Gbanseaa Pɔla ŋɔn daa sɔbi n‑ti
ƐFƐSUSI DIMA
11Man Pɔla n sɔbri gbaŋŋu wa n‑tiri ya. Mani n nyɛ Yisa Kirisita Masiiya tuumu, Naawunni wurilim zugu. N sɔbri n‑tiri yarima, Naawunni niriba, yaseeba ban bɛ Ɛfɛsusi tiŋŋa n‑niŋi Kirisita Yisa yɛdda. 2Ti Ba Naawunni ni ti Dugma Yisa Kirisita nin ti ti ya piinisuma, ni sufudoaa zaa.
3Pɛ’abu bɛ ni n‑ti Naawunni, sɔ ŋɔn nyɛ ti Dugma Yisa Kirisita Ba la: ŋɔn Naawunni tiri ti u bunsuma zaa an yi u Sii maa saani arizana puuni na, tirim ŋɔn bɛ Yisa saani maa zugu. 4U daa yiisi ti ni, n‑niŋi ti u maŋtoori dina pɔi, ka naayi naam duniya wa. U daa yiisi ti lala, ni ti ti leebi u dina, m‑bɛ kasi, ka laa n‑ka taalli u saani. U wurilim zugu 5ka u daa pun daŋŋi n‑niŋi din nin kyɛ ka ti leebi u biisi, Yisa Masiiya zugu, ka di dɔli la u yuubu maa ŋɔn boori seem la. 6Lala zugu ka pɛ’abu zaa sum la ni ŋɔna, ŋɔn daa zaŋŋi u gyirima piini n‑ti ti la zugu, ka daa niŋi lala u Bii maa saani, dama u wuri la u Bii maa pam. 7Ŋɔn Naawunni biwuttigu puuni ka ti mari fa-m‑basi u ziim la zugu; tumbeeri kyɛ-m‑pɛŋŋi ka ti mara, ka di zaa nyɛ la Naawunni piiniseaa tin bu sum ni ka la, ka u ti ti. 8Halli u daa ti ti lala piini maa zaa, ka laa n‑ti ti bamsim ni miilinsi zaa. 9U daa laa n‑wulisi u yuubu yɛla m‑paasi, nti kyɛ ka ti baŋŋi a yɛlisɔ’ara zaŋŋi n‑kyaŋŋi u beesisuŋŋu la. Yɛla wa zaa ka u daŋŋi n‑zaŋŋi n‑dɔlisi Kirisita, 10ka daa maali anŋɔ zaa siri, ni a ti naayi tum n‑naai. Lala nin niŋi, a saha yi ti paai la. Ka laa m‑maali siri, ni arizana ni tingbaŋŋu buna zaa ti la’am taaba, ka Yisa naayi su a zaa fukumsi. 11Tɔ: ŋɔn Yisa saani ka ba daa yiisi ti gba, hoo Naawunni ŋɔn daa pun zaali di seem la. Dama u maanni la bunseelikam ni di dɔli u sufu yuubu ŋɔn boori seem. 12Ka di nin kyɛ ka tirima nin leebi hoo pɛ’abu ni gyirima n‑ti u - tirim ban daŋŋi m‑mari tama Kirisita saani la. 13Ka yarima gba daa wum yɛlimaŋni yɛttɔ’a, Naawunni yɛligu tuliginsim lahabasuŋŋu la. Ka yan daa niŋi yɛdda la, ya daa deaai Naawunni Sii Kasi la hoo daalimni din wulisiri, ni, Yisa su ya yɛla. Halli Naawunni daa pun basi noori, ni, u nin niŋi lala. 14Lala Sii Kasi maa bɛ la ti saani n‑wulisiri, ni, u nin kyɛ ka ti di faari; ni, u nin kyɛ ka ba yɔ ti samni n‑fa ti m‑basi; ni, u nin kyɛ ka ti yɛla kyɛ ka pɛ’abu bɛ ni n‑tiri Naawunni.
