GALƐSEAA DIMA

Gbanseaa Pɔla ŋɔn daa sɔbi n‑ti

GALƐSEAA DIMA

¹Man Pɔla n sɔbri gbaŋŋu wa n‑tiri ya: mani ka ba booli ma nti leebi tuumu la, ka di daa bu yi ninsaala saani, bee, ninsaala kpaŋmantiri puuni, amaa ka yi la Yisa Kirisita Masiiya saani, ni ti Ba Naawunni ŋɔn daa doaai u kum ni saani na. ²Man ni ti mabiseeba ban bɛ kpa m‑paasi n zugu n‑sɔbri n‑tiri yarima - ya Naawunni la’aŋŋu dima zaa ban bɛ la Galɛseaa tingbaŋŋu ni. ³Ti Ba Naawunni ni ti Dugma Yisa Masiiya nin ti ya piinisuma ni alaafɛa zaa. ⁴Din yɛ n‑kyɛ ka ti tuligi n‑yi zuna tumbeeri sahabeoo puuni nŋɔa#:- ŋɔn Yisa Kirisita daa zaŋŋi u maŋŋa n‑tisi, ti tumbeeri zugu; ka di daa dɔli ti Ba Naawunni ŋɔn daa boori seem. ⁵Tibgri bɛ la ŋɔn Naawunni saani halli saha din ka tɔriga! Ammi.

⁶Di gyɛri ma pam ya yɛla zugu! Dama di na bu yuui ka ya zaa daa ŋmaligi n‑za’asi ninvugsɔ ŋɔn daa booli ya u saani na, u piinisuma la zugu, ka ya daa dee n‑sakki n‑tiri lahabasunseaa. ⁷Yɛlimaŋni, ‘lahabasunseaa’ laa n‑ka ni, amaa n dee n‑yɛtti la lala, dama ninvugseeba bɛ ni n‑gyɛtti ya yɛm ka kpaŋŋni ba mansi ni ba takki Yisa Kirisita lahabasuŋŋu maa. ⁸Amaa di yi ti nyɛ tirima - bee, halli malaaka ŋɔn yi arizana ni na gba - n yi mooli lahabasuŋŋu n‑ti ya ka ka bɛ ka kɔkɔ ka kyɛ tin daa mooli lahabasunseaa n‑ti ya la, ŋɔn sa’amma m‑basi bugum puuni halli saha kan ka naari. ⁹Ti daa pun yɛli lala, ka n laa n‑yɛtti ya wa yaasa: nira kam yi mooli lahabaseaa n‑ti ya ka ka bɛ ka kɔkɔ ka kyɛ yan daa pun deaai seaa maa, di daama ŋɔn sa’amma m‑basi halli saha kan ka naari!

¹⁰Kala, dinŋɔ ŋmani kaman n boori la ni ninsaalidima nini tigi ma? Bee, Naawunni nintigri ka m boora? Ni, n kpaŋŋni n maŋŋa la ni sɔkam ti baŋŋi n yɛla, fa! Ay! - N da naa m‑boori n niŋi lala, n da naa n‑ku niŋi Kirisita tuntumna, walla!

¹¹Ya kyɛ ka n yɛli ya, m mabiisi, ni, lahabasunseaa man daa mooli n‑ti ya maa pa la ninsaala dinni. ¹²N daa bu deaai ka sɔsɔ saani, bee, sɔ n daa zaŋŋi ka n‑wulisi ma. Di daa nyɛ la Yisa Masiiya mammaŋŋa ŋɔn daa kasigi ka n‑ti ma.

¹³Ya daa pun wum sahanseaa man daa na dɔli la Yɛhudiyadima addiini soori la yɛla. Ni, n daa kur namsiri la Naawunni la’aŋŋu dima ka daa bu zɔri ba namboo, ka daa laa n‑kpaŋŋi m maŋŋa ni n sa’am ba yɛla zaa. ¹⁴N daa bɛ la Yɛhudiyadima addiini soori ni nimbirimoaa n‑gaari n taaba maa, ka kur zaŋŋi saha n‑dɔla ti yaadima addiini kaya deede. ¹⁵Amaa Naawunni piinisuma zugu, u daa pun yiisi mani pɔi ka ba daa naayi dɔ’ai ma, ka daa ti booli ma ni n tum n‑ti u. Ka sahanseaa ŋɔn daa yi ti boori maa, ¹⁶u daa kasigi u Bii n‑wulisi ma, din yɛ n‑kyɛ ka n moonni yɛttɔ’amaŋa maa lahabaari n‑tisi ban pa Yɛhudiyadima maa. Lala saha maa n daa bu kyaŋŋi ninsaalisɔ saani nti deaai noori kpaaŋŋu, ¹⁷n mun daa bu kyaŋŋi Gyɛrusalɛm nti nya tuumudima ban daa bɛ ni n‑daŋŋi n tooni tuumu tuma puuni la. Amaa n daa na’a kyaŋŋi la Arabii tingbaŋŋu la ni, ka naayi labi Damasikusi timpuuni na.

