka nyin mun yɛli la wula?” ⁶Ba daa yɛli lala ni ba zamsi Yisa n‑nya yɛttɔ’aseaa din nin kyɛ ka ba galim u. Amaa ka Yisa daa sunni u zugu ka mari u nubila n‑sɔbri n‑niŋni tiŋŋa. ⁷Ban daa zɛ bɛni ka boosiri u boosa maa, u daa wukki u zugu ka yɛli ba, ni, “Ya ninvugsɔ ŋɔn na zi n‑tum ala’akyi zaa, di daama ŋɔn daŋŋma tooni n‑zaŋŋi kugri n‑lɔbi u.” ⁸Tɔ, ka u daa laa n‑sunni u zugu yaasa ka sɔbri n‑niŋni tiŋŋa. ⁹Ban daa ti wum dinŋɔa, ba zaa daa bakkiya n‑kyaŋŋi kpaŋŋa, halli ka ba kpamma maa n daa daŋŋi bakkri. Di daa kpalim la Yisa kɔkɔa, ka pɔ’a maa na kur kpalim n‑zɛ bɛni. ¹⁰Ka u daa wukki u zugu ka boosi pɔ’a maa, ni, “Ba lee? Sɔsɔ bu laa n‑kpalim ni u galim i?” ¹¹Ka pɔ’a maa yɛli, ni, “M Ba, sɔ bu kpalim.” Ka Yisa yɛli u, ni, “Man gba bu ya n‑galim i. Kyɛma, amaa di laa n‑tumni tumbeeri yaasa.”]]

¹²Yisa daa laa n‑tɔ’asi n‑ti niriba maa yaasa, ni, “Mani n nyɛ duniya wa neesim. Ŋɔn kam zaa dɔli ma nin ti nya nyɔvuri neesim, ka ku laa m‑bɛ zibsim puuni n‑kyɛnna.” ¹³Farisii dima maa daa yɛli u, ni, “Ay! Nyin mammantoori sɛhara ka i dira; nyin ŋɔn tɔ’asi seem wa ka gbinni.” ¹⁴Ka Yisa yɛli ba, ni, “Ay! Halli man yi pun diri m mammantoori sɛhara maa zaa yɔri, man yɛtti seem maa nyɛ la yɛlimaŋni, dama m mi man yi ya’aseelli na, ni man wa ya’aseela. Yarima mun bu mi man yi seelli na, bee, man wa seela. ¹⁵Ya katti la sariya n‑dɔli la ya ninsaala soori; man mun bu katti sɔ sariya. ¹⁶Amaa n yi da ya n‑kari sariya, n sariya karibu maa da yɛ nyɛ la yɛlimaŋni, dama pa la n kɔkɔ m‑bɛ kpa wa; m Ba daa tum ma na, ka ŋɔna n bɛ n saani. ¹⁷Di mun pun sɔbi ya zaalikpana la ni, ni, niriba ayi yi di sɛhara ka ba yɛla dɔli la taaba deede, dinŋɔna ban yɛli seem la nyɛ la yɛlimaŋni. ¹⁸Tɔ: ka mani mammaŋŋa n nyɛ n sɛhara daana, ka M Ba sɔ ŋɔn tum ma na maa gba nyɛ n sɛhara daana yinni.” ¹⁹Ka ba boosi u, ni, “I ba maa lee?” Ka Yisa labsi n‑yɛli ba, ni, “Ya bu mi ma, ya mun bu mi m Ba maa. Ya yi da mi ma, ya da naa m‑baŋŋi m Ba maa gba.” ²⁰Yisa daa tɔ’asi dinŋɔ maa zaa Gyeeŋŋu Yiri puuni, duseaa piini adakka la ŋɔn daa zɛya la ni. Sɔsɔ mun daa bu gbaai u, dama u saha maa daa na bu paai.

²¹Yisa daa laa n‑yɛli ba yaasa, ni, “N nin ti bakki kpaŋŋa ka kyɛ ya; ya nin boori n ziiya, amaa ya nin ti kpi ya mammantoori tumbeeri tumpu puuni. Ya ku nyaŋŋi n‑kyaŋŋi man wa ya’aseaa maa.” ²²Tɔ, ka Yɛhudiya dima maa daa yɛli, ni, “Ni, ti ku toaai n‑kyaŋŋi ŋɔn wa ya’aseelli maa. Dinŋɔ wulisiya, ni, u yɛ n‑ku la u mammaŋŋa, bee?” ²³Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Ya nyɛ la tiŋni wa dima, amaa man yi la saazugu sa na. Yarima yi la duniya wa ni na, amaa man mun bu yi duniya wa ni na. ²⁴Lala zugu ka n pun yɛli ya, ni, ya ti ya n‑kpi la ya tumbeeri tumpu puuni. Ya yi bu ti niŋi yɛdda, ni, ‘Mani n nyɛ Man Ŋɔn m Bɛ Ni maa’, ya siri nin ti kpi ya tumbeeri puuni.” ²⁵Ka ba daa boosi u, ni, “Nyini n nyɛ ŋɔni?” Ka Yisa yɛli ba, ni, “Man n daa yɛli ya seem maa n‑yi piiligu la ni na. ²⁶Ya zugu m mari yɛla pampam n ya n‑tɔ’asi, m mari la yɛla pam ni n galim ya. Ŋɔn tum ma na maa nyɛ la yɛlimaŋni daana, ka n yɛtti la man wum seem u saani maa n‑tiri duniya wa dima.” ²⁷Ba daa bu baŋŋi, ni, Yisa yɛtti la u Ba yɛla. ²⁸Dinzugu u daa yɛli ba, ni, “Ya yi zaŋŋi man Ninsaala Bii maa n‑duusi saazugu, ya nin baŋŋi, ni, n nyɛ la ‘Mani n nyɛ Man Ŋɔn m Bɛ Ni maa’; di saha maa ka ya nin ti baŋŋi, ni, n bu niŋni bunsɛseela m mammantoori yiiko ni, amaa n yɛtti la yɛttɔ’aseesi m Ba maa ŋɔn wulisi ma ni n yɛlim seem maa. ²⁹Ŋɔn tum ma na la bɛ la n saani; u bu kyɛ ma m‑basi n kɔkɔa, dama n tumni n‑tigri la u nini saha kam zaa.” ³⁰Niriba pam ban daa wum Yisa ŋɔn daa yɛli seem wa daa niŋi u yɛdda.

³¹Yisa daa tɔ’asi n‑ti ban daa niŋi u yɛdda maa n‑yɛli, ni, “Ya yi sakki n‑deaai n wulisigu maa, ya siri nyɛ la n nyaandɔliba. ³²Ya nin baŋŋi yɛlimaŋni maa, ka yɛlimaŋni maa nin ti kyɛ ka ya ti su ya mansi.” ³³Ka ba daa yɛli, ni, “Ti nyɛ la Ibrahim butiri dima; ti na zi n‑niŋi daaba n‑ti sɔsɔa. I wulisi la bɔa? - nyin ŋɔn yɛtti, ni, ‘Ya nin ti su ya mammansi.’ ” ³⁴Yisa daa yɛli ba, ni, “N yɛtti ya la yɛlimaŋni: ŋɔn kam zaa tumni tumbeeri nyɛ la daabri n‑ti tumbeeri maa. Ala’akyi n su u. ³⁵Daabri pa la ŋɔn ya n‑kpalim n‑kur bɛ yiri maa ni, amaa yiri biiya mun nyɛ la ŋɔn ya n‑kpalim n‑kur bɛ yiri maa ni halli sahakam. ³⁶Ka Bii maa yi ti ti ya mansuulinsi, dinŋɔna ya siri kur nyɛ la ban su ba mansi ni yɛlimaŋni. ³⁷M mi halli, ni, ya nyɛ la Ibrahim butiri ni dima. Amaa di zaa yɔri ya boori la ya ku ma, dama ya bu boori ya sakki n‑deaai n yɛligu. ³⁸N tɔ’asiri la man daa nya m Ba saani yɛliseesi maa, ni ŋɔn wulisi ma seem; amaa ya mun tumni la yan ŋɔn daa wum seem ya toori ba la saani.” ³⁹Ka ba daa labsi n‑yɛli u, ni, “Ti ba n nyɛ Ibrahim.” Ka Yisa daa yɛli ba, ni, “Ya yi da siri nyɛ Ibrahim biisi, ya naa n‑niŋi ŋɔn daa niŋni seem maa. ⁴⁰Man yɛtti ya seem la zaa kur nyɛ la yɛlimanseaa man wum Naawunni saani la, amaa di zaa yɔri, ya boori la ya ku ma. Ibrahim daa bu niŋi nŋɔ taabu! ⁴¹Ay! - Ya niŋni la ya ba ŋɔn niŋni seem la.” Ka ba daa yɛli, ni, “Naawunni mammaŋŋa kɔkɔ n nyɛ ti Ba, ka ti gba siri nyɛ u biisi - ti pa la ban ka daandima!” ⁴²Yisa daa yɛli ba, ni, “Naawunni yi da siri nyɛ ya Ba, ya naa n‑wuri ma, dama n yi la Naawunni saani na, ka yi bɛ kpa wa pampaŋŋɔ maa. N daa bu kyɛ na la m mammantoori yiiko puuni, amaa ŋɔna n daa tum ma na. ⁴³Bɔ n taasi ka ya bu baŋŋi man yɛtti seem maa gbinni? Di nyɛ la yan bu boori ni ya wum n lahabaari maa zugu. ⁴⁴Ya nyɛ la ya ba Sintaani biisi, ka ya dɔli la ya ba maa sufu yuubu ŋɔn boori seem zaasa. Piiligu ni sa u daa pun nyɛ la ninvugkuura, ka daa na zi n‑labi yɛlimaŋni ya’ari na, dama yɛlimaŋni ka u ni. U naaŋŋu pun nyɛ u ma’ai ziri, dama ŋɔna n‑nyɛ ziridima zaa ba. ⁴⁵Amaa man tɔ’asiri la yɛlimaŋa, dinzugu ka ya bu niŋi ma yɛdda maa. ⁴⁶Ya ŋɔni n nin toaai n‑wulisi n ala’akyi galinsi ŋɔn nyɛ seem? Ka n yi tɔ’asi yɛlimaŋni, wula zugu ka ya bu niŋni ma yɛdda? ⁴⁷Ninvugsɔ ŋɔn yi Naawunni saani na la - di daama n wumni Naawunni yɛla. Amaa yarima mun bu yi u saani na, ka lala maa zugu kyɛ ka ya za’asi wumpu.”

⁴⁸Ka ba daa boosi Yisa, ni, “Kala di daa bu dɔli soori tin daa yɛli, ni, i nyɛ la Samɛrii nira ka arizimbeoo bɛ i ni la?” ⁴⁹Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Arizimbeoo ka ma ni. N tibgri la m Ba maa, amaa yarima n bu tibgri ma. ⁵⁰Man bu boori la m mammantoori tibsim. Amaa ninvugsɔ n bɛ ni m‑boori n tibsim, ka ŋɔna n nyɛ sarikatta maa. ⁵¹Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, ŋɔn kam zaa sakki n‑deaai n wulisigu maa ku kpi halli saha kan ka naari.” ⁵²Ka ba daa yɛli u, ni, “Pampaŋŋɔ ti yi baŋŋiya, ni, i mari la arizimbeoo i ni! Ibrahim daa kpiya, ka anabidima gba daa kpi; ka nyin yɛtti, ni, ŋɔn kam zaa sakki n‑deaai i wulisigu maa kur ku kpi halli saha kan ka naari, fa! ⁵³Ti ba Ibrahim daa kpiya, ka anabidima gba daa kpi. Ni, nyini n gaari Ibrahim, bee? Nyin teesiya, ni, i nyɛ la ŋɔni?” ⁵⁴Ka Yisa daa yɛli ba, ni, “N yi da yɛ tibgi m maŋŋa, lala tibsim maa da yɛ nyɛ la yɔri. Ŋɔn kur tiri ma tibsim nyɛ la m Ba maa, ninvugsɔ yan yɛli, ni, u nyɛ ya Naawunni la. ⁵⁵Ya na zi m‑baŋŋi u, amaa man ŋɔn mi u. N yi yɛli, ni, n zi u, dinŋɔna n leebi la ziri daana kaman ya taabu. Amaa m mi u, ka sakkri n‑deaari u yɛla. ⁵⁶Ya ba Ibrahim sufu daa maaya pam, ni, ŋɔn ya nya n saha maa; u siri daa nya di ka daa mari sufupeelli pam.” ⁵⁷Ka ba daa yɛli u, ni, “Halli i na bu paai yuumpisinu gba, ka yɛli, ni, i daa nya Ibrahim?” ⁵⁸Ka Yisa daa yɛli ba, ni, “N siri yɛtti ya la yɛlimaŋni, ni, pɔi ka ba daa dɔ’ai Ibrahim, ni, ‘Mani n nyɛ Man Ŋɔn m Bɛ Ni maa.’ ” ⁵⁹Tɔ, ka ba daa di piisi kuga ni ba lɔbi Yisa, amaa ka Yisa daa sɔ’ai u mammaŋŋa m‑bakki n‑yi Gyeeŋŋu Yiri maa ni.

¹Yisa ŋɔn daa kyɛnni maa, u daa ti nya dɔsɔ ban daa dɔ’ai ka u pun nyɛ zooma. ²U nyaandɔliba daa boosi u n‑yɛli, ni, “Ti Karimba, ŋɔni tumbeeri n‑kyɛ ka ba dɔ’ai u zooma wa? Di daa nyɛ la u mammantoori tumbeeri, bee, u ba ni u ma tumbeeri zugu?” ³Yisa daa labsi n‑yɛli, ni, “Ŋɔn n zoom seem maa pa la u tumbeeri zugu, ka laa m‑pa la u badima tumbeeri zugu. Ay! - Ŋɔn zoom maa muna - din nin kyɛ ka Naawunni yiiko ti yi paalu u zugu. ⁴Din na nyɛ wuntaŋŋa saha wa, faasee ka ti tum n‑tisi Ŋɔn tum ma na maa; yuŋŋu yi ti zibi sɔsɔ ku ti laa n‑toaai n‑tum. ⁵Man ŋɔn na bɛ duniya wa ni maa, mani n nyɛ duniya neesim.” ⁶Ŋɔn daa ti yɛli nŋɔ maa nyaaŋŋa, Yisa daa tusi nantoori m‑basi tiŋŋa ka gyɛri n‑gyɛri tanni ni nantoori maa. U daa zaŋŋi tanni maa n‑tari n‑tari doo maa nini ⁷ka yɛli u, “Kyɛma nti peaai i nindaa Sailɔ’am beeŋŋu la ni.” (‘Sailɔ’am’ gbinni nyɛ la “Tumpu”): ka doo maa daa kyaŋŋi nti peaai u nindaa maa ka labi na ka u nini nyara.

⁸Tɔ, ka u ziziitaaba daa ti nya u, ban ni niriba ban daa pun nya u ka u daa susira pɔi ka dinŋɔ daa ti niŋi maa. Ka ba daa boosi, ni, pa doo wa n yi zi tiŋŋa n‑susiri la? ⁹Seeba daa yɛliya, ni, “Ŋɔna nla, ” amaa ka seeba mun daa yɛli, ni, “Ay, pa ŋɔna nla; u kur ŋmani u ni.” Ka doo maa mammaŋŋa daa ti yɛli, ni, “Ay! - Mani nla.” ¹⁰Ka ba daa boosi u, ni, “Ka di kyaŋŋi la wula ka i nini yi nɛ pampaŋŋɔa?” ¹¹Ka u daa labsi n‑yɛli, ni, “Dɔsɔ ban boonni Yisa la n daa niŋi tanni n‑tari n‑tari n nimbiya ka yɛli ma, ni, n kyɛma nti peaai n nindaa Sailɔ’am beeŋŋu la ni. Ka n daa kyaŋŋi, ka man daa ti peaai n nindaa maa n‑naai, n di neaai ni.” ¹²Ka ba boosi u, ni, “U bɛ la yani?” Ka u labsi n‑yɛli, ni, “N bu mi.” ¹³Tɔ, ka ba daa zi dɔsɔ ŋɔn daa nyɛ zooma maa n‑kyaŋŋi Farisii dima saani. ¹⁴Dindahinseaa Yisa ŋɔn daa niŋi tanni n‑tibi doo la zoonsi maa daa nyɛ la Vuusim Dabsiri daari. ¹⁵Tɔ, ka Farisii dima daa laa m‑boosi u ŋɔn niŋi seem ka u nini maa ti nyara maa yaasa. U yɛli ba, ni, “U daa niŋi la tanni n‑niŋi n nimbiya ni; ka n peaai n nindaa maa, ka yi di nyara pampaŋŋɔa.” ¹⁶Farisii dima seeba daa yɛliya, ni, “Dɔsɔ ŋɔn niŋi nŋɔ maa ku toaai n‑yi Naawunni saani na, dama u bu dɔli la Vuusim Dabsiri zaaligu.” Ka seeba daa yɛli, ni, “Bɔ zugu ka dɔsɔ ŋɔn nyɛ ala’akyi daana ti tum alahazibu nŋɔ taabu?” Ka ba nɔya daa di wali. ¹⁷Ka Farisii dima daa laa m‑boosi doo maa yaasa, ni, “I yɛliya, ni, u tibi la i zoonsi maa: tɔ, ka nyin teesiya, ni, u nyɛ la ŋɔni?” Ka doo maa labsi n‑yɛli, ni, “Anabi n nyɛ u.”

