TIMƆTI

Gbanseaa Pɔla ŋɔn daa sɔbi m‑pa buyi n‑ti

TIMƆTI 2

¹Mani Pɔla n sɔbri gbaŋŋu wa n‑ti i, man ŋɔn nyɛ Kirisita Yisa tuumu, ka Naawunni daa yiisi ma ni u ti diisi ma lala kpamni maa. Ŋɔn Naawunni mun daa pun basi nangbambasiri zaŋŋi n‑kyaŋŋi nyɔvuri din bɛ Kirisita Yisa saani yɛla. ²N sɔbri n‑tiri nyini, m biwuttigu Timɔti. Ti Ba Naawunni ni ti Dugma Kirisita Yisa nin zaŋŋi piinisuma n‑ti i ka zɔ i namboo, ka ti i sufudoaa ni alaafɛa!

³N gyeemni la Naawunni kaman n yaadima ŋɔn daa gyeemni u seem la, ka n sufu ni teesa bɛ la u saani ka ka galiŋŋu: ka n pɛ’ari ŋɔn Naawunni ka laa n‑teaari i yɛla n wunsusigu ni, yuŋŋu ni wuntaŋŋa zaa. ⁴N yi ti teaai i yɛla, ni, nyin daa kum nintam seem la, n yi kur boori la n nya i, ka di kyɛ ka n sufu maai. ⁵Dinzugu n teaai nyin ŋɔn mari yɛdda seem maa, ka ziri ka di ni. Halli i yaapɔ’a Loosi daa daŋŋi m‑mari yɛdda wa taabu, ni i ma Yuunisi la; ka m mi, ni, nyin gba mara. ⁶Dinŋɔ zugu m boori la n teaai i, Naawunni ŋɔn daa ti i piiniseaa la yɛla, ni, i tigsima di n‑niŋi hoo nira ŋɔn yi tigsi bugum ka di ti diri seem la. Dama ka bɛ i ni halli man daa zaŋŋi n nuusi m‑pa i zugu sahaseelli la n‑kyɛnna. ⁷Dama Naawunni daa bu zaŋŋi la u Siiya n‑ti ti, ni u ti kyɛ ka ti zɔri dabeem; amaa u Sii maa nin kyɛ ka ti mari yiiko ni wurilim, ka mari ti mansi suŋŋa. ⁸Dizugu di kyɛ ka vi mari i, nyin tɔ’asiri ti Dugma yɛla zugu, bee, man zugu gba, man ŋɔn bɛ dansarika duu wa ni maa. See ka Naawunni yiiko kyɛ ka man ni nyin la’am n‑di wahala lahabasuŋŋu maa zugu. ⁹Ŋɔn Naawunni n daa tuligi ti ka booli ti, ni di kyɛ ka ti bɛ kasi. Di pa la ti tunsuma zugu, amaa di nyɛ la u mammaŋŋa ŋɔn daa pun gbaai seem: dama u daa daŋŋi n‑yiisi u bunsuma, ni u ya n‑zaŋŋi n‑ti ti Kirisita Yisa zugu pɔi, ka sahaseelli din daa pun gaari la daa na bu piili. ¹⁰Halli nti paai zuna, ka pampaŋŋɔ di yi kasigi n‑wulisi ti, Kirisita Yisa Masiiya, ŋɔn nyɛ ti Tuligra, kyɛnni na la zugu. Ŋɔna n nyɛ ŋɔn daa nyaŋŋi kum zaa, ka laa n‑kyɛ ka ti nini neaai. U lahabasuŋŋu puuni u wulisi ti nyɔvuri yɛla, nyɔvuri seaa kum ŋɔn laa n‑ka ni la. ¹¹Lahabasuŋŋu wa zugu ka Naawunni daa yiisi ma n‑leebi lahabaari maa tuumu, ni n ti moonni ka n‑wulisiri n‑tiri niriba. ¹²Ka lala zugu ka n diri wahala wa. Amaa vi bu mari ma, dama n mi man ŋɔn niŋi sɔ yɛdda, ka mi, ni, u nin toaai mari bunseelli man ŋɔn zaŋŋi n‑niŋi u nuu ni la, halli nti paai Zaadaari. ¹³I pun wum yɛttɔ’asuma man saani. Kur kyɛ ka a wulisi i bunseesi an mari alaafɛ ŋɔn bɛ seem. Ka kpalim m‑mari yɛdda ni wurilim, dama lala ka Kirisita Yisa boori ni ti tumna. ¹⁴Naawunni Sii Kasi ŋɔn bɛ ti ni la pun zaŋŋi yɛlimaŋni bunsuŋŋu n‑niŋi i nuu ni; kur kpalimma n‑gura suŋŋasuŋŋa.

