HIBRUU DIMA

Gbanseaa ban daa sɔbi n‑ti

HIBRUU DIMA

¹Sahanseaa din gaari la, Naawunni daa tɔ’asiri n‑tiri ti yaadima la; u daa niŋi lala anabidima nɔya ni, dama ba niriba pam daa tɔ’asiri ba saha ba saha, ni zii baligubaligu. ²Amaa zuna sahanseaa din baasi nyaaŋŋa wa ka u tɔ’asiri n‑tiri ti la u Bii maa noori ni. U Bii maa ka u daa gaŋŋi, ni duniya wa naari saha yi ti paai na, u nin ti leebi bunseelli kam faditta, dama ŋɔn kɔbri ni gba ka Naawunni daa naam duniya zaa. ³Bii maa n wulisiri Naawunni gyirima ŋɔn ŋmanni seem la; ka na mari Naawunni mammaŋŋa beebu, halli ni Naawunni ŋɔn bɛ seem la, ŋɔn gba bɛ la lala. U yɛligu kan mari yiiko pam maa ka u zaŋŋni m‑mari bunseelli kam. Ŋɔn daa ti maali soori ni daadam nya ala’akyi kyɛ-m‑pɛŋŋi n‑naai, u daa zinni la Naawunni Ŋɔn Galisi maa nudirigu zizii maa arizana ni. ⁴Dinzugu Naawunni daa zaali u la zaazititaari ni, n‑gaari malaakadima; kaman ŋɔn daa pun ti u yuuri kan gaari ba yuya seem la.

⁵Naawunni daa yɛli Yisa, ni#:-

“Nyini n nyɛ m biiya;

Zuna n leebi i ba.”

m‑paasi yaasa: Naawunni daa yɛli Yisa, ni#:-

“N nin leebi i ba,

Ka i mun leebi m biiya.”

- U daa na mi n‑yɛli malaakasɔ lala? - Ay, halli beela! ⁶Din paasi yaasa, Naawunni ŋɔn daa ti yɛ n‑tum u bikpeema maa ni u kyɛ duniya wa ni na, u daa yɛliya, ni#:-

“Ya kyɛ ka Naawunni malaakadima zaa ti gyeem u!”

⁷Ka ŋɔn daa tɔ’asiri malaakadima maa yɛla maa, u daa yɛli la nŋɔa#:-

“U maali u malaakadima maa la hoo pɛsiŋŋu,

Ka kyɛ ka u tuumudima bɛ hoo bugum peelim.”

⁸Zaŋŋi n‑kyaŋŋi u Bii maa yɛla muna ka u daa yɛli, ni#:-

“Naawunni, i naam zizii la kpalimna,

Ka nin bɛ ni halli ni saha kam.

I naam zangbeaa bɛ la i nuu ni -

Sɔsuŋŋu ni yɛlimaŋni naam zangbeaa!

⁹Nyin wuri din tuusi

Ka yaai din bu tuusi.

Di zugu ka Naawunni pun diisi i naam -

Naawunni ŋɔn nyɛ i Dugma maa -

Ka i sufupeelim gaari i taaba dinni zaa.”

¹⁰U naa n‑yɛli yaasa#:-

“Piiligu maa ni, n Dugma,

Ka nyini n daa nyeebi duniya wa;

Sangbana la gba nyin, Naawunni, daa maali.

¹¹Anŋɔ zaa nin ti gaari,

Amaa nyin kur ya kpalim m‑bɛ ni;

A zaa nin ti kpi

Hoo sutura ŋɔn kpiiri seem la.

¹²Ka i nin ti kpabi a hoo kparikurigu la,

Ka a takki hoo kparigu ŋɔn takkri seem maa.

Amaa nyin kur nin kpalim m‑bɛ lala ka ka takkri,

I mun kur ka naari.”

¹³Tɔ: ka malaakadima maa ni bandima ka Naawunni daa yɛli lala? Bee, n‑yɛli, ni#:-

“Ti Dugma daa yɛli n‑ti n Dugma maa,

Ni, ‘Kyɛm n nudirigu zii na n‑zinni,

Halli ka n zaŋŋi i dindaandima zaa

N‑niŋi i nuusi ni.’ ”

Ay! - ba sɔ ka u daa bu yɛli lala!

¹⁴Di zugu malaakadima maa yi dee nyɛ la bɔa? - Ba nyɛ la siseeba ban gyeemni Naawunni ka laa n‑nyɛ ŋɔn Naawunni ŋɔn tumni seeba ka ba ti suŋŋni u niriba - ninvugseeba ban ti ya nya tiliginsim.

¹Dinzugu di kpa la talasi ka ti sufu kpalim m‑bɛ tin daa pun wum yɛlimanseelli la suŋŋa; din nin kyɛ ka bunseelli ku zaŋŋi ti m‑miligi ka kyɛ di. ²Dama yɛttɔ’aseesi malaakadima ŋɔn daa tɔ’asi la daa zɛ la deede ni yɛlimaŋni, ka ŋɔnkam daa bu dɔli a, bee, n‑deaai zaaligu la, di daama siri daa nya tubdarigri din sumni u. ³Ka dinŋɔna wula ka tirima nin toaai n‑zɔ n‑yi tubdarigri maa ni, ti ba’a yi ka tiliginsim din galisi wa ni? Ti Dugma mammaŋŋa n daa daŋŋi m‑mooli tiliginsim wa yɛla, ka baseeba ban daa wum lala daa wulisi ti, ni, di siri nyɛ la yɛlimaŋni. ⁴Ka Naawunni gba daa zaŋŋi makkri tuma ni alahazibu tuntumsa n‑di lala sɛhara, ni alahazibu tuma baligu pam, ka daa tɔri Sii Kasi piini la, hoo u yuubu ŋɔn nyɛ seem. ⁵Pa malaakadima ka Naawunni daa zaŋŋi duniyaseaa kan ti ya kyɛ na suubu fukumsi n‑niŋi ba nuusi ni: lala duniya la n nyɛ tin tɔ’asiri seaa yɛla wa. ⁶Amaa sɔ n daa sɔbi Naawunni yɛligu luginseaa ni, ka yɛli, ni#:-

“Ti Dugma Naawunni, ninsaala nyɛ la bɔa?

- Halli ka i teesiri u yɛla?

Bee, daadam bii dee n‑nyɛ la bɔa?

- Ka i ba’a bɛ u ni?

⁷I daa naam u ka u gyirima poaai malaakadima gyirima,

Ka di niŋi lala saha beela:

Amaa ka daa kyɛ ka u mari pɛ’abu ni gyirima pam,

⁸Ka zaŋŋi bunseelli kam zaa fukumsi n‑niŋi u nuusi ni.”

Ni, Naawunni ‘zaŋŋni bunseelli kam zaa’ n‑niŋni ninsaala ‘fukumsi’ ni maa; tɔ - u daa bu kyɛ halli bunni yinni din wulisi, ni, ŋɔn ninsaala bu su di. Amaa di zaa yɔri, ti bu nya ka ninsaala su bunseelli kam zaa fukumsi pampaŋŋɔa. ⁹Kulla Yisa ka ti nya, ka u siri daa ‘poaai malaakadima’ saha beela, ni u ti di wahala n‑kpi. Ka ti laa n‑nya u, ka u mari gyirima pampaŋŋɔa. Dama Naawunni wurilim zugu ka u daa sakki, ni, u ti baŋŋi kum toom ŋɔn nyɛ seem, n‑niŋi lala daadam kam zugu.

¹⁰Naawunni n nyɛ sɔ ŋɔn daa naam bunseelli kam, ka u mari bunseelli kam: ka mun daa yɛnni, ni, u nin zaŋŋi biisi pam ni ba ti la’am n‑nya gyirima. Di zugu di daa tuusiya ni u kyɛ ka Yisa bɛ beesikasi zaa ka ka galiŋŋu, wahala diibu puuni. Dama ŋɔn Yisa nyɛ la biisi wa toondaana ŋɔn ziiri ba n‑taasiri tiliginsim ziiya. ¹¹Ninvugsɔ ŋɔn kyɛ ka niriba leebi la Naawunni niriba m‑bɛ kasi, ŋɔn ni ŋɔn suŋŋni seeba lala maa - ba zaa la’am m‑mari ba dɔ’am yinni. Di zugu ka Yisa bu zɔri vi ni u booli ba, ni, u mabiisi. ¹²Dama ŋɔn daa yɛli n‑ti Naawunni seem nŋɔa#:

“N nin mooli i yuuri maa n‑ti m mabiisi maa;

Ka yuum yuuma m‑pɛ’ai i, ti la’aŋŋu puuni.”

¹³Ka daa laa n‑yɛli,

“N nin zaŋŋi n yɛdda zaa n‑niŋi u ni.”

Ka laa n‑yɛli yaasa, ni,

“Nnya ma! -

Man ni biseeba nyin zaŋŋi n‑ti ma la.”

¹⁴Ka biisi maa ŋɔn nyɛ saalidima m‑mari ningbiŋŋu ni ziim la zugu, ŋɔn Yisa gba daa leebi ba taabu, ka ŋɔn ni ban la’am m‑mari ningbiŋŋu yinni. U daa niŋi la lala ni u kum zugu ti kyɛ ka u sa’am Sintaani ŋɔn mari kum yiiko la. ¹⁵Ka lala ka u daa yiisi daaba maa m‑basi - baseeba ban daa kpalim m‑bɛ daabtiri ni ba beebu zaa, kum dabeem zugu la. ¹⁶Di pa la malaakadima maa zugu ka u daa niŋi lala, ni u ti suŋŋi bana, amaa Ibrahim ya’ansi ka u daa suŋŋi. ¹⁷Dinŋɔ zugu ka di daa kpa talasi ni u bɛ kaman u mabiisi ŋɔn bɛ seem seelikam puuni. Dina n nin kyɛ ka u toaai n‑leebi Gyeeŋŋu Toondaansɔ ŋɔn zɔri niriba namboo, ka zɛ la yummu u tuma tumpu ni, zaŋŋi n‑kyaŋŋi Naawunni saani; ka naa n‑kyɛ ka u zaŋŋi u maŋŋa n‑zɔri sindaani n‑kpiisiri niriba tumbeeri taalli ni ba ti nya ala’akyi kyɛ-m‑pɛŋŋi. ¹⁸Ka ŋɔn mammaŋŋa ŋɔn daa di wahala u zamsigu nyaabu puuni zugu, u nin toaai n‑suŋŋi ninvugseeba ban nyari zamsigu pampaŋŋɔa.