¹⁸Halli gba Yɛhudiya kpambaya maa daa na bu boori ni ba niŋi yɛdda, ni, u daa nyɛ la zooma ka pampaŋŋɔ n yi nyara, halli ka daa ti booli u ba ni u ma na ¹⁹nti boosi ba, ni, “Ya bii nŋɔa? Ya yɛliya, ni, ya daa pun dɔ’ai u la zooma; tɔ, ka pampaŋŋɔ di kyaŋŋi la wula ka u nini yi nyara?” ²⁰U ba ni u ma maa daa labsi n‑yɛli, ni, “Ti mi, ni, u nyɛ la ti biiya, ka ti laa m‑mi, ni, ti daa pun dɔ’ai u la zooma. ²¹Amaa ti bu baŋŋi pampaŋŋɔ ŋɔn yi niŋi seem nti nyaŋŋi n‑yi nyara maa, ti mun bu mi ŋɔn tibi u zoonsi maa. Boosim u; u pa bibila, u mammaŋŋa nin toaai n‑tɔ’asi n‑labsi!” ²²U ba ni u ma maa daa yɛli lala dama ba daa zɔri la Yɛhudiya kpambaya maa dabeem maa, dama ban daa pun naai taaba noori n‑yɛli, ni, sɔ zaa yi ti sakki n‑yɛli, ni, u niŋi yɛdda, ni, Yisa nyɛ la Masiiya maa, ba nin ti yiisi di daama ba la’aŋŋu duu maa ni m‑basi. ²³Lala maa zugu ka u ba ni u ma maa daa yɛli, ni, u pa bibila; ni, ba boosim u maa.

²⁴Ba daa laa m‑booli ban daa pun dɔ’ai dɔsɔ ka u nyɛ zooma maa ni u ti kyɛ na napɔmbuyi daana yaasa, n‑yɛli u, “Yɛlim Naawunni zugu, ni, i nin tɔ’asi yɛlimaŋni! Ti pun mi, ni, dɔsɔ ŋɔn tibi i maa nyɛ la ala’akyi daana.” ²⁵Ka doo maa labsi n‑yɛli, ni, “Man bu mi, ni, u nyɛ la ala’akyi daana, bee, u pa ala’akyi daana. Yɛlli yinni ka man kur mi: n daa zoomna, ka pampaŋŋɔ n mun nini yi nyara.” ²⁶Ba daa boosiya, ni, “Bɔ ka u daa dee n‑niŋi i? U daa dee n‑tibi i zoonsi maa la wula?” ²⁷U daa labsi n‑yɛli ba, ni, “N daa pun yɛli ya, ka ya daa za’asi wumpu. Wula zugu ka ya laa m‑boori ya wum ka yaasa? Bee, ya gba boori la ya niŋi u nyaandɔliba?” ²⁸Ka ba daa di gbaai u tuuri ka yɛli u, “Nyini n nyɛ lala doo maa nyaandɔla; amaa tirima ŋɔn mun nyɛ la Musa nyaandɔliba. ²⁹Ti mun mi, ni, Naawunni daa tɔ’asi n‑ti Musa; amaa lala doo maa ŋɔna, halli ti bu mi ŋɔn yi ya’aseaa na.” ³⁰Ka doo maa labsi n‑yɛli, ni, “Mma! - alahazibu nŋɔa! Ya bu mi ŋɔn yi ya’aseaa na, amaa u mun tibi ma n zoonsi ni! ³¹Ti mi, ni, Naawunni bu wumni n‑tiri ala’akyi dima, u wumni n‑tiri la ninvugseeba ban tiri u gyirima ka niŋni ŋɔn boori ba tum seem. ³²Ti na zi n‑wum, ni, sɔsɔ neaai ban pun dɔ’ai sɔ zooma nini duniya piiligu ni sa. ³³Di yi da pa ni doo maa yi la Naawunni saani na, u naa n‑ku nyaŋŋi n‑niŋi nŋɔ taataabu wa.” ³⁴Ka ba labsi, ni, “Ba daa dɔ’ai i ka i zoaai la ala’akyi ni, ka i mun ti laa m‑boori i wulisi tirima?” Ka ba daa kari u n‑yiisi la’aŋŋu duu maa ni.

³⁵Yisa ŋɔn daa ti wum bunseela din daa niŋi maa, u daa bɔ doo maa ziiya nti boosi u, ni, “Kala i niŋi Ninsaala Bii maa yɛdda?” ³⁶Ka doo maa labsi n‑yɛli, “M Bapira, yɛlim ma ŋɔn nyɛ ninvugsɔa, ka n nin niŋi u yɛdda!” ³⁷Ka Yisa yɛli u, “I daa pun nya doo maa, halli ka mani, ninvugsɔ ŋɔn tɔ’asiri n‑tiri i wa pampaŋŋɔ, nla.” ³⁸Ka doo maa daa di gbaani tiŋŋa Yisa tooni ka yɛli, ni, “N niŋi yɛdda, n dugma!” ³⁹Yisa daa yɛliya, ni, “N kyɛ duniya wa na ni n ti di la sariya, ka zoomma nini neaai ka ban nini nyari mun leebi zoomma.”

⁴⁰Farisii dima seeba daa bɛ bɛni ka daa wum ŋɔn yɛli seem maa, ka ba boosi u, ni, “Yɛlimaŋni, i bu wulisi, ni, tirima gba nyɛ la zoomma, bee?” ⁴¹Yisa daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Ya yi da nyɛ la zoomma dinŋɔna ya da bu tum taalli; amaa yan yɛtti, ni, ya nini nɛ wa ŋɔna, di wulisiya, ni, ya na bɛ taalli ni.”

¹Ka Yisa daa yɛli, ni, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, ninvugsɔ ŋɔn bu dɔli zampakka maa za’anɔri ni n‑kpɛa, amaa u ba ya’aseaa zaa n‑kpɛa, lala doo maa nyɛ la na’ayiga ni fafaara. ²Dɔsɔ mun yi dɔli zampakka za’anɔri ni n‑kpeera, ŋɔna n nyɛ peesi maa pɛgura. ³Za’anɔgura maa nin yoaai za’anɔri n‑ti u, ka bunkɔbri maa nin wum u kukɔri maa. U nin booli u maŋtoori peesi ba yuya ni, ka ba nin dɔli u ka yi na. ⁴Ba yi dɔli u n‑yi na n‑naai, u nin bɛ ba tooni, ka bunkɔbri maa dɔli u, ba m mi u kukɔri la zugu. ⁵Ba ku dɔli sɔ m‑paasi u zugu: ban na zi dɔsɔ yi ti kpɛ na, ba nin zɔ ka kyɛ u, dama ba bu mi u kukɔri.” ⁶Yisa daa yɛli yɛttɔ’a wa n‑ti ba, amaa ba daa bu wum di gbinni ŋɔn nyɛ seem.

⁷Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, man nyɛ la za’anɔta’ariga n‑ti peesi maa. ⁸Sɔkam zaa ŋɔn pun daŋŋi ma na muna - na’ayigsi n daa nyɛ ba, ni fafaariba, amaa peesi maa daa bu wum n‑ti ba. ⁹Mani n nyɛ za’anɔri maa. Sɔkam yi dɔli man saani na n‑kpɛ nin nya tiliginsim. U nin kpeeri ka laa n‑yiiri na n‑nya moori n‑ŋɔbra. ¹⁰Na’ayiga maa muna - ŋɔn yi kpeeri ni na ni u ti zu peesi maa, ka kɔri ba ka sa’am. Man mun kyɛnni na ni ya ti nya nyɔvuri - nyɔvuri din gaari zaa. ¹¹Mani n nyɛ pɛgurisuŋŋu maa, ka nin zaŋŋi n nyɔvuri n‑takki m peesi maa dina. ¹²Ba yi ti yɔ tuntumnisɔ ni u tum pɛgura tuma, amaa u pa la pɛgurisɔ ŋɔn su peesi maa la, di daama yi nya ka kunduŋŋu kyɛnni na, u nin kyɛ peesi maa ka zɔa. Ka kunduŋŋu maa nin gbaai bunkɔbsɔ, ka kyɛ ka ban kpalim maa zɔ n‑wurigi. ¹³Doo wa tumni la tuma maa ligri zugu, ka u ba’a ka peesi maa yɛla ni, di zugu ka u nin zɔ ka kyɛ ba. ^14-15Mani n nyɛ pɛgurisuŋŋu maa. M mi man su seeba maa, ka ba gba mi ma; hoo m Ba Naawunni ŋɔn mi ma suŋŋa, ka man mun mi u gba. Ka man nin zaŋŋi n nyɔvuri n‑takki m peesi dina. ¹⁶Halli pɛseeba m bɛ ni n‑nyɛ n dina, amaa ka ba ka zampakka wa puuni. Faasee ka m mari ba na m‑paasi, ka ba nin ti wumni n kukɔri maa, ka ba zaa la’am m‑bɛ luginyinni ka ba pɛgura yinni kɔkɔ n su ba. ¹⁷Lala zugu ka m Ba wuri ma, dama n sakki ni n zaŋŋi n nyɔvuri n‑dooli, ni n ti deaai di yaasa. ¹⁸Sɔ bu faari n nyɔvuri n saani: man zaŋŋi ka n‑tisi, ka man nin laa n‑toaai n‑deaai ka yaasa. Nŋɔ ka m Ba pun zaali ma ni n niŋi.”

¹⁹Tɔ; ka nangbanwala daa laa m‑bɛ niriba maa sunsukkuni yaasa, Yisa yɛligu wa zugu. ²⁰Baseeba n daa yɛtti, ni, u mari la arizimbeoo ka yinyaari gbaai u, ni, “Wula zugu ka ya laa n‑wumni u yɛligu?” ²¹Baseeba mun daa yɛtti, ni, “Arizimbeoo daana ku toaai n‑tɔ’asiri nŋɔa! Arizimbeoo ya niŋi la wula n‑kyɛ ka zoomma nini laa n‑neaara?”

²²Di daa nyɛ la Gyɛrusalɛm Gyeeŋŋu Yiri Piiligu Kyuu, ka ba puusi ka waari saha maa. ²³Di saha ka Yisa daa bɛ la Gyeeŋŋu Yiri la ni, n‑gyinni NaaSulɛmaana Leeŋŋa la puuni. ²⁴Di saha maa ka niriba maa daa gyiligi u ka boosi u, ni, “Bɔn saha ka i nin yiisi ti birisigu ni? Kur yɛlim ti paalu ni, nyin nyɛ la Naawunni ŋɔn ya tum sɔ na ni u ti di Masiiya naam ka fa ti m‑basi, bee?” ²⁵Ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, ni, “M pun yɛli ya, amaa ya ku sakki n‑niŋi ma yɛdda. Halli tunseesi man zaŋŋni m Ba yuuri n‑tumni maa, ana n wulisiri n yɛla. ²⁶Amaa ya ku sakki n‑niŋi ma yɛdda, dama ya pa la n peesi maa. ²⁷M peesi la n wumni n kukɔri maa; m mi ba, ka ba yi dɔli ma. ²⁸N tiri ba nyɔvuri kan ka naari, ka ba ku baasi yɔri halli saha kan ka tariga, ka sɔsɔ ku toaai n‑fa ba man saani. ²⁹M Ba maa pun zaŋŋi ba n‑ti ma, ka ŋɔna n galisi n‑gaari seelikam, ka sɔsɔ ku toaai n‑fa ba m Ba saani. ³⁰Man ni m Ba maa - ti nyɛ la yimmu.”

³¹Lala saha ka niriba maa daa laa m‑piisi kuga ni ba lɔbi Yisa. ³²Ka u daa yɛli ba, ni, “N daa niŋi alahazibu tunsuma pam, ka ya nini nya, tunseesi ka m Ba Naawunni daa zaŋŋi n‑ti ma ni n tumni a ni. Tunsuma wa muna - kani zugu ka ya boori ni ya lɔbi ma kuga?” ³³Ka ba daa labsi n‑yɛli u, “Pa bunsunseaa zugu ka ti ya lɔbi i, amaa nyin ŋɔn tu Naawunni zugu. Ninsaala n kur nyɛ i, ka i boori la i zaŋŋi i maŋŋa n‑labgi Naawunni!” ³⁴Ka Yisa labsi ba n‑yɛli, ni, “Di sɔbi n‑dooli ya mammaŋŋa zaaligu sɔppu ni, ni, Naawunni yɛliya, ni, ya nyɛ la Naawuna; bee, m ma’ari ni? ³⁵Tɔ; ti mi halli, ni, kariŋŋu maa yi yɛli seelli, di siri nyɛ la yɛlimaŋni zaŋŋi n‑kyɛnna: ka Naawunni daa tɔ’asi n‑ti baseeba ban daa deaai u yɛligu la, ni, Naawuna n nyɛ ba. ³⁶Ka man ŋɔna - m Ba maa n yiisi ma ka tum ma ni n kyɛ duniya wa ni na: ka man ŋɔn yɛtti, ni, Naawunni Bii n nyɛ ma, wula ka ya nin toaai n‑yɛli, ni, n tuuri la Naawunni? ³⁷N yi bu tumni tunseesi m Ba ŋɔn boori ni n tumna - tɔ, dinŋɔna yan di niŋi ma yɛdda. ³⁸Amaa n yi tumni a ni, halli ya bu niŋni ma yɛdda, ya nin toaai n‑niŋi tuma maa yɛdda, ka lala zugu ka ya nin mi ka baŋŋi di gbinni, ni, m Ba maa bɛ la n saani, ka man gba bɛ u saani.” ³⁹Ka dizugu ba daa laa m‑boori ni ba gbaai u, amaa u daa liisi n‑yi ba nuusi ni yaasa.

⁴⁰Yisa daa laa n‑labi n‑yakki Gyɔdin mɔ’ari la yaasa, nti paai ya’aseaa Gyɔni ŋɔn daa yi daŋŋi m‑bɛ ni n‑suuri niriba Naawunni koom la. Bɛni ka Yisa daa kpalim n‑gbɛa. ⁴¹Ka niriba pam daa kyɛ u saani na ka yɛli, ni, “Gyɔni daa bu tum alahazibu tunseelli, amaa ŋɔn daa pun yɛli yɛliseesi zaŋŋi n‑kyaŋŋi doo wa yɛla daa nyɛ la yɛlimaŋni!” ⁴²Ka niriba pam daa niŋi u yɛdda bɛni.