¹⁵I mi halli, ni, Faagyilusi ni Hɛmɔgyiniisi daa bakki ka kyɛ ma, ban ni ban bɛ Ɛseaa tingbaŋŋu zaa m‑paasi ba zugu. ¹⁶Amaa n susiri ti Dugma Naawunni, ni, u zɔma Ɔneesifɔru ni u yiri dima namboo, dama u daa kur nyɛ la ŋɔn kpamsiri n sufu sahakam; ka vi bu mari u ban kpari ma dansarika duu wa zugu. ¹⁷Halli ŋɔn daa paai Room na sahanseaa la, u daa bɔ n ziiya ni nimmoaa, halli nti nya ma. ¹⁸Ti Dugma kyɛ ka u ti nya namboo ŋɔn ti Dugma saani Zaadaari maa! Ka nyin mun mi ŋɔn daa tum tunsunseesi Ɛfɛsusi n‑suŋŋi ma.

¹Dinŋɔ zugu m biiya, piinisuma m bɛ la Kirisita Yisa ni; kur kyɛ ka a kpamsi i, ni kpeeŋŋu zaa. ²I pun wum Naawunni yɛttɔ’asuma man saani, ka niriba pam gba daa la’amni i saani n‑wumna. Tɔ: ka dinŋɔna zaŋŋma anŋɔ n‑wulisiri ninvugseeba ban zɛ yummu ka nyɛ ban gba nin toaai n‑zaŋŋi a n‑wulisiri ba taaba. ³Nyini n nyɛ Kirisita Yisa tɔbbiiya ka zɛ yummu; dizugu kur paasima ti zugu nti diri wahala. ⁴Tɔ, ka tɔbbisɔ ŋɔn bɛ u tɔppu tuma ni bu zaŋŋni u nuu n‑kpeesiri dabsa zaa yɛla ni, dama u ba’a ka la bunseelli ni, di yi pa la u tum din kyɛ ka u tɔppu toondaana maa nini tigra. ⁵Halli ninvugsɔ ŋɔn zɔri zoaa gba ku deaai zoaa laara na’ala u dɔli la zoaa maa zaaligu soori ŋɔn wulisi seem la. ⁶Ka pukpaara ŋɔn tumni suŋŋa nyɛ la ŋɔn sumni ni u daŋŋi n‑deaai bundiripaala maa seesi n‑di. ⁷Teesima man yɛtti i seem wa yɛla, dama ti Dugma nin kyɛ ka i baŋŋi seelikam zaa gbinni.

⁸Teaama Yisa Masiiya yɛla#:- ni, u daa yi NaaDauda za’anɔri ni na, ka daa kpi n‑neaai kum ni. Lala ka n daa wulisi n‑ti i, n lahabasuŋŋu mooligu la yɛla ni. ⁹Lahabasuŋŋu wa zugu ka n diri wahala, ka ba ba ma bansi kaman tumbɛtumna n nyɛ ma la. Amaa sɔ ku toaai m‑ba Naawunni yɛligu bansi, halli beela! ¹⁰Dizugu ka n niŋni sugru, wahala yɛla zaa puuni. N niŋni lala ni n ti suŋŋi ninvugseeba Naawunni ŋɔn daa gamsi la, ni di kyɛ ka ba gba nin toaai n‑nya tuliginsim din bɛ Kirisita Yisa saani, ka mari gyirima din ku naai la. ¹¹Yɛttɔ’a wa nyɛ la yɛlimaŋni, ni#:-

“Tin ni ŋɔna yi daa la’am n‑kpi,

Ti nin ti la’am m‑bɛ ni yaasa.