¹M mabiisi, ya nyɛ la Naawunni dinni ka nyɛ kasi; ka ya gba ka Naawunni daa booli ka ya sakki. Tɔ! - ya teaama sɔ ŋɔn nyɛ ti toondaana yɛla - di nyɛ la: sɔ tin sakki u yɛla, ni, ti tuumu n nyɛ u, ni ti gyeeŋŋu toondaana - Yisa nla. ²U daa zaani yummu n‑ti Ŋɔn yiisi u n‑zaali maa, kaman Musa gba ŋɔn daa zaani yummu u Naawunni gyeeŋŋu duu puuni tuma ni seem la. ³Amaa Masiiya nyɛ la ŋɔn sumsi ni u mari gyirima n‑gaari Musa, kaman tammeera ŋɔn mari gyirima n‑gaari yiri seaa ŋɔn mɛ seem la. ⁴Yiri kam mari la ninvugsɔ ŋɔn mɛ ka, amaa Naawunni n nyɛ ŋɔn mɛ bunseelli kam zaa. ⁵Ŋɔn Musa daa zaani yummu hoo kpambari Naawunni yiri maa zaa ni, bee, hoo wuddaana, ni u ti niŋi sɛhara zaŋŋi n‑kyaŋŋi Naawunni ŋɔn ya n‑tɔ’asi yɛliseesi la. ⁶Yisa Masiiya mun bɛ la Naawunni yiri ni hoo yiddaana biiya, ka tirima muna - ti yi ti mari sufukpeemni ni nimbirimoaa - tirima mun nyɛ la hoo yiri dima maa, see ka ti laa n‑niŋi tin mari tamaseaa maa yɛdda, zaŋŋi n‑kyaŋŋi di baasigu.

⁷Dizugu ka Naawunni Sii Vuusim Kasi teaari n‑yɛtta#:-

“Ya yi wum Naawunni kukɔri zuna dabsiri wa,

⁸Ya miri ka ya mari tuppuwumni,

Kaman ya Izraɛli dima ŋɔn daa mari seem,

n‑nya galinsi yoo maa ni sahanseaa la,

Yan daa zamsi ma la zugu.

⁹Bɛni ka ya yaadima daa zamsi ma,

Halli ni ba daa kur nya man Naawunni tuma maa zaa yɔri -

¹⁰N tuma ŋɔn daa nyɛ seem yuumpisinaasi puuni la.

Di zugu n daa gyɛ suuri n‑niŋi ba zamaani maa ni

Halli nti yɛli ba yɛla, ni,

‘Ba sufu teesa ni ka ba kur burigri ni,

Ka za’asiri n sɔya dɔligu!’

¹¹Lala zugu ka n sufu daa yisigi,

Ka n daa pɔ noori n‑yɛli#:

‘Ba ku ti nya vuusim ziiya man saani!’ ”

¹²Tɔ: m mabiisi, yan di kyɛ ka ya sɔ mari teesibeeri u sufu ni an birisira ka za’asiri yɛdda niŋbu; lala nin kyɛ ka u yi Naawunni nyaaŋŋa - Naawunni sɔ ŋɔn nyɛ Nyɔvuri Daana. ¹³Amaa sahanseaa Naawunni Sii Kasi ŋɔn boonni, ni, ‘zuna dabsiri wa’ la, ya kpamsima taaba sufu dabsiri kam, ka di kyɛ ka ya sɔsɔ mari tuppuwumni ka dɔli tumbeeri yɔmsigu yɛla. - ¹⁴Dama ti yi ti kpalim m‑mari tin daa daŋŋi m‑mari tamaseaa la halli nti paai seelikam baasigu maa, lala nin kyɛ ka ti nyɛ la baseeba ban la’am m‑bɛ Masiiya saani, ka ti zaa teesa nyɛ yummu. - ¹⁵Hoo tin na pun yɛli seem la, ni#:-

“Ya yi wum Naawunni kukɔri zuna dabsiri wa,

Ya miri ka ya mari tuppuwumni,

Kaman ya Izraɛli dima ŋɔn daa mari seem, ”

¹⁶Tɔ, ka bandima n‑lee n‑nyɛ ban ‘n daa wum Naawunni kukɔri’ maa ka daa ‘mari tuppuwumni’? - Pa Musa ŋɔn daa zaŋŋi ninvugseeba n‑yi Igyipti tingbaŋŋu ni na zaa la nla? ¹⁷Ka bandima zugu ka Naawunni daa gyɛ suuri n‑niŋi ba, yuumpisinaasi puuni la? - Pa ninvugseeba ban daa tum tumbeeri la nla? - halli ka ba daa kpi m‑basi yɔri, yoo maa ni. ¹⁸Ka bandima ka Naawunni daa pɔ noori n‑yɛli ba, ni, ‘Ba ku ti nya vuusim ziiya man saani.’? - Pa ninvugseeba ban daa mari tuppuwumni maa nla? ¹⁹Tɔ: ka dizugu ti nya ka di nyɛ la ba yɛdda za’asigu zugu ka ba daa bu kpɛ lala vuusim zii maa ni.

¹Dizugu vuusim ziseaa Naawunni ŋɔn daa basi ka nangbambasiri maa, lala nangbambasiri maa na kpalim n‑zɛya: dinŋɔna ya kyɛ ka ti mari ti mansi ka ti sɔ ku kɔŋŋi vuusim zii maa paari na. ²Naawunni lahabasuŋŋu maa daa paai tirim gba saani na, kaman di daa paai ban saani seem la. Tɔ, ban daa wum lahabaseaa daa bu ku ba bukyi, dama ban ŋɔn daa wum maa, ba daa bu niŋi di yɛdda. ³Amaa tirima ban pun niŋi yɛdda la kpɛ vuusim zii maa Naawunni saani. Lala zugu ka u yɛliya, ni#:-

“Lala zugu ka n sufu daa yisigi,

Ka n daa pɔ noori n‑yɛli#:

‘Ba ku ti nya vuusim ziiya n saani.’ ”

Naawunni n daa yɛli lala, halli ŋɔn daa pun naam duniya wa, ka naai u tuma maa. ⁴Dama dabsaayɔpɔi daari yɛla ka Naawunni pun yɛli, Litaafi puuni ya’aseaa, ni, Naawunni daa vuusi u tuma zaa puuni dabsaayɔpɔi daari. ⁵Ka daa laa n‑yɛli, ni, ‘Ba ku ti nya vuusim ziiya n saani.’ ⁶Di zugu vuusim zii maa nyaabu na kpalim n‑guri ninvugseeba ni ba ti vuusi, amaa ban daa tuui n‑wum lala lahabasuŋŋu maa daa bu paai vuusim ziiya Naawunni saani, ban daa bu niŋi yɛdda zugu. ⁷Ka Naawunni daa laa n‑zaali dabsiseaa kan boonni, ni, ‘zuna dabsiri wa’; ka di daa yuui pɔi, ka u daa kyɛ ka NaaDauda daa yuum n‑yɛli - hoo tin na pun yɛli seem la - ni#:-

“Ya yi wum Naawunni kukɔri zuna dabsiri wa,

Ya miri ka ya mari tuppuwumni.”

⁸Gyɔsuuwa yi siri daa kyɛ ka Naawunni niriba nya vuusimaŋni, Naawunni naa n‑ku laa n‑tɔ’asi ‘vuusim dabsiri’ yɛla yaasa. ⁹Lala zugu, vuusim dabsiri na kur zɛ ni n‑guri Naawunni niriba ni ba vuusi. ¹⁰Ŋɔnkam kpɛ vuusim ni Naawunni saani pun kyɛ u tuma ka vuusira - hoo Naawunni mammaŋŋa ŋɔn daa tum u tuma n‑naai ka vuusi seem la. ¹¹Dizugu ya kyɛ ka ti kpaŋŋi ti maŋŋa m‑paai vuusim ziiya Naawunni saani, ka di kyɛ ka sɔsɔ dɔli la banŋɔ tuppuwumni soori nti kɔŋŋi lala vuusim maa, u yɛdda kɔŋŋsim zugu.

¹²Naawunni yɛligu mari la nyɔvuri, ka tumni ka tuma pam. Di ŋmani la suuwa, ka diri n‑gaari takoobi kan mari nɔya ayi; ka ŋmaari ni n‑wɔligri ninsaala sii ni u ningbiŋŋu ziiya, ka laa m‑paari u kɔbtuga ni kɔba kpaam. Lala ka Naawunni yɛligu siri viisiri m‑baŋŋni ninsaala sufu boorim ni u sufu ni teesa zaa ŋɔn nyɛ seem. ¹³Bunseelli ka ni n‑nin toaai n‑sɔ’ai Naawunni saani, dama duniya yɛla ni buna kam zaa dɔ la u tooni, ka ti zaa nin ti vii ti beesigu m‑bulisi u.

¹⁴Tɔ: ka Naawunni Bii Yisa ŋɔn nyɛ ti Gyeeŋŋu Toondaana la n ya kyɛ ka ti gyi ti yɛdda tin sakki seaa maa nuusi ayi. Ti Toondaana wa n galisi, ka du arizana n‑gaari n‑kpɛa. ¹⁵Ti Gyeeŋŋu Toondaana wa pa la sɔ ŋɔn zi ti tariŋŋu ni ti kyɔ’ansi zaa - Ay! - u nin toaai n‑zɔ ti namboo dama u nyɛ la sɔ ŋɔn daa nya zamsigu balibu kam zaa, amaa u daa bu tum ala’akyi halli beela! ¹⁶Dizugu ya kyɛ ka ti niŋi sufukpeemni n‑vuui m‑pɔri Naawunni naam ziziiya, dama ŋɔna n nyɛ alibarika daana ka tisiri u piinisuma yɔri. Lala nin kyɛ ka u zɔ ti namboo. Ka laa n‑niŋi ti alibarika din nin toaai n‑suŋŋi ti sahaseaa tin boori suŋŋsim zaa.

¹Gyeeŋŋu Toondaana zaa nyɛ la ban yiisi sɔ u ninsaalidima ni n‑diisi, ni u ti gyeemni Naawunni ka zɔri sindaani ba tumbeeri zugu, ka maanni sara n‑kɔrigri bunkɔbri di zugu. ²U nin toaai m‑mari ban bu mi soori, ni ban bɔrigri, la ni sugru, dama u gba nyɛ la sɔ ŋɔn ka kpeeŋŋu. ³Dinŋɔ zugu ka di mugsi ni u maanni la sara tumbeeri zugu n‑tiri u niriba maa, ka laa m‑maanni u maŋtoori tumbeeri zugu. ⁴Sɔsɔ bu diisiri u maŋŋa lala tuma maa: Naawunni booligu kɔkɔ n nin toaai n‑kyɛ ka nira leebi Gyeeŋŋu Toondaana - hoo ŋɔn Naawunni ŋɔn daa booli Aruuna n‑diisi u seem la.

⁵Lala zugu ka Yisa daa bu wukki u maŋŋa ni u leebi Gyeeŋŋu Toondaana. Amaa di daa nyɛ la Naawunni ŋɔn daa yɛli u, ni#:-

“I nyɛ la m biiya:

Zuna ka n leebi i ba.”

⁶Ka laa n‑yɛli ya’aseaa yaasa, ni#:-

“I nin di Gyeeŋŋu Toondaana nti bɛ ni saha kam,

Ka di dɔlisi Mɛlikyizɛdɛkka zuliya soori ŋɔn nyɛ seem.”

⁷Ŋɔn Yisa daa puusiri Naawunni: u duniya wa beebu saha u daa susiri wunsusigu ni kunkuma ni nintam. U daa yɛtti, ni, Naawunni n nyɛ sɔ ŋɔn nin toaai n‑tuligi u kum ni. Ka Naawunni daa wum n‑ti u, dama u daa sigsi u maŋŋa n‑ti Naawunni. ⁸U daa nyɛ la Naawunni biiya, amaa di zaa yɔri, u daa di wahala ka lala daa kyɛ ka u bamsi u Ba noori deaari. ⁹Ŋɔn daa ti naai seelikam, u daa ti leebi la tiliginsim kan ka naari daana n‑ti seeba ban sakki u yɛligu la. ¹⁰Naawunni mun daa yiisi u, ni u ti ‘di Gyeeŋŋu Toondaana’ n‑‘dɔlisi Mɛlikyizɛdɛkka zuliya soori ŋɔn nyɛ seem’ la.