15-16Dinŋɔ zugu man gba bu kyɛ pɛ’abu ya zugu, man ŋɔn daa wum, ni, ya niŋi ti Dugma Yisa yɛdda sahanseaa la, halli ni zuna. Ka n laa n‑wum yan wuri Naawunni niriba zaa seem la. Dinzugu n puusiri Naawunni n‑tiri ya saha kam, ka teaari ya yɛla n wunsusigu ni. 17Ti Ba Gyirima Zaa Daana! - Naawunni n nyɛ u n‑ti ti Dugma Yisa Kirisita; ti mun susiri u, ni, u tim ya u Siiya, ka u wulisi ya yɛm ka kasigi u yɛlitibsa n‑ti ya, ka kyɛ ka ya maali m‑baŋŋi u yɛla m‑paasi. 18Ka n laa n‑susiri, ni, ya sufu nin nya ninneesim ka ya baŋŋi tama seaa zugu ŋɔn booli ya la, ka ya laa m‑baŋŋi ya faari ŋɔn ya zoaai seem m‑mari gyirima la, n‑tiri yaseeba ban nyɛ ŋɔn Naawunni dina maa. 19M‑paasi, ya nin baŋŋi u yiiko ŋɔn kpeem seem halli n‑ti yakki, n‑tiri tiseeba ban niŋi u yɛdda la. 20U lala yiiko wa ka u daa zaŋŋi n‑tumni tunkpeema n‑tiri Kirisita, ka neaai u kum ni. Ka daa laa n‑zaŋŋi u n‑ziili ŋɔn Naawunni nudirigu zizii maa ni, arizana naam gyirima puuni. 21Ka di gaari naam zaa, ni yiiko zaa, ni kpamma ni gɔmnanti zaa fukumsi marigu. Yuseaa ka ni ka ba putti sɔ n‑gaari ŋɔn Yisa yuuri; ka di pa la beesigu kanŋɔ ni kɔkɔa, amaa ni kan na ya kyɛ na la ni gba. 22Naawunni siri zaŋŋi bunseelikam n‑niŋi ŋɔn Yisa napɔna ni, ni u ti noora; ka yiisi u, ni u leebi zuguraana nti su yɛttɔ’a zaa fukumsi n‑ti baseeba ban la’am n‑dɔli Naawunni la. 23Ba lala la’aŋŋu maa nyɛ la u ningbiŋŋu; ŋɔn Yisa paali la seelikam, ya’ari kam, ka u niriba la’aŋŋu maa puuni ka u bɛ ni, ka paali ka zaa.
21Yarim muna - ya galinsi ni ya tumbeeri taalli daa ku ya. 2Anŋɔ zaa puuni ka ya daa bɛ ni, yan daa dɔli duniya wa yɛla soori maa, n‑gyeemni Sibɛsɔ ŋɔn su saazugu ni pɛsigu fukumsi. Pampaŋŋɔ ka ŋɔna na tumni ban bu wumni Naawunni noori la sufu ni. 3Halli tirim zaa gba daa bɛ la ban puuni sahaseaa, n‑tumni la ti tumbeeri beesigu ŋɔn daa boori seem, n‑dɔli ka boorimma ni ka teesa. Hoo banla, duniya wa ala’akyi dima n daa nyɛ ti gba. Sɛseelli daa bu sumni ti, na’ala Naawunni sugyeaa ni tubdarigri. 4Amaa Naawunni wurilim daa galisi ka u nambɔzɔrigu daa zoaai, ka u mari n‑ti ti. 5Ka lala zugu u daa kyɛ ka ti la’am Masiiya saani n‑neaai kum ni, halli ni ti tumbeeri daa ku ti maa zaa yɔri. Piiniseaa tin bu sumni ka la zugu ka ya nya tuliginsim. 6Ka ŋɔn Naawunni daa kyɛ ka tin ni Kirisita Yisa yisigi, n‑zaŋŋi ti n‑ziili ti, ni tirim ni ŋɔn zaa zi ŋɔn Naawunni saani u naam zizii maa ni saazugu. 7U niŋi lala ni di ti kyɛ ka yuuma an kyɛnni na la dima nin ti baŋŋi u piiniseesi an ka taabu la yɛla, ni, ŋɔn zɔ ti namboo seem, Kirisita Yisa zugu. 8Dama piiniseaa tin bu sumni ka la zugu ka ya nya tuliginsim, ya yɛdda niŋbu zugu. Ka di pa la ya mammantoori yiiko zugu: piini maa yi la Naawunni saani n‑ti ya na. 9Pa ya tuma zugu; dinŋɔna sɔ di nyu bara dizugu. 10Dama Naawunni nuusi tuma n nyɛ ti, ka u maali ti la Kirisita Yisa saani. U maali ti, ni ti tumni la tunsuma - tunseesi Naawunni ŋɔn pun daŋŋi n‑zaali ni ti ti tumni maa.
11Ya teaama, ni, sahanseaa sa ya daa pa la Naawunni niriba, ka ninvugseeba ban boonni ba mansi, ni, ‘gunibu dima’ daa tuuri ya, ni, ‘yɔkɔla dima’. Ya ningbiŋŋu yɛla n‑daa la, hoo ba gunibu la gba nyɛ la ninsaala nuusi ŋɔn guni ba seem la. 12Ka laa n‑teaai, ni, lala saha maa ya daa ka Masiiya, ya daa pa Izraɛli butiri niriba, ka pa seeba ban daa su faari diibu yɛla. Faari wa ka Naawunni daa basi noori, ni, u ti ti bana. Ay! - ya daa bɛ la duniya wa ni hoo seeba ban ka tama, ka laa n‑kɔŋŋi Naawunni. 13Ya siri daa wa’a ni Naawunni, amaa pampaŋŋɔ ya bɛ la Kirisita Yisa puuni, pampaŋŋɔ ya yi pɔtti Naawunni saani na, ŋɔn Masiiya ziim maa zugu.
