GYEEMSI

Gbanseaa

GYEEMSI

ŋɔn daa sɔbi

¹Mani, Gyeemsi, n sɔbri wa m‑puusiri ya. N sɔbri n‑tiri ya Izraɛli za’anɔya pii-ni-ayi niriba, yaseeba ban wurim m‑bɛ duniya tingbana la zaa. Man Gyeemsi mun nyɛ Naawunni ni ti Dugma Yisa Kirisita daabri la.

²M mabiisi, sahaseaa zaa ya yi ti bɛ zamsigu zaa puuni, ya kyɛ ka ya kpalim m‑mari sufupeelli; ³ka baŋŋi, ni, ya yɛdda zamsigu maa kyɛ ka ya nyari sufukpeemni. ⁴Ka ya zɛ yummu n‑kyɛ ka ya sufukpeemni maa kpaŋŋi zaa n‑naai, ka di zugu ka ya nin doaai na suŋŋa ka ku kɔŋŋi bunseelli kam zaa. ⁵Amaa ya sɔ yi ti kɔŋŋi yam, ŋɔn susim Naawunni ka u nin deaai. Dama Ŋɔna n tiri sɔkam ka bu za’asira. ⁶Amaa see ka di daama mari yɛdda n‑susira, ka di zulisira, dama ŋɔnkam zulisiri ŋmanni la mɔ’ari, pɛbsigu ŋɔn zeeri ka sahanseaa la, ka ka kɔmiisi laanni n‑kyɛnni ka labri na. ⁷Di daama di teesiri, ni, u nin nya bunseelli ti Dugma saani. ⁸Teesa ayi daana n nyɛ u, u ku zɛ yimmu, u laanni ni u yɛla zaa puuni.

⁹Kyɛ ka ya mabitarima mari sufupeelli, dama Naawunni kyɛ ka u yuuri du. ¹⁰Ka bundaana gba mari sufupeelli, ba yi ti sigsi u n‑labsi u nyaaŋŋa, dama u nin ti kuui m‑basi kaman mɔpuum. ¹¹Wuntaŋŋa yi pusi nti bii pam, moori maa kuuri ni ka a puum suui, ka a veelim sa’am; lala ka bundaana gba nin ti suui n‑lu u beesigu puuni.

¹²Zugsuŋŋu bɛ ninvugsɔ ŋɔn mari sufukpeemni n‑zɛ yummu zamsigu puuni la, dama zamsigu nyaaŋŋa u nin deaai nyɔvuri piiniseaa ka ti Dugma basi nangbambasiri, ni, u nin zaŋŋi n‑ti seeba ban wuri u la. ¹³Sɔ yi ti nya zamsigu, ŋɔn di yɛli, ni, Naawunni n zamsiri u, dama bumbeoo ku toaai n‑zamsi Naawunni, u gba mun ku zaŋŋi bumbeoo n‑zamsi sɔ. ¹⁴Ti mammansi ningbinkɔrisi n kyɛ ka ti nyari zamsigu, sahaseaa ti ningbinkɔrisi yi ti yɔmsi ti n‑kpeesi zamsigu ni maa. ¹⁵Ningbinkɔrisi mun yi gbaai puuwa, ka dɔ’ari la ala’akyi; ka ala’akyi yi ti zoaai, ka mun dɔ’ari la kum.

¹⁶Dinŋɔna yan di kyɛ ka ba yɔmsi ya, m mabisuma! ¹⁷Piinisuŋŋu kan veela zaa yi la saazugu na, n‑yiiri ti Ba saani na, Sɔ ŋɔn su bunseesi an neaari saazugu zaa maa. Ŋɔn mun bu takkra, u bu ŋmanni la hoo sisiisi an ta’asira. ¹⁸Ŋɔna n daa yɛli, ni, u dɔ’ai ti ni, ni ti leebi u yɛlimaŋni yɛligu biisi, ka ti niŋi hoo u puu antaam bundira piiligu.