¹¹Yɛla pam ka ti mara ni ti ti tɔ’asi n‑ti ya, zaŋŋi n‑kyaŋŋi anŋɔ zaa yɛla; amaa di tɔ pam ni ti ti tɔ’asi di gbinni dama ya bu deaari yɛligu yooma. ¹²Di yuuya ni: di da sum ka ya nyɛ la karimbadima pampaŋŋɔa, amaa ya na boori ka sɔ laa n‑wulisi ya Naawunni yuubu yɛla piiligu, ni daŋŋni yɛttɔ’aseesi ban na pun niŋni tuuba la ŋɔn bamsiri maa. Ya boori la bisim, pa la diibu din tibsa. ¹³Ya bu nya? - ninvugsɔ ŋɔn bɛ bisim zugu na bu mi din tuusi, dama u nyɛ la bileaa. ¹⁴Amaa diibu din tibsa nyɛ la bunkura diibu, ka ban yam baŋŋi yɛlisuma ni yɛlibeeri n‑gamsiri la dinni.

¹Dizugu ti kyɛm tooni ka kyɛ ban daa piili n‑wulisi ti yɛliseesi zaŋŋi n‑kyaŋŋi Yisa Masiiya yɛla maa, yɛliseesi an bu tɔ la. Ya kyɛ ka ti beebu ŋmanni la bunkura dinni ka bu laa n‑dɔli ti yɛdda piiligu yɛla, hoo ti beebu takkri, tin daa yi ti yɛliyirima sahanseaa la, bee, tin daa daŋŋi n‑niŋi Naawunni yɛdda seem la. ²Lala piiligu yɛla sunsukkuni bɛ la kpaaŋŋu din wulisiri tin nin peaai Naawunni koom seem, bee, ban zaŋŋi ba nuusi m‑pa ninvugseeba ban niŋi tuuba la zugu seem, zaŋŋi n‑kyaŋŋi niriba ban nin ti yisigi kum ni, ka Naawunni nin ti kari ba sariyaseaa kan ku naai halli saha kan ka naari. ³Tɔ; Naawunni yi ti sakki, ti nin niŋi lala n‑kyɛ anŋɔ zaa. ^4-6Dama ya teesima ninvugseeba ban pun wum lahabaari maa yɛla ka ba pun lam m‑baŋŋi Naawunni yiri nya’asim din nyɛ seem, ka yi leebi la seeba ban la’am n‑deaai Vuusim Kasi maa Naawunni saani. Ba laa m‑baŋŋi Naawunni yɛligu maa nya’asim suŋŋa, ni yiikoseesi an yi la sahaseaa kan kyɛnni na ni gba. Lala niriba yi ti mi neesim yɛla wa zaa pɔi ka naayi za’asi Naawunni yɛdda m‑basi, soori ka ni ni ba nin toaai m‑maali n‑niŋi tuuba yaasa. Ban za’asiri lala maa, ba laa m‑maali n‑kpaasiri Naawunni Bii n‑tabinni dɔpulli zugu yaasa, ka diisiri u vi paalu ni. ⁷Ya bu nya? - saa yi miiri tingbanseaa zugu saha kam, ka ba koori ka ka ba bumbula niŋni suŋŋa n‑tiri kukpaariba maa, lala tingbanni nyari la kasuma Naawunni saani. ⁸Amaa puseaa kan wali goosi bee wubligu an ka fa’ari, lala puu ka Naawunni kabeeri bɛ ka ni, ka ka baasigu nyɛ la: bugum di ka.

⁹Ti tɔ’asiri lala zaa yɔri, ti mabiisi, dama ti mi suŋŋa, ni, di pa lala ya saani; amaa yarima n niŋni yɛdda ni yɛliseesi an mari tiliginsim. ¹⁰Dama Naawunni ka putoo din nin kyɛ ka u nini yɔ’ali ya tuma ni ya wurilim ŋɔn nyɛ seem, ni, ya daa gyeemni Naawunni niriba ka suŋŋni ba, halli ka ya na kpalim n‑suŋŋni ba yaasa. ¹¹Ti boori ni ya zaa yinniyinni nin kpalim n‑tumni pupeelim tuma lala ni nimbirimoaa, ka laa m‑baŋŋi tamaseaa tin mara, ka niŋi yɛdda zaŋŋi n‑wa saha naari. ¹²Ya yi ti niŋi lala, ya ku tumni gbinnya’ari. Ay! - ti bu boori lala. Amaa ya nin dɔli ninvugsuma soori, ninvugseeba ban daa niŋi yɛdda ni sugru, halli nti di faariseaa Naawunni ŋɔn pun pɔ noori, ni, u nin zaŋŋi n‑ti ti la.

¹³Tɔ: ka Naawunni ŋɔn daa boori ni u ti pɔ noori m‑basi nangbambasiri n‑ti Ibrahim, ni, ‘u daa pɔ u mammaŋŋa yuuri’ - dama sɔsɔ ka ni ka u yuuri galisi n‑gaari ŋɔn Naawunni dinni, ni u ti zaŋŋi lala yuuri m‑pɔa. ¹⁴M‑basi nangbambasiri n‑yɛli, ni, “N nin zaŋŋi bunsuma zaa n‑ti i, ka kyɛ ka i niriba zoaari ni pampam.” ¹⁵Ka Ibrahim ŋɔn daa niŋi sugru seem maa n daa kyɛ ka u naayi di nangbampɔri yɛla maa. ¹⁶Tɔ; ninsaalidima yi ti ŋmɛ nangbankpeemni, ba ninvugsɔ yi ti ya pɔ noori, bunseelli kan gaari u ka u nin ti pɔ n‑wulisi u yɛdda, ka lala ka yɛttɔ’a maa naaya. ¹⁷Naawunni sufu ŋɔn daa ti bɛ ni, ni, u ti kyɛ ka Ibrahim nyaaŋŋa dima maa baŋŋi suŋŋasuŋŋa, ni, u sufu yuubu bɛ la nangbambasiri maa ni, ka di yɛla ku ti takki halli saha kan ka tariga; dizugu u daa zaŋŋi u nangbampɔri m‑pɔa. ¹⁸Dinŋɔna yɛla ayi wa m bɛ ni, seesi an ku toaai n‑takki, ka Naawunni daa zaŋŋi a n‑wulisi ti, yɛliseesi Naawunni ku ma’ai ziri a zugu; lala nin kyɛ ka ti mari sufukpeemni ti tama puuni. Dama ti pun zɔ n‑kyɛ duniya yɛlibeeri maa nti deaai tama zaŋŋi n‑kyaŋŋi bunseesi Naawunni ŋɔn zaŋŋi n‑zaali ti tooni la. ¹⁹Tama kanŋɔ n wulisiri ti nyɔvuya ŋɔn ku baasi yɔri seem, ka ka mari yɛdda ka bu damni halli beela; hoo miseaa ban zaŋŋi n‑loori nyariŋŋu miri ka ka damna. Ti tama maa ŋmanni la hoo miseaa kan ku lɔrigi, dama ba zaŋŋi ka n‑lɔ luginsuŋŋu ni, hoo dusunseaa kan nyɛ Naawunni Beebu Zikasi la, ka ka zɛ Yɛhudiya dima Gyeeŋŋu Zii maa ni, pateesa maa nyaaŋŋa sa. ²⁰Ti zugu ka Yisa daa daŋŋi ti n‑kpɛ lala dukasi maa ni. Soori ka ni ni sɔsɔ ku ti kpɛ, di yi pa la Gyeeŋŋu Toondaandima; amaa ŋɔn Yisa di la Gyeeŋŋu Toondaana ka ku naai, ka di dɔlisi Mɛlikyizɛdɛkka zuliya soori la.

¹Lala Mɛlikyizɛdɛkka wa daa nyɛ la Salɛm tiŋŋa naaba, ka laa n‑gyeemni Naawunni Ŋɔn Ka Kpeaa, ka maanni u maaligu m‑paasi. Ka Ibrahim ŋɔn daa tuusi tɔppu n‑nyaŋŋi nadima maa n‑naai ka kunna, ŋɔn Mɛlikyizɛdɛkka daa yi na n‑tuusi u soori ka daa susi Naawunni bunsuma n‑ti Ibrahim. ²Din saha ka Ibrahim daa yiisi bunni pii kam zaa puuni bunyinni zakka n‑ti u. Mɛlikyizɛdɛkka mun yuuri gbinni nyɛ la buyi: u mammaŋŋa yuuri gbinni nyɛ la ‘Yɛlimaŋni Naaba’, amaa ba yɛnni m‑paasi, ni, u nyɛ la Salɛm Naaba, ka di gbinni nyɛ la ‘Sufudoaa Naaba’. ³Luginseaa ka ni n‑wulisi, ni, ŋɔn Mɛlikyizɛdɛkka daa mari u ba, bee u ma, bee u yaadima. Bunseelli mun ka ni n‑wulisi u dɔ’am bee u kum yɛla. Dinzugu u ŋmani la Naawunni Bii maa. U kur ya kpalim n‑gyeemni Naawunni ka maanni sara halli ni saha din ka tariga.

⁴Ya kur gɔsim n‑nya ŋɔn daa nyɛ ninvugtitaari seem! Halli ti yaaba Ibrahim daa zaŋŋi ŋɔn daa deaai bunseelli kam zaa tɔppu la ni n‑yiisi zakka n‑ti Mɛlikyizɛdɛkka. ⁵Tɔ; zaaligu wulisiya, ni, Liivai za’anɔri biisi kɔkɔ nin toaai n‑leebi maaligu maanniba. Ban kɔkɔ ka zaaligu wulisi, ni, ba deaari zakka Izraɛli dima saani. Izraɛli dima mun nyɛ ba mabiisi, amaa ba yiisiri zakka n‑ti ba, halli ni ba zaa yaaba n nyɛ Ibrahim maa yɔri. ⁶Mɛlikyizɛdɛkka daa bu yi Liivai za’anɔri ni na, amaa u daa deaai zakka Ibrahim saani. Ibrahim mun nyɛ sɔ ŋɔn daa deaai Naawunni nangbambasiri, amaa ŋɔn Mɛlikyizɛdɛkka daa susi Naawunni bunsuma n‑ti u. ⁷Di ka birisigu, ni, ŋɔn galisi n susiri Naawunni bunsuma n‑tiri ninvugsɔ ŋɔn poora. ⁸Liivai za’anɔri ni maalimaanniba n nyɛ seeba ban kpiira, ka ba deaari zakka. Mɛlikyizɛdɛkka mun kum lahabaari ka ni, dinŋɔna u vu. Litaafi ŋɔn yɛli seem la nla. ⁹Tɔ; Ibrahim ŋɔn daa yɔ zakka n‑ti Mɛlikyizɛdɛkka la, di nyɛ la kaman hoo u bii Liivai gba daa yɔa, halli ni ŋɔn ni u biisi n nyɛ ban deaari zakka. ¹⁰Dama Ibrahim ŋɔn daa tuusi Mɛlikyizɛdɛkka soori ni sahanseaa la, ba daa na bu dɔ’ai u ya’aŋŋa Liivai.

