Gbanseaa Pɔla ŋɔn daa sɔbi n‑ti

KƆLOOSIDIMA

1

1-2Man Pɔla n‑sɔbri gbaŋŋu wa n‑tiri ya Kɔloosi dima, man ni m mabii Timɔti la; n daa di la Yisa Kirisita Masiiya tuumu, Naawunni sufu yuubu zugu. Yarima mun nyɛ la Naawunni niriba ka laa n‑nyɛ yɛdda dima ni ti mabiisi, Kirisita zugu.

3Tin ŋɔn susiri Naawunni n‑tiri ya sahanseaa zaa, ti teaari ya yɛla ni sufumaasim m‑puusiri ŋɔn ti Dugma Yisa Kirisita Ba la ya yɛla zugu. 4Dama ti wum ya yɛla, ni, ya niŋi Yisa Kirisita yɛdda ka laa m‑mari wurilim n‑tiri Naawunni niriba zaa. 5Ya bɛ lala ya tama zugu, dama ya siri mari tama, ni, ya guusiri ya faari diibu saha, ka di bɛ la arizana ni. Ya daa pun wum di lahabaari maa, yan daa wum yɛlimaŋni lahabasuŋŋu maa sahanseaa la. 6Lahabasuŋŋu wa siri pun paai ya saani. Ka bɛ la duniya wa lugrikam zaa ni, n‑wanni ka wala ka zoaara; ka lala ka ka wanni wala yarim gba saani. Ka daa wanni la lala yan daa daŋŋi n‑wum ka yɛla - dabsiseaa yan daa ti baŋŋi Naawunni piini ŋɔn siri nyɛ seem la - halli ni zuna. 7Lahabaari maa ka ya daa wum Ɛpafraasi saani; ŋɔn Ɛpafraasi nyɛ la ti mabisuŋŋu ka ti la’amni n‑tumni Naawunni tuma. Yɛdda daana n nyɛ u, ka u tumni n‑tiri Kirisita yarim zaa zugu. 8Ŋɔna n daa teaai ma yan mari wurilim Naawunni Sii Kasi puuni seem.

9Lala maa zugu, tin daa wum ya yɛla maa halli ni zuna, ti bu kyɛ ti wunsusigu ya zugu. Ti susiri Naawunni, ni, u kyɛ ka ya nya yɛm ni bamsim din nyɛ Naawunni Sii maa dinni zaa, nti baŋŋi u sufuyuubu yɛla zaa gbinni. 10Ni, lala nin kyɛ ka ya bɛ beesisuŋŋu din sumsi ti Dugma niriba, ka kyɛnni tooni n‑wanni wala - di nyɛ la: yan tumni tunsuma zaa ka ya Naawunni bamsim gba zoaari sahakam. 11Ni, ŋɔn Naawunni nin kyɛ ka ya mari kpeeŋŋu zaa, dama u gyirima mari la yiiko, ka di zugu u nin kpamsi ya kirikiri. Ni, u kyɛ ka ya maali siri ni ya zɛ yummu bunseelikam puuni n‑di sugru, ka laa m‑mari sufupeelli 12m‑puusiri ti Ba Naawunni taari, ŋɔn sɛ’asi ti ni ti la’am ni u niriba zaa n‑deaai ti tɔrli, neesim tiŋŋa maa ni sa. 13Ii! - u siri daa pun yiisi ti zibsim yiiko ni na, ka zaŋŋi ti n‑taasi u Biwuttigu naam ni na. 14Ka ŋɔn Naawunni Bii maa saani ka ti nyari tuliginsim ka deaari ti tumbeeri kyɛ-m‑pɛŋŋi. 15Naawunni Bii wa muna - sɔsɔ bu nyari Naawunni, amaa u Bii wa ŋmanni u ni; ka ba daa daŋŋi n‑dɔ’ai u pɔi ka naayi naam bunseelikam zaa, ka u nyɛ la bikpeema. 16Dama ŋɔn saani ka bunseelikam daa naam: aseesi an bɛ arizana ni, ni an bɛ duniya wa ni gba; aseesi an nyara, ni an bu nyari gba; naam ziziisi dima ni suulinsi dima ni zuguraandima ni yiiko dima - Naawunni Bii la zugu ka ba zaa daa naam, ni ba ti bɛ u fukumsi ni. 17Ŋɔna siri daŋŋi a zaa tooni ka buna zaa tugi la taaba m‑bɛ ni u zugu. 18U bɛ la u niriba ban la’amni taaba n‑dɔli u la saani hoo zugu ŋɔn bɛ ningbiŋŋu saani seem la. Ba toondaana n nyɛ u, sɔ ŋɔn daa daŋŋi ba zaa n‑doaai kum ni; lala daa niŋi nti kyɛ ka u leebi ba toondaana bunseelikam puuni. 19Di mun daa maai Naawunni sufu, ni u ti kyɛ ka u bunseelikam kpalim m‑bɛ u Bii maa ni. 20Ka daa laa n‑kyɛ ka u Bii wa ti zɔ sindaani u saani, n‑tiri bunseelikam zaa, ni u ti kyɛ sɔkam taalli m‑pɛŋŋi ba - baseeba ban bɛ duniya wa ni, ni ban bɛ arizana ni gba. Ba daa zaŋŋi ŋɔn Yisa n‑kpaasi dɔpulli maa zugu ka u ziim daa yi na ka u kpi - lala ka u leebi sindaanzɔtta.