¹⁹M mabisuma, ya kpasim dinŋɔa: sɔkam gbaam wumpu yoomyooma, amaa u di gbaai yɛttɔ’a yooma, bee, u di kyɛ ka u sufu yisigi yooma! ²⁰Dama ninsaala sufuyisigri bu tiri yɛlimaŋni beesiseaa Naawunni ŋɔn boori maa. ²¹Dizugu ya basima dɔgoorilim ni pɔ’agoorilim, ni yɛlibeeri an zoaari pam zuna wa, ka deaai yɛttɔ’aseaa ban pun buri i sufu ni la. Kana nin fa ya m‑basi.

²²Yan di kyɛ ka ya wumni la Naawunni yɛligu ka bu tumni hoo din wulisi ya seem: lala maa ya kur yɔmsiri la ya mansi. Ya tumma din yɛli seem maa! ²³Ŋɔnkam wumni yɛligu maa ka bu tumni din yɛli seem maa ŋmanni la hoo dɔsɔ ŋɔn gɔsi mansɔ’asi puuni, ni u nya u nindaa, ²⁴ka yi gɔsi ka bakki, u yi tam la yooma u nindaa ŋɔn bɛ seem. ²⁵Amaa dɔsɔ ŋɔn gɔsi zaalisuŋŋu bunsuma soori maa, ni sɔseaa kan tisiri mansuulinsi, ka kpalimni n‑niŋni lala - halli u bu tamni ŋɔn wum seelli maa amaa ka niŋi lala - di daama nin nya anfaani u tuma ni.

²⁶Sɔ yi teesi, ni, u nyɛ la zaaligu sɔdɔla amaa ka bu gbaai u zulimni garigɛ suŋŋa, u yɔmsiri la u maŋŋa, ka sɔseaa ŋɔn dɔla maa ka anfaani. ²⁷Ti Ba Naawunni ŋɔn sakki sɔseaa, ni, kana n nyɛ bunkasi ka ka lasim nŋɔa#:- ni, ti gɔsim kpibisi ni pukɔya ba wahala ni n‑suŋŋi ba, ka kyɛ ka ti duniya wa yɛla di sa’am ti.

¹M mabiisi, ti Dugma Yisa Kirisita Masiiya nyɛ la pɛ’abu zaa Daana, ka ti mun niŋi u yɛdda maa; dizugu yan di tibgri niriba n‑gamsiri hoo ya nini ŋɔn nya ba seem maa. ²Di pa seem bundaana yi ti piri salima nuntuuwa m‑bɔbi suŋŋa n‑kyɛ ya la’aŋŋu ni na, ka nɔndaana gba bɔbi u neenkyɛra n‑kyɛ na. ³Ya yi ti tisi ŋɔn bɔbi suŋŋa la gyirima, n‑yɛli u, “M Ba, i ku zinni zizisuŋŋu wa ni?”, ka yɛli nɔndaana la, “Zaanma kpa sa!”, bee, “Zinma tiŋŋa, n nɔba tooni!” ⁴Dinŋɔna, ya tum taalli ya ninvuggaŋŋni la zugu. Halli ya zaŋŋni ya teesibeeri n‑katti la sariya ka di ka la yɛlimaŋni. Di pa lala?