¹⁸Tɔ: ka di daa niŋi yuuma ata nyaaŋŋa pɔi ka n daa kyaŋŋi Gyɛrusalɛm nti nya Piita ni ti ti baŋŋi taaba; ka man ni ŋɔn daa bɛ ni hoo dapii ni anu saha. ¹⁹N daa bu nya tuumusɔ yaasa ka di pa ni Gyeemsi kɔkɔa, ti Dugma tunzɔ la. ²⁰Man sɔbi seelli wa nyɛ la yɛlimaŋni. Naawunni gba mi, ni, n bu ma’ari ziri! ²¹Di nyaaŋŋa n daa kyaŋŋi la Siriiya ni Silisii tingbana ya’aseesi. ²²Lala saha maa ka Kirisita la’aŋŋu ninvugseeba ban daa bɛ Gyuudiiya tingbaŋŋu ni la daa na zi n‑nya ma. ²³Ba daa na’a kur wumni la lahabaari, ni, “Dɔsɔ ŋɔn daa namsiri ti saha din gaari la - ŋɔna yi moonni la yɛdda yɛla pampaŋŋɔa, halli ŋɔn daa kur kpaŋŋi u maŋŋa ni u sa’am a m‑basi la!” ²⁴Ka dizugu daa kyɛ ka ba daa pɛ’ai ka tibgi Naawunni man zugu.

¹Yuumpii ni anaasi nyaaŋŋa, man ni Baanabasi daa laa n‑labi Gyɛrusalɛm, ka n daa zaŋŋi Taituusi m‑paasi ka ti daa kyaŋŋi. ²Din daa kyɛ ka n kyaŋŋi daa nyɛ la Naawunni ŋɔn daa kasigi n‑ti ma, ni, n kyɛma. N daa zaŋŋi n lahabasuŋŋu maa yɛla n‑wulisi ba, Naawunni lahabasunseaa man daa moonni n‑tiri ninvugseeba ban pa Yɛhudiyadima la. N daa wulisi lala lahabaari m mammaŋŋa, n‑ti baseeba ban daa nyɛ ninvugtibsa la’aŋŋu dima puuni la kɔkɔa, dama n daa bu boori man daa pun tum tunseesi la, bee, man daa na tumni tunseesi maa, daa yi leebi tunyɔya. ³Amaa n dɔlinkpeaa Taituusi, halli ni ŋɔn daa nyɛ Griika doo maa zaa yɔri, u daa bu nya mugsi gunibu zugu. ⁴Ay! - di daa nyɛ la yɔmsigu dima maa zugu, baseeba ban daa ma’ai ziri, ni, ba nyɛ la ban niŋi yɛdda: niriba wa daa kpɛ ti saani na, ni ba ti sɔ’ai m‑baŋŋi ti yɔlisimma yɛla maa - tin mari yɔlisinseaa Yisa Masiiya dɔligu zugu la - dama ba daa boori la ba zaŋŋi ti n‑leebi daaba. ⁵Amaa ti daa bu kyɛ nini n‑ti ba, halli beela, ni ti ti kyɛ ka Naawunni yɛlimaŋni lahabasuŋŋu maa kpalim m‑bɛ ya saani n‑ti ya. ⁶Amaa ninvugseeba ban daa bɛ ni kaman zuguraandima la muna - man mun ba’a ka ba zuguraantiri yɛla ni, zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban daa nyɛ seem; dama Naawunni bu gamsiri n‑tibgri niriba - zuguraandima wa daa bu zaŋŋi yɛlipaaliseaa m‑paasi ma. ⁷Amaa ba daa baŋŋiya, ni, Naawunni daa zaŋŋi la lahabasuŋŋu mooligu n‑ti ma, ni n deaai n‑zaŋŋi m‑moonni n‑tiri ban pa Yɛhudiyadima maa, kaman ŋɔn daa pun zaŋŋi mooligu wa n‑tisi Piita, ni u zaŋŋi m‑mooli n‑ti Yɛhudiyadima seem la. ⁸Naawunni daa kyɛ ka u yiiko puuni ka Piita daa niŋi tuumu n‑ti ban nyɛ Yɛhudiyadima maa, ka Ŋɔn daa kyɛ ka man gba daa leebi tuumu lala n‑tisi ban pa Yɛhudiyadima maa. ⁹Ba daa baŋŋiya, ni, Naawunni zaŋŋi la lahabasuŋŋu n‑ti ma, u wurilim zugu - di nyɛ la Gyeemsi, ni Siifasi Piita, ni Gyɔni, ninvugseeba niriba ŋɔn gɔsiri hoo ti la’aŋŋu duu zaantɔlisi. Ka lala maa zugu ka ba daa gbaai n nuu - man ni Baanabasi zaa - n‑wulisi, ni, tin ni ban nyɛ la bunyinni: ka daa sakki, ni, mani ni Baanabasi yɛ n‑tumni n‑tiri la ban pa Yɛhudiyadima, ka ban mun tumni n‑tisiri ban nyɛ Yɛhudiyadima maa. ¹⁰Ni, see ka ti teaari ba faradima maa yɛla, din nyɛ man gba ŋɔn boori n niŋi seelli la ni nimbirimoaa.