¹¹Tɔ. Liivai maalimaantiri soori maa zugu ka Naawunni daa zaŋŋi zaaligu n‑tisi u niriba Izraɛli dima. Amaa ba tuma maa yi daa toaai n‑kyɛ ka niriba zaani Naawunni tooni ka ka galimni, dinŋɔna di daa bu kpa talasi ni maalimaannisɔ kyɛ na yaasa. Maalimaanna wa nyɛ la sɔ ŋɔn yi la Mɛlikyizɛdɛkka zuliya ni na, pa Aruuna za’anɔri nira. ¹²Dama maalimaantiri soori yi ti takki, di kpa la talasi ni zaaligu gba takki. ^13-14Ban tɔ’asi maalimaannisɔ yɛla maa n nyɛ ti Dugma Yisa. Amaa u bu yi Liivai za’anɔri ni na, Gyuuda za’anɔri nira n nyɛ u - sɔkam zaa mi lala. Ka lala za’anɔri maa ni sɔ mun na zi n‑leebi maalimaanna m‑maanni sara Naawunni Gyeeŋŋu Yiri ni. Yɛlimaŋni Musa ŋɔn daa tɔ’asiri maalimaanniba yɛla la u daa bu purigi Gyuuda yuuri. ¹⁵Ka maalimaannisɔ hoo Mɛlikyizɛdɛkka yi daa yi paalu na, dinŋɔna tin tɔ’asiri yɛttɔ’aseelli maa nin yi kasi ka sɔkam baŋŋi. ¹⁶Pa ninsaala zaaligu zugu ka lala maalimaanna daa di u maalimaantiri, bee, u yaadima za’anɔri tuŋŋu zugu, amaa nyɔvuri seaa kan ka naari la yiiko zugu. ¹⁷Dama Litaafi yɛliya, ni#:-

“I nin di Gyeeŋŋu Toondaana nti bɛ ni saha kam,

Ka di dɔlisi Mɛlikyizɛdɛkka zuliya soori ŋɔn nyɛ seem.”

¹⁸Zaalikurigu la daa ka yaa, ka ku toaai n‑ku ninsaala bukyi. Lala zugu ka Naawunni daa kyɛ ka m‑basi. ¹⁹Bɔ zugu? - Musa zaaligu maa ŋɔn daa na ku toaai n‑kyɛ ka bunseelli leebi kasi ka ka galimni maa zugu. Dinzugu ka Naawunni daa zaŋŋi tamapaalli n‑zaali zaalikurigu zaani maa ni. Lala tama maa n ya kyɛ ka ti paari Naawunni saani.

²⁰Din paasi dinŋɔ zugu, Naawunni daa pɔ la pɔri sɔpaalli wa ni. Zaalikurigu soori ni, ba daa bu pɔ pɔri n‑diisiri maalimaanniba. ²¹Amaa Naawunni ŋɔn daa ya diisi Yisa maalimaanna, u daa daŋŋi m‑pɔ pɔri. Dama di sɔbi n‑dooli, ni#:-

“Ti Dugma n pɔ pɔri wa,

Ni, ‘I ya nyɛ la maalimaanna

Sahaseaa din ka tɔriga.’

U ku laa n‑takki u sufu yaasa.”

²²Naawunni ŋɔn daa pɔ pɔseaa wa zugu ka ti baŋŋi, ni, Yisa ŋɔn zaali nangbambasipaaliseaa la gaari zaalikurigu la. ²³Din paasi nŋɔa: maalimaanniba wa pam n daa bɛ ni, dama ba daa kpiiri ni. Sɔ daa yi naai la u tuma ka sɔ daa deaai u. ²⁴Yisa mun bɛ la saha din ka tɔriga. Dizugu u pa la sɔ ŋɔn bakki ka sɔ zaani u zaanni ni m‑maali sara. ²⁵Lala zugu ka u mari yiiko ka di nin toaai n‑tuligi bankam paai u ka u zi ba n‑kyaŋŋi Naawunni saani la, pampaŋŋɔ ni saha zaa. U vu la saha din ka naari n‑zɔri Naawunni sindaani ba zugu.

²⁶Yisa ŋɔn yi leebi ti Gyeeŋŋu Toondaana wa - tɔ! lala kɔkɔ ka ti nin ku ti bukaata zaa. U nyɛ la kasi. U ka taaliseaa bee ala’akyi. U beebu ni ka Naawunni wɔligi u n‑zaali u kɔkɔ n‑kyɛ tumbeeri dima. Halli gba u daa duusi u saazugu n‑yakki sangbana zugu. ²⁷U bu ŋmani la Gyeeŋŋu Toondaandima wa. Dama dabsiri kam ba yi daŋŋni m‑maanni la sara ba mammaŋŋa ala’akyi zugu, ka naayi maali niriba zugu. Amaa Yisa daa maali sara yinni, u daa maali yimmu n‑ti ninsaalikam, ŋɔn daa zaŋŋi u maŋŋa n‑tisi la. ²⁸Musa zaaligu puuni ba daa gaŋŋni la ninsaala dima, baseeba gbarigi ka mari galimni, n‑diisiri ba Gyeeŋŋu Toondaandima. Amaa di nyaaŋŋa Naawunni daa pɔ la pɔri ka diisi u Bii maa. Ŋɔna n ka galimni saha din ka baasigu.

¹Tin tɔ’asiri seem maa yɛlikpanni ka n ya n‑yɛli ya wa: ti mari la ti lala Gyeeŋŋu Toondaansɔa, ka u pun la’am n‑zini Naam ziiya, arizana ni. ²Ka u tumni ti Dugma ziziiya Gyeeŋŋu Duu ni, Sugri maa puuni - sugseaa ti Dugma mammaŋŋa ŋɔn daa ti, ka di pa la saalisɔ ŋɔn daa ti la. ³Dama Gyeeŋŋu Toondaana zaa tumni nyɛ la: u zaŋŋni piini m‑maali, ka lala zugu ka di sum ka ti Gyeeŋŋu Toondaana wa gba mari u bunseelli din nin tisi. ⁴U yi da bɛ duniya wa ni, u da naa n‑ku nyɛ halli maalimaanna gba, dama maalimaanniba pun bɛ ni m‑maanni maaligu hoo zaaligu maa ŋɔn wulisi seem la. ⁵Ban daa mari gyeeŋŋu ziseaa kan daa kur ŋmani hoo bummaŋseaa Naawunni ŋɔn daa wulisi ba la. Lala gyeeŋŋu Sugri mun bɛ la saazugu, Naawunni saani. Dama Musa ŋɔn daa ya n‑ti Sugri maa, u daa nya kpaaŋŋu, ni, “Gɔsim suŋŋa ka Sugri maa zaa ti hoo nyin daa nya seem zoori zugu la.” ⁶Yisa yi deaai la gyeeŋŋu tunseesi an gaari banŋɔ dina. Ka lala maa zugu n kyɛ ka ŋɔna n zɔri sindaani Naawunni saani ni u ti zaali nangbanyinni zaalipaalli, ka u lala zaaligu maa gba gaari ba dinni, ni ka nangbampɔri la zaa.

⁷Dama zaalikurigu la yi daa ka taalli, di naa n‑ku mugsi ni seaa takki. ⁸Naawunni mun daa nya ba taalli, ŋɔn daa yɛli ba, ni#:-

“ ‘Dabsa maa kyɛnni na’

- Ti Dugma n yɛtti lala -

‘Ka n nin ti zaali nangbanyinni zaalipaalli,

Ka man ni Izraɛli dima dɔli ka,

Ni Gyuuda yiri dima gba.

⁹Ka ku ti ŋmani nangbanyinni zaaliseaa

Man daa mari ni ba yaadima maa.

Dabsiri seaa ka n daa gbaai ba nuu

n‑yiisi ba Igyipti tingbaŋŋu na la,

Lala dabsiri maa ka n daa zaali ka.

Amaa ba na bu kpalim n‑niŋi ka yɛdda

Ka dizugu’

- ti Dugma daa yɛliya -

‘n sufu daa ka ba ni.’ ”

¹⁰Ni#:-

“ ‘Dinŋɔ ka n nin basi noori n‑ti ba,

ni, n nin suŋŋi ba dabsa an kyɛnni na:’

- lala ka ti Dugma daa yɛli -

‘Ni, “N nin zaŋŋi n zaaligu yɛla

n‑sɔ’ai ba sufu ni;

Di ya n‑niŋi hoo man zaŋŋi la bunni n‑sɔbi

n‑niŋi a zaa ba sufu ni seem la.

N nin leebi ba Naawunni,

Ka ba gba leebi n niriba.”

¹¹Ba ku laa n‑wulisiri taaba,

bee, ba yɛtti taaba, ni, “Baŋŋma ti Dugma la.”,

Dama ba zaa nin ti mi ma,

Ba tarimma zaŋŋi m‑paai zuguraandima.

¹²Dama n nin kyɛ ba tumbeeri taalli m‑pɛŋŋi,

Ka ku teaai ba tumbeeri maa yaasa.’ ”

¹³Ŋɔn tɔ’asiri nangbanyinni seaa, ni, ‘bumpaalli’ maa - tɔ, di wulisiya, ni, daŋdaŋ nangbanyinni la kurigiya ni, ka ku laa n‑yuui.

¹Daŋdaŋ nangbanyinni zaaligu la muna - halli kan gba daa mari la kyisa zaŋŋi n‑kyaŋŋi gyeeŋŋu soori, ka laa m‑mari duniya wa ni wumpuusigu ziiya. ²Dama suga ka ba daa ti, ka ba daa vii pateesa n‑kpɛ sugseaa: ka Sugri wa puuni bunni daa bɛ ni ka ba daa zaŋŋi firila ayɔpɔi n‑tɔm ka zugu; bɛni ka Naawunni boroboro gba daa bɛ ni, ni a teebuli maa. Sugri wa ka ba daa boonni ‘ziseaa kan tabli Naawunni Beebu Ziiya’. ³Ka pateesa ayi daana daa bɛ ni, ka ba daa vii n‑gaari ka nyaaŋŋa yaasa, n‑kpɛ Sugseaa. Bɛni muna ka ba daa boonni ‘Ti Dugma Beebu Ziiya’. ⁴Sugri wa daa mari salima teebuli, ban daa nyɔ tikubsim turaali seaa zugu; ni nangbanyinni yɛla adakka gba, ka ba zaŋŋi salima n‑tabli ka nyaaŋŋa zaa. Adakka wa puuni ka salima dukku kan mari ‘Manna’ diibu la daa bɛ ni, ni Aruuna zangbɛseaa kan daa pusi vaari la; m‑paasi kuglama, nangbanyinni yɛla ŋɔn daa sɔbi m‑pa seesi ni la - anŋɔ zaa daa bɛ la adakka maa puuni. ⁵Adakka wa zugu ka buna ayi daa tɔm, ban daa maali seesi ni a ti ŋmani bunvuseesi ban boonni ‘Kyɛruppa’ la, ka a pɛ’abu gaari zaa; ka a wulisiri, ni, Naawunni gyirima bɛ ba saani; Kyɛruppa wa kpunkpama lɔŋni ka Naawunni namboo zii daa bɛ ni. Amaa ti ku toaai n‑wulisi anŋɔ zaa gbina yinniyinni ŋɔn nyɛ seem pampaŋŋɔ.