21Yarim muna, sahanseaa la ya gba daa za’asi Naawunni yɛla ka yaai u, ka di daa nyɛ la ya teesibeeri ni ya tumbeeri zugu. 22Amaa pampaŋŋɔ Naawunni Bii la daa zɔ ya sindaani Naawunni saani ka kyɛ ka nangbanyinni maali n‑niŋi. U daa zaŋŋi u ninsaatiri ningbiŋŋu n‑niŋi lala, dama u daa mari ka halli nti kpi. Dinŋɔ zugu ka u mari ya n‑taasi Naawunni saani ka kyɛ ka ya ku mari taaliseaa, ka ya leebi Naawunni niriba kasi, ka ka galiŋŋu u saani. 23Ya siri nin kpalim m‑bɛ lala, ya yi bari n‑zaani kpeeŋŋa ya yɛdda maa ni, ka bu birisira. Ya zɛ lala, ka kur kpalim m‑mari tama. Ya teaama lahabasuŋŋu la yɛla, yan daa pun wum lahabaseaa maa - ya tama n‑siri la. Ba daa tɔ’asi lahabasuŋŋu wa yɛla n‑tisi bunvuya zaa duniya wa puuni, halli ka man, Pɔla, leebi la ŋɔn tumni lahabaari maa tuma.

24Tɔ: pampaŋŋɔ m mari sufumaasim pam man namsiri ya zugu la. Ii - di nyɛ la Naawunni niriba zaa zugu ka n diri wahala n ningbina wa ni: halli Kirisita ŋɔn daa namsi ba zugu gba, man nin naai namsigu din kpalim n‑ti ba, dama Naawunni niriba taaba la’aŋŋu nyɛ la Kirisita ningbiŋŋu. 25Ka man daa deaai la’aŋŋu maa tuma, dama di nyɛ la Naawunni ŋɔn ti ma tunseaa, u maŋtoori sufuyuubu zugu. Yarim zugu ka u daa ti ma, ni n ti kyɛ ka ŋɔn Naawunni yɛligu zaa paai ya na. 26U yɛligu yɛlisɔ’ara maa nla, ka a na bu yi paalu sahanseaa la, piiligu ni halli ni zuna - duniya wa bura zaa daa bu nya a. Ana ka u naayi yiisi paalu ni n‑tiri u toori niriba la. 27Ban muna - ŋɔn Naawunni boori u wulisi yɛlisɔ’ara maa tibsim ni gyirima ŋɔn nyɛ seem maa n‑ti ba, ka a bɛ la ban pa Yɛhudiyadima maa saani gba. Ka di gbinni nyɛ la: ni, Kirisita bɛ la ya saani, ka di nyɛ la tama n‑tiri ya, ni, ya nin nya gyirima. 28Tɔ, ŋɔn Yisa Kirisita nyɛ la ti lahabaseaa tin moonni maa. Ti kpaamni sɔkam, ka zaŋŋni yɛm zaa n‑wulisiri ba, ni ti ti zaŋŋi ba zaa n‑taasi ŋɔn Kirisita saani na, ni ba ti leebi niriba ni yɛlimaŋni. 29Dinŋɔ zugu ka n zaŋŋi yiikoseaa ŋɔn Yisa ŋɔn zaŋŋi n‑ti ma la n‑tumni ni nimbirimoaa zaa.