⁵N zɔsuma, ya wumma! Naawunni n daa yiisi duniya wa nɔndaandima ni ba ti niŋi u yɛdda, ka dizugu ba nyɛ la bundaandima u saani. Ba nin di faari nti su Naawunni naam beebu, hoo ŋɔn daa basi nangbambasiri n‑zaali ban wuri u la seem maa. ⁶Di zaa yɔri, ya na kur zeemni la nɔndaandima! Yaasa - bandima n namsiri ya ka mari ya n‑yiiri sariya kattiba tooni la? Pa bundaandima nla? ⁷Ban n tɔ’asiri yɛttɔ’ayɔya an sa’amni ya Dugma yusuŋŋu wa! ⁸Naawunni Litaafi maa mari la Naaba zaaligu yɛla, ka di yɛliya, ni, “Wura i taraana hoo nyin wuri i mammaŋŋa seem la!” Tɔ, ya yi niŋni lala maa, di veela. ⁹Amaa ya yi tibgri niriba ba bɔbri zugu ya tumni la taalli, ka zaaligu maa wulisi, ni, ya galimiya. ¹⁰Dama ninvugsɔ ŋɔn dɔli zaaligudima zaa, amaa ka galim zaaligu yinni kɔkɔa, lala nira galim la zaaligu zaa. ¹¹Dama Naawunni daa yɛli, ni, “Di tum zina!”, ka daa laa n‑yɛli, ni, “Di ku ninsaala!” Dizugu i yi bu tum zina, amaa ka i ku nira, i bu tum la taalli ka galim zaaligu? ¹²Ya kyɛ ka ya yɛttɔ’a ni ya tuma ŋmanni la ninvugmaŋni dina - ninvugsɔ ban nin ti zaŋŋi zaaligu seaa din tisiri la mansuulinsi la n‑kari u sariya, ka u ka taalli kam zaa. ¹³Sariya karibu daari, Naawunni ku ti zɔ namboo n‑ti ninvugsɔ ŋɔn daa bu zɔri u kpeaa namboo; amaa ka nambɔzɔtta nin mari sufupeelli, lala dabsiri maa daari.

¹⁴Tɔ, m mabiisi, ninvugsɔ yi ti yɛli, ni, u mari la yɛdda, ka mun bu tumni tunsuma, bɔ yɛdda nla? Lala taabu yɛdda nin toaai n‑tiligi sɔa? - Ay! ¹⁵Ya mabisɔa, doowa bee pɔ’a, yi ti yɛli, ni, u ka kparigu bee, bundirigu, ¹⁶ka ya ninvugsɔ yi ti yɛli u, ni, “Bɛ ni suŋŋa ka diri n‑tigra; waari mun di wum i!” ka bu ti u ŋɔn boori seelli maa, suŋŋsim bɔ nla? ¹⁷Tɔ: yɛdda nyɛ la lala: tunsuma yi ka yɛdda ni, ka kpi ni.

¹⁸Di yi pa seem ka ninvugsɔ ya n‑yɛli, ni, “Tɔ; nyin mari la yɛdda, ka man mun mari tunsuma. Di zaa nla!” Tɔ! - man nin kyɛ ka n tunsuma wulisi i n yɛdda maa ŋɔn nyɛ seem; ka nyin mun ya niŋi la wula n‑wulisi ma i yɛdda ŋɔn nyɛ seem, halli i yi ka tunsuma? ¹⁹Ni, i niŋi yɛdda, ni, Naawunni yinni m bɛ ni? Di veela! Amaa baŋŋma, ni, arizimbeeri gba mari lala yɛdda maa - ka di zugu ba gyigri ni, dabeem zugu. ²⁰Nyin yam kaalinsi daana wa! Baŋŋma, ni, yɛdda, ka tunsuma ka ni, nyɛ la yɔri! ²¹I baŋŋiya, ni, ti Ba Ibrahim tunsuma zugu daa kyɛ ka u leebi yɛlimaŋni daana, ŋɔn daa zaŋŋi u bii Yisahaaku ni u maali n‑tisi Naawunni zugu. ²²Bɛni ka i nin nya yɛdda ni tunsuma ŋɔn tumni n‑dɔla taaba seem. U tunsuma zugu daa kyɛ ka u yɛdda maa daa paai di tariga. ²³Litaafi maa ni ka di yɛliya, ni, “Ibrahim daa sakki n‑niŋi ti Dugma yɛdda, ka u yɛdda maa zugu daa kyɛ ka Naawunni daa yɛli, ni, u nyɛ la yɛlimaŋni daana.” Lala n kyɛ ka ba booli u, ni, ‘Naawunni zɔa’. ²⁴Ya bu nya? See ka tunsuma paasi ninsaala yɛdda ni, u ku toaai n‑niŋi yɛlimaŋni nira. ²⁵Lala yaasa ka Reehabu, gyɛ’amiru la, daa deaai saanseeba ban daa kpɛ na ni ba ti baŋŋi tiŋŋa maa kpeeŋŋu ŋɔn daa bɛ seem la. U daa wulisi ba sɔseaa ka ba yi Gyɛrikoo timpuuni n‑kuli. Pa u tunsuma zugu ka ba yɛnni, ni, u nyɛ la yɛlimaŋni daana? ²⁶Ningbiŋŋu maa yi ti wɔligi ka kyɛ siiya, ka kpi ni; ka di bɛ la lala - yɛdda yi wɔligi ka kyɛ tunsuma maa ka gba kpi ni.