⁶Ban daa sɛ’asi lala n‑naai, di daa kyɛ ka maalimaanniba kpeeri daŋdaŋ sugri la ni, n‑tumni ba sahakam tuma. ⁷Amaa sugseaa kan pa abayi la puuni ka Gyeeŋŋu Toondaana kɔkɔ n daa naa n‑toaai n‑kpɛa; n‑kpɛ bɛni yimmu yuumni ni. Ka daa ka soori ni u kpɛ ka bu mari ziim na; ka u yiisi lala ziim n‑teaari tumbeeri yɛla - u mammaŋŋa ni niriba ŋɔn bu mi ka tum tumbɛseesi la. ⁸Dinŋɔ zugu ka Vuusim Kasi maa daa wulisiya, ni, soori daa ka ni ka ba daa naa n‑dɔli n‑kpeeri ti Dugma maa saani, sahanseaa sugseesi ban daa daŋŋi n‑ti la ŋɔn daa na kpalim n‑zɛya maa. ⁹Dinŋɔ wulisiri zuna yɛla ŋɔn bɛ seem la, ni, ba lala maaligu ni ba piini tisibu zaa ku toaai n‑kyɛ ka gyeengyeemniba maa sufu ni teesa di galimni ba. ¹⁰Amaa di wulisiri la bundira, ni bunnyuura, ni koom suubu deaari: ningbiŋŋu bunkyisira anŋɔ taabu daa zaani halli ka saha ti paai ka yɛlli kam niŋi suŋŋa n‑naai.

¹¹Amaa Yisa daa kyɛ na hoo Gyeeŋŋu Toondaana, ka di nyɛ la yɛlisuma la zugu - yɛliseesi an pun bɛ ni la. Dinzugu u daa dɔlisi Sugri kan gaari suga zaa; Sugri wa pa la ban zaŋŋi nuusi n‑ti seaa - halli ka pa la duniya wa dinni, halli beela. ¹²Sugri wa ka u daa dɔli n‑kpɛ ti Dugma Beebu Ziiya. U mun daa bu mari la buusi bee na’abisi ziim n‑kpɛa, amaa u daa mari la u toori ziim, dama u daa pun nya mansuulinsi n‑ti niriba, ka ba ku laa n‑leebi daaba yaasa. ¹³Dama ba zaŋŋi buusi ziim ni nigi ziim m‑miisi n‑niŋi ninvugseeba ban sa’am kyisigu la, ka lala zugu kyɛ ka ba ningbina niŋi kasi. ¹⁴Dinŋɔna Yisa Kirisita ŋɔn daa ka galimni ka zaŋŋi u maŋŋa n‑ti Naawunni hoo ban maanni bunkɔbri seem maa, u lala maaligu gaari ban dinni. Naawunni Siiya daa sakki, ni, u zaŋŋi u maŋŋa n‑tisi; ka u tuma wa kyɛ ka ti sufu ni teesa bu laa n‑galimni ti ti tumbeeri zugu, tunseesi an daa kuuri ti la. Ka ti naayi baŋŋi n‑gyeemni Naawunni Nyɔvuri Daana.

¹⁵Dinŋɔ zugu ka u leebi la nangbanyinni zaalipaalli la sindaanzɔtta, ni u ti kyɛ ka ban booli seeba la nya nangbampɔri seaa kan faari m‑basira, ka bu naara. Dama kum daa kuya, ka u daa da ba n‑ti ba mansuulinsi, ni ba ku laa n‑niŋi daaba n‑ti tumbeeri an daa bɛ daŋdaŋ nangbanyinni zaaligu la ni. ¹⁶Zaŋŋi n‑kyaŋŋi faari diibu, see ka ba nya kum sɛhara pɔi ka naayi tisi. ¹⁷Kum nyaaŋŋa ka ba diri faari; nira yi na bu kpi, faari diibu ku toaai m‑bɛ ni. ¹⁸Nangbanyinni zaalikurigu la gba daa bu zaani deede, di yi pa la ba daa yiisi ziim. ¹⁹Dama Musa ŋɔn daa ti yɛli niriba maa nangbanyinni zaaligu maa yɛla, hoo Litaafi maa ŋɔn wulisi seem la, u daa zaŋŋi la nigi ni buusi ziim, ni koom, ka zaŋŋi hisɔppu tivaari soo ni gaarizeaa, m‑miisi gbanseaa kan m mari zaaligu dima la, ka miisi niriba maa gba. ²⁰Ka yɛtta, “Ziim wa nyɛ la ban yiisi seebu n‑kyɛ ka nangbanyinni zaalipaalli zaani - zaaliseaa Naawunni ŋɔn ti ya, ni, ya dɔla.” ²¹U daa laa n‑zaŋŋi ziim maa m‑miisi n‑niŋi Sugri la, ni bunseesi ka ba daa mari n‑tumni ka tuma la gba. ²²Yɛlimaŋni, zaaligu maa zugu yɛla pam leebi yɛlisuma ziim maa zugu, ka ziim maa yi daa bu yiisi, taalli kyɛ-m‑pɛŋŋi daa ka ni Naawunni saani.

²³Dama buna wa ka ba daa maali ni a ti ŋmani arizana ni buna la. Ka di daa tu ni ba mari a m‑maanni a zugu, ni ba ti kyɛ ka a nyɛ kasi. Ka dinŋɔna arizana buna mammansi boori la maaligu kan gaari anŋɔa. ²⁴Dama Yisa ŋɔn daa kpɛ gyeeŋŋu ziiya halli n‑ti paai gyeeŋŋu nimbirimoaa zii maa, ka daa pa la ninsaalidima ŋɔn maali ya’aseaa, ka laa m‑pa ban gɔsi bunseesi an nyɛ la bummaŋa n‑zaŋŋi ba nuusi m‑maali buna an nin ti ŋmani lala. Ninsaala ŋɔn maali bunseaa la n kur wulisiri bummaŋni ŋɔn nyɛ seem. Ay! - u daa kpɛ la arizana ni, ni u zaŋŋi u maŋŋa n‑wulisi Naawunni ti zugu. ²⁵Di mun pa hoo Gyeeŋŋu Toondaana ŋɔn tumni seem la. Dama u kpeeri n‑kpeeri Naawunni Beebu Ziiya yuumni kam, ka kur mari ziim bun pa u toori ziim. Ay! ŋɔn Yisa bu kpeeri arizana ni n‑zaŋŋni u maŋŋa n‑yiisiri sara sahakam. ²⁶Dama di yi daa nyɛ lala, u daa naa m‑bɛ ni n‑kpiiri n‑kpiira, duniya piiligu ni zaŋŋi m‑paai zuna. Amaa din nyɛ seem pampaŋŋɔa, u kyɛ na yimmu, sahanseaa duniya wa naari ŋɔn pɔtti na la: u kyɛ na ni u zaŋŋi u maŋŋa m‑maali maaliseaa kan nin kyɛ ka Naawunni di sugru n‑ti ti, ti tumbeeri zugu. ²⁷Ninsaala ŋɔn kpiiri yummu ka sariya karibu dɔlisiri seem la, ²⁸lala ka Yisa zaŋŋi u maŋŋa m‑maali yummu maa. Ka u nin ti labi na yaasa: ka di pa la u kari tumbeeri sariya zugu, amaa ni u tiligi seeba ban ziya n‑guusiri u ni nimbirimoaa la.

¹Izraɛli dima zaaligu maa daa bɛ la hoo ŋmansigu, ka teaari ti yɛlisuma an kyɛnni na maa. Ka pa la bunsuma la mammansi. Dama yuumni kam ka ba maanni sara m‑maanni sara, amaa ba ya n‑niŋi la wula n‑suŋŋi ninvugseeba ban kyɛnni Naawunni saani na maa? Ay! - lala ku toaai n‑kyɛ ka ba leebi hoo din sumsi ni ba bɛ seem deede. ²Ya bu nya? - di yi pa lala, ba naa n‑ku laa m‑maanni a, dama ba sufu da naa n‑ku laa n‑galim ba tumbeeri zugu. Ba ala’akyi taalli zaa yi siri daa kpiisi m‑basi, maaligu balim kam zaa naa n‑ku bɛ ni. ³Amaa din nyɛ seem maa, ba maanni la maaligu yuumni kam, ka lala ka ba wulisiri niriba n‑teaari ba ba tumbeeri taalli yɛla. ⁴Dama nigi ni buusi ziim ku toaai n‑ti ti tumbeeri taalli kyɛ-m‑pɛŋŋi.

⁵Dinŋɔ zugu, Yisa ŋɔn daa ya n‑kyɛ duniya wa ni na maa, u daa yɛli, ni#:-

“Nyin, Naawunni, bu boori sara maaligu,

I bu laa m‑boori koom tisibu:

See ninsaala ningbina ka i maali n‑ti ma:

⁶Pa bunkɔbri ka ba maali ka bugum di a,

Halli sara maaligu ala’akyi zugu gba:

- Anŋɔ zaasa zugu i nini bu tigra.

⁷Di saha ka n yɛli#:-

‘Mani nŋɔa - ni n niŋni nyin boori seem:

Ii, mani nŋɔ, m Ba Naawunni -

Hoo n yɛla pun sɔbi n‑dooli seem la,

Litaafi gbaŋŋu maa puuni ka a sɔbi.’ ”

⁸Tɔ: u daŋŋi n‑yɛli, ni, ‘pa bunkɔbri ka ba maali ka bugum di a’, ni, ‘halli sara maaligu ala’akyi zugu gba’, ni, ‘anŋɔ zaasa zugu’ ka Naawunni ‘nini bu tigra’. Amaa anŋɔ taabu zaa dɔli la zaalikurigu soori. ⁹Ka u naayi yɛli, ni, ‘Mani nŋɔa - ni n niŋni nyin boori seem, m Ba Naawunni.’ Ka di gbinni nyɛ la: ni, u basi an daŋŋi tooni la ka zaŋŋi bumpaala an pa nyaaŋŋa n‑zaali a zaaziiya. ¹⁰Tɔ, ka Naawunni ‘ŋɔn boori seem’ nyɛ la, ni, tirima n yi ti tumbeeri maa ni, n‑leebi ŋɔn Naawunni mammaŋŋa niriba, Yisa Masiiya ŋɔn zaŋŋi u toori ningbiŋŋu n‑tisi yimmu la zugu.

¹¹Tɔ; ka dinŋɔna beoo kam zaa ka maalimaanniba kur zɛ la ba tuma tumpu ni, m‑maanni ba sahakam bunkɔbmaaligu, amaa lala maaligu tuma zaa ku toaai n‑taasi tumbeeri kyɛ-m‑pɛŋŋi na. ¹²Amaa Yisa Kirisita ŋɔna, u daa maali maaligu yinni kɔkɔ tumbeeri zaa taalli zugu: lala maaligu maa mari yiiko saha kam. U daa maali n‑naai pɔi, ka naayi labi n‑zinni Naawunni nudirigu ziziiya. ¹³Bɛni ka u kpalim n‑ziya, halli ni Naawunni ti zaŋŋi u dindaandima zaa n‑dooli tiŋŋa ka u noora. ¹⁴Yɛlimaŋni, u daa maali maaligu yinni ka tiligi seeba ban bɛ sɔsuŋŋu ni, ni ba ti paai Naawunni saani.