2

1Dinŋɔna m boori la ya baŋŋi man kpaŋŋni m maŋŋa n‑tumni n‑tiri ya seem, yan ni Leoodisii dima, halli ni ya ninvugseeba ban na bu mi ma la zaa. 2N tumni lala ni di ti kyɛ ka ba sufu ti kpamsi, ka ba mari la nangbanyinni ni wurilim ni taaba. Lala ka ba nin ti baŋŋi Naawunni bunsuma zaa, birisigu ka ni, halli nti baŋŋi Naawunni yɛlisɔ’ara maa gbinni - din nyɛ Kirisita la. 3Dama ŋɔn Kirisita saani ka yɛm ni miilinsi zaa sɔ’ai, hoo ninsaalidima ŋɔn sɔ’ari ba arizikki seem la. 4N yɛtti ya lala, ni, sɔ di tɔ’asi yɛttɔ’anya’asa n‑yɔmsi ya, dama a siri nyɛ la yɛttɔ’ayɔya. 5Ni n ziiya ŋɔn wa’a ni ya beebu zii maa zaa, n sufu ni teesa, ni n sii maa, bɛ la ya saani. N sufu maaya pam, man nya yan dɔli soori maa suŋŋa seem, ka laa m‑baŋŋi ya Kirisita yɛdda niŋbu ŋɔn zɛ yummu seem la zaa.

6Yan daa sakki n‑ti Kirisita Yisa, ni, u nyɛ la ya Dugma la - dinŋɔna, ya kyɛ ka ya dɔli u soori maa. 7Ya ŋmani la bumbula m‑baari nya’a u tam maa ni; bee ya ŋmani la u duu, m‑mɛ suŋŋa n‑tɔm u zugu. Dinŋɔna ya kyɛm tooni n‑kyɛ ka yɛlimaŋni ni yɛdda bɛ ya ni, hoo ban daa wulisi ya seem la; ka ya puusiri Naawunni halli nti yakki. 8Yan mari ya mansi ka di kyɛ ka sɔ yɔmsi ya, ni, u yɛttɔ’a maa mari ninneesim: a zaa nyɛ la yɛm yɔri bunkyɔ’ama an dɔli la ninsaadima teesa ni ba yɛm kɔkɔa. A pa la Kirisita yɛm yɛla, amaa arizimbɛseeba ban su duniya wa yɛla maa yɛm nla. 9Ŋɔn Kirisita saani ka Naawunni beebu ŋɔn nyɛ seem zaa deede kpɛ ninsaala ningbiŋŋu ni m‑bɛ ni. 10Ka yan mun nyari bunseelli kam u saani ka bu kɔŋŋi seela. Ŋɔna n su yiiko ni suulinsi zaa fukumsi. 11Ŋɔn Kirisita zugu ka ba daa guni ya, pa la ninsaadima gunibu soori ni, amaa yan daa yeaai ya duniya wa ningbina yɛlibeeri m‑basi - Kirisita gunimaŋni nla. 12N tɔ’asiri Naawunni koom suubu yɛla: ban daa su ya koom la, di gbinni nyɛ la: ni, ba daa la’asi ya ŋɔn Kirisita saani n‑sɔ’ai ya gballi ni; ka dinŋɔna ya nin laa n‑la’am u saani n‑yisigi, dama ya niŋi Naawunni yiiko maa yɛdda, ni, u daa neaai u kum ni. 13Yan daa na bu guni gunibu wa sahanseaa la, ka daa kpalim m‑bɛ ya yɛlibeeri ni la, lala saha ka Naawunni daa la’asi ya Kirisita saani n‑ti ya nyɔvuri. U daa kyɛ ti tumbeeri maa zaa taalli m‑pɛŋŋi ti. 14Ba daa sɔbi ti taalli sama yɛla n‑dooli, ni zaaligu yɛla zaa an galimni ti: amaa ŋɔn mun daa kpiisi a zaa m‑basi. U daa zaŋŋi ti galiŋŋu gbaŋŋu wa n‑yiisi n‑kpaasi n‑tabli u dɔpulli zugu. 15Dɔpulli maa zugu ka u daa nyaŋŋi: u daa gbaasi ban su fukumsi ni yiiko n‑fa ba tɔppu neema, ka daa sigsi ba n‑kyɛ ka ba dɔli u nyaaŋŋa ka sɔkam nini nya, ka u daa bɛ tooni n‑kyɛnni u nyaŋŋni gyingaari ni la.