14Zaŋŋi n‑kyaŋŋi Izraɛli dima ni ban pa Izraɛli niriba yɛla muna - ŋɔn Yisa mammaŋŋa nyɛ la ti sufumaasim ni ti alaafɛa, ŋɔna la’asi babayi maa taaba n‑niŋi nangbanyinni. U daa sa’am din daa waligi ba ni taaba hoo goomni m‑bɛ ba sunsukkuni la, ka zaŋŋi u maŋtoori ningbiŋŋu m‑maai dimni la. 15U daa zaŋŋi u ningbina n‑tum lala ni u ti baasi zaalikurigu maa yɔri, dama ka daa dɔli la zaalikpana ni kaya sɔya. U daa laa n‑tum lala ni u ti la’am zuliya buyi wa u saani na, m‑maali n‑naam ninvugyinni, bumpaalli, ka lala daa zi sufudoaa ni alaafɛ na. 16Ka lala ningbiŋŋu yinni wa ni ka u daa kpaasi n‑tabli dɔpulli maa zugu, ka daa zɔ babayi la sindaani Naawunni saani, dama u daa zaŋŋi u mammaŋŋa n‑kpiisi dimni maa. 17U siri daa kyɛ na m‑mooli lahabasuŋŋu, ni, sufudoaa bɛ ni n‑tiri yaseeba ban daa wa’a la, ni ban daa bu wa’a la gba. 18Ŋɔna n nyɛ sɔseaa ti bayi zaa ŋɔn la’amni n‑dɔla m‑paari ti Ba Naawunni saani la, ka ŋɔn Naawunni Siiya nyɛ la Sii yinni ka suŋŋni ti. 19Dizugu ya laa m‑pa tinzundima, bee, tinseaa saamma: ay! - ya yi la’am n‑nyɛ la Naawunni niriba, halli u yiri dima n nyɛ ya gba. 20U yiri wa mun mɛ n‑tɔm nyeebsuŋŋu zugu, di nyɛ la u tuumudima ni anabidima maa; ka ka sunsukkugri kan gbaari ka zaa la nyɛ la Kirisita Yisa mammaŋŋa. 21Ŋɔn Yisa zugu ka yiri maa zaa gbaai taaba n‑du n‑leebi gyeeŋŋu yiri kasikasi, n‑tiri ti Dugma. 22Ka ŋɔn saani yaasa ka yarima gba la’amni n‑leebri la ya’aseaa Naawunni ŋɔn nin kpɛ m‑bɛ ni, u Sii Kasi maa zugu.
31Dinŋɔ zaa zugu ka man Pɔla gbaantiri n‑susira - man ŋɔn bɛ dansarika duu ni Kirisita Yisa zugu. Ka di nyɛ la yaseeba ban pa Yɛhudiya dima suŋŋsim maa zugu ka n susira.
2- N siri mi halli, ni, ya pun wum Naawunni ŋɔn zaŋŋi tunseaa n‑zaali ma, ni, yarima zugu ka u dɔli la u wurilim soori ka kyɛ ka n suŋŋni ya. 3Ka laa m‑mi, ni, kana n nyɛ yɛlisɔ’ariseaa kan yi paalu n‑ti ma, dama m pun sɔbi lala beela n‑ti ya. 4Dinŋɔ nin kyɛ ka ya karim man ŋɔn daa sɔbi gbanseaa la, nti baŋŋi man ŋɔn mari bamsim seem zaŋŋi n‑kpa Kirisita yɛlisɔ’ara maa. 5Yɛla wa daa bu yi paalu n‑ti ninsaalidima saha din gaari la ni; ay! - di daa pa la hoo Naawunni Sii maa ŋɔn zaŋŋni a pampaŋŋɔ n‑wulisiri n‑tiri Naawunni tuumudima ni anabidima seem la. 6Yɛla wa gbinni muna - di nyɛ la: ni, lahabasuŋŋu maa zugu nin kyɛ ka ban pa Yɛhudiya dima maa ni Yɛhudiya dima maa zaa nin la’am n‑di faari maa. Ba nin la’am n‑labgi ningbiŋŋu yinni, ba nin la’am n‑nyari bunsuma, bunseesi Naawunni ŋɔn basi noori, ni, u nin tisi la zaa. 7Lala lahabasuŋŋu tuma ka man tumna: Naawunni wurilim piini zugu ka n deaai tuma wa ka leebi u tuntumna, pa m mammaŋŋa zugu; ŋɔn Naawunni n daa zaŋŋi u yiiko n‑kpeesi ma, ni n ti tumni lala. 8Man muna - halli ni Naawunni niriba zaa ŋɔn gaari ma zaa yɔri, u daa zaŋŋi piini wa n‑ti ma na, ni n ti moonni lahabasuŋŋu n‑tiri ban pa Yɛhudiya dima la. Ka lala ka ba ti baŋŋi Kirisita nya’asim ŋɔn tibsa seem, halli ni sɔ ku toaai m‑baŋŋi di gbinni zaa yɔri. 9Naawunni n daa naam duniya maa zaa, ka yɛla wa soori daa sɔ’ai u saani sahakam: ka yɛlisɔ’ara wa ka n yɛtti paalu ni, ni ya nini ti neaai. 