¹Dɔsɔ n daa bɛ ni, ka u yuuri boonni Lazarusi; Bɛtani nira n daa nyɛ u. Ka lala saha maa u daa beeri ni. Bɛtani wa ka Mariama ni u beeri Maata gba daa bɛ ni. ²Mariama mun daa nyɛ la Lazarusi sunzɔpɔ’a: halli, pɔ’asɔ ŋɔn daa niŋi turaali n‑yɔ’asi ti dugma Yisa gbaya la, ka laa n‑zaŋŋi u zɔbwɔ’ala n‑nyeesi - ŋɔn Mariama n‑daa la. ³Tɔ: ka pɔ’aba ayi wa n daa tum Yisa saani na, nti yɛli u, ni, “Ti dugma, i zɔ maa beeri ni.” ⁴Ka Yisa ŋɔn daa ti wum lala, u daa yɛli, “Ay! Dooru wa ku toaai n‑nyɛ u kum dooru; dinŋɔ niŋiya ni di kyɛ ka Naawunni yuuri ti du, dama Naawunni Bii maa nin nya gyirima di zugu.” ⁵Yisa daa wuri Maata ni u sunzɔ la, ni ba sunzɔdoo maa m‑paasi. ⁶Amaa ŋɔn daa wum, ni, Lazarusi ka alaafɛ maa, u daa kpalim ŋɔn daa bɛ luginseelli maa n‑niŋi la daba ayi yaasa. ⁷Ka daa naayi yɛli u nyaandɔliba, ni, “Ya kyɛ ka ti labi Gyuudiiya.” ⁸Ka u nyaandɔliba maa daa labsi u, ni, “Ti Karimba, saha beela din daa gaari la ka bɛni niriba maa daa ya lɔbi i la kuga. Kala! I na boori la i labi bɛni?” ⁹Yisa mun daa yɛli ba, ni, “Wuntaŋŋa ni ka neesim bɛ ni n‑niŋi hawa pii ni ayi, bee wula? Dizugu ŋɔnkam kyɛnni wuntaŋŋa ni bu tuura, dama u nini n nya duniya wa neesim maa. ¹⁰Ŋɔn mun kyɛnni yuŋŋu saha, u tuuri ni maa, dama neesim ka u saani.” ¹¹Ka laa n‑yɛli ba, ni, “Ti zɔ gbisiri ni, see ka ti kyaŋŋi ni ti neaai u.” ¹²U nyaandɔliba mun daa yɛli u, “Ti dugma, u yi gbisira, u nin nya alaafɛa, bee bɔa?” ¹³Tɔ: Yisa daa wulisiya, ni, Lazarusi kpi ni; ba mun daa mi, ni, u tɔ’asiri la hoo sɔ n gbisiri gɔmaŋni la. ¹⁴Dizugu Yisa daa kasigi n‑yɛli ba, ni, Lazarusi kpi ni; ¹⁵ni, “Amaa yarima zugu ka n sufu maai pam, tin daa ka u saani maa zugu, dama lala zugu nin kyɛ ka ya niŋi yɛdda. Tɔ - ti doaama n‑kyaŋŋi u saani!” ¹⁶Ka Tɔmaasi, ban daa boonni sɔ ‘Gyeaa la’, daa yɛli u nyaandɔlitaaba maa, ni, “Tɔ! - ka dinŋɔna ti dɔla n‑kyaŋŋi, ka tin ni ŋɔna nin la’am n‑kpi!”

¹⁷Yisa ŋɔn ti paai na maa, ba daa yɛli u, ni, ba pun sɔ’ai Lazarusi di daba anaasi. ¹⁸Tɔ: Gyɛrusalɛm zaŋŋi n‑kyaŋŋi Bɛtani bu paai maala ayi, ¹⁹ka Yɛhudiya dima pam daa kyɛ na ni ba ti kaai Maata ni Mariama ka kpamsi ba sufu zaŋŋi n‑kpa ba sunzɔdoo maa kum zugu. ²⁰Maata ŋɔn daa ti wum, ni, Yisa wa ni na, u daa doaaya n‑yi n‑tuusi u soori, amaa Mariama ŋɔn daa kpalim m‑bɛ la yiri maa ni. ²¹Maata daa yɛli Yisa, ni, “N dugma, i yi daa da bɛ kpa, n sunzɔdoo maa naa n‑ku kpi! ²²Amaa n pun mi, ni, halli pampaŋŋɔ gba Naawunni nin tum nyin susi u bunseelli kam zaasa n‑ti i.” ²³Yisa daa yɛli u, ni, “I sunzɔdoo maa nin yisigi kum ni n‑labi nyɔvuri ni yaasa.” ²⁴Ka u yɛli, ni, “M pun mi, ni, Zaadaari ka u nin ti yisigi u kum ni.” ²⁵Ka Yisa daa yɛli u, ni, “Mani n‑nyɛ ŋɔn neaari kum; nyɔvuri gba n nyɛ ma. Ŋɔn kam zaa niŋi ma yɛdda na nin bɛ ni, halli u yi pun kpi gba; ²⁶ka ŋɔn kam zaa bɛ ni ka niŋi ma yɛdda ku kpi halli saha kan ka naari. Ammi, i niŋi dinŋɔ yɛdda?” ²⁷Ka u yɛli u, ni, “Ii, n dugma! N niŋi yɛdda, ni, nyini n‑nyɛ Masiiya - Naawunni bisɔ ŋɔn daa yɛ kyɛ duniya wa ni na nla.” ²⁸Maata ŋɔn daa yɛli wa n‑naai, u daa labi nti booli u sunzɔpɔ’a Mariama kpaŋŋa n‑yɛli u, ni, “Ti Karimba la kyɛnni na, ka boosiri i yɛla.” ²⁹Mariama ŋɔn daa ti wum di, u daa doaai saazugu n‑kyaŋŋi yoomayooma n‑yi ni u ti tuusi u soori. ³⁰(Yisa daa na bu paai tiŋŋa maa puuni na, amaa u daa na bɛ la ya’aseaa Maata ŋɔn daa tuusi u maa ni.) ³¹Tɔ, ka niriba pam daa bɛ yiri maa ni n‑kpamsiri Mariama sufu maa, ka ba daa ti nya ka u doaai yooma n‑yi, ka ba gba daa doaai n‑dɔli u n‑yi na. Ba daa teesiya, ni, u wa la gballi maa ni, ni u ti kum. ³²Mariama daa paai Yisa ŋɔn daa bɛ ya’aseaa maa, ka ŋɔn daa ti nya u, u daa gbaani tiŋŋa Yisa nɔba ni ka yɛli, ni, “N dugma, i yi daa da bɛ kpa, n sunzɔdoo maa naa n‑ku kpi!” ³³Yisa daa nya Mariama ka u kumna, ka niriba ban paasi u zugu maa gba daa kumna; ka di daa niŋi Yisa yɔri ka u sufu sa’am. ³⁴Ka Yisa boosi ba, “Ya’akani ka ya sɔ’ai u?” Ka ba yɛli Yisa, ni, “Ti Bapira, kyɛm na nti nya!” ³⁵Yisa daa kumiya. ³⁶Ka niriba maa yɛli, ni, “Nyama ŋɔn wuri Lazarusi seem!” ³⁷Amaa ka ba seeba daa yɛli, ni, “U daa neaai zoomma nini, bee, u daa bu niŋi lala? Kala u naa n‑ku toaai n‑tuligi Lazarusi kum maa ni?” ³⁸U sufusa’aŋŋu maa puuni, Yisa daa kyaŋŋi gballi maa ni, ka ka daa nyɛ la tampifeoo ka ba zaŋŋi kugri n‑ligi ka noori. ³⁹Yisa daa yɛliya, ni, “Ya yiisima kugri maa kpaŋŋa!” Ka Maata, dɔsɔ ŋɔn daa kpi maa sunzɔpɔ’a la, daa labsi n‑yɛli, ni, “N dugma, poosigu nin bɛ ni, ban sɔ’ai u di daba anaasi nŋɔa!” ⁴⁰Ka Yisa yɛli u, ni, “N da pun bu yɛli i, ni, i yi niŋi yɛdda i nin nya Naawunni naam gyirima ŋɔn nyɛ seem?” ⁴¹Ba daa biligi kugri maa n‑tiili kpaŋŋa. Ka Yisa gɔsi saazugu ka yɛli, ni, “M Ba, n puusiri i, nyin pun wum n‑ti ma zugu. ⁴²M mi, ni, i wumni n‑tiri ma saha kam, amaa n tɔ’asi dinŋɔ la niriba ban zɛ kpa wa zugu, din yɛ kyɛ ka ba niŋi yɛdda, ni, nyini n siri tum ma na.” ⁴³Ŋɔn daa tɔ’asi wa n‑naai maa, u daa tasiya ni kukɔtitaari m‑booli, ni, “Lazarusi, yim na!” ⁴⁴Ka u daa yi na, ka kasiŋŋa vili n‑vili u nuusi ni u gbaya, ka tanseaa mun vili u nindaa ni. Ka Yisa daa yɛli ba, ni, “Lɔrigma u ka kyɛ ka u kyaŋŋi!”

⁴⁵Niriba pam ban daa kyɛ na ni ba ti kaai Mariama maa daa nya Yisa ŋɔn daa niŋi seem maa, ka ba daa niŋi u yɛdda. ⁴⁶Amaa ba seeba daa labi nti yɛli Farisii dima Yisa ŋɔn daa niŋi seem. ⁴⁷Dizugu Farisii dima ni gyeeŋŋu toondaandima maa daa zini n‑tɔ gyina ka yɛli, ni, “Ti yɛ niŋi la wula? Nyama alahazibu tuntunseesi doo wa ŋɔn tumna! ⁴⁸Ti yi kyɛ ka u na kpalim n‑tumni lala, sɔkam zaa nin ti niŋi u yɛdda, ka Room dima nin ti sa’am ti Gyeeŋŋu Yiri maa, ni ti tiŋŋa wa zaa, m‑basi!” ⁴⁹Ba puuni, dɔsɔ n daa bɛ ni, ka u yuuri n daa boonni Kayafasi. Ŋɔna n daa nyɛ Gyeeŋŋu Toondaana lala yuumni maa ni. Ŋɔnŋɔ daa doaai n‑yɛli, ni, “Yan gyɛra wa, wumma! ⁵⁰Ya bu mi di n bɛ seem maa? - ni, ya yi kyɛ ka ninvugyinni kpi n‑ti niriba di sɔ ya kyɛ ka ti butiri zaa sa’am m‑basi.” ⁵¹Yɛlimaŋni, u daa bu tɔ’asi di la u mammantoori; amaa ŋɔn daa nyɛ Gyeeŋŋu Toondaana di yuumni maa zugu, u daa tɔ’asi anabitiri yɛla, ka di gbinni nyɛ la : ni, see ka Yisa kpi n‑ti Yɛhudiya niriba; ⁵²ka di pa la ba butiri maa kɔkɔ zugu, amaa ka di la’am Naawunni biisi ban wurigi m‑bɛ tinsi tinsi zaa ni la m‑paasi. ⁵³Dirindaari maa ka Yɛhudiya kpambaya daa di lɔ niya ni ba ku Yisa.

⁵⁴Dinzugu Yisa daa bu laa n‑goori paalu ni Gyuudiiya tingbaŋŋu ni, amaa ka daa bakki n‑kyaŋŋi m‑pɔtti ziseaa niriba ŋɔn daa ka ni la, m‑paai tinseaa kan yuuri boonni Ɛfirayim la ni. Bɛni ka ŋɔn ni u nyaandɔliba daa bɛ ni.

⁵⁵Kyuu la n daa ti pɔtta, ka niriba pampam daa yi tinkpansi maa ni n‑kyaŋŋi Gyɛrusalɛm ni ba ti maali ba mansi siri kasikasi pɔi ka Yakki-n‑Gaari Kyuu maa naayi paai. ⁵⁶Ba daa boori la Yisa ziiya, ka ban daa ti la’asi m‑bɛ Gyeeŋŋu Yiri ni la, ba daa boosiri la taaba, ni, “Ya teesi la wula? Ni, u nin kyɛ kyuu wa ni na, bee, u ku kyɛ na?” ⁵⁷Ka gyeeŋŋu toondaandima maa ni Farisii dima daa yɛli, ni, ŋɔn kam zaa mi Yisa ŋɔn bɛ ya’aseaa, ŋɔn tisim ba lahabaari, din nin kyɛ ka ba gbaai u.

¹Di daa kpalim dabsa ayoobu pɔi, ka ba ya di Yakki-n‑Gaari Kyuu la. Di saha ka Yisa daa kyɛ Bɛtani tinkpaŋŋa na, tinseaa Lazarusi yiri ŋɔn daa bɛ ni, Lazarusi sɔ Yisa ŋɔn daa pun neaai kum ni la. ²Di zugu ba daa dugi bundira n‑ti Yisa, ka ŋɔn ni Lazarusi daa la’am n‑dira, ban ni daadam pam: ka Maata daa gyeemna. ³Di saha ka Lazarusi sunzɔpɔ’a Mariama la daa zaŋŋi ga’ari ni turaali kpaam, bun mari nyunya’asiri ka bu ligri zoaai pam, m‑mari na nti soosi Yisa nɔba, ka laa n‑zaŋŋi u zɔbwɔ’ala n‑nyeesiri a. Ka yiri maa ni sɔkam daa ti wumni turaali maa nyunya’asiri maa. ⁴Gyuudasi Isikariyɔti muna, Yisa nyaandɔlisɔ ŋɔn daa ya figsi u la, daa yɛli, ⁵ni, “Wula zugu ka turaali wa bu koosi? Ba yi da koosi bu, ligri pam da naa n‑yi na ka lala ligri naa n‑toaai m‑puri n‑tɔri n‑ti faradima maa.” ⁶Ŋɔn daa yɛli lala maa gbinni daa pa la u ba’a m bɛ faradima maa yɛla ni, amaa ligri yɛla ni, dama u daa guri la ba la’abooriga, ka mun daa zuuri ka puuni la’aseesi. ⁷Amaa Yisa daa labsi n‑yɛli, “Ay, kyɛl u! U zaŋŋi turaali kpaam wa n‑zaali, see ka n sɔ’abu daari ti paai. ⁸Ya kur nin mari faradima ya saani sahakam. Man mun ku kpalim m‑bɛ ya saani sahakam.”

⁹Yɛhudiya dima daadam pam daa ti wum, ni, Yisa daa bɛ bɛni. Dizugu ba daa la’asi na ni ba ti nya u, ka di pa lala zugu kɔkɔa, amaa ni ba ti nya Lazarusi gba, Yisa ŋɔn daa yisigi sɔ kum ni la. ¹⁰Lala zugu ka gyeeŋŋu toondaandima daa ŋmɛ taaba saawara ni ba ti baŋŋi ba nin niŋi seem n‑ku Lazarusi gba. ¹¹Dama ŋɔn Lazarusi yɛla zugu daa kyɛ ka Yɛhudiyadima pam daa niŋni la Yisa yɛdda.

¹²N‑neaai beoo ka Yisa daa lu soori, ni u kyaŋŋi Gyɛrusalɛm. Ka tiŋŋa maa puuni zama pam daa ti wum lala, ¹³ka daa zaŋŋi tiisi wula n‑yi na ni ba ti tuusi u soori. Ka ba daa ŋmeeri kpaliŋŋa n‑tasiri n‑yɛtti, ni#:-

“Hoosana!

Zugsuŋŋu bɛ ni n‑ti u -

N‑ti sɔ ŋɔn zaŋŋi ti Dugma yuuri n‑kyɛnni na!

Zugsuŋŋu n‑ti Izraɛli Naaba!”

¹⁴Yisa mun daa nya buŋŋa m‑ba, hoo din sɔbi n‑dooli seem la, ni#:-

¹⁵“Di zɔri dabeem, nyin pɔ’asariga wa,

Nyin Zayɔn tiŋŋa wa!

Nyama, i Naaba n kyɛnni i saani na wa!

U sigsi u maŋŋa baalimm,

Ka baari bumbila n‑kyɛnni na.”

¹⁶Lala saha maa ka u nyaandɔliba daa bu baŋŋi anŋɔ gbinni; amaa Yisa ŋɔn daa kpɛ u gyirima zii la n‑naai maa ba daa naayi teaai yɛla wa zaa m‑baŋŋi, ni, ba daa daŋŋi n‑sɔbi Yisa yɛla lala. ¹⁷Di saha ka niriba pam daa dɔli Yisa n‑kyɛnni na. Ba daa dɔla m‑moonni Lazarusi yɛla, ni, ŋɔn Yisa n daa booli u, ni, u yim gballi maa ni na, ka daa neaai u kum ni. ¹⁸Yɛttɔ’a wa zugu gba ka niriba pam daa yi na ni ba ti tuusi u, ŋɔn daa tum makkri tumni wa zugu. ¹⁹Ka dinŋɔna Farisii dima maa daa fabinni n‑tiri taaba, ni “Ya bu nya? - Ti zabri u n‑gyɛa! Duniya wa dima maa zaa yi na ni ba ti dɔli u nyaaŋŋa!”