¹M mabiisi, yan di kyɛ ka ya niriba pam ti leebi karimbadima; dama ya mi, ni, tirima ban tumni lala tuma maa - ti sariya karibu nin ti kpeem pam. ²Yɛlimaŋni ti ninsaadima zaa burigri la sɔsuŋŋu ni ka galimna: amaa ka ninvugsɔ yi bɛ ni m‑bu galim u yɛligu maa ni, lala nira nyɛ la ninvugsuŋŋu kasi, ka nyɛ sɔ ŋɔn nyaŋŋi m‑mari u maŋŋa. ³Ya bu nya? Ti yi zaŋŋi garigɛ n‑niŋi yoofu noori, ti nin nyaŋŋi u ka u sakki ti yuubu; ti nin mari u n‑tumni hoo tin boori seem. ⁴Yɛlimaŋni, nyarinkara an bɛ teeku ni maa, a yi kur karigi pampam seem, pɛbsigu m mari a n‑kyɛnni ni kpeeŋŋu. Amaa ba mari la bumbila fiiŋ kan ŋmaligra, ka nyarintitaari wa dɔli la ninvugsɔ ŋɔn duusiri maa ŋɔn gbaari soori seem maa. ⁵Zulimni gba nyɛ la dinŋɔa: ka n poora pam ningbina ni, ka mari yɛla pam.

M‑paasi yaasa - daari yi zoaai pam n‑dɔya, bugunsaalli yinni kɔkɔ nin toaai n‑kyɛ ka a zaa di. ⁶Yɛlimaŋni, ninsaala zulimni ŋmanni la bugum; ka bɛ la u ningbina maa ni kaman duniya yɛlibeoo n nyɛ ka - bumbeoo halli nti yakki. Ka sa’amni la u ningbina zaa, ka kyɛ ka u bɛ wahala ni sahakam zaa, hoo bugum puuni beesigu ŋɔn nyɛ seem; halli ka Sintaani bugum ziiya yiiko ni ka zulimni moaari ka dinni. ⁷Bunkɔbri balibu zaa, ni niinsi balibu zaa, ni bunvuura ni koom ni bunni zaa, saala nyaŋŋi ba zaa, ka ba zaa yiiko bɛ la u nuusi ni. ⁸Amaa zulimni ŋɔna, saala ka ka yiiko; ka nyɛ la bumbeoo ka bu vuusira; kan mari lɔkku seebu n kuura. ⁹Ti zaŋŋni la kana m‑pɛ’ari ti Ba Naawunni, ka laa m‑mari n‑tuuri ka galimni ninsaala, halli ka Naawunni daa naam saala ka u ŋmanni la ŋɔn Naawunni. ¹⁰Nangbanni yinni maa ni ka yɛttɔ’asuma yiiri na, ni yɛttɔ’abeeri m‑paasi. M mabiisi, lala ka soori halli beela. ¹¹Kɔbuliga nimbiri yinni ka kɔsuŋŋu yiiri na, ka kɔbeoo nin laa n‑yi ka ni na m‑paasi, bee? - Ay! ¹²M mabiisi, kinkaŋŋa nin toaai n‑wali taama? - bee, gaa nin toaai n‑wali kinkama? Ay, a ku nyaŋŋi! Ka dinŋɔna kɔbuliga ku toaai n‑yiisi kɔsuŋŋu ni kɔbeoo m‑paasi saha yinni.