¹¹Amaa Siifasi ŋɔn daa ti kyɛ Antiyɔkku na, n daa galim u pam paalu ni, dama ŋɔn daa siri kur tumni seem maa daa bu tu. ¹²Halli ŋɔn Siifasi daa la’amni n‑diri ni ti mabiseeba ban pa Yɛhudiyadima maa pɔi, amaa Gyeemsi ŋɔn daa tum dɔseeba na la, ka ba daa ti paai na, di saha ka u daa zɔri la dabeem zaŋŋi n‑kyaŋŋi ban daa boori gunibu yɛla la zugu, ka daa naayi labi nyaaŋŋa n‑wɔligi u maŋŋa ka kyɛ ti mabiisi wa. ¹³Ka lala daa kyɛ ka ti mabiisi ban nyɛ Yɛhudiyadima maa m‑paasi u zugu daa la’am m‑bɛ u birikɔnsi beebu ni; halli ka Baanabasi gba daa dɔli ba birikɔnsi soori maa. ¹⁴Man ŋɔn daa ti nya ka ba daa bu dɔli lahabasuŋŋu maa soori ni yɛlimaŋni, n daa zɛ la ba zaa tooni nti yɛli Siifasi, ni, “Nyin nyɛ la Yɛhudiya nira, amaa ka i bɛ la ban pa Yɛhudiyadima maa beesigu, ka bu ŋmani Yɛhudiyadoowa. Ka di kyaŋŋi la wula ka i boori i mugsi ban pa Yɛhudiyadima maa ka ba bɛ ni kaman Yɛhudiyadima?”

¹⁵Tirim muna - ba dɔ’ai ti la Yɛhudiyadima, ka pa la ban pa Yɛhudiyadima, tin boonni seeba, ni, ‘ala’akyi dima’ la. ¹⁶Ti baŋŋiya, ni, nira m bɛ yɛlimaŋni daana Naawunni tooni la ŋɔn kur niŋi Yisa Masiiya yɛdda zugu, ka pa la fukumsi zaalikpana ŋɔn wulisi seem dɔligu zugu. Ka dizugu ti niŋi Kirisita Yisa yɛdda, ni ti leebi la yɛlimaŋni dima lala yɛdda zugu, pa zaalikpana dɔligu zugu: dama sɔsɔ ku toaai m‑bɛ yɛlimaŋni daana kasikasi, zaalikpana dɔligu zugu. ¹⁷Tɔ, ka dinŋɔna ti kpaŋŋni ti mansi ni ti yi taalli ni Naawunni saani hoo yɛlimaŋni dima, ka di nyɛ la tin la’am ni Kirisita la zugu; ka di saha ka ti nya m‑baŋŋi, ni, ti nyɛ la ala’akyi dima, kaman ban pun pa Yɛhudiyadima la ŋɔn nyɛ seem. Kala, dinŋɔ wulisiya, ni, Masiiya zɛ la ala’akyi tumpu nyaaŋŋa? Ay - soori ka ni gba! ¹⁸Ka n yi piili n‑yɛ m‑mɛ man daa pun tɛ zaalikpanseesi m‑basi la, dinŋɔna n wulisiri m mammaŋŋa yɛla, ni, n nyɛ la ŋɔn burigi zaaligu. ¹⁹Fukumsi zaaligudima ŋɔn bɛ ni zugu, n daa kpi n‑ti zaaligu wa yɛla; din yɛ kyɛ ka n ti bɛ ni n‑tiri Naawunni. Man pun la’am n‑kpi Kirisita Masiiya dɔpulli maa zugu. ²⁰Dinzugu di laa m‑pa la mani m bɛ ni, amaa di nyɛ la Kirisita m bɛ ma ni zugu. Nyɔvuriseaa ni man bɛ duniya wa ni pampaŋŋɔa, Naawunni Bii maa yɛdda zugu ka m bɛ ni, dama u wuri ma pam ka daa yiisi u nyɔvuri n‑tisi man zugu. ²¹Man mun ku sakki, ni, n za’asi Naawunni piini suma wa. Amaa di yi nyɛ la fukumsi zaaligudima zugu ka nira nin toaai n‑yi taalli puuni Naawunni saani hoo yɛlimaŋni daana, dinŋɔna Kirisita Masiiya kum maa daa ka gbinni!