²⁰Ninvugseeba daa bɛ la timpuuni, ka ba daa yi Griika dima tinsi na ni ba ti di Kyuu maa. ²¹Ka Griika dima wa seeba daa kyɛ Filipi saani na, nyaandɔlisɔ ŋɔn daa yi Bɛtsaida na - tinkpanseaa kan zɛ Galilii tingbaŋŋu ni. Ba daa yɛli u, ni, “Ti Bapira, ti boori ti nya Yisa.” ²²Filipi mun daa paai Anduru saani na ka ba daa la’am m‑bɔ Yisa ziiya nti yɛli u. ²³Di saha ka Yisa daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Tɔ! Saha maa paai na: sahanseaa ba nin zaŋŋi gyirima n‑ti Ninsaala Bii maa. ²⁴Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, kaburli yi bu buri tiŋŋa n‑kpi, ka kpalim la ka kɔkɔa; amaa ka yi ti kpi muna, ka nin buli n‑niŋi suŋŋasuŋŋa. ²⁵Di wulisiya, ni, sɔ yi ti boori u nyɔvuri pam, u nin kɔŋŋi ka; sɔ mun yi bu boori u nyɔvuri lala, duniya wa puuni, di daama nin guri di m‑mari halli saha kan ka naari. ²⁶Ninvugsɔ ŋɔn boori u tumni n‑tiri ma, kyɛ ka u dɔli n nyaaŋŋa: ka man ŋɔn ya bɛ seela maa, bɛni ka n tuntumna wa nin ti bɛ ni. Ka ŋɔn tumni n‑tiri ma la, m Ba Naawunni nin ti di daama gyirima.”

²⁷Ka Yisa daa laa n‑yɛli, ni, “Pampaŋŋɔ ka n sufu sa’am: n ya n‑yɛli la wula? - N nin yɛli, ni, ‘M Ba, fa ma m‑basi saha wa yɛlimugsa wa puuni.’, bee? Ay! dama yɛlimugsa wa zugu ka n daa kyɛ na nti paai saha wa na. ²⁸N nin yɛli, ni, ‘M Ba, kyɛ ka i yuuri nya pɛ’abu!’, bee?” Ka di saha ka kukɔri n daa tɔ’asi saazugu na, ni, “N siri pun kyɛ ka n yuuri nya pɛ’abu, ka ka nin laa n‑nya pɛ’abu yaasa.” ²⁹Zama maa ni ninvugseeba daa ti wum lala ka yɛtti taaba ni, “Saa tasiya!” Ka seeba mun daa yɛtti, ni, “Ay! Amaa malaakasɔ tɔ’asi n‑ti u!” ³⁰Yisa daa yɛli ba, ni, “Pa man zugu ka kukɔri wa tɔ’asi n‑yi na, amaa yarima zugu. ³¹Pampaŋŋɔ ka ba katti duniya wa sariya. Ka ŋɔn su duniya wa fukumsi la muna - ba nin lusi u n‑kari m‑basi kpaŋŋa sa. ³²Man muna, ba yi ti zaŋŋi ma n‑sa n‑ya’ali saazugu maa n nin kyɛ ka sɔkam kyɛnni n saani na.” ³³Ŋɔn daa yɛli lala maa, u daa wulisiri ŋɔn ya n‑kpi seem maa. ³⁴Ka daadam daa yɛli, ni, “Ba daa pun yɛli ti ti zaaligu ni, ni, Naawunni yi ti kyɛ ka Masiiya maa kyɛ na n‑di naam n‑tuligi ti, u nin kpalim m‑bɛ ni sahakam; tɔ, ka nyin mun yɛtti, ni, Ninsaala Bii maa nin ti ‘sa n‑ya’ali saazugu’. Dinŋɔna, ŋɔni n lee n‑nyɛ ‘Ninsaala Bii’ wa?” ³⁵Ka Yisa daa yɛli ba, ni, “Saha beela yaasa ka neesim maa nin kpalim m‑bɛ ya saani. Tɔ; yan mari neesim sahanseaa la, see ka ya kyɛnni suŋŋa ka zibsim di gbaai ya. Sɔ yi ti kyɛnni zibsim ni, di daama bu mi ŋɔn kyɛnni seela. ³⁶Yan mari neesim maa sahanseaa la, see ka ya niŋi neesim maa yɛdda, ka ya nin leebi neesim maa niriba.”

Yisa daa yɛli lala n‑naai, ka daa kyaŋŋi nti sɔ’ai ka kyɛ ba. ³⁷Halli ŋɔn daa pun tum alahazibu tuma ni makkri tuma ka ba nini nya maa zaa yɔri, ba daa bu sakki n‑niŋi u yɛdda. ³⁸Di daa niŋi lala ka anabi Aizaaya ŋɔn daa yɛli seem siri daa ti niŋi lala, ni#:-

“Ti Dugma, ŋɔni n daa niŋi tin moonni seem la yɛdda?

Naawunni ŋɔn wulisiri u yiiko maa, ŋɔni mun n nyara?

Ay! - sɔ ka ni.”

³⁹Di wulisiya, ni, ba ku toaai n‑niŋi yɛdda. Aizaaya mun daa maali n‑yɛli, ni#:-

⁴⁰“U kyɛ ka ba nini n zoomna,

Ka ba sufu ku sakki n‑wumna.

Di yi pa lala ba nini nin neaai n‑nyara,

Ka ba sufu nin wumni n‑takkra,

Nti nya tippu n saani.”

⁴¹Aizaaya ŋɔn daa tɔ’asi lala, u na pun nya Naawunni gyirima di saha maa, ka daa tɔ’asi u yɛla maa. ⁴²Halli kpamma maa pam daa niŋi Yisa yɛdda, amaa ba daa bu kyɛ ka sɔ baŋŋi, dama ba daa zɔri Farisii dima maa dabeem, ni, di pa seem ba nin kari ba n‑yiisi ba la’aŋŋu duri ni. ⁴³Di wulisiya, ni, ba daa boori ni ninsaadima ti pɛ’ai ba, pa ni Naawunni pɛ’ai ba.

⁴⁴Yisa mun daa tasi pampam n‑yɛli, ni, “Sɔkam n niŋni ma yɛdda, pa mani ka u niŋi yɛdda maa, amaa Sɔ ŋɔn daa tum ma na la ka u niŋna. ⁴⁵Ninvugsɔ ŋɔn nyari ma la gba nyari la Sɔ ŋɔn daa tum ma na maa. ⁴⁶Man kyɛnni na hoo neesim, ni ŋɔnkam niŋi ma yɛdda la ku ti kpalim zibsim ni. ⁴⁷Ninvugsɔ mun ŋɔn wumni n yɛla wa n‑tumni lala maa, n ku kari u sariya n‑lusi u: dama n daa bu kyɛ duniya wa na ni n ti kari ka sariya, amaa n kyɛ na ni n ti tiligi duniya maa. ⁴⁸Ninvugsɔ mun yi zeemni ma ka bu sakkri n‑tiri n yɛligu maa, di daama sarikatta m bɛ ni: man ŋɔn yɛli yɛliseelli - kana n ya kari u sariya n‑lusi u, Zaadaari maa. ⁴⁹Pa m mammantoori yɛla ka n yɛtta. Ay! - m Ba daa tum ma na ka daa zaali ma man ya yɛli yɛliseesi, ni man ya tɔ’asi seem. ⁵⁰M mi halli, ni, ŋɔn zaaligu maa nyɛ la nyɔvuri kan ka tariga. Man ŋɔn yɛtti yɛliseesi muna, hoo m Ba ŋɔn daa tɔ’asi n‑ti ma seem la, lala ka man gba tɔ’asira.”

¹Ban daa ti piili m‑puusi Yakki-n‑Gaari Kyuu maa sahanseaa la, Yisa ni u nyaandɔliba n daa bɛ ni: u daa baŋŋiya, ni, saha maa paaya ni u bakki ka kyɛ duniya wa n‑kyaŋŋi u Ba saani. Ka ŋɔn daa pun wuri u niriba wa seem la - baseeba ban ya kpalim m‑bɛ duniya wa puuni maa - u daa na wuri ba halli ni u yaa tariga. ²Di saha ka Sintaani daa kpɛ Gyuudasi sufu ni, ŋɔn Saimoon Isikariyɔti bii la, ni u ti kyɛ ka u zaŋŋi u sufu ni teesibeeri n‑gbaai Yisa figsigu la. U daa pun niŋi lala pɔi, ka ba naayi la’am ni ba ti di. ³Yisa mun daa mi halli, ni, u Ba Naawunni pun zaŋŋi bunseelikam zaa n‑tisi u nuu ni; ka laa m‑mi, ni, u daa yi ŋɔn Naawunni saani na ka ya labi n‑kyaŋŋi u saani yaasa. ⁴Ka dinŋɔna u daa doaai bundira diibu zii la ni n‑zaani nti yeaai u kparigu ka zaŋŋi bɔduuwa n‑lɔ u seaa ni. ⁵Ka naayi zaŋŋi koom n‑niŋi tasilaa la ni n‑gbaai u nyaandɔliba nɔba peaari; ka u daa zaŋŋi bɔduuwa la n‑nyeesi n‑nyeesi a n‑ti ba. ⁶U daa niŋi lala nti paai Saimoon Piita saani na: ka ŋɔn Piita daa yɛli u, ni, “Kala, n dugma, i ya peaai la man nɔba bee?” ⁷Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, ni, “Man ŋɔn niŋni seem maa muna, i ku toaai m‑baŋŋi di gbinni pampaŋŋɔa; di nyaaŋŋa ka i nin ti baŋŋi.” ⁸Ka Piita yɛli, “Ay, n ku sakki ni i peaai n nɔba la, halli sahakam!” Ka Yisa yɛli u, ni, “N yi bu peaai i, i nuu laa n‑ka n yɛla ni.” ⁹Ka ŋɔn Saimoon Piita daa yɛli, ni, “Tɔ, n dugma! Ka dinŋɔna pa n nɔba kɔkɔ ka i ti ya peaai - see ka i peaai n nuusi ni n zugu m‑paasi!” ¹⁰Ka Yisa yɛli, ni, “Ninvugsɔ ŋɔn pun su koom, di daama bu laa m‑boori suubu yaasa, amaa u peaai u nɔba kɔkɔa. Lala nin kyɛ ka u leebi bunveelli kasi zaa.” Ni, “Ii, ya siri nyɛ la ninvugseeba ban peaai kasikasi. Amaa pa ya zaa.” ¹¹(U daa pun baŋŋi dɔsɔ ŋɔn ya figsi u la yɛla, ka lala zugu ka u daa yɛli, ni, pa ba zaa n nyɛ ninvugveela kasikasi.)

¹²Tɔ: ka ŋɔn daa peaai ba zaa n‑naai maa, u daa maali n‑yɛ u kparigu n‑labi bundira diibu ziiya. Di saha ka u daa yɛli ba, ni, “Ammi, ya baŋŋi man ŋɔn niŋi ya seem maa? ¹³Tɔ, di gbinni nŋɔa#:- Ya boonni ma la, ni, ya karimba ni ya dugma, bee m ma’ai ni? Ka yan yɛtti seem wa, di mari soori, dama man nyɛ la lala n‑ti ya. ¹⁴Tɔ, ka mani, ya karimba ni ya dugma la, n peaai ya nɔba n‑ti ya - ka di gbinni nyɛ la: see ka yarim zaa gba ti peaari ya taaba nɔba n‑tiri ba. ¹⁵N tum tuma wa n‑ti ya ni n ti wulisi ya ya tunsuŋŋu soori ŋɔn nyɛ seem la, ka ya gba ti tumni lala. ¹⁶Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, daabri bu kpeem u dugma, bee, tuumu n‑kpeem ŋɔn tum u. ¹⁷Anŋɔ zaa ka ya pun baŋŋi: tɔ, zugsuŋŋu nin bɛ ni n‑ti ya, ka di nyɛ la yan wumni a n‑dɔli a maa. ¹⁸Pa ya zaa yɛla ka n yɛtti maa: man mi man gamsi ninvugseeba la. See ka din daa sɔbi n‑dooli maa siri nin ti niŋi lala, ni: ‘Man ni ninvugsɔ ŋɔn la’amni n‑diri diibu ni taaba, di daama yi la n nyaaŋŋa nti sa’am n yɛla.’ ” ¹⁹Ni, “Pampaŋŋɔ n daŋŋi n‑wulisiri anŋɔ zaa n‑tiri ya pɔi, ka a ti naayi niŋi. Ka dizugu a yi ti siri niŋi lala, ya nin baŋŋi n‑niŋi yɛdda, ni, ‘mani n nyɛ Man Ŋɔn Bɛ ni maa’. ²⁰Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, ninvugsɔ ŋɔn ya n‑deaai n tuumusɔ suŋŋa, mani ka u deaara; halli ni ninvugsɔ ŋɔn deaari ma muna - Sɔ ŋɔn tum ma gba ka u deaara.”

²¹Yisa ŋɔn daa yɛli dinŋɔ n‑naai maa, sufusa’aŋŋu daa ti gbaai u, ka u daa yɛli u noori yɛlimaŋni zaa, ni, “Ya sɔ n yɛ koosi ma n‑figsi ma.” ²²Ka u nyaandɔliba maa sufu daa gyɛtta, ka ba gɔsiri taaba m‑birisiri ni ba ti baŋŋi sɔ maa. ²³Ka Yisa nyaandɔlisɔ daa pɔri n‑tabli u saani; ŋɔn daa wuri pam sɔ n‑daa la. ²⁴Ka Saimoon Piita daa bugsi n‑yɛli doo wa, ni, u boosima Yisa m‑baŋŋi ŋɔn tɔ’asiri sɔ yɛla maa. ²⁵Di saha ka nyaandɔla maa daa vuui m‑paai Yisa n‑sɔ’ai m‑boosi u, ni, “Ŋɔni nla, n dugma?” ²⁶Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, “I yi ti nya ka n ŋmaai diibu n‑sugi laa ni n‑zaŋŋi n‑ti sɔa - tɔ, ŋɔna nla.” Ka u daa ŋmaai n‑sugi ka zaŋŋi n‑ti Gyuudasi, Saimoon Isikariyɔti bii la. ²⁷Ka Gyuudasi ŋɔn daa deaai diibu la n‑naai, di saha ka Sintaani daa kpɛ u sufu ni. Ka Yisa yɛli u, “Nyin ŋɔn ya tum seelli maa, tumma yooma!” ²⁸U nyaandɔliba maa mun daa bu mi u yɛligu wa gbinni. ²⁹Halli Gyuudasi daa su ba la’abooriga yɛla, ka baseeba daa yɛtti, ni, Yisa tɔ’asiri ligri yɛttɔ’a n‑ti u, ni, u kyɛma nti da ba kyuu neema an kpalim na, bee, n‑yiisi zakka n‑ti faradima. ³⁰Tɔ, ka Gyuudasi daa deaai diibu la ka doaai yooma n‑yi. Di saha ka yuŋŋu daa zibi zimm.

³¹Gyuudasi ŋɔn daa bakki n‑naai la, Yisa daa yɛli ba, ni, “Pampaŋŋɔ ka Ninsaala Bii maa gyirima yɛ yi paalu. Ka Naawunni gba gyirima yi paalu u saani na. ³²Ka din bɛ la lala zugu, dinŋɔna Naawunni nin kasigi ka u gyirima ti yi paalu Ninsaala Bii la saani, halli yoomyooma ka u nin niŋi lala.” ³³Ni, “M biisi, n ku laa n‑yuui ya saani: di kpalim la beela ka ya nin ti bɔ m‑bɔ n ziiya n‑gyɛa. Man daa pun yɛli lala n‑ti Yɛhudiya dima maa, ni, man wa seelli maa, ya ku toaai m‑paai bɛni: tɔ, ka pampaŋŋɔ n yɛtti lala n‑tiri ya gba. ³⁴N zaanni la zaalipaalli n‑tiri ya, ni, ya wuri taaba; hoo man daa wuri ya seem la, yan mun wuri taaba lala. ³⁵Ya yi siri yɛ wuri taaba lala, dinŋɔna sɔkam zaa nin baŋŋi, ni, ya nyɛ la n nyaandɔliba.”

³⁶Ka Saimoon Piita daa boosi u n‑yɛli, “Yani ka i wa, n dugma?” Ka Yisa daa gyɛrigi u, ni, “Man n wa seelli maa, i ku toaai n‑dɔli ma m‑paai bɛni pampaŋŋɔa: amaa i nin ti naayi dɔli n nyaaŋŋa m‑paai sahanseaa.” ³⁷Ka Piita daa laa n‑yɛli u, ni, “N dugma, bɔ n lee n‑kyɛ ka n ku toaai n‑dɔli i pampaŋŋɔa? N sɛ’asiya ni n kpi n‑ti i.” ³⁸Ka Yisa labsi n‑yɛli u, ni, “Ni, i sɛ’asiya ni i kpi n‑ti ma, bee? Ay! - yɛlimaŋni ka n yɛtti i wa, ni, nɔroo sa ku ti kum ka di pa la ka nyin sa nin pun kyiisi napɔmbuta, ni, i bu mi ma.”