10Naawunni daa niŋi lala, ni u ti kyɛ ka pampaŋŋɔ u yɛm nin ti dɔli la u nyaandɔliba ban la’amni n‑gyeemni u la, m‑paai saazugu naama ni yiiko dima. 11Di zaa nyɛ la hoo ŋɔn Naawunni ŋɔn daa pun gbaai seem, ka ti Dugma Yisa Kirisita puuni ka u lala sufuyuubu yɛla yiiri paalu na. 12Ŋɔn Yisa zugu, ni ti yɛdda ŋɔn bɛ u ni la zugu, ka ti nya soori ni ti nin toaai m‑paai Naawunni saani na ka bu zɔri dabeem, ka vi ka ti. 13Anŋɔ zaa zugu ka n yɛtti ya, ni, yan di gbarigri beesigu ni, man ŋɔn namsiri ya zugu la zugu, dama lala nyɛ la duusigu n‑ti ya.
14- Tɔ, ka di nyɛ la anŋɔ zaa zugu ka n gbaantiri n‑susiri ti Ba Naawunni. 15Ti Ba n siri nyɛ u, ka di zugu ba boonni ŋɔn Naawunni ŋɔn su sɔkam zaa maa lala: arizana ni, ni tingbaŋŋu ni gba, ka ba boonni ba, ni, ‘dɔ’am yinni babiitiri’. 16N susiri u ni, ni, u nin kyɛ ka u Sii Kasi maa ti kpamsi ya ya sufu ni, hoo u maŋtoori gyirima ŋɔn tibsa n‑veela seem. 17Ka n laa n‑susiri, ni, Kirisita nin bɛ ya sufu ni la, ya yɛdda niŋbu zugu; ka lala nin kyɛ ka wurilim nin kyɛ ka ya zɛ yummu, hoo tiiya kan mari nya’asuma, bee duu kan mari nyeebkpeema. 18-19Ni, ya nin mari yiiko, yan ni Naawunni niriba zaa, n nin nyaŋŋi m‑baŋŋi Yisa wurilim ŋɔn yɛlima seem, n‑wa’a seem, n‑du seem, n‑zulim seem zaa, halli ni di siri yakki n‑gaari ti bamsim zaa zugu gba. Lala bamsim nin kyɛ ka Naawunni beesigu zaa paali ya, ka ya mun beesigu nin wulisi Naawunni yɛla zaasa.
20Tɔ: ka dinŋɔna Naawunni mari yiiko din nin toaai n‑tumni n‑gaari tin susi seem, bee, tin teesi seem maa zaa, ka u lala yiiko m bɛ ti ni n‑tumna. 21Lala gyirima ni duusigu ka u nyaandɔliba la’amni n‑tiri u, Yisa Kirisita Masiiya puuni, beoo kam, yuumni kam, halli ni saha din ka tɔriga. Ammi.
41Man bɛ sarika ni ti Dugma yɛla zugu, ka n bɛlimni ya ni, ni, ya mari beesiseaa din sumsi ya, dama ŋɔn Naawunni booli ya u saani na. 2Ya bɛ baalimm n‑sigsi ya mansi, m‑mari sugru ni taaba, ka kyɛri taaba taalli wurilim zugu. 3Ya kpaŋŋma ya mansi m‑mari nangbanyinni, hoo Naawunni Sii maa ŋɔn yi zaŋŋi u bansi m‑ba ya ni taaba. 4Ti zaa nyɛ la ningbiŋŋu yinni niriba, sii yinni dima, hoo ban daa booli ya na la ni ya ti mari tama yinni. 5Ya Dugma yinni ka ya gyeemna, yɛdda yinni ka ya niŋna, Naawunni kɔsuubu yinni ka ba daa su ya. 6Naawunni yinni mun n nyɛ ti zaa Ba, ka u gaari sɔkam, ka tumni sɔkam ni, ka bɛ sɔkam zaa ni.