¹Yarim Galɛseaa dima wa! Yan gyɛra dima wa! Ŋɔni n lee n‑zaŋŋi u tiima n‑kyirim ya wa? Ya mammantoori nini n daa nya m‑baŋŋi Yisa Masiiya kum maa yɛla, ni, ba daa kpaasi u n‑tabli dɔpulli zugu! ²Ya yɛlim ma yɛlli yinni wa: ammi, ya daa deaai Naawunni Siiya Vuusim Kasi yan daa tum la zaaligudima ŋɔn wulisi seem tuma zugu, bee, yan daa wum lahabasuŋŋu la ka daa niŋi ka yɛdda zugu? ³Wula zugu ka ya lee n‑nyɛ gyɛra lala? Ya daa piili la ni Naawunni Sii Kasi maa; ya boori la ya ti naai ni ya mammantoori yiiko? ⁴Ammi, yan daa di wahala seem wa, di daa ka gbinni halli beela? Di yi ti nyɛ la, ni, di siri daa ka gbinni! ⁵Naawunni ŋɔn zaŋŋi u Sii Kasi n‑ti ya la, ka tum alahazibu tuntumsa n‑ti ya, zaaligudima tumpu zugu n‑daa la? bee, yan daa wum la Naawunni lahabasuŋŋu la ka niŋi ka yɛdda la zugu? ⁶Ibrahim muna - kaman Litaafi ŋɔn pun yɛli, ni, “U daa sakki n‑niŋi ti Dugma yɛdda, ka u yɛdda maa zugu daa kyɛ ka Naawunni daa yɛli, ni, u nyɛ la yɛlimaŋni daana.” ⁷Dinŋɔna ya baŋŋma, ni, Ibrahim ya’ansi ni yɛlimaŋni n nyɛ ninvugseeba ban mari yɛdda la. ⁸Litaafi wulisiya, ni, Naawunni nin ti deaai ban pa Yɛhudiyadima maa hoo yɛlimaŋni dima ba yɛdda niŋbu maa zugu. Ka dizugu ka Litaafi daa daŋŋi m‑mooli lahabasuma maa n‑tisi Ibrahim, ni, “Nyin zugu ka duniya wa niriba zaa nin nya zugsuŋŋu”. ⁹Ibrahim daa nyɛ yɛdda daana ka daa nya bunsuma nangbambasiri maa di zugu, ka lala ka ŋɔn kam zaa niŋi yɛdda nin ti nya bunsuma la, kaman Ibrahim ŋɔn daa nya seem maa taabu. ¹⁰Ban kur zaŋŋi ba mansi n‑sakki n‑tiri zaaligudima tumpu la yɛla, ban m bɛ la mbusu yɛla puuni. Dama Litaafi pun yɛli, ni, “Ŋɔn kam bu kpalim n‑sakkri n‑deaari bunseelli kam din sɔbi n‑dooli zaalikpana gbaŋŋu la puuni n‑niŋni a ni, mbusu bɛ di daama zugu.” ¹¹Dinŋɔna di wulisiya, ni, sɔsɔ ku yi taalli Naawunni saani hoo yɛlimaŋni daana, fukumsi zaaligudima zugu: dama Litaafi yɛliya, ni, “Yɛlimaŋni daana nin nya nyɔvuri u yɛdda niŋbu zugu.” ¹²Amaa zaaligu yɛla bu dɔli la yɛdda soori; ay! - di nyɛ la hoo Litaafi ŋɔn pun yɛli la, ni, “Ŋɔn kam zaa tum bunseela zaa zaaligu ŋɔn wulisi seem maa nin ti vu.” ¹³Amaa Kirisita Masiiya mammaŋŋa daa leebi la mbusu tuuri, ni u ti suŋŋi ti ka yiisi ti mbusu galinsi ni na - seesi zaaligu ŋɔn daa mari ti a puuni la; dama Litaafi yɛliya, ni, “Ban zaŋŋi ninvugsɔ zaa n‑yuli doo zugu ni u ti kpi la - Naawunni mbusu bɛ la di daama zugu.” ¹⁴Ŋɔn Kirisita daa niŋi lala, ni u kyɛ ka di ti paai ban kam pa Yɛhudiyadima la - Naawunni zugsuŋŋu bunseesi ŋɔn daa pun basi nangbambasiri n‑tisi Ibrahim la nin paai ba na. Ŋɔn Yisa Masiiya zugu ka ba ti deaai a. Dinzugu ti yɛdda puuni ti nin toaai n‑deaai Vuusim Kasi maa, hoo Naawunni ŋɔn daa pun basi nangbambasiri maa.

¹⁵M mabiisi, n yɛ zaŋŋi la ti beoo kam yɛla n‑ŋmansi n‑wulisi ya#:- tɔ, niriba ayi yi ti zaali yɛttɔkka ka sakki n‑ti taaba, sɔ ku toaai n‑kpiisi ka, bee, m‑paasi ka seela. ¹⁶Tɔ; ka Naawunni daa basi nangbambasiri n‑tisi, ni, ‘Ibrahim nyaaŋŋa’. Litaafi bu tɔ’asiri la nyaaŋŋa dima pam yɛla amaa, ni, ‘nyaaŋŋa’ - ninvugyinni kɔkɔa. Di nyɛ la: ni, Kirisita Masiiya maa. ¹⁷Man ŋɔn boori n yɛli seem la nyɛ la nŋɔa#:- Naawunni daa pun lɔ la nangbanyinni yɛliseaa n‑ti Ibrahim ka daa basi nangbambasiri n‑zaali ka. Di nyaaŋŋa di daa yuui m‑paai yuunkɔbsinaasi ni pisita pɔi, ka zaaligu daa yi na. Tɔ! Lala zaaligu ku toaai n‑nyaŋŋi n‑sa’am daŋŋni yɛlli maa ka kpiisi Naawunni nangbambasiri la. ¹⁸Dama Naawunni piini yi da dɔli fukumsi zaaligudima maa, dinŋɔna di daa bu naa n‑dɔli u nangbambasiri maa yaasa. Amaa u nangbambasiri basibu zugu ka Naawunni daa zaŋŋi piini maa n‑tisi Ibrahim. ¹⁹Tɔ, ka fukumsi zaaligu maa gbinni? Ka daa paasiya, ni ka yɛ n‑wulisi tumbeeri ŋɔn nyɛ seela, ka laa n‑wulisi, ni, ka yɛ m‑bɛ ni n‑guusira, halli ka Ibrahim ‘nyaaŋŋa’ la ti yi na, ban daa basi nangbambasiri maa n‑ti sɔ la. Malaakadima saani ka lala fukumsi zaaligu maa daa paai na ka di bɛ la sindaanzɔtta nuu ni. ²⁰Tɔ: ka sindaani daana yɛttɔ’a pa la ninvugyinni kɔkɔ saani; Naawunni mun n nyɛ yinni.