¹Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Ya di kyɛ ka ya sufu sa’am. Ya niŋma Naawunni yɛdda, tɔ - ka niŋi man gba yɛdda. ²Duri pam m bɛ m Ba yiri maa ni, ka n wa ni n ti maali beebu ziiya siri n‑zaali ya. Di yi da pa lala, n naa n‑ku yɛtti ya, ni, lala n nyɛ di. M bu ma’ari ya la ziri. ³Ka man kyaŋŋi m‑maali ya beebu zii n‑naai, n nin labi na nti zaŋŋi ya n‑kyaŋŋi, ka man ni yarima la’am m‑bɛ ni. ⁴Ya mi man wa luginseaa maa soori.” ⁵Ka Tɔmaasi daa yɛli u, “Ay, n dugma, ti bu mi nyin wa luginseaa maa; ti ya niŋi la wula m‑baŋŋi soori m‑paai bɛni sa?” ⁶Ka Yisa labsi n‑yɛli u, ni, “Mani n nyɛ soori maa; mani n nyɛ yɛlimaŋni gba, ka mani n nyɛ nyɔvuri m‑paasi. Sɔ ku toaai n‑kyaŋŋi m‑paai ti Ba Naawunni saani faasee ka u dɔli ma n‑kyaŋŋi. ⁷Yan yi baŋŋi ma wa, ya nin baŋŋi m Ba gba; ka pampaŋŋɔ zaŋŋi n‑kyɛnna ya yi baŋŋi u, ka laa n‑nya u.” ⁸Ka Filipi daa yɛli u, “N dugma, wulisim ti i Ba maa - lala yi sakki ti!” ⁹Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, ni, “N zɔ Filipi, man ni yan zaa kpɛya n‑yuui pam, ka i na bu mi ma, fa? Ŋɔnkam pun nya ma pun nya m Ba maa gba. Ka wula ka i yɛli lala? - ni, ‘Wulisim ti i Ba maa.’ ¹⁰I bu niŋi yɛdda, ni, m bɛ la m Ba saani, ka m Ba mun bɛ la man saani? Yɛttɔ’aseesi man tɔ’asi n‑ti ya maa pa la seesi an yi m mammaŋŋa saani na. Ay - m Ba ŋɔn bɛ n saani maa - ŋɔna n tumni tuma maa. ¹¹Ya niŋma ma yɛdda, ni, m bɛ la m Ba maa saani ka m Ba gba bɛ man saani. Di yi pa lala, ya niŋma ma yɛdda n tuma maa zugu. ¹²Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, ŋɔnkam niŋi ma yɛdda nin tum kaman man tumni seem maa. U nin tum halli tunkpeema n‑gaari lala gba, dama man wa la m Ba maa saani. ¹³Ka ya yi ti susi bunseelikam zaa n yuuri zugu, n nin tum lala, ka lala yi kyɛ ka m Ba gyirima ti yi paalu, man u Bii maa zugu. ¹⁴Ya yi susi ma bunseelikam n yuuri zugu, n nin niŋi di.”

¹⁵Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Ya yi wuri ma, ya nin sakki n noori zaaligu maa. ¹⁶Ka n nin susi m Ba Naawunni, ka u nin ti ya suŋŋnisɔ yaasa, ka ŋɔn Suŋŋna maa nin bɛ ya saani halli saha din ka tariga. ¹⁷Naawunni Sii nla, yɛlimaŋni daana. Duniya wa dima ku toaai n‑deaai u, dama ba bu nya u, bee, m‑baŋŋi u. Yarima mun mi u, dama u kpalim la ya saani ka u nin ti bɛ ya ni. ¹⁸N yi ti kyaŋŋi, ya ku kpalim ya kɔkɔa, hoo kpibisi ŋɔn kpalim seem. Ay! - N nin labi ya saani na. ¹⁹Di kpalim la beela ka duniya dima ku laa n‑nya ma, amaa yarima nin nya ma; ka man ŋɔn vu maa zugu, ya gba nin vu. ²⁰Dabsiri maa yi ti kyɛ na, ya nin baŋŋi, ni, m bɛ la m Ba maa saani, ka ya mun bɛ n saani, halli ka man gba bɛ ya saani. ²¹Ŋɔnkam deaai la n noori zaaligu ka sakkri n‑tumni lala, ŋɔna n nyɛ sɔ ŋɔn wuri ma. Ka ŋɔnkam wuri ma muna - m Ba nin wuri di daama, ka man gba nin wuri u, ka nin kasigi m maŋŋa n‑wulisi u.” ²²Di saha ka Gyuudasi bila daa yɛli (pa Gyuudasi Isikariyɔti ŋɔn daa figsi Yisa nla, amaa u tɔ’ama), ni, “N dugma, i ya niŋi la wula n‑kasigi i maŋŋa n‑wulisi ti, ka duniya dima maa ku nya i?” ²³Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, “Ŋɔnkam wuri ma nin deaai n yɛligu, ka m Ba nin wuri u, ka man ni m Ba nin kyɛ u saani na ka ti la’am m‑bɛ ni. ²⁴Ŋɔnkam mun bu wuri ma ku deaai n yɛligu maa, halli ka yɛligu maa pa la n dinni, yɛliseaa yan pun wum la, amaa m Ba ŋɔn daa tum ma na yɛligu n nyɛ ka.”

²⁵Ni, “Dinŋɔ ka m pun yɛli ya ka man kur bɛ la ya saani maa. ²⁶Suŋŋna maa muna, u yi ti paai na, ŋɔn nin wulisi ya bunseelikam, ka teaari ya man ŋɔn pun yɛli ya seem maa zaa. Ŋɔna n nyɛ Sii Kasi maa, ka m Ba Naawunni nin tum u na man yuuri zugu. ²⁷Sufudoaa ka n tiri ya; di nyɛ la m mammaŋŋa sufudoaa ka n zaŋŋi n‑tiri ya. Pa duniya dima maa ŋɔn mari sufudoaa seem maa tataabu ka n zaŋŋni n‑tiri ya. Yan di kyɛ ka ya sufu sa’am, ya mun di kyɛ ka dabeem mari ya. ²⁸Ya pun wum man yɛli ya seem, ni, n wa ni maa, ka n nin laa n‑labi ya saani na. Tɔ, ya yi siri wuri ma, ya sufu nin maai dizugu, dama n wa la m Ba saani maa, dama ŋɔna n gaari ma. ²⁹N ya n‑yɛli ya ni pɔi, ka di zaa naayi niŋi; ka di yi ti niŋi, ya nin mari yɛdda di zugu. ³⁰N ku laa n‑toaai n‑tɔ’asiri n‑tiri ya, bee, n‑diri azama, ka di ti yuui, dama ŋɔn su duniya wa fukumsi la kyɛnni na. U bu su la mani, ³¹amaa di niŋni lala nti kyɛ ka duniya dima nin baŋŋi, ni, n wuri la m Ba maa, ka lala zugu n tumni la bunseelikam zaa ŋɔn zaali ma seem.”

“Tɔ: ya doaama ka ti kyaŋŋi!”

¹Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba yɛttɔ’anyɛsiri zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban zaŋŋi tiseaa wala koom m‑maanni ba daam la: ni, “Mani n nyɛ tiwanni maa ni yɛlimaŋni, ka m Ba mun nyɛ la tii maa daana. ²Wuliseaa kan bɛ ma ni ka bu wanni wala, m Ba nin ŋmaai ka m‑basi; amaa wuliseaa kan wanni walisuma, u nin gɔsi ka suŋŋa n‑waasi, ka ka niŋi kasi, ni ka ti maali n‑wanni pam. ³Tɔ; yarima muna - ba pun gɔsi ya suŋŋa ka ya yi niŋi kasi, ka di nyɛ la yɛttɔ’aseesi man tɔ’asi n‑ti ya wa zugu. ⁴Ya kpalimma m‑bɛ man saani, ka n gba kpalim m‑bɛ ya ni. Tiwulli ku toaai n‑wali wala ka toori yiiko ni, faasee ka ka kpalim m‑bɛ tii maa yiiko ni: lala ka ya gba ku toaai n‑niŋi seelli, see ka ya kpalim man saani ka man ti ya yiiko. ⁵Mani n nyɛ tii maa, ka ya mun n nyɛ ka wula. Ya sɔ ŋɔn kpalim m‑bɛ ma ni ka n gba kpalim m‑bɛ u ni, di daama nin toaai n‑wanni wala pam, amaa man yi ka ya saani ya ku toaai n‑niŋi seelli. ⁶Ŋɔnkam zaa bu kpalim m‑bɛ ma ni, ba nin ŋmaai di daama m‑basi, hoo wuliseaa kan bu wanna, ka ba basi ka, ka ka kuui; ka ba la’asi anŋɔ taabu nti nyɔa, ka a di bugum. ⁷Ya yi kpalim m‑bɛ ma ni, ka n yɛligu maa kpalim m‑bɛ ya ni, ya yi ti susi bunseelli kam zaa, ya nin nya di. ⁸M Ba yuuri nin nya pɛ’abu dinŋɔ zugu, ni, ya wanni la wala pam, ka ya leebi n nyaandɔliba. ⁹M Ba ŋɔn wuri ma seem, lala ka n gba wuri ya; ya kpalimma m‑bɛ n wurilim maa ni. ¹⁰Ya yi deaai n zaaligu la ya nin kpalim m‑bɛ n wurilim maa ni; hoo man daa deaai m Ba zaaligu la ka kpalim m‑bɛ u wurilim maa ni la.”

¹¹Ka u daa laa n‑yɛli ba, ni, “N tɔ’asi yɛttɔ’a wa n‑ti ya, ni n sufupeelli la ti kpalim ya saani ka ya sufupeelli zoaai. ¹²Man zaaligu nŋɔa#:- ni, ya wuri taaba hoo man wuri ya seem wa. ¹³Ninsaala ku toaai m‑mari wurilim n‑gaari nŋɔa, ni, sɔ n zaŋŋi u nyɔvuri m‑pa talima u zɔdima zugu. ¹⁴Yarima mun n nyɛ n zɔdima. Ya yi sakki n‑tumni man boori seem, n zɔdima n nyɛ ya. ¹⁵N ku laa m‑booli ya n daaba yaasa, dama daabri zaa bu mi u dugma ŋɔn tumni seela. Ay! M boonni ya la n zɔdima, dama n zaŋŋi man wum yɛliseesi m Ba saani zaa n‑wulisi ya. ¹⁶Pa yarima n daa yiisi ma, amaa mani n daa yiisi ya, ka tum ya ni ya yima n‑wanni wala pam ka ya wala nin ti yuui. Ka lala zugu nin kyɛ ka ya yi boori seelli m Ba saani, man yuuri zugu, ŋɔn nin zaŋŋi n‑ti ya. ¹⁷Dinŋɔ zugu ka n yɛtti ya, ni, see ka ya wuri taaba.”

¹⁸Ka u daa laa n‑yɛli ba, ni, “Duniya dima yi yaai ya, yan baŋŋma ka ba pun yaai mani pɔi, ka naayi yaai ya. ¹⁹Ya yi da nyɛ la duniya wa maŋtoori niriba, duniya wa da naa m‑boori ya yɛla; amaa yan pa duniya wa niriba zugu, man ŋɔn gamsi ya n‑yiisi duniya wa yɛla ni zugu, lala ka duniya wa yaai ya. ²⁰Ya teaam man ŋɔn daa yɛli ya seem la, ni, daabri bu gaari u dugma. Ba yi da tum ma putoo, ya gba ka ba nin niŋi ya putoo. Ban mun yi deaai n noori, ba nin deaai ya gba noori. ²¹Anŋɔ zaa ka ba nin niŋi ya man zugu, dama ba bu mi m Ba ŋɔn daa tum ma na maa. ²²N yi daa bu kyɛ na n‑tɔ’asi n‑ti ba, ba daa naa n‑ku deaai taalli; amaa pampaŋŋɔ ba ku laa n‑toaai n‑kyiisi n‑yi ba taalli maa ni. ²³Ŋɔn yaai ma zaa, m Ba gba ka u yaai maa m‑paasi. ²⁴N yi daa bu wulisi ba tunseesi an na zi n‑tum, ba daa naa n‑ku deaai taalli; amaa pampaŋŋɔ ba pun nya ma ka laa n‑yaai ma, n‑tabi m Ba gba. ²⁵Di bɛ la lala ni di kyɛ ka ba zaaligu yɛligu la niŋi yɛlimaŋni, ni, ‘M bu niŋi ba seela ka ba yaai ma yɔri.’

²⁶Saawara Daana maa mun ya n‑kyɛ na, man ŋɔn ya n‑tum sɔ maa ni u yi m Ba saani m‑paai ya na - Naawunni Sii nla, ka u nyɛ la yɛlimaŋni daana, ka yiiri m Ba saani na. U yi ti kyɛ na, u nin zaŋŋi n yɛla n‑wulisi ya, dama n sɛhara daana n nyɛ u. ²⁷Ka di sumsi ni ya gba di n sɛhara n‑wulisiri niriba, dama ya daa bɛ n saani, halli piiligu ni sa.”

¹Ka Yisa daa laa n‑yɛli ba, ni, “Dinŋɔ ka n yɛli ya, ni, yan di kyɛ ka ya yɛdda maa nyɛŋŋi ya. ²Ba nin ti kari ya n‑yiisi ba la’aŋŋu duri maa ni, ka saha nin ti kyɛ na ka ninvugsɔ ŋɔn ti ku ya nin ti teesi, ni, u gyeemni la Naawunni di zugu. ³Niriba nin ti niŋni anŋɔ n‑tiri ya, dama ba bu mi m Ba maa, bee, mani. ⁴Amaa n yɛli ya dinŋɔa ni di kyɛ ka saha maa yi ti paai na, ya nin teaai man daa yɛli ya seem nŋɔa.”

Ka u laa n‑yɛli ba, ni, “N daa bu daŋŋi n‑yɛli ya dinŋɔ piiligu ni, man daa na bɛ la ya saani maa zugu. ⁵Amaa pampaŋŋɔ ka n kyɛnni la Ŋɔn tum ma na la saani, ka din zaasa yɔri ya sɔ bu boosi ma man ya n‑kyaŋŋi seela. ⁶Amaa man ŋɔn yɛli ya lala zugu ka sufusa’aŋŋu yi mari ya zaa. ⁷Amaa n yɛtti ya la yɛlimaŋni, ni, di kpa ni n nin bakki ka kyɛ ya, dama n yi bu kyaŋŋi, Suŋŋna maa ku kyɛ na. Man mun yi ti kyaŋŋi, n nin tum u ya saani na. ⁸Ka u yi ti kyɛ na, u nin kasigi n‑ti duniya wa niriba ba tumbeeri taalli yɛla, ni ba yɛlimaŋni kaalinsi yɛla, ni Naawunni sariya karibu yɛla. ⁹U nin wulisi ban tum taalli seem yɛla, dama ba bu niŋi ma yɛdda; ¹⁰u nin wulisi ban ka yɛlimaŋni seem yɛla, dama n kyɛnni la m Ba saani ka ya ku laa n‑nya ma yaasa; ¹¹u nin laa n‑wulisi, ni, ba nin ti nya sariya karibu ni yɛlimaŋni, dama ba pun kari duniya wa Daana maa sariya n‑lusi u.

¹²Tɔ. N na mari yɛla pam ni n yɛli ya, amaa di nin zoaai pam n‑gaari ya. ¹³Amaa Sii Kasi maa nin ti kyɛ na n‑kasigi Naawunni yɛlimaŋni maa zaa n‑ti ya. U bu ti ya zaŋŋi u toori yiiko n‑tɔ’asi n‑ti ya, amaa u ya tɔ’asi la ŋɔn wum seelli, ni bunseesi an nin ti kyɛ na yɛla m‑paasi. ¹⁴U nin ti ti ma gyirima, dama u ti ya deaai la man ŋɔn yɛli u seem la n‑yɛli ya. ¹⁵M Ba ŋɔn mari seesi - a seelikam zaa nyɛ la n dinni, lala zugu ka n yɛli, ni, Sii Kasi maa nin ti zaŋŋi n seelikam zaa n‑yɛli ya.”