16Tɔ: dinŋɔna yan di kyɛ ka sɔ galimni ya zaŋŋi n‑kyaŋŋi bundira yɛla, bee bunnyuura, bee Kyuusi gɔya ni Vuusim Dabsa yɛla. 17Anŋɔ zaa daa bɛ ni, ni a ŋmansiri n‑wulisiri la din ti ya kyɛ na; amaa a gbinni yɛlimaŋni nyɛ la Kirisita mammaŋŋa. 18Yan di kyɛ ka ba bugsi ya yɛla n‑yɔmsiri n‑yɛtti, ni, ya lu ni. Ba sigsiri ba mansi n‑gyeemni malaakadima; amaa di zaa yɔri, yɛlimaŋni ba dɔli la ba suntoori teesa, ka wulisiri ban nya bunseesi la yɛla yinniyinni, ka di kpeesiri ba la karimbaani. 19Ba mun bu kpalim n‑tugi Kirisita, ŋɔn nyɛ ningbiŋŋu maa zaa zugu. Dama ŋɔna n tiri ningbimmunni zaa yaa, ka di dɔli la tuga ni gyiila maa zaa ka a zaa mari kpeeŋŋu n‑tumni ni taaba suŋŋa, n‑zoaari na hoo Naawunni ŋɔn boori seem.

20Yarima siri daa la’am Kirisita saani n‑kpi. Ya kpiya m‑bakki ka kyɛ duniya wa yiiko dima fukumsi: ka wula zugu ka ya na boori ya dɔli la kaya ni kyisa sɔya? - hoo ban na bɛ duniya wa beebu ni maa ŋɔn dɔli seem la. 21Ni, “Yan di di dinŋɔa, ya din lam dinŋɔa, yan di siisi dinla!”, fa! 22Ay! - kyisa wa zaa nyɛ la ninsaadima zaaligu, ni ba wulisigu zaŋŋi n‑kyaŋŋi duniya wa yɛla: amaa yɛla wa zaa baligri ni n‑naara. 23Ban tɔ’asiri mangbaari yɛla, ni mansigsigu, ni ningbina mugsigu yɛla la, di ŋmani la yɛlisuma ka ba yɛtta. Amaa anŋɔ zaa ku toaai m‑mari anfaani zaŋŋi n‑kyaŋŋi ningbina kɔribeeri goaari bee za’asigu.

3

1Ka dinŋɔna ya pun la’am Kirisita saani n‑yisigi: ka di yi bɛ la lala, see ka ya bɔ bunseesi an bɛ saazugu, bɛni ka ŋɔn Kirisita zi u zizii ni, Naawunni nudirigu ziiya. 2Ya kyɛ ka ya teesa bɛ saazugu buna wa ni, pa duniya wa buna la ni. 3Dama ya kpi ni, ka ya nyɔvuya yi la’amni Kirisita saani n‑sɔ’ai Naawunni beebu zii la ni. 4Halli ya nyɔvuri n nyɛ Kirisita la, ka ŋɔn Kirisita yi ti yiisi u mammaŋŋa paalu ni, ya gba nin la’am m‑bɛ u saani n‑yi paalu na ni gyirima.

5Lala zugu, see ka ya ku ya duniya wa ni kɔrisi yɛla zaa - zina nla, ni tumpoosa boobu an mari da’ari, ni kɔribeeri, ni ligri ni neema boobu, ka di ŋmani la wuna gyeeŋŋu la, dama ya boori ana n‑gaari ya Naawunni boobu: ya kyɛ ka a zaa basi yɔri. 6Dama anŋɔ taabu zaa zugu n kyɛ ka Naawunni sufu yisigra. 7Sahanseaa la ya daa bɛ la beesikanŋɔ taabu, ka dɔli lala sɔya la. 8Amaa pampaŋŋɔ see ka ya za’asi anŋɔ dima: suuri, ni teesibeeri, ni putoo tuma, halli yan di kyɛ ka ya nɔya tɔ’asiri yɛttɔ’ayɔya n‑tuuri Naawunni ni ninsaala gba. 9Yan di laa m‑ma’ari ziri n‑tiri taaba: ya bu nya? - ba zaŋŋi ya beesikurigu yɛla m‑basi, ni ka tuma zaa, hoo nira ŋɔn yeaai kparibeoo m‑basi seem la; 10ka laa n‑yɛ kparipaalli, bunveelli. Ka beesipaalli wa mari yɛmpaalli ka di yi Naawunni ŋɔn naam ka maa saani na, ka kur ŋmanni la Ŋɔna. 11Beesipaalli wa puuni ka wɔligri ka ka saani zaŋŋi n‑kyaŋŋi Griikadima ni Yɛhudiyadima, bee ban guni ni ban bu guni saani: di yi ti nyɛ tinzundima ni Sitiiya tingbaŋŋu moo ni niriba, bee daaba ni ban su ba mansi yɛla - ay! Kirisita nyɛ la bunseelikam n‑tiri ba sɔkam zaa.