²¹Kala, di wulisiya, ni, lala fukumsi zaaligudima maa galim la Naawunni nangbambasiri maa? Ay, halli beela! Dama ninsaala yi daa nyaŋŋi n‑deaai zaaligu seaa kan mari nyɔvuri, dinŋɔna sɔkam siri da naa n‑niŋi yɛlimaŋni daana, zaaligu maa zugu. ²²Amaa Litaafi yɛliya, ni, duniya wa zaa bɛ la ala’akyi tumbeeri yiiko suulinsi puuni; ka dizugu kyɛ ka piiniseesi an bɛ nangbambasiri maa puuni, zaŋŋi n‑kpa yɛdda zugu la, nin nyɛ la ninvugseeba ban mari yɛdda la dina.

²³Amaa yɛdda saha maa ŋɔn daa na bu paai na, fukumsi zaalikpana maa daa kur guri ti kaman dansarika dima, halli ka yɛdda yɛla kyɛnni na ti yi paalu. ²⁴Dinzugu zaaligu maa daa su ti yɛla zaa kyappi, halli ka Kirisita ti paai na, din ti yɛ kyɛ ka ti yi Naawunni taalli puuni hoo yɛlimaŋni dima, ti yɛdda niŋbu zugu. ²⁵Pampaŋŋɔ yɛdda saha ŋɔn yi paai na wa, ti bu laa m‑boori fukumsi nti su ti n‑gura.

²⁶Di nyɛ la Kirisita Yisa yɛdda la zugu ka yarima zaa n nyɛ Naawunni biisi. ²⁷Ya ninvugseeba zaa ban daa su Naawunni koom la Yisa Masiiya puuni, ya daa zaŋŋi u n‑yɛ hoo ban yeeri sutura la. ²⁸Ka dinzugu Yisa saani ka Yɛhudiyadima ni ban pa Yɛhudiyadima yɛla laa n‑ka ni, bee, daaba ni ban su ba mansi yɛla, bee, dappa ni pɔ’aba yɛla - anŋɔ zaa laa n‑ka ni. Ya zaasa nyɛ la bunyinni Kirisita Yisa Masiiya puuni. ²⁹Ya yi nyɛ la Kirisita ŋɔn su seeba, tɔ, ka dinzugu ya nyɛ la Ibrahim nyaaŋŋa dima, ka ya nin ti deaai Naawunni ŋɔn daa basi nangbambasiseesi maa.

¹Amaa n yɛtti ya wa, ni, bisɔ yi di u ba faari ka na nyɛ bipɔlli, lala saha maa u yi bɛ la kaman daabri ŋɔn bɛ seem la, halli ŋɔn kur su bunseelli kam maa zaa yɔri. ²Ŋɔn yi na nyɛ bipɔlli sahaseaa maa, seeba n yi su u fukumsi ka maanni u yɛla kam zaa n‑tiri u, halli ka u ba maa ŋɔn daa zaali sahaseelli maa yi ti paai. ³Lala maa taabu n daa nyɛ di n‑tiri tirima, ka ti gba daa bɛ hoo daaba n‑tisi siseeba ban su duniya wa fukumsi pɔi, ka ti daa ti zoaai na n‑sa’ai m‑paai niriba ni yɛlimaŋni. ⁴Amaa nimbirimoaa saha ŋɔn daa ti paai, Naawunni daa tum la u Bii na. U daa kyɛ na kaman ninsaala ka u ma daa dɔ’ai u ni u ti bɛ Yɛhudiyadima zaalikpana la suulinsi ni. ⁵U daa niŋi lala ni u ti suŋŋi ban daa bɛ zaalikpana maa suulinsi puuni la, ni di kyɛ ka tirima ti leebi Naawunni biisi. ⁶Dinŋɔ n wulisi, ni, ya siri nyɛ la u biisi, ni, Naawunni daa tum u Biiya Sii Kasi na n‑kpeesi ti sufu ni. Ŋɔna n nyɛ Sisɔ ŋɔn kaasiri m‑boonna, ni, “Abba!”, bee ‘M Ba, m Ba!’ ⁷Ka dinzugu pampaŋŋɔ i laa m‑pa la u daabri amaa u biiya. Ka nyin ŋɔn nyɛ u bii maa zugu, Naawunni nin zaŋŋi ŋɔn mari bunseela ni u tisi u biisi la n‑ti i.

⁸Daadaa la ya daa na bu mi Naawunni, ka dizugu ya daa nyɛ la daaba, halli ka ban daa su ya daa pa la Naawummaŋni. ⁹Amaa pampaŋŋɔ, yan yipa baŋŋi Naawunni wa - bee, ŋɔn Naawunni ŋɔn baŋŋi ya yɛla maa - ka di kyaŋŋi la wula ka ya laa m‑boori ya maali n‑leebi daaba? Ammi, ya yɛ laa n‑labi duniya fukumsi siisi wa saani? - siseeba an ka kpeeŋŋu wa, bumbugsa wa, fa! Bumbɔ n taasi ka ya laa m‑boori lala? ¹⁰Ya kur dɔli la kaari sɔkurigu, zaŋŋi n‑kyaŋŋi kyuusi yɛla, ka ya tibgri dabseesi, ni gɔriseesi, ni yuunseesi, ni sahaseesi. ¹¹Di mugsi ma pam ya zugu! Ni, ammi, di pa seem man ŋɔn daa tum tunseesi zaa n‑ti ya maa basi la yɔri?