7Amaa ti sɔkam deaari u piini u piini, hoo Kirisita ŋɔn putti a n‑tisiri seem la. 8Lala zugu ka di sɔbi n‑dooli, ni#:-
“Ŋɔna n daa du saazugu;
Di saha ka u daa gbaasi niriba pam,
Ka daa zaŋŋi piini n‑tisi niriba.”
9Tɔ. Daŋŋni, ni, ‘U daa du saazugu’: di gbinni nyɛ la bɔa? - di pa la, ni, u daa daŋŋi n‑sigi la duniya wa tiŋni na gba? 10Ninvugsɔ ŋɔn daa sigi na maa, di daama n daa nyɛ sɔ ŋɔn daa laa n‑du saazugu n‑gaari halli nti kpɛ arizana puuni la, ni u ti paali ya’ari kam zaa. 11Din pa, ni, ‘u daa zaŋŋi piini n‑tisi’: di mun gbinni nyɛ la bɔa? - ni, ŋɔna n daa ti seeba tuumudima tuma, ka laa n‑ti seeba anabi tuma, seeba mun moonni la lahabasuŋŋu maa, seeba yaasa n niŋi kpamma ni karimbadima. 12Ba deaari la piini wa, ni ba ti sɛ’asi Naawunni niriba ni ba tumna, ka Kirisita ningbiŋŋu maa nin ti mɛa. 13Halli nti paai sahanseaa ti zaa ŋɔn ti ya niŋi nangbanyinni ti yɛdda niŋbu maa ni, ka naayi baŋŋi Naawunni Bii maa yɛla. Lala ka ti nin kyɛ biilim n‑la’am n‑leebi ninvugkurigu m‑bɛ hoo Naawunni ŋɔn boori zaa, ka naayi ŋmanni la Kirisita ŋɔn bɛ seem la zaa. 14Ka ti ku laa n‑nyɛ bileesi, ti ku laa n‑dɔli wulisigu balibubalibu hoo pɛsigu ŋɔn zɛ ti yɔriyɔri seem; ti ku laa n‑kyɛ ka yɔsimyɔmsiriba nin ma’ai ti ziri n‑yɔmsiri ti. 15Ay! - Ti nin lee n‑yɛtti yɛlimaŋni, wurilim zugu. Ti nin zoaai na m‑paai ŋɔn Kirisita ŋɔn sa’ai seem, dama u nyɛ la ti zaa zuguraana. 16Ŋɔn siri nyɛ zugu maa, ka tirim mun nyɛ la u ningbiŋŋu tuga. Ŋɔn zugu ka ti zaa la’am n‑nyɛ yimmu, dama u siri nyɛ la ti zugu. Ŋɔn saani ka ti zoaari m‑meeri taaba ka nyari yaa ni kpeeŋŋu di zugu. Ningbiŋŋu wa ya’ari ni tugri kam zaa mari yiiko n‑tumni ka tuma ŋɔn nyɛ seem. Ka di zaa nyɛ la lala wurilim zugu.
17N yɛtti ya la nŋɔa#:- n kukɔri ka n yɛtti ni, Naawunni zugu, ni, yan di kyɛ ka ya beesigu na bɛ la hoo ban bu mi Naawunni la ŋɔn bɛ seem, ba sufu ni teesiyɔya ziilinsi zugu. 18Dama ban bu mi din m bɛ ni; ba bɛ la yɛla ni, ka na zi Naawunni nyɔvuri ŋɔn nyɛ seem, ba ziilinsi ni ba tuppuwumni zugu. 19Ba ba’a laa n‑ka ba soori ni, ka yi tuusi, bee, ka bu tuusi? Ba zaŋŋi ba mansi n‑ti yɛlibeeri balibu kam n‑kpalim m‑boori m‑paasi, dama ba sufu boorimma nla. 20Amaa pa lala ka yarima n daa bamsi Kirisita soori maa! 21Ay! - Yan daa wum u yɛla ka daa deaai u wulisigu maa, yɛlimaŋni din bɛ Yisa saani la zugu n‑daa la. 22Ba daa wulisi ya, ni, yan daa nyɛ ninvugseeba sahanseaa la, lala niriba daa bɛ la baasiyɔri soori ni, kɔribeeri ni yɔmsa zugu; ni, ya zaŋŋma lala ninvugkura beesigu maa m‑basi. 23Ni, ka kyɛ ka ya teesa leebi teesipaala. 24Ni, ka lala ya nin maali n‑naam n‑leebi ninvugpaala Naawunni zugu. Halli ya nin leebi ninvugveela, yɛlimaŋni dima kasikasi.