12Naawunni siri yiisi ya, ni ya ti leebi u maŋŋa niriba; ka laa n‑wuri ya. Ka lala zugu ya nin zaŋŋi beesipaalli wa kpariveelli n‑yɛa - di nyɛ la: nambɔzoaa ni kuŋŋa, nirilim, mansigsigu, mangbaari ni sugru. 13Ya sakkma n‑tisi taaba, ka ya sɔ yi ti nya u taraana taalli, see ka di daama kyɛ u taalli maa m‑pɛŋŋi u. Hoo ti Dugma ŋɔn kyɛ ya taalli m‑pɛŋŋi ya seem la, ya gba kyɛ m‑pɛŋŋi ya taaba. 14Anŋɔ zaa n nyɛ bunsuma, amaa see ka ya zaŋŋi wurilim m‑paasi a zugu, ni a zaa ti tɔŋŋni taaba ka niŋi suŋŋa deede. 15Ya kyɛ ka Kirisita sufudoaa su ya sufu zaa fukumsi, dama di zugu ka ba daa booli ya, ni ya ti leebi hoo ningbiŋŋu yinni. Ka laa n‑leebi seeba ban puusiri Naawunni sahakam. 16M‑paasi yaasa, ya kyɛ ka Naawunni yɛligu bɛ ya ni, ni ka bunsuma zaasa. Ya zaŋŋi bamsim zaa n‑wulisiri taaba Naawunni wurilim yɛla, ka kpamsiri taaba sufu. Ya kur yuumni Litaafi yuuma n‑wulisira, ni wungyeeŋŋu yuuma, ni Sii Kasi yuuma gba; ya yuumni ya sufu ni m‑puusiri Naawunni sahakam. 17Ka ya yi ya tumni seelikam, bee, ya tɔ’asi seelikam zaa, ya kyɛ ka ya niŋni a zaa ti Dugma Yisa yuuri zugu. Ya tim ti Ba Naawunni pɛ’abu ŋɔn Yisa zugu sahakam.

18Pɔ’aba, ya wumni n‑tiri ya siridima kpaaŋŋu la; dama lala yi sumsi ban bɛ ti Dugma saani maa.

19Yan mun dɔppa, ya wuri ya pɔ’aba ka di yisigri ya suuri n‑niŋni ba.

20Ya biisi la muna - ya wumni n‑tiri ya ba ni ya ma dima bunseelikam zaa puuni; dama lala m maari ti Dugma sufu.

21Yan mun ninvugkura, yan di kyɛ ka ya biisi beebu tɔ n‑ti ba; ka di yi pa lala ya nin daam ba sufu.

22Daaba, ya wumni n‑tiri ya duniya wa dugmadima, ni gyirima ni ninzoaa. Ya gyeemma ba, pa la ban yi gɔsiri ya kɔkɔa, hoo ninvugseeba ban boori ni ba nya duusigu ninsaalidima saani, amaa ya zaŋŋi ya sufu zaa n‑tumni n‑tiri ba sahakam, ka zɔri Naawunni gba. 23Bunseelikam zaa yan niŋna, ya niŋma di ni ya sufu zaa n‑tiri Naawunni, pa la ninsaalidima. 24Ya mi halli, ni, ya Dugma nin yiisi ya faari na n‑yɔ ya. Ya tumma ya daaba tuma la n‑tiri ya Dugma Kirisita. 25Ŋɔn yi tumni tumbeeri muna, ba nin niŋi u hoo u tuma wa ŋɔn yi sumsi seem la, dama Naawunni bu gamsira.

4

1Ya ban su daaba la muna, ya dɔli yɛlimaŋni n‑tiri ba, ni an dɔli soori. Ka mi, ni, ya gba mari ya Dugma ka u bɛ arizana ni.