¹²Ti yi kpalim n‑niŋni sugru,

Tin ni ŋɔna nin ti la’am n‑di naam.

Ti mun yi za’asi u,

Ŋɔn gba nin za’asi ti.

¹³Ti yi bu zɛ yummu,

Ŋɔn kur zɛ la yummu,

Dama u ku toaai n‑za’asi u mammaŋŋa.”

¹⁴Tɔ’asima n‑tiri i niriba la, n‑teaari ba anŋɔ zaa yɛla. See ka i kpaam ba, Naawunni zugu, ni, ba zɔma n‑yi yɛttɔ’ayɔya ni. A ka bukyi; a laa n‑sa’amni la ninvugseeba ban wumni a maa. ¹⁵Zaŋŋma i maŋŋa n‑ti Naawunni n‑wulisi, ni, i nyɛ la tuntumnisɔ ŋɔn ku di vi u tuma ni, ka tumni suŋŋa n‑wulisiri Naawunni yɛlimaŋni ŋɔn nyɛ seem. ¹⁶Zɔma ka kyɛ yɛttɔ’akyɔ’ama wa seesi an bu tiri Naawunni gyirima la. A nyɛ la an kyɛri ka niriba maali m‑burigri ka kyɛri Naawunni soori. ¹⁷Niriba wa wulisigu maa ŋmanni la nɔriseaa kan diri n‑kpeeri ningbiŋŋu ni la. Ba seeba n‑nyɛ Haamɛneesi ni Filituusi, ¹⁸ban kyɛ yɛlimaŋni soori m‑burigi: ba yɛtti, ni, kpiimma kum ni neaari saha pun gaari. Lala ka ba niŋni n‑gbarigri seeba yɛdda. ¹⁹Amaa Naawunni pun zaali nyeebri, ka ka zaani suŋŋa. Ba sɔbi yɛttɔ’asuma m‑pa ka zugu, ka a nyɛ daalimni: ni, “Ti Dugma mi u niriba ŋɔn nyɛ seeba.”, ni “Ŋɔnkam zaa yɛli, ni, u dɔli la ti Dugma, ŋɔn zɔma ka kyɛ tumbeeri.” ²⁰I bu nya? - Yirititaari puuni ka laasi balibubalibu bɛ ni: pa salima ni anzulifa buna kɔkɔa, amaa a seesi bɛ ni an nyɛ la ban zaŋŋi daari m‑maali, ka seesi mun nyɛ ban zaŋŋi ya’ari m‑mɛa. Aseesi ka ba mari n‑tumni gyirima tuma, ka mari seesi mun n‑tumni din pa gyirima tuma. ²¹Ka ninvugsɔ yi mari u sufu kasi, ka yi man pun yɛli bumpoosiseesi zaa yɛla ni, dinŋɔna u nin leebi hoo laseaa kan mari gyirima, ka maali siri ni ka tum tunsuma. Kana n veela, ka ka yiridaana nin zaŋŋni ka n‑tumni u tuma. ²²Dizugu gbaam i maŋŋa ni na’akyimbisi kɔribeeri tuma; ka kpaŋŋi i maŋŋa n‑dɔli yɛlimaŋni soori, ni yɛdda, ni wurilim, ni sufudoaa. Ka lala nin kyɛ ka i paasi ban dɔli ti Dugma ka ba sufu ka da’ari la zugu. ²³Kur yiisima i nuu ka kyɛ gyɛrilim zaa, ni boosa boosigu zaŋŋi n‑kyaŋŋi yɛttɔ’akyɔ’ama yɛla. I mi halli, ni, a yi taasiri la nangbankpeemni na. ²⁴Ka ti Dugma tuntumna mun bu sum ni u ŋmeeri nangbankpeemni. Di laa n‑sumni ni u mari nirilim zaŋŋi kyaŋŋi sɔkam zaa saani, ka mi wulisigu suŋŋa, ka nyɛ la ŋɔn diri sugru halli bumbeeri puuni gba. ²⁵Di laa n‑sumni ni u bɛ la baalimm n‑wulisiri ban ŋmeeri nangbankpeemni, ni, ba ti baŋŋi din tuusi. Dama di pa seelli ka Naawunni ti kyɛ ka ba takki ba teesibeeri ni ba ala’akyi soori nti baŋŋi yɛlimaŋni ŋɔn nyɛ seelli. ²⁶Sintaani daa pun bɛri u kyɛ’ariga n‑gbaai ba, ka kyɛ ka ba tum u sufu yuubu zaa; amaa di yi pa seem Naawunni nin ti kyɛ ka ba labi n‑teesiri teesisuma yaasa.