25Dinzugu see ka ya kyɛli ziri; ni, “sɔkam yɛtti yɛlimaŋni n‑tiri u taraana”, dama ti zaa nyɛ la ningbiŋŋu yinni tuga. 26Ni, “Halli ni ya sufu yi yisigi, yan di tum putoo.”; yan di kyɛ ka ya sugyeaa yuui halli ka wuntaŋŋa ti lu. 27Yan di tiili dariga n‑ti Sintaani. 28Ŋɔn yi zuuri zaa kyɛli zuubu ka zaŋŋi u nuusi n‑tumni tunsuma: di nin kyɛ ka u mari bunseesi ka u nin toaai n‑zaŋŋi n‑suŋŋi ban kɔŋŋni la. 29Yan di tɔ’asiri yɛttɔ’abeeri; ya tɔ’asim yɛttɔ’asuma an nin suŋŋi yan tɔ’asiri n‑tiri seeba maa, ni seelli din nin niŋi ba anfaani. 30Yan di kyɛ ka Naawunni Sii Kasi maa sufu sa’am ya beesiyɔri zugu, dama ŋɔn daa daalim ya n‑wulisi, ni, ya nyɛ la Naawunni dinni, ni, ya maali la siri nti fa-m‑basi dabsiri daari. 31Ya yim putoo ni, ni sufu yisigri ni sufugyeaa zaa ni, ni yɛttɔ’abeeri ni nyaanzum ni; halli ya kyɛli yɛlibeeri zaa yɛla. 32Amaa ka ya wuri taaba, ka mari nirilim ni taaba, n‑zɔri taaba namboo, ka kyɛri taaba taalli hoo Naawunni ŋɔn kyɛ ya taalli m‑pɛŋŋi ya seem la, Kirisita zugu.
51Dizugu ya kyɛ ka ya beebu ma’asiri la Naawunni ŋɔn bɛ seem la, dama u wuri ya hoo u biisi, ka biwuttigu kam ma’asiri la u ba. 2Ya kyɛ ka ya beesigu zaa kur nyɛ la wurilim, hoo Kirisita ŋɔn daa wuri ti ka zaŋŋi u maŋŋa m‑maali n‑tisi Naawunni, nti kyɛ ka ŋɔn Naawunni daa wum u sara wa nya’asim. 3Amaa yan di kyɛ ka zina bɛ ya ni, bee da’ari tuma bee zinyuu - halli yan di kyɛ ka ba tɔ’asiri m‑boonni anŋɔ taabu yuya ya saani, dama anŋɔ bu sumni Naawunni niriba. 4Ya yɛttɔ’a muna - yan di kyɛ ka gyɛrilim bɛ a ni, bee yɛttɔ’abarima, bee deenyɔya - anŋɔ zaa gba bu sumsi ya, amaa pɛ’abu ni puusigu yɛla ka ya yɛtta. 5Ya baŋŋma dinŋɔa: zinyuu daana n nyɛ sɔ ŋɔn gyeemni la buga, ka ŋɔna ni zina nira ni da’ari tuntumna - ba sɔkam ku la’am n‑di faari n‑kpɛ Naawunni naam ni, din nyɛ Kirisita dinni la.
6Tɔ: ka dinŋɔna yan di kyɛ ka sɔsɔ zaŋŋi u yɛttɔ’ayɔya n‑yɔmsi ya; dama lala zugu ka Naawunni sufuyisigri paari ban bu wumni u noori la. 7Dinzugu yan di la’amni lala niriba saani. 8Dama ya daa bɛ la zibsim ni saha din gaari la, amaa pampaŋŋɔ ya yi bɛ la ti Dugma neesim ni. Ya kyɛ ka ya beesigu nyɛ la neesim dima dinni. 9Neesim din bɛ ya ni zugu, ya tumni la din veela, ka din mari la yɛlimaŋni ka tu la. 10Ka ya booma m‑baŋŋi din pɛligri ti Dugma sufu. 11Yan di kyɛ ka ya la’am banŋɔ saani n‑tumni din taasiri zibsim yɛliyɔya na la, amaa ya yiisim tuma wa paalu ni n‑wulisi a beeri ŋɔn bɛ seem. 12Dama tunseesi niriba wa ŋɔn sɔ’ari n‑tumni la muna - halli sɔ yi tɔ’asi a yɛla, di nyɛ la vi. 13Amaa seelli zaa neesim ŋɔn neaai n‑niŋi maa bɛ la paalu ni, 14dama neesim n kyɛ ka ti nyari seelikam. Dizugu ka ba yɛtti, ni#:-
“Nyin gɔgbisira wa, doaama!
Neaam kum ni!
- Ka Kirisita nin ti neaai na n‑ti i.”