¹²M mabiisi, n bɛlimni ya ni, ni, ya bɛ ni hoo man bɛ seem wa, dama man gba daa bɛ la hoo yan bɛ seem maa. Ya bu tum ma taaliseaa zaa. ¹³Ya teaama man ŋɔn daa daŋŋi m‑mooli lahabasuŋŋu maa n‑ti ya sahanseaa la; di daa kur nyɛ la dooru ŋɔn daa mari ma la zugu. ¹⁴Halli ni n ningbina yɛla ŋɔn daa mugsi ya pam maa zaa yɔri, ya daa bu yi n nyaaŋŋa, bee, n‑kari ma. Amaa ya daa deaai mani kaman yan nin deaai arizana ni malaakasɔ seem, bee, hoo yan daa deaai Yisa Masiiya seem la. ¹⁵Ya daa mari sufupeelli pam! Ka bɔ n niŋi? Man mammaŋŋa nin toaai n‑yɛli, ni, ya yi daa naa n‑toaai n‑fugsi ya toori nimbiya n‑ti ma gba, ya daa naa n‑niŋi lala. ¹⁶Tɔ, ka man yi leebi la ya dindaana, man daa tɔ’asi yɛlimaŋni maa zugu? ¹⁷Ninvugseeba wulisiri la ba wurilim n‑ti ya nimmoosi, amaa ka ba sufu ni teesa bɛa. Ban boori ba niŋi ya seem kur nyɛ la, ni, ba wɔligi ya ka kyɛ ma, din nin kyɛ ka ya gba wurilim nimmoaa ti leebi ba dinni. ¹⁸Tɔ, di sumsi ni ya mari wurilim ni nimbirimoaa, kan nin mari gbinni din veela: ka mari lala saha kam zaa, ka pa la man ŋɔn yi ti bɛ ya saani maa kɔkɔa. ¹⁹M bisuma! Kaman pɔ’a ŋɔn yi bɛ dɔ’am beerima puuni seem la, lala taataabu beerima ni ka m bɛ ni n‑tiri ya, ka n guusiri halli ni Kirisita Masiiya ti kyɛ ya saani na nti bɛ ya ni. ²⁰N daa kur boori la n da bɛ ya saani pampaŋŋɔa, din da naa n‑kyɛ ka n takki man ŋɔn tɔ’asiri seem n‑tiri ya. Di mugsi ma pam ya zugu!

²¹Kyɛ ka n boosi yarim ninvugseeba ban boori ba bɛ zaaligu suulinsi ni la: ya daa bu wum fukumsi zaaligudima maa ŋɔn wulisi seem, bee? ²²Dama di sɔbi n‑dooli, ni, Ibrahim daa mari la bidibsi ayi; ka yinni daa nyɛ daabpɔ’a biiya, ka ŋɔnla mun daa nyɛ birikyimpɔ’a biiya. ²³Ba daa kur dɔ’ai u bisɔ ŋɔn daa nyɛ pɔ’adaabri bii maa la hoo pɔ’a ŋɔn kur dɔ’ari bii kam zaa seem maa; amaa u bisɔ ŋɔn daa nyɛ birikyimpɔ’a la bii maa ŋɔna, ba daa dɔ’ai ŋɔnla Naawunni nangbambasiri basibu puuni. ²⁴Yɛttɔ’a wa nyɛ la hoo yɛttɔ’anyɛsa, ka a mari la gbinni n‑tiri ya: pɔ’aba ayi wa zɛ la nangbanyinni loobu yɛttɔ’a ayi zaani. Pɔ’asɔ ŋɔn daa dɔ’ai biisi daabtiri puuni la nyɛ la Hagaara, ŋɔna n zɛ Sainayi zoori la zaani. ²⁵Tɔ: Sainayi zoori wa zɛ la Arabii tingbaŋŋu la ni - Hagaara nla. Ka ka mun zɛ la Gyɛrusalɛm tiŋŋa zaani - pampaŋŋɔ Gyɛrusalɛm la - dama ŋɔn Hagaara daa nyɛ la daabri, ka Gyɛrusalɛm wa niriba kur bɛ la daabtiri ni. ²⁶Amaa arizana ni Gyɛrusalɛm la su ka maŋŋa; ti ma maa nla. ²⁷Dama Litaafi yɛliya, ni#:-

“Nyin pɔ’akundɔ’ara wa,

Na kur mari sufupeelim!

Kaasima ka tasiri ni sufumaasim,

Nyin ŋɔn na zi n‑nya bidɔ’am beerim!

Pɔ’aziiliŋŋa nin ti mari biisi pam

n‑gaari pɔ’asɔ ŋɔn bɛ doo yiri.”

²⁸Yarim muna, m mabiisi - ya yi nyɛ la Naawunni biisi nangbambasiri basibu zugu, kaman Yisahaaku gba ŋɔn daa nyɛ Ibrahim biiya seem la. ²⁹Lala saha maa ka bisɔ ban daa dɔ’ai kaman pɔ’a ŋɔn kur dɔ’ari seem maa daa niŋi la alaka n‑niŋi bisɔ ban daa dɔ’ai Naawunni Sii nangbambasiri puuni la; ka pampaŋŋɔ di kur nyɛ la lala taataabu maa. ³⁰Amaa wula ka Litaafi yɛtta? - Ka yɛliya, ni, “Karim pɔ’adaabri maa ni u bii la m‑basi kpaŋŋa; dama pɔ’adaabri bii maa bu ti yɛ la’am birikyimpɔ’a bii maa saani n‑di ba ba maa faari.” ³¹Ka dinzugu, m mabiisi, tirim pa la pɔ’adaabri la biisi amaa ti lee n‑nyɛ la birikyimpɔ’a maa biisi.