¹⁵Naawunni Vuusim Kasi la gba wulisiri ti lala. U daŋŋi n‑yɛli, ni#:-

¹⁶“Ti Dugma yɛliya, ni,

‘Lala ka n daa basi noori n‑ti ba,

Ni, n nin suŋŋi ba dabsa an kyɛnni na:

Ni, n nin zaŋŋi n zaaligu yɛla

n‑sɔ’ai ba sufu ni;

Di ya n‑niŋi hoo man zaŋŋi la bunni n‑sɔbi

n‑niŋi a zaa ba sufu ni seem la.’ ”

¹⁷Ni#:-

“N ku laa n‑teaai ba tumbeeri yɛla,

Bee, ba ala’akyi taalli yaasa.”

¹⁸Tɔ! dinŋɔna anŋɔ zaa ka Naawunni tam m‑basi, ka dizugu sɔsɔ bu laa n‑sum ni ba maali bunkɔbmaaligu u tumbeeri taalli zugu.

¹⁹Dinŋɔ zugu, m mabiisi, ti mari soori ni ti kpɛ Dukasi maa, ya’aseela din kyisiri da’ari zaasa; n‑kpɛ ka vi ka ti ni, Yisa kum wa zugu. ²⁰U yoaai la sɔpaalli n‑ti ti, kan nyɛ la nyɔvuri soori ni yɛlimaŋni, ni ti ti gaari n‑kpɛa. Ti gaari la pateesiseaa kan daa ta’ai ti ni ti ku paai ya’asuŋŋu wa, Dukasi la puuni. Soori maa mun nyɛ la u maŋtoori ningbiŋŋu. ²¹Yaasa m‑paasi, ti mari la Gyeeŋŋu Toondaana, ka u su Naawunni Yiri maa yɛla. ²²Dizugu, ya kyɛ ka ti pɔri na n‑kpɛ Naawunni saani. Ti yi ya kpɛa, see ka ti sufu zɛ yummu, ka ti niŋi yɛdda ni yɛlimaŋni. Ya kyɛ ka ti sufu nyɛ sufuveela an bu galimni ti, dama ba pun zaŋŋi kɔsuŋŋu n‑su ti ningbina zaa, ka di ŋmani la hoo ban zaŋŋi ziim n‑niŋi ti, kaman zaalikurigu da’ari peaari soori ŋɔn daa nyɛ seem la. ²³Ya kyɛ ka ti mari tama wa ni nimbirimoaa, dama ti nin toaai n‑niŋi Naawunni ni u nangbampɔri la yɛdda. ²⁴Ya kyɛ ka ti sufu bɛ taaba yɛla ni, n‑suŋŋni taaba ni ti zaa kyaŋŋi tooni n‑wuri niriba ka tumni tunsuma. ²⁵Yan di za’asi taaba la’aŋŋu, hoo seeba ŋɔn za’asiri seem la. Amaa ya kpamsiri taaba sufu. Ka niŋni anŋɔ zaa ni nimbirimoaa, dama ya nya ka ti Dugma dabsiri kyɛnni na saha bu ya n‑yuui.

²⁶Tɔ, ka dizugu ya bu nya? Ti yi ti mi yɛlimaŋni seaa ban pun wulisi ti pɔi, ka laa n‑kpalim n‑tumni tumbeeri, dinŋɔna bunkɔbmaaligu zaŋŋi n‑kyaŋŋi ala’akyi laa n‑ka ni n‑ti ti. ²⁷Ay! - Din kpalim nyɛ la dabeem zaŋŋi n‑kyaŋŋi sariya karibu din kyɛnni na, ni bugum seelli bun nin di baseeba ban kyiisiri Naawunni yɛla. ²⁸Ninvugsɔ ŋɔn daa za’asi Musa zaaligu yɛla, ka niriba ayi- ata di sɛhara, ni, ba wum lala - tɔ, lala nira daa yi kpi ni di zugu, ka ba daa bu zɔ u namboo halli beela. ²⁹Tɔ, ka ninvugsɔ yi ti za’asi Naawunni Biiya, bɔ n ya n‑niŋi ŋɔna? U tu ŋɔn daa kpi u zugu, ka yɛnni ni, u Tiligra ziim pa seela - halli ni lala ziim maa kyɛ ka Naawunni basi nangbanyinni nangbambasiri n‑ti u gba: ka laa n‑zeem Naawunni Sisuŋŋu. ³⁰Dama ti mi Naawunni yɛla, ni, u yɛliya#:-

“Mani n su labsigu,

N nin labsi n‑yɔa.”

Ka yɛli m‑paasi, ni#:-

“Ti Dugma nin ti kari u niriba sariya.”

³¹Di siri mari dabeem pam ni Naawunni Nyɔvuri Daana la ti kari i sariya n‑lusi i!

³²Ya teaama din daa nyɛ seem ya saani dabsa an gaari la. Din saha maa ya daa pun deaai Naawunni neesim maa, ka daa nya namsibalibu pam, amaa a daa bu nyaŋŋi ya. ³³Lala saha maa ka ba daa yi namsiri ya ka zeemni ya niriba tooni; bee, ya daa yi ti sakki n‑zaŋŋi ya mansi n‑zɛ la ya taaba nyaaŋŋa, ban pun di namsi anŋɔ taabu sahanseaa la. ³⁴Ya daa teesi dansarika dima yɛla n‑suŋŋi ba; halli niriba ban daa fa ya marigu zaa gba, di daa bu niŋi ya sufusa’aŋŋu; dama ya daa mi, ni, ya mari seelli din gaari lala ka mun ka naari. ³⁵Dizugu yan di kyɛ ya sufukpeemni m‑basi, dama sufukpeemni nin ti ti ya yoori pam. ³⁶See ka ya mari sugru. Lala nin kyɛ ka ya nin toaai n‑tum Naawunni ŋɔn boori seem ka naayi deaai bunsunseesi Ŋɔn daa basi noori, ni, u nin ti ti seem maa. ³⁷Dama di sɔbi n‑dooli, ni#:-

“Di kpalim la beela,

Ni ŋɔn kyɛnni na maa ti kyɛ na;

U bu ya n‑yuui.”

³⁸Ni,

“Ninvugsɔ ŋɔn ka galiŋŋu n saani,

U niŋni ma yɛdda,

Ka dizugu u nin nya nyɔvuri.

Amaa, u yi ti labi nyaaŋŋa,

N sufu ku maai di daama zugu.”

³⁹Tirima mun pa la ninvugseeba ban labri nyaaŋŋa nti baasi yɔri, amaa ban niŋni yɛdda nti nya tiliginsim.

¹Tɔ: zaŋŋi n‑kyaŋŋi yɛdda niŋbu wa muna - yɛdda nyɛ la tin na mari seelli tama, ni, ti nin ti nya tin boori seelli maa. Yɛdda wa daana na bu nya, amaa u siri mi, ni, u nin nya. ²Yɛdda wa taabu zugu ka ti yaadima yɛlisuma yi paalu#:-

³Yɛdda zugu ka ti baŋŋi, ni, Naawunni yɛligu n daa kyɛ ka duniya naam, ka tin nya seesi wa zaa an daa ti bɛ ni maa, bunseesi an bu nyara saani ka a daa yi na.

⁴Yɛdda zugu ka Eebli daa yiisi sara n‑ti Naawunni, ka ka anfaani gaari u beeri Kyeen sara. Ka lala daa wulisi, ni, u daa nyɛ yɛlimaŋni daana, dama Naawunni daa deaai u piini. Eebli daa kpiya, amaa yɛdda zugu ka u kpalim n‑tɔ’asiri ni. ⁵Yɛdda zugu ka kum daa bu paai Inɔkyi, dama “Naawunni n daa zaŋŋi u, ka ba daa bu laa n‑nya u, duniya wa ni.” Niriba daa pun daŋŋi n‑tɔ’asi u yɛlisuma, ni, ŋɔn daa “mi Naawunni suŋŋasuŋŋa, ka dɔli u yuubu zaa”, ka Naawunni na bu zaŋŋi u. ⁶Tɔ: yɛdda yi ka ni, sɔ ku toaai m‑mi Naawunni n‑dɔli u yuubu; di yi pa la nira ŋɔn kyɛ Naawunni saani na niŋi yɛdda, ni, Naawunni bɛ ni, ka laa n‑niŋi yɛdda, ni, ŋɔn Naawunni wumni n‑tiri ban boori u ziiya. ⁷Yɛdda zugu ka Nuhu daa sakki Naawunni kpaaŋŋu halli u nini daa na bu nya koom maa gba, ka daa kpaasi nyariŋŋu maa ka ka daa ti tiligi ŋɔn ni u yiri dima maa. Ka di zugu ba daa kari ninvugseeba ban daa bu niŋi yɛdda lala maa sariya yɛttɔ’a n‑lusi ba, ba yɛdda kaalinsi zugu. Ka ŋɔn Nuhu daa naayi di faari kan nyɛ la yɛlimaŋni yuuri kan yi yɛdda niŋbu ni na.

⁸Yɛdda zugu ka Ibrahim daa sakki, sahaseaa Naawunni ŋɔn daa booli u n‑wulisi tingbanseaa ŋɔn ya n‑zaŋŋi n‑ti u, ka ka ti leebi u faari la. U daa sakki, ka daa doaai n‑kyaŋŋi, ka dinŋɔ zaa daa niŋni maa ka Ibrahim na bu mi ŋɔn wa luginseaa maa. ⁹Yɛdda zugu yaasa ka u daa gɔ n‑gɔ u faari tingbaŋŋu maa puuni, hoo saana bee sɔkyɛnna: u daa gbeeri la suga ni, ka Yisahaaku ni Yaakubu gba daa goori n‑gbeeri lala, halli ni Naawunni daa la’am ba Ibrahim saani m‑basi nangbambasiri, ni, u nin ti ba faari maa. ¹⁰Ŋɔn Ibrahim ba’a zaa daa bɛ la tinseaa kan mari nyeebsuma ni, ka Naawunni su ka fukumsi ka laa n‑nyɛ ŋɔn meeri ka. ¹¹Yɛdda zugu gba ka ŋɔn Ibrahim daa nya yaa ni u ti dɔ’ai biiya, halli ŋɔn daa kurigi n‑gaari dɔ’am maa zaa yɔri, ka u pɔ’a Zaraatu gba daa kɔŋŋi dɔ’am. Dama u daa niŋi yɛdda, ni, Naawunni daa basi noori lala n‑ti u, ka u daa yɛnni, ni, ŋɔn Naawunni n nyɛ yɛdda daana. ¹²Lala zugu ka doo yinni wa, ŋɔn daa yɛtti, ni, u kpiiri ni, ka u dɔ’am daa zoaai hoo saŋmariwuusi ŋɔn zoaai saazugu seem maa, bee, hoo teekuduuri mɔ’abisigu ŋɔn zoaari seem, nti kɔŋŋi kaaligu.