¹³Tɔ; ka ŋɔni m bɛ ya sunsukkuni n nyɛ yamdaana ni baŋŋna? - Kyɛ ka di daama ti tumni tunsuma n‑sigsiri u maŋŋa, lala nin kyɛ ka ti nya u yam maa ŋɔn bɛ seem. ¹⁴Amaa ya yi mari nyuuri bee putoo ni zinyuu din yiiri ya sufu ni na, yan di nyuuri bara di zugu ka leebi ban kyiisiri yɛlimaŋni maa. ¹⁵Dama dinŋɔ taabu pa la yam seelli din yiiri la arizana ni na, amaa di nyɛ la duniya wa yam, din yi la daadam beesigu ni na; halli Sintaani n su di. ¹⁶Yɛlimaŋni, nyuuri zappu ni zinyuu ŋɔn bɛ seela, bɛni ka kyiisigu ni tumbeeri kam tuma gba bɛ ni. ¹⁷Amaa yam din yi arizana ni na nyɛ la halaali; ka din pa dinŋɔ zugu nyɛ la din kpamsiri sufudoaa ni baalimm beebu. Lala yam kyɛ ka nira deaari wulisigu, ka laa n‑nyɛ din kyɛ ka u zɔri la namboo zaa, ka tumni la tunsuma zaasa. U nin zɛ yummu n‑niŋi yɛdda daana, ka ka birikɔnsi halli beela. ¹⁸Ninvugsɔ ŋɔn bɛ la sindaani zoobu tuma ni ŋmanni la hoo ŋɔn butti bumbura sufudoaa zugu; lala nira nin ti ŋma u puu maa bundira, ka a nyɛ la taalli kyɛ-m‑pɛŋŋi Naawunni saani.

¹Tɔ; Bɔzugu ka zaba ni nangbankpeemni ŋmeebu bɛ ya sunsukkuni? Pa la ya kɔribeeri zugu, ni teesibɛseesi an zabri taaba ya sufu ni? ²Ya boori m‑boori ya sufu yuubu, n‑gyɛa, ka dizugu ya kuuri niriba. Ya zabri niriba nyuuri, ka dizugu ya ŋmeeri taaba nangbankpeemni n‑tuusiri tɔppu. Amaa ya bu susiri Naawunni ka lala zugu ka ya kɔŋŋna. ³Halli ya yi susiri gba, ya bu deaara, dama ya susigu bu dɔli soori; ya boori bunseesi yan nin zaŋŋi n‑di ya maŋtoori kɔrisi nya’asim. ⁴Ya za’asiri Naawunni yɛdda niŋbu hoo pɔ’agoorli ŋɔn za’asiri u sira seem. Ammi, ya bu mi, ni, duniya wa zoori loobu nyɛ la Naawunni dimni? N yɛliya, ni, sɔkam zaa ŋɔn boori duniya wa zoori, ŋɔna n leebi Naawunni dindaana. ⁵Bee, ya teesiya, ni, Naawunni Sɔppu la tɔ’asi la yɔri? Ni, Naawunni kyɛ ka u Siiya bɛ ti saani; ka u ku sakki, ni, ti za’asi u ka wuri sɔa. ⁶Halli u tumni wurilim tuma n‑tiri ti n‑gaari lala gba, ka dizugu ba daa sɔbi n‑dooli, ni#:-

“Naawunni za’asiri karimbaani dima,

Ka u tumni la wurilim n‑suŋŋni ban sigsi ba mansi.”

⁷Dizugu, ya sakkma n‑ti Naawunni. Ya za’asim Sintaani ka u nin zɔ ka kyɛ ya. ⁸Ya vuum m‑pɔri Naawunni saani, ka u gba nin ti pɔri ya saani na. Yaseeba ban nyɛ tumbeeri dima, ya peaam ya nuusi da’ari m‑basi; yaseeba ban nyɛ birikɔ’anu dima, ya kyɛ ka ya sufu zɛ yimmu n‑niŋi kasi. ⁹Ya kyɛ ka ya sufu sa’am. Ya kumma ka kaasira: ya takkma ya laari maa ka di leebi kunkuma, ka ya sufumaasim wa leebi sufusa’aŋŋu! ¹⁰Ya sigsim ya mansi ti Dugma saani, ka u nin wukki ya saazugu.