2See ka ya kur pɛ’ari n‑susiri Naawunni ni nimbirimoaa; yan di gbisi ka kyɛ puusigu. Ka laa m‑puusiri Naawunni barika sahakam. 3Ka ya puusigu wa ni, see ka ya susiri Naawunni n‑tiri ti gba: ni, u ti maali soori n‑ti ti ni ti ti tɔ’asi u yɛligu maa n‑tiri niriba, n‑toaai n‑kasigri u yɛlisɔ’ara an bɛ Kirisita ni maa. Di nyɛ la lala yɛligu maa zugu ka ba lɔ ma kyɔrimi ka n na kpalim m‑bɛ lala. 4Ni, Naawunni nin kyɛ ka n nin yiisiri yɛlisɔ’ara wa zaa paalu, hoo din kpa la talasi seem la. 5Ya mun kur mari ya mansi ka dɔli yɛm soori n‑tiri ban pa ti niriba la. Yan di kyɛ ka sahasunseaa ti gaari yɔri. 6Ya mari azamsuma an nya’asa, hoo zɛseesi an mari yaarim ŋɔn nya’asa seem la: ka mi yan sɔsiri seem ni niriba, n‑labsiri suŋŋa n‑tiri sɔkam.

7Tɔ. Tikyikusi nin yɛli ya n lahabaya zaa. U nyɛ la ti mabisuŋŋu n‑suŋŋni ti, ka ti la’amni taaba n‑tumni n‑tiri ti Dugma. 8Lala zugu ka n tumni u ya saani na, ni u ti yɛli ya ti lahabaya wa, ka lala ka u nin kpamsiri ya sufu. 9Ka n kyɛ ka Ɔneesima gba ti dɔli u n‑kyɛ ya saani na: ŋɔn gba nyɛ la ti mabisuŋŋu, tin mun niŋi u yɛdda n‑wuri u pam gba. Halli u nyɛ la ya timbiiya, ka u nin yɛli ya ti kpa wa yɛttɔ’a zaa.

10Arisitaakusi gba ka ba paasi n zugu n‑kpari sarika duu ni: ŋɔn gba puusiri ya ni. Maaki gba puusira - ŋɔn nyɛ Baanabasi tunzɔ la. Ŋɔn Maaki yɛla ka ya pun wum, ni, u yi ti paai ya saani na, see ka ya deaai u suŋŋa. 11Yisa sɔ, ban boonni sɔ ‘Gyasitisi’ la - ŋɔn gba puusiri ya. Ban n nyɛ Yɛhudiyadima ka ba suŋŋni ma Naawunni naam tuma maa ziiya; ba butiri sɔ zaa laa n‑ka ni m‑paasi ba zugu; ban mun kpamsiri ma ni sufudoaa. 12Ya timbisɔ gba bɛ ni, Ɛpafraasi, ka ŋɔn gba puusiri ya ni. U nyɛ la Kirisita Yisa nyaandɔlisuŋŋu. U moori sahakam n‑susiri Naawunni n‑tiri ya, ni, ya nin zɛ yummu Naawunni soori maa ni n‑dɔli Naawunni yuubu zaa sahakam. 13N nin toaai n‑yɛli ya u tuma pam yɛla, ni, u tumni tunkara n‑tiri yarima, ni Leoodisii dima, ni Heerapɔlisi dima gba. 14Dɔ’ata Luuki gba puusira - ti wuri ŋɔna pam gba - ŋɔn ni Diimasi m puusira. 15Ya puusima ti mabiisi ban bɛ Leoodisiiya la, ka yan di tam Nimfa ni ninvugseeba ban la’amni u yiri maa ni n‑gyeemna. 16Ya yi karim gbaŋŋu wa n‑naai, ya kpaŋŋi ya mansi n‑kyɛ ka Leoodisii dima ti deaai n‑karim, ka yan mun deaai ba dinni n‑karim. 17Ya yɛlim Akyipusi, ni, u na teesim tunseaa ban daa zaŋŋi n‑zaali u Naawunni zugu la, ni, u tumma n‑naai.

18Tɔ, ya nyam sɔppu wa - man sɔbri m‑puusiri ya n toori nuu ni sɔppu: Pɔla .

Ya teaama man ŋɔn lɔ la kyɔrimi seem.

Naawunni piinisuma zaa bɛ ya saani.