¹⁶Ni, “Di nin ti niŋi saha beela ka ya ku laa n‑nya ma, ka saha beela yaasa ya nin nya ma.” ¹⁷U nyaandɔliseeba daa yɛli taaba, “Bumbɔ ka u yɛtti ti wa? - Ni, ‘Saha beela ya ku nya ma, ka saha beela ka ya nin nya ma yaasa.’, ni, ‘Di nyɛ la n kyɛnni m Ba saani.’ ” ¹⁸Ka ba yɛli, “Bɔ ka u wulisiri, ni, ‘saha beela’? - Ay! ti ku toaai m‑baŋŋi di gbinni!” ¹⁹Ka Yisa daa mi, ni, ba boori ba boosi u, ka u daa yɛli ba, ni, “Dinŋɔ ka ya boosiri taaba wa, bee bɔa? - ni n wulisiri, ni, saha beela ka ya ku laa n‑nya ma, ka saha beela ya nin nya ma yaasa? ²⁰Yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, ya nin ti kum ka fabli, amaa ka duniya wa dima nin ti di nya’asim; ya sufu nin sa’am, amaa ya sufusa’aŋŋu maa nin ti takki sufudoaa. ²¹Pɔ’a pudaana yi ya dɔ’ai, u mari sufusa’aŋŋu, dama u beerim saha paai u lala; amaa u yi ti dɔ’ai n‑naai sahaseaa maa, u ku laa n‑teaari beerim maa yaasa: ay! - u mari sufudoaa, dama u baŋŋiya, ni, u dɔ’ai bii la ka u bɛ ni. ²²Ka sufusa’aŋŋu mari ya pampaŋŋɔa, amaa ya nin ti nya ma yaasa ka ya mari sufumaasim ni sufudoaa, ka sɔ ku laa n‑fa ya sufudoaa wa ya saani. ²³Dirindaari maa di pa la ya nin ti susi bunseelli man saani: yɛlimaŋni ka n yɛtti ya wa, ni, ya yi susi seelli zaa m Ba saani u nin ti ya, man yuuri zugu. ²⁴Halli ni pampaŋŋɔ ya na bu susi seela n yuuri zugu: susima ka ya nin nya, ka ya nin nya sufudoaa pam.

²⁵N daa zaŋŋi yɛttɔ’anyɛsa n‑yɛtti ya dinŋɔa, amaa saha kyɛnni na ka n ku ti tɔ’asi ya nyɛsa ni, amaa n nin kasigi n‑yɛli ya m Ba yɛla. ²⁶Di daari ya nin ti susi n yuuri zugu, ka di pa la n yɛtti ya, ni, man nin susi m Ba n‑ti ya; ²⁷ay! - m Ba maa mammaŋŋa wuri ya, dama ya gba wuri ma ka niŋi yɛdda, ni, n yi la ŋɔn Naawunni saani na. ²⁸N siri yi la m Ba saani n‑kyɛ duniya wa na; ka n nin laa n‑yi duniya wa ni n‑labi m Ba saani yaasa.” ²⁹Di saha ka u nyaandɔliba daa yɛli u, ni, “Tɔ! Pampaŋŋɔ i kasigi n‑yɛli ti, pa nyɛsa ni yaasa. ³⁰Pampaŋŋɔ ti yi mi, ni, i mi seelli kam; ka i karimba sɔ ku laa m‑boosi i boosa n‑wulisiri i maa. Dinŋɔ zugu ti baŋŋiya, ni, i siri yi la Naawunni saani na.” ³¹Ka Yisa daa boosi ba n‑yɛli, ni, “Ya siri niŋi yɛdda, fa? ³²Ya bu nya? - saha kyɛnni na, halli m‑pun paai na gba, ka ya nin ti wurim; ya sɔkam nin zɔ n‑kuli u yiri ka kyɛ ma n kɔkɔa - amaa n siri pa n kɔkɔa, dama m Ba maa bɛ la n saani. ³³N yɛtti ya anŋɔa, ni di ti kyɛ ka ya mari sufudoaa n saani. Duniya wa ni ya mari yɛla, amaa ya mari sufukpeemni dama m pun nyaŋŋi duniya maa.”

¹Ka Yisa ŋɔn daa yɛli anŋɔ n‑naai, u daa wukki u nini n‑gɔsi saazugu m‑puusi Naawunni n‑susi, ni, “M Ba, saha maa paaya. Tima i Bii gyirima, ni i Bii maa gba ti zaŋŋi gyirima n‑ti i. ²Dama i pun zaŋŋi yiiko n‑ti u, ni u ti su sɔkam yɛla ka zaŋŋi nyɔvuri kan ka tariga n‑ti baseeba nyini, m Ba, ŋɔn daa ti u la zaa. ³Nyɔvuri kan ka tariga wa nŋɔa: ni, ba ti baŋŋi nyini, m Ba, ni, nyin kɔkɔ n nyɛ Naawunni yinni ni yɛlimaŋni; ka laa m‑baŋŋi Yisa Kirisita, nyin ŋɔn tum sɔ la na. ⁴Tɔ: n tum tunseesi nyin ŋɔn daa ti ma ni n ti tum la, halli nti naai: ka lala ka n zaŋŋi gyirima n‑ti i, duniya wa puuni. ⁵Ka dinŋɔna pampaŋŋɔa, m Ba, tim ma gyirima i saani hoo man daa nya gyirima seem pɔi ka duniya wa naayi piili la.

⁶N yiisi i yɛla n‑wulisi seeba nyin ŋɔn daa yiisi duniya wa ni n‑ti ma la. I maŋtoori niriba n nyɛ ba, ka i daa zaŋŋi ba n‑ti ma ka ba deaai i noori. ⁷Pampaŋŋɔ ba baŋŋiya, ni, seelikam nyin ti ma la yi la i saani na. ⁸Dama n daa zaŋŋi yɛttɔ’aseesi nyin daa ti ma la n‑ti ba, ka ba deaai a. Ba daa mi suŋŋasuŋŋa, ni, n yi la i saani na, ka laa n‑niŋi yɛdda, ni, nyini n daa tum ma na. ⁹Ban ka n susiri i zaŋŋi n‑kyaŋŋi ba zugu. M bu susiri n‑tiri la duniya wa dima, amaa seeba nyin ŋɔn daa ti ma la zugu ka n susira, dama ban n nyɛ i niriba. ¹⁰Halli man mari seela zaa nyɛ la i dinni, ka nyin ŋɔn mari seela n nyɛ n dinni - ka niriba wa zugu ka n nya gyirima. ¹¹Man ku laa m‑bɛ duniya wa ni, amaa ban na kpalim m‑bɛ la duniya ni, ka man mun kyɛnni i saani na. M Ba Kasi, guri ba suŋŋa i yuuri yiiko la zugu - yuseaa ka i daa zaŋŋi n‑ti ma la - ni ba ti bɛ yimmu hoo man ni nyin nyɛ yimmu seem la. ¹²Man ŋɔn daa bɛ ba saani sahanseaa la, n daa zaŋŋi la yuseaa nyin ŋɔn daa ti ma la n‑guri ba. Ka ba bɛ ni ka ba sɔsɔ bu baasi yɔri, ka di yi pa la baasiyɔri daana la kɔkɔa, ni din daa sɔbi n‑dooli la siri ti niŋi lala. ¹³N kyɛnni la i saani na pampaŋŋɔa, amaa anŋɔ ka n yɛtta, man na bɛ duniya wa puuni maa, ni di kyɛ ka ba ti nya n sufupeelim zaa ka bu pɔsigi seela. ¹⁴N zaŋŋi la i yɛligu n‑ti ba, ka duniya dima kur yaai ba di zugu, dama ba pa la duniya wa niriba, hoo man gba ŋɔn pa duniya wa nira seem. ¹⁵N susigu pa la, ni, i yiisi ba duniya wa ni, amaa, ni, i ta’ai Sintaani Yɛlibeeri Daana ka kyɛ ba. ¹⁶Pa duniya wa niriba n nyɛ ba, hoo man gba ŋɔn pa duniya wa nira seem. ¹⁷I yɛligu nyɛ la yɛlimaŋni; dinŋɔna kur kyɛ ka yɛlimaŋni wa mari ba, ni ba ti leebi i niriba kasikasi. ¹⁸Hoo nyin daa tum ma duniya wa ni na seem la, lala ka n gba tumni ba duniya ni. ¹⁹Ban zugu ka n zaŋŋi m maŋŋa n‑ti i; ni ba gba nin ti zaŋŋi ba mansi n‑ti i, yɛlimaŋni maa zugu.

²⁰Pa niriba wa kɔkɔ zugu ka n susiri n wunsusigu wa: n susigu laa m‑bɛ ni n‑tiri ninvugseeba zaa ban nin niŋi ma yɛdda zaŋŋi n‑yi ba lahabaari mooligu maa. ²¹Ii, m Ba, lala nin kyɛ ka ba zaa leebi yimmu kaman nyini m bɛ ma ni la, ka man gba bɛ i ni: lala ka ba gba nin bɛ ti ni, ka di nin kyɛ ka duniya wa dima baŋŋi, ni, nyin daa tum ma na, ka ba niŋi lala yɛdda. ²²Man mun deaai la gyirimaseaa nyin ŋɔn daa zaŋŋi n‑ti ma la ka laa n‑ti n niriba wa. Di nin kyɛ ka ba bɛ yimmu, kaman man ni nyini, m Ba, ŋɔn bɛ la yimmu seem la. ²³Ka n nin bɛ ba ni, ka nyin mun bɛ ma ni. Kyɛ ka ba bɛ ni ni nangbanyinni, ka lala nin kyɛ ka duniya wa dima baŋŋi, ni, nyin daa tum ma na ka man mun wuri niriba wa kaman nyin ŋɔn wuri ma seem. ²⁴M Ba, ninvugseeba nyin zaŋŋi n‑ti ma la - m boori ba bɛ n saani man ŋɔn bɛ seela zaa, ka ba nin nya n gyirima - nyin ŋɔn daa zaŋŋi gyirimaseaa n‑ti ma la. Ka di nin wulisiri, ni, i daa wuri ma pɔi ka daa naayi naam duniya wa. ²⁵M Ba yɛlimaŋni daana, halli ni duniya wa dima na zi i yɛla, man mun mi i, ka n niriba wa gba mi, ni, i tum ma na. ²⁶N gba pun kyɛ ka ba baŋŋi i, ka kur kyɛ ka ba baŋŋi nyin ŋɔn nyɛ sɔa. Di nin kyɛ ka wurilim bɛ ba saani, ka di nyɛ wurilim seaa nyin mari zaŋŋi n‑ti ma; ka man gba nin bɛ ba saani.”

¹Tɔ: ka Yisa ŋɔn daa puusi Naawunni n‑naai, ŋɔn ni u nyaandɔliba daa doaai n‑kyaŋŋi nti yakki Kyiddirɔn kuliga baa ni. Bɛni ka tiisi puu daa bɛ ni, ka ŋɔn ni u nyaandɔliba maa daa paai nti kpɛ ka ni. ²Ka dɔsɔ ŋɔn ya figsi u maa, Gyuudasi la, daa mi bɛni, dama ba zaa daa kyɛnni tiisi puu maa ni sahakam ni ba ti diri taaba azama. ³Dizugu ŋɔn Gyuudasi daa mari soogyadima, ni ninvugseeba ban daa nyɛ gyeeŋŋu toondima ni Farisii dima niriba, ka ba daa kyaŋŋi bɛni. Ba daa mari ba tɔppu neema ni bugum mɔkpala ni firiladima n‑kyaŋŋi nti paai puu maa ni. ⁴Yisa mun daa pun baŋŋi bunseelikam din ya niŋi u, ka u daa yi na nti boosi ba, ni, “Ŋɔni ka ya boora?” ⁵Ka ba daa labsi n‑yɛli, ni, “Yisa ziiya ka ti boora, Nazarɛti doo la.” Ni, “Mani nla.” Halli Gyuudasi gba, minaafikka la, daa bɛ la ba saani n‑zɛa. ⁶Ka Yisa ŋɔn daa yɛli, ni, “Mani nla.” maa, ba zaa daa labi ba nyaaŋŋa n‑lu la tiŋŋa. ⁷Ka Yisa daa maali m‑boosi ba yaasa, ni, “Ŋɔni ka ya boora?”; ka ba yɛli u, ni, Yisa zii ka ba boora, ni, Nazarɛti doo la. ⁸Ka u labsi n‑yɛli ba, ni, “M pun yɛli ya, ni, mani nla; dinŋɔna di yi nyɛ la mani ka ya boora, ya kur kyɛ ka niriba wa bakki n‑kyaŋŋi.” (⁹Lala daa kyɛ ka ŋɔn pun yɛli seem maa siri ti niŋi, ni, “M Ba, ninvugseeba ka i zaŋŋi n‑ti ma la, m bu kyɛ ka ba sɔsɔ ti baasi yɔri.”) ¹⁰Ka Saimoon Piita daa mari takoobi, ka u daa foaai ka ka kyɛ dɔsɔ nudirigu tubri n‑fikki m‑basi. Doo maa daa nyɛ la Gyeeŋŋu Toondaana la daabsɔa, ka u yuuri boonni Malikyiisi. ¹¹Ka Yisa daa yɛli Piita, ni, u zaŋŋi u suu maa n‑labsi n‑su ka teoo maa ni, ni, “M Ba zaali soori wa n‑ti ma, hoo kɔbeaa ka u zaŋŋi n‑ti ma bunnyuura ni n nyu - ka n ya niŋi la wula n‑za’asi ka nyuubu?”

¹²Di saha ka soogyadima maa, ni ba zuguraana, ni Yɛhudiya dima maa Pirinsi la m‑paasi, daa gbaai Yisa n‑lɔ u. ¹³N‑daa di zaŋŋi u n‑daŋŋi n‑kyaŋŋi Annasi saani - Kayafasi deema n‑daa la, ka ŋɔn mun Kayafasi daa di Gyeeŋŋu Toondaana lala yuumni maa. ¹⁴Ŋɔn Kayafasi muna, u daa nyɛ dɔsɔ ŋɔn daa pun ŋmɛ u saawara n‑ti Yɛhudiya dima maa, ni, ba yi ti kyɛ ka ninvugyinni ti kpi n‑ti niriba maa zaa, di nin sɔa.

¹⁵Tɔ; di saha ka Saimoon Piita daa kari Yisa nɔba n‑dɔla - ŋɔn ni Yisa nyaandɔlisɔ m‑paasi. Ba daa paai Anaasi yiri maa na, ka lala yiri dima maa daa mi nyaandɔlisɔ la yɛla suŋŋa, ka di zugu ba daa kyɛ ka u kpɛ dundɔŋŋu maa ni. ¹⁶Piita mun daa kpalim n‑zɛ samanni maa ni, amaa u taraana la daa labi na n‑yɛli pɔ’asariga la, za’anɔgura maa, ka mari u n‑kpɛa. ¹⁷Ka pɔ’asariga la daa yɛli Piita, ni, “Ammi, nyin gba pa la doo wa nyaandɔla?” Ka u daa labsi n‑yɛli u, ni, “Ay! Pa mani.” ¹⁸Waari saha n‑daa la, ka dundɔŋŋu ni dima maa - daaba ni Pirinsi la - daa pun la’asi saala n‑nyoaai bugum, ka ba daa zɛ ni n‑wuusira. Ka Piita gba daa la’am ba saani n‑wuusiri bugum maa.

¹⁹Gyeeŋŋu Toondaana maa daa boosi Yisa u nyaandɔliba yɛla ni u wulisigu. ²⁰Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, ni, “N kasigi n‑yɛli paalu ni n‑ti duniya dima maa zaa: saha kam ka n wulisiri la la’aŋŋu duri ni, bee Naawunni Gyeeŋŋu Yiri ni, luginseesi ka Yɛhudiya dima maa zaa n la’amni taaba. N daa bu sɔ’ai n‑yɛli seela. ²¹Bɔ zugu ka i boosiri la mani? See ka i boosi baseeba ban daa wum maa m‑baŋŋi man daa yɛli ba seem. Ban m mi man ŋɔn daa yɛli seem n‑ti ba.” ²²Ka ŋɔn daa yɛli lala n‑naai, sapaasinsɔ ŋɔn daa zɛ n‑tabi bɛni daa ŋmɛ Yisa ka yɛli u, ni, “Lala ka i labsi Gyeeŋŋu Toondaana maa, bee?” ²³Ka Yisa daa labsi n‑yɛli, ni, “Man yi tɔ’asi n‑kyirim, see ka i di n kyiriŋŋu wa sɛhara. Amaa n yi yɛli suŋŋa, wula ka i ŋmɛ ma?” ²⁴Di saha ka Annasi daa kyɛ ka ba lɔ u n‑zi n‑taasi Kayafasi saani, Gyeeŋŋu Toondaana maa n daa nyɛ u gba.