¹M biiya, kur baŋŋma, ni, duniya wa yi ti ya naai sahanseaa, wahala ni sufusa’aŋŋu pam nin bɛ duniya wa ni. ²Niriba nin ti mari beem, ka wuri ligri n‑gaari ninsaalidima. Ba nin nyuuri bara n‑duusiri ba mansi ka tuuri Naawunni ni niriba. Biisi nin ti za’asi ba badima ni ba madima yɛligu ka ba bu ya puusi ban tum tunsuma n‑ti ba. Ba nin za’asi Naawunni beesikasi yɛla. ³Ba bu ti ya boori taaba, bee, n‑kyɛ taaba taalli m‑pɛŋŋni. Ba nin zuuri niriba nyaaŋŋa, amaa ka ku mari ba mansi. Ba nin tumni taaba putoo gba. Ba ku laa m‑boori bunsuma halli beela. ⁴Ba nin ti yi taaba nyaaŋŋa; ba nin luuri n‑tumni basabasa; ba nin tibgri ba mansi ba yɛttɔ’a ni. Halli ka sɔkam boori la u sufuyuubu bunnya’asa ka za’asi Naawunni yɛla wumpu. ⁵Niriba ti ya n‑dɔli la addiini soori ka niriba ti nya, amaa ka bu dɔli Naawunni yiiko soori ni yɛlimaŋni. Zɔma lala niriba. ⁶Niriba wa taabu yi kur yɔmsiri n‑kpeeri yiya ni, ni ba ti la’ari pɔ’aseeba ban ka yaa n‑gbaasiri ba ni ba ti leebi ba nyaandɔliba. Lala pɔ’aba mun dɔli ba, ba maŋtoori tumbeeri yɛla zugu, ni ba kɔribeeri yɛla zugu m‑paasi. ⁷Lala pɔ’aba maa yi kur wumni wulisigu, amaa ba bu ya nyaŋŋi m‑paai yɛlimaŋni yɛla bamsim. ⁸Tɔ, ka niriba wa ŋmanni la Gyansi ni Gyambirisi, ban daa nyɛ Igyipti dɔseeba ban daa kyiisi Musa yɛla la; lala ka niriba wa yi kyiisiri yɛlimaŋni maa. Lala niriba zaa mari la teesibeeri, ka kɔŋŋi yɛdda soori dɔligu. ⁹Amaa ba yɛla ku toaai n‑kyaŋŋi tooni. Lala niriba daa kyiisi Musa, ka ba gyɛrilim daa yi paalu ka sɔkam nya, lala ka sɔkam nin ti nya niriba wa dinni paalu ni.