¹³Tɔ: banŋɔ zaa daa niŋi la yɛdda, halli ni ba kum. Ba daa bu deaai Naawunni ŋɔn daa basi noori, ni, u nin ti ba seelli la; ba daa kur nyɛ a ni ka a bɛ la wa’aligu, amaa ba sufu daa gyaari a. Ba daa sakkiya, ni, ba na bu su tingbaŋŋu maa, amaa ba nyɛ la saamma ni sɔkyɛnniba duniya wa puuni. ¹⁴Niriba ban tɔ’asiri lala maa wulisiya, ni, ba boori la ba toori tiŋŋa. ¹⁵Ya bu nya? - ba yi daa kpalim n‑tɔ’asiri ban daa yi tingbanseaa ni na la yɛla, ba daa naa n‑nya soori n‑labi bɛni. ¹⁶Ay! - ba daa boori la tinseaa kan sɔa: saazugu tiŋŋa nla. Dizugu ka Naawunni bu nya vi ni ba ti boonni u, ni, ba Naawunni; dama u daa maanni tiŋŋa siri n‑ti ba.

¹⁷Yɛdda zugu yaasa ka Ibrahim daa sakki, sahanseaa Naawunni ŋɔn daa zamsi u la; u daa maali siri ni u maali u bii Yisahaaku. Ŋɔn Ibrahim ka Naawunni daa tɔ’asi m‑basi noori, ka ŋɔn gba daa zaŋŋi u bigaŋŋa ni u ti maali, ¹⁸halli ni ŋɔn Yisahaaku saani ka Naawunni daa pɔ noori ni, u nyaaŋŋa ni u butiri zaa nin ti yi na. ¹⁹Ibrahim mun daa yɛnni, ni, Naawunni nin toaai n‑neaai kpiima kum ni ka ba vu, ka di siri daa ŋmanni la hoo Yisahaaku daa neaai kum ni n‑labi vuya ni, ka Ibrahim daa deaai u lala. ²⁰Ŋɔn Yisahaaku muna, yɛdda zugu ka u daa ka n‑niŋi u biisi Yaakubu ni Iisɔa, zaŋŋi n‑kyaŋŋi bunseesi an nin paai ba na. ²¹Yɛdda zugu ka ŋɔn Yaakubu gba daa ka n‑niŋi Yisifu biisi la, ŋɔn daa ya n‑kpi sahanseaa la, ka daa danni u zangbeaa zugu ka gyeemni Naawunni. ²²Yɛdda zugu ka Yisifu kum saha ŋɔn daa ti pɔtta, u daa tɔ’asi Izraɛli dima maa ŋɔn nin ti yi Igyipti tingbaŋŋu ni seem, ka daa laa n‑wulisi ba ban nin ti zaŋŋi u kɔba n‑niŋi a seem.

²³Yɛdda zugu ka Musa ba ni u ma ŋɔn daa dɔ’ai u maa, ba daa nya ka u veela pam ka daa sɔ’ai u ka di paai gɔya ata, ba mun daa bu zɔri Naaba zaaligu maa. ²⁴Yɛdda zugu ka ŋɔn Musa, ŋɔn daa ti sa’ai nira maa, daa bu sakki, ni, ba boonni u, ni, NaaFirawuna bipuŋŋa biiya. ²⁵U daa sakkiya, ni, u ti la’am n‑di namsi ni Naawunni niriba la, ka za’asi ala’akyi ŋɔn kyɛ ka beebu nya’asa seem la, halli saha beela. ²⁶Masiiya zugu ka u daa sakki, ni, u yi di vi, di sɔa: u daa kyɛ Igyipti bunsuma, dama u daa gɔsiri la u dahinseelli yoori. ²⁷Yɛdda daa laa n‑kyɛ ka u daa bu zɔ NaaFirawuna sufuyisigri ka daa bakki ka kyɛ Igyipti tingbaŋŋu. Dama u daa zaŋŋi u nini n‑kpa n‑gɔsi Naawunni, halli ni Naawunni ŋɔn bu nyara gba. ²⁸Yɛdda zugu muna ka u daa kyɛ ka ba di Yakki-n‑Gaari Kyuu la ka daa miisi ziim n‑niŋi maa, ni ŋɔn kuuri Igyipti bikpamma la di siisi Izraɛli dima maa biisi. ²⁹U yɛdda niŋbu zugu ka TeekuZeoo koom daa nyuusi, ka Izraɛli dima maa daa sigi n‑nɔ tankuumni n‑gaari; amaa Igyipti niriba la ŋɔn daa ma’asi n‑sigi teeku maa ni, koom daa di ba. ³⁰Niriba ŋɔn daa niŋi yɛdda zugu ka Gyɛrikoo gooma zaa daa lu: ba daa kyaŋŋi n‑gyiligi dabsa ayɔpɔi, ka a daa lu. ³¹Halli Reehabu, gyɛ’amiru la, daa niŋi yɛdda; ka di zugu ba daa bu ku u ban daa ka yɛdda la saani, dama ninvugseeba ban daa kyɛ na ni ba ti gɔsi tiŋŋa la daa gbɛ pɔ’a maa saani ka u daa deaai ba suŋŋa.

³²Tɔ: ka n nin laa n‑yɛli la wula? N ka saha n nin tɔ’asi Gyidiyɔn yɛla, ni Barakku, ni Samsɔn, ni Gyɛfta, ni NaaDauda, ni Samuwɛli, ni anabidima yɛla maa. ³³Ba zaa daa niŋi la Naawunni yɛdda, n‑tuusi tɔppu n‑nyaŋŋi nti di naam, ba daa kari sariya ni yɛlimaŋni, ka deaai Naawunni ŋɔn daa pɔ noori, ni, u ti tisi seem la; halli n daa ti kpari gbigma nɔya, ³⁴n‑kpiisi bugum zilima yaa; niriba ŋɔn daa zaŋŋi takoobi ni ba ti kyɛ ba, ba daa nya fa-m‑basi. Ba daa nyɛ la bumbugsa ka laa n‑leebi yaa daandima; ba daa nya kpeeŋŋu tɔppu ni, ka daa ta’ai tinzundima tɔbbiisi n‑labsi ba nyaaŋŋa. ³⁵Ba daa kyɛ ka seeba neaai kum ni na, ka labsi ba n‑ti ba madima, bee, ba pɔ’aba.

Ba mun daa namsi lala niriba seeba ni ba ti za’asi Naawunni, amaa ka ba daa bu sakki n‑za’asi ni ba ti yi namsigu maa ni. Ay! - Ba daa boori ni ba ti yisigi kum ni n‑nya bunsuma an gaari lala. ³⁶Ba daa diisi baseeba vi, ka feebi ba; ba daa ba baseeba gba bansi n‑kpari dansarika duu ni. ³⁷Ba daa lɔbi seeba kuga n‑ku, ka zaŋŋi sooyadima ni takoobidima n‑ŋmaai seeba n‑ku ba. Lala niriba seeba mun daa yɛ la peesi ni buusi gbana n‑gyinna; fara daa mari ba, ba daa ka seela; niriba daa namsiri ba ka ba daa di wahala zaa. ³⁸Halli ni duniya wa daa bu sum ni lala niriba bɛ ka ni. Ba daa kyɛnni n‑gyinni yoo ni, ni zɔya ziisi ni, n‑gbeeri tampifeeri ni, ni vɔya an bɛ tiŋŋa.

³⁹Banŋɔ zaa - yɛdda zugu ka ba tɔ’asi ba yɛlisuma yɛla, amaa ba sɔ daa bu nya nangbampɔri maa seela. ⁴⁰Di gbinni nyɛ la: ni, Naawunni daa pun daŋŋi n‑gbaai gbaari din nyɛ bunsuŋŋu n‑ti tirima: ni, ban ku toaai n‑nya ba bunsuma m‑maali m‑bɛ deede ba kɔkɔa, see ka tirima gba la’am ba saani n‑nya.

¹Tɔ, ka dinŋɔna, sɛharadima wa n zoaai, ka ba zɛya n‑gyiligi ti. Ka di zugu ya kyɛ ka ti yiisi yɛlitibsa an vili n‑tabli ti la zaasa, ni ala’akyi din kpɛ la yooma n‑goaai ti kyɛnni maa. Ka lala nin kyɛ ka ti nya sufukpeemni n‑zɔri n‑kyɛnni tooni n‑dɔli sɔseaa ban zaali n‑ti ti la. ²Ka di zugu ti wukkma ti zugu n‑kyɛ ka ti nini kpa la Yisa. Ŋɔna n nyɛ ti yɛdda yɛla piiligu, ka laa n‑nyɛ a naari gba. Ŋɔna n daa di dɔpulli kum wahala ka bu zaŋŋi di ka di nyɛ vi, dama u daa gɔsiri la sufupeelim seaa din dɔ lala wahala maa tooni la. Ka di zugu pampaŋŋɔ ka u paai la u Naawunni nudirigu zizii maa n‑ziya. ³Ya siri teaama u yɛla, ŋɔn daa mɔrigi n‑di wahalaseaa ala’akyi dima ŋɔn daa yaai u yɛla seem la. Lala nin kyɛ ka ya yɛdda ku gbarigi, bee, ya sufu n‑kyirim.

⁴Yarima ŋɔn moori situusi moobu ni ya ti za’asiri ala’akyi yɛla la, ya na bu mɔ halli nti paai dansi ni kum nyaabu. ⁵Ammi, ya pun tam Naawunni ŋɔn zaŋŋi yɛttɔ’aseesi n‑tɔ’asiri n‑tiri ya ni u ti kpamsiri ya sufu? U ya n‑kyɛ ka ya baŋŋi, ni, ya nyɛ la u biisi maa, ka yɛtti, ni#:-

“M biiya, ti Dugma yi sa’asi i soori,

Di teesi, ni, di nyɛ la gɔsiyɔri.

Halli u yi ti darigi i tubri gba,

Di kyɛ ka i sufu miligi.

⁶Dama ŋɔn wuri ninvugseeba la

ka ti Dugma sa’asiri maa,

Ka u feebri ŋɔn zaŋŋi ninvugsɔ

n‑leebi u biiya.”

⁷Ya deaama lala sa’asigu maa kaman di yi la ya Ba saani na: lala nin bugsi, ni, ya nyɛ la Naawunni biisi. Ka bii ŋɔni n lee m‑bɛ ni ka u ba bu sa’asiri u? Ay! - sɔ ka ni! ⁸Ya yi bu nya Naawunni sa’asigu kaman u biisi zaa ŋɔn nyari seem maa, dinŋɔna di bugsiya, ni, ya pa la u biisi ni yɛlimaŋni, amaa seegyɛbisi n kur nyɛ ya. ⁹Zaŋŋi n‑kyaŋŋi ti duniya wa beebu puuni ti badima n sa’asiri ti, ka ti tiri ba gyirima ka gyeemni ba. Amaa din gaari lala ka laa n‑kpa talasi nyɛ la: ni, ti deaai ti Ba Naawunni sa’asigu; dama u su ti siisi yɛla fukumsi, ka u nin kyɛ ka ti nya nyɔvuri. ¹⁰Ti duniya ni badima sa’asiri ti saha beela, ka di dɔli la ba sufu yuubu ŋɔn wulisiri ba seem. Naawunni mun sa’asiri ti la hoo din sumsi ti, ka di yuui m‑paai saha din ka naari; ni tin ni ŋɔn ti la’am m‑bɛ u beebu kasikasi maa ni. ¹¹Tubdarigri saha na mari la beerim, ka ba bu nya di anfaani ŋɔn nyɛ seem; amaa ka di nyaaŋŋa ban deaai lala sa’asigu maa nin nya di nyoori, ka di nyɛ la sufudoaa ni yɛlimaŋni beesigu.