¹¹M mabiisi, yan di tɛrisiri taaba. Nira yi tɛrisiri u taraansɔ ŋɔn nyɛ Kirisita biiya, bee, u yi kari u sariya, u tɛrisiri Naawunni zaaligu ka katti zaaligu sariya. Tɔ, ka dinŋɔna i yi ti katti zaaligu sariya, i laa m‑pa ninvugsɔ ŋɔn deaai zaaligu maa n‑tumna, amaa i leebi la di sarikatta. ¹²Naawunni kɔkɔ n tisiri zaaligu, ka laa n‑nyɛ sariya katta. Ŋɔn kɔkɔ n nin toaai n‑tuligi nira, bee, u sa’am u yɛla. Nyin mun teesiya, ni, i nyɛ la ŋɔni, n nin toaai n‑kari i ninsaalikpeaa sariya?

¹³Pampaŋŋɔ, ya wumma man ya n‑yɛli ya seelli wa: yaseeba ban yɛtti, ni, “Zuna bee beoo ti ya gɔ ni n‑kyaŋŋi tinyaakaza ni, m‑bɛ bɛni ka di paai yuumni, n‑tumni dabiiligu tuma n‑nya ligri pam.” ¹⁴Halli ya bu mi yan sa ya nya yɛttɔ’aseaa beoo gba! Ya ŋmanni la pa’ari din bɛ asuba saha; ka di ku yuui, ka di nin wurimni yooma ka sɔ ku laa n‑nya di. ¹⁵Ay! See ka ya yɛli nŋɔa: ni, “Di yi siri nyɛ ti Dugma sufuyuubu, ti nin kpalim m‑bɛ ni n‑tumni nŋɔ, bee, nŋɔa.” ¹⁶Amaa din bɛ seem maa, ya mari la karimbaani, ka kuunna; kuula anŋɔ zaa bu veela. ¹⁷Dizugu, ninvugsɔ yi mi din tuusi ni u tum, ka bu niŋi di, di daama tumni la tumbeoo.

¹Pampaŋŋɔ, ya wumma man ya n‑yɛli ya seelli wa, yaseeba ban nyɛ bundaandima maa: ya kumma ka kaasira, dama wahala kyɛnni ya zugu na. ²Ya marigu maa zaa poaai, ka leelisi ŋɔbi ya neema maa zaa n‑yoosi. ³Ya salima ni ya anzulifa maa zaa nyamiya, ka a nyaŋŋu maa nin ti wulisi ya galiŋŋu ŋɔn bɛ seem. Di nin kpɛ ya ningbina ni n‑vuunni n‑dira hoo bugum. Ya boori la buna ni nimmoaa n‑zaanni a ni, amaa naari dabsa maa pun paai ti na. ⁴Tuntumniba daa tum ya tuma, amaa ya daa nyɛri ba; ya wumma! - ya lala tumbeeri damni ŋɔn paai saazugu seem! Ba daa la’asi ya puri antaam n‑ti ya na, ka bu deaai sɛseela: ban kumni seem n‑niŋni ya, ya baŋŋma ka ba kunkuma maa lu la ti Dugma Naawunni Ŋɔn Ka Kpeaa tuba ni. ⁵Duniya wa puuni ya daa bɛ la beesisuŋŋu ka daa diri ya sufu yuubu bundira. Ya diri n‑karigri zaŋŋi n‑kyaŋŋi ya kɔribu daari. ⁶Halli ya daa kari ban ka galiŋŋu sariya n‑lusi ba, ka ku ba, ka ba daa bu ta’ai ya sufu ni teesa.