¹⁰Nyin mun daa pun dɔli man ŋɔn daa wulisi sɔseelli. I daa pun bamsi n beebu soori, ka mi man ŋɔn daa gbaai gbaari seem la. I pun mi n yɛdda yɛla, ni n sugru diibu yɛla. I dɔli la n wurilim soori, ka laa n‑zɛ yummu hoo man daa zɛ seem la. ¹¹Halli i laa m‑mi mugsigu ni wahala seesi an daa paai ma na: i mi n dindaandima ban daa niŋi ma seem Antiyɔkku tiŋŋa, ni Aikoonyum ni Lisitira tinsi ni gba. Amaa ka ti Dugma daa yiisi ma a zaa ni. ¹²Yɛlimaŋni, ninsaala kam ŋɔn boori ni u dɔli sɔsuŋŋu ka gyeemni Kirisita Yisa nin nya namsigu. ¹³Halli ka teesibeeri dima ni ziri dima zaa nin maali n‑gbarigi ba tumbeeri zugu. Ba yɔmsiri niriba, ka niriba mun yɔmsiri ba gba. ¹⁴Amaa nyin muna - see ka i kur kpalim n‑dɔli ban daa pun wulisi i bunseesi la, seesi nyin daa pun niŋi a yɛdda; dama i mi halli ban saani ka i daa bamsi a. ¹⁵Ka laa m‑mi, ni, i daa baŋŋi Naawunni yɛligu, nyin daa pun nyɛ bibila sahanseaa la. Lala yɛligu maa teesa zugu ka i nin ti nya bamsim, ka di zugu i nin niŋi Kirisita Yisa yɛdda nti nya tuliginsim u zugu. ¹⁶Litaafi yɛligu maa sɔppu zaa ka Naawunni vuusim daa ti ti na; a zaa mari yiiko nti wulisi ti, ka kyiisi ziri, ni ti ti baŋŋi tumbeeri ni din bu dɔlisi yɛla; ka a laa n‑wulisiri ti ŋɔn Naawunni yɛlimaŋni soori ŋɔn bɛ seem. ¹⁷Dizugu Naawunni nira nin toaai n‑tumni ŋɔn Naawunni sufuyuubu ka laa m‑mari yɛm ni yiiko ni u ti tum tunsuma zaa.

¹Naawunni zugu ka n ya n‑tɔ’asi yɛttɔ’a wa n‑kpaam i, Kirisita Yisa zugu; dama ŋɔn Yisa nin ti kari ban nɛ ni ban kpi zaa sariya. Ŋɔn Yisa Masiiya lappu na zugu, ni u naam diibu la zugu, ka n ya n‑yɛli i ni, ni, i niŋma nŋɔa#:- ²Moolima Naawunni yɛligu; kur yirigma di yɛla sahasuŋŋu, halli ni sahaseaa din pa sahasuŋŋu gba. Sɛ’asim niriba, kpaasim ba zugri ni; kpaamni niriba suŋŋa; kur dim sugru n‑wulisiri n‑wulisiri ba. ³Dama saha kyɛnni na ka niriba ku ti laa n‑deaari yɛlimaŋni wulisigu, amaa ka nin dɔli la ba mammaŋŋa kɔrisi soori. Ba nin bɔ m‑bɔ karimbadima bɔbgu, seeba ban nin wulisiri wulisiseesi an niŋni ba nya’asim m‑paasira. ⁴Ba nin za’asi yɛlimaŋni wumpu, ka zaŋŋi ba ba’aba zaa n‑niŋi kurimbu ni sa lahabaya an ka yɛlimaŋni. ⁵Amaa nyin muna - kur gbaama i maŋŋa yɛlli kam zaa puuni, m‑mari sugru wahala diibu ni; tumni lahabasuŋŋu mooligu tuma, ka laa n‑tum Naawunni ŋɔn yiisi i, ni i tum tunseaa la.