15Anŋɔ zaa zugu, ya baŋŋma yan bɛ seem suŋŋasuŋŋa; di tumni gyɛrilim, amaa ka ya tumni yɛm tuma. 16Zuna muna - dabsibeeri saha nla, ka dizugu yan zaŋŋma ya saha zaa n‑niŋni suŋŋa. 17Dizugu yan di leebi gyɛra, amaa ya baŋŋma ti Dugma ŋɔn boori seem maa ka tumni lala. 18Yan di nyuuri daam m‑bugra, dama galagala yɛla nŋɔa, amaa ya kyɛ ka Naawunni Siiya paali ya. 19Ya yuumni n‑tɔ’asiri n‑tiri taaba - Naawunni Litaafi la yuuma, ni pɛ’abu yuuma, ni yuunseesi Naawunni Siiya ŋɔn wulisi ya maa ka ya yuumna; ya sufu ni ka ya yuumni lala n‑tiri ti Dugma. 20Naawunni nyɛ la ti Ba; ya puusim u ‘taari’ bunseelikam zugu, ni sahakam, ti Dugma Yisa Kirisita Masiiya yuuri ni.
21Ya tim Kirisita gyirima, ka wumni n‑tiri taaba#:-
22Pɔ’aba, ya wumni n‑tiri ya siridima kpaaŋŋu la, hoo yan wum n‑ti ti Dugma seem. 23Kirisita bɛ la u niriba saani hoo zugu ŋɔn bɛ ningbiŋŋu saani seem la, ka u nyɛ la ningbiŋŋu maa tuligra: lala ka doowa n nyɛ hoo zugu n‑ti u pɔ’a. 24Hoo u niriba ŋɔn wumni n‑ti Kirisita seem, lala ka di sumsi ni pɔ’aba gba wumni n‑ti ba siridima seelikam puuni.
25Ya dɔppa muna - ya wuri ya pɔ’aba hoo Kirisita ŋɔn daa wuri u niriba seem, n‑zaŋŋi u maŋŋa n‑tisi ba zugu. 26U daa niŋi lala ni u ti kyɛ ka ba leebi Naawunni niriba kasikasi, ka su ba koom m‑peaai ba, yɛligu maa zugu. 27Yaasa, u daa niŋi lala ni u ti zaŋŋi ba n‑ti u maŋŋa: ba nyɛ la hoo u maŋtoori pɔ’a, pɔ’aveelli ŋɔn ka lasim, bee da’ari, bee lala yɛlibeoo zaa, nti bɛ u dinni ka ka galiŋŋu. 28Lala gba ka di sum ni dɔppa wuri ba toori pɔ’aba, hoo ba mammaŋŋa ningbina. Ŋɔnkam wuri u pɔ’a wuri la u maŋŋa. 29Ya bu nya? - sɔ n ka ni n‑yaai u mammaŋŋa ningbiŋŋu: ay! - ba yi lee m‑mari ka la suŋŋa, hoo Kirisita ŋɔn mari u niriba suŋŋa seem la. 30Dama tirima, u niriba maa, nyɛ la u ningbiŋŋu tuga, ni ka ya’a. 31Ni, “Dinŋɔ zugu ka doo nin kyɛ u ba, ni u ma, ka di pɔ’a ka ba la’am m‑bɛ ni kaman bunni yinni.” 32Dinŋɔ baŋŋni tɔ ni; man mun yɛtti, ni, di wulisiri la Kirisita ni u niriba yɛla, ni, ba nyɛ la bunni yinni. 33Amaa yarim gba, see ka ya sɔkam zaa wuri u pɔ’a hoo ŋɔn wuri u mammaŋŋa seem la, ka u pɔ’a maa mun nin ti u sira gyirima.
61Biisi, ya wumni n‑tiri ya ba ni ya ma dima, ti Dugma zugu; dama dinŋɔ n nyɛ din tu. 2Ni, “Tim i ba ni i ma gyirima.” - ya yi dɔlisi Litaafi zaalikpana n‑ti paai kanla, kana n di toonni ka mari nangbambasiri zaŋŋi n‑kyaŋŋi laara yɛla. 3Dama di laa n‑yɛtti, ni, “Lala ka i nin kpalim i nyɔvuri ni n‑yuui tingbaŋŋu maa ni.”
4Yarim biisi badima muna - yan di galimni ka tuuri ya biisi ka ba ti gyɛ suuri, amaa ya mari ba la suŋŋa n‑wulisi ba n‑kpaamni ba ti Dugma zugu.