¹Yɔlisimma nyɛ la ti dinni, Kirisita Masiiya ŋɔn daa yɔlisi ti ni! Dinzugu ya zaanma kaman birikyindima ban su ba mansi, ka di laa n‑zaŋŋi ya mansi n‑leebi daaba yaasa.

²Ya wumma! Man Pɔla n yɛtti ya wa, ni, ya yi sakki ka kyɛ ka ba guni ya, dinŋɔna Kirisita ka bukyi n‑ti ya halli beela. ³M‑paasi yaasa, man laa n‑yɛtti ya, ni, dɔsɔ ŋɔn sakki ka kyɛ ka ba guni u, see ka u dɔli la fukumsi zaalikpana la zaa. ⁴Yarima ban boori ya yiisi ya taalli Naawunni saani zaŋŋi n‑kyaŋŋi fukumsi zaaligudima dɔligu zugu la, ya wɔligri ya mansi ka kyɛ Masiiya. Ya ku laa n‑nya anfaani Naawunni saani. ⁵Amaa tirim ŋɔna, ti mari tama, ni, Naawunni nin yiisi ti taalli u saani; dinŋɔ ka ti guusira ti yɛdda niŋbu zugu, Naawunni Vuusim Kasi la puuni. ⁶Ka tin ni Yisa yi la’am n‑niŋi yinni, sɔ yi guni, bee, u bu guni, a zaa ka yaa halli beela; kulla yɛdda mara, din mun tumni wurilim zugu.

⁷Ya daa tumni la din tuusi! Ŋɔni n ta’ai ya ni ya di laa n‑wum n‑ti yɛlimaŋni maa? ⁸Di siri pa Naawunni ŋɔn daa booli ya la n‑ta’ai ya lala! ⁹Ni, “Di kur nyɛ la dabina beela kɔkɔ zugu ka boroboro pitta.” ¹⁰Amaa man niŋi ya yɛdda ti Dugma zugu, ni, ya gba nin sakki lala. Tɔ: ninvugsɔ ŋɔn kyirimni ya wa muna - di daama yi nyɛ la sɔ zaa, u tumbeeri taalli nin kpalim n‑dɔli u. ¹¹M mabiisi, amaa man ŋɔna - ni, n na kur kpalim n‑gyinni m‑moonni, ni, gunibu nyɛ la bunseela din kpa talasi: tɔ, ka di yi bɛ la lala, wula zugu ka n laa m‑bɛ galinsi ni wahala puuni? Dama man yi siri moonni lala, Yisa kum dɔpulli yɛla ku laa m‑bɛ n saani ni ba ti yaai ma di zugu. ¹²Ban kyirimni ya muna - man teesa puuni, ba yi boori lala taabu yɛla, see ka ba foaai ba lana m‑basi!

¹³M mabiisi, yarima ŋɔna - ba daa booli ya yɔlisimma zii na, ka mugsigu zaa ka ya saani. Amaa yan di kyɛ ka mugsigu kaalinsi din bɛ ya saani wa leebi soori n‑ti ya, ka ningbina ni kɔribeeri ti deaai ya beebu zaasa. Amaa ya lee n‑kyɛ ka di nyɛ la wurilim zugu ka ya tumni n‑tiri taaba. ¹⁴Dama fukumsi zaaligudima maa la’am n‑niŋi zaalikpanni yinni, ni#:- “Wuri i taraana hoo nyin wuri i mammaŋŋa seem la.” ¹⁵Amaa ya bɛ ni hoo mooni bunkɔbri, ka dumni taaba m‑paari taaba dansi; ya baŋŋma, miri ka ya ti sa’am taaba n‑naai zaa zaa.

¹⁶Man ŋɔn yɛtti seem nŋɔa#:- ya kyɛ ka Sii Kasi maa wulisiri ya ya beebu zaa soori, ka ya ku tum la ninsaala kɔribeeri boorimma tuma. ¹⁷Dama ninsaala kɔribeeri ŋɔn za’asiri bunseela ka Siiya Kasi boora, ka Siiya Kasi mun ŋɔn bu boori bunseelli la ka kɔrisi gba boora. Sɔya ayi wa mari taaba dimni, ka dinŋɔ wulisiya, ni, ya ku toaai n‑niŋi yan boori seem. ¹⁸Ka ya mun yi dɔli la Sii Kasi maa wulisigu la, dinŋɔna ya ku laa m‑bɛ fukumsi zaaligudima maa suulinsi ni. ¹⁹Ninsaala kɔrisi tuma ŋɔn bɛ seem kur yi paalu ni. Zina da’ari tuma n nyɛ a, ni kyɔ’ansi beebu, ni ban bu mari ba mansi suŋŋa tuma zaa: ²⁰m‑paasi buga gyeeŋŋu, ni soo, ni tiima tuma. Niriba leebri la dindaandima ka zabri taaba; ba zabri zinyuu, ka kyɛ ka ba suuri yisigra, ka mari tumbeeri teesa ni ba ti duusi ba mansi. Ba laa m‑boori wɔliginsim. ²¹Halli ba zabri nyuuri; ka laa n‑nyuuri daam m‑bugra; ka tumni tunkyɔ’ama, ni tumbeeri wa taabu baligu kam zaa. N yɛtti ya ni, kaman man daa pun daŋŋi n‑yɛli ya seem la: ni, ban kam zaa bɛ anŋɔ taataabu beesigu maa ni ku ti di Naawunni naam faari.