⁷Dizugu, m mabiisi, ya mari sugru ka gbaai ya mansi n‑guri ti Dugma kyɛnni saha na. Ya teaam pukpaara tuma soori, ni, u mari sugru n‑guri u puu bundira ŋɔn ya niŋi seem. Ni, u mari saha n‑guri siga saa maa, ni u ti buri; ka laa n‑guri bundira niŋbu saha saasi maa gba. ⁸Lala zugu ya gba mari sugru ka di koaai tama, dama ti Dugma nin kyɛ na, u bu ya yuui. ⁹Dizugu yan di fabinni ni taaba zaŋŋi n‑kyaŋŋi yɛttɔ’abisibisi. Ya baŋŋma, ni, ba nin kari ya sariya di zugu. Sariya Katta ni yɛlimaŋni la nin paai ti na - halli u pun bɛ la za’anɔri ziiya! ¹⁰M mabiisi, ya baŋŋma anabidima ban daa tɔ’asi ti Dugma yuuri zugu la yɛla. Ba daa zɛ yummu wahala pam puuni. Lala nin ti wulisi ya sugru ŋɔn nyɛ seem. ¹¹Ya teaama, ni, di nyɛ la seeba ban mari ba maŋŋa maa ka ti yɛtti, ni, ba nya zugsuŋŋu Naawunni saani. Ya pun wum Ayuuba ŋɔn daa gbaai u maŋŋa n‑di sugru seem maa; ka ya mi halli, ti Dugma Naawunni ŋɔn daa naayi tum seem n‑ti u. Dama ti Dugma Naawunni maa nyɛ la wurilim zaa daana ka zɔri niriba namboo.

¹²Di zaa nyaaŋŋa, m mabiisi, yan di poori noori: di pɔ arizana, bee, tingbaŋŋu, bee, seelli kam zaa. Ya kyɛ ka ya ‘Ii’ nyɛ la ‘Ii!’ ka ya ‘Ay!’ nyɛ la ‘Ay!’: di yi pa lala, ba nin kari ya sariya n‑lusi ya.

¹³Ya sɔ bɛ mugsima ni, bee? U susim Naawunni! Ya sɔ mari sufumaasim, bee? U yuumma pɛ’abu yuuma n‑ti Naawunni! ¹⁴Ya sɔ beera? U boolim Naawunni niriba kpamma ka ba susi n‑ti u, ka niŋi kpaam n‑soosi u zugu, ti Dugma yuuri maa ni. ¹⁵Ka wunsusigu yi susi la ni yɛdda, di nin kyɛ ka dooru daana maa nya alaafɛa; ti Dugma nin doaai u. Halli u yi tum la tumbeeri, u nin nya kyɛ-m‑pɛŋŋi. ¹⁶Dizugu ya yɛlim yan tum taalli seem yɛla n‑ti taaba, ka susi Naawunni n‑ti taaba, ka di nin kyɛ ka ya nya alaafɛa. Ninvugsɔ ŋɔn ka taalli ka susi ni nimmoaa, u susigu mari yaa pam ka u nin nya. ¹⁷Ilaygya daa kur nyɛ la ninsaala hoo tirima. U daa susi ni sufu yinni, ni, saa di mi, ka saa siri daa bu mi tingbaŋŋu maa ni, ka di daa niŋi yuuma ata ni purigri. ¹⁸Ka u daa laa n‑susi ka sangbana daa ti tisi saa na, ka tingbaŋŋu maa daa yiisi diibu na.

¹⁹M mabiisi, di yi pa seem ya sɔ nin ti bɔrigi zaŋŋi n‑kyaŋŋi yɛlimaŋni ziiya, ka u taraansɔ zi u n‑labsi soori ni na. ²⁰Ya kyɛ ka lala nira baŋŋi dinŋɔa: ni, ŋɔnkam nyaŋŋi n‑kyɛ ka ala’akyi daana kyɛ u tumbeeri maa m‑basi, u yiisi tumbeeri daana wa kum yɛla puuni, ka sɔ’ai la tumbeeri pam taalli.