²⁵Lala saha maa ka Saimoon Piita daa kpalim n‑zɛya n‑wuusiri u maŋŋa. Ka ba yɛli u, ni, “Pa nyin gba n nyɛ u nyaandɔliba yinni?” Ka u daa kyiisiya ka yɛli, ni, “Ay! pa mani!” ²⁶Ka Gyeeŋŋu Toondaana daabsɔ gba daa yɛli u, ni, “N da bu nya i tiisi puu maa ni, ŋɔn Yisa saani?” - daabri wa daa nyɛ la dɔ’ara n‑ti Piita ŋɔn fikki dɔsɔ tubri la. ²⁷Piita daa kyiisiya yaasa, ka di saha ka nɔroo daa kum.

²⁸Bɛkyikyeoo saha ka ba daa zaŋŋi Yisa n‑yi Kayafasi yiri ni n‑kyaŋŋi Baarikyi yiri ni. Ba mammansi daa bu kpɛ Baarikyi puuni, ni ba di di kyisigu taalli ka kɔŋŋi Yakki-n‑Gaari Kyuu maa diibu di zugu. ²⁹Dinzugu Gɔmna Pailiti daa yi ba saani na, m‑paai ba nti yɛli, ni, “Taalli bɔ ka ya zaŋŋi n‑galim doo wa?” ³⁰Ka ba daa labsi n‑yɛli u, “Doo wa yi da pa la tumbeeri daana, ti naa n‑ku zaŋŋi u n‑tisi.” ³¹Pailiti daa yɛli ba, ni, “Tɔ, ya zaŋŋma u n‑kari u sariya zaŋŋi n‑kyaŋŋi ya toori kaari zaaligu yɛla.” Ka Yɛhudiya dima wa daa labsi n‑yɛli u, ni, “Ay! - soori ka ni ka ti nin kari sɔ sariya n‑lusi u n‑ku u.” ³²(Lala daa kyɛ ka Yisa yɛligu siri ti niŋi yɛlimaŋni ŋɔn daa pun wulisi ba u kum soori la.) ³³Di saha ka Pailiti daa laa n‑kpɛ Baarikyi puuni ka booli Yisa na nti yɛli u, ni, “Nyini n nyɛ Izraɛli dima Naaba la?” ³⁴Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, “I yɛtti la lala i maŋtoori noori ni, bee, seeba n yɛli lala n‑ti i?” ³⁵Ka Gɔmna Pailiti daa yɛli u, “Yɛhudiyadoo n nyɛ ma? - Ay! i maŋtoori butiri niriba maa zaŋŋi i n‑ti ma na - halli ya Gyeeŋŋu Toondaana gba. Tumbɛbɔ ka i daa tum?” ³⁶Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, ni, “N naam pa la duniya wa puuni naam. Di yi pa lala, n nyaandɔliba da naa n‑zabi n‑ta’ai ma ka sɔ ku zaŋŋi ma n‑niŋi Yɛhudiya dima maa nuu ni. Man mun naam suulinsi bu yi la duniya wa ni na.” ³⁷Ka Pailiti yɛli, “Asee i nyɛ la naaba, fa?” Ka Yisa daa labsi, ni, “Nyini n nyɛ ŋɔn yɛli, ni, naaba n nyɛ ma. Dinŋɔ zugu ka ba daa dɔ’ai ma, ni n di sɛhara n‑tiri yɛlimaŋni yɛla. Ŋɔnkam nyɛ yɛlimaŋni daana wumni n kukɔri maa.” ³⁸Ka Gɔmna Pailiti daa labsi n‑yɛli u, ni, “Bumbɔ n nyɛ yɛlimaŋni wa?”

Ka Pailiti ŋɔn daa yɛli lala n‑naai, u daa laa n‑yi Yɛhudiya dima maa saani nti yɛli ba, ni, “M bu nya taalli doo wa saani. ³⁹Amaa ya kaari m bɛ ni, ni, n zaŋŋi dansarika daana sɔ n‑yiisi n‑ti ya na, ya Yakki-n‑Gaari Kyuu wa zugu. Tɔ, ya boori n yiisi Yɛhudiya dima Naaba wa n‑ti ya na, bee?” ⁴⁰Amaa ba daa laa n‑kaasi pampam n‑yɛtti, ni, “Pa doo wa, see Barabasi!” (Ŋɔn Barabasi mun daa nyɛ la fafaara.)

¹Di saha ka Gɔmna Pailiti daa zaŋŋi Yisa n‑tisi ka ba zaŋŋi daari n‑feebi u. ²Ka soogyadima maa daa zaŋŋi goosi m‑paam, ka yɛtti, ni, naam zupiliga n nyɛ ka. Ba daa zaŋŋi ka m‑pili u zugu, ka zaŋŋi naam kparizeoo n‑yeeli u. ³Ba daa kyɛnni u saani na nti maanni u la ansarisi, ni, “Ndana, m Ba Izraɛli Naaba!”, ka lɔbri u pɛ’asi. ⁴Pailiti mun daa labi n‑yi n‑yɛli daadam maa, ni, “Tɔ! m mari u na nti ti ya, ni ya baŋŋi, ni, man bu nya u taaliseaa.” ⁵Ka Yisa daa yi na, ka u na pinni la goosi zupiliga maa, ka yɛ kparizeoo la. Ka Pailiti daa yɛli ba, ni, “Nnya doo maa!” ⁶Gyeeŋŋu kpamma maa mun daa nya u, ban ni ba Pirinsi dima maa, ka daa gbaai tasibu, ni, “Ya kpaasim u n‑tabli dɔpulli zugu! Kpaasim u!” Pailiti mun daa gyɛrigi n‑yɛli, ni, “Tɔ: ya deaam u n‑kpaasi ya mammansi! Man mun bu nya u taaliseaa ni n galim u.” ⁷Yɛhudiyadima maa daa labsi n‑yɛli “Ti mari la ti zaaligu ka di wulisi, ni, di sum ka u kpi, dama u zaŋŋi u maŋŋa n‑yɛtti, ni, Naawunni bii n nyɛ u.” ⁸Ka Gɔmna Pailiti ŋɔn daa ti wum lala maa, dabeem daa kpa u m‑paasi. ⁹Ka u daa mari Yisa n‑labi n‑kpɛ Baarikyi zɔŋŋu maa puuni m‑boosi u, ni, “Yɛni ka i yi na?”; ka Yisa daa bu labsi u seela. ¹⁰Ka u daa laa n‑yɛli u, “I ku tɔ’asi n‑ti ma? I bu mi, ni, m mari yiiko ni n kyɛ ka ba basi i, bee, ba kpaasi i n‑tabli dɔpulli zugu n‑ku i?” ¹¹Ka Yisa yɛli u, “I ka yiiko n nin toaai, di yi pa la yiiko maa yi Naawunni saani na. Dinzugu ninvugsɔ ŋɔn figsi ma n‑ti i la nin deaai taalli n‑gaari i.” ¹²Di saha zaŋŋi n‑kyɛnna ka Pailiti yi boori sɔseaa ŋɔn nin dɔli m‑basi Yisa. Amaa Yɛhudiyadima maa daa tasiri n‑yɛtta, ni, “I yi basi doo wa di wulisiya, ni, i pa la Room NaaTitaari maa zɔa! ninvugsɔ ŋɔn yɛnni, ni, u nyɛ la naaba - tɔ! di daama za’asiri NaaTitaari la naam maa!”

¹³Gɔmna Pailiti ŋɔn daa wum lala, u daa mari Yisa n‑yi na, ka daa zini u sariya karibu bimbinni maa zugu. Bɛni ka ba daa boonni, ni, ‘Litɔsitɔroota’ la, ka ka yuuri Hibruuli ni daa nyɛ la ‘Gabbata’ - ka di gbinni “Kuga Ziiya” maa. ¹⁴Di saha maa n daa nyɛ Yakki-n‑Gaari Kyuu siri maaligu daari, ka di daa paai agbaa saha ka Pailiti daa yɛli Yɛhudiyadima maa, ni, “Ya nyama, ya Naa maa nŋɔa!” ¹⁵Ban mun daa tasi pampam n‑yɛli, ni, “Mari u m‑bakki! Kpaasim u n‑tabli!” Ka Pailiti daa boosi ba, ni, “Ammi, ya bu boori n ku ya Naaba maa?” Di saha ka gyeeŋŋu kpamma maa daa labsi n‑yɛli, “Ay! - Ti ka Naaba, m‑paasi Room NaaTitaari maa zugu!” ¹⁶Di saha ka Pailiti daa zaŋŋi Yisa n‑tisi ni ba ti ku u.

Dinzugu ba daa zaŋŋi Yisa ¹⁷n‑kyɛ ka u bugi u maŋtoori kum dɔpulli daari n‑kyaŋŋi nti paai ya’aseaa ban boonni “Zuguŋmaaŋŋu Ziiya”, di n nyɛ, Hibruuli ni, ‘Gɔligɔtta’ la. ¹⁸Bɛni maa ka ba daa kpaasi u n‑tabli dɔpulli maa zugu ka zaŋŋi ka n‑sa, ka laa n‑kpaasi niriba ayi m‑paasi u zugu, n‑zaŋŋi ba yinni dɔpulli n‑sa Yisa ya’ari wa sa, ka zaŋŋi kanla muna n‑sa u ya’ari wa sa, ka Yisa daa bɛ ba sunsukkuni. ¹⁹Gɔmna Pailiti daa pun sɔbi bunni n‑tabli dɔpulli maa saazugu, ni, “Yisa, Nazarɛti doo la, nŋɔa: Yɛhudiyadima Naaba.” ²⁰Yɛhudiya niriba pam daa karim lala sɔppu maa, dama ban daa kpaasi Yisa seela ni Gyɛrusalɛm timpuuni daa bu wɔ’a; halli ba daa sɔbi ka Hibruuli yɛttɔ’a, ni Room yɛttɔ’a ni Griiktiri gba. ²¹Yɛhudiya gyeeŋŋu toondaandima maa mun daa yɛli Pailiti ni, “Ay! di sɔbi, ni, ‘Yɛhudiyadima Naaba’ amaa, ni ‘U yɛli u mammaŋŋa yɛla, ni, “Yɛhudiyadima Naaba n nyɛ ma.” ’ ” ²²Ka Pailiti daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Man ŋɔn sɔbi seem la, di sɔbiya!”

²³Soogyadima anaasi maa ŋɔn daa kpaasi Yisa n‑naai, ba daa deaai u situra m‑puri bunaasi n‑tɔri taaba. U waari kparigu mun n daa nyɛ bunsuŋŋu, ka ba wugi ka bummunni ka bu sɛ ka tanni: ²⁴ka ba daa yɛli taaba, ni, “Ya di kyɛ ka ti toaai ka n‑tɔri see ka ti tɔ tɛtɛ m‑baŋŋi ŋɔn ya deaai!” Lala ka din daa sɔbi n‑dooli siri daa niŋi, ni#:-

“Ba zaŋŋi n situra n‑tɔri n‑ti taaba

Ka tɔ la tɛtɛ n kyinkyinni zugu.”

Tɔ: soogyadima maa ŋɔn daa tum seem nla. ²⁵Tɔ, ka pɔ’aba daa zɛ n‑tabi Yisa dɔpulli ziiya: u ma Mariama n daa bɛ ni, ni ŋɔn Mariama sunzɔ la; ni u tɔ’ama, Klɔpaasi pɔ’a; ni Mariama Magdala tiŋŋa pɔ’a la gba. ²⁶Ka Yisa daa nya ka u ma n zɛya, ŋɔn ni u nyaandɔlisɔ ŋɔn daa wuri pam la gba. Ka u yɛli u ma maa, ni, “Nyama, m ma, i bii nŋɔa.” ²⁷ka laa n‑yɛli doo maa, ni, “Nyama, i ma nŋɔa.” Ka di saha zaŋŋi n‑kyɛnna u nyaandɔla wa daa deaai Yisa ma u toori yiri maa ni.

²⁸Tɔ: di daa niŋi lala, ka Yisa daa naayi ti baŋŋi, ni, u tum bunseelikam zaa n‑naai. Di saha ka u daa yɛli, “Kɔnyuuri m mari ma!” - ka yɛligu wa gba dɔli la din daa pun sɔbi n‑dooli Litaafi maa ni seem la. ²⁹Di saha ka damiisiri n daa bɛ dukku ni n‑zɛ bɛni. Ka ba daa zaŋŋi sɔ’asu n‑niŋi daam maa ni n‑kusi ka n‑tabli bunni zugu n‑duusi m‑paai u noori, ni, u nyuuma. ³⁰Ka Yisa ŋɔn daa nyu n‑naai maa, u daa yɛli, ni, “Di naaya!”, ka daa sunni u zugu n‑leebi bunni din ka ni.

³¹Dirindaari maa daa nyɛ Kyuu maa siri maaligu dabsiri, ka lala zugu ka Yɛhudiyadima maa daa bu boori la niriba n kpalim n‑tabli dɔpula maa ni ba ti kpi ka di bɛ la Kyuu la Vuusim Dabsiri maa ni, dama dabsitibsiri daari n‑daa la. Ka ba daa susi Gɔmna Pailiti, ni, u kyɛ ka ba kabsi niriba maa gbaya ka ba kpi yooma ka ba sigsi ba na. ³²Di zugu ka soogyadima maa daa paai ba saani n‑kabsi doo yinni gbaya, ni ŋɔnla gba gbaya - dɔseeba ban daa la’am n‑kpaasi Yisa saani la. ³³Amaa ban daa paai Yisa saani na nti nya ka u pun kpi ni maa, ba daa bu kabsi u gbaya. ³⁴Amaa ba ninvugsɔ daa zaŋŋi u kpanni n‑kusi Yisa pulugri ka ziim daa toosi n‑yi na, ni koom m‑paasi. ³⁵[Tɔ, ya bu nya? - ŋɔn yɛtti lahabaari wa n daa bɛ bɛni ka u nini nya. U lahabaari yɛligu wa nyɛ la yɛlimaŋni: u mammaŋŋa mi halli, ni, yɛlimaŋni n nyɛ di, ni ya gba ti niŋi yɛdda di zugu.] ³⁶Anŋɔ zaa daa niŋi lala ni di kyɛ ka din daa sɔbi n‑dooli siri niŋi yɛlimaŋni, ni, “U kɔba muna - aseaa zaa ku kabsi.” ³⁷Ka di laa n‑sɔbi yaasa, ni, “Ba nin gɔsi n‑nya ban daa kusi sɔ la.”

³⁸Tɔ: dɔsɔ n daa bɛ ni ka u yuuri boonni Gyoosɛfi, ŋɔn daa yi Arimatii tiŋŋa la na. Ka ŋɔn Gyoosɛfi daa nyɛ sɔ ŋɔn daa dɔli la Yisa, amaa u daa sɔ’ai n‑dɔli ni, Yɛhudiyadima maa dabeem zugu. Ka Yisa kum nyaaŋŋa u daa kyɛ Pailiti saani na nti susi u, ni, u kyɛ ka u deaai Yisa ningbiŋŋu la n‑sɔ’ai. Ka Pailiti daa sakki n‑ti u. Ka Gyoosɛfi daa kyaŋŋi nti deaai ningbiŋŋu maa m‑bakki n‑kyaŋŋi. ³⁹Nikɔdiimusi gba daa dɔli ŋɔn Gyoosɛfi n‑kyɛ na, ka u daa mari turaaliseesi ni kpanyuuma an mari nyunya’asa ka a ligri zoaai. U daa mari a pam gba. Nikɔdiimusi ŋɔn daa pun kyɛ Yisa saani na yuŋŋu la n‑daa la. ⁴⁰Ba daa zaŋŋi Yisa ningbiŋŋu maa n‑vili n‑vili tampeela n‑niŋni turaali dima wa, hoo ba Yɛhudiyadima kum sɔ’abu kaari ŋɔn daa nyɛ seem. ⁴¹Ka gaadi daa bɛ bɛni, ziseaa ban daa ku Yisa la ni, ka gaadi maa puuni ka ba daa pun kyiibi tampifeoo gballi duu, amaa ka na bu zaŋŋi sɔ n‑sɔ’ai ka puuni. ⁴²Bɛni ka ba daa zaŋŋi Yisa n‑dooli, dama ka daa bu wɔ’a: ba daa na kur teesiri la Yɛhudiyadima Kyuu maa siri maaligu dabsiri yɛla.