²²Amaa Siiya Kasi beebu ni bɛ la hoo tiseaa kan wanni walisuma: wurilim, ni sufupeelim, ni sufudoaa n‑nyɛ a, m‑paasi sugru, ni nirilim, ni tunsuma tumpu, ni yɛdda niŋbu. ²³Niriba sigsiri ba mansi, ka mari ba mansi suŋŋa. Zaalisɛseaa ka ni n‑galimni yɛla wa taataabu. ²⁴Ka ban kam zaa nyɛ la Kirisita Yisa dina pun zaŋŋi ninsaatiri teesa n‑kpaasi n‑tabli dɔpulli zugu n‑ku - ana ni kɔribeeri boorimma zaa. ²⁵Siiya Vuusim Kasi maa tiri ti la nyɔvuri; see ka u laa n‑su ti nyɔvuya maa sɔya zaa gba. ²⁶Faasee ka ti kyɛ ti karimbaani m‑basi; ka ti di laa n‑yisigri taaba sufu, n‑zabri nyuuri ni taaba m‑paasi.

¹M mabiisi, sɔ yi tumni taalli ka ya baŋŋi lala, see ka yarima ban mari Siiya Kasi maa nin zaŋŋi u n‑zaali n‑wulisi u din tu; amaa faasee ka ya niŋi lala maa baalimm baalimm. Nyin gɔsim i mammaŋŋa suŋŋa, din nin kyɛ ka nyin gba di kpɛ zamsigu puuni. ²Ya suŋŋma n‑zi taaba zitibsa, ka ya yi tumni lala, ya nin dɔlisi Kirisita Masiiya zaaligudima zaa. ³Sɔ yi teesi, ni, u nyɛ la bunseelli ka mun siri pa bunseelli, di daama kur yɔmsiri la u mammaŋŋa. ⁴Kyɛ ka sɔkam zaa zamsi m‑baŋŋi u mammaŋŋa tuma an nyɛ seem; an dee n‑yi nyɛ la bunsuma, dinŋɔna u nin toaai n‑nyu bara di zugu: ka mun ku zaŋŋi u yɛla n‑ŋmamsi u taraansɔ gba ŋɔn tum seela. ⁵Dama sɔkam zaa ziiri la u mammantoori ziiri. ⁶Ba yi zaŋŋni Naawunni lahabasuŋŋu maa n‑wulisiri sɔa, ŋɔn purigma u bunsuma n‑tisi u karimba maa. ⁷Yan di yɔmsiri ya mammansi, ka Naawunni pa la ban niŋni sɔ ansarisi; ka nira yi buri bunseela, ana ka u nin ti kyɛa. ⁸Sɔ yi buri ningbina kɔrisi beesigu bumbura, u nin ti nya sa’aŋŋu antaam di zugu; u mun yi buri la Siiya Kasi bumbura, lala nin kyɛ ka u ti nya nyɔvuriseaa kan ka naari. ⁹Dizugu ti di kyɛ ka ti gyɛ tunsuma tumpu zugu; ka ti yi bu kyɛ tuma maa m‑basi, saha kyɛnni na ka ti nin nya ti antaam. ¹⁰Ka dinzugu, soori ŋɔn kur yoaai n‑ti ti maa zugu, faasee ka ti tumni suŋŋa n‑tiri sɔkam zaa, ka di mun di tam la ti yiri dima maa ban nyɛ yɛdda niŋniba la.

¹¹Kur gɔsima man ŋɔn zaŋŋi n mammaŋŋa nuu n‑sɔbri bakyi kɔbkarakara seem n‑ti ya na#:-

¹²Ninvugseeba ban kur mugsiri ya ya gunibu zugu maa n nyɛ ban kur boori ni ba wulisi ba mansi ka nyu kafuga zaŋŋi n‑kyaŋŋi ningbina yɛla. Ban niŋi seem gbinni kur nyɛ la, ni, din nin kyɛ ka niriba ku namsi ba Kirisita dɔpulli maa zugu. ¹³Halli ninvugseeba ban guni maa bu wumni n‑tiri fukumsi zaaligudima maa; ba boori la ya guni ka ba yi nyu bara, ni, ya daa wum n‑ti ba zaŋŋi n‑kyaŋŋi ningbina yɛttɔ’a wa yɛla. ¹⁴Amaa man ŋɔna, m bu boori n nyu la bara bunseelli kam zugu, di yi pa la ti Dugma Yisa Masiiya dɔpulli la zugu kɔkɔa. U dɔpulli wa zugu ka duniya wa nyɛ la bunkpiiŋŋu n‑ti ma, ka man gba nyɛ bunkpiiŋŋu n‑ti duniya. ¹⁵Di pa la mugsigu kaman nira guni, bee, u bu guni; din kur mugsi nyɛ la i kur maali n‑niŋi bumpaalli. ¹⁶Ninvugseeba ban kur dɔli soori wa, alaafɛ ni sufudoaa nin bɛ ba saani: halli ka laa m‑bɛ niriba zaa saani ban nyɛ Izraɛli dima halaali n‑ti Naawunni la!

¹⁷Din baasi nyaaŋŋa: sɔ di laa n‑ti ma yɛlimugsa m‑paasi, dama kyisiseesi an bɛ n ningbina ni wa wulisiya, ni, n nyɛ la Yisa Kirisita nira.

¹⁸M mabiisi, ti Dugma Yisa Kirisita Masiiya zaŋŋma u piinisuma n‑niŋi ya zaa sufu ni! Ammi.