¹²Dizugu ya kpamsima ya nuusi ni ya duna, dama a ka yaa. ¹³Ka kyɛ ka sɔgɔlima maa yi teaai m‑maali suŋŋa. Ka lala nin kyɛ ka ban nyɛ wɔbsi maa ku burigri soori ni, amaa ka laa n‑nya tippu.

¹⁴Tɔ: ya kpaŋŋma ya maŋŋa ka nangbanyinni bɛ yan ni sɔkam zaa saani, ka galinsi ku bɛ ni; amaa ya la’amni m‑bɛ beebu kasi n‑tiri taaba, dama di yi pa lala sɔ ka ni n nin nya ti Dugma maa. ¹⁵Ya mari ya mansi ka di kyɛ ka sɔ kɔŋŋi Naawunni bunsuma, miri ka putoo yɛla kpɛ na ka taasi galinsi na n‑sa’amni niriba pam yɛla. ¹⁶Halli yan di kyɛ ka sɔ tumni zina, bee, u bɛ kaman Iisɔ ŋɔn ba’a daa ka Naawunni yɛttɔ’a ni, ka daa zaŋŋi u dɔ’am kpamni n‑takki sa’aŋmanni yinni la. ¹⁷Ka ya mi, ni, di nyaaŋŋa Iisɔ daa ti boori ni u ba ka kasuma n‑ti u, ka daa bu nya sɔseelli ni u ti dɔli n‑takki ŋɔn pun tum seem la, halli u daa yoolim n‑kum nintam la yɔri, soori daa ka ni.

¹⁸Tɔ; ka yarima bu paai la luginseelli ban nin toaai n‑siisi na, hoo Izraɛli dima ŋɔn daa paai zoori maa seem la, zɔseaa bugum ŋɔn daa dira, ka zibsim ni sangbansabla ni sanzeoo zeebu m bɛ ni, ¹⁹ni kikaa kan daa kumni pampam, ni kukɔri kan daa tasiri ka ka yɛttɔ’a mari dabeem, halli ka ban daa wumni maa daa bɛlim Naawunni, ni, u di laa n‑kyɛ ka ba wumni ka taabu yaasa. ²⁰Ba daa bu nyaŋŋi ban daa zaali ba zaaligu seaa maa, ni, “Halli bunkɔbgu gba yi siisi zoori maa, yan lɔbma u kuga n‑ku.” ²¹Lala gɔsibu daa mari dabeem pam, halli ka Musa u mammaŋŋa daa ti fabli, ni, dabeem mari u halli ka u daa gyigra. ²²Amaa yarima ŋɔn paai zɔseelli na nyɛ la Zayɔn zoori; ya paai la Naawunni ŋɔn nyɛ Nyɔvuri Daana la tiŋŋa na - di nyɛ la arizana ni Gyɛrusalɛm la; ya paai la malaakadima maa saani ka ba tusatusa la’amni la taaba ni sufupeelim pam; ²³halli ya paai la bikpamma la’aŋŋu maa na gba, baseeba yuya sɔbi m‑bɛ arizana ni bukku maa ni. Dinŋɔna ya paai la Naawunni saani na, ka u nyɛ la sɔkam zaa sarikatta: ka naayi paai Naawunni niriba ziiya, ya’aseaa ba nin ti kpalimni m‑bɛ ni, dama ba daa dɔli u soori deede n‑naai. ²⁴Ya paai la Yisa saani na gba, ŋɔn nyɛ sindaanzɔtta zaŋŋi n‑kyaŋŋi nangbanyinni sɔpaalli yɛla, ka laa m‑paai u ziim zii na, dama ba zaŋŋi u ziim m‑miisi; ka di wulisiri yɛliseesi an mari anfaani n‑gaari Eebli yɛla maa.

²⁵Tɔ, ka dizugu yan di za’asi ŋɔn tɔ’asiri ya yɛttɔ’a wa wumpu. Dama ban Izraɛli dima maa daa za’asi ninvugsɔ ŋɔn bɛ duniya wa puuni la noori, ka daa bu nyaŋŋi n‑tiligi; ka tirima ya niŋi la wula n‑tiligi, ti yi ti za’asi ŋɔn bɛ arizana ni maa noori wumpu? ²⁶Lala saha maa ka Naawunni kukɔri daa kyɛ ka tingbaŋŋu dam, amaa pampaŋŋɔ u basi la noori, ni, “N ku laa n‑kyɛ ka tingbaŋŋu kɔkɔ n dam, amaa n nin laa m‑paasi yummu n‑damni saazugu ni sangbana gba.” ²⁷Tɔ, ka ŋɔn daa yɛli, ni, ‘n‑laa m‑paasi yummu’ la, di wulisiri, ni, bunseesi an bu zɛ deede nin ti damni m‑basi zaa - di nyɛ la: ban daa naam seesi la. Ka bunseesi an ku toaai n‑dam ka zɛ deede la mun nin ti kpalim m‑bɛ ni. ²⁸Dizugu ya kyɛ ka ti pɛ’ari Naawunni, dama u zaŋŋi la naam n‑ti ti, ka di ku toaai n‑dam. Ka ya laa n‑kyɛ ka ti zaŋŋi pɛ’abu din mari dabeem ni gyirima n‑gyeemni u, ka lala nin kyɛ ka u nini tigi, ²⁹dama ti Naawunni siri nyɛ la ‘bugum din dira’.

¹Ya kyɛ ka ya kpalim n‑wuri taaba hoo mabiisi. ²Ya deaama saamma ya yiya ni, dama lala maa taabu zugu ka seeba daa ti deaai malaakadima ka bu mi. ³Ya teaama ban kpari dansarika duu ni la yɛla, ka kyɛ ka di ŋmanni hoo yarima ni ban ka ba la’am n‑kpari; ka laa n‑teaai ban bɛ namsi ni la yɛla dama ya gba nyɛ la ninsaalidima, ka di pa seem ya gba nin di wahala. ⁴Ya kyɛ ka doo ni u pɔ’a beebu mari gyirima, ka ba la’am m‑bɛ ni ni yɛdda, ka di veela; di kyɛ ka ba goori hoo dɔgoora bee pɔ’agoora. Naawunni nin kari lala niriba sariya, ni zina zaa tumniba dinni, n‑lusi ba. ⁵Yan di kyɛ ka ya sufu zaa ti bɛ ligri ni, amaa ya kyɛ ka ya nini nani yan mari bunseesi la; dama Naawunni yɛliya, ni, “N ku bakki ka kyɛ ya, n mun ku za’asi ya.” ⁶Dinzugu ti mari sufukpeemni ka yɛtti, ni#:-

“Ti Dugma n nyɛ n suŋŋna -

Dabeem ku mari ma:

Bɔ ka ninsaala nin toaai n‑niŋi ma?”

⁷Ya teaama ya tooni dima yɛla, ban daa tɔ’asi Naawunni yɛligu n‑ti ya la. Ya teesima n‑nya ba beebu ŋɔn daa naayi niŋi seem; ka ma’asiri ba, ya yɛdda niŋbu puuni. ⁸Yisa Kirisita Masiiya siri kpalim n‑nyɛ ŋɔn sa nyɛ seem soosila, n‑kpalim n‑nyɛ lala zuna, ka kur nin kpalim n‑nyɛ lala sahakam. ⁹Yan di kyɛ ka wulisipaala balibubalibu yɔmsi ya ka ya bɔrigi. Di tuya ni Naawunni piini kpamsi ti sufu, ka pa la bundira kyisigu yɛla, an ka bukaata n‑ti ban dɔli a la. ¹⁰Dama ti mari maaligu ni ti deaari, ka ban kpalim n‑tumni Gyeeŋŋu Sugri tuma la ka soori ni ba la’am n‑di diibu wa. ¹¹Banŋɔ kaari maa ni ka Gyeeŋŋu Toondaana maa n yi mari bunkɔbri ziim n‑kpɛ Naawunni Beebu Ziiya; ka di wulisi, ni, tumbeeri zugu maaligu nla. Amaa bunkɔbri wa muna - ba daa zaŋŋi a n‑yiisi ba gbeebu ziiya kpaŋŋa sa n‑nyoaai bugum n‑di a. ¹²Lala zugu ka Yisa gba daa di namsi tiŋŋa maa za’anɔri kpaŋŋa sa, ni u toori ziim kyɛ ka daadam ti leebi Naawunni niriba. ¹³Dinŋɔna ya kyɛ ka ti doaai tin gbɛ seela, n‑yi kpaŋŋa sa m‑paai u saani, ka tirima ni ŋɔna la’am n‑di vi seesi ŋɔn daa di maa. ¹⁴Dama ti ka tiŋŋa kan zɛ deede n‑yuui duniya wa ni, na’ala ti boori tinseaa kan kyɛnni na la. ¹⁵Ya kyɛ ka ti maanni pɛ’abu sara n‑tiri Naawunni sahakam, ŋɔn Yisa yuuri zugu - ti nangbana ŋɔn pɛ’ari u yuuri seem nla. ¹⁶Yan di tam tunsuma tumpu yɛla, ka tɔtti ya marigu ni taaba, dama lala sara maaligu maari Naawunni sufu.

¹⁷Ya sakkma n‑tiri ya tooni dima, ka wumni ba noori. Ban gɔsiri ya zugu ni nimmoosi hoo ninvugseeba ban gali gɔgala, dama ba zuguraandima nin boosi ba boosa zaŋŋi n‑kyaŋŋi ba tuma yɛla. Ya wumma n‑tiri ba; ka ba sufu maasa ba tuma ni, ka yɛlimugsa ka ni, dama di yi pa lala di ku suŋŋi ya.

¹⁸Ya susima Naawunni n‑ti ti. Ti niŋi yɛdda ka zilisigu ka ni, ka mari tama, ni, ti beebu zaa nin sum ni gyirima tisibu. ¹⁹Din gaari zaa, man kpamsiri ya ni, ni, ya susima Naawunni, ni, di ku yuui ka n nya soori n‑labi ya saani na.

²⁰Naawunni nyɛ la Sufudoaa Daana: nangbanyinni zaaligu ziim zugu ka u daa yisigi ŋɔn nyɛ PɛguriZuguraana la kum ni - ŋɔn nyɛ la ti Dugma Yisa. ²¹Ŋɔn Naawunni ti ya bunni kam zaa kan nin kyɛ ka ya niŋni u sufu yuubu la, n‑tumni tunsuma zaa. U nin bɛ ya puuni n‑tumni bunseelli kam din nin kyɛ ka u nini tigi, Yisa Kirisita yuuri zugu. Ŋɔna n su pɛ’abu saha kam. Ammi.

²²M mabiisi, n kpamsiri ya, ni, ya sakki n‑wumni n kpaaŋŋu wa, dama man ŋɔn sɔbi gbanseaa n‑ti ya wa kur nyɛ la bumbila fiiŋ. ²³M boori ni ya baŋŋi, ni, ba basi ti mabii Timɔti la. U yi paai na pampaŋŋɔa, man ni ŋɔn nin kyɛ na nti nya ya.

²⁴Ya puusima ya tooni dima maa, ni Naawunni niriba zaa. Italii dima maa puusiri ya na. ²⁵Naawunni tim ya zaa u piinisuma ni alaafɛa.