⁶Man muna - saha maa paaya ni n nyɔvuri leebi hoo sara maaligu: n duniya wa ni yiibu saha pɔtta. ⁷N zabi zabsuŋŋu n‑naai; n pun zɔ nti paai zoaa maa tɔriga; n daa mari n yɛdda niŋbu suŋŋa. ⁸Seela bu laa n‑kpalim n‑ti ma, di yi pa la n yɛlimaŋni tuma wa laara deaari. Ti Dugma Yɛlimaŋni Daana nin ti kari sariya Zaadaari maa, ka ŋɔn saani ka n nin deaai ka. Laara n dɔya n‑guri ma, ka di pa la man kɔkɔ ka u ti ya n‑zaŋŋi ka n‑tisi, amaa u nin ti zaŋŋi n‑ti bankam zaa sufu boori u lappu na.

⁹Tɔ: ka kpaŋŋma i maŋŋa n‑kyɛ n saani na yoomyooma. ¹⁰Dama ba zaa bakki ka kyɛ ma: Diimasi daa kyaŋŋi Tɛsalɔnika, ŋɔn wuri duniya wa buna zugu; Karɛseensi mun daa kyaŋŋi Galɛseaa, ka Taituusi kyaŋŋi Dalimɛseaa. ¹¹Luuki kɔkɔ n kur kpalim m‑bɛ n saani. Zaŋŋma Maaki m‑paasi i maŋŋa zugu n‑kyɛ na, dama u nyɛ la ŋɔn nin toaai n‑suŋŋni ma suŋŋa. ¹²Man mun daa tum la Tikyikusi, ni u kyaŋŋi Ɛfɛsusi. ¹³Ka i yi ti kyɛnni na, kpaŋŋma i maŋŋa n‑zaŋŋi m bunyeerigu la - buntibsiseaa man daa kyɛ m‑basi Tirɔ’asi tiŋŋa maa ni la - ka bɛ la Kaapusi saani: zaŋŋma ka m‑mari na. Ka zaŋŋi litaafidima la gba m‑paasi na, an sɔbi gbansuma la zugu mari la anfaani n‑gaari zaa. ¹⁴Alɛkzanda ŋɔn nyɛ mankyeeri la daa tum ma taalli pam: ti Dugma nin boosi u beeri, n‑labsi ŋɔn tum seem maa zugu. ¹⁵See ka nyini gba mari i maŋŋa u saani, dama u daa zabi n‑kyiisi ti yɛligu la nimbirimoaa.

¹⁶Man daa pun daŋŋi n‑tɔ’asi n yɛttɔ’a la kootu ni, amaa sɔ daa bu zaani n nyaaŋŋa; sɔkam zaa daa zɔ ni ka kyɛ ma. Naawunni di zaŋŋi di taalli n‑ziili ba! ¹⁷Amaa ti Dugma daa zaani n nyaaŋŋa, ka ti ma yaa, nti kyɛ ka lahabasuŋŋu maa mooligu ti yi paalu, ka ban pa Yɛhudiyadima maa zaa wum di. Ti Dugma daa yiisi ma gbugimni noori ni na ni alaafɛa. ¹⁸Ti Dugma nin yiisi ma yɛlibeoo kam zaa ni na, ka nin mari ma halli nti paai u arizana naam ni. Ŋɔna n sum ni tibgri halli ni saha kan ka tɔriga! Ammi!

¹⁹Puusima Prisila ni Akwila ni Ɔneesifɔru yiri dima n‑ti ma. ²⁰Ɛrasitusi daa kpalim m‑bɛ Kɔrinti. Ka n daa kyɛ Tirɔfimusi mun Miliitusi timpuuni, ŋɔn daa ka alaafɛ zugu. ²¹Kpaŋŋma i maŋŋa n‑kyɛ na ka waari saha na bu piili. Yubulusi puusiri i ni, ŋɔn ni Pudɛnsi ni Linusi ni Klɔdiya, zaŋŋi n‑tabli ti mabiisi ban kpalim la zaa. ²²Ti Dugma kpamsim i sufu! Naawunni piinisuma nin kpalim m‑bɛ ya ni!