5Daaba, ya wumni n‑tiri ya duniya wa dugmadima maa, ni gyirima ni ninzoaa. Yan zaŋŋma ya sufu zaa n‑wumni n‑tiri ba, hoo yan nin wum n‑ti Kirisita seem la. 6Ya gyeemni ba, pa la ban yi gɔsiri ya kɔkɔa, hoo ninvugseeba ban boori ni ba nya duusigu ninsaalidima saani, amaa yɛlimaŋni ni, hoo daaba ban nyɛ Kirisita dinni; ya tumni la Naawunni tuma ya sufu ni. 7Ya tumni nimmoosi, hoo yan tumni n‑tiri ti Dugma, pa la saala. 8Dama ya mi, ni, ti Dugma nin yɔ sɔkam u tunsuma zugu, di daama yi nyɛ la daabri, bee, u pa daabri gba.
9Yaseeba ban mari daaba la muna - hoo man yɛnni, ni, ba tumma n‑tiri ya seem la, lala ka ya gba tumni ni n‑tiri ba; ya kyɛli tulisigu ni mugsigu. Ya baŋŋma, ni, ya gba nyɛ la Kirisita daaba; yan ni ban zaa mari ya dugma yinni: u bɛ la arizana ni, ka nyɛ sɔ ŋɔn bu gaŋŋni nira ni nira.
10Di zaa nyaaŋŋa, ya kpamsim ya mansi ti Dugma saani, ka kyɛ ka u yiiko titaari bɛ ya saani. 11Ya yeema Naawunni gba’anu ka deaai u tɔppu neema zaa. Anŋɔ nin kyɛ ka ya nyaŋŋi Sintaani yɔmsigu putɔyam zaa. 12Dama ti bu moori ni ninsaalidima, amaa saazugu yiiko dima ka ti zabra, ni saazugu naam dima, ni seeba ban su duniya wa fukumsi ka bɛ la zibsim ni la - halli siseeba ban bɛ saazugu m‑mari yɛlibeeri yiiko la zaasa. 13Dinzugu ya deaam Naawunni tɔppu neema zaa, ka lala nin kyɛ ka ya tuusi dabsibeoo daari tɔppu la n‑zɛ deede; ka di zaa yi ti naai, ya nin nyɛ la ban nin kpalim n‑zɛ ya gbaya zugu. 14Dizugu ya zɛ deede. Ya looma ya seaa suŋŋa - yɛlimaŋni maa nyɛ la ya lala sɛlooriga; ka zaŋŋi gba’anu n‑ta’ai ya nyaari - ya beesigu ŋɔn tuusi seem la nla. 15Ya pirima mugrikpeema - di nyɛ la: ya maalim siri ni ya mooli sufudoaa lahabasuŋŋu maa. 16M‑paasi, Sintaani nin tɔ ya bugum piima, see ka ya mari bunni n‑ta’ai a n‑kpiisi a - ya yɛdda niŋbu mun nla. 17Ka laa m‑pili soogyadima kutti zupiliga - di nyɛ la: tuliginsim din ta’ari ya; ka zaŋŋi takoobi n‑kyeera - Naawunni yɛligu maa ŋmanni la u Sii Kasi suu wa n‑ti ya.
18Ya mari wunsusigu sahakam, n‑susiri m‑bɛlimni Naawunni yan boori seelikam, Sii Kasi maa soori ni. Halli ya galima gɔgala gba, ni ya ti susira; yan bɛlimma u, ka teaai u u maŋtoori niriba zaa yɛla. 19Ya laa n‑susiri n‑ti ma gba, n‑yɛli Naawunni ka u ti ma yɛttɔ’a, man ŋɔn tɔ’asi saha kam gba, ni n ti zaŋŋi n sufukpeemni n‑wulisi lahabasuŋŋu maa yɛlisɔ’ara ka a ti yi paalu. 20Lahabasuŋŋu maa zugu ka n nyɛ ti Dugma tuumu n‑zɛ u zaani n‑tiri niriba, ka ba lɔ ma la kyɔrimi di zugu. Amaa ya susima n‑ti ma, ni, n tɔ’asi paalu ni ka dabeem ka ma, hoo din sumsi ni n tɔ’asi seem.
21Tikyikusi nyɛ la m mabisuŋŋu, ka laa n‑nyɛ yɛdda daansɔ ŋɔn suŋŋni ma ti Dugma zugu, ka n wuri u pam. U yi ti paai ya na, u nin yɛli ya din bɛ ni maa zaa, ka ya gba baŋŋi n lahabaari - man ŋɔn nya seem la, ni man tumni seem maa zaa. 22Lala zugu ka n tumni u ya saani na, ni u ti kyɛ ka ya baŋŋi ti yɛla, ka kpamsi ya sufu.
23M puusiri ti mabiisi zaa: Naawunni paasim ba alaafɛa, ni wurilim ni yɛdda - anŋɔ zaa ka ti Ba Naawunni tisira, ni ti Dugma Yisa Kirisita Masiiya. 24Naawunni paasim u piinisuma n‑ti ya zaa ban wuri ti Dugma Yisa Kirisita Masiiya ka ya wurilim bu kpiira.