¹Din daari asuba pinipini - Alahadaari n‑daa la - halli beoo ŋɔn daa na bu neaai la, Mariama, Magdala tiŋŋa pɔ’a la, daa kyaŋŋi dabɔri maa ni. Ka u daa ti nya ka kugri maa laa n‑ka dabɔri maa noori ni. ²Ka u daa zɔ n‑labi Saimoon Piita saani na, ŋɔn ni Yisa nyaandɔla sɔa, dɔsɔ Yisa ŋɔn daa wuri pam la. M‑paai ba na nti yɛli ba, ni, “Ba zaŋŋi ti Dugma n‑yiisi u dabɔri maa ni na, ka ti bu mi ba n zaŋŋi u n‑niŋi seela!” ³Ka Piita ni nyaandɔla wa daa doaai n‑kyaŋŋi dabɔri maa ni. ⁴Ba bayi maa daa zɔra, ka ŋɔnla daa zɔ n‑gaari Piita n‑daŋŋi u tooni m‑paai dabɔri maa na. ⁵U daa kunni n‑nya tampeela maa ŋɔn dɔya, amaa u daa bu kpɛ dabɔri duu maa ni. ⁶Di saha ka Piita daa kari u nɔba ka naayi paai na nti kpɛ dabɔri duu maa ni. Ŋɔn gba daa gɔsi n‑nya tampeela ka a dɔya, ⁷ka daa laa n‑nya kyinkyinseaa ba n daa zaŋŋi m‑pili Yisa zugu la - kana mun daa kpabi ni n‑dɔ kpaŋŋa sa, ka daa ka tampeela maa ziiya. ⁸Di saha maa ka nyaandɔla la gba daa kpɛa - sɔ ŋɔn daa daŋŋi tooni m‑paai bɛni la. Ŋɔn mun daa gɔsi n‑nya, ka daa niŋi yɛdda. ⁹(Ya bu nya? Ba daa na kur bu baŋŋi Litaafi maa ŋɔn daa yɛli seem la, ni, see ka u doaai kum ni.) ¹⁰Ka ba bayi maa daa labi n‑kuli.

¹¹Mariama mun daa kpalim n‑zɛ la dabɔri maa zii n‑kumna. U daa kur kpalim n‑kumni maa, ka kunni n‑gɔsi dabɔri duu maa puuni ¹²nti nya malaakadima ayi ka ba yɛ neenpeela n‑zi n‑tabi Yisa ningbiŋŋu maa ŋɔn daa dɔ seela. Ba yinni n daa zi Yisa zugu ya’ari ni, ka ŋɔnla mun daa zi u gbaya ya’ari. ¹³Ka ba daa boosi Mariama n‑yɛli, “Pɔ’a, bɔ n niŋi ka i kumna?”; ka u daa labsi n‑yɛli ba, ni, “Ba zaŋŋi la n Dugma, ka m bu mi ba n zaŋŋi u n‑niŋi seela.” ¹⁴Di saha ka u daa ŋmaligi u nyaaŋŋa nti nya Yisa ka u zɛya, amaa u daa bu baŋŋi, ni, Yisa nla. ¹⁵Ka Yisa daa boosi u, ni, “M ma, bɔ n niŋi ka i kumna? I boori la sɔ ziiya, bee?”: ŋɔn mun daa teesi, ni, gaadi maa daana n nyɛ u, ka dizugu u daa yɛli u, ni, “M Bapira, nyin yi zaŋŋi u m‑bakki, nyin wulisi ma ka n kyaŋŋi nti zaŋŋi u.” ¹⁶Ka Yisa daa yɛli u, “Mariama!”, ka ŋɔn mun daa ŋmaligi u saani nti yɛli u, ni, “Rabooni!” (Hibruuli nla, ka di gbinni n nyɛ, ni, ‘N Karimba!’). ¹⁷Ka Yisa daa yɛli u, ni, “Di siisiri ma, dama n na bu labi m Ba maa saani. See ka i kyaŋŋi nti yɛli m mabiisi maa, ni, n doaaya ka n ya n‑labi m Ba Naawunni saani, ka u nyɛ la ba gba Ba Naawunni.” ¹⁸Di saha ka ŋɔn Mariama Magdala la daa kyaŋŋi nti yɛli Yisa nyaandɔliba maa, ni, “Mani n nya ti Dugma!”, ni, u daa yɛli anŋɔ zaa n‑ti u.

¹⁹Di dabsiri maa, Alahadaari maa, zaanoori saha, ka Yisa nyaandɔliba maa daa la’am taaba n‑kpɛ duu ni nti kpari dunoori maa, dama ba daa zɔri la Yɛhudiya dima maa dabeem. Di saha ka Yisa daa kpɛ na nti zaani ba sunsukkuni m‑puusi ba. ²⁰Ka ŋɔn daa puusi ba n‑naai maa, u daa zaŋŋi u nuusi ni u pulugri n‑wulisi ba. Di saha ka u nyaandɔliba maa sufu daa maai pam, ni, ba nyaya, ni, ba Dugma nla. ²¹Ka Yisa daa laa m‑puusi ba yaasa, ka daa yɛli ba, ni, “M Ba ŋɔn daa tum ma na seem la, lala ka n ya n‑tum yarima gba.” ²²Di nyaaŋŋa ka u daa vuusi vuusim n‑ti ba ka yɛli, “Ya deaam Sii Kasi la. ²³Ya yi ti kyɛ sɔ tumbeeri taalli m‑pɛŋŋi u, di daama siri nin nya kyɛ-m‑pɛŋŋi: ka yan mun yi kyɛ ka sɔ taalli ti kpalim n‑dɔli u, di daama nin kpalim m‑mari taalli.”

²⁴Tɔ, ka Tɔmaasi daa ka bɛni, ban daa pa sɔ yupaa, ni, ‘Gyeaa la’: Yisa ŋɔn daa kpɛ ba saani na sahanseaa la u daa ka ba saani. ²⁵Sahanseaa ka u nyaandɔlitaaba daa ti nya u nti yɛli u, ni, “Ti nya ti Dugma!”, ŋɔn Tɔmaasi daa gyɛrigi n‑yɛli, “M mammaŋŋa yi bu nya u nuusi ka kpaasi daalima m bɛ a ni, halli n‑laa n‑zaŋŋi n nubila wa n‑tum u nuusi dansi wa ni, ka zaŋŋi n nuu n‑kpeesi u pulugri la daŋŋa ni gba - ay! di yi pa lala n ku niŋi yɛttɔ’a maa yɛdda.” ²⁶Ka di daa niŋi dabsa anii ka ba daa maali n‑la’am n‑kpɛ duu ni, ka Tɔmaasi mun gba daa bɛ ba saani. Ba daa laa n‑kpari dunoori, ka Yisa daa laa n‑kpɛ na nti zaani ba sunsukkuni m‑puusi ba. ²⁷Di saha ka u daa yɛli Tɔmaasi, ni, “Tɔ! zaŋŋi i nubila n‑tum na n‑nya n nuusi, ka zaŋŋi i nuu n‑kpeesi n pulugri wa daŋŋa wa ni! Ka di laa n‑za’asiri yɛdda niŋbu, amaa ka niŋi yɛdda.” ²⁸Ka Tɔmaasi daa labsi n‑yɛli u, ni, “Nyin n nyɛ Naawunni n‑ti ma: n Dugma n nyɛ i!” ²⁹Yisa mun daa yɛli u, “I nini n nya maa, ka di zugu ka i niŋni yɛdda, bee? Zugsuŋŋu siri nin bɛ ni n‑tiri seeba ban bu nya amaa ka niŋni yɛdda!”

³⁰Tɔ: di nyɛ la yɛlimaŋni - Yisa siri daa tum tunkara ni makkri yɛla pampam m‑paasi anŋɔ zugu, ka daa wulisi u nyaandɔliba maa. Pa anŋɔ yɛla zaa n sɔbi n‑niŋi bukku wa puuni. ³¹Aseesi mun sɔbi n‑dooli kpa, ni ya ti niŋi yɛdda ka baŋŋi, ni, Yisa nyɛ la Masiiya maa, Naawunni ŋɔn tum sɔ na ka diisi u naam la - halli Naawunni Bii n nyɛ u gba. Ka anŋɔ sɔbiya, ni ya ti niŋi lala yɛdda ka lala zugu ya nin ti nya nyɔvuri ŋɔn Yisa yuuri zugu.

¹Yɛla wa zaa nyaaŋŋa ka Yisa daa maali n‑wulisi u maŋŋa n‑ti u nyaandɔliba maa yaasa, ka ba daa bɛ Taibiriyasi mɔ’ari ziiya. Di daa niŋi nŋɔa#:- ²Yisa nyaandɔliseeba daa la’am m‑bɛ ni: Piita daa bɛ ni, ni Tɔmaasi, ban daa pa sɔ yupaa, ni, ‘Gyeaa la’ maa, ni Nataniyɛli ŋɔn daa yi Kanna ni na, tinseaa kan zɛ Galilii tingbaŋŋu maa ni; ka Zɛbidii biisi maa daa paasi ba zugu, ni niriba ayi yaasa. ³Di saha ka Saimoon Piita daa yɛli, ni, “N wa la zaasim gbaabu tuma ni.” Ka ba zaa yɛli u, ni, “Tɔ! Ti gba ya dɔli i n‑kyaŋŋi.” Ka ba daa yi n‑kyaŋŋi mɔ’ari la ziiya n‑kpɛ nyariŋŋu n‑du. Ka ba daa tum halli ka beoo neaai, n‑wɔlim n‑gyɛa. Ba daa bu gbaai halli ziŋŋa yinni. ⁴N‑neaai beoo asuba pinipini ka Yisa daa zɛ mɔ’agbiriŋŋu ni. Amaa u nyaandɔliba maa daa bu baŋŋi, ni, ŋɔna nla. ⁵Ka u daa tasi n‑yɛli ba, ni, “M biisi, yee! Ammi, ya gbaai la bundira?”, ka ba labsi n‑yɛli u, ni, “Ay!” ⁶Ni, “Tɔ: see ka ya zaŋŋi laaŋŋu maa n‑lɔbi nyariŋŋu maa nudirigu lugri ziiya! Lala ka ya nin ti nya.” Ka ba daa niŋi lala. Ka ba daa yɛli, ni, ba ya voaai laaŋŋu maa n‑niŋi nyariŋŋu puuni, ka vaai n‑kɔŋŋi, dama zimi pampam daa bɛ ka ni, ka ba daa bu nyaŋŋi n‑voaara. ⁷Di saha ka nyaandɔlisɔ Yisa ŋɔn daa wuri pam la daa ti yɛli Piita, ni, “Ti Dugma nla!” Ka Saimoon Piita ŋɔn daa wum lala maa, u daa yɛ u kparigu - dama u daa pun yeaai ka, ni u tumna - ka yikki n‑lu mɔ’ari koom maa ni. ⁸Ka u nyaandɔlitaaba daa duusi nyariŋŋu maa n‑dɔli u nyaaŋŋa: ba daa mari laaŋŋu maa, ni zimi maa, n‑darigri halli nti paai mɔ’aduuri maa na: di daa bu wɔ’a gba. ⁹Ba daa paaya, nti nya bugunsaala, ka zaasim beela ni paanu daa tɔm ka zugu n‑seera. ¹⁰Ka Yisa daa yɛli ba, “Ya zaŋŋi yan na pun gbaai zinseesi la na!” ¹¹Di saha ka Saimoon Piita daa labi n‑kpɛ nyariŋŋu maa ni nti gbaai laaŋŋu maa n‑darigi n‑niŋi tinkuumni maa ni. Zimi pam n daa bɛ ka puuni, bunkara zaa, ka a daa paai zinkɔbga ni pisinu ni ata: ka di zaa yɔri, laaŋŋu maa daa bu sa’am a tibsim zugu. ¹²Ka Yisa daa yɛli ba, ni, “N zuusi ya! Ya kyɛm na n‑su noori!” Ka vi daa mari ba ka ba daa bu boosi u, ni, “Nyin n nyɛ ŋɔni?”, dama ba daa mi, ni, ti Dugma n‑daa la. ¹³Ka Yisa daa zaŋŋi paanu maa n‑ti ba na, ni zinseera gba. ¹⁴Tɔ: Yisa ŋɔn daa wulisi u maŋŋa n‑ti u nyaandɔliba, ni, u yisigi kum ni na, zii napɔmbuta n‑daa la.

¹⁵Ka ban daa di n‑naai maa, Yisa daa yɛli Saimoon Piita, ni, “Saimoon, nyin Gyɔni bii wa, i wuri ma n‑gaari niriba wa, bee?” Ka u daa yɛli, “Ii, n Dugma, i mi, ni, n nyɛ la i zɔa.” Ka u yɛli u, ni, “Wubsima n pɛbisi wa.” ¹⁶Ka u daa maali n‑yɛli u yaasa, ni, “Saimoon, nyin Gyɔni bii wa, i wuri ma, bee?” Ka u daa yɛli, “Ii, n Dugma; i mi, ni, n nyɛ la i zɔa.” Ka u yɛli u, “Kur guri n peesi.” ¹⁷Ka u maali n‑yɛli u napɔmbuta daana, ni, “Saimoon, nyin Gyɔni bii wa, ammi, i siri nyɛ la n zɔa?” Di saha ka Piita sufu daa bu maai, Yisa ŋɔn boosi u di napɔmbuta wa, ni, u zɔ n nyɛ u, bee? Di zugu u daa labsi n‑yɛli u, ni, “I mi n yɛla halli zaa, n Dugma; ka baŋŋi, ni, n nyɛ la i zɔa.” Ka Yisa yɛli u, “Kur wubsiri n peesi maa.” ¹⁸Ni, “Yɛlimaŋni ka n yɛtti i wa, ni, nyin ŋɔn daa nyɛ na’akyimbila, i daa bɔbi i maŋŋa n‑kyaŋŋi i sufu yuubu kyɛnni, amaa nyin yi ti kurigi maa i nin teaai i nuusi ka ba nin yeeli i n‑taasi i ya’aseaa i sufu ŋɔn bu boora.” ¹⁹Yisa ŋɔn daa yɛli u lala, u daa wulisiri la u kum soori yɛla n‑tiri u, ni, lala ka u nin ti ti Naawunni gyirima. Ka naayi yɛli u, ni, “Kur dɔli n nyaaŋŋa.”

²⁰Di saha ka nyaandɔlisɔ Yisa ŋɔn daa wuri pam la daa bɛ bɛni, ka Piita daa ŋmaligi n‑gɔsi n‑nya nyaandɔla wa ka u dɔli la ŋɔn ni Yisa nyaaŋŋa ka ba sɔsira: dɔsɔ ŋɔn daa pɔri n‑tabli Yisa saani yuŋŋu Kyuu bundira diibu saha nla, sahanseaa ka u daa vuui m‑paai Yisa saani m‑boosi u, ni, “Ni, ti ninvugsɔ ya figsi i - ka ŋɔni nla, n dugma?” ²¹Ka Piiya daa nya u ka daa boosi Yisa n‑yɛli, ni, “N Dugma, ka ŋɔnŋɔ fa?” ²²Ka Yisa daa labsi n‑yɛli u, “Halli n yi ti boori ni u kpalim m‑bɛ ni halli ni n ti labi na, pa i yɛlli nla: nyin mun ka n yɛtta - kur dɔli ma!” ²³Lala maa zugu ka ninvugseeba daa yɛtti taaba, ni, nyaandɔla wa ku kpi: amaa Yisa daa bu yɛli, ni, u ku kpi; u daa yɛli Piita, ni, “Halli n yi ti boori ni doo wa kpalim m‑bɛ ni halli ni n ti labi na, pa i yɛlli nla.” ²⁴[Ŋɔna n nyɛ Yisa nyaandɔlisɔ ŋɔn daa nya anŋɔ zaa n‑sɔbi n‑ti ti la; ka tin mun mi, ni, ŋɔn wulisi seem wa zaa nyɛ la yɛlimaŋni.] ²⁵Tɔ; ka Yisa daa tum tuntumsa pam m‑paasi anŋɔ zugu. A zaa yi ti sɔbi n‑dooli yinniyinni, n bu teesi, ni, paalu naa m‑bɛ duniya wa zaa puuni ni ba ti mari lala litaafidima